Τεχνική Οδηγία Νο 2. ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ Γραφείο Πρόληψης Κινδύνου Πρόσκρουσης Πτηνών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τεχνική Οδηγία Νο 2. ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ Γραφείο Πρόληψης Κινδύνου Πρόσκρουσης Πτηνών"

Transcript

1 Σελίδα 1 ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ Γραφείο Πρόληψης Κινδύνου Πρόσκρουσης Πτηνών 1. Σκοπός Η παροχή γενικών πληροφοριών για την συλλογή και ανάλυση των πληροφοριών σχετικών με την πανίδα των αεροδρομίων και των περιοχών πλησίον αυτών (vicinity), βάσει του άρθρου πέντε (5) του υπ αριθμ. ΥΠΑ/Δ3/Β/26901/6554/ (ΦΕΚ Β/1091/06) Κανονισμού για τη «μείωση της απειλής προσκρούσεων πτηνών και ζώων σε αεροσκάφη» (Κανονισμός). 2. Αντικείμενο Η συλλογή και ανάλυση πληροφοριών σχετικά με την πανίδα εντός και πλησίον (vicinity) του αεροδρομίου. 3. Πεδίο Εφαρμογής Η παρούσα Τεχνική Οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα ελληνικά αεροδρόμια, τα οποία είναι ανοικτά στην εμπορική αεροπορική κίνηση ή χρησιμοποιούνται για την εξυπηρέτηση εκπαιδευτικών πτήσεων ή πτήσεων γενικής αεροπορίας. 4. Ευθύνη 4.1. Η διοίκηση κάθε αεροδρομίου είναι υπεύθυνη για την καθιέρωση έγγραφης διαδικασίας η οποία αποσκοπεί στην συλλογή και ανάλυση των πληροφοριών σχετικά με την πανίδα εντός και πλησίον του αεροδρομίου Η διοίκηση του αεροδρομίου είναι επίσης υπεύθυνη για την γνωστοποίηση της διαδικασίας και των τυχόν τροποποιήσεων αυτής, σε όλους του εμπλεκόμενους φορείς και πρόσωπα Το σύνολο της διαδικασίας πρέπει να περιέχεται στο Εγχειρίδιο Λειτουργίας του αεροδρομίου ή να τεκμηριώνεται εγγράφως στο πρόγραμμα διαχείρισης απειλών από την πανίδα (άρθρο 4 του Κανονισμού), το οποίο θα πρέπει, επίσης, να έχει έγγραφη μορφή Σε αεροδρόμια, φορέας λειτουργίας των οποίων είναι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, αρμόδιο για την εκπόνηση και την υλοποίηση της διαδικασίας της προηγούμενης παραγράφου είναι το Τμήμα ή το Γραφείο Αερολιμενικού Ελέγχου του κάθε αεροδρομίου, ενώ ο Αερολιμενάρχης είναι υπεύθυνος για την διασφάλιση της εκπόνησης και υλοποίησης της διαδικασίας Σε αεροδρόμια της παραγράφου 4.4 όπου το Τμήμα ή το Γραφείο Αερολιμενικού Ελέγχου δεν είναι στελεχωμένο, όλες οι ανωτέρω αρμοδιότητες ασκούνται από τον Αερολιμενάρχη Η διαδικασία πρέπει να εμπεριέχει τα στοιχεία επικοινωνίας της υπηρεσίας/προσώπου το οποίο είναι υπεύθυνο για την υλοποίησή της και την αποδοχή οποιασδήποτε πληροφορίας, παρατήρησης, διαπίστωσης ή τεκμηρίου από τρίτους. 5. Περιεχόμενο πληροφοριών 5.1.Οι συλλεγόμενες πληροφορίες θα πρέπει να συνεξετάζονται και να περιλαμβάνουν τουλάχιστον τα ακόλουθα:

2 Σελίδα Τον αριθμό των πτηνών και άλλων ζώων που διαβιούν στην περιοχή του αεροδρομίου ανά τύπο πτηνού και ζώου, βάσει πραγματοποιηθεισών παρατηρήσεων και άλλων πληροφοριών από τοπικούς ή άλλους φορείς (π.χ. περιβαλλοντικές οργανώσεις, κυνηγητικούς συλλόγους, Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης ή Περιβάλλοντος της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ή Περιφέρειας κλπ), συμπεριλαμβανομένου και του τυχόν προστατευτικού καθεστώτος στο οποίο υπάγονται Την διαθεσιμότητα τροφής για τα πτηνά και τα ζώα στο αεροδρόμιο ή στην περιοχή αυτού, βάσει των διατροφικών συνηθειών κάθε είδους πτηνού ή ζώου. Οι πηγές τροφής πρέπει να καταγράφονται, να εντοπίζονται σε χάρτη κατάλληλης κλίμακας και να τεκμηριώνονται (φωτογράφηση) Τις χρονικές περιόδους του έτους κατά τις οποίες τα πτηνά και ζώα εμφανίζονται στο αεροδρόμιο και στην περιοχή αυτού, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται γεωγραφικά στις ανωτέρω περιοχές. Η χρονική και χωρική κατανομή των πτηνών και των ζώων πρέπει να τεκμηριώνεται σε χάρτη κατάλληλης κλίμακας Τα αίτια της παρουσίας των πτηνών και των ζώων στο αεροδρόμιο και στην περιοχή αυτού, εάν δηλαδή η παρουσία τους συνδέεται με τη λήψη τροφής, νερού, ενδιαιτήματος κλπ Τις διαδρομές που ακολουθούν τα πτηνά ή τα ζώα, ως αποτέλεσμα της μετακίνησής τους από/προς τα ενδιαιτήματά τους ή από/προς χώρους τροφοληψίας και/ή υδροληψίας κλπ, σε σχέση με το αεροδρόμιο. Οι διαδρομές των πτηνών πρέπει να συνοδεύονται και από τα ύψη στα οποία πετούν τα πτηνά, και μαζί με τους χώρους συγκέντρωσης, τροφοληψίας, υδροληψίας κλπ, πρέπει να αποτυπώνονται κατά προτίμηση σε χάρτη ή εάν δεν είναι δυνατόν, σε σκαρίφημα κατάλληλης κλίμακας, όπως στο υπόδειγμα 1. Υπόδειγμα 1

3 Σελίδα 3 Στις διαδρομές των πτηνών του υποδείγματος 1 πρέπει να περιλαμβάνονται και τυχόν γνωστές διαδρομές αποδημητικών πτηνών. Ο χάρτης ή το σκαρίφημα του υποδείγματος 1 πρέπει να δημοσιεύεται στο AIP GREECE και να ενημερώνεται ετησίως, ή όποτε απαιτείται Επίσης, από την ανάλυση των τηρούμενων αρχείων προσκρούσεων πτηνών με αεροσκάφη πρέπει να προκύπτουν τα ποσοστά (%) των προσκρούσεων ανά ομάδες υψομέτρων σύμφωνα με το υπόδειγμα 2. Υπόδειγμα 2 h 1.200m 500m 150m 0m % ποσοστό προσκρούσεων 5% Low risk 30% Medium risk 65% High risk Το υπόδειγμα 2 πρέπει να δημοσιεύεται στο AIP GREECE και να ενημερώνεται ετησίως, ή όποτε απαιτείται Τους χώρους μόνιμης και προσωρινής ενδιαίτησης των πτηνών και των ζώων, συμπεριλαμβανομένων των χώρων φωλιάσματος και κουρνιάσματος, του τύπου της βλάστησης (δενδροστοιχίες, αλσύλλια, καρποφόρα φυτά, θάμνοι κλπ) εντός και πέριξ του αεροδρομίου, καθώς και του τύπου των κτιρίων ή εγκαταστάσεων του αεροδρομίου όπου φωλιάζουν πτηνά Τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες γύρω από το αεροδρόμιο, όπως γεωργικές καλλιέργειες, κτηνοτροφικές μονάδες, παραγωγικές μονάδες όπως μονάδες επεξεργασίας τροφίμων, ιχθυοκαλλιέργειες, χώρους διάθεσης αποβλήτων σε ακτίνα οχτώ (8) χιλιομέτρων από το σημείο αναφοράς του αεροδρομίου, ή χώρους εναπόθεσης απορριμμάτων σε ακτίνα δεκατριών (13) χιλιομέτρων από το σημείο αναφοράς του αεροδρομίου. Οι δραστηριότητες αυτές πρέπει να καταγράφονται, να εντοπίζονται σε χάρτη κατάλληλης κλίμακας και να τεκμηριώνονται (φωτογράφηση) Από την πραγματοποιηθείσα συλλογή και ανάλυση των πληροφοριών πρέπει να προκύπτει η αποτίμηση του κινδύνου (risk assessment) για τη λειτουργία των αεροσκαφών στο αεροδρόμιο. Για την αποτίμηση του κινδύνου, είναι αποδεκτή η χρήση μεθοδολογίας η οποία εξετάζει τις απειλές (hazards) που προέρχονται μόνον από τα είδη των πτηνών ή άλλων ζώων τα οποία είναι δυνατόν να βρεθούν στο αεροδρόμιο ή στην περιοχή αυτού Ο κίνδυνος (risk) από τα πτηνά για ένα αεροσκάφος συνδέεται με τον αριθμό των πτηνών, το βάρος τους, και ιδιαίτερα την ταχύτητα του αεροσκάφους (ke=1/2m v 2 ). Τα είδη πτηνών που είναι βαρύτερα από 100 γραμμάρια ή πετούν σε κοπάδια (γλάροι, κορακοειδή, περιστέρια, ψαρόνια, καλημάνες κλπ) είναι πιθανότερο να προκαλέσουν ζημιά σε ένα αεροσκάφος, ενώ μπορεί να 1 Βλέπε άρθρο 9 του π.δ. 396 της 15/ «Αεροναυτικές πληροφορίες» (ΦΕΚ Α' 139).

4 Σελίδα 4 προκαλέσουν και ατύχημα. Επίσης, όσο αυξάνεται ο αριθμός των πτηνών (ανεξάρτητα από το βάρος τους), αυξάνεται και ο κίνδυνος αναρρόφησής τους από τους κινητήρες και συνακόλουθα ο κίνδυνος πρόκλησης ζημιάς ή ατυχήματος. Το ενδεχόμενο πρόσκρουσης αεροσκάφους με πτηνό είναι μεγαλύτερο όταν το αεροσκάφος βρίσκεται στο επίπεδο του εδάφους ή σε χαμηλό ύψος, ενώ ως πλέον επικίνδυνη φάση της πτήσης θεωρείται η απογείωση, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που το αεροσκάφος λειτουργεί κοντά στο μέγιστο βάρος πτητικής λειτουργίας του (maximum operating weight), λόγω και των καταπονήσεων που θα δεχτούν τα συστήματα του αεροσκάφους σε περίπτωση ματαίωσης της απογείωσης, εφόσον δεν έχει επιτευχθεί η κατάλληλη ταχύτητα Για την αποτίμηση του κινδύνου χρησιμοποιείται ο κατωτέρω Πίνακας Αποδοχής Κινδύνου. Σοβαρότητα (severity) Περιστατικού Καταστροφική ή σοβαρή Επικίνδυνη (hazardous) Μεγάλη (Major) Μικρή (Minor) Χαμηλή (Low) Πίνακας Αποδοχής Κινδύνου Μη αποδεκτό Μη αποδεκτό Μη αποδεκτό Μη αποδεκτό Μη αποδεκτό Αναθεώρηση Αναθεώρηση Μη αποδεκτό Μη αποδεκτό Μη αποδεκτό Αποδεκτό Αναθεώρηση Αναθεώρηση Αναθεώρηση Μη αποδεκτό Αποδεκτό Αποδεκτό Αποδεκτό Αναθεώρηση Αναθεώρηση Αποδεκτό Αποδεκτό Αποδεκτό Αποδεκτό Αποδεκτό Εξαιρετικά απίθανο Εξαιρετικά απομακρυσμένο Απομακρυσμένο Πιθανότητα Περιστατικού Λογικά πιθανό Συχνό Για την πραγματοποίηση της αποτίμησης του κινδύνου και την χρήση του Πίνακα Αποδοχής Κινδύνου έχουν εφαρμογή οι κατωτέρω ορισμοί 3. Πίνακας Πιθανότητας Περιστατικού Κατηγοριοποίηση της πιθανότητας να συμβεί ένα περιστατικό Ποιοτικός Ορισμός Ποσοτικός ορισμός Εξαιρετικά απίθανο Δεν αναμένεται να συμβεί σχεδόν ποτέ <10-9 ανά κίνηση Εξαιρετικά απομακρυσμένο Απίθανο να συμβεί, αλλά εντούτοις πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πιθανό 10-7 έως 10-9 ανά κίνηση Απομακρυσμένο Λογικά πιθανό Συχνό Απίθανο να συμβεί, αλλά μπορεί να συμβεί πολλές φορές 10-5 έως 10-7 ανά κίνηση Μπορεί να συμβεί μία ή λίγες φορές 10-3 έως 10-5 ανά κίνηση Μπορεί να συμβεί μια ή περισσότερες φορές 10-3 ανά κίνηση 4 2 Βλέπε Sharing the Skies, An Aviation Industry Guide to the Management of Wildlife Hazards, Transport Canada. 3 Βλέπε και ICAO Doc 9859 (Manual of Safety Management), 4 Οι κατηγοριοποιήσεις προέρχονται από σχετικές απαιτήσεις του JAR-25 για την πιστοποίηση των μεγάλων αεροπλάνων. Είναι αποδεκτό ότι αυτές οι απαιτήσεις του JAR-25 που αναφέρονται σε ώρες πτήσεις (flight hours), είναι εξίσου εφαρμόσιμες και στα αεροδρόμια εκφραζόμενες σε όρους κίνησης αεροσκαφών (βλέπε π.χ. CAP 728, The Management of Safety - Guidance to Aerodromes and Air Traffic Service Units on the Development of Safety Management Systems, και CAP-760 Guidance on the Conduct of Hazard Identification, Risk Assessment and the Production of Safety Cases For Aerodrome Operators and Air Traffic Service Providers, CAA UK).

5 Σελίδα 5 Καταστροφικό Επικίνδυνο Μεγάλο Μικρό Χαμηλό Ατύχημα, ή σοβαρό Μεγάλη μείωση των Σημαντική μείωση των Επιχειρησιακοί Έμμεση ή χαμηλή συμβάν όπως περιθωρίων ασφαλείας. περιθωρίων ασφαλείας, περιορισμοί και/ή επίπτωση στην ορίζεται στο αλλά απομένουν αρκετές χρήση εναλλακτικών ασφάλεια. Το αποτέλεσμα είναι ν.2912/2001. προφυλάξεις-μέτρα διαδικασιών ή ελέγξιμο με χρήση Χρήση ορθών ασφαλείας (safety διαδικασιών εκτάκτου Απώλεια ή υφισταμένων επιχειρησιακών barriers) για την ανάγκης. σημαντική ζημιά σε διαδικασιών εκτάκτου διαδικασιών και/ή πρόληψη ατυχήματος. σημαντικές ανάγκης και/ή μη Μόνο σε σπάνιες υφισταμένων υποδομές του ομαλών διαδικασιών Μειωμένη ικανότητα του περιπτώσεις το προφυλάξεων-μέτρων αεροδρομίου. και/ή εξοπλισμού πληρώματος να περιστατικό μπορεί να ασφαλείας για την εκτάκτου ανάγκης. αντιμετωπίσει την οδηγήσει σε ατύχημα. αποφυγή επιπτώσεων Θάνατος ή σοβαρός αύξηση του φόρτου στην ασφάλεια. τραυματισμός Τα περιθώρια Το γεγονός μπορεί να εργασίας, ως προσωπικού ασφαλείας ελαττώνονται υποδηλώνει αποτέλεσμα συνθηκών αεροδρομίου και/ή ή προσεγγίζονται ελαττώματα στο οι οποίες μειώνουν την κοινού του οριακά. Σύστημα Διαχείρισης αποτελεσματικότητά του. αεροδρομίου. Ασφάλειας/Σύστημα Μπορεί να συμβούν Μπορεί να συμβούν Ποιότητας. Δεν απομένουν ελαφροί τραυματισμοί ελαφροί τραυματισμοί σε προφυλάξεις-μέτρα σε επιβαίνοντες και/ή σε Μπορεί να επιβαίνοντες και/ή σε ασφαλείας (safety προσωπικό και/ή στο προκληθούν προσωπικό και/ή στο barriers). κοινό του αεροδρομίου ενοχλήσεις στους κοινό του αεροδρομίου και/ή ελαφρές βλάβες επιβαίνοντες, και/ή στο Το αποτέλεσμα δεν και/ή ελαφρές βλάβες στο αεροσκάφος. προσωπικό και/ή στο είναι υπό έλεγχο και στο αεροσκάφος. κοινό του μπορεί πολύ Μπορεί να συμβούν αεροδρομίου. πιθανά να οδηγήσει σοβαροί τραυματισμοί σε ατύχημα. στους επιβαίνοντες, και/ή στο προσωπικό και/ή στο κοινό του αεροδρομίου Από τη διεθνή βιβλιογραφία προκύπτει ότι κάθε κατηγορία αεροσκάφους έχει υποστεί καταστροφικά ατυχήματα (όπως αυτά ορίζονται στην παράγραφο 5.2.3), μετά από πρόσκρουση με πτηνά. Επίσης, προσκρούσεις πτηνών με αεροσκάφη οι οποίες έχουν την δυναμική να προκαλέσουν καταστροφικά αποτελέσματα, είτε λόγω του βάρους των πτηνών που προσκρούουν στα αεροσκάφη είτε λόγω του αριθμού των πτηνών, συμβαίνουν σχετικά συχνά Για το λόγο αυτό, η πιθανότητα καταστροφικού αποτελέσματος, όπως αυτή εμφανίζεται στον Πίνακα Αποδοχής Κινδύνου κυμαίνεται μεταξύ του «απομακρυσμένου» και «εξαιρετικά απομακρυσμένου», δηλαδή κυμαίνεται σε μη αποδεκτό επίπεδο, πάντα σε σχέση με τη σοβαρότητα των αποτελεσμάτων. Από την άλλη μεριά, περιστατικά όπως η απώλεια κινητήρα κατά την απογείωση, κατάσταση η οποία από πλευράς σοβαρότητας κατηγοριοποιείται ως «επικίνδυνη» και «μεγάλη» στον Πίνακα Αποδοχής Κινδύνου, εμπίπτουν στην κατηγορία «λογικά πιθανό» από πλευράς πιθανοτήτων. Συνεπώς, για να μειωθεί ο κίνδυνος ατυχήματος σε επίπεδο αποδεκτό, ο μόνος πρακτικός τρόπος είναι η ελαχιστοποίηση της πιθανότητας κάθε πρόσκρουσης πτηνού ή ζώου με αεροσκάφος Δεσμευτικότητα Η παρούσα Τεχνική Οδηγία είναι δεσμευτική. 5 Βλέπε και CAP 680, Aerodrome Bird Control CAA UK, στον ιστοχώρο

6 Σελίδα 6 8. Διαθεσιμότητα Η Τεχνική Οδηγία αυτή θα βρίσκεται ανηρτημένη στην ιστοσελίδα της ΥΠΑ (http://www.hcaa.gr). Ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αερολιμένων Απόστολος Πικούνης

7 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΕΙΔΗ ΠΤΗΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥΣ Σελίδα 7 Α. Γενικά Οι γλάροι, τα καλοβατικά πουλιά (καλημάνες, ερωδιοί), τα περιστέρια, τα ψαρόνια και τα κορακοειδή είναι πουλιά που απαντώνται συνήθως στα αεροδρόμια και εμπλέκονται στις περισσότερες προσκρούσεις με αεροσκάφη. Η σωστή διαχείριση του περιβάλλοντος ως μέτρο πρόληψης και ελέγχου των πληθυσμών αυτών έχει αρκετά καλά αποτελέσματα, και τα είδη αυτά ανταποκρίνονται επίσης στα κατασταλτικά μέτρα εκδίωξης. Αν παρόλα αυτά υπάρχουν προσκρούσεις, αυτό σημαίνει ότι τα μέτρα που ελήφθησαν δεν ήταν επαρκή ώστε να αποτρέψουν την εγκατάσταση του σμήνους στο αεροδρόμιο ή την παραμονή τους στο πεδίο ελιγμών. Μικρά πουλιά που εμπλέκονται σε προσκρούσεις είναι οι κορυδαλλοί που εμφανίζονται όλο τον χρόνο και ιδιαίτερα το φθινόπωρο, οι σταχτάρες (πετροχελίδονο) και άλλα είδη χελιδονιών που εμφανίζονται συνήθως το καλοκαίρι. Η μεγαλύτερη κινητικότητα των πουλιών παρατηρείται κατά το λυκόφως και το λυκαυγές, όταν τα πουλιά μετακινούνται από τις αποικίες τους προς τους τόπους ενδιαίτησης για αναζήτηση τροφής, και όταν ξανασυγκεντρώνονται κατά το λυκόφως για να διασκορπιστούν ξανά προς τις αποικίες τους. Για να αποτραπεί η εγκατάσταση των πουλιών στο αεροδρόμιο, η εκδίωξη τους απαιτείται να αρχίσει πολύ πριν χαράξει και όσο είναι ακόμη σκοτάδι. Αν το αεροδρόμιο έχει διακοπτόμενο ωράριο κατά το οποίο δεν ασκείται έλεγχος του πληθυσμού των πουλιών, δίδεται η δυνατότητα στα πουλιά να εγκατασταθούν ανενόχλητα στο αεροδρόμιο, οπότε η εκδίωξή τους γίνεται ακόμα δυσκολότερη. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται τουλάχιστον μία ώρα συνεχούς ελέγχου των πληθυσμών στο πεδίο ελιγμών πριν από την πρώτη πτήση, ακόμη και αν δεν παρατηρούνται πουλιά στο αεροδρόμιο. Τα πουλιά εμφανίζονται στα αεροδρόμια διότι βρίσκουν τροφή στους χώρους πρασίνου, όπως ασπόνδυλα, σαλιγκάρια, αράχνες, πολύποδα, έντομα, νύμφες, μικρά πουλιά που κουρνιάζουν στο έδαφος, αυγά, τρωκτικά, κουνέλια, φρούτα, σπόρους κ.α. Τα πουλιά σπάνια τρέφονται με χλόη. Β. Γλάροι (Gulls- Laridae) 1. Γενικά 1.1. Οι γλάροι αναπαράγονται κατά τους μήνες Απρίλιο έως Ιούνιο, οπότε δεν εμφανίζονται συχνά στα αεροδρόμια, διότι είναι συγκεντρωμένοι στους τόπους αναπαραγωγής τους. Παρόλα αυτά, αεροδρόμια που βρίσκονται σε παράκτιες περιοχές δεν είναι πλήρως απαλλαγμένα από την παρουσία τους. Μετά την περίοδο πάχυνσης των νεογνών, ο αριθμός των γλάρων αυξάνεται σταδιακά στα αεροδρόμια, με περίοδο αιχμής τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο, αλλά και κατά τους χειμερινούς μήνες, οπότε ολοκληρώνεται η πλήρης ανάπτυξη του αριθμού τους, μέχρι τα μέσα του χειμώνα. Οι γλάροι εμφανίζονται στα αεροδρόμια κατά το τέλος του καλοκαιριού και το φθινόπωρο, διότι κατά την περίοδο αυτή υπάρχει πληθώρα τροφής στις εκτάσεις τους, όπως γαιοσκώληκες και έντομα. Μπορεί να παραμένουν διασκορπισμένοι στο πεδίο ελιγμών όλη μέρα Η αύξηση της παρουσίας τους στα αεροδρόμια, οφείλεται σε μετακινήσεις (τοπικές και σε μακρά απόσταση) των πληθυσμών, από τον Ιούνιο έως και τα μέσα του χειμώνα, όπου οι ενήλικες ξεκουράζονται στις επίπεδες και ασφαλείς εκτάσεις των αεροδρομίων. Αυτή την περίοδο, η ικανότητα των γλάρων να αποφύγουν ένα αεροσκάφος είναι μειωμένη σε σχέση με άλλες περιόδους, διότι οι μεν ενήλικες αναπτύσσουν το πτέρωμα πτήσης τους και είναι νωθροί, τα δε νεαρά πτηνά δεν έχουν αποκτήσει πείρα ώστε να αποφεύγουν τις προσκρούσεις Κατά τον βαρύ χειμώνα, οι γλάροι αποφεύγουν τους βοσκότοπους, διότι δυσκολεύονται να βρουν εκεί την τροφή τους (ασπόνδυλα). Εντούτοις, εάν οι βοσκότοποι βρίσκονται δίπλα σε αεροδρόμια υπάρχει πιθανότητα οι γλάροι να κουρνιάζουν σε αυτούς. Επίσης, εάν υπάρχουν χώροι

8 Σελίδα 8 εναπόθεσης απορριμμάτων στην ευρύτερη περιοχή του αεροδρομίου, αυτοί αποτελούν τόπους συνάθροισης των γλάρων. Παρά την παρουσία μικρού αριθμού γλάρων στα αεροδρόμια κατά την χειμερινή περίοδο, η ικανότητα των γλάρων, όταν δεν βρίσκονται σε αναπαραγωγική περίοδο, να κινούνται σε απόσταση έως και 50 χλμ. από τον τόπο κουρνιάσματος τους προς αναζήτηση τροφής, κυρίως κατά το λυκόφως και κατά το λυκαυγές του ηλίου, έχει ως ενδεχόμενο οι πορείες τους να αποτελέσουν κίνδυνο (risk) για τα αεροσκάφη. Περιδιαβάζουν συνήθως σε ακτίνα περίπου 6 χλμ και άνω, γύρω από τους χώρους εναπόθεσης απορριμμάτων και πετάνε σε ύψος μέχρι και πάνω από 1500 ή 2000 πόδια, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Αν ο χώρος εναπόθεσης απορριμμάτων βρίσκεται κάτω από τις πορείες των αεροσκαφών οι κινήσεις των γλάρων, ιδίως το χάραμα ή το σούρουπο, δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν από το αεροδρόμιο και αποτελούν μεγάλο κίνδυνο για τις πτήσεις. Οι γλάροι ξεκινούν τις μετακινήσεις τους, όσο είναι ακόμη σκοτάδι, περίπου δύο ώρες πριν χαράξει και πετάνε τουλάχιστον για δύο ώρες. Την νύχτα ενδέχεται να εμφανιστούν στο αεροδρόμιο κατά μεγάλα σμήνη και να κουρνιάσουν εκεί Σε μη αναπαραγωγική περίοδο, οι γλάροι κουρνιάζουν την νύχτα σε παράκτιες περιοχές και συναθροίζονται στις εκβολές ποταμών, σε λασπώδεις όχθες, σε νησίδες ή στο νερό. Στην ενδοχώρα, κατά τα τελευταία έτη, η παρουσία των γλάρων έχει αυξηθεί αισθητά κυρίως δίπλα σε μεγάλες πόλεις, όπου υπάρχουν φυσικά αποθέματα υδάτων, ενώ έχουν παρατηρηθεί και σε ταράτσες κτιρίων. Μετακινούνται καθημερινά από τους τόπους παραμονής τους, σε ακτίνα έως και 50 χλμ προς τους τόπους διατροφής τους, ακολουθώντας το γεωμορφολογικό ανάγλυφο της περιοχής, όπως π.χ. κοιλάδες ποταμών ή την ακτογραμμή. Οι γλάροι ξεκινούν τις μετακινήσεις τους ενώ είναι ακόμη σκοτάδι, μία ώρα πριν από το πρώτο φως και επιστρέφουν στις αποικίες τους συνήθως πριν νυχτώσει. Κίνδυνος (risk) εμφανίζεται ιδιαίτερα όταν οι πορείες τους διασταυρώνουν το διάδρομο αεροδρομίου ή τις επιφάνειες προσέγγισης των αεροδρομίων. Οι γλάροι σπάνια επισκέπτονται αεροδρόμια που βρίσκονται μακριά από τον τόπο κουρνιάσματός τους Παρόλο που οι γλάροι κουρνιάζουν στο νερό, σε παράκτιους βαλτότοπους, σε νησίδες λιμνών, ή σε μικρά νησιά κοντά στις ακτές, δεν αποκλείεται να εμφανίζονται ξαφνικά κατά το σούρουπο σε κάποια αεροδρόμια, τα οποία βρίσκονται συνήθως κοντά στις αποικίες τους για να κουρνιάσουν. Η ανεξήγητη αυτή συμπεριφορά παρατηρείται συνήθως μετά από καταιγιδοφόρο καιρό με χαμηλή νέφωση και βροχή (γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανίχνευσή τους) και όταν επικρατούν νοτιάδες Η ύπαρξη εμφανούς τροφής (ασπόνδυλα) στις περιοχές πρασίνου (χλωρίδα) των αεροδρομίων, η ύπαρξη λεκανών με βρόχινο νερό, όπου οι γλάροι μπορούν να λούζονται και να τρέφονται με γαιοσκώληκες ή άλλους οργανισμούς, αυξάνει την παρουσία των γλάρων στα αεροδρόμια κατά το τέλος του χειμώνα και την αρχή της άνοιξης, όπου οι κλιματολογικές συνθήκες είναι πιο ήπιες Μετά την διαπίστωση της παρουσίας, την καταγραφή των συνηθειών των γλάρων (συμπεριφορά, τόποι ενδιαίτησης, μετακινήσεις από τους τόπους κουρνιάσματος προς τις περιοχές τροφοληψίας, αυξημένη παρουσία το φθινόπωρο και την άνοιξη, κλπ) και τα δεδομένα των χρήσεων γης της περιοχής, το Πρόγραμμα Διαχείρισης Απειλών από την πανίδα διαμορφώνεται αναλόγως. Αν πραγματοποιηθούν αλλαγές στις χρήσεις γης εντός και γύρω από το αεροδρόμιο, (π.χ. δημιουργία υδατοσυλλογών, ύπαρξη κατασκευαστικών έργων, εγγειοβελτιωτικών έργων, δημιουργία λατομείων αμμοχάλικου, επιχωματώσεων-προσχώσεων, αλλαγή αγροτικών εφαρμογών στην περιοχή, δημιουργία χώρων εναπόθεσης απορριμμάτων, κλπ), αυτές μπορεί να επηρεάσουν τόσο τον πληθυσμό των γλάρων στο αεροδρόμιο, όσο και τις κινήσεις τους και για αυτό θα πρέπει να μελετηθούν. Ακόμη και οι αλλαγές των κλιματολογικών συνθηκών κατά το φθινόπωρο και στις αρχές της άνοιξης, μπορεί να επηρεάσουν την εμφάνιση των γλάρων στα αεροδρόμια.

9 Σελίδα 9 2. Ασημόγλαρος (κιτρινοπόδαρος γλάρος - Yellow-Legged Gull Larus Cachinnans ή Ηerring Gull - Larus Argentatus) 2.1 O ασημόγλαρος είναι παμφάγος, σαρκοβόρος, επιθετικός και απαντάται συνήθως σε όλα τα αεροδρόμια της Ελλάδας. Είναι ο μεγαλύτερος γλάρος της Ελλάδας και θεωρείται ο τυπικός γλάρος του Ελληνικού Αρχιπελάγους. To βάρος του κυμαίνεται από 800gr μέχρι 1300gr περίπου. Οι ποικίλες ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως αλιευτικά καταφύγια, μαρίνες, λιμάνια, χώροι εναπόθεσης απορριμμάτων κ.α., του παρέχουν πληθώρα πηγών τροφοληψίας και υδροληψίας, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός του να αυξάνεται συνεχώς Ο ασημόγλαρος είναι λευκός με γκρίζες φτερούγες και πλάτη, με πόδια σε ροδόχρουν έως σάρκινο χρώμα και κίτρινο ράμφος με έντονη κοκκινοκίτρινη βούλα. Ο κιτρινοπόδαρος γλάρος (Larus Cachinnans - Larus Michahellis) της Μεσογείου που απαντάται στην Ελλάδα έχει κίτρινα πόδια. Όπως όλοι οι γλάροι, τα νεαρά πουλιά είναι καφετιά με μαύρο ράμφος και ροζ πόδια. Σταδιακά αλλάζουν πτέρωμα μέχρι να ενηλικιωθούν, σε ηλικία τεσσάρων ετών. Αν και το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού φωλιάζει σε όλα τα νησιωτικά συμπλέγματα και κοντά στις ηπειρωτικές ακτές, υπάρχουν σημαντικές αποικίες και σε υγροτόπους. Είναι πουλί που προσαρμόζεται εύκολα στο περιβάλλον του. Μετά την εποχή της αναπαραγωγής του, διασκορπίζεται σε όλη την Ελλάδα ακόμη και στην ενδοχώρα Ο ασημόγλαρος φτιάχνει την φωλιά του στο έδαφος, σε μέρη που είναι προφυλαγμένα από αρπακτικά. Φωλιάζει τόσο μεμονωμένα όσο και σε μεγάλες αποικίες. Κατά την άνοιξη (Μάρτιο) γεννά έως τρία αυγά, τα οποία εκκολάπτονται τέλος Απριλίου. Οι νεοσσοί αρχίζουν να πετούν νωρίς τον Ιούνιο. Η Ελλάδα δέχεται τον χειμώνα και μεταναστευτικά είδη γλάρων από άλλες περιοχές. Οι επιδημούντες ασημόγλαροι μετακινούνται σε όλη την Ελλάδα και προς τις ηπειρωτικές ακτές Ο ασημόγλαρος, ως παμφάγο είδος τρέφεται με ψάρια, έντομα, φυτική τροφή, μεταναστευτικά πουλιά, νεοσσούς και με τα αυγά τους. O κιτρινοπόδαρος γλάρος μπορεί να κατασπαράξει και να τραφεί και με μεγαλόσωμα νεαρά άτομα του ίδιου του είδους. Ακολουθεί τα αλιευτικά σκάφη για να τραφεί με ψάρια που πετούν οι ψαράδες, και παρατηρείται και στα αλιευτικά καταφύγια. Οι ανεξέλεγκτες χωματερές και οι χώροι εναπόθεσης απορριμμάτων αποτελούν σημαντική πηγή τροφοληψίας για τους ασημόγλαρους και συμβάλλουν στην επέκταση του είδους τους. 3. Αιγαιόγλαρος (Audouin sgull- Larus audouinii) 3.1 O αιγαιόγλαρος είναι σπάνιο είδος, απειλείται παγκοσμίως από εξαφάνιση και προστατεύεται. Μοιάζει με τον κοινό ασημόγλαρο αλλά είναι λίγο μικρότερος. Είναι λευκός με γκρίζες φτερούγες μαύρες στην άκρη. Έχει κοκκινωπό ράμφος με κίτρινη άκρη και σκουρόχρωμα πόδια. Τα νεαρά είναι αρχικά σκούρα καφέ και αποκτούν σταδιακά το πτέρωμα του ενηλίκου σε 4 χρόνια. 3.2 Φωλιάζει σε μικρές νησίδες με ήπια κλίση και αραιή βλάστηση, σε μικρές αποικίες μέχρι 100 ζεύγη. Απαντάται στο Αιγαίο Πέλαγος και αναπαράγεται στα Δωδεκάνησα, στα Κύθηρα και στις Σποράδες. 3.3 Η αναπαραγωγική περίοδος ξεκινάει αρχές Απριλίου, κατά την οποία κατασκευάζει πρόχειρες φωλιές στο έδαφος, στις οποίες γεννά 2-3 αυγά. Από τα μέσα Ιουλίου όλα τα άτομα εγκαταλείπουν τις αποικίες τους. Τρέφεται με μικρά αφρόψαρα, αλλά και με τα ψάρια που πετιούνται από τα αλιευτικά σκάφη. 3.4 Ο ασημόγλαρος αποτελεί απειλή για τον αιγαιόγλαρο. 4. Καστανοκέφαλος Γλάρος (Black-Headed Gull - Larus Ridibundus) Aπαντάται στα μεσόγεια. Έχει μυτερές φτερούγες με λευκές μπροστινές άκρες, κόκκινο ράμφος και πόδια. Το κεφάλι του κατά το καλοκαίρι είναι σκούρο καφέ έως καστανό, ενώ τον χειμώνα το χρώμα του αλλάζει σε λευκό με σκουρόχρωμες κηλίδες στα μάτια.

10 Σελίδα Τα νεαρά έχουν καστανόχρωμα σχέδια στο πάνω μέρος του σώματός τους και γύρω από το κεφάλι τους, η ουρά τους είναι λευκή και στα άκρα της έχει μαύρο χρώμα, ενώ οι φτερούγες είναι λευκές, κυρίως στο μπροστινό μέρος. Στα νεαρά πουλιά, το ράμφος έχει κιτρινωπό χρώμα και μαύρο στην άκρη, τα δε πόδια τους έχουν χρώμα κιτρινωπό. Έχει ως συνήθεια να ακολουθεί το άροτρο κατά την εποχή του οργώματος Διαβιεί τόσο στα μεσόγεια όσο και σε παράκτιες περιοχές. Απαντάται σε λίμνες, σε χωράφια που ποτίζονται, σε λιμάνια και αγροτικές περιοχές. Προτιμά να σχηματίζει αποικίες σε ελώδεις περιοχές, σε παραλίες που έχουν χαλίκια και σε νησίδες που σχηματίζονται μέσα στις λίμνες. Γ. Παρυδάτια πτηνά (Hydriiformes) 1. Από την κατηγορία των πτηνών, που είναι γνωστά ως χαραδριόμορφα, οι χαραδριοί, οι καλημάνες, οι στρειδοφάγοι και τα βροχοπούλια απαντώνται συχνότερα στα αεροδρόμια. Χαρακτηριστικό είναι το ασπρόμαυρο πτέρωμά τους. 2. Xαραδριοί (Charadriidae) 2.1 Μολονότι υδροβάτες (παρυδάτια πτηνά), οι καλημάνες είναι πτηνά πρωτίστως της ξηράς, φωλιάζουν σε αφράτο έδαφος ή σε ελώδεις εκτάσεις λόφων και σε σωλήνες ή αγωγούς, και προτιμούν για την ασφάλειά τους από τα αρπακτικά και την εύκολη διατροφή τους, ανοιχτές εκτάσεις με χαμηλή ή ανύπαρκτη βλάστηση. Οι καλημάνες τρέφονται με ασπόνδυλα, κυρίως γαιοσκώληκες, έντομα και σκαθάρια. Οι εμφανίσεις τους συνοδεύονται συχνά από χαραδριούς. Εφορμούν σε πυκνό σχηματισμό, αποτελώντας κίνδυνο για τα αεροσκάφη και οργανώνονται στρατιωτικά για τις εφορμήσεις τους βάζοντας φρουρούς για προστασία. Μπορεί να φωλιάζουν και σε ψηλή βλάστηση οπότε δεν ανιχνεύονται. Ξεκινούν τις μετακινήσεις τους όσο είναι σκοτάδι και μέχρι την ανατολή του ηλίου. 2.2 Οι καλημάνες δεν φωλιάζουν συνήθως σε αεροδρόμια, όμως χρησιμοποιούν τους χώρους πρασίνου των αεροδρομίων για τροφή, ξεκούραση, κούρνιασμα και τα πεδία ελιγμών για κούρνιασμα και περιφορά και μπορεί να παραμένουν εκεί όλη την ημέρα. Την νύχτα μπορεί να κουρνιάζουν στους χώρους πρασίνου ανεξαρτήτως ύψους χλοοτάπητα και παραμένουν σε μικρές ομάδες στα πεδία ελιγμών. Η μη ύπαρξη ασφαλτοστρωμένων επιφανειών είναι το καλύτερο μέσο για την αποφυγή φωλιάσματος. 2.3 Κατά την περίοδο αναπαραγωγής ο αριθμός τους είναι συνήθως μειωμένος στα αεροδρόμια, αλλά αυξάνονται κατά το καλοκαίρι όπου αναζητούν τροφή σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Αυτή την περίοδο αλλάζουν πτέρωμα και είναι καταπονημένα, με αποτέλεσμα να μην εκδιώκονται εύκολα. 2.4 Μετά το όργωμα των χωραφιών ο αριθμός τους μειώνεται στα αεροδρόμια, αλλά όταν η αυτοφυής χλόη βλαστήσει κατά το τέλος του φθινοπώρου επανεμφανίζονται για να τραφούν. Μπορεί να παραμείνουν μέχρι την μεταναστευτική περίοδο της άνοιξης, αν υπάρχουν καλές καιρικές συνθήκες. 2.5 Οι καλημάνες δραστηριοποιούνται συνήθως κατά την διάρκεια της ημέρας και την νύχτα κουρνιάζουν. Το καλοκαίρι δραστηριοποιούνται κυρίως την νύχτα. Κουρνιάζουν σε μικρές ομάδες στο έδαφος. Αναζητούν την τροφή τους πριν χαράξει και ενώ είναι ακόμη σκοτάδι, το μεσημέρι και την νύχτα (κατά το λυκόφως) και κινούνται σε ακτίνα μερικών χιλιομέτρων (4 χλμ περίπου) από τους τόπους ανάπαυσής τους. Κάθε φορά μετά την αναζήτηση της τροφής τους μαζεύονται στο αεροδρόμιο (μέχρι την ανατολή του ηλίου, το μεσημέρι και με την δύση του ηλίου). 2.6 Ανταποκρίνονται στις μεθόδους εκδίωξης αλλά αν επιμένουν να παραμένουν στους χώρους του αεροδρομίου απαιτείται επιλεκτική θανάτωση (αρκεί η θανάτωση ενός συντρόφου του ζεύγους), εφόσον έχουν εξασφαλιστεί οι κατά τον νόμο προβλεπόμενες άδειες. Η μέθοδος της απομάκρυνσης των αυγών ή της καταστροφής της φωλιάς δεν είναι τόσο αποτελεσματική διότι οι καλημάνες ξαναδημιουργούν τις φωλιές τους.

11 Σελίδα Βροχοπούλι ( Golden plover - Pluvialis Apricaria) 3.1 Τα βροχοπούλια, σχηματίζουν μεγάλα σμήνη και πετούν γρήγορα. Αναπαράγονται σε τυρφώδεις εκτάσεις, και συναγελάζονται με τις καλημάνες σχηματίζοντας συχνά μεικτές αποικίες. Η συμπεριφορά τους είναι όμοια με αυτή των καλημάνων, όπως και οι συνήθειες της διατροφής τους. Εμφανίζονται ξαφνικά στα αεροδρόμια, παραμένουν για ένα μικρό χρονικό διάστημα και ξαναφεύγουν πάλι ξαφνικά. Στα αεροδρόμια παραμένουν κυρίως κατά την νύχτα. 4. Στρειδοφάγοι (Oystercatcher- Haematopus Ostralegus) 4.1 Οι στρειδοφάγοι περίπου είναι ασπρόμαυροι με μακρύ κόκκινο ράμφος και χοντρά κοκκινωπά πόδια. Τα νεαρά πουλιά έχουν σταχτιά πόδια και σκοτεινό στο άκρο ράμφος. 4.2 Απαντώνται γενικώς σε παράκτια αεροδρόμια καθ όλο το έτος, και αναζητούν την τροφή τους στις ακτές και σε εκβολές ποταμών. Στα αεροδρόμια τρέφονται με ασπόνδυλα στις περιοχές πρασίνου, και μπορεί να δραστηριοποιούνται κατά την νύχτα. Δ. ΚΟΡΑΚΟΕΙΔΗ (Corvids- Corvidae) 1. Γενικά 1.1 Είναι τα πιο μεγάλα σε μέγεθος πουλιά από την κατηγορία των στρουθόμορφων. Το χρώμα τους είναι συνήθως μαύρο, μπορεί όμως να εμφανίζει και ποικιλοχρωμία. Το θηλυκό από το αρσενικό δεν έχουν διαφορά, ενώ τα νεαρά πτηνά δεν διαφέρουν από τα ενήλικα. Κλωσούν στις φυλλωσιές των δένδρων, σε κοιλώματα βράχων, τρέφονται σε αγροτικές εκτάσεις και συχνά στους χώρους πρασίνου του αεροδρομίου. Τα κοράκια και οι καλιακούδες μετακινούνται μετά την ανατολή του ηλίου και συνήθως δεν επισκέπτονται την νύχτα τα αεροδρόμια. Τρέφονται και στους χώρους εναπόθεσης απορριμμάτων, αλλά οι κινήσεις τους είναι πολύ πιο περιορισμένες από αυτές των γλάρων και αν οι χώροι απορριμμάτων δεν βρίσκονται πολύ κοντά στο αεροδρόμιο, οι κινήσεις τους από και προς τους χώρους αυτούς δεν συνιστούν μεγάλο κίνδυνο για το αεροδρόμιο. Χρησιμοποιούν το ψηλό γρασίδι για αναζήτηση τροφής. Συγκεντρώνονται στα αεροδρόμια κατά την διάρκεια της ημέρας και μπορεί να παραμείνουν διασκορπισμένα στο πεδίο ελιγμών όλη την ημέρα. 2. Κουρούνες (Ηοοded Crow - Corvus Corone Comix) 2.1 H μαυροκουρούνα, (Carrion Crow Corvus Corone Corone) η οποία είναι κυρίως επιδημητικό πουλί, η σταχτοκουρούνα (Hooded Crow - Corvus Corone Cornix), η οποία είναι αποδημητικό πουλί και η βαλκανοκουρούνα (Corvus Corone Sardonius) είναι πτωματοφάγα, μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και όταν πετούν έχουν το ίδιο σχήμα με τα κοράκια. Έχουν γυαλιστερό κατάμαυρο πτέρωμα και δεν προτιμούν την ανεμοπορία. Τα είδη αυτά συνήθως πετούν μόνα τους ή σε ζεύγη. Συγκεντρώνονται όταν πάνε να κουρνιάσουν. Προτιμούν τις καλλιεργημένες εκτάσεις που δεν έχουν πυκνή δενδροφύτευση, τα πάρκα, δασώδεις εκτάσεις και παράκτιες περιοχές. Συνήθως ενδημούν στα δένδρα, αλλά μπορεί να φωλιάζουν και σε βράχια. 2.2 Οι κουρούνες, παρόλο που είναι απίθανο να προκαλέσουν πολλαπλές προσκρούσεις με αεροσκάφη, γίνονται επικίνδυνες, διότι προσελκύονται από τυχόν υπολείμματα πουλιών που έχουν παραμείνει στον διάδρομο μετά από πρόσκρουση σε αεροσκάφος ή από νεκρά έντομα. Τρέφονται και με μικρά θηλαστικά, πουλιά, ασπόνδυλα, σιτηρά και φρούτα. Έχει παρατηρηθεί ότι οι κουρούνες κουρνιάζουν και στα συστήματα ILS του αεροδρομίου, προξενώντας παρεμβολές στις επικοινωνίες. 3. Κοράκια (Raven - Corvus Corax) χαβαρόνια ή σταροκόρακες (Rook - Corvus Frugilegus) 3.1 Είναι επιδημητικά πουλιά και έχουν μεγάλο μέγεθος και ιριδίζον μαύρο πτέρωμα. Εκμεταλλεύονται τις συνθήκες του ανέμου και συνήθως ανεμοπορούν. Συχνάζουν και κλωσσούν σε βραχώδεις περιοχές αλλά και σε πεδιάδες και δενδροστοιχίες. 3.2 Τα κοράκια και τα χαβαρόνια συνήθως συχνάζουν σε αεροδρόμια και αναπαράγονται σε αποικίες στα δένδρα. Τρέφονται με ποικιλίες φυτών και ζωικές ύλες στις αγροτικές περιοχές και συχνά

12 Σελίδα 12 αναζητούν τροφή στους χώρους πρασίνου των αεροδρομίων. Κατά την περίοδο αναπαραγωγής, ο αριθμός των πουλιών στα αεροδρόμια εξαρτάται αφενός από το μέγεθος και την απόσταση της πλησιέστερης αποικίας τους και αφετέρου από την διαθέσιμη τροφή στα γύρω χωράφια. 3.3 Τα κοράκια και τα χαβαρόνια δεν συγκεντρώνονται στον διάδρομο όπως οι γλάροι, αλλά τρέφονται διασκορπισμένα στους χώρους πρασίνου του αεροδρομίου. Δεν επηρεάζονται από τις κινήσεις των αεροσκαφών και παρόλο που είναι πολυπληθή, δεν προσκρούουν σχετικά συχνά σε αεροσκάφη. Το καλοκαίρι, όταν τα άπειρα νεαρά εμφανίζονται στα αεροδρόμια, ο κίνδυνος των προσκρούσεων αυξάνει αρκετά. Κατά το φθινόπωρο τα μεταναστευτικά πτηνά ενώνονται με τους ντόπιους πληθυσμούς, οι οποίοι εγκαταλείπουν τους τόπους ανάπαυσής τους, παρόλο που τους επισκέπτονται καθημερινά, σχηματίζοντας μεγάλες αποικίες. Τέτοιου είδους αποικία κοντά σε αεροδρόμιο, αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια των πτήσεων, διότι ενδέχεται οι πορείες των πουλιών - νωρίς το πρωί και το βράδυ - να διασταυρώνονται με κρίσιμες για την πτήση των αεροσκαφών περιοχές. 4. Καλιακούδες (Chough) 4.1 Οι κοκκινοκαλιακούδες, οι οποίες είναι επιδημητικά πουλιά (Chough - Pyrrhocorax Pyrrhocorax) όπως και οι κιτρινοκαλιακούδες (Alpine Chough - Pyrrhocorax Graculus) είναι επιδέξιοι ακροβάτες και συνηθίζουν να ανεμοπορούν. Συχνάζουν στα βραχώδη βουνά και τις κατά τόπους πλαγιές των απότομων βράχων. Οι κιτρινοκαλιακούδες συνήθως δεν εμφανίζονται σε ακτές. 4.2 Οι καλιακούδες συνταιριάζονται με τα κοράκια, και τα χαβαρόνια και μετακινούνται και αναπαύονται μαζί τους πολλές φορές τον χρόνο. Συνήθως φωλιάζουν σε κοιλότητες δένδρων ή κτιρίων και συχνά τα υπόστεγα των αεροσκαφών προσφέρονται ως κατάλληλος τόπος αναπαραγωγής. Μετακινούνται μαζί με τα κοράκια πάνω από 30 χλμ από τις αποικίες τους προς αναζήτηση τροφής. 4.3 Τρέφονται με ασπόνδυλα που βρίσκουν στην επιφάνεια του εδάφους, καθώς και με μικρά θηλαστικά, αυγά και κλωσσόπουλα. 5. Kαρακάξα (Magpie - Pica Pica) 5.1 H καρακάξα, η οποία είναι επιδημητικό πουλί έχει ασπρόμαυρο πτέρωμα και μακριά ουρά. Σχηματίζει μικρές όσο και μεγάλες ομάδες κυρίως κατά τους χειμερινούς μήνες. Ενδημεί σε καλλιεργούμενες εκτάσεις, και φωλιάζει σε δένδρα. 6. Κίσσα ( Jay - Garrulus Glandarius) H κίσσα είναι αποδημητικό πουλί, έχει σκούρο σώμα και λευκό στίγμα στις φτερούγες με ασπρόμαυρες γραμμώσεις. Σχηματίζει ομάδες και ενδημεί σε δένδρα και σε δασώδεις εκτάσεις. 7. Κάργα (Jackdaw - Corvus Monedula) Η κάργα είναι αποδημητικό πουλί, έχει μαύρο χρώμα με σταχτόμαυρο πτέρωμα, είναι μικρότερη σε μέγεθος από τις κουρούνες και φωλιάζει σε σμήνη σε δενδροστοιχίες, αγρούς, κτίρια αλλά και μέσα στο έδαφος. Συναγελάζεται με τα χαβαρόνια, που είναι αποδημητικά πουλιά (Rook- corvus frugilegus) και τα ψαρόνια (Starlings-Sturnidae). E. Ψαρόνια (Starlings - Sturnidae) 1. Τα ψαρόνια (Common Starlings - Sturmus Vulgaris), είναι αποδημητικά πουλιά, έχουν σκούρο χρώμα με λευκά στίγματα και συναθροίζονται σε ομάδες για τροφοληψία και ξεκούραση. Για την ενδιαίτησή τους προτιμούν ακάλυπτες εκτάσεις με καλή ορατότητα. Τα αγιοπούλια (Rose Coloured Starling - Sturnus Roseus) καθώς και τα μαυροπούλια (Spotless Starling - Sturnus Unicolor), συναθροίζονται με τα ψαρόνια όταν ενδιαιτώνται σε βοσκότοπους όπου υπάρχουν ζώα. Εμφανίζονται το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, σχηματίζοντας μεγάλα σμήνη. Την νύχτα δεν επισκέπτονται συνήθως τα αεροδρόμια.

13 Σελίδα Τα ψαρόνια φωλιάζουν και αναπαύονται στα κτίρια και τα υπόστεγα των αεροσκαφών. Σχηματίζουν σμήνη κατά την διάρκεια του έτους, τα οποία συχνά τρέφονται με ασπόνδυλα στις περιοχές πρασίνου. Κατά την διάρκεια και μετά την αναπαραγωγική περίοδο, όταν εμφανίζονται τα νεαρά πουλιά, οι προσκρούσεις παρουσιάζουν έξαρση. Τα ψαρόνια ξεκινούν τις μετακινήσεις τους σταδιακά με την ανατολή του ηλίου και κινούνται σε καμπύλη τροχιά, ομαδικά προς μία κατεύθυνση, και σε ακτίνα ως και 40 μίλια προς αναζήτηση τροφής και επιστρέφουν το βράδυ κοντά στους τόπους ανάπαυσής τους. Την νύχτα δεν συνηθίζουν να επισκέπτονται τους χώρους του αεροδρομίου. Οι πορείες τους ενδέχεται να διασταυρώνουν τις επικίνδυνες για τις πτήσεις περιοχές ανόδου-καθόδου και προσέγγισης των αεροσκαφών. Τα ψαρόνια συχνά χρησιμοποιούν το ψηλό γρασίδι για αναζήτηση τροφής. 3. Κατά το φθινόπωρο και τους χειμερινούς μήνες σχηματίζονται τεράστιες αποικίες από χιλιάδες πουλιά, κυρίως σε πυκνούς θάμνους ή δένδρα και σε καλαμιώνες. Στις πόλεις κουρνιάζουν σε κτιριακές εγκαταστάσεις, εργοστάσια, γέφυρες, χαλυβουργεία και ναυπηγεία και όπου αλλού υπάρχουν σιδηροκατασκευές. 4. Για να εκδιωχθεί μια αποικία ψαρονιών στη περίπτωση που υπάρχει στην ευρύτερη περιοχή του αεροδρομίου, απαιτείται κατ αρχήν η ανεύρεση άλλης, κατάλληλης, τοποθεσίας στην οποία τα πουλιά μπορούν να δημιουργήσουν μια νέα αποικία. Απαιτείται συνεχής πολυήμερος έλεγχος κατά το λυκόφως για την διάλυση της αποικίας. Η βιοακουστική μέθοδος έχει αποτελέσματα, ενώ οι πυροβολισμοί πρέπει να αποφεύγονται, διότι τα ψαρόνια έχουν την τάση να «βουτάνε» για κάλυψη, οπότε δεν ανιχνεύονται ούτε εκδιώκονται εύκολα. Η διατήρηση αραιής βλάστησης, εφ όσον αυτό είναι εφικτό, γύρω από το αεροδρόμιο αποτελεί το καταλληλότερο μέτρο για την απομάκρυνση των ψαρονιών. Τα ψαρόνια συχνά χρησιμοποιούν το ψηλό γρασίδι για αναζήτηση τροφής. Η αραίωση της βλάστησης και η κάλυψη με δίχτυα ή πλέγματα των κτιριακών εγκαταστάσεων, όπου φωλιάζουν, αποτελούν ικανοποιητική λύση για την απομάκρυνση τους. ΣΤ. Περιστέρια (Columbidae) 1. Τα περιστέρια κλωσούν στα δένδρα ή σε κοιλώματα. Τα συνηθισμένα περιστέρια που βρίσκονται στις πόλεις φωλιάζουν κυρίως σε κτιριακές εγκαταστάσεις. Τρώνε συνήθως σπόρους. 2. Αγριοπερίστερα(Rock Dove - Columba Livia) 2.1 Τα αγριοπερίστερα, είναι επιδημητικά πουλιά και σχηματίζουν τον χειμώνα, κατά τόπους, μεγάλα σμήνη. Επισκέπτονται τους χώρους πράσινου των αεροδρομίων για να τραφούν με αγριόχορτα και τους σπόρους τους, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να μεγιστοποιείται κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι. Πέραν των ορίων του αερολιμένα, τα αγριοπερίστερα τρέφονται με δημητριακά και με κράμβες κατά την διάρκεια της βαρυχειμωνιάς. Κουρνιάζουν στα δένδρα την νύχτα και οι κινήσεις τους από και προς τους τόπους ανάπαυσής τους δεν είναι τόσο εκτεταμένες, όσο αυτές των γλάρων και των ψαρονιών. 3. Φάσσα ή κουτουπάνι (Wood pigeon - Columba Palumbus) 3.1 Η φάσα είναι αποδημητικό πουλί, έχει λευκά μέρη στις φτερούγες και πράσινο δαχτυλίδι στον λαιμό. Τον χειμώνα πετάει συχνά σε μεγάλα κοπάδια και συνταιριάζεται με τα άλλα είδη περιστεριών. Ζει σχεδόν παντού, αλλά προτιμά να φωλιάζει σε δενδρόφυτες περιοχές, και φράκτες. 3.2 Οι φάσες δημιουργούν προβλήματα κατά τόπους το καλοκαίρι, καθώς προτιμούν να τρέφονται με σπόρους από αγριόχορτα, ιδίως όταν το χώμα είναι φρεσκοσκαμμένο. Σε άλλες περιπτώσεις, μικρός γενικά αριθμός πουλιών αναζητά την τροφή του μαζί με τα αγριοπερίστερα. Πετούν σε απόσταση μέχρι και 10 χλμ για αναζήτηση τροφής. 3.3 Τα οικόσιτα περιστέρια που έχουν περιέλθει σε άγρια κατάσταση απαντώνται μεν παντού, αλλά σε μικρές ομάδες, σε αντίθεση με τα κέντρα των πόλεων. Εν τούτοις η επίμονη παρουσία τους σε μερικά αεροδρόμια, είτε για διατροφή στους χώρους πρασίνου, είτε γύρω από τις κτιριακές εγκαταστάσεις, αποτελεί απειλή.

14 Σελίδα Η παρενόχλησή τους έχει αποτελέσματα από πλευράς εκδίωξης, εάν ενισχύεται από θανάτωση με ένσφαιρα πυρά (προαπαιτούνται οι κατά τον νόμο προβλεπόμενες άδειες). Η παρενόχλησή τους έχει καλά αποτελέσματα, εάν ενισχύεται από θανάτωση με ένσφαιρα πυρά. Ζ. EΡΩΔΙΟΙ (Herons - Ardeidae) 1. Γενικά 1.1 Είναι μεγάλα καλοβατικά πουλιά με μακρύ λαιμό και μακριά πόδια. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι κατά την πτήση το κεφάλι τους αναδιπλώνεται προς τα πίσω, όπως και τα πόδια τους. Κλωσούν πάνω σε δενδροστοιχίες ή σε καλαμιώνες. Τρέφονται κυρίως με ψάρια, βατράχους αλλά και τρωκτικά και ζουν σε λιμνοθάλασσες, εκτάσεις με νερό, βάλτους, στις ακτές της θάλασσας κα σε αγρούς. 2. Σταχτοτσικνιάς (Grey Heron - Ardea inerea) Έχει μεγάλο ανάστημα, και έχει χρώμα σταχτί στο πάνω μέρος του σώματός του, λοφίο, κίτρινο ράμφος και σκούρα πόδια. Κατά την περίοδο της αναπαραγωγής, τα χρώματα του ράμφους και των ποδιών αλλάζουν. Κάθεται πολύ ώρα ακίνητος μέσα ή κοντά στο νερό και η πτήση του είναι «βαριά». 3. Αργυροτσικνιάς (Great white Egret - Egretta Alba) 3.1 Έχει άσπρα φτερά και κατακίτρινο ράμφος. Τα πόδια του έχουν ένα πρασινωπό σκούρο χρώμα και κατά την περίοδο της αναπαραγωγής αλλάζουν. Φωλιάζει σε καλαμιώνες και βαλτότοπους. H. Μικρά πουλιά 1. Τα χελιδόνια (Swallow - Hirundinidae) περνάνε την ζωή τους κατ ουσία στον αέρα, είτε τρώγοντας, είτε κοιμώμενα, ή ακόμα και ζευγαρώνοντας. Τα χελιδόνια μπορούν να πετάνε με ευκολία σε ύψος μέτρων, κυνηγώντας έντομα (αερόβια) και προκειμένου να εξασφαλίσουν τροφή μπορούν καθημερινά να διανύουν εκατοντάδες χιλιομέτρων. Γενικά όμως, τρέφονται με αερόβια έντομα που βρίσκονται σε καλλιέργειες, ή σε χώρους πρασίνου, ή πάνω από το νερό. Τα έντομα πετάνε είτε πάνω από καλλιέργειες, είτε πάνω από τους χώρους πρασίνου των αεροδρομίων ή παρασύρονται και ανεβαίνουν στα ρεύματα που δημιουργούνται πάνω από τον διάδρομο. 2. Οι κορυδαλλοί (Lark-Skylark - Allaudidae), φωλιάζουν στο έδαφος, και εμφανίζουν προσκρούσεις κατά την αναπαραγωγική περίοδο (άνοιξη) και μέχρι το φθινόπωρο, όταν μεταναστεύουν και άλλοι πληθυσμοί. Τον χειμώνα τα πουλιά φεύγουν από τα αεροδρόμια προς άλλες περιοχές που έχουν κατάλληλη βλάστηση (βλαστοί, σπόροι) για την αναζήτηση της τροφής τους.

15 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 Σελίδα 15 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΤΗΝΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΝΑ ΕΙΔΟΣ ΠΤΗΝΟΥ Στο Παράρτημα 2 περιλαμβάνεται κατάσταση πτηνών με πληροφορίες για το βάρος διαφόρων ειδών πτηνών, που εμπλέκονται σε προσκρούσεις, τον βαθμό επικινδυνότητας τους για την αεροπλοΐα, καθώς και άλλα στοιχεία, προκειμένου να καθοριστεί το επικίνδυνο για το εκάστοτε αεροδρόμιο είδος πτηνού.

16 Σελίδα 16

17 Σελίδα 17

18 Σελίδα 18

19 Σελίδα 19

20 Σελίδα 20 Κατηγορίες πρόσκρουσης πτηνών: 1: πτηνά χωρίς σημαντική συνέπεια στην ασφάλεια των πτήσεων - (τα πτηνά της κατηγορίας αυτής δεν έχουν συμπεριληφθεί) 2: πτηνά χαμηλού κινδύνου(risk) - (τα πτηνά της κατηγορίας αυτής δεν έχουν συμπεριληφθεί) 3: πτηνά αυτού του είδους συνιστούν μεσαίο κίνδυνο (risk) 4: πτηνά υψηλού κινδύνου 5: πτηνά υψηλότατου κινδύνου Κατάσταση: ΒR-καλοκαιρινή περίοδο και περίοδο αναπαραγωγής, WI-χειμερινή περίοδο, MI αποδημητικά, RE-μόνιμη παρουσία, P-περιπλανώμενο, V-περιστασιακή παρουσία, ( )-αβέβαιο Πηγές:Cramps 1998, The complete Birds of the Western Palearctic Oxford University Press, ΑΙΑ.

Θέμα: Κανονισμός για τη μείωση της απειλής προσκρούσεων πτηνών και ζώων σε αεροσκάφη πολιτικής αεροπορίας ΑΠΟΦΑΣΗ

Θέμα: Κανονισμός για τη μείωση της απειλής προσκρούσεων πτηνών και ζώων σε αεροσκάφη πολιτικής αεροπορίας ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΠΤΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών

Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών Διαχείριση κινδύνου πρόσκρουσης ζώων σε αεροσκάφη Διονύσιος Νταμπάκης Ειδικός Παρακολούθησης Πανίδας και Χλωρίδας Ενέργεια που απελευθερώνεται κατά

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου!

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Ψάξαμε και βρήκαμε. Ομαδικές εργασίες στα πλαίσια της ενότητας «Οι ακροβάτες της θάλασσας». Οι μαθητές έφτιαξαν δελτία ταυτότητας για κάθε προστατευόμενο ζώο. Έψαξαν και

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικά αποτελέσματα για την αναπαραγωγική βιολογία του Θαλασσοκόρακα (Phalacrocorax aristotelis desmarestii)στο Β. Αιγαίο

Προκαταρκτικά αποτελέσματα για την αναπαραγωγική βιολογία του Θαλασσοκόρακα (Phalacrocorax aristotelis desmarestii)στο Β. Αιγαίο Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Προκαταρκτικά αποτελέσματα για την αναπαραγωγική βιολογία του Θαλασσοκόρακα (Phalacrocorax aristotelis desmarestii)στο Β. Αιγαίο Κατσαδωράκης, Γ., Fric, J., Δημαλέξης, Α.,

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010

Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010 Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010 1 Περιεχόμενα Είδη προτεραιότητας Θαλάσσια ΙΒΑ και προγράμματα της Ορνιθολογικής γιαταθαλασσοπούλια Μεθοδολογία Προκαταρκτικά αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφέρουν στην εμφάνιση, στον τρόπο με τον οποίο ζουν, στον τόπο όπου κατοικούν Ποιο είναι το μυστικό της τεράστιας ποικιλομορφίας;

Διαβάστε περισσότερα

LIFE09 NAT/GR/000323 Demonstration of the Biodiversity Action Planning approach, to benefit local biodiversity on an Aegean island.

LIFE09 NAT/GR/000323 Demonstration of the Biodiversity Action Planning approach, to benefit local biodiversity on an Aegean island. Σχέδιο Δράσης για την Διατήρηση της Βιοποικιλότητας των Ακατοίκητων Νησίδων της Σκύρου Ιούνιος 2011 Στην παρούσα έκδοση του Σχεδίου Δράσης για την Διατήρηση της Βιοποικιλότητας των Ακατοίκητων Νησίδων

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς)

Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς) Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς) Γνωρίσµατα: Είναι ο µεγαλύτερος σε µέγεθος ερωδιός (91εκ.). Αναγνωρίζεται εύκολα από το σταχτί πάνω

Διαβάστε περισσότερα

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος)

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) Περιγραφή Ο υγρότοπος των Αλυκών Λάγγερη βρίσκεται περίπου 4 χιλιόμετρα βορειανατολικά της Νάουσας στην Πάρο. Πρόκειται για υγρότοπο που αποτελείται από δύο εποχιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Πύθωνας των βράχων από. το Βιβλίο της Ζούγκλας, μεγαλόσωμο φίδι, μεγάλη. μυϊκή δύναμη, μικρό κεφάλι. κάνοντας πλάγια βήματα, τα

Πύθωνας των βράχων από. το Βιβλίο της Ζούγκλας, μεγαλόσωμο φίδι, μεγάλη. μυϊκή δύναμη, μικρό κεφάλι. κάνοντας πλάγια βήματα, τα ΟΝΟΜΑ ΧΑΡΑΚΤΙΡΙΣΤΙΚΑ Πύθωνας των βράχων από KAA το Βιβλίο της Ζούγκλας, μεγαλόσωμο φίδι, μεγάλη μυϊκή δύναμη, μικρό κεφάλι. Ζώο της θάλασσας, κινείται ΚΑΒΟΥΡΑΣ κάνοντας πλάγια βήματα, τα μάτια του κινούνται

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο»

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» 10 Οκτωβρίου 2015 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης «Τα πουλιά: οι πρωταγωνιστές του Εθνικού Πάρκου» Εύα Κατράνα Βιολόγος Msc Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα Περιγραφή Η εκβολή του όρμου Λεύκα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Αρνάς (ή Άρνη) στην Άνδρο. Πρόκειται για εκβολή ρύακα σχεδόν μόνιμης ροής, που τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνία των μελισσών Οι μέλισσες είναι κοινωνικά έντομα. Τα μέλη, δηλαδή, χωρίζονται σε τρεις διαφορετικές «ομάδες»: τις εργάτριες, τους κηφήνες

Η κοινωνία των μελισσών Οι μέλισσες είναι κοινωνικά έντομα. Τα μέλη, δηλαδή, χωρίζονται σε τρεις διαφορετικές «ομάδες»: τις εργάτριες, τους κηφήνες Η ΜΕΛΙΣΣΑ Η κοινωνία των μελισσών Οι μέλισσες είναι κοινωνικά έντομα. Τα μέλη, δηλαδή, χωρίζονται σε τρεις διαφορετικές «ομάδες»: τις εργάτριες, τους κηφήνες και τη βασίλισσα, με ξεχωριστά καθήκοντα και

Διαβάστε περισσότερα

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Ρούλα Τρίγκου ασολόγος MSc Συντονίστρια Ενημέρωσης ράσεων ιατήρησης ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ- 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ΑΝ ΡΟΣ ιαχρονική παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι)

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) ΗΛΙΚΙΑ: 7-12 ΕΠΟΧΗ: Φ, Χ, Α, Κ. ΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα προετοιμασία στην τάξη, 1 ώρα έρευνα στο σπίτι, 3-4 εβδομάδες έρευνας. ΥΛΙΚΑ: Ερωτηματολόγιο,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε τα πουλιά της Μεσαορίας

Γνωρίστε τα πουλιά της Μεσαορίας Γνωρίστε τα πουλιά της Μεσαορίας LIFE - FORBIRDS (LIFE 13 NAT/CY/000176) Γνωρίστε µερικά από τα πουλιά της Μεσαορίας Το φυλλάδιο αυτό ετοιµάστηκε στο πλαίσιο του έργου LIFE-FORBIRDS που συγχρηµατοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ποικιλότητα της πανίδας στους ελαιώνες της Μεσσηνίας Ασπόνδυλα Πτηνά

Η ποικιλότητα της πανίδας στους ελαιώνες της Μεσσηνίας Ασπόνδυλα Πτηνά ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ. Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης

Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ. Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης Η λίμνη Κορώνεια βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία, 20 km

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης & μείωσης κινδύνου πρόσκρουσης ιπτάμενης πανίδας σε αιολικά πάρκα

Συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης & μείωσης κινδύνου πρόσκρουσης ιπτάμενης πανίδας σε αιολικά πάρκα Συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης & μείωσης κινδύνου πρόσκρουσης ιπτάμενης πανίδας σε αιολικά πάρκα WINDFARMS & WILDLIFE LIFE12 BIO/GR/000554 Επιδεικτική εφαρμογή καλών πρακτικών με στόχο την ελαχιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ο φαλαινοκαρχαρίας (Rhincodon typus - Ρυγχόδων ο τύπος) είναι ένας αργά κινούμενος καρχαρίας που τρέφεται φιλτράροντας την τροφή του και είναι

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά

SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά Περιγραφή Ο ρύακας Φονιάς και η εκβολή του βρίσκονται 11,3 χλμ.α-βα της Χώρας στη νήσο Σαμοθράκη. Πρόκειται στην ουσία για δύο εκβολές σε απόσταση μερικών μέτρων η μια από την

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) Α ακτογραμμή Η γραμμή που σχηματίζουν οι ακτές μιας περιοχής. 25 ανάγλυφο της γης Η μορφή της γης με τις οροσειρές, τις

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

MIL009 - Λίμνη ορυχείου Χονδρού Βουνού 1

MIL009 - Λίμνη ορυχείου Χονδρού Βουνού 1 MIL009 - Λίμνη ορυχείου Χονδρού Βουνού 1 Περιγραφή Οι λίμνες ορυχείων Χονδρού Βουνού βρίσκονται περίπου 7 χιλιόμετρα Ανατολικά του Αδάμα στην περιοχή Κόμια στη Μήλο. Πρόκειται για λίμνες που δημιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε.

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Βλέπουμε συχνά μέλισσες στα λουλούδια Τι ξέρουμε γι αυτές; Ημέλισσα είναι έντομο Υπάρχει στη Γη εδώ και 30 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη»

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης που αφορούν στην επεξεργασία κειµένου Ο ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ Ο σκαντζόχοιρος είναι πολύ συνηθισµένο είδος στη χώρα µας.

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου Περιγραφή Ο υγρότοπος της εκβολής Ποτάμι Καρλοβάσου, βρίσκεται 2,5 χιλιόμετρα βοριοδυτικά του οικισμού Λέκα και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Σάμου. Πρόκειται για εκβολή

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες της Εξέλιξης

Θεωρίες της Εξέλιξης 1 ο ΘΕΜΑ Θεωρίες της Εξέλιξης Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσιο παράκτιο οικοσύστημα της Ποσειδωνίας Στις Ελληνικές θάλασσες υπάρχουν πυκνά και εκτεταμένα υποθαλάσσια λιβάδια

Διαβάστε περισσότερα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Αννίτσα βρίσκεται περίπου 1,4 χιλιόμετρα ανατολικά - νοτιοανατολικά από τον οικισμό Άλωνες και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ ΧΡΥΣΑΕΤΟΙ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Είμαστε μέλη της ερευνητικής ομάδας που ασχολείται με το περιβάλλον και με το τι μας κάνει να χαμογελάμε στη φύση. Επιλέξαμε αυτό το θέμα επειδή πιστεύουμε πως ακόμα υπάρχουν πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1

MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 Περιγραφή Η λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 βρίσκεται περίπου 3,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για μικρό λιμνίο που

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευές της φύσης Πολλά ζώα κατασκευάζουν φωλιές Τα σκουλή- κια της γης και οι ασβοί σκάβουν λαγούμια βαθιά στο έδαφος.

Κατασκευές της φύσης Πολλά ζώα κατασκευάζουν φωλιές Τα σκουλή- κια της γης και οι ασβοί σκάβουν λαγούμια βαθιά στο έδαφος. Ενότητα 13 Περιγράφουμε κατασκευές Δίνουμε οδηγίες πώς φτιάχνουμε κατασκευές Ξεχωρίζουμε την ενεργητική από την παθητική σύνταξη και μετασχηματίζουμε τη μία στην άλλη 7 Κατασκευές της φύσης Πολλά ζώα κατασκευάζουν

Διαβάστε περισσότερα

AND011 - Έλος Καντούνι

AND011 - Έλος Καντούνι AND011 - Έλος Καντούνι Περιγραφή Το έλος Καντούνι βρίσκεται νότια - νοτιοανατολικά στο όριο του χωριού Κόρθι στην Άνδρο. Πρόκειται για υποβαθμισμένη εκβολή που τροφοδοτείται από έναν ρύακα σχεδόν μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

0ργάνωση για αντιμετώπιση μεγάλων πετρελαιοκηλίδων

0ργάνωση για αντιμετώπιση μεγάλων πετρελαιοκηλίδων 0ργάνωση για αντιμετώπιση μεγάλων πετρελαιοκηλίδων Δρ Κώστας Παπασταύρος Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, Κύπρος Ημερίδα Ακαδημίας Αθηνών, 20.4.2012 Τεχνολογία & επιπτώσεις Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Βασικά απειλούμενα είδη 1.1. Βασιλαετός..σελ.2 1.2. Χρυσαετός..σελ.3 1.3. Σπιζαετός..σελ.4 2.

Διαβάστε περισσότερα

22 Ιανουαρίου ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΤΣΑ- ΑΓ.ΘΕΟΔΩΡΟΥ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ

22 Ιανουαρίου ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΤΣΑ- ΑΓ.ΘΕΟΔΩΡΟΥ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Management of the SPA site of Andros Island to achieve a Favourable Conservation Status for its priority species.

PROJECT. Management of the SPA site of Andros Island to achieve a Favourable Conservation Status for its priority species. LIFE+ Nature & Biodiversity 2010- A1 LIFE+ 2010 FOR ADMINISTRATION USE ONLY LIFE+ 10 NAT/ /GR/000637. PROJECT Project title (max. 120 characters): Management of the SPA site of Andros Island to achieve

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΣΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Γεωργιακάκης Παναγιώτης Βιολόγος Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Γιατί δεν συμπαθούμε τις νυχτερίδες; Δραστηριοποίηση τη νύχτα Ενεργητική πτήση Κινέζοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ LIFE ENVIRONMENT «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ: ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» LIFE00ENV/GR/000685 ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι µια γης

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

10 ΦΕΒ. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ "ΚΟΙΛΑΔΑ ΕΖΟΥΣΑΣ"

10 ΦΕΒ. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ ΚΟΙΛΑΔΑ ΕΖΟΥΣΑΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικής ενέργειας στην

ηλεκτρικής ενέργειας στην Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην άγρια φύση Δάσος Δαδιάς: προσέξτε την εικόνα και βρείτε γιατί φιλοξενεί τόσα πολλά αρπακτικά πουλιά Φ. Κατσιγιάννης «από το λεύκωμα Εικόνες από τη Δαδιά»

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Gaviiformes (Κολυµβόµορφα) Οικογένεια: Gaviidae (Θαλασσοβούτια) Είδος: Gavia arctica (Λαµπροβούτι)

Τάξη: Gaviiformes (Κολυµβόµορφα) Οικογένεια: Gaviidae (Θαλασσοβούτια) Είδος: Gavia arctica (Λαµπροβούτι) Τάξη: Gaviiformes (Κολυµβόµορφα) Οικογένεια: Gaviidae (Θαλασσοβούτια) Είδος: Gavia arctica (Λαµπροβούτι) Γνωρίσµατα: Μεγάλο υδρόβιο πτηνό (60-70εκ.) µε εποχικό διµορφισµό στο φτέρωµα. Το καλοκαίρι αναγνωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου

SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου Περιγραφή Η εκβολή Ξηροποτάμου βρίσκεται περίπου 5,4 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από τον οικισμό της Σαμοθράκης. Πρόκειται για έναν εποχικό ρύακα που δέχεται νερό από μια

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Ανήκει στην υποκατηγορία cyanomidines των νεονικοτινοειδών και γι αυτό: 1. Δεν εφαρμόζεται στο έδαφος 2. Δεν θεωρείται πολύ τοξικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΑΡΙΝΙΑ ΦΩΝΗΣ Α, Β, C ΛΙΠΟΧΡΩΜΙΚΑ

ΚΑΝΑΡΙΝΙΑ ΦΩΝΗΣ Α, Β, C ΛΙΠΟΧΡΩΜΙΚΑ ΚΑΝΑΡΙΝΙΑ ΦΩΝΗΣ Α, Β, C Τετράδες Μονά Κατηγορία A001 A003 Χαρτζ - Κλασσικό - Μόνο Φωνή A002 A000 Χαρτζ - Κλασσικό - Μόνο Φωνή 2άδα B001 B003 Μαλινουά - Κλασσικό - Μόνο Φωνή B002 B000 Μαλινουά - Κλασσικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 03: Περιεχόμενο Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ. ΟΝΟΜΑ: Στεγόσαυρος. ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΟΣ: Σαύρα με οροφή. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ. ΟΝΟΜΑ: Στεγόσαυρος. ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΟΣ: Σαύρα με οροφή. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ: ΟΝΟΜΑ: Στεγόσαυρος ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΟΣ: Σαύρα με οροφή. Ογκώδες τετράποδο που είχε μήκος 8 10 μέτρα. Η πλάτη του καλύπτονταν από μεγάλες κεράτινες πλάκες που ξεκινούσαν μικρές από τη βάση του κεφαλιού, μεγάλωναν

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Questionnaire for past flood incidents data acquisition in Greece

Questionnaire for past flood incidents data acquisition in Greece Questionnaire for past flood incidents data acquisition in Greece A STAKEHOLDERS LINKING FRAMEWORK FOR FLOOD MANAGEMENT FLINKMAN EUROPEAN COMMISSION DG-HUMANITARIAN AID CIVIL PROTECTION AND PREPAREDNESS

Διαβάστε περισσότερα

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας AND001 - Έλος Βιτάλι Περιγραφή Το έλος Βιτάλι βρίσκεται περίπου 2,5 χιλιόμετρα ανατολικά του ομώνυμου οικισμού στην Άνδρο. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422343000 και όνομα "Έλος

Διαβάστε περισσότερα

THA002 - Βάλτα Ραχωνίου

THA002 - Βάλτα Ραχωνίου THA002 - Βάλτα Ραχωνίου Περιγραφή Η Βάλτα Ραχωνίου βρίσκεται περίπου 2,7 χιλιόμετρα βόρεια - βορειοανατολικά του οικισμού Πρίνος, στη Θάσο και περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς για τους υγρότοπους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ.

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. «Τα ζώα της φάρμας» Ναταλία Ραγκούση Νίκος Ταμπούσο Κώστας Μπερντούφης 1 «Πώς από το πρόβατο «φτάνουμε» στο μάλλινο σκούφο;» Κουρεύουν το προβατάκι παίρνουν το τρίχωμα το πλένουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ http://www.ecoioannina.gr/ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ περιόδου 2012 2013

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ http://www.ecoioannina.gr/ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ περιόδου 2012 2013 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ http://www.ecoioannina.gr/ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ περιόδου 2012 2013 Ιωάννινα, 27 Φεβρουαρίου 2013 Επιχειρούμενη κατασκευή στίβου θαλασσίου σκι στον Καλαμώνα Αμφιθέας, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΧΑ-ΠΟΤΑΜΙ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ

ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΧΑ-ΠΟΤΑΜΙ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εξέλιξης από Πανελλήνιες ( ) Σελ

Θέματα Εξέλιξης από Πανελλήνιες ( ) Σελ Θέματα Εξέλιξης από Πανελλήνιες (2010-2012) Σελ. 119-131 1. Πώς μπορεί να εξηγηθεί με βάση τη θεωρία της φυσικής επιλογής η επικράτηση του χαρακτηριστικού «ψηλός λαιμός» στις καμηλοπαρδάλεις; Μονάδες 8

Διαβάστε περισσότερα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα Ref. Ares(2014)1496263-12/05/2014 Ονομάζομαι Μανιάτης Ερμόλαος,είμαι ψαράς από την Ελλάδα και στέλνω αυτό το έγγραφο προς την Ευρωπαική Επιτροπή, σχετικά με τη διαβούλευση που θα γίνει για να συγκεντρωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Μια αποτίμηση που τα συμπεράσματά της, προστίθενται στην υπάρχουσα εμπειρία και βοηθούν στην οργάνωση και προετοιμασία των επόμενων αντιπυρικών.

Μια αποτίμηση που τα συμπεράσματά της, προστίθενται στην υπάρχουσα εμπειρία και βοηθούν στην οργάνωση και προετοιμασία των επόμενων αντιπυρικών. Κυρίες και Κύριοι Κάθε χρόνο το τέλος του Οκτώβρη, σημαίνει για εμάς τους Πυροσβέστες, ότι άλλη μια αντιπυρική περίοδος έφτασε στο τέλος της και άλλη μια αποτίμηση της ξεκινάει. Μια αποτίμηση που τα συμπεράσματά

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ HELLENIC COMMON BREEDING BIRD MONITORING SCHEME ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού)

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) Περιγραφή Η εκβολή Μαραθώνα (Βιρού ή «Λίμνη») βρίσκεται περίπου 1,6 χιλιόμετρα βόρεια βορειοδυτικά από τον οικισμό Αιγηνίτισσα και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ. Εισήγηση για την αλιεία στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα για το 2015

ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ. Εισήγηση για την αλιεία στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα για το 2015 ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ Εισήγηση για την αλιεία στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα για το 2015 Άγιος Γερμανός, Φεβρουάριος 2015 Συγγραφή αναφοράς Ειρήνη Κουτσερή Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά 2014-15 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451 ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ Η φωτιά στα μεσογειακά οικοσυστήματα Πολλές περιοχές της χώρας μας, ιδιαίτερα οι παράκτιες και νησιώτικες, χαρακτηρίζονται από μεσογειακού τύπου κλίμα κατά το οποίο οι βροχεροί

Διαβάστε περισσότερα

Ζώα υπό εξαφάνιση - Το Γιγάντιο Πάντα

Ζώα υπό εξαφάνιση - Το Γιγάντιο Πάντα Ζώα του δάσους υπό εξαφάνιση Τμήμα Α4 Σχ. Έτος 2012-20132013 Α τετράμηνο Είναι διεθνές σύμβολο της WWF. Τ α υ τ ό τ η τ α Όνομα : Γιγάντιο Πάντα Βάρος : 86-125 κιλά Ύψος : 1.20-1.90μ. Βιότοπος, εξάπλωση

Διαβάστε περισσότερα

Αιολικά Πάρκα σε περιοχές του Δικτύου Natura 2000 Ειδικές Οικολογικές Αξιολογήσεις, η έως σήμερα εμπειρία. Αλεξάνδρα Κόντου

Αιολικά Πάρκα σε περιοχές του Δικτύου Natura 2000 Ειδικές Οικολογικές Αξιολογήσεις, η έως σήμερα εμπειρία. Αλεξάνδρα Κόντου Αιολικά Πάρκα σε περιοχές του Δικτύου Natura 2000 Ειδικές Οικολογικές Αξιολογήσεις, η έως σήμερα εμπειρία Αλεξάνδρα Κόντου WINDFARMS & WILDLIFE LIFE12 BIO/GR/000554 Επίδειξη Καλών Πρακτικών με στόχο τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Ε ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Ε ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Θ Υ Ε ΗΡ Α Μ ΣΙ Η Δ ΕΙ ΘΗΡΕΥΣΙΜΑ Ε ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Υπεύθυνος ΠΑΠΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Σελιδοποίηση ΤΑΤΣΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Επιμέλεια Κειμένων ΠΑΠΠΑΣ ΗΛΙΑΣ ΤΑΤΣΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΝΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Πρόγραμμα MOFI ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Συμμετέχοντες WWF Ελλάς Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μαγνησίας Το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Αεροπλοΐα- Ανάγκες Αεροσκαφών σε καύσιμα

Τίτλος: Αεροπλοΐα- Ανάγκες Αεροσκαφών σε καύσιμα Τίτλος: Αεροπλοΐα- Ανάγκες Αεροσκαφών σε καύσιμα Θέματα: ποσοστά, μοντελοποίηση, ταχύτητα, απόσταση, χρόνος, μάζα, πυκνότητα Διάρκεια: 90 λεπτά Ηλικία: 13-14 Διαφοροποίηση: Ανώτερο επίπεδο: αντίσταση αέρα

Διαβάστε περισσότερα

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Υπηρεσίες και προϊόντα υποστήριξης προληπτικού σχεδιασμού αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών μετά την πυρκαγιά 3 ο Συμμετοχικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

π λ η θ υ σ μ ο ύ τ η ς μ ε σ ο γ ε ι α κ ή ς φ ώ κ ι α ς σ τ η ν ή σ ο Γ υ ά ρ ο

π λ η θ υ σ μ ο ύ τ η ς μ ε σ ο γ ε ι α κ ή ς φ ώ κ ι α ς σ τ η ν ή σ ο Γ υ ά ρ ο LIFE - Nature Project LIFE12 NAT/GR/000688 3 η Ε τ ή σ ι α Α ν α φ ο ρ ά Τ η ς κ α τ ά σ τ α σ η ς τ ο υ π λ η θ υ σ μ ο ύ τ η ς μ ε σ ο γ ε ι α κ ή ς φ ώ κ ι α ς σ τ η ν ή σ ο Γ υ ά ρ ο Π ε ρ ί λ η ψ

Διαβάστε περισσότερα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα Πατάτες Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων πέραν των επιτρεπτών ορίων, σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση Από τη στιγμή που άνθρωπος ανακάλυψε τη σπουδαιότητα της αεροφωτογραφίας, άρχισε να αναζητά τρόπους και μέσα που θα του επέτρεπαν

Διαβάστε περισσότερα