εντάσεις οι οποίες αενάως γυρεύουν αυτό το οποίο θα µπορέσει να τις κατευνάζει (προστασία του Εγώ από τις εσωτερικές «τρικυµίες»).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "εντάσεις οι οποίες αενάως γυρεύουν αυτό το οποίο θα µπορέσει να τις κατευνάζει (προστασία του Εγώ από τις εσωτερικές «τρικυµίες»)."

Transcript

1 «Ο κόσµος των διαπροσωπικών µας σχέσεων. Η λειτουργία τους ως αστείρευτη πηγή ζωής, η παθολογία τους ως βασανιστικό αδιέξοδο». Σειρά βιωµατικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής H ψυχική µας οργάνωση διέπεται από ενορµητικές ώσεις (ενορµήσεις) άλλως ειπείν εντάσεις οι οποίες αενάως γυρεύουν αυτό το οποίο θα µπορέσει να τις κατευνάζει (προστασία του Εγώ από τις εσωτερικές «τρικυµίες»). Οι ενορµήσεις: πρόκειται για έσωθεν ερεθισµούς (ενορµητικές διεγέρσεις). Τις καταλαβαίνουµε και σε σωµατικό επίπεδο και αντιστοιχούν σε διάφορες ανάγκες π.χ. πείνα, δίψα, η ανάγκη µας για ύπνο, για σεξουαλική δραστηριότητα κ.λ.π. Οι ενορµήσεις µας διεγείρουν θέτοντας το Εγώ µας σε µια δυσφορική κατάσταση ανάγκης. Κάθε φορά που βρισκόµαστε σε κατάσταση ανάγκης (χρειαζόµαστε επίµονα κάτι), αυτή δε σιγεί, δεν υποχωρεί παρά µόνο µε την ικανοποίηση της. Συχνά θα ευχόµασταν να ζούµε σε µια κατάσταση ισορροπίας, ει δυνατόν στο ουτοπικό σηµείο 0 (µηδέν) των διεγέρσεων, σε µια κατάσταση «νιρβάνα» σ ένα τοπίο απόλυτης ηρεµίας και πληρότητας χωρίς καθόλου έσωθεν αναταράξεις και αναστατώσεις. Η ενόρµηση ικανοποιείται και τότε η ανάγκη µας υποχωρεί όταν βρει το αντικείµενο που γυρεύει για να κατευναστεί, φερ ειπείν όταν πεινάω γυρεύω το αντικείµενο της πείνας µου που είναι η τροφή, όταν διψάω το αντικείµενο είναι το νερό ενώ το αντικείµενο των σεξουαλικών µας διεγέρσεων είναι εξαιρετικά ποικιλόµορφο για τον καθένα µας και πρόκειται γι αυτό που κάθε φορά ευχαριστεί τη σεξουαλική µας ορµή. Η ενόρµηση, η οποία σηµαίνει κίνηση «προς», ψάχνει αενάως το αντικείµενο, κινείται ασταµάτητα προς αυτό που θα την ικανοποιήσει. Αυτό είναι το πεπρωµένο της. Οι ενορµήσεις σχετίζονται µε το αντικείµενο, πάνε στο αντικείµενο. Η έννοια του αντικειµένου : Πρόκειται για οτιδήποτε πράγµα βρίσκεται απέναντι από εµάς, το «έναντι ηµών κείµενον» προς το οποίο εκδηλώνεται ένα συναίσθηµα, µια ενέργεια. Είναι αυτό στο οποίο η ενόρµηση ψάχνει να ικανοποιήσει το σκοπό της µε αποτέλεσµα τη λύση της έντασης και του ανικανοποίητου. Τα αντικείµενα µπορεί να είναι πράγµατα ή πρόσωπα πραγµατικά. Είναι το πέρα και έξω από εµένα, η ετερότης, ο Άλλος το µη ΕΓΩ. (Γνωρίζουµε ότι κάποιες µορφές αϋπνίας µπορεί να οφείλονται στο ότι δεν υπάρχει το αντικείµενο που θα κατευνάσει την ορµή (εντάσεις) του υποκειµένου ). Μπορεί Σελίδα1 1

2 να είναι και φανταστικό, φερ ειπείν όταν ονειροπολούµε να φανταζόµαστε πρόσωπα, πράγµατα, καταστάσεις, τοπία, σχέσεις κ.λ.π. τα οποία µας ευχαριστούν (µας ικανοποιούν) ενώ επί του πραγµατικού όλα αυτά δεν υπάρχουν, δεν τα κατέχουµε στ αλήθεια. Ο ενορµητικός άξονας της σεξουαλικότητας είναι άρρηκτα συνδεδεµένος µε το σύµπαν των διαπροσωπικών µας σχέσεων και δεσµών. O Freud φαίνεται να µη διαφοροποιεί την έννοια της ενόρµησης από αυτήν του ενστίκτου έτσι ώστε να µιλάει µε ισοδύναµο τρόπο για σεξουαλική ενόρµηση ή σεξουαλικό ένστικτο. Στην ψυχαναλυτικά κείµενα χρησιµοποιείται ευρέως η λέξη libido ( ή λιβιδώς) ως ισοδύναµη του σεξουαλικού ενστίκτου. Στα λατινικά σηµαίνει «επιθυµία», «πόθος». Η libido, γράφει ο Freud, είναι η δυναµική εκδήλωση µέσα στην ψυχική ζωή µας της σεξουαλικής ενόρµησης και εκδηλώνεται ως ενέργεια. Αρχικά, κατά τους πρώτους µήνες της ψυχοσεξουαλικής µας εξέλιξης (προιδιπόδεια φάση) η λιβιδώς (ή σεξουαλικότητα) του µωρού ικανοποιείται µέσω των ερωτογενών ζωνών. Οι ερωτογενείς ζώνες είναι ευαίσθητες περιοχές του σώµατος πρωτίστως τα γεννητικά όργανα, το στόµα, το στήθος, ο πρωκτός κ.λ.π. οι οποίες ερεθιζόµενες προξενούν στο υποκείµενο ερωτική διέγερση. Γνωρίζουµε σε ποιο βαθµό µέσω του θηλασµού το µωρό αντλεί ηδονική ευχαρίστηση η οποία εντοπίζεται στην περιοχή της στοµατικής της κοιλότητας. Λίγο αργότερα ευχαριστιέται καθώς η µάζα των κοπράνων του διασχίζει τον βλεννογόνο που παχέος εντέρου και τον πρωκτό του, ενώ λίγο µετά αντλεί ανάλογη ευχαρίστηση από την περιοχή των γεννητικών του οργάνων του µέσω της ψηλάφησης και της ούρησης. Έτσι, στα πρώτα στάδια της ψυχοσεξουαλικής µας εξέλιξης, στη διάρκεια των πρώτων δώδεκα περίπου µηνών της ζωής µας, το αντικείµενο της σεξουαλικής ενόρµησης ( σεξουαλικό αντικείµενο) δεν είναι κάποιος άλλος (έτερος) -έναντι ηµών κείµενος- αλλά αυτό το ίδιο µας το σώµα. Το ίδιο το σώµα του νηπίου αποτελεί το κατ ευφηµισµόν αντικείµενο µέσω του οποίου ψάχνει να σβήσει τις ανάγκες του. Πρόκειται εδώ για µια φυσιολογική αυτοερωτική ναρκισσιστική περίοδο όπου η ικανοποίηση προσφέρεται πρωτίστως από ένα µέρος του σώµατος. Το υποκείµενο αντλεί ευχαρίστηση από κάποιο(α) επί µέρους όργανο(α) (π.χ. τη στοµατική κοιλότητα, τον βλεννογόνο της πρωκτικής περιοχής κ.λ.π.). Κατά την εποχή (στάδιο) της αυτοερωτικής (παιδικής) σεξουαλικότητας η σεξουαλική ενόρµηση ικανοποιείται «επί τόπου», επάνω στο ίδιο το σώµα του ατόµου και όχι έξω απ αυτό. Γύρω στους 12 πρώτους µήνες της ζωής µας (στοµατικό στάδιο) υπήρξαµε «κολληµένοι» πάνω στο µητρικό µαστό. Είχαµε µια κολλώδη σχέση µε τη µαµά κατά την οποία δεν Σελίδα2 2

3 υπήρχε διαφοροποίηση ανάµεσα στο δικό µας Εγώ και σ αυτήν δε διαφοροποιούσαµε ακόµα τον εαυτό µας από τους άλλους (από τη µαµά), αντιθέτως νιώθαµε ότι αποτελούσαµε µια ενότητα, το Εγώ και το µη Εγώ ήταν ένα και το αυτό. Κατά τη διάρκεια τουλάχιστον αυτών των πρώτων εβδοµάδων το ψυχικό µας όργανο ήταν πρωτόγονο, αδιαφοροποίητο και σε κατάσταση απόγνωσης, δε µπορούσαµε να τα βγάλουµε πέρα µόνοι µας. Εξαρτιόµασταν υπαρξιακά από τη µαµά (ή όποια την υποκαθιστούσε). Η ίδια η επιβίωσή µας ήταν άρρηκτα συνδεδεµένη από τις µητρικές φροντίδες της. Τουλάχιστον για τους 12 περίπου πρώτους µήνες της ζωής µας η παρουσία της µαµάς ήταν αναγκαία. Η µαµά αποτελούσε τότε ένα «αντικείµενο ανάγκης». Τότε δεν την αναγνωρίζαµε ως µια άλλη ξεχωριστή οντότητα εποµένως δεν µας ενδιέφερε, δεν την λαµβάναµε υπ όψη ως κάτι διαφορετικό από εµάς, το µόνο που µας ένοιαζε ήταν να µας δίνει το στήθος της άµεσα και επί τόπου για να εκφορτίζουµε τις (στοµατικές) ανάγκες µας. Είχαµε ανάγκη τη µαµά µόνο ως αντικείµενο χρηστικό, ως αντικείµενο άµεσης ικανοποίησης για να µας γεµίζει τα κενά της ύπαρξης. Την χρησιµοποιούσαµε όποτε την χρειαζόµασταν για να την «πετάξουµε» στη συνέχεια και να την ξαναχρησιµοποιήσουµε όποτε θα την ξαναχρειαζόµασταν. Το µόνο που είχαµε ανάγκη ήταν η αποφόρτιση και η µαµά τότε αποτελούσε-καλώς εχόντων των πραγµάτων- το τέλειο «δοχείο» αδειάσµατος των εντάσεων µας. Τα χαρακτηριστικά των πρώτων φάσεων της ψυχοσεξουαλικής µας εξέλιξης είναι καθοριστικά του τρόπου µε τον οποίο είµαστε µε τους άλλους, πώς δεσµευόµαστε ή δε δεσµευόµαστε µαζί τους. Κατά τη M.Klein κατά τους 6 πρώτους µήνες της ζωής (σχιζοπαρανοειδής θέση) το πρωτόγονο Εγώ του βρέφους διχάζει (διχοτοµεί ) το µητρικό αντικείµενο σε καλό µητρικό αντικείµενο ή κακό µητρικό αντικείµενο. Όταν η µαµά άµεσα ανταποκρίνεται στις ανάγκες του είναι καλή, τότε η µαµά είναι το καλό στήθος. Όταν η µαµά δεν είναι εκεί για να του δώσει (να το τροφοδοτήσει) τότε αυτή η µαµά µεταµορφώνεται στη φαντασία του σε κακιά, στερητική οπότε γίνεται το κακό στήθος. Με τον ίδιο τρόπο το πρωτόγονο ακόµα µωρό διχοτοµεί, διχάζει τον πατέρα (το πατρικό αντικείµενο) είτε σαν καλό όταν προστατεύει τη µητέρα δηλαδή το στήθος από το οποίο το µωρό εξαρτάται είτε σαν κακό όταν εκείνος απασχολεί την µαµά και του στερεί το στήθος. Σύµφωνα µε την Klein, κατά τους πρώτους 6 µήνες της ζωής του, το βρέφος διχοτοµεί τον κόσµο σε καλό και κακό. Αγαπά το καλό εξιδανικευµένο αντικείµενο και µισεί το κακό στερητικό αντικείµενο στο οποίο φαντασιακά επιτίθεται και το οποίο κατακερµατίζει.. Αντιλαµβανόµαστε σε ποιο βαθµό, κατά τους πρώτους µήνες της ζωής του, η αγάπη του Σελίδα3 3

4 βρέφους για τη µαµά του είναι εγωκεντρική, ναρκισσιστική. Αγαπά τη µαµά µόνο όταν αυτή του δίνει, όταν του προτάσσει το στήθος της τη στιγµή που το έχει ανάγκη ενώ µισεί την ίδια µαµά όταν αυτή δεν είναι εκεί. Αυτήν την περίοδο του βρέφους την ονοµάζουµε ναρκισσιστική επειδή η µαµά του υπάρχει αποκλειστικά και µόνο επειδή την έχει ανάγκη, για την ικανοποίηση των δικών του αναγκών. Μετά τους πρώτους έξι µήνες προοδευτικά καλώς εχόντων των πραγµάτων το βρέφος αρχίζει ν αντιλαµβάνεται το στήθος (το µητρικό αντικείµενο) ως ένα όλον (ενοποίηση του διχοτοµηµένου αντικειµένου), ως αντικείµενο ταυτόχρονα και καλό και κακό, ως αντικείµενο µε διάφορες και ποικίλες πλευρές αµφοτέρων των προσήµων, και µε καλές και µε κακές πλευρές (αµφιθυµικό αντικείµενο), το οποίο ταυτόχρονα και αγαπά και µισεί.. Το βρέφος έχει πλέον αποµακρυνθεί από την προηγούµενη φάση της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης (σχιζοπαρανοειδής) οπότε σιγά σιγά κατακτά την καταθλιπτική θέση. Τώρα είναι σα να κατανοεί ότι το κακό µητρικό αντικείµενο, το κακό στήθος το οποίο είχε µισήσει και στο οποίο είχε επιτεθεί είναι το ίδιο, ένα και το αυτό µε το καλό αντικείµενο, οπότε νιώθει τύψεις και αγωνία εξ αιτίας της προηγηθείσης εχθρότητας, µίσους και επιθετικότητας εναντίον του. Τότε είναι που αρχίζουν στην ψυχική- εσωτερική ζωή του βρέφους οι προσπάθειες επανόρθωσης και αποκατάστασης του κατακερµατισµένου από τη βία του αντικειµένου το οποίο, στη φαντασία του, θα µπορούσε να είχε βλαφθεί και πεθάνει εξαιτίας του. Ας σηµειώσουµε αυτήν την κορυφαία περίοδο στην ψυχοσεξουαλική εξέλιξη του βρέφους. Πρόκειται για την απαρχή µιας αναγνώρισης της ύπαρξης του άλλου, το ξεκίνηµα ενός πραγµατικού ενδιαφέροντος ενός νοιαξίµατος για την ετερότητα (το µη Εγώ). Αφορά στην προσπάθεια περιφρούρησης του µητρικού αντικειµένου δηλαδή του Μη Εγώ, του διαφορετικού απ αυτό το ίδιο. Αυτό σηµαίνει την προοδευτική αποµάκρυνση του βρέφους από την εγωκεντρική ναρκισσιστική περίοδο των προηγούµενων µηνών. Η µητέρα (ο άλλος) αναγνωρίζεται πλέον ως ξεχωριστό πρόσωπο. Tο βρέφος αρχίζει να διαφοροποιείται από τον άλλο, οπότε µιλάµε για διαχωρισµό Εγώ Μη Εγώ. Αρχικά η αναγνώριση του αντικειµένου-το γεγονός υπάρχει κάτι άλλο διαφορετικό πέρα και έξω από το ίδιο-είναι ένα πλήγµα για το Εγώ του (ναρκισσιστικό πλήγµα) ένα χτύπηµα στο αίσθηµα της παντοδυναµίας που είχε µέχρι τότε (στην φαντασία του αποτελούσε το επίκεντρο του κόσµου). Κατά συνέπεια το βρέφος αρχικά µισεί το πρωτοαναγνωρισθέν αντικείµενο απλά και µόνο επειδή αυτό «τολµά» να είναι διάφορο, να ξεχωρίζει, να αυτονοµείται από αυτό το ίδιο. Το αντικείµενο πρωτοαναγνωρίζεται µέσα από το µίσος. Σελίδα4 4

5 Αφού ξεπεραστεί το στάδιο του µίσους το µητρικό αντικείµενο (η ετερότης) αναγνωρίζεται και ως πηγή ευχαρίστησης (η µαµά φροντίζει το βρέφος, παίζει µαζί του, το νανουρίζει κ.λ.π.), οπότε το βρέφος αρχίζει να το αγαπά. Η µαµά γίνεται ένα αντικείµενο αγάπης, ένα αγαπώµενο αντικείµενο. Πρώτα µισήσαµε τη µαµά όταν την νιώσαµε σαν ξεχωριστή από εµάς και µετά την αγαπήσαµε. Στην πορεία της ψυχοσεξουαλικής µας εξέλιξης το µίσος προηγείται της αγάπης. Καθώς το βρέφος αρχίζει ν αναγνωρίζει την ετερότητα της µητέρας του και την αγαπά, την ενδοβάλει (την εσωτερικεύει). Αυτό σηµαίνει ότι την εισάγει ενδοψυχικά (εγγραφή στο ασυνείδητο) ως ένα αντικείµενο καλό, τρυφερό, τροφοδοτικό. Μπορεί να την σκέπτεται, να τη φαντάζεται, να την αναπολεί όταν την χρειάζεται (αµυντική αυτοερωτική διαδικασία στροφής επί εαυτού). Τώρα η µαµά έχει πλέον «γράψει» στον εσωτερικό του κόσµο, έχει αφήσει µέσα του ίχνη («αποτυπώµατα»), έναν απόηχο θετικού προσήµου τον οποίο ονοµάζουµε µνηµονικό ίχνος. Το βρέφος επενδύει ψυχικά (λιβιδινικά) αυτό το µνηµονικό ίχνος καθώς συλλογίζεται τη µαµά συνειδητά ή ασυνείδητα. Λέµε τότε ότι είναι σε θέση να την αναπαριστά και έτσι µπορεί να την κατέχει ενδοψυχικά ακόµα και όταν αυτή απουσιάζει επί του πραγµατικού π.χ. όταν αργεί να το θηλάσει, όταν είναι έξω από το δωµάτιο του κ.λ.π. Μέσω της αναπαράστασης της µαµάς µπορεί ψευδαισθητικά να την κατέχει και να ευχαριστιέται. Η φυσική απουσία της µαµάς (του αντικειµένου) γίνεται παρουσία µέσα του (έννοια του εσωτερικού-ψυχικού αντικειµένου). Χρειάζεται το παιδί να φτάσει στην ηλικία των περίπου δυόµιση ετών, στο οιδιπόδειο στάδιο της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης, για να πούµε ότι αρχίζει να δένεται πραγµατικά, να σχετίζεται µε τους γονείς του. Στο οιδιπόδειο στάδιο η πρωτοκαθεδρία βρίσκεται στην περιοχή των γεννητικών οργάνων, αυτά αποτελούν την προεξάρχουσα ερωτογενή ζώνη της σεξουαλικής ευχαρίστησης του παιδιού. Η ύπαρξη του άλλου (ετερότητα) έχει ήδη αναγνωρισθεί. Η λιβιδώς (η σεξουαλική ενέργεια του Εγώ) έχει µετακινηθεί κάπως, δεν είναι µόνο ναρκισσιστική δεν επενδύει µόνο στο Εγώ του αλλά µπορεί να επενδύει και στον άλλο, στο αντικείµενο, (στους γονείς του) οπότε το παιδί δύναται να σχετιστεί µαζί τους. Προεξάρχουσα σ αυτήν τη φάση είναι η επιθυµία η οποία τώρα αναδύεται ατόφια. Το παιδί επιθυµεί γενετικά (ερωτικά, σεξουαλικά), τον ένα από τους δυο γονείς. Η ενόρµηση εδώ δεν είναι χειριστική προς το αντικείµενο, το αντικείµενο δεν είναι προς ανάλωσιν Σελίδα5 5

6 όπως κατά την ναρκισσιστική περίοδο-αλλά είναι ένα αντικείµενο για να κάνει σχέση µαζί του. Η ερωτική (σεξουαλική) επιθυµία η οποία αρχίζει να πρωτοεµφανίζεται περίπου στα 2 χρόνια της ζωής είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την απαρχή των πρώτων πραγµατικών σχέσεων του παιδιού µε τους γονείς του και κατ επέκταση µε τον κόσµο. Η επιθυµία για τον άλλον προϋποθέτει την αναγνώριση της οντότητας του άλλου και εποµένως προεξοφλεί το ενδιαφέρον για τον άλλον. Πρόκειται για µια φυγόκεντρο δύναµη στο µέτρο κατά το οποίο προσανατολίζει το υποκείµενο πέραν της κεντροµόλου ενασχόλησης µε τον εαυτό του. Η επιθυµία για τον άλλο αποµακρύνει το υποκείµενο από το ναρκισσιστικό στάδιο κατά το οποίο η λιβιδώς (η ενόρµηση) επενδύει επί εαυτού. Λέµε τότε ότι η λιβιδώς από ναρκισσιστική γίνεται αντικειµενοτρόπος. Πριν από την ηλικία των περίπου 2 χρόνων το βρέφος δεν έχει ερωτική επιθυµία - ενδιαφέρον για τη µαµά ή τα άλλα αντικείµενα του περιβάλλοντος του. Συνδέεται µε τη µαµά µόνο για εκφορτιστικούς-εγωκεντρικούς λόγους για ν αδειάζει, να ξεσπάει επάνω της τις εντάσεις του, να κατευνάζει τις ανάγκες του και να την ξαναθυµηθεί, όταν εκ νέου θα την έχει ανάγκη: η µαµά ως αντικείµενο προς ανάλωσιν και όχι ως (ερωτικό) αντικείµενο αγάπης και ενδιαφέροντος. Κατά το οιδιπόδειο στάδιο στο κορίτσι η αγάπη πάει -καλώς εχόντων των πραγµάτων-προς τον πατέρα και το µίσος προς την (αντίζηλο) µητέρα. Στην περίπτωση του αγοριού η αγάπη πάει προς τη µαµά και το µίσος προς τον (αντίζηλο) πατέρα. Έχουµε εδώ τους γονείς ως αντικείµενα επιλογής (και όχι αντικείµενα ανάγκης). Στην εφηβεία η σεξουαλική αγάπη του παιδιού προς τον ένα από τους δυο γονείς του αν όλα πάνε καλά µετατίθεται σε εξωοικογενειακά πρόσωπα. Το Εγώ καθώς εξελίσσεται ψυχοσεξουαλικά βασίζεται στη λειτουργία της επιλογής του αντικειµένου. Στην προηγηθείσα ναρκισσιστική περίοδο η συναλλαγή του µικρού παιδιού µε τ αντικείµενο δεν είναι επιλεκτική. εν ενδιαφέρεται για τον άλλο, δεν υπάρχει άλλος, δε νοιάζεται για το πώς και ποιός είναι ο άλλος, του αρκεί να έχει ένα δοχείο για ν αδειάσει πάνω του. Το οιδιπόδειο στάδιο της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης είναι το πρότυπο των λειτουργικών σχέσεων στην ενήλικη ζωή µας από τις οποίες αποκοµίζουµε χαλάρωση, χαρά, ηδονή, πληρότητα είτε πρόκειται για ερωτικές σχέσεις είτε για τις σχέσεις µε τους γονείς µας ή µε τα παιδιά µας, για φιλικές σχέσεις, συναδελφικές κ.λ.π. Εδώ η ενόρµηση (λιβιδώς) δεν καταστρέφει ή χειρίζεται το αντικείµενο αλλά το αγαπά και κάνει σχέση µαζί του. Επειδή Σελίδα6 6

7 επιθυµώ το αντικείµενο, νοιάζοµαι γι αυτό, οπότε το περιφρουρώ δεν το αναλώνω. Στο µέτρο κατά το οποίο έχω δεχτεί την ετερότητα δίνω στο αντικείµενο χώρο ύπαρξης διαθέτω χώρο και για την δική του επιθυµία. Σέβοµαι το αντικείµενο, είµαι αντικειµενοτρόπος. Ο άλλος ( φίλος, εραστής, παιδί, σύζυγος ) αναγνωρίζεται ως πρόσωπο του οποίου τα συναισθήµατα και οι ανάγκες είναι εξ ίσου σηµαντικά όπως τα δικά µου, τα λαµβάνω εξ ίσου υπ όψιν µου. Ό άλλος έχει τα ίδια δικαιώµατα όπως και εγώ. Η αποδοχή της ετερότητας, της διαφορετικότητας, του Μη Εγώ είναι η προϋπόθεση για την πλήρη ανάπτυξη των διαπροσωπικών (αντικειµενοτρόπων) σχέσεων. Σχετίζοµαι διαπροσωπικά µε κάποιον σηµαίνει ότι επενδύω λιβιδινικά σ αυτόν, τον επιθυµώ υπάρχει συνδιαλλαγή µαζί του, ένα συνεχές πάρε- δώσε. Στον έρωτα, τουλάχιστον στις πρώτες φάσεις του πάθους, ο ερωτευµένος προικίζει το αντικείµενο της επιθυµίας του µε όλα τα καλά. Σαν υπνωτισµένος ο ερωτευµένος χάνει τις δικές του ιδιότητες για χάρη του αγαπώµενου. έχεται να χάσει ένα µέρος του ναρκισσισµού του. Το Εγώ του γίνεται ολοένα και λιγότερο απαιτητικό, ολοένα σεµνότερο, ενώ το αγαπώµενο αντικείµενο γίνεται ολοένα πιο υπέροχο και πολυτιµότερο έλκοντας πάνω του όλη την αγάπη την οποία ακριβώς το Εγώ του υποκειµένου θα µπορούσε να νιώθει για τον ίδιο τον εαυτό του. Πρόκειται εδώ για µια ναρκισσιστική κατάρρευση που οδηγεί σε αποδυνάµωση του Εγώ του. Αυτή η κατάσταση σε πολλές περιπτώσεις µπορεί αργά ή γρήγορα να οδηγεί σε κατάσταση επανάστασης του ερωτευµένου. Πράγµατι, κάποια στιγµή, ο ερωτευµένος µπορεί ν απελευθερώσει µίσος απέναντι στο αγαπώµενο αντικείµενο για το οποίο έχει θυσιαστεί. Στην ενήλικη ζωή οι διάφορες δυσλειτουργίες µας στις αντικειµενοτρόπες σχέσεις είναι οικουµενικές και οφείλονται σε καθηλώσεις της λιβιδούς. Αυτό σηµαίνει ότι ενώ η βιολογική µας ηλικία είναι αυτή προχωρηµένη εντούτοις το Εγώ µας παλινδροµεί (παλινδρόµηση της λιβιδούς) σε προηγούµενα στάδια της ψυχοσεξουαλικής µας εξέλιξης οπότε συµπεριφερόµαστε όπως στο παρελθόν (εκεί και τότε), δηλαδή σαν παιδιά. Κλινικό παράδειγµα : Νεαρά γυναίκα γύρω στα 35. Σε ψυχοθεραπεία µε συχνότητα µιας συνεδρίας την εβδοµάδα. Πάσχει από χρόνιο αυτοάνοσο νόσηµα (Συστηµατικό Ερυθηµατώδη Λύκο). Κατά τον δεύτερο χρόνο της θεραπείας εξέφρασε την επιθυµία διακοπής (αντίσταση) επειδή, όπως µετέδωσε, η κατάσταση στο γόνατό της είχε Σελίδα7 7

8 επιδεινωθεί και έπρεπε ν ασχοληθεί µ αυτό. Η ασθενής ενδεχοµένως παλινδρόµησε. Αποεπένδυσε από το αντικείµενο (τον θεραπευτή) και επένδυσε σ ένα µέρος του ίδιου του σώµατος της (το γόνατο). Ήθελε ν ασχοληθεί µ αυτό. Η λιβιδώς παλινδρόµησε και από αντικειµενοτρόπος (σχέση µε το θεραπευτή) έγινε ναρκισσιστική (σχέση µε το σώµα της). Ένα ερώτηµα: Σε ποιο βαθµό είναι η ναρκισσιστική λιβιδώς που ευθύνεται για την µοναξιά µας; Παραθέτουµε µερικούς από τους τρόπους µε τους οποίους µπορεί να εκδηλώνεται η κεντροµόλος -ναρκισσιστική παλινδρόµηση : - Με την συνεχή τάση µας για αποµόνωση απόσυρση. Πρόκειται για µια στροφή επί εαυτού µε προεξάρχουσα την αποκλειστική ενασχόληση επί των θεµάτων του «άξονα» µας. - Με επίµονες υποχονδριακές ενασχολήσεις. Ο υποχόνδριος παλινδροµεί και έχει ναρκισσιστικό αντικείµενο. Μέσω της συνεχούς ενασχολήσεως µε το σώµα γίνεται µια υπερεπένδυση του σωµατικού οργάνου, µια ερωτικοποίηση του σώµατος. Το αντικείµενο δε φεύγει έξω από το σώµα του. Ο υποχόνδριος κάνει σχέση, δεσµό µε το ναρκισσιστικό αντικείµενο (το σώµα του), οπότε χωλαίνουν οι σχέσεις µε τον άλλο. Τυχόν επίµονες υποχονδριακές µας ενασχολήσεις συνιστούν προστασία του εαυτού µας (άµυνα του Εγώ) από το άγχος των αντικειµενοτρόπων σχέσεων. Το υποκείµενο υπερ(απα)σχολείται µε τον εαυτό του (σώµα), υπερεπενδύει επί εαυτού ως άµυνα κατά των αντικειµενοτρόπων επενδύσεων (σχέσεις µε άλλους) η προοπτική των όποιων θα το κατάκλυζε µε άγχος. Ό,τι είναι πέρα και έξω από το Εγώ, το έτερο, το διάφορο, το ανοίκειο, συνιστά πηγή άγχους, οπότε µπορεί να το αποφεύγει και να προτιµά την ασφάλεια της ναρκισσιστικής σχέσης (σχέση µε το κατοπτρικό του είδωλο). Οι διαπροσωπικές (αντικειµενοτρόπες) σχέσεις µας δυσλειτουργούν όταν καθηλωµένοι στη ναρκισσιστική φάση της παιδικής µας ηλικίας γυρεύουµε στον άλλο να βρούµε όχι την ετερότητα (το Μη Εγώ) αλλά τον ίδιο µας τον εαυτό(«εµείς οι δυό µοιάζουµε σαν δυό σταγόνες νερό») Επιλέγουµε τότε κάποιον για να έχουµε τον καθρέφτη µας, χρειαζόµαστε να βρίσκουµε το κατοπτρικό µας είδωλο (π.χ. κάποιες περιπτώσεις ανδρικής οµοφυλοφιλίας). Σελίδα8 8

9 Κλινικό παράδειγµα : Άνδρας 56 ετών σήµερα σε θεραπεία, εδώ και 8 χρόνια. Ζήτησε ψυχοθεραπευτική βοήθεια µετά από εγχείρηση στο καρδιαγγειακό σύστηµα (bypass). Στην πρώτη, προκαταρκτική συνεδρία µετέδωσε : «Νοµίζω πως εµείς θα τα πάµε καλά, καθηγητής εσείς, καθηγητής κι εγώ». Του απάντησα : «ε σας καταλαβαίνω». Βλέπουµε εδώ την (ασυνείδητη) προσπάθεια του θεραπευοµένου να καταργήσει την ετερότητα (τον άλλο, τον θεραπευτή). Πρόκειται για την ανάγκη του να µην αναγνωρίσει τη διαφορετικότητα του αντικειµένου (του θεραπευτή) αλλά ν αποτελέσει µαζί του µια ναρκισσιστική συνέχεια, να βρεθεί σε µια σύµµεικτη συγχωνευτική σχέση µαζί του όπου ο ένας ν αποτελεί προέκταση του άλλου ο ένας να µην ξεχωρίζει από τον άλλον έτσι ώστε να µην διαταραχτεί το Εγώ του (άγχος) από το ανοίκειο, το ξεχωριστό. Απαντώντας του «δε σας καταλαβαίνω» ο αναλυτής προωθεί τα πράγµατα, εισάγει τις διαφορές, επιχειρεί να υπάρξει ως «κείµενο έναντι αυτού», ως άλλος για να µπορέσει να συναλλαχθεί µε τον ασθενή του ώριµα «ενώπιος ενωπίω» ως δυο διαφορετικοί άνθρωποι. Εισάγοντας την διαφορά των δυο ο αναλυτής τον επαναφέρει στην πραγµατικότητα την οποία εκείνος έτεινε να διαψεύδει : ότι αναλυτής και θεραπευόµενος είναι δυο και διαφορετικοί και όχι ένα και το ίδιο (φαντασία του θεραπευόµενου η οποία καταργεί την πραγµατικότητα). Ο ασθενής εδώ έχει να εξελιχθεί, να βγει έξω από τον εαυτό του και να διαπραγµατευτεί (να «σηκώσει») τη σχέση µε τον διαφορετικό άλλο ώστε να µπορέσει να προχωρήσει.. Βλέπουµε εδώ την φυσική προδιάθεση του Εγώ να τείνει να σχετιζεται περισσότερο µε το κατοπτρικό του είδωλο, την προέκτασή του παρά να διακινδυνεύει την εξέλιξή αφοµοιώνοντας τη διαφορετικότητα κάνοντας χώρο για το έτερο που είναι ο άλλος. Σε καµία περίπτωση ο άλλος είναι ίδιος «σα µια σταγόνα νερό». Φτιάχνουµε (κατασκευάζουµε) τον άλλο µε την φαντασία µας, φέρνουµε την πραγµατικότητα στα µέτρα µας. Εν κατακλείδι, το αντικείµενο δοµείται από στοιχεία του υποκειµένου. «Χτίζουµε» τον άλλο στη φαντασία µας και ερήµην του µέσα από δικά µας στοιχεία. Προβάλλουµε σ αυτόν πλευρές του εαυτού µας, τον κάνουµε τελικά να µας µοιάζει. Οι εντονότερες και βιαιότερες συγκρούσεις µας µε τον άλλο σηµατοδοτούνται από τη στιγµή που αρχίζει η συνειδητότητα ότι τελικά ο άλλος, είναι διαφορετικός (έτερος) και όχι-όπως τον συνεπάγεται φανταζόµαστε-το «υπόλοιπο µισό του πορτοκαλιού». Η επίγνωση αυτή συγκινήσεις κατάρρευσης, απογοήτευσης και απίστευτου θυµού καθώς παλινδροµούµε.ξαναζούµε στο σήµερα τις εναγώνιες (ψυχοτραυµατικές) στιγµές του τότε, Σελίδα9 9

10 την εποχή κατά την οποία αναγνωρίζαµε ότι η µαµά είναι κάποια άλλη (Μη Εγώ) και όχι η ναρκισσιστική µας συνέχεια. Συχνά οι γονείς ξαφνιάζονται ή τροµάζουν βλέποντας ότι τα παιδιά τους καθώς µεγαλώνουν αλλάζουν, αποµακρύνονται και διαφοροποιούνται απ αυτό που φαντάστηκαν ότι είναι καµωµένα (όµοια µε αυτούς ως ναρκισσιστικές τους προεκτάσεις) ή απ αυτό που θα εύχονταν να είναι. Όχι σπάνιας εναντιώνονται βίαια στην αναδυόµενη ετερότητα των παιδιών τους. Σε πολλές περιπτώσεις η παθολογία στις στενές αντικειµενοτρόπες σχέσεις µπορεί να εντοπίζεται κάτω από συνθήκες µιας «µαζικής επένδυσης του αντικειµένου» από το Εγώ του υποκειµένου. Τότε το υποκείµενο ορµά και «κολλάει» πάνω στο αντικείµενο. Αυτό συνήθως έπεται από κάποιας µορφής «µαζική αποεπένδυσή» του.. Το υποκείµενο αποσύρεται συνολικά από το αντικείµενο, «χάνεται» ή επιτίθεται σ αυτό. Καθώς αρχίζει να νιώθει την εγγύτητα του αντικειµένου απειλείται ότι ο άλλος θα εισβάλλει µέσα του και θα του επιτεθεί, θα το αλώσει θα το αλλοτριώσει οπότε το αντικείµενο βιώνεται ως κακό και διωκτικό. Αναζωπυρώνονται στο εδώ και τώρα τα άγχη των πρώτων 6 µηνών της βρεφικής ηλικίας (εκεί και τότε) όπου το Εγώ µας απειλείτο από την «κακιά µαµά» µέσα µας (το «κακό στήθος»). Πρόκειται για παλινδρόµηση στην πρώιµη εποχή κατά την ψυχοσεξουαλική εξέλιξη όπου το βρέφος διχοτοµούσε τη µαµά σε καλή και κακή (καλό στήθος- κακό στήθος), κρατούσε όλα τα καλά για την καλή τροφοδοτική µαµά και επιτίθετο (φαντασιακά) στην κακιά µαµά. Σ αυτές τις περιπτώσεις, το Εγώ του υποκειµένου εσωτερικεύει µέσα το κακό στήθος, την «κακιά µαµά». Ο άλλος, η ετερότης, ο εξωτερικός κόσµος αναπαριστάται ως κακός και διωκτικός (πρωτόγονα άγχη διεισδύσεων και εισβολών). Τότε το υποκείµενο δε µπορεί παρά να το βάζει στα πόδια και να εξαφανίζεται από το αντικείµενο. Γενικότερα ο φόβος της εγγύτητας του αντικειµένου κάνει ώστε το Εγώ συχνά ν αµύνεται στη σύναψη στενών και δη ερωτικών σχέσεων. Ένας τρόπος ν αµύνεται στο άγχος της εγγύτητας είναι η καταστολή της επιθυµίας (πρωτίστως στις οριακές διαταραχές προσωπικότητας). Μέσω του αµυντικού µηχανισµού της καταστολής, το Εγώ καταστέλλει «πνίγει» την επιθυµία οπότε παύει να κινείται προς τους άλλους. Είναι η επιθυµία η οποία συνιστά την κίνηση προς που µας προσανατολίζει προς στην ένωση µας µε τους άλλους µε σκοπό την ικανοποίηση. Σελίδα10 10

11 Επίσης µια δυσλειτουργία στις σχέσεις µας πρωτίστως τις ερωτικές µπορεί να ερείδεται στην ύπαρξη ενός σαδοµαζοχιστικού πυρήνα ο οποίος όµως, τελικά, είναι αυτός που τρέφει λανθανόντως τη σχέση. Η σχέση αυτή να συντηρείται µέσα από την ένταση, τη διέγερση που προκύπτει όταν υποκείµενο και αντικείµενο συµµετέχουν σ ένα αµοιβαίο παιχνίδι πόνου καθώς εναλλάξ τον υφίστανται (παθητική θέση) και τον προκαλούν (ενεργητικός ρόλος). Εδώ έχουµε ένα µοτίβο σχέσεων πρωτόγονο, βασισµένο σε καθηλώσεις της λιβιδούς στις σαδοµαζοχιστικές επιθυµίες της προοιδιπόδειας ηλικίας (πρωκτικό στάδιο της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης). Πρόκειται για ανθρώπους που χρειάζονται τη διέγερση και τον ερεθισµό προερχόµενους από τον πόνο (σεξουαλικοποίηση του πόνου) για ν αντλούν ικανοποίηση (πονάω άρα υπάρχω). Είναι σύνηθες το παράδειγµα γυναικών κυρίως οι οποίες µπορεί επί µακρόν να κακοποιούνται από βίαιους άντρες χωρίς όµως να µπορούν να τους εγκαταλείπουν (γυναικείος µαζοχισµός). Αυτό που τις κρατάει εκεί µολονότι υποφέρουν είναι η ασυνείδητη µαζοχιστική ικανοποίηση του Εγώ τους και η τάση τους να οργανώνουν «κολλώδεις» σχέσεις µε το αντικείµενο. Έχουµε εδώ µια από τις πολλές εκφάνσεις του αυτοκαταστροφικού φαινοµένου της ενόρµησης του θανάτου (Freud). Oι γυναίκες αυτές υποφέρουν αλλά δε µπορούν να θυµώνουν αρκετά για όσα υφίστανται έτσι ώστε η οργή τους ν αποτελέσει κάποια στιγµή το διαχωριστικό µέσον ανάµεσα σ αυτές και το κακοποιό αντικείµενο. Η ψυχοθεραπεία εδώ θα είχε να υποστηρίξει το Εγώ τους ώστε να απελευθερώσει οργή εναντίον του αντικειµένου (και όχι εναντίον εαυτού). Στην ποικιλοµορφία των δυσλειτουργικών-παθολογικών σχέσεων θα επιπροσθέσουµε τις περιπτώσεις όπου οι στενοί δεσµοί αποτυγχάνουν, οι σχέσεις δεν κρατάνε παρά τις προσπάθειες του υποκειµένου να τις συνάπτει και την αµιγή του επιθυµία για δέσµευση. Μάλιστα συνήθως οι άνθρωποι αυτοί άνδρες ή γυναίκες παραπονιούνται συχνά πως δεν υπάρχουν σήµερα αληθινοί άντρες ή ότι οι πραγµατικές γυναίκες χάθηκαν, ότι δεν είναι αρκετά τυχεροί, δε βρήκαν ποτέ τον άνδρα ή τη γυναίκα που τους ταιριάζει κ.λ.π. Συνήθως τέτοιοι ισχυρισµοί µπορεί να συνιστούν τόσο εκλογικεύσεις ενός ενδόµυχου φόβου εγγύτητας µε την ετερότητα (το ανοίκειο) όσο και µια ένδειξη παράτασης των θέσεων της παιδικής ηλικίας. Σ αυτές τις περιπτώσεις συνήθως το υποκείµενο δε διαθέτει ενδοψυχικά ένα χώρο δόκιµο, λειτουργικό για να χωρέσει κάποιον άλλο. Βασική προϋπόθεση για να υπάρξει αυτός ο χώρος είναι το «διαζύγιο» από τους αγαπηµένους της παιδικής µας ηλικίας από τα παιδικά αντικείµενα αγάπης πρωτίστως γονείς αδέλφια κ.λ.π. Ο σχετικός αποχωρισµός µας από τους πρώτους αγαπώµενους της παιδικής ηλικίας Σελίδα11 11

12 συνιστά εξέλιξη (ωρίµανση). Αυτή δεν είναι πάντα εφικτή στο µέτρο κατά το οποίο προϋποθέτει µια ολόκληρη και επώδυνη διαδικασία ψυχικής εργασίας πένθους την οποία προκειµένου να µην την υποστεί το Εγώ αµύνεται παρατείνοντας την σχέση µε τα πρώτα οικεία αντικείµενα αγάπης. Τότε όµως είναι που στερούµαστε την εξέλιξή µας ως καρπό του «µπέρδεµατος» µε τα καινούρια ερεθιστικά αντικείµενα τα οποία προτείνει η περιπέτεια της ζωής. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ελληνική και µεταφρασµένη D.EVANS, Εισαγωγικό Λεξικό της Λακανικής ψυχανάλυσης Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα SIGMUND FREUD, το παραλήρηµα και τα όνειρα στην «Γκραντίβα» ΑΓΡΑ, Αθήνα 1994 Μ.ΜΑ ΙΑΝΟΣ,Κλινική ψυχιατρική, Καστανιώτης, ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΟΣ, Βασικά στοιχεία κλινικής Ψυχιατρικής, UNIVERSITY STUDIO PRESS, Θεσσαλονίκη Ν.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,Λεξικό της ψυχολογίας,σύγχρονη Εκδοτική, Αθήνα Γ.Σ. ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΥΛΟΣ, υναµική Ψυχιατρική, Α.Καραβία, Αθήνα Λ.ΧΑΡΤΟΚΟΛΛΗΣ, Εισαγωγή στην Ψυχιατρική, Θεµέλιο, Αθήνα Α.ΧΟΥΝΤΟΥΜΑ Η-Λ.ΠΑΤΕΡΑΚΗ, Σύντοµο Λεξικό Ψυχολογικών Όρων ωδώνη Αθήνα-Γιάννενα WINDGASSEN TOLLE, Ψυχιατρική, Παρισιάνος Ξενόγλωσση Σελίδα12 12

13 R.CHEMANA, B.VANDERMERSCH, Dictionnaire de la Psychanalyse, Larousse, Paris H-Ey, P.BERNARD, CH.BRISSET, Mannuel de Psychiatrie, Masson, Paris CH.RYCROFT, A critical Dictionary of Psychoanalysis, Penguin, O.FENICHEL, The Psychoanalytic theory of Neurosis, Rutledge and Kegan Paul, London FREUD S, On the sexual Theories of Children, The Standard edition, vol. 9, the Hogar press, 1959 FREUD S., Introductory Lectures on Psycho-Analysis, The Standard edition, vol. 15, the Hogar press, 1963 FREUD S., Inhibitions Symptoms and anxiety, The Standard edition vol. 20, the Hogar press 1959 R.GREENSON, The Technique and Practice of Psycho -Analysis, the Hogarth Press, London P.KAUFMANN, L apport freudien, Larousse, Paris J.LAPLANCHE, J.-B.PONTALIS, Vocabulaire de la Psychanalyse, P.U.F., Paris 1967 A. MICHEL, Dictionnaire de la Psychanalyse, Encyclopedia Universalis, Paris 2001 A.DE MIJOLA, Dictionnaire de la Psychanalyse, Calmann Levy, PIERON HENRI, Vocabulaire de la Psychologie, P.U.F., Paris A.POROT, Manuel Alphabetique de Psychiatrie, Puf, WILHELM REICH, Character Analysis. Ed.Noonday, New York E.ROUDINESCO, M.PLON Dictionnaire de la Psychanalyse, Fayard, 1997 SALMAN AKHTAR, Comprehensive Dictionary of Psychoanalysis Σελίδα13 13

Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής «Ο κόσμος των διαπροσωπικών μας σχέσεων. Η λειτουργία τους ως αστείρευτη πηγή ζωής, η παθολογία τους ως βασανιστικό αδιέξοδο». Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Διαβάστε περισσότερα

Περί του φαινομένου της αποπροσωποποιήσεως. Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Περί του φαινομένου της αποπροσωποποιήσεως. Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Περί του φαινομένου της αποπροσωποποιήσεως Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Στις νευρώσεις μπορούν ν ανιχνευθούν διαταραχές της αίσθησης του χρόνου. Κατά τον Scott (1948) o σοβαρά νευρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Περί του γυναικείου ναρκισσισμού: εκείνες που δεν ξέρουν ν αγγίξουν μια καρδιά χωρίς να την τσαλακώσουν.

Περί του γυναικείου ναρκισσισμού: εκείνες που δεν ξέρουν ν αγγίξουν μια καρδιά χωρίς να την τσαλακώσουν. Περί του γυναικείου ναρκισσισμού: εκείνες που δεν ξέρουν ν αγγίξουν μια καρδιά χωρίς να την τσαλακώσουν. Βασισμένο στο άρθρο S. Freud. On narcissism: an introduction (1914 1916). Σάββας Μπακιρτζόγλου,

Διαβάστε περισσότερα

«Αντικειµενοτρόπες σχέσεις: Από την αγάπη του εαυτού (ναρκισσισµός) στην αγάπη των άλλων. Η περιπέτεια µιας εξελικτικής διαδροµής»

«Αντικειµενοτρόπες σχέσεις: Από την αγάπη του εαυτού (ναρκισσισµός) στην αγάπη των άλλων. Η περιπέτεια µιας εξελικτικής διαδροµής» «Αντικειµενοτρόπες σχέσεις: Από την αγάπη του εαυτού (ναρκισσισµός) στην αγάπη των άλλων. Η περιπέτεια µιας εξελικτικής διαδροµής» TΡΙΗΜΕΡΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ (1-3 Νοεµβρίου 2013) Σηµειώσεις Σάββας Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» Θα ήθελα να ξεκινήσω τον σχολιασµό µου εστιάζοντας την προσοχή µου στην ιδιάζουσα προβληµατική την

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Χριστίνα Μιχαλοπούλου Σχολιασµός του κειµένου του Φώτη Μπόµπου "Διασικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική διεργασία" Όταν πρωτοάκουσα την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωµατικών Εκπαιδευτικών Σεµιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασµα από τις σηµειώσεις του βιωµατικού σεµιναρίου µε θέµα «Σωµατοποίηση-Ψυχοσωµατικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην Κριτική Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FREUD ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην Κριτική Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FREUD ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην Κριτική Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FREUD ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Διδάσκων: Επίκουρος Καθηγητής Παπασταθόπουλος Στάθης Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε συνοπτικές πραγματείες σχετικά με τις διαταραχές πρόσληψης της τροφής. 1. Ανορεξία: η αποστροφή του κοριτσιού για την σεξουαλικότητα.

Πέντε συνοπτικές πραγματείες σχετικά με τις διαταραχές πρόσληψης της τροφής. 1. Ανορεξία: η αποστροφή του κοριτσιού για την σεξουαλικότητα. Πέντε συνοπτικές πραγματείες σχετικά με τις διαταραχές πρόσληψης της τροφής. Σάββας Μπακιρτζόγλου ψυχολόγος ψυχαναλυτής 1. Ανορεξία: η αποστροφή του κοριτσιού για την σεξουαλικότητα. Ο Freud (1917) υπογραμμίζει

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά προβλήματα

Σεξουαλικά προβλήματα Σεξουαλικά προβλήματα Στην ανταγωνιστική σημερινή μας κοινωνία το άτομο βρίσκεται συνεχώς κάτω από μια διαρκή πίεση να αποδώσει σε διάφορους τομείς της καθημερινής του δραστηριότητας. Στον σεξουαλικό τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Ορισμός: Είναι λειτουργίες του εγώ που έχουν σκοπό να απαλλάξουν το άτομο από το άγχος ή άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

«Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων

«Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων «Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων νοσηµάτων»(31/5/2011, µεταπτυχιακό πρόγραµµα κλινικής ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκουσα καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Βασίλης Δηµόπουλος 4ο Συµπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας Ο πόνος, συνιστώντας ένα δυσάρεστο υποκειµενικό βίωµα, είναι αδιάψευστος µάρτυρας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η μητέρα μοιάζει με πηγή σε βουνό που ποτίζει το δέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Διευθυντής:, Καθηγητής Ψυχιατρικής Α εξάμηνο 10.2016-2.2017 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ (2 2ωρα) ΜΑΘΗΜΑ 1 (14

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Τι είναι Ταυτότητα; Περιγράφει τα χαρακτηριστικά που μας προσδιορίζουν και μας διαφοροποιούν ή μας ταξινομούν σε ομάδες ή υποομάδες.

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΒΕΙΑ. Σχέσεις με το άλλο φύλο

ΕΦΗΒΕΙΑ. Σχέσεις με το άλλο φύλο ΕΦΗΒΕΙΑ Σχέσεις με το άλλο φύλο Εργασία στα μαθήματα Τεχνολογίας Ε και Οικιακής Οικονομίας Των μαθητριών: Βιολέτα Θελιόσι Έλενα Καστανίδου Β1 Γυμνασίου Νεάπολης Κοζάνης Σχολικό έτος:2011-2012 Υπεύθυνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωματικών Εκπαιδευτικών Σεμιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασμα από τις σημειώσεις του βιωματικού σεμιναρίου με θέμα «Σωματοποίηση-Ψυχοσωματικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ ΜΑΘΗΜΑ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΜΗΜΑ:Γ1 ΣΧΟΛΟΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ (Στίχοι που δείχνουν τα όνειρα και τον πόνο των ερωτευμένων) Όλοι οι

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού (ΔΠ) είναι μια αγχώδης διαταραχή που εκδηλώνεται με ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Είναι μια από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη»

Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη» Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη» Τέσσα Χατζηγιάννη Στο κλινικό παράδειγµα που παραθέτει στην εισήγησή του ο Σ. Μητροσύλης, έχει µεσολαβήσει αλλαγή του αναλυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής. Το ψυχαναλυτικό λεξιλόγιο του ιδρυματισμού.

Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής. Το ψυχαναλυτικό λεξιλόγιο του ιδρυματισμού. Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Το ψυχαναλυτικό λεξιλόγιο του ιδρυματισμού. Είναι πρωτίστως κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου όπου μελετήθηκε η πρωιμότητα της ζωής του βρέφους,

Διαβάστε περισσότερα

«Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα»

«Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα» «Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα» DR. ΘΑΝΟΣ Ε. ΑΣΚΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΨΥΧΙΚΗΣ Κ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των εφήβων

Οι σχέσεις των εφήβων Οι σχέσεις των εφήβων «Το πρόσωπο με τις πολλές στιγμές, συγκινήσεις και φορτίσεις, που ζει το σήμερα» Δρ. Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος-Ψυχίατρος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΕΠΙ ΕΑΥΤΟΥ

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΕΠΙ ΕΑΥΤΟΥ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΕΠΙ ΕΑΥΤΟΥ Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής 1 Π ΕΡΙ Ε ΧΟ ΜΕΝΑ 1.O μύθος. 2.Εισαγωγή Ορισμοί. 3.Ναρκισσισμός : η ιστορική του διαδρομή. 4. O ναρκισσισμός ως

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Sexual Communication. ΕΥΗ ΚΥΡΝΑ, PhD

Sexual Communication. ΕΥΗ ΚΥΡΝΑ, PhD + Sexual Communication ΕΥΗ ΚΥΡΝΑ, PhD + + Παράπονα γυναικών... n Το πιο συχνό παράπονο των γυναικών είναι οτι οι άνδρες δεν τις ακούν. n Οι άνδρες είτε αγνοούν, είτε προσφέρουν λύσεις n Όµως, οι γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικοί παράγοντες των σεξουαλικών διαταραχών

Οι ψυχολογικοί παράγοντες των σεξουαλικών διαταραχών Οι ψυχολογικοί παράγοντες των σεξουαλικών διαταραχών Έ γάλο ποσοστό των σεξουαλικών διαταραχών έχει τις ρίζες υ σε ψυχολογικούς όχι οργανικούς / βιολογικούς παράγοντες ειδικά όταν μιλά για ηλικίες κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ο Νικόλαος Ονουφριάδης, Ψυχολόγος & η Άννα Πετράκη, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια στο Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Γράφει: Ο Νικόλαος Ονουφριάδης, Ψυχολόγος & η Άννα Πετράκη, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια στο Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας Γράφει: Ο Νικόλαος Ονουφριάδης, Ψυχολόγος & η Άννα Πετράκη, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια στο Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας Η καλή και ομαλή σεξουαλική λειτουργία της γυναίκας είναι εξίσου σημαντική

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας τον ρόλο της θηλάζουσας μητέρας και της σεξουαλικής συντρόφου. Ασυμβατότητες κοινωνικών ρόλων; Κατερίνα Ψαθά Νοσηλεύτρια Γ.Ν.

Συνδυάζοντας τον ρόλο της θηλάζουσας μητέρας και της σεξουαλικής συντρόφου. Ασυμβατότητες κοινωνικών ρόλων; Κατερίνα Ψαθά Νοσηλεύτρια Γ.Ν. Συνδυάζοντας τον ρόλο της θηλάζουσας μητέρας και της σεξουαλικής συντρόφου. Ασυμβατότητες κοινωνικών ρόλων; Κατερίνα Ψαθά Νοσηλεύτρια Γ.Ν.Ξάνθης Η γυναίκα είναι ένα από τα λίγα θηλαστικά, στα οποία η περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»?

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? Της Τζινας Γ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ED. M, MA HARVARD UNIVERSITY, ΨΥΧΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ειδίκευση σε Παιδιά, Εφήβους, Οικογένειες, Ζευγάρια, Γυναικεία

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας

Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗΣ ΜΑΝΤΟΥΛΙ Η Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Υψηλοί προσκεκληµένοι Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας Πρωταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ 10 Ον\ μο :.. Α Λυκείου 18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων μέσα από το πρίσμα της επικράτησης ενός γενικότερου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Η έννοια του ψυχικού τραύματος ήταν από τις πρώτες έννοιες που εισήγαγε ο Freud στην θεωρία της ψυχανάλυσης. Αντίθετα η έννοια της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε καθυστερημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Οι διαταραχές στη συμπεριφορά 2. Η σημειολογία 2.1 Δύο από τους βασικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι βασικές κατηγορίες θεωριών για την ομοφυλοφιλία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Kεφάλαιο 1: Εισαγωγή: Οι αιτίες της συμπεριφοράς και τα κίνητρα... 17 Αιτιακή σκέψη και κίνητρα... 18 Ορισμός κινήτρων... 19 Είδη κινήτρων... 20 Κίνητρα στα ζώα... 20 Σύνοψη...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 Οι ασθενείς θέλουν να ερωτηθούν; Nakopoulou et al. J Sex Med 2010;7:700 711. Είµαι επαρκής; εν χρειάζεται να είστε ειδικοί σεξολόγοι Είµαι

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εύη Πάτκου 1 ο Γυµνάσιο Πυλαίας Θεσσαλονίκη Ιανουάριος 2004 1 Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα