International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE"

Transcript

1 DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012

2 Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου O r g a n i z i n g C o m m i t t e e Z o e G a v r i i l i d o u A n g e l i k i E f t h y m i o u E v a n g e l i a T h o m a d a k i Penelop e Kambakis -Vougiou klis Γραμματειακή Υποστήριξη S e c r e t a r i a l S u p p o r t Ioannis Anagnostopoulos M a r i a G e o r g a n t a P o l y x e n i I n t z e N i k o s M a t h i o u d a k i s L i d i j a M i t i t s E l e n i P a p a d o p o u l o u A n n a S a r a f i a n o u E l i n a C h a dji p a p a ISBN Τ υ π ο γ ρ α φ ι κ ή ε π ι μ έ λ ε ι α Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ η ς Ε λ έ ν η Π α π α δ ο π ο ύ λ ο υ Ε λ ί ν α Χ α τ ζ η π α π ά Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς ε ξ ώ φ υ λ λ ο υ Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ ης Copyright 2012 Δ η μ ο κ ρ ί τ ε ι ο Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Θ ρ ά κ η ς D e m o c r i t u s U n i v e r s i t y o f T h r a c e Ε ρ γ α σ τ ή ρ ι ο Σ ύ ν τ α ξ η ς, Μ ο ρ φ ο λ ο γ ί α ς, Φ ω ν η τ ι κή ς, Σ η μ α σ ι ο λ ο γ ί α ς, L a b o ra to r y o f S y n ta x, M o r pho l o g y, P h o n e t i c s, S e m a n t i c s, Δ ι ε θ ν έ ς Σ υ ν έ δ ρ ι ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Γ λ ω σ σ ο λ ο γ ί α ς I n t er n a ti o n a l C o n fe r e n c e o f G r e e k L inguist ic s +Μ όρφωση Δ Π Θ +M orp ho SE D U T H

3 Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΑ:ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΘΗΡΑΪΚΟ ΙΔΙΩΜΑ Γεωργία Κατσούδα ΚΕΝΔΙ-ΙΛΝΕ, Ακαδημία Αθηνών, Ελλάδα ABSTRACT The aim of this article is the study of etymology within the framework of dialect lexicography. We will present the problems encountered during the collection and processing of diachronic and synchronic dialect data, proposing methodological principles for dialect etymology. Our discussion will be based on data from the dialect of Cythera. Apart from the theoretical approach, the present paper hopes to contribute to the study of the dialect of Cythera and other MG dialects, by suggesting new or improved etymologies for several dialect words. Λέξεις κλειδιά: διαλεκτικά λεξικά, διαλεκτική ετυμολογία, διαδιαλεκτικός, ενδοδιαλεκτικός, μεταλεξικογραφική μελέτη. 1. Εισαγωγή- Στόχοι και Δομή της εργασίας Είναι γενικώς αποδεκτό ότι ήδη από τα τέλη του εικοστού αιώνα έχει ιδιαίτερα αναπτυχθεί το ενδιαφέρον για τις νεοελληνικές (ν.ε.) διαλέκτους, το οποίο εκφράζεται με την αυξημένη παραγωγή διαλεκτικών λεξικογραφικών εργασιών. Όπως παρατηρεί μάλιστα η Κατσογιάννου (2008: 654), από τη δεκαετία του 80 και εξής η διαλεκτική λεξικογραφία περνά από τα χέρια των ειδικών φιλολόγων και γλωσσολόγων, που μέχρι τότε συνέγραφαν λεξικά-εργαλεία για την έρευνα και δεν απευθύνονταν στον μέσο χρήστη (ό.π.: 651), στα χέρια και των μη ειδικών που συνδέονται βιωματικά με το ιδίωμα που περιγράφουν λεξικογραφικώς. Αυτές οι εκλαϊκευμένες εργασίες έχουν τη μορφή λεξικών ή γλωσσαρίων (βλ. παρακάτω). Σε αυτές τις περιπτώσεις, τον ρόλο του εκδότη αναλαμβάνουν διάφορες τοπικές οργανώσεις και σύλλογοι, ενώ δεν λείπουν και οι περιπτώσεις αυτοέκδοσης (Κατσογιάννου 2008: , Κατσούδα 2012α: 90) 1. Εντούτοις, αν και οι λεξικογραφικές εργασίες έχουν κατά κόρον αυξηθεί, διότι η παραδοσιακή διαλεκτική έρευνα ασχολείται κατεξοχήν με το λεξιλόγιο γεωγραφικών ποικιλιών, είναι ελάχιστες οι μεταλεξικογραφικές μελέτες (πρβλ. Κατσογιάννου 2008: 649). Μεταλεξικογραφικής φύσης είναι και το παρόν άρθρο με αντικείμενο το ζήτημα της ετυμολόγησης στον χώρο της διαλεκτικής λεξικογραφίας. Συγκεκριμένα, θα εντοπιστούν τα προβλήματα που εμφανίζουν λεξικά και γλωσσάρια στις φάσεις α) της συλλογής και β) της επιστημονικής επεξεργασίας του συγχρονικού ή διαχρονικού διαλεκτικού υλικού, με κύριο στόχο να αναδειχθούν μεθοδολογικές προϋποθέσεις αλλά και απαραίτητα «εργαλεία» κατά την ετυμολογική έρευνα. Συγκεκριμένα στα κεφ. 4,5 και 6 παρουσιάζονται τα βασικότερα προβλήματα της διαλεκτικής ετυμολογίας, ενώ στα υποκεφάλαια του κεφ. 4 αναπτύσσονται οι βασικές ετυμολογικές προϋποθέσεις και εργαλεία που θα προαγάγουν τη διαλεκτική ετυμολογία. Στην προσπάθειά μας αυτή θα αξιοποιήσουμε σύγχρονες μελέτες για την ελληνική ετυμολογία (βλ. Μωυσιάδης 2005 και 2011). Λόγω του αχανούς διαλεκτικού υλικού, θα περιοριστούμε σε παραδείγματα από το λεξιλόγιο του κυθηραϊκού ιδιώματος, τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση της συζήτησής μας. Αυτά αποδελτιώθηκαν α) από λεξικογραφικές εργασίες (Κασιμάτης 1993, Κόμης 1995) 2, β) από μελέτες για το ιδίωμα (ενδεικτικά, Κοντοσόπουλος 1981, Βαγιακάκος 1988), γ) από το ΙΛΝΕ, δ) από το αρχείο του ΚΕΝΔΙ, ε) καθώς και από προφορικό υλικό 1 Παρόμοια κατάσταση περιγράφουν για την Ιταλία οι Barbato & Varvaro (2004: 430), οι οποίοι μας πληροφορούν ότι και εκεί η διαλεκτική λεξικογραφική παραγωγή ανθεί: λεξικά γράφονται από ερασιτέχνες, τα οποία εκδίδονται ή χρηματοδοτούνται από τοπικές αρχές και συμβούλια. 2 Για τη λεξικογραφική παραγωγή σχετικά με όλες τις νεοελληνικές διαλέκτους και ιδιώματα, βλ Κατσούδα 2012β. Ειδικά, για τα λεξικά και γλωσσάρια του κυθηραϊκού ιδιώματος, βλ. Κατσούδα (2012β: 489). In Z. Gavriilidou, A. Efthymiou, E. Thomadaki & P. Kambakis-Vougiouklis (eds), 2012, Selected papers of the 10th ICGL, pp Komotini/Greece: Democritus University of Thrace.

4 [ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΤΣΟΥΔΑ ] κυθήριων πληροφορητών που συγκεντρώθηκε κατά τη διάρκεια προσωπικής επιτόπιας έρευνας. Δεδομένου ότι το κυθηραϊκό λεξιλόγιο πλούσιο τόσο σε αρχαιοπινείς λέξεις όσο και σε δάνειες (βενετικές, ιταλικές και λιγότερο τουρκικές) παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με τα ιδιώματα της Κρήτης, της Μάνης, των Κυκλάδων, και λιγότερο με τα ιδιώματα των Επτανήσων (Κοντοσόπουλος 1981: 137), είναι αναπόφευκτη η σύγκριση του παραπάνω συλλεγέντος υλικού με το αντίστοιχο άλλων γεωγραφικών ποικιλιών. Σε καμία περίπτωση δεν θέλουμε να κρίνουμε τη λεξικογραφική και ετυμολογική επάρκεια των λεξικογραφικών εργασιών που θα αναφερθούν παρακάτω. Όπως ήδη έχουν επισημάνει οι Barbato & Varvaro (2004: 430, 432), ακόμη και η πιο ερασιτεχνική προσπάθεια προσφέρει ενδιαφέροντα δεδομένα, πόσο μάλλον οι αντίστοιχες εργασίες που συντάχθησαν από ειδικούς (φιλολόγους ή γλωσσολόγους). Πέρα από τη θεωρητική προσέγγιση του ζητήματος, με αυτή την ανακοίνωση θα συμβάλουμε στη μελέτη του κυθηραϊκού ιδιώματος αλλά και άλλων διαλεκτικών ποικιλιών, καθώς 1) θα ετυμολογήσουμε λέξεις του ιδιώματος οι οποίες δεν έχουν ετυμολογηθεί μέχρι στιγμής (π.χ. σόρτσος κ.ά.) και 2) θα προτείνουμε ετυμολογήσεις διαφορετικές απ αυτές που έχουν ήδη προταθεί για λέξεις που απαντούν τόσο στο κυθηραϊκό ιδίωμα όσο και σε άλλες ν.ε. διαλέκτους ή ιδιώματα (π.χ. σούρδιση, καβαγιάδα κ.ά.). 2. Είδη διαλεκτικών λεξικών 3 Τα διαλεκτικά λεξικά 4, τα λεξικά δηλαδή που καταγράφουν το λεξιλόγιο μιας γεωγραφικής ποικιλίας, είναι μια κατηγορία περιορισμένων λεξικών (limited), συνήθως μονόγλωσσων (monolingual), που αντιδιαστέλλονται στα γενικά λεξικά (βλ. Ξυδόπουλος 2008: ). Πολλά απ αυτά είναι απλώς γλωσσάρια, δηλ. έργα μικρής έκτασης που παραθέτουν μόνο μεταφραστικά ισοδύναμα, χωρίς να παρέχουν μορφολογικές ή σημασιολογικές πληροφορίες (βλ. Ξυδόπουλος 2008: 342, Κατσογιάννου 2008: 654). Ανάλογα με τη γεωγραφική έκταση που καλύπτουν τα διαλεκτικά λεξικά, σύμφωνα με τους Barbato & Varvaro (2004: 432) διακρίνονται σε α) τοπικά λεξικά (regional) που με τη σειρά τους διαιρούνται στα λεξικά 1) μεμονωμένου τόπου (of single locality) ή 2) μιας μικροπεριοχής (of microarea), και σε β) πανδιαλεκτικά λεξικά (pan-dialect). Ανάλογα με το αν ο λεξικός πλούτος μιας γεωγραφικής ποικιλίας καταγράφεται σε μια συγκεκριμένη χρονική φάση ή περιγράφεται μέσα στον χρόνο, τα λεξικά κατηγοριοποιούνται σε α) συγχρονικά και β) διαχρονικά. Τα διαχρονικά λεξικά με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε 1) ιστορικά όπου καταγράφονται όλες οι μορφολογικές, φωνολογικές και σημασιολογικές μεταβολές του διαλεκτικού λεξιλογίου, 2) ετυμολογικά όπου καταγράφεται η προέλευση κάθε λέξης (βλ. Κατσούδα 2012α: 82-83, Ξυδόπουλος 2008: 290). Σ αυτό σημείο πρέπει να πούμε ότι λόγω της γοητείας που ασκεί η ετυμολογία αρκετά συγχρονικά λεξικά ετυμολογούν περιστασιακά. Τέλος, με κριτήριο το είδος του συντάκτη τους τα διαλεκτικά λεξικά μπορούν να διακριθούν, σύμφωνα με τους Barbato & Varvaro (2004: 432), σε συνταγμένα α) από εξειδικευμένους συντάκτες, και β) από ερασιτέχνες κυρίως δασκάλους, διαλεκτικούς ποιητές ή εραστές της τοπικής ιστορίας και κουλτούρας 5. Εδώ ανήκει ενδεικτικά το κυθηραϊκό λεξικό του Κόμη (1995), για τη σύνταξη του οποίου συνεργάστηκαν εκπαιδευτικοί, δημοσιογράφοι, λογοτέχνες, δικηγόροι, ακόμη κι ένας ορκωτός λογιστής (ό.π.: 11). 3. Η ετυμολογία στα ετυμολογικά διαλεκτικά λεξικά Τα συνταγμένα από ειδικούς διαλεκτικά λεξικά ακολουθούν επιστημονικά κριτήρια, αναζητούν την πρώτη εμφάνιση της λέξης, εξηγώντας φωνολογικές και μορφολογικές μεταβολές και ετυμολογώντας τα συστατικά στοιχεία από τα οποία παράγεται μια λέξη (επιθήματα, προθήματα κτλ.), ενώ παράλληλα παραπέμπουν σε επιστημονικές εργασίες και σε λεξικογραφικά έργα αναφοράς. Η αδυναμία ενίοτε εύρεσης του ορθού ετύμου οφείλεται κυρίως σε δύο αιτίες: α) αρκετές φορές ακόμη και αυτά τα λεξικά 3 Περισσότερα για την κατηγοριοποίηση των διαλεκτικών λεξικών, βλ. Κατσούδα (2012α: 79-84). Καταγραφή σημαντικών λεξικών και αυτοτελών γλωσσαρίων βρίσκουμε στη Μυτούλα (http://www.greeklanguage.gr/greeklang/medieval_greek/bibliographies/idiomatic/contents.html). Βλ. επίσης Παπαναστασίου 2001: 193, Ξυδόπουλος 2008: Οι Barbato & Varvaro (2004: 432) διακρίνουν και μια ενδιάμεση κατηγορία διαλεκτικών λεξικών, εκείνη που περιλαμβάνει λεξικά συνταγμένα από ειδικούς σε συνεργασία με ερασιτέχνες. [ 854 ]

5 [ Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΑ: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΘΗΡΑΪΚΟ ΙΔΙΩΜΑ ] δεν λαμβάνουν υπ όψιν τους δεδομένα από προγενέστερα ή σύγχρονά τους λεξικογραφικά έργα αναφοράς, μελέτες και άρθρα ή δεν ερευνούν συστηματικά τις πρωτογενείς πηγές και β) τα νέα επιστημονικά δεδομένα και η ανανεωμένη βιβλιογραφία έρχονται να θέσουν υπ αμφισβήτηση αρκετές ετυμολογικές προτάσεις. Από την άλλη πάλι, τα ερασιτεχνικά ετυμολογικά λεξικά έχουν τις περισσότερες φορές εγγενή προβλήματα, αφού α) συντάσσονται χωρίς συγκεκριμένη μέθοδο. Τις περισσότερες φορές ετυμολογούν στατικά, χωρίς να αναζητούν την πρώτη εμφάνιση της λέξης και χωρίς να ετυμολογούν όλα τα στοιχεία από τα οποία παράγεται η λέξη. Συνήθως αναδεικνύουν απλώς τις σημασιολογικές σχέσεις που συνέχουν το λεξιλόγιο σε δεδομένη συγχρονία 6, β) δεν αξιοποιούν τις πρωτογενείς πηγές, γ) δεν συμβουλεύονται λεξικογραφικές εργασίες αναφοράς, γι αυτό η παρατιθέμενη βιβλιογραφία στο τέλος του λεξικού είναι συνήθως ελλιπέστατη. Αντιθέτως συχνά παρουσιάζονται ως ετυμολογικές προτάσεις αστήρικτες προσωπικές εικασίες, που οδηγούν σε παρετυμολογήσεις. Όπως καταλαβαίνουμε, τα προβλήματα είναι ακόμη μεγαλύτερα στα συγχρονικά λεξικά που μόνο κατά περίσταση προσφέρουν ετυμολογικές πληροφορίες. Εν γένει τα ετυμολογικά προβλήματα στα διαλεκτικά λεξικά δεν αποτελούν μόνο απόρροια της άγνοιας ή της ελλιπούς εφαρμογής επιστημονικών κριτηρίων, δεν εμφανίζονται δηλαδή μόνο κατά την επεξεργασία του υλικού, αλλά προκύπτουν λόγω ελλείψεων και κατά τη συλλογή του διαλεκτικού συγχρονικού και διαχρονικού υλικού. Παρακάτω θα επισημάνουμε συγκεκριμένα προβλήματα από τη συζήτηση των οποίων θα προκύψουν μεθοδολογικές προϋποθέσεις, απαραίτητες για τη ορθότερη δυνατή ετυμολόγηση διαλεκτικού υλικού. 4. Προβλήματα κατά τη συλλογή και επεξεργασία του διαλεκτικού υλικού 4.1 Η αξιοποίηση ενδοδιαλεκτικών και διαδιαλεκτικών τύπων του ίδιου λήμματος Σε όσο περισσότερες γλώσσες μαρτυρείται ένας τύπος, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχημένης ετυμολόγησης μιας λέξης. Το ίδιο ισχύει και για τους διαλεκτικούς τύπους: όσο περισσότερους τύπους έχουμε ενδοδιαλεκτικούς (από την ίδια γεωγραφική ποικιλία) αλλά και διαδιαλεκτικούς (από γειτονικές ή μη γεωγραφικές ποικιλίες), τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες εύρεσης του σωστού ετύμου Η συλλογή ενδοδιαλεκτικών τύπων του ίδιου λήμματος Συχνά τα διαλεκτικά λεξικά θέτουν ως λήμμα-κεφαλή έναν διαλεκτικό τύπο, χωρίς να καταγράφουν παράλληλους τύπους. Παράδειγμα 1: Στον Κόμη (1995) βρίσκουμε το λήμμα ίντικα υάκινθος. Ενώ αρχικά πιστεύαμε ότι η ετυμολογία σχετίζεται με το βενετικό giacinto / jacinto, η έρευνά μας στράφηκε προς άλλη κατεύθυνση, όταν οι πληροφορητές μάς διαβεβαίωσαν ότι το συγκεκριμένο λουλούδι λέγεται και ίνδικα. Ανάμεσα στις τοπικές ονομασίες του polyanthes tyberosa, o Ηeldreich (1926: 116) καταγράφει τον κερκυραϊκό τύπο ίνδιτσι. Τόσο το κυθηραϊκο ίντικα και ίνδικα όσο και το κερκυραϊκο ίνδιτσι αποτελούν αντιδάνεια που προέρχονται από το ιταλ. indaco/ indico ένα από τα επτά χρώματα της ίριδος, ανάμεσα στο γαλάζιο και το βιολετί, το οποίο προέρχεται από το α.ε. ἰνδικός (πρβλ. ινδικό λόγ. το λουλάκι ΛΝΕΓ ). Σύμφωνα με τους Cortelazzo & Cortelazzo (2004: λήμμα indaco), ο αρχαιότερος τύπο indico μαρτυρείται μέχρι το 1598 στο τότε εκδεδομένο λεξικό του Florio, ενώ στη σύγχρονη ιταλική έχει επικρατήσει πλέον μόνο ο τύπος indaco. Δεδομένου ότι υπάρχει και το φυτό ινδικοφόρος (πρβλ. ιταλικό indigofero), από το οποίο προέρχεται το λουλάκι, αντιλαμβανόμαστε ότι το χρώμα έδωσε το όνομα και στο φυτό. Στο κυθηραϊκό ιδίωμα το αντιδάνειο μεταπλάστηκε σε θηλυκό κατ αναλογία προς πολλά φυτά και λουλούδια θηλυκού γένους, ενώ το κερκυραϊκό ίνδιτσι προήλθε με προσαρμογή του αντιδανείου σε ουδέτερο και τσιτακισμό του /k/ (πρβλ. κερκυραϊκό τσοιλίχουρδα κοιλιά και έντερα αιγοπροβάτων, τσιντάω κεντώ, βλ. Χυτήρης 1987) Η συνεξέταση των διαδιαλεκτικών τύπων του ίδιου λήμματος Οι συντάκτες διαλεκτικών λεξικών δεν έχουν εποπτεία του διαλεκτικού υλικού στο σύνολό του. Ελέγχοντας την ετυμολογία ενός συγκεκριμένου λήμματος οφείλουν να συλλέξουν υλικό πρώτα από 6 Σχετικά με τη στατική ετυμολογία βλ. Μωυσιάδης 2005: [ 855 ]

6 [ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΤΣΟΥΔΑ ] τα γειτονικά ιδιώματα και να επεκταθούν στη συλλογή υλικού από πιο απομακρυσμένες γεωγραφικές ποικιλίες σε περίπτωση που από την έρευνα φανεί ότι το υλικό έχει ευρύτερη γεωγραφικώς χρήση. Εδώ, προσθέτουμε ότι και η γνώση της τοπικής ιστορίας είναι απαραίτητη για την κατανόηση των σχέσεων που διαμορφώθηκαν με άλλα ιδιώματα και για τον εντοπισμό των πιθανών ξένων πηγών που δανειοδότησαν γλωσσικώς το ιδίωμα 7. Παράδειγμα 2: Ο Κόμης λημματογραφεί ξενοφανώ έχω ανήσυχο ύπνο και ετυμολογεί ξένα + φαίνομαι. Δεδομένου ότι το κυθηραϊκό ιδίωμα παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με τα ιδιώματα της Κρήτης (Κοντοσόπουλος 1981: 137) αλλά και της Μάνης 8 (Κοντοσόπουλος 1981: 137, Βαγιακάκος 1988), ελέγξαμε το παραδομένο υλικό αυτών των δύο γειτονικών ιδιωμάτων 9. Στο ιδίωμα της Ανατολικής Κρήτης απαντά το ξενοφωνώ που αποτελεί αρχαϊσμό με αρχική σημασία μιλάω σε ξένη γλώσσα, λέω ακατάληπτες λέξεις, επαναφέρω κάποιον απομακρυσμένο από τον τόπο μου καλώντας τον (βλ. Andriotis 1974: 397). Το ξενοφωνώ στην πορεία απέκτησε τη σημασία έχω ανήσυχο ύπνο, δεδομένου ότι ο ανήσυχος ύπνος συνδέεται και με το παραμιλητό, ενώ ο τύπος μετατράπηκε παρετυμολογικώς σε ξενοφανώ. 4.2 Η αξιοποίηση του διαλεκτικού φωνολογικού και μορφολογικού συστήματος Κάθε ιδίωμα και διάλεκτος αποτελεί ένα ιδιαίτερο σύστημα με δικά του φωνολογικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά που το διαφοροποιούν από εκείνο της επίσημης γλώσσας. Όμως, η έλλειψη γραμματικών περιγραφών (πρβλ. Κατσογιάννου 2008: 660) των γεωγραφικών ποικιλιών οδηγεί σε μερική και συνήθως εμπειρική γνώση του συστήματος κι επομένως σε προβλήματα ετυμολόγησης. Παράδειγμα 3: το λήμμα φαλαγγούνα 1. αράχνη με τον ιστό της, 2. σκορπιός, ετυμολογείται από το φαλάγγι (Κόμης 1995). Η λέξη όντως συνδέεται ετυμολογικώς με το αρχαίο ουσιαστικό φαλάγγιον είδος δηλητηριώδους αράχνης (Liddell & Scott : λήμμα φαλάγγιον, βλ. και ΛΚΝ : λήμμα φαλάγγι και ΛΝΕΓ : λήμμα φαλάγγι). Το -ούνα, που σε αντίθεση με το επίθημα -ούνι δεν λημματογραφείται στον Κόμη (ό.π.), αποτελεί ένα χαρακτηριστικό επίθημα του κυθηραϊκού ίδιώματος. Προέρχεται από το ουδέτερο επίθημα -ούν(ι) 10 + το κλιτικό επίθημα -α και σχηματίζει θηλυκά ονόματα κατεξοχήν [+έμψυχο] [± ανθρώπινο], π.χ. χωριατούνα χωριάτισσα, σπαλετούνα αυτή που φοράει το σπαλέτο, κλωσσούνα κλώσσα. 4.3 Η αξιοποίηση των παλαιότερων και νέων πηγών και έργων αναφοράς Στο οπλοστάσιο του ετυμολόγου πρέπει να βρίσκονται τόσο οι πρωτογενείς πηγές όσο και σημαντικά λεξικά αναφοράς από όλες τις φάσεις της ελληνικής γλώσσας, μέσα από τα οποία μπορούμε να βρούμε την πρώτη εμφάνιση της λέξης αλλά και ετυμολογικές προτάσεις ή στοιχεία πολύτιμα για την ετυμολόγηση. Όσο μένουν αναξιοποίητα αυτά τα όπλα, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος εσφαλμένης ετυμολογίας. Γι αυτό κρίνεται απαραίτητη η συνεχής αποδελτίωση νεότερων δημοσιεύσεων διαλεκτολογικού περιεχομένου, όπως τοπικών γλωσσαρίων, διδακτορικών διατριβών, επιστημονικών άρθρων, λογοτεχνικών έργων με διαλεκτικό χρώμα κτλ. (βλ. Γιακουμάκη et al. 2004: 6). Παράδειγμα 4: Στον Κόμη (1995) βρίσκουμε χωρίς ετυμολογική πληροφορία το λήμμα μπόμπολας και μπόμπολος 1. κοχλίας 2. θαλάσσιος κοχλίας (σαν τα σαλιγκάρια με σκληρό καβούκι). Ο Πάγκαλος ( ) σημειώνει ότι είναι αγνώστου ετύμου, ενώ ο Ξανθινάκης (2001) το ετυμολογεί από το μεσαιωνικό πόπολον (πολύς λαός, μεγάλο πλήθος) < λατ. populus με τροπή του /p/ > /b/. Και στο ιδίωμα των Κυθήρων έχουμε παράδειγμα διπλής ηχηροποίησης του άηχου /p/ > /b/, βλ. ποπολάνος και μπομπολάνος χωρικός. Όμως η ετυμολόγηση του Ξανθινάκη (2001) δεν ικανοποιεί το σημασιολογικό κριτήριο, γιατί η σύνδεση των δύο σημασιών είναι αυθαίρετη. Παρόλο που το έργο εκδόθηκε το 2001, ο συγγραφέας δεν ανέτρεξε στους μέχρι τότε εκδεδομένους τόμους του Κριαρά (1969 κ.εξ.), όπου λημματογραφείται η λέξη μπόβολος σαλιγκάρι, η οποία μαρτυρείται τον 17 ο αι.: «ἤτονε ἕνας μπόβολος ἀποτ ἐκείνους ὁποῦ ἔχουν τέσσερα κέρατα» Μπερτολδίνος Τη σημασία της γνώσης της ιστορίας και τη γεωγραφίας ως προϋποθέσεων ετυμολογίας αναδείχθηκαν από τους Brunot & Bruneau ( : ). Πρβλ. το χωροχρονικό κριτήριο του Μωυσιάδη (2005: 174 κ.εξ.). 8 Στα Κύθηρα μαρτυρούνται από τον 11 ο αι. εποικίσεις Μανιατών: μετά από την ερήμωση του νησιού από επιδρομές πειρατών και Τούρκων, οι Βενετοί εποίκισαν το βόρειο τμήμα με Μανιάτες (Βαγιακός 1988: ). 9 Ο Πιτυκάκης (1971) παρετυμολογεί, υποθέτοντας ότι η λέξη προέρχεται από τα μυρικαστικά ζώα που δεν βολεύονται σε ξένο τόπο και φωνάζουν όλη τη νύχτα. Αντιθέτως, ο Πάγκαλος ( ) ετυμολογεί σωστά. 10 Για την ετυμολογία του επιθήματος -ούνι, βλ. Χατζιδάκις (1907: Β, ) και ΛΚΝ ( ). [ 856 ]

7 [ Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΑ: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΘΗΡΑΪΚΟ ΙΔΙΩΜΑ ] Ο μπόβολος αποτελεί βενετικό δάνειο (< bovolo σαλιγκάρι, κοχλίας ) (βλ. Boerio 1856) 11 και προσαρμόστηκε στο κλιτικό παράδειγμα της ν.ε. με κλιτικό επίθημα -ος. Παράδειγμα 5: η κυθηραϊκή λέξη φαγκλί φανάρι με το οποίο οι κυνηγοί τη νύχτα κυνηγούν ορτύκια καταγράφεται στον Κόμη (1995). Η λέξη μάλιστα απαντά και σε αρκετά μεγάλο αριθμό παραγώγων και συνθέτων, όπως φαγκλάτορας κυνηγός με φαγκλί, φαγκλιάζω θαμπώνω τα ορτύκια με το φως του φαγκλιού, φαγκλοφάναρο, φαγκλώνω ετοιμάζω το φαγκλί. Σύμφωνα με το αρχείο του ΚΕΝΔΙ, η λέξη έχει ευρύτατη γεωγραφική κατανομή, από την Ανατολική Θράκη μέχρι την Κρήτη, κυρίως υπό τον τύπο φάκλα και φακλί και με τις σημασίες φλόγα, λάμψη, δάδα, μεγάλη ζέστη, πυροφάνι. Ο Πιτυκάκης (1971) την ετυμολογεί πιθανόν από το φάω λάμπω + -κλα, επίθημα που όμως δεν μαρτυρείται στο ιδίωμα, ενώ το μαρτυρούμενο επίθημα -άκλα έχει μεγεθυντική σημασία. Ενδιαφέρον πάντως έχει ότι η λέξη εντοπίζεται και σε βαλκανικές γλώσσες, βλ. τη ρουμανική λέξη faclie και τη βουλγαρική faklija με σημασία πυρσός, λαμπάδα. Η λέξη προέρχεται από το λατινικό facula μικρή δάδα, υποκοριστικό του ουσιαστικού fax δάδα, ετυμολογία στην οποία φτάσαμε με τη βοήθεια παλαιότερων λεξικογραφικών εργασιών: ο Γαζής ( ) στο λήμμα σχίζα δίνει ως ερμήνευμα «λέγεται ἔτι καὶ τὸ λεπτῶς ἐσχισμένον ξύλον, τὸ ὁποῖον μεταχειρίζονται ἀντὶ κηροῦ ἢ λύχνου οἱ χωρικοί, φάκλα, λαμπάς». Η λέξη απαντά επίσης και σε ακόμη παλαιότερες λεξικογραφικές εργασίες, όπως στον DuCange στο λήμμα φάκλη (facula). Πέρα όμως από τα ίδια τα λεξικά, και η αρθρογραφία επιβεβαιώνει την ετυμολογία της: ο Κουκουλές (1952: 373) συνδέει ετυμολογικώς τη φάκλα (faculafacla) με το φαγκλί που δηλώνει «τὴν ἐσχάραν, ἐφ ἧς κατὰ τὸ κυνήγιον τῶν ὀρτυκίων ἀνάπτουσι πρὸς φωτισμὸν ξύλα». 4.4 Η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για τη συλλογή διαλεκτικού υλικού Σε αυτό το σημείο πρέπει να επισημάνουμε ότι εξαιρετικό εργαλείο στα χέρια του λεξικογράφου είναι και το ίδιο το διαδίκτυο. Αναφερόμαστε, τόσο στα σώματα κειμένων όπως είναι το σώμα του Thesaurus Linguae Grecae (TLG) ή τα σώματα επιγραφών και παπύρων, όσο και στις μηχανές αναζήτησης, μέσω των οποίων είναι πλέον δυνατόν να εντοπίσουμε πολύτιμο υλικό υπό τη μορφή δυσεύρετων ψηφιοποιημένων πια λεξικών, περιοδικών και μελετών. Παράδειγμα 6: η λέξη ζουρίο μέρος του υδρόμυλου όπου τρέχει το νερό απαντά στο κυθηραϊκό ιδίωμα (Κόμης 1995). Κυριολιολεκτικώς πρόκειται για το σημείο εξόδου του νερού που θέτει σε κίνηση τον νερόμυλο. Η λέξη, η οποία έχει μεγάλη πανελλήνια γεωγραφική κατανομή 12, προέρχεται σύμφωνα με τον Πάγκαλο ( ) από το αμαρτυρο *γυρείον (> γυρειό > γυρjό > γιουρjό > ζιουρjό), ενώ σύμφωνα με τον Ξανθινάκη (2001) ετυμολογείται από τη λέξη ζούρα (< ιταλ. usura). Και οι δύο προτάσεις έχουν προβλήματα. Η πρόταση του Πάγκαλου στηρίζεται σ έναν αμάρτυρο τύπο με σημασιολογική μεν συνάφεια προς τους διαλεκτικούς τύπους, χωρίς όμως να λαμβάνεται υπ όψιν ότι όλοι οι παραδεδομένοι πανελληνίως τύποι διατηρούν το <ζ>. Η ζούρα του Ξανθινάκη που καταγράφεται στον Κριαρά (1969 κ.εξ.) έχει μόνο τη σημασία τοκογλυφία. Από το ηλεκτρονικό σώμα παπύρων (http://epigraphy.packhum.org/ inscriptions/main) εντοπίσαμε τη λέξη ζωρύα υδρορροή η οποία μαρτυρείται σε επιγραφή της Τροιζήνας του 4 ου αι. π.χ. «ζωρύας, ὡς τὸ ὕδωρ ἐπὶ τὸν ναὸν μὴ ῥέηι» IG IV 823 (βλ. και Liddell & Scott ). Από τη ζωρύα σχηματίστηκε με μεταπλασμό του γένους το ζωρύο και κατόπιν το ζωρυό με συνίζηση για αποφυγή της χασμωδίας. Με την ίδια ακριβώς σημασία ο Κόμης (ό.π.) λημματογραφεί χωριστά και τη λέξη σβουρείο (sic), λέξη με μεγάλη διάδοση σε ν.ε. ιδιώματα σύμφωνα με το αρχείο του ΚΕΝΔΙ. Ο τύπος προέρχεται από την παρετυμολογική επίδραση της λέξης σβούρα στη λέξη ζουρίο, ετυμολογία που επιβάλλει τόσο την ορθογράφηση σβουρίο, όσο και την ενοποίησή του με το λήμμα ζουρίο. Το διαδίκτυο μέσω των μηχανών αναζήτησης μπορεί να μας παράσχει ακόμη και «πληροφορητές» κάποιου ιδιώματος. Είναι αυτονόητο ότι κάθε διαδικτυακή πληροφορία απαιτεί ιδιαίτερα εξονυχιστικό έλεγχο. Παράδειγμα 7: Στον Κόμη (1995) βρίσκουμε λημματογραφημένη τη λέξη σούρντιση διάρροια. Η σούρντιση ή σούρδιση έχει κι αντίστοιχο ρήμα σουρδίζω/ σουρντίζω παθαίνω διάρροια. Ρήμα και ουσιαστικό έχουν πανελλήνια εξάπλωση σύμφωνα με το αρχείο του ΚΕΝΔΙ. Ο Πάγκαλος ( ) ετυμολογεί το ρήμα σουρδίζω της Α. Κρήτης από το γαλλικό sourdre αναβλύζω. Αφενός η μεγάλη γεωγραφική διάδοση του τύπου από τις Κυκλάδες (Σύρο, Πάρο, Μήλο, Άνδρο), τη Στερεά Ελλάδα, τη Σκύρο, μέχρι την Κω και τη Βιθυνία, αφετέρου η μη ικανοποίηση του φωνολογικού και 11 Η αποδελτίωση του Boerio δίνει ετυμολογικές απαντήσεις για πολλές κυθηραϊκές λέξεις, π.χ. το πασαρί σκανδάλη < βενετικό el passarin. 12 Στο αρχείο του ΚΕΝΔΙ βρήκαμε τους εξής τύπους: ζιριό Κοζάνη, ζοριό Άνδρος, Φθιώτιδα κ.α. ζουρκόν Κύπρος, αζουριό Ζάκυνθο. [ 857 ]

8 [ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΤΣΟΥΔΑ ] μορφολογικού 13 και σημασιολογικού κριτηρίου, μας έκανε να αμφισβητήσουμε την πρόταση περί γαλλικού δανείου και να στραφούμε προς την αναζήτηση άλλης πηγής δανεισμού, πιο συγκεκριμένα στην τουρκική γλώσσα. Αναζητώντας τη λέξη στο διαδίκτυο, βρήκαμε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο 14, στο οποίο δίνεται η πληροφορία ότι η σούρδιση σημαίνει και πορδή. Όντως στην τουρκική υπάρχει ρήμα osurmak πέρδομαι από το οποίο παρήχθη το διαλεκτικό ρήμα. Από το αοριστικό θέμα osurdu + παραγωγικό επίθημα -ίζω και με σίγηση του άτονου αρκτικού /ο/ σχηματίστηκε αρχικώς το ρήμα σουρδίζω, που απέκτησε τη διευρυμένη σημασία παθαίνω διάρροια και κατόπιν από αυτό σχηματίστηκε και το ουσιαστικό σούρδιση. 4.5 Τήρηση ετυμολογικών κριτηρίων & αρχών - επανέλεγχος παλαιότερων προτάσεων Η ετυμολογία προϋποθέτει την τήρηση αυστηρότατων ετυμολογικών κριτηρίων και αρχών (πβ. Μωυσιάδης 2005, Μωυσιάδης 2011) 15, για να αποφευχθεί ο κίνδυνος παρετυμολόγησης. Ιδιαίτερα πολλές παρετυμολογήσεις απαντούν στα ερασιτεχνικώς συνταγμένα διαλεκτικά λεξικά, οι οποίες ενίοτε φαντάζουν πειστικές. Παράδειγμα 8: Ο Κόμης (1995) ετυμολογεί τη λέξη ξόρτσι και ξόρτσιο ποντικός από το εξόρκιον. Η ετυμολογία φαντάζει ενδιαφέρουσα, καθώς μπορεί μορφοφωνητικά να προκύψει ο τύπος ξόρτσι από τον μεσαιωνικό ἐξόρκι(ο)ν (βλ. LBG, λήμμα ἐξόρκιν), με σίγηση του αρκτικού άτονου /e/ και του ληκτικού /ο/ και με τσιτακισμό του /k/ 16. Η παραπάνω ετυμολόγηση βρίσκει και σημασιολογικά ερείσματα, γιατί στο κερκυραϊκό ιδίωμα είναι πολύ διαδεδομένη η λέξη μιερό, μνιερό και μιγερό, που σύμφωνα με τον Κρεκούκια (2003: 261) προέκυψε με ουσιαστικοποίηση από αρχαίο επίθετο μιαρός/ μιερός, -όν, με τη σημασία ποντίκι «που ό,τι αγγίζει το μιαίνει» (ό.π.). Εντύπωση όμως προκαλεί ότι το ξόρτσι(ο) έχει τη σημασία ποντίκι μόνο στο κυθηραϊκό ιδίωμα. Με μια προσεκτικότερη εξέταση του κυθηραικού λεξιλογικού, θα παρατηρήσουμε ότι λημματογραφείται και η λέξη σόρτζος και πάλι με τη σημασία ποντίκι. Η λέξη προέρχεται από το βενετικό sorze/ sorgio αρουραίος ή το ιταλικό sorcio αρουραίος, από το οποίο προέκυψε και ο τύπος ξόρτσιο με παρετυμολογία προς το ξόρκι λόγω των δεινών που προκαλούν τα ποντίκια. Παρετυμολογήσεις εντούτοις βρίσκουμε και στα συνταγμένα από ειδικούς λεξικά, συχνά γιατί επαναλαμβάνουν χωρίς επανέλεγχο τις ετυμολογικές προτάσεις άλλων. Παράδειγμα 9: Στον Κόμη (1995) βρίσκουμε το λήμμα καβαγιάδα πλούσιο ανασηκωμένο μαλλί, χωρίς να ετυμολογείται. Μετά από έρευνα βρήκαμε την ακόλουθη ετυμολογική πρόταση του Κοραή (Ἄτακτα IV, 188): «ἴσως ἦτο τὴν ἀρχὴ καβαλιάδα, (ἀπό τὸ ἰταλικό cavallo, ἵππος ) κὶ ἐσήμαινε κυρίως τὴν χαίτην τοῦ ἴππου, ἔπειτα μετεφέρθη καὶ εἰς τὴν κόμην». Ο ετυμολόγος πριν καταλήξει στην υιοθέτηση του αμάρτυρου καβαλιάδα, οφείλει να ελέγξει τόσο τις πηγές του όσο και τα βασικά λεξικά. Δεδομένου ότι ο τύπος απαντά στα Επτάνησα και στη Δυτική Ελλάδα, ανατρέξαμε στον Boerio (1856) και όντως εντοπίσαμε το λήμμα cavegiara/ cavegiera quantita di capelli che una persona ha sulla testa. Η καβαγιάδα προέρχεται από το βενετικό cavegiara με εξακολουθητική αφομοίωση του /e/ > /a/ και με τροπή του /r/ σε /ð/ αναλογικώς προς το πλήθος θηλυκών ονομάτων σε -άδα. 5. Προβλήματα ετυμολογίας στα συγχρονικά λεξικά Τα συγχρονικά διαλεκτικά λεξικά καταγράφουν το λεξιλόγιο μιας γλωσσικής γεωγραφικής ποικιλίας σε μια συγκεκριμένη χρονική φάση και δεν περιλαμβάνουν ετυμολογικές πληροφορίες. Πρέπει όμως να τονίσουμε ότι είναι μύθος ότι η συγγραφή ενός καλού συγχρονικού λεξικού δεν απαιτεί ετυμολόγηση Αντιθέτως, η ετυμολόγηση προαπαιτείται για την ορθή λημματογράφηση. Η ανεπαρκής ή λανθασμένη ετυμολόγηση που προηγείται της λημματογράφησης οδηγεί σε προβλήματα όπως α) 13 Τα γαλλικά, προβηγκιανά, ιταλικά, βενετικά δάνεια αφομοιώθηκαν στην Ελληνική κυρίως μέσω του απαρεμφατικού τύπου με κλιτικό επίθημα -ω, π.χ. αϊδάρω βοηθώ < βενετικό aidar. Η Κυπριακή διάλεκτος τα αφομοιώνει συχνά με κλιτικό επίθημα -ιάζω, π.χ. αγιδιάζω βοηθώ < ιταλικό aitare. 14 «[ ] της λέγανε "αέρας η κόρη σας, αέρας!" (Δεν ξέρω αν εξυπονοούσανε κοπανιστός ή της πορδής [...] Η εν λόγω, ήταν αυτό που λένε στις Κυκλάδες "σούρδιση" (http://highvoltagepress.blogspot.com/2010/06/blogpost_21.html). 15 Σύμφωνα με τον Μωυσιάδη (2005: 82 κ.εξ.) η ετυμολόγηση πρέπει να βασίζεται σε πέντε κριτήρια, το φωνολογικό, το μορφολογικό, το σημασιολογικό, το χωροχρονικό και το αναλογικό. Κάθε κριτήριο διέπεται από τις δικές του αρχές. 16 Τύπος ξόρκιο ξόρκι, επωδή, σύμφωνα με το αρχείο του ΚΕΝΔΙ, απαντά στην Κέρκυρα και στην Λακωνία (Άρνα, Ζελίνα). [ 858 ]

9 [ Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΑ: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΘΗΡΑΪΚΟ ΙΔΙΩΜΑ ] δυσορθογραφήσεις β) διάσπαση τύπων του ίδιου λήμματος σε διαφορετικά λήμματα, γ) συγχώνευση ομόηχων λημμάτων. Παράδειγμα 10: Ο Κόμης (1995) λημματογραφεί συναλλήκια συναναστροφή, δοσοληψία, χωρίς να ετυμολογεί τη λέξη. Ωστόσο, η επιλεγμένη ορθογραφία παραπέμπει τον μη ειδικό αναγνώστη στη συνώνυμη συναλλαγή. Η λέξη προέρχεται από το τουρκικό aşinalik γνωριμία, εξοικείωση και οφείλει να γράφεται με <ι>, όπως άλλωστε λημματογραφείται στο ΙΛΝΕ ( : λήμμα ἀσιναλίκι). 6. Διαλεκτικό υλικό & επίσημη γλώσσα: Το πρόβλημα της αντιθετικής μεθόδου Η λεξικογραφική πρακτική των συγχρονικών και διαχρονικών ετυμολογικών διαλεκτικών λεξικών στηρίζεται στη αντιθετική μέθοδο (contrastive method), σύμφωνα με τη οποία καταγράφεται και εξηγείται κάθε γλωσσικό στοιχείο το οποίο στην υπό μελέτη τοπική διάλεκτο ή ιδίωμα διαφέρει από ό,τι θεωρείται επίσημη ποικιλία (Zgusta 1971: 205). Όπως υποστηρίζει ο Zgusta (ό.π.), αν και η μέθοδος αυτή δεν είναι η καλύτερη, εντούτοις, χρησιμοποιείται κατά κόρον για πρακτικούς λόγους. Η λεξικογραφική οικονομία για την αποφυγή επανάληψης πληροφοριών που παρέχονται από τα γενικά λεξικά καθιστά αυτή τη μέθοδο προτιμητέα. Ο Zgusta (ό.π.) αντιθέτως σημειώνει ότι επαρκέστερη μέθοδος είναι εκείνη που περιγράφει πλήρως την υπό εξέταση γεωγραφική ποικιλία. Θα συμφωνήσουμε με την παραπάνω άποψη, γιατί πιστεύουμε ότι με την αποσιώπηση στοιχείων για λόγους οικονομίας δίνεται ελλιπής εικόνα του ιδιώματος. Απώλειες στην πληροφορία έχουμε και στην ετυμολογία, καθώς το κοινό λεξιλόγιο ανάμεσα σε μια περιγραφόμενη γεωγραφική ποικιλία και την επίσημη γλώσσα δεν αποτελεί κατά κανόνα αντικείμενο μελέτης των διαλεκτικών ετυμολογικών λεξικών. Χάνεται επομένως όποια ευκαιρία κατάθεσης μιας ετυμολογικής πρότασης για προβληματικές και δυσεπίλυτες περιπτώσεις του γενικού λεξιλογίου 17. Παράδειγμα 10: η λ. φακλάνα πόρνη, άσχημη και παχύσαρκη γυναίκα, γυναίκα με χυδαία εμφάνιση και συμπεριφορά, την οποία κυθήριοι πληροφορητές επιβεβαίωσαν ότι γνωρίζουν και χρησιμοποιούν, είναι αγνώστου ετύμου σύμφωνα με το ΛΚΝ ( ) και ΛΝΕΓ ( ) 18. Η λέξη, εντούτοις δεν είναι αμάρτυρη. Απαντά στην παραλλαγή D της έντυπης βενετικής έκδοσης (ανατύπωση 1553) του Σπανού, του γνωστού ανώνυμου βωμολοχικού έργου του 14 ου -15 ου αι.: «Ἡμεῖς, ὅ τε παπὰ Φιλίσκος ἀπὸ τοὺς Φιλίππους ἔτι δὲ καὶ <ἡ> κυρὰ Κουμμερτικίνα ἡ Κατσικοπορδοὺ ἀπὸ τὴν Ἀσφάμιαν, παπαδία του, παραδίδομεν εἰς τὸν γαμβρὸν ἡμῶν κὺρ Λέοντα τὸν Κατσαρέλην ἀπὸ τὴν Πέργαμον τὴν γνήσιαν ἡμῶν καὶ φιλτάτην θυγατέρα ὀνόματι Φακλάνα» Σπαν. (Eideneier)1681. Στο κείμενο του Σπανού απαντούν και ομόρριζοι σχηματισμοί, σύνθετοι και παράγωγοι, όπως φακλανάτος, φακλανίζω, φακλανοπορδοτσουφάτος κ.ά. Όλες οι παραπάνω τύποι αποτελούν κατασκευασμένο υβριστικό λεξιλόγιο που αφορά σωματικές ανθρώπινες ανάγκες. Η Φακλάνα ήταν το λογοτεχνικό όνομα μιας βδελυρής στην εμφάνιση και στη συμπεριφορά γυναίκας που πιθανόν προέκυψε από τη σύμφυρση των ρηματικών θεμάτων φά(ω) + κλάν(ω) + με κλιτικό επίθημα -α. 7. Επίλογος Πέρα από τις συγκεκριμένες ετυμολογήσεις ή επανετυμολογήσεις λέξεων του κυθηραϊκού ιδιώματος, διαπιστώνουμε ότι τα προβλήματα ετυμολόγησης σε διαλεκτικά λεξικά εμφανίζονται υπό τη μορφή ελλείψεων τόσο κατά τη συλλογή του συγχρονικού και διαχρονικού διαλεκτικού υλικού όσο και κατά την επεξεργασία του. Η αξιοποίηση ενδοδιαλεκτικών και διαδιαλεκτικών τύπων του ίδιου λήμματος, η αξιοποίηση του φωνολογικού και μορφολογικού διαλεκτικού συστήματος, η αποδελτίωση πρωτογενών πηγών, παλαιότερων και νεότερων έργων αναφοράς και η αξιοποίηση των δυνατοτήτων του διαδικτύου αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ετυμολόγηση σε διαλεκτικά λεξικά. Όπως παρατηρεί η Κατσογιάννου (2008: ), η αύξηση του ενδιαφέροντος για τη διαλεκτολογία μάς επιτρέπει να αναμένουμε σημαντικές βελτιώσεις. Περισσότερες μεταλεξικογραφικές μελέτες για τη διαλεκτική λεξικογραφία, περισσότερες περιγραφές του γραμματικού συστήματος ν.ε. ιδιωμάτων, ενασχόληση περισσότερων γλωσσολόγων με τη διαλεκτική λεξικογραφία, θα αποτέλεσουν βάσεις για καλύτερη λεξικογραφική παραγωγή. 17 Οι Γιακουμάκη et al. (2004: 6) έχουν επισημάνει ήδη ως πρόβλημα την αναζήτηση, καταγραφή και αποδελτίωση του σπάνιου. 18 Το ΕΛΝΕΓ (2009) δεν περιέχει στο λημματολόγιό του τη συγκεκριμένη λέξη. [ 859 ]

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

G. Kokkinankis, E. Dermatas, E. Coutsogeorgopoulos

G. Kokkinankis, E. Dermatas, E. Coutsogeorgopoulos ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΛΕΞΙΚΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Γ. Κοκκινάκης, Ε. Δερματάς, Ε. Κουτσογεωργοπούλου Η ομάδα γλωσσικής τεχνολογίας του ΕΕΤ ανέπτυξε πρόσφατα τρία ηλεκτρονικά λεξικά της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Ζερδελή ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Sophia Zerdeli ABSTRACT

Σοφία Ζερδελή ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Sophia Zerdeli ABSTRACT Επιστημονική θεώρηση της λεξικογραφικής και λεξικολογικής ορολογίας σε μονόγλωσσα ελληνικά και ξένα λεξικά και εγχειρίδια γλωσσολογικών όρων: Η συμβολή της αρχαίας ελληνικής και λατινικής στη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/)

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/) Παραγωγικά επιθήματα: ουσιαστικά παράγωγα από ρήματα Περιεχόμενα 1 η Φάση: Συγκέντρωση σχετικών λημμάτων Εναλλακτική διαδικασία για την υλοποίηση της 1 η φάσης 2 η Φάση: Κυρίως διερευνητική εργασία. Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ Ετυμολογία είναι η αναζήτηση «τού ετύμου», τής αληθούς δηλ. προέλευσης μιας λέξης ως προς τη μορφή και τη σημασία της, ανιχνεύοντας τις μεταβολές που έχει υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο σχηματισμός του πληθυντικού αριθμού των μετοχών ηγουμένη, εφαπτομένη, προϊσταμένη, συνισταμένη, υφισταμένη: συμπεράσματα και εφαρμογές

Ο σχηματισμός του πληθυντικού αριθμού των μετοχών ηγουμένη, εφαπτομένη, προϊσταμένη, συνισταμένη, υφισταμένη: συμπεράσματα και εφαρμογές Ο σχηματισμός του πληθυντικού αριθμού των μετοχών ηγουμένη, εφαπτομένη, προϊσταμένη, συνισταμένη, υφισταμένη: συμπεράσματα και εφαρμογές Γεωργία Κατσούδα Πανεπιστήμιο Αθηνών georkatsouda@yahoo.gr Abstract:

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

EΘNIKO ΠOΛITIΣTIKO ΔIKTYO ΠOΛEΩN INΣTITOYTO BIBΛIOY KAI ANAΓNΩΣHΣ KΟΖΑΝΙΤΙΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ 1759-1916 YΠOYPΓEIO ΠOΛITIΣMOY ΔHMOΣ KOZANHΣ K Ο Ζ Α Ν Η 1 9 9 5

EΘNIKO ΠOΛITIΣTIKO ΔIKTYO ΠOΛEΩN INΣTITOYTO BIBΛIOY KAI ANAΓNΩΣHΣ KΟΖΑΝΙΤΙΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ 1759-1916 YΠOYPΓEIO ΠOΛITIΣMOY ΔHMOΣ KOZANHΣ K Ο Ζ Α Ν Η 1 9 9 5 EΘNIKO ΠOΛITIΣTIKO ΔIKTYO ΠOΛEΩN INΣTITOYTO BIBΛIOY KAI ANAΓNΩΣHΣ K ω ν σ τ α ν τ ί ν ο ς Δ η µ. N τ ί ν α ς KΟΖΑΝΙΤΙΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ 1759-1916 YΠOYPΓEIO ΠOΛITIΣMOY ΔHMOΣ KOZANHΣ K Ο Ζ Α Ν Η 1 9 9 5 KO Z A N

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Σημερινή χρήση της Κρητικής διαλέκτου Ø Ø στην Κρήτη από ελληνόφωνους μουσουλμανικούς πληθυσμούς: Τουρκία:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία»

10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» 10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα, 12-14 14 Νοεμβρίου 2015 Πολυτυπίες της Νέας Ελληνικής σε νεοελληνικά λεξικά και σχολικά εγχειρίδια της γλώσσας και της λογοτεχνίας: Διαστάσεις (κοινωνιο-)γλωσσικής

Διαβάστε περισσότερα

(π ƒàª ª ƒπ ºÀ π ) À ƒπ π À π ªπ À π

(π ƒàª ª ƒπ ºÀ π ) À ƒπ π À π ªπ À π T π N E π ø À I π À À N π ø À ø (π ƒàª ª ƒπ ºÀ π ) À ƒπ π À π ªπ À π A π T πµ À À IÓÛÙÈÙÔ ÙÔ NÂÔÂÏÏËÓÈÎÒÓ appleô ÒÓ Υπ την εποπτεία του Iνστιτο του Nεοελληνικών Σπουδών (Iδρ µατος Mαν λη Tριανταφυλλίδη)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Είναι προφανές ότι οι Τυπολογικές συγκρίσεις και η μελέτη της διαφορετικότητας των γλωσσών δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΤΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΛΕΞΙΚΑ (1976-2006) Γιώργος Τράπαλης Κέντρο Λεξικολογίας trapalis@lexicon.

ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΤΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΛΕΞΙΚΑ (1976-2006) Γιώργος Τράπαλης Κέντρο Λεξικολογίας trapalis@lexicon. ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΤΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΛΕΞΙΚΑ (1976-2006) Γιώργος Τράπαλης Κέντρο Λεξικολογίας trapalis@lexicon.gr Abstract In this paper the term Modern Greek Lexicography

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ περιεχόμενο του γλωσσικού υλικού ελκυστικότητα προς το μαθητή. Α. Λημματικοί τύποι υπολημματικοί τύποι

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ περιεχόμενο του γλωσσικού υλικού ελκυστικότητα προς το μαθητή. Α. Λημματικοί τύποι υπολημματικοί τύποι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το παρόν λεξικό παρουσιάζει την ιδιοτυπία ότι απευθύνεται σε μαθητές Γυμνασίου και ότι περιορίζεται υποχρεωτικά σε τριακόσιες περίπου σελίδες. Συνεπώς, οι ακόλουθες παράμετροι έπρεπε να αντιμετωπιστούν:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι πόρων προς συγκέντρωση Σενάρια χρήσης

Τύποι πόρων προς συγκέντρωση Σενάρια χρήσης Τύποι πόρων προς συγκέντρωση Σενάρια χρήσης Μαρία Γαβριηλίδου Πένυ Λαμπροπούλου Γιούλη Μπακαγιάννη ΙΕΛ /ΕΚ «Αθηνά» 14 Μαΐου 2015 Τι τύπους πόρων συγκεντρώνουμε; Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 15.5.2015 Τύποι πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΑ ΛΕΞΙΚΑ Μ. ΜΠΕΝΑΡΔΗ ΚΑΙ Α. ΣΥΡΚΟΥ

ΜΕΤΑΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΑ ΛΕΞΙΚΑ Μ. ΜΠΕΝΑΡΔΗ ΚΑΙ Α. ΣΥΡΚΟΥ ΜΕΤΑΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΑ ΛΕΞΙΚΑ Μ. ΜΠΕΝΑΡΔΗ ΚΑΙ Α. ΣΥΡΚΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ Ι. ΞΥΔΟΠΟΥΛΟΣ Περίληψη In this paper I discuss issues pertaining to single locality dialectal dictionaries and I

Διαβάστε περισσότερα

ωμοφόριον Ξενόγλωσσα Λατινικο Mafora, ή Mavors, ἤ Mafors, Σημασία:

ωμοφόριον Ξενόγλωσσα Λατινικο Mafora, ή Mavors, ἤ Mafors, Σημασία: ωμοφόριον Πέμπτη, 6 Ιουνίου 2013 4:32 μμ Σημασία: 1. Ιεαρατικον αμφιο του επισκόπου. Το ωμοφόριο είναι άμφιο του επισκόπου της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είναι διακριτικό του βαθμού του και, σε περίπτωση που

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτική συνάντηση

Επιμορφωτική συνάντηση Επιμορφωτική συνάντηση Ψηφιακό υλικό (διαδραστικάσχολικά βιβλία, Ψηφίδες, Φωτόδεντρο) και διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Ευγενία Δανιηλίδου Σχολική Σύμβουλος ΠΕ02 21 Οκτωβρίου2015 Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

σχήμα Σημασία: Ετυμολογία: Ξενόγλωσσα Εικόνες: Σχημα του σχηματος

σχήμα Σημασία: Ετυμολογία: Ξενόγλωσσα Εικόνες: Σχημα του σχηματος σχήμα Σάββατο, 3 Αυγούστου 2013 8:10 μμ Σημασία: 1. 2. 3. Γενικα σχήμα σημαινει την εξωτερικη μορφή καποιου πραγματος. Όμως στη μοναστικη ορολογια σημαινει ειδικο ενδυμα του μοναχου με πολλαπλο συμβολικο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΤΕΕ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΤΕΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΤΕΕ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03 / 05 / 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ: Μέλλον Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ, Η Ελληνική γλώσσα,

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 12 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Θέμα: Επεξεργασία λεξιλογίου με τη βοήθεια ηλεκτρονικών λεξικών Εισαγωγή: η επεξεργασία του λεξιλογίου των ενοτήτων στο μάθημα της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Το μόνο λοιπόν που χρειάζεστε για να σας βρουν, είναι να έχετε ένα ισχυρό ηλεκτρονικό στίγμα. Το δικό σας ηλεκτρονικό στίγμα πόσο ισχυρό είναι;

Το μόνο λοιπόν που χρειάζεστε για να σας βρουν, είναι να έχετε ένα ισχυρό ηλεκτρονικό στίγμα. Το δικό σας ηλεκτρονικό στίγμα πόσο ισχυρό είναι; Στην εποχή που ζούμε σχεδόν όλες οι μορφές αναζήτησης γίνονται μέσω του διαδικτύου. Το μόνο λοιπόν που χρειάζεστε για να σας βρουν, είναι να έχετε ένα ισχυρό ηλεκτρονικό στίγμα. Το δικό σας ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α AΘHNA 2012

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α AΘHNA 2012 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ISBN 978-960-404-237-1 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Ρέθυµνο, 18 Οκτωβρίου 2014 Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Τµήµα Φιλολογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Ελληνικές διαλεκτικές πολυτροπικές Βάσεις Δεδοµένων n Πρωτογενή διαλεκτικά δεδοµένα (γραπτά ή/και προφορικά): n δυσεύρετο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Στρατηγική έρευνας κάποιος να λύσει ένα πρόβλημα, να κάνει μια εργασία για την εκπλήρωση κάποιου μαθήματος, να συγγράψει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Κατάρτιση λημματολογίου ενός διαλεκτικού λεξικού: η βάση δεδομένων Σ υ ν τ υ σˇι ές

Κατάρτιση λημματολογίου ενός διαλεκτικού λεξικού: η βάση δεδομένων Σ υ ν τ υ σˇι ές Katsoyannou, M., Armosti, S. and Christodoulou, K., 2013. Κατάρτιση λημματολογίου ενός διαλεκτικού λεξικού: η βάση δεδομένων Συντυσ ˇ ιές. In M. Tsianikas, N. Maadad, G. Couvalis, and M. Palaktsoglou (eds.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΣΜΗΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Πρόγραμμα Εξετάσεων

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΣΜΗΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Πρόγραμμα Εξετάσεων ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 204-205 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 66ΙΤΑ02 ΙΤΑΛΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 3/08/205 Δευτέρα 6:30 8:30 Αναπληρωτής Π 436 Καθηγητής αγκράτης Γεράσιμος 66ΙΤΑ068 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ 04/09/205 Παρασκευή 09:00

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Τευχος πρωτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Άσκηση Υπόθεση παραχάραξης Το 1938, το Υφυπουργείον Δημοσίας Ασφαλείας του ελληνικού κράτους δημοσιεύει

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο διδακτικής προσέγγισης ρημάτων με λόγια κλιτική μορφολογία

Σενάριο διδακτικής προσέγγισης ρημάτων με λόγια κλιτική μορφολογία Σενάριο διδακτικής προσέγγισης ρημάτων με λόγια κλιτική μορφολογία Περιεχόμενα Γενική εισαγωγή Πλαίσιο εφαρμογής του διδακτικού σεναρίου Σε ποια πεδία εμπίπτει Προϋποθέσεις εφαρμογής Επίπεδο μαθητών Βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

2+1 ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΝΑ ΩΡΟ. από τις εκδόσεις. Μεγάλη προσφορά ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΓΟΡΑΖΕΙΣ ΥΟ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

2+1 ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΝΑ ΩΡΟ. από τις εκδόσεις. Μεγάλη προσφορά ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΓΟΡΑΖΕΙΣ ΥΟ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2+1 2+1 Μεταίχµιο Μεγάλη προσφορά από τις εκδόσεις ΑΓΟΡΑΖΕΙΣ ΥΟ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΕΝΑ ΩΡΟ www.metaixmio-education.gr Λεπτοµέρειες για την προσφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Ξενοφώντος Αγησίλαος Κεφάλαιο 7, 1 Διδακτική πρόταση: Πόπη Πούγιουρου, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Εποπτεία:Λουκία Χατζημιχαήλ, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

«Ρήματα της αρχαίας ελληνικής που συντάσσονται με γενική»

«Ρήματα της αρχαίας ελληνικής που συντάσσονται με γενική» 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Ρήματα της αρχαίας ελληνικής που συντάσσονται με γενική» Παξιμαδάκη Ειρήνη Φιλόλογος, ΓΕΛ Κάτω Μηλιάς Πιερίας eirinipax@gmail.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

H αθλητική ορολογία στα λεξικά της Νέας Ελληνικής. Sports terminology in dictionaries of Modern Greek. Μαριάννα Κατσογιάννου, Βασίλειος Αργυρόπουλος

H αθλητική ορολογία στα λεξικά της Νέας Ελληνικής. Sports terminology in dictionaries of Modern Greek. Μαριάννα Κατσογιάννου, Βασίλειος Αργυρόπουλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ H αθλητική ορολογία στα λεξικά της Νέας Ελληνικής Μαριάννα Κατσογιάννου, Βασίλειος Αργυρόπουλος Η αθλητική ορολογία της ελληνικής γλώσσας περιλαμβάνει ένα σημαντικό αριθμό δανείων, κυρίως από

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιοελληνικής Καταγωγής Παιδαγωγικοί Όροι στα Γερμανικά» Βασιλική Παλασάκη, Παν/μιο Θεσσαλίας 9 ο Συνέδριο Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία Η ένταξη της Αρχαιοελληνικής στη Γερμανική Χρονολογικές φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης Τεκμηρίωση η Επιστημονικών Εργασιών,, Διπλωματικών και Διδακτορικών Διατρίβων: Το σύστημα APA Δρ. Σπύρος Παπαδάκης Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σκοπός σκοπός και

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα 3: Είναι - Συνειδέναι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ Η ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ

ΑΡΧΗ ΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ Η ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΑΡΧΗ ΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ Η ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΤΟΥ Α1 1. Άγγελος: Ελλ.Όνομα: ο αποστελλόμενος για να κομίσει κάποια αγγελία, είδηση 2. Αγλαΐα: Ελλ.Όνομα: αγλαός =φωτεινός, λαμπερός 3. Αδαμάντιος:

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Ρουσουλιώτη Θωμαή Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Το πιστοποιητικό ελληνομάθειας απευθύνεται σε ένα ευρύ ηλικιακά κοινό. Ειδικότερα, κάθε χρόνο διενεργούνται

Διαβάστε περισσότερα