βασιλ τσιώτ κα λόγια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "βασιλ τσιώτ κα λόγια"

Transcript

1 Γιώργος Αλβανός Το χωριό μου Βασιλικά Λέσβου (τόμ. 2ος) Το ύψωμα Καστρί ( Καστρέλ ) πάνω από την καταποντισμένη αρχαία Πύρρα, στο οποίο τοποθετείται η βυζαντινή κωμόπολη των Βασιλικών με το ομώνυμο φρούριο, κοιτίδα των σημερινών Βασιλικών βασιλ τσιώτ κα λόγια Λεξικό της ντοπιολαλιάς Βασιλικών Λέσβου ΑΘΗΝΑ 2010

2 Προλογικό σημείωμα Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική, το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου. Οδυσσέας Ελύτης ( Από το Άξιον Εστί ) Τη γλώσσα μού έδωσαν λεσβιακή, βασιλικιώτικη : Οι παππούδες μου, οι γονείς μου,τ αδέλφια μου,οι συγχωριανοί μου, οι φίλοι μου. Στο σπίτι, στη γειτονιά,στο σχολειό, στη βιοπάλη. Στα πανηγύρια του χωριού, στη χαρά και στη λύπη. Χαιρόμουν να τη μιλώ και να την ακούω καθάρια, ανόθευτη, αρμονική, σαν μελωδία. Και τώρα θλίβομαι και μελαγχολώ, όταν διαπιστώνω πως γίνονται όλο και λιγότεροι εκείνοι που τη μιλούν, εκείνοι που την καταλαβαίνουν. Και είναι κυρίως γέροι ή ηλικιωμένοι αυτοί που ακόμα τη χρησιμοποιούν χωρίς φθογγολογικές, λεξιλογικές και εννοιολογικές αλλοιώσεις. Η υποχρεωτική εκπαίδευση, η καθιέρωση της κοινής νεοελληνικής στα σχολεία, στα έντυπα και στα ηλεκτρονικά μέσα, η άμεση και άνετη επικοινωνία με την κατάργηση των αποστάσεων, τείνουν να καταστήσουν τις τοπικές διαλέκτους γενικά πολιτισμική παράδοση περισσότερο παρά ζωντανή γλώσσα. Η πραγματικότητα αυτή με οδήγησε στην απόφαση να προσπαθήσω να καταγράψω στοιχεία της ντοπιολαλιάς του χωριού μoυ,που διατηρούνται ακόμα ζωντανά. Να μείνουν ως τεκμήρια της συνέχειας και της ενότητας της γλώσσας μας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, αλλά και των επιδράσεων που δέχτηκε από τη γλώσσα επιδρομέων και κατακτητών. Γιατί στη ντοπιολαλιά του χωριού μου χρησιμοποιούνται λέξεις, αυτούσιες ή παραλλαγμένες, από την αρχαιότητα, την ελληνιστική και τη βυζαντινή περίοδο, αλλά και από τις περιόδους της Φραγκοκρατίας (Γατελούζοι) και της Τουρκοκρατίας, προσαρμοσμένες βέβαια στο ελληνικό τυπικό. Στην ντοπιολαλιά του χωριού μου υπάρχουν πολλές λέξεις τουρκικής προέλευσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το νησί έζησε μακρούς αιώνες ( ) υπό τουρκική κατοχή. Ακόμη και στο ότι, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών (1923), πολλοί Έλληνες της Μικράς Ασίας εγκαταστάθηκαν και στα Βασιλικά ( περισσότερες από είκοσι οικογένειες), φέρνοντας μαζί τους πολλά γλωσσικά στοιχεία από τον συγχρωτισμό τους με τους Τούρκους. Ασφαλώς δεν αποτελεί επιδίωξή μου η καταγραφή όλων ή μόνο των ιδιωματικών λέξεων. Πολλές λέξεις της κοινής νεοελληνικής δεν τις ξέρουμε όλοι και πολλές ιδιωματικές λέξεις είναι γνωστές σε πολλούς. Στην ερμηνεία των λέξεων πολλές φορές παραλείπω την κύρια και περισσότερο γνωστή σημασία τους και παραθέτω την ιδιαίτερη ή μεταφορική σημασία που έχουν στην ντοπιολαλιά.. Στην ετυμολόγηση,τέλος, των λέξεων γίνεται αναφορά στην προέλευση και στη σημασία της κάθε λέξης, χωρίς να αναλύονται τα επιμέρους γλωσσικά φαινόμενα, που οδήγησαν στην τελική της μορφή. Εισαγωγικά μόνο και για υποβοήθηση του αναγνώστη, γίνεται αναφορά στα κυριότερα από αυτά.

3 Αθήνα, 2010 Γιώργος Αλβανός Εισαγωγή Το γλωσσικό ιδίωμα της Λέσβου Η λεσβιακή διάλεκτος ανήκει σε μια μεγάλη κατηγορία νεοελληνικών γλωσσικών ιδιωμάτων, τα οποία στη Γλωσσολογία ονομάζονται βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα γλωσσικά ιδιώματα της Στερεάς Ελλάδας,της Θεσσαλίας,της Μακεδονίας,της Θράκης και της Ηπείρου, ορισμένων νησιών του Αιγαίου( Λέσβου, Σάμου, Τενέδου ) και των βορειοδυτικών παραλίων της Μικράς Ασίας, στα οποία εγκαταστάθηκαν άποικοι από τη Λέσβο από τις αρχές του 17 ου αιώνα.h λεσβιακή διάλεκτος έχει δεχτεί σημαντικές επιδράσεις από τις γλώσσες με τις οποίες ήλθε σε επαφή, δηλαδή την τουρκική και την ιταλική (γενοβέζικα), αλλά περιέχει και πολλά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής, τα οποία δε συναντούμε στην κοινή νεοελληνική. Οι κυριότερες παραλλαγές της λεσβιακής διαλέκτου είναι τα ιδιώματα της Αγιάσου, του Πλωμαρίου και του Μανταμάδου.O πατέρας της λεσβιακής λαογραφίας Σπυρίδων Αναγνώστου διακρίνει στα «Λεσβιακά» του (Αθήνα 1903) επτά επιμέρους γλωσσικά ιδιώματα στο νησί: 1)της Μυτιλήνης, 2) του Πλωμαρίου, Πολιχνίτου, Αγιάσου, 3) του Μανταμάδου, 4) της Κάπης και Κλειούς,5) της Συκαμινιάς και του Μολύβου, 6) του χωριού «Γέλια» και 7) της Αγίας Παρασκευής και Καλλονής. 1.Μερικά γενικά χαρακτηριστικά του γλωσσικού ιδιώματος των Βασιλικών Το γλωσσικό ιδίωμα των Βασιλικών συγγενεύει περισσότερο με το γλωσσικό ιδίωμα της Αγιάσου, αν και παρουσιάζει αρκετές διαφορές από αυτό.ελάχιστες είναι οι διαφορές του από το γλωσσικό ιδίωμα των πολύ γειτονικών χωριών Λισβορίου, Πολιχνίτου και Βρίσας. Μερικά από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του γλωσσικού ιδιώματος των Βασιλικών, που συναντιούνται εξάλλου και στα γλωσσικά ιδιώματα των περισσότερων χωριών του νησιού, είναι τα εξής:. Άρθρα : Τα άρθρα είναι δύο : το - η- για τα αρσενικά και τα θηλυκά και το -του- για τα ουδέτερα : η μπάρμπας, η θεια, του μουρό. Όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν, το άρθρο - η - προφέρεται με συνίζηση ως - γη - : γηαληπού, γηουρανός, γηίστσιους, γηέξυπνους. Σπανιότερα για τα αρσενικά χρησιμοποιείται και το άρθρο - ου - : ου χασάπ ς, ου Δημήτρ ς, ου τσιουμπάν ς.υποκοριστικά: Χρησιμοποιούνται πολύ συχνά υποκοριστικά με τις καταλήξεις : - ελ : κουπηλδέλ, αρνέλ,κατσκαδέλ, χουρταρέλ -ούδ : κουπηλούδ, μαμούδ,γλιγούδ, λαγούδ -ούδα: κουπηλούδα, γιαγιούδα, πηληκούδα, κουτσκούδα -αρ : κουπηλάρ, αξ νάρ, μ στάρ ( μαστάρι-ο), β νάρ (βουνάρι-ο) -ί (-ιον): τσιντρί, γλαστρί, στρατί, δρουμί

4 . Αρχαιοελληνικά γραμματικά φαινόμενα και γραμματικοί τύποι, που δε χρησιμοποιούνται σήμερα : - Στο γ πληθυντικό πρόσωπο του ενεργητικού Ενεστώτα Οριστικής αντί της κατάληξης - ουν χρησιμοποιείται η κατάληξη - ουσι, όταν ακολουθούν αδύνατοι τύποι προσωπικών αντωνυμιών (με,σε, μας, σας κτλ.), π.χ.: λέγουσί μας (μας λένε), φέρνουσί του ( το φέρνουν), δένουσί την ( την δένουν) : «πιάνουσι την αληπού τσι δένουσί την πα στου δέντρου» - Στο γ πληθυντικό πρόσωπο του Παρατατικού και του Αορίστου ενεργητικής φωνής αντί της κατάληξης - αν γίνεται χρήση της κατάληξης -ασι, π.χ.: λέγασί του ( έλεγαν αυτό, το έλεγαν), είπασί μας του ( μας το είπαν, είπαν σε μας αυτό),, φέρασί μη(μου) του (μου το έφεραν), δείξασί μη (μου) του (μου το έδειξαν) : «φέρασι τα κλημένα τσι δείξασί μη τα».αόρ. των ρημάτων σε μι,όπως δώκα του, αφήκα, του, θήκα του.. Πολλές αρχαιοελληνικές λέξεις: ουρνός (ερινεός), όρθα (όρνις, όρνιθα), πλατσιέντα (πλακούς), αμπασιά(έμβασις), απ κάζου ( απεικάζω), αγιόστου (άγε ως το),παγιαύλ (πλαγίαυλος),σκόλ (σχολή, αργία),ανηραγίδα (νηρηίδα), θήκα (έθηκα,αόρ. του τίθημι). Πλήθος αρχαιοελληνικά κύρια ονόματα, π.χ. : Μηλπομέν, Πουληξέν, Βρυδίτσ (Ευρυδίκη), Κληγόν (Κλεονίκη), Παρθηνόπ (Παρθενόπη), Βλουτίγια (Ευγλωττία), Δυσσεύς (Οδυσσεύς), Χαρέλ (Χαρίλαος), Βρυβιγιάδης (Ευρυβιάδης), Αριστάρχ ς ( Αρίσταρχος ), Τέρπαντρους, Μιστουκλής( Θεμιστοκλής ). Πολλές λέξεις τουρκικής προέλευσης, π.χ. : αβτζής (avci = κυνηγάρικος), ταϊφάς ( tayfa = ομάδα εργατών τριών), βαζγηστίζου (vazgectim = αγανακτώ, δεν αντέχω άλλο),γιαπράτσ ( yaprak = ντολμάς), τσιαρσί ( carsi =αγορά ).. Πολλά ρήματα σε -ίζω,- λαντίζω από τούρκικα ρήματα (και ιδίως από τον αόριστο σε -im ) π.χ.: βαζγηστίζου, αβλαντίζου, καρσιλαντίζου, σηβνταλαντίζου, καραλαντίζου..οι προσωπικές αντωνυμίες ως υποκείμενα ή αντικείμενα τοποθετούνται μετά το ρήμα, π.χ. : είπα τσι γω, ξέρ ς συ, μάθη του, ξέγραψή τουν, θήκα του (το έθεσα), θες του (προστ.αορ. του τίθημι).. Στις κτητικές αντωνυμίες ( μου) και (του ) μετά την αποβολή του άτονου ( ου ) αναπτύσσεται ένα - υ - : η πατέρας υμ, η κόρ υμ, η γιος υτ, του σπίτ υτ ( Στο γειτονικό Λισβόρι το τελικό - ς - μπροστά στο υμ και υτ προφέρεται ζ, π.χ. πατέραζυμ, αδηρφόζυτ).. Tσιτακισμός : Ta ουρανικά - κ -,- γκ - και - γγ - προφέρονται ως - τσ - ή τζ παχύ, όταν ακολουθεί φθόγγος - ι - (ι, η,υ,ει,οι ) ή - ε -, π.χ.: κατσίζου < κακίζω, τσήπους< κήπους, τσείτουμι < κείτομαι, τσηρί < κερί, τσιρός < καιρός, ατζίστρ < αγκίστρι, ατζηλουμάτ ς <αγγελομμάτης.. Προτακτικό -α- : Συχνά - και μάλιστα όταν έχει προηγηθεί συγκοπή φωνήεντος και δεν είναι εύκολη η συνεκφορά συνεχόμενων συμφώνων -εμφανίζεται στην αρχή των λέξεων ένα προτακτικό - α-, π.χ. : α-λ γαριά< λ γαριά< λυγαριά, α-ρ βίθια,<ρ βίθια < ρεβίθια, α-βδέλα< βδέλα α-γκαρίζου < γκαρίζω. Σε άλλες περιπτώσεις το προτακτικό -α- αντικαθιστά άλλο αρχικό

5 φωνήεν, π.χ. : ακκλησιά < εκκλησία, ατζίζου< εγγίζω, αλόρτους < ολόρθος, αψ λός < ψ λός < υψηλός, α-πουμουν κός < υπουμουν κός < υπομονετικός, ακόν σμα < εικόνισμα.. Ευφωνικά σύμφωνα : Ανάπτυξη ευφωνικού - γ (ή γι) : - για αποφυγή χασμωδίας ανάμεσα σε δυο συνεχόμενα φωνήεντα: γριγιά< γριά, αγέρας < αέρας, χρείγια < χρεία, ακούγου < ακούω -μπροστά στα άρθρα-η- και - οι - : γη άθρηπους, γοι αθρώπ, γη αληπού, γοι αληπούδης - μπροστά στις καταλήξεις των ρημάτων σε εύω, -αύω,- βω : xαζεύγου < xαζεύω, αναπαύγουμι < αναπαύομαι, σκάβγου< σκάβω, θάβγου < θάβω Ανάπτυξη ευφωνικού - ν- - Για την αποφυγή χασμωδίας έχουμε ανάπτυξη ενός ευφωνικού < ν > ανάμεσα σε γειτονικά φωνήεντα, π.χ. θα -ν- απουθάνου, άμα -ν-έρτου, θα - ν- ουρκιστώ, θα - ν - ανηβώ. Ανάπτυξη φθόγγου j ( γι) Το - ζ - μπροστά στην κατάληξη -εις των ρημάτων σε - ζω - μετά την αποβολή του φθόγγου -ι- ( ει) προφέρεται ως γ(ι),π.χ. : διαβάζ-εις > διαβάζ ς > διαβάγ(ι) ς, φουνάζεις > φουνάζ ς > φουνάγ(ι) ς, θηρίζεις > θηρίζ ς > θηρίγ ς.το ίδιο γίνεται και στις καταλήξεις των ονομάτων σε - ζης (και - σης) μετά την αποβολή του -η-, π.χ. : καπουσούγ(ι) ς < καπουσούζ ς < καπουσούζης, Θανάγ(ι) ς < Θανάσ ς < Θανάσης, δηρβίγ(ι) ς < δηρβίσ ς < δερβίσης.. Συγκοπή : Πολύ συχνή είναι η αποβολή ενός φωνήεντος ή και ολόκληρων συλλαβών ανάμεσα σε δυο σύμφωνα,π.χ. : β νό < βουνό, αξ πόλ τους < ξυπόλυτος, αξ τιάτ κους < αυγουστιάτικος, Κληγόν < Κλεονίκη.. Ανομοίωση: Γλωσσικό φαινόμενο κατά το οποίο αποφεύγονται δύο όμοιοι ή συγγενείς στην προφορά φθόγγοι σε δυο διαδοχικές συλλαβές είτε με την αποβολή του ενός φθόγγου ( π.χ. αλκατζούρια < καλκατζούρια ) είτε με τη μετατροπή του σε άλλο συγγενικό ( π.χ. πούβητα < πούπητα < πούπετα, αγλήγουρους < γρήγορος).. Αντιμετάθεση : φαινόμενο κατά το οποίο δύο φθόγγοι ή δύο συλλαβές αλλάζουν αμοιβαία θέση μέσα στην ίδια λέξη, π.χ. : βούρλο - βρούλο, προυτόγαλου πουρτόγαλου, καράφλα φαλάκρα.. Συμφυρμός : η παραγωγή ενός ανάμεικτου γλωσσικού στοιχείου από δύο ομοειδή, π.χ. :διαλουμητρώ < διαλέγω + μετρώ,σκαρφαλώνω < σκαλώνω + καρφώνω, ζαβλακουμένους < ζαβ-ός + βλακ-ωμένος.. Υβρίδιο : λέξη που σχηματίζεται από στοιχεία δύο διαφορετικών γλωσσών: κούρτσαφλου ( τουρκ. kuru = ξηρός + ελλην.τσόφλι ), γκαζοτενεκές ( γαλ. gaz = πετρέλαιο + τουρκ. teneke = λευκοσίδηρος = δοχείο από φτηνή λαμαρίνα), χαμπαρουλόγους ( τουρκ. haber =είδηση + λόγος).. Αντιδάνειο: λέξη η οποία, αφού εισαχθεί σε κάποια άλλη γλώσσα, επιστρέφει αλλοιωμένη στη γλώσσα από την οποία προήλθε : τίλιο< ιταλ. tiglio< λατιν. tilia < αρχ. ελλην. πτελέα, μπάνιο < ιταλ. bagno < λατιν.

6 balneum< αρχ. ελλην. βαλανείον, κόρδα < λατ. chorda < ελλ.δωρ. χορδά(χορδή).. Τονισμός : Τα αρσενικά ονόματα σε - ος στην ονομαστική του πληθυντικού κατεβάζουν τον τόνο από την προπαραλήγουσα στην παραλήγουσα π.χ. : γοι πουλέμ(οι) (ο πόλεμος), γοι αγγέλ(οι) (ο άγγελος), γοι απουστόλ (οι) (ο απόστολος) και από την παραλήγουσα στη λήγουσα, π.χ. : γοι καπητανιοί (ο καπετάνιος ), γοι πηληκανοί(ο πελεκάνος ), γοι τσουμπανοί ( ο τσομπάνος ). Ο τόνος κατεβαίνει και σε άλλες περιπτώσεις, όπως π.χ. : κλιγόνταν < κλαίγονταν, βληπόνταν < βλέπονταν, ουπότη < όποτε, αλλότη< άλλοτε, κρυγιός< κρύος, κρηγιάς < κρέας,οβραίος < Βρηγιός 2. Μεταβολές φωνηέντων Δυο γενικοί κανόνες είναι οι ακόλουθοι : 1.Το άτονο - ε - ( ε, αι ) προφέρεται -ι- : γηρός, φουβηρός, πηρνώ. Το τονιζόμενο προφέρεται κανονικά : γέρους, φλουγέρα, παίρνου, χλαίν Το άτονο - ο - (ο, ω) προφέρεται ου : άφουβους, αντίδουρου πηρίδρουμους, χουράφ.το τονιζόμενο, προφέρεται κανονικά: φόβους, δώρου, δρόμους, χώρα 2.Τα άτονα - ι - ( η, ι, υ, ει,οι ) και - ου -, όταν δεν τονίζονται συγκόπτονται: ξ νό (ξινό), π δώ (πηδώ), π νώ (πεινώ), αυλότ χους (αυλότοιχος), κ δούν (κουδούνι), κ νιώ (κουνώ).όταν τονίζονται, διατηρούνται : τσήπους (κήπος),κρίνους (κρίνος ), καλύβ (καλύβι), πείνα, τοίχους, σβούρα, κλούρ Ειδικότερα : Το άτονο - α - στα σύνθετα με την πρόθεση ανά τρέπεται συχνά σε - ι -, π.χ.: ανηχαράζου < αναχαράζου, ανημασιώ < αναμασώ, ανηγηλώ < αναγελώ, ανηβρουχιά < αναβροχιά Το άτονο - ε - στην αρχή των λέξεων συνήθως αποβάλλεται ( π.χ. νιάμηρα < εννιάμερα, λεύτηρους < ελεύθερος, βδουμάδα < εβδομάδα) ή τρέπεται σε - η - ( ηχτρός< εχθρός, ηφτά < εφτά, ηλιά < ελιά) ή τρέπεται σε - α- ( π.χ. ατζίζου < εγγίζω, αγγουνός < εγγονός, άξπαντα < έξαφνα). Στο μέσο της λέξης τρέπεται σε - η - ( γηρός < γερός, παράμηρα < παράμερα, ξηχνώ < ξεχνώ ).Το τονιζόμενο - ε - ποτέ δεν αποβάλλεται (έμαθη, έργου, φουβέρα, μαχαίρα). Το ε της συλλαβικής αύξησης των ρημάτων παραμένει μόνον όταν τονίζεται ( έγραψα, έτρηχα, έσκαβγα, θέρ σα, πλάκουσα, κάρφουνα). Μερικά ρήματα έχουν έναν τύπο με αύξηση και έναν χωρίς αύξηση, π.χ. : έφαγαν - φάγαν, έκαναν- κάναν, έμαθαν μάθαν, έπιασης πιάσης, έκατσης - κάτσης, έδουσης δώτσης). Ο άτονος φθόγγος - ι - ( ι,η,υ, ει,οι ) γενικά αποβάλλεται, π.χ.: γ νάτ < γινάτι, μ νιάτ κου < μηνιάτικο, μ τζήθρα < μυτζήθρα, π νώ < πεινώ, τ χάρ < τοιχάρ (ιο). Ειδικότερα : Το άτονο - η - αποβάλλεται στις καταλήξεις των βαρύτονων αρσενικών που λήγουν σε ης και θηλυκών που λήγουν σε η,π.χ.: η κλέφτ ς, τουν κλέφτ, η βρύσ, τ βρύσ. Αποβάλλεται επίσης και στα άρθρα ( και στις προσωπικές αντωνυμίες ) της, την, π.χ. : τ ς νύχτας,τ ν ώρα, τ ς έδουσα, τ ν είδα.. Το άτονο - η - στο μέσο των λέξεων όταν προέρχεται από τροπή

7 του - ε -, δεν αποβάλλεται, π.χ. : σηντόν < σεντόνι,έβληπα <έβλεπα, καλόγηρους< καλόγερος. Το άτονο - ι - αποβάλλεται στο τέλος των ουδετέρων και στο άρθρο ( και αντωνυμία ) τις, π.χ. : τραγούδ, ρόδ, τ ς ώρης, τ ς μέρης. Το - ι- δεν αποβάλλεται, όταν τονίζεται, π.χ. : κρίνου < κρίνω, λίγους < λίγος, δίχους < δίχως. Το άτονο - ο -, όπως προαναφέρθηκε, κατά κανόνα αποβάλλεται. Πολλές φορές,όμως, τρέπεται σε - ου -, π.χ.: βουγή < βοή, τσουμπάν ς < τσομπάνης, έμπουρους < έμπορος, πουλημώ < πολεμώ, πουνιώ< πονώ.έτσι τα αρσενικά βαρύτονα σε -ος και τα ουδέτερα σε -ο λήγουν, αντίστοιχα, σε ους και σε ου, π. χ. : η δρόμους, η πόλημους, του μήλου, του μαγιόξ λου. Το άτονο - ου - στην κατάληξη ουν των ρημάτων τρέπεται σε ι -, π.χ. : παίζιν < παίζουν, βλέπιν < βλέπουν, τρώγιν < τρώγουν. Στο μέσο των λέξεων συχνά αποβάλλεται ( π.χ. β νό < βουνό, κ μπάρους < κουμπάρος, δ λεύγου< δουλεύω, κ βανιώ < κουβαλώ), αλλά και μερικές φορές διατηρείται( π.χ. κουκούτσ, τουλούμ, φουνάζου, λουρίδα, κουβέρτα ). Το άτονο - υ - πολλές φορές αποβάλλεται ( π.χ. : σ νάζου, ζ γούρ, ζ μώνου), αλλά και μερικές διατηρείται( π.χ. μυρουδ κό, ξυπνητήρ, τυρόγαλου ). Το άτονο - ω - τρέπεται σε - ου - ( π.χ. : δουρίζου < δωρίζω, χουρίζου < χωρίζω, ρουτώ < ρωτώ, πητάλουμα < πετάλωμα, σήκουμα < σήκωμα). Το τονιζόμενο - ω - διατηρείται( π.χ. χώμα, καμώματα, καρφώνου, αγαπώ, τραγ δώ ). Το άτονο - οι - στην κατάληξη των ονομάτων αποβάλλεται ( π.χ. οι πουλέμ, γοι αθρώπ, οι ξέν ). Αποβάλλεται επίσης στο μέσο των λέξεων (π.χ. αυλότ χους < αυλότοιχος,παράτσ λα < Παράκοιλα). 3. προφορά, αλλοίωση και αποβολή συμφώνων Το - β - μερικές φορές προφέρεται - δ -, π.χ. : δλέπου < βλέπω, δγιουλί < βιολί, διάζουμι < βιάζομαι, διασύν < βιασύνη Το - γ - προφέρεται ως j ( γι ), όπως στη λέξη γιαλός, στο τέλος ( π.χ. καλάγ, μπόγ, φ λάγ μαζεύγ, παίγ ς ) ή και στο μέσο των λέξεων, όταν μετά από αυτό έχει αποκοπεί άτονος φθόγγος - ι - ( ι,ει,υ, η, οι ),( π.χ. γ τουνιό, γ ναίτσια ) Το - δ - στην αρχή του αρνητικού μορίου δε(ν) αποκόπτεται, π.χ. : ε ξέρου, εν είδα, ε βλέπου, εν είμι. Στην κτητική αντωνυμία δικός - ή - ό τρέπεται σε - θ - : θ κός υμ, θ τσή μ, θ κό μ. Το - κ - μπροστά στους φθόγγους ε (αι), ι (η, ει, οι ) ή και μπροστά σε σύμφωνο μετά την συγκοπή των φθόγγων αυτών, τρέπεται σε - τσ- παχύ (τσιτακισμός),π.χ. : τσέρατου < κέρατο, τσηρός < καιρός, τσήπους < κήπους, τσείτουμι < κείτομαι, τσοίμ σα < κοίμησα,τσ νώνου< κενώνω, κότσ νους< κόκκινος, τσ λιά < κοιλιά. Το - λ - προφέρεται όπως στη λέξη λιακάδα : α) όταν μετά από αυτό έχει αποκοπεί άτονος φθόγγος - ι - ( ι - η - υ - οι - ει ), π.χ.: καλ βώνου < καλιβ(γ)ώνω, πασάλ μα < πασάλειμμα, αλ γαριά < λυγαριά, β) στις καταλήξεις των υποκοριστικών σε - έλ,π.χ. : μουρέλ <μωρέλι, π λέλ <

8 πουλάκι,αρνέλ < αρνάκι γ) στις καταλήξεις πολλών ρημάτων που λήγουν σε λώ,π.χ.: λαλιώ < λαλώ, π λιώ< πουλώ, πλαλιώ < πιλαλώ. Όταν όμως το - ι - προέρχεται από τροπή ενός άτονου - ε - ή - αι - σε -ι-, τότε το - λ - προφέρεται κανονικά π.χ. ληγάμηνους < λεγάμενος, ληπρός < λεπρός, λιμαριά < λαιμαριά. Το - λ - προφέρεται κανονικά, όταν ακολουθεί φθόγγος α, ο, ου, π.χ.: λαγός, λόγους, λουλούδ Το - ν - προφέρεται όπως στη συλλαβή -νια - όταν ακολουθεί φθόγγος -ι- ( ι, η, υ, ει, οι ) και όταν ακόμα αυτός έχει αποκοπεί,π.χ. :κανιά, πουνηρός, δαν κά< δανεικά,ξάν μα < ξάνοιγμα, ξέν < ξένοι,παγαίν < πηγαίνει, παγαίν ς< πηγαίνεις. To ίδιο και στις καταλήξεις ρημάτων σε - νώ, π.χ.: κουπανιώ < κοπανώ, πουνιώ < πονώ, κ νιώ < κ νώ < κουνώ. Όταν ακολουθεί φθόγγος -ι-, που προήλθε από τροπή άτονου -ε-, προφέρεται κανονικά, π.χ.: ανηραγίδα < νεράιδα, φανηρός < φανερός,νηροφίδα < νεροφίδα. Το ν- των λέξεων να, αν και δεν αποβάλλεται : α πάρου μια πέτρα, α μπουρείς, πάρη, δε θα πάρου Το - σ μπροστά στα φωνήεντα α, ε, ο, ω, ου προφέρεται κανονικά, π.χ.: σαλάτα, σέλα, σόι, σώμα, σούπα. Προφέρεται παχιά ως ch μπροστά στον φθόγγο -ι- ( ι, η, υ, ει,οι ), ακόμα και όταν ο άτονος φθόγγος -ιαποκόπτεται και ακολουθεί σύμφωνο μ, ν, λ, χ π.χ. : κασίδα, σήμηρα, σύγκρυγιου, σεισμός, σ μάδ < σημάδι, σ νουριέμι < συνερίζομαι, βασ λεύγου < βασιλεύω, σ χαμένους < σιχαμένος. Όταν το -ι- προέρχεται από τροπή άτονου - ε -,τότε προφέρεται κανονικά, π.χ. : σηρμαγιά < σερμαγιά, σηργιάν < σεργιάνι.παχιά προφέρεται το σ- και στα επιρρήματα με πρώτο συνθετικό το - ίσια - ( σια), π.χ.: σιάδουνα, σιάφνα,σιαπάνου, σιακάτου, σιαπέρa Το -σ- της πρόθεσης συν, όταν ακολουθούν τα σύμφωνα κ, π, τ, β, γ, δ προφέρεται παχύ - ζ -, π.χ. : ζκουλλιέμι < συν + κολλιέμαι (κολλώ), ζπηθηριάζου < συν + πεθερός, ζτιριάζου < συν + ταιριάζω, ζβάζου < συν + βάζω, ζγάφτου < συν+γ+άπτω ( χτυπώ, δέρνω) : «α ση ζγάψου μια, α χάγ ς τα πασκάλια σ!») ζδαυλίζου < συν + δαυλίζω ( φέρνω κοντά τους δαυλούς της φωτιάς ) Tο - ζ - μπροστά στα φωνήεντα α, ο, ω, η (από έκταση του ε) και στο ου προφέρεται κανονικά, π.χ.: ζαγάρ, ζηματώ, ζο (ζώο), ζών (ζώνη), ζουμπούλ. Μπροστά σε σύμφωνο και στα φωνήεντα η, υ το - ζ - προφέρεται παχύ ακόμα και όταν τα άτονα η, υ έχουν αποκοπεί.,π.χ. : ζημιά, ζύμ, ζ τιανιά, ζ βάζου, ζ γούρ. Στο ρήμα -ζω- το - ζ - προφέρεται παχιά,ενώ στο ζο (ζώο) κανονικά. Το διπλό γράμμα - ξ - (κσ) προφέρεται κανονικά (κσ), όταν ακολουθεί φωνήεν α, ε, ο, ω π.χ.: ξανοίγου, ξέρου, ξόδηψα, ξώπητσα.το - ξ -προφέρεται παχύ (κσι), όταν ακολουθεί - ι ή υ - ( κι όταν ακόμα αυτό έχει αποκοπεί και ακολουθεί σύμφωνο), π.χ.: ξίδ, ξυρίζου, ξ νίλα, ξ λιάζου Το διπλό γράμμα - ψ - (πσ) μπροστά στα φωνήεντα α,ε,ο (ω) προφέρεται κανονικά ως - πσ - : ψάλτ ς, ψέλνου, ψόφιους, ψώρα. Κανονικά προφέρεται και μπροστά στο η -, όταν αυτό προέρχεται από άτονο -ε - π.χ.: αψηγάδιαστους,απόψη ( απόψε). Μπροστά σε φθόγγγο ι - ( ι, η υ, οι, ει) προφέρεται παχιά ακόμα και όταν το - ι - έχει αποκοπεί, π.χ. : ψίχα, ψήφους, ψύλλους, ψείρα, ψ λά < ψιλά, αψ λός < υψηλός, ψ χή < ψυχή

9 Τα συμπλέγματα < μπ >, < ντ >, < γκ >, < γγ > προφέρονται κανονικά ( b,d, g), π.χ. : αμπασιά, αντάρα, αγκάθι, αγγόνι. Σε μερικές λέξεις, κυρίως λόγιας ή ξενικής προέλευσης, προφέρονται έρρινα, π.χ. : καμπάνα,κάμπια, μαντολίνο, μαντείο, αγκώνας, άγγελος. Σε άλλες λέξεις,ξενικής προέλευσης, προφέρονται ως δύο ξεχωριστά σύμφωνα και όχι ως ένα δίψηφο σύμφωνο, π.χ. καν-τάδα (βεν. cantada ) τζάμ-πα ( τουρκ.caba ), κομ-πόστα (ιταλ.composta ), πον-τάρω ( ιταλ. pontare ) Στο σύμπλεγμα - τσ - έχουμε παχιά προφορά του - σ - όταν ακολουθεί -ι-, π.χ.: τσιαρντάκα, πατσιαβούρα,χαλατσιά.παχιά προφορά του - τσ - έχουμε επίσης και σε λέξεις τουρκικής προέλευσης ( π.χ. τσαρντάκ < τουρκ.cardak, τσατάλ < τουρκ. catal, πατσά < τουρκ. paca ) ή σε λέξεις που το - τσπροέρχεται από τσιτακισμό, π.χ. αυλάτσ < αυλάκι, κατσίζου < κακίζω, τσυδών < κυδώνι. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ αβέβ. = αβέβαιη παροιμ.= παροιμία αγν. = άγνωστη αλβ. = αλβανικά αμετ. = αμετάβατο (ρήμα) αντων.= αντωνυμία αόρ.= αόριστος αρχ. = αρχαία (- 4 ος αιώνας π.χ.). βεν. = βενετσιάνικα βλ. λ. = βλέπε λέξη βλάχ. = βλάχικα γαλλ. = γαλλικά ειρων. = ειρωνικά ενεργ.=ενεργητικό (ρήμα) επίθ. = επίθετο επίρ. = επίρρημα ετυμ. = ετυμολογία επιφ. = επιφώνημα ηχοπ. = ηχοποίητη (λέξη) θηλ. = θηλυκό ιταλ. = ιταλικά κατάλ.= κατάληξη κυριολ. = κυριολεξία λατ. = λατινικά μεγεθυντ. = μεγεθυντικό μέσ. = μέσο (ρήμα) μσν. = μεσαιωνικό (7ος αιώνας μ.χ.) μετ. μεταβατικό ( ρήμα ) μτχ. = μετοχή μτγν. = μεταγενέστερο (3 ος αιώνας π.χ. - 6 ος αιώνας μ.χ.). μτφ. = μεταφορικά ουσ. = ουσιαστικό ουσιαστικ.= ουσιαστικοποιημένο επίθετο παθ.= παθητικό (ρήμα ) παροιμ.= παροιμία πιθ. = πιθανόν πρβ. = παράβαλε πρκμ.= παρακείμενος προθ. = πρόθεση προστακτ. = προστακτική προτακτ. = προτακτικό π.χ. =παραδείγματος χάριν ρ. = ρήμα σλαβ. = σλαβικά στερητ.= στερητικό σύνδ. = σύνδεσμος τουρκ. = τουρκικά υβριστ. = υβριστικά υποκορ. = υποκοριστικό φρ. = φράση ΣΥΜΒΟΛΑ * = υποθετικός τύπος ( ) = εξήγηση, μετάφραση > = ο τύπος που ακολουθεί προέρχεται από τον τύπο που προηγείται. < = ο τύπος που προηγείται προέρχεται από τον τύπο που ακολουθεί. ( ) =αποβολή φωνήεντος Σημείωση : Στη γραφή των λέξεων το άτονο ε,όπου προφέρεται -ι-, αποδίδεται, με -η-(ήτα): πηθηρά, έβληπη, λέγαμη, γηρός. Τα άτονα αι και ου στις καταλήξεις- μαι,-σαι,-ται και - ουν των ρημάτων αποδίδονται με- ι - : λιέμι, λιέσι, λιέτι, λέγιν, παίζιν. Το λεξικό αναμορφώνεται.

10 Α α αβάδ (το) αβανιά (η) αβάντα (η) αβάφτ'στους (ο) αβδέλλα (η) : < επιφων.έκφραση : ανάμεσα σε πολλά άλλα φανερώνει απειλή : «α ( να,θα) ση ζγάψου μια, α δεις τουν ουρανό σφυντίλ τσι τ άστρα μακαρόνια» : < άγν. ετυμ. : κάτι το πολύ ψημένο, καμένο : «αφήτσης του φαγί πας τ φουτιά τσι γίντ ση αβάδ» < μσν. αβάν-ης (συκοφάντης, καταδότης ) +- ιά : ρετσινιά, συκοφαντία άδικη κατηγορία : «τ ν έρ ξη τ ν αβανιά τ!» (κακολόγησε, συκοφάντησε κάποιον ) : <τουρκ. avanta (πλεονέκτημα) : υποστήριξη, στήριγμα : «του Μαρίγ χώρ ση μη τουν άντρα τ ς, μα έχ τουν αδηρφό τ ς αβάντα) : α στερητ. + βαφτίζω : αυτός που πέθανε προτού βαφτιστεί : «τυραννιέτι σα τουν αβάφτ στου» ( Στον Κάτω Κόσμο ο Διάβολος αναγκάζει τον αβάφτιστο να κουβαλά μ ένα λιόφυλλο νερό, να γεμίσει την κολυμπήθρα για να βαφτιστεί. Αυτό κρατάει αμέτρητο καιρό.μόλις χρειάζεται ένα λιόφυλλο νερό να γεμίσει η κολυμπήθρα, ο Αντίχριστος την αναποδογυρίζει και ο αβάφτιστος αρχίζει πάλι από την αρχή. Τυραγνιέται αιώνια σαν τον αβάφτιστο! ) : < α προτακτ. + αρχ. βδέλλα : είδος σκουληκιού σε στάσιμα

11 αβέρτα επίρ. αβέρτος -η -ο αβλαντίζου ρ. αβτζής - δ'σσα - δ κου αγαθουμ λιά (η) αγάλια-αγάλια επίρ. άγανου (το) νερά, που καθόταν στο λαιμό του ζώου, όταν έπινε νερό. Τρεφόταν από το αίμα του ζώου και ήταν πολύ δύσκολη η αποκόλλησή της. Φύλαγαν αβδέλλες σε γυάλινα βάζα και τις χρησιμοποιούσαν για αφαίμαξη ασθενών. μτφ: ανεπιθύμητο πρόσωπο που γίνεται φορτικό και δε φεύγει με κανέναν τρόπο: «κόλλ ση απάνου μ σα τ ν αβδέλλα» εκμεταλλευτής : «τουν ήπιη του αίμα τ σα τ ν αβδέλα» (τον αφαίμαξε οικονομικά ) : < επίθ. αβέρτος (βλ.λ.) : ελεύθερα, ανεμπόδιστα : «ήβρη τσι αλουνίζ αβέρτα» (κάνει ανεμπόδιστα ό,τι θέλει) : < βενετ. averto : ανοιχτός, αφύλακτος, χωρίς περίφραξη : «αφήτση τα χουράφια τ αβέρτα» : < τουρκ. avlamak (κυνηγώ) : καιροφυλακτώ, παραφυλάγω, ενεδρεύω : «αβλάντ ζη πότη θα παγαίνου, να χουθεί μέσα» : < τουρκ. avci (κυνηγός) : κυνηγετικός, καλός στο κυνήγι Λέγεται περισσότερο για τη γάτα, που παραμονεύει και πιάνει ποντίκια: «αβτζήδ σσα κάτα» : < αγαθή + ομιλία : καλοπροαίρετος, άδολος : μτφ.: αφελής, αγαθιάρης, χαζούλης : <μσν. αγάλι : αργά, σιγά-σιγά, με το μαλακό: «αγάλια-αγάλια γίνητι γη αγγουρίδα μέλ» (παροιμ.) : < μσν. ο άκανος < αρχ. άγανον

12 : το «γένι» των σταχυών του σιταριού, του κριθαριού κτλ. αγαντέρνου ρ. (και αγαντάρω) : < ιταλ. agguantare ( κρατώ) : αντέχω, υπομένω, βαστώ «τέτοιουν άντρα που έχου, γω είμι τσι τουν αγαντέρνου» αγάντα επιφ. : < αγαντέρνου : προστακτική του ρ. αγαντέρνου ως επιφώνημα : βάστα, κράτα, άντεξε! «αγάντα, φτωχή μου καρδιά!» αγαπίζου ρ. < αγάπ-η + - ίζω : συμφιλιώνομαι, ξαναφτιάχνω μια σχέση αγάπης ή φιλίας ύστερα από μακρά περίοδο διακοπής της : «είχαν χρόνια να μ ληχτούν τσι τώρα, που παντρεύγιν τα πιδιά τουν, αγαπίσαν» αγαπ κός (ο) επιθ.και ουσ. : < μτγν.αγαπητικός : ο αγαπημένος μιας γυναίκας, ο ερωμένος, ο εραστής: «τ ν αφήτση γη αγαπ κός υτ ς τσι κόντηψη να πηθάν» αγαπ τσή ( και αγαπ τσιά) : < αγαπητική (αγαπητικιά ) : η φιλενάδα, η ερωμένη αγαψαντρού (η) : < αγαπώ + άντρας : η γυναίκα που αγαπά τους άντρες, η ερωτιάρα, η φιλήδονη αγγουρίδα (και αγουρίδα) (η) : < μσν.αγουρίς < άγουρος <αρχ. άωρος ( μη ώριμος, αγίνωτος ) : το άγουρο σταφύλι μτφ.: ό, τι είναι πολύ ξινό : «σαν εμάνισες, πουλί μου, αγγουρίδα έχου πουλλή» ( δημοτ.) αγγρίζου ρ. : < μσν. αγγρίζω < αρχ. αγρίζομαι : βρίσκομαι σε κατάσταση οργασμού : «άγγριση γη αφουράδα μας τσι δε γίνητι ζαπ» άγγρισμα (το) : < αγγρίζου

13 αγγρισμένους (ο) (μτχ.παθ. πρκμ.) αγιάζ (το) αγιάζου ρ. αγιάζουμι ρ. αγιάσμα (το) αγιαστούρα (η) αγιόπ : επιφων. : η σεξουαλική διέγερση, κυρίως των ζώων και μτφ. των ανθρώπων : <αγγρίζου : αυτός που βρίσκεται σε (δύσκολα ελεγχόμενη) σεξουαλική διέγερση : < αγιάζι < τουρκ. ayaz (ψύχρα) : η υγρασία και το κρύο τις νύχτες που είναι ξαστεριά : < μτγν. αγιάζω : γίνομαι άγιος, αποκτώ αγιότητα : «άγιαση η κατσικουκλέφτ ς» : (ειρωνική φράση για κάποιον με αμαρτωλό παρελθόν, που θέλει στα στερνά του να παρουσιάζεται ως άμεμπτος) : < αγιάζομαι : μτφ: δεν το χωράει ο νους μου, δεν μπορώ να το πιστέψω :«δε τ αγιάζουμι να πα να κλέψ σ ακκλησιάς του μπακάρ!» : <αγιάζω : αγίασμα : «αγιάσμα να βγάλιν τα κουκαλέλια τ έιτσει που τσείτι» : < μσν. *αγιαστούριν : ματσάκι από βασιλικά,που το βουτά ο παπάς στο κουβαδάκι με τον αγιασμό ( αγιασμένο ύδωρ ) και κάνει τον αγιασμό «τρέξητι να τρέξουμη τσι έρχητι η ζουρλόπαπας με την αγιαστούρα του και με τη βρεχτούρά του» ( φράση που αποδίδεται στους καλικάντζαρους, που τρέμουν τον αγιασμό ) : < πιθ. από συνεκφορά των λέξεων άγε ( προστ. του ρ. άγω ) και του επιρ. όπου : άγε + όπου

14 αγιουτ κά (τα) αγιώστου : επιφ. αγκαρίζου ρ. αγκουρουπρησμένους (ο) αγναντίζου : ρ. : που να, είθε να : «αγιόπ να σκάγ ς!» ( που να σκάσεις, ας ήταν να σκάσεις ) «αγιόπ να ση δω βασ λέ» ( που να, είθε να, σε δω βασιλιά! ) : < μσν. αγιωτικός < αρχ. άγιος : πράξεις που έχουν σχέση με τη λατρεία των αγίων : «το ρξη στ αγιουτ κά» (προσευχές, νηστείες, τάματα κτλ.) : < πιθανόν από συνεκφορά των λέξεων άγε (προστ. του άγω) + ωσότου : επιφώνημα απορίας, έκπληξης, απαρέσκειας : δηλαδή, ώστε λοιπόν : «αγιώστου μ, συ πήγης τσι μαρτύρ σης!» : ώστε λοιπόν ( δεν μπορώ να πιστέψω πως ) εσύ πήγες και μαρτύρησες! : < α προτακτ. +μσν. γκαρίζω : ογκανίζω, φωνάζω δυνατά όπως ο γάιδαρος : «θ αγκαρίξ ς απού τ πείνα» : < μτχ. πρκμ. του αγκουρουπρήζουμι : αυτός που έχει το πρόσωπο και τα μάτια πρησμένα αυτός που τον ξύπνησαν απότομα από τον ύπνο και έχει τα μάτια πρησμένα : < πιθ. από το επίθετο αγνάντιος, (επίρ. αγνάντια = απέναντι, κατά πρόσωπο ) :1. (μετ.) : στέκομαι απέναντι σε κάποιον και προσπαθώ να του δώσω να καταλάβει, να του εξηγήσω : «έβρη τουν, μουρή κόρ υμ, τσι αγνάντ ση τουν» 2. (αμετ.) : αντιλαμβάνομαι, κατανοώ, παίρνω από λόγια :

15 «εν αγναντίζ Θιου βρουντή» (δεν θέλει να καταλάβει με τίποτα, είναι αγύριστο κεφάλι) αγουγιάτ ς (ο) : < μσν. αγωγιάτης < αγώγ-ι + -ιάτης : ο κατ επάγγελμα ασχολούμενος με τη μεταφορά φορτίων με το υποζύγιό του. Το επάγγελμα του αγωγιάτη τείνει σήμερα εκλείψει : «τ αγώγ ξυπνά τουν αγουγιάτ» (παροιμ.) αγούδουρας (ο) ( πληθ. οι αγούδουρ ) αγουρουφάς (ο) αγριγιάδα (η) : < άγν. ετυμ.η επιστημονική ονομασία του είναι hypericum empetrifolium : φυτό των αγρών. με μικρά κοκκινωπά άνθη Πάνω σε αγούδουρους άπλωναν σύκα ( ψ τάλια ) για να ξεραθούν. Με πολλά φυτά δεμένα σε μάτσο έφτιαχναν σκούπα για σκούπισμα του αλωνιού μτφ. και υβριστικά σε γυναίκα με κοκκινωπό δέρμα και πολλές φακίδες :«άντη, βρε αγούδουρα!» : < άγουρα + έφαγα : αυτός που τρώει ( μαζεύει ) τους καρπούς άγουρους, πριν ωριμάσουν : «γη αγουρουφάς κηρδίζ» (παροιμ.) Η φράση υπονοεί ότι αυτός που μαζεύει τους καρπούς προτού ωριμάσουν είναι κερδισμένος, γιατί έτσι δεν κινδυνεύουν από κλέφτες, από ζώα, κακές καιρικές συνθήκες κτλ. : < αρχ. αγριάς : το αγρόχορτο άγρωστις η έρπουσα,τα φύλλα και το ρίζωμα του οποίου πιστεύεται ότι έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες

16 αγριγιουλαντίζου ρ. ( παθ.αόρ. αγριγιουλαντίστ κα) αγύργιαστους -η -ου αγώγ (το) αδειά (η) αδειάζου ρ. αδειανός (ο) αδηρφουμοίρια (τα) αδιάντρουπα (τα) : < άγριος + - λαντίζω : (ενεργ.μετ. ) τρομάζω, φοβίζω, πανικοβάλλω : «έβγα τσι αγριγιουλάντ ση τ ς κατσίτσης να παγαίνιν στου β νό» : (παθ.) πανικοβάλλομαι, αγριεύομαι : «αγριγιουλαντ στήκαν τα πρόβατα τσι πήραν δρόμου» : < α στερητ. + γυρίζω : απέραντος, αυτός που δεν μπορείς να τον γυρίσεις (να τον περιέλθεις ) : < αρχ. αγώγιον :1. φορτίο που μεταφέρεται ( κυρίως με υποζύγιο) έναντι ορισμένης αμοιβής 2. η αμοιβή για τη μεταφορά του φορτίου σε ορισμένη απόσταση : «τ άγώγ ξυπνά τουν αγουγιάτ» : <αρχ. άδεια : χρόνος που περισσεύει, χωρίς υποχρέωση για δουλειά, χρόνος απραξίας, αργία : «εν έχου τ ν αδειά σ!» (δεν είμαι αργόσχολος, όπως εσύ! ) : < αδειά : ευκαιρώ, έχω διαθέσιμο χρόνο «εν αδειάζου να κατουρήσου» : < άδειος : εύκαιρος, αργόσχολος, χασομέρης, αυτός που δεν έχει τι να κάνει, που δεν είναι υποχρεωμένος να δουλεύει : «αδειανός στσύλους» : < αδερφός + αρχ. μοίρα (μερίδιο) : μερίδια από κληρονομιά, που τη μοιράστηκαν αδέρφια : < α στερ. + δια + ντροπή

17 αδιάρμ στ -ους - (η ) -ου αδιαφόρητα επίρ. αδιαφόρητους (ο) αδιξιμιός ( και αναδηξιμιός) (ο), αδιξιμιά (η) αδ κουβγάζου ρ. αδ κουβγάλτ ς (ο) αδ κουβγάλτηργια (η) αδρά επίρ. : σεξουαλική πράξη, συνουσία : «πιάσαν του Μαργέλ τσι τουν Κουστή πίσου απ τουν πρίνου τσι κάναν αδιάντρουπα» λέξεις, φράσεις, ανέκδοτα κτλ. τολμηρά ή άσεμνα τραγούδια της Καθαρής Δευτέρας με ελευθεριάζουσες εκφράσεις : < α στερ. + διαρμίζου ( βλ. λέξη) : ατακτοποίητος, ασυγύριστος επίρ. : αδιάρμ στα : «μουρή κόρ υμ, ήρτης τσι μ ηύρης αδιάρμ στα» : < πληθ. ουδ. του επιθ. ο αδιαφόρητους ( βλ.λέξη) : ανώφελα άδικα, μάταια: "βρε, πόσα τουν είπα, πόσου τουν παρακάλησα! Αδιαφόρητα! " :< μτγν.αδιαφόρητος < α στερ. + διαφορεύω (ωφελώ) : αυτός από τον οποίο δεν περιμένεις διάφορο (όφελος) : μτφ.: ανωφελής, άχρηστος, ανίκανος σε όλα : < μσν. αναδεξιμαίος < αναδέχομαι, αόρ. ανεδεξάμην ( δέχομαι στην αγκαλιά μου από την κολυμπήθρα το νεοβάπτιστο, γίνομαι νονός ). : βαφτισιμιός, βαφτισιμιά : < άδικα + βγάζω : δυσφημίζω, διασπείρω συκοφαντίες σε βάρος κάποιου : < αδικοβγάλτης < αδικοβγάνω : αυτός -ή που διασπείρει συκοφαντίες και άδικες (ψευδείς) κατηγορίες σε βάρος κάποιου : < πληθ. ουδ. του επιθ. αδρός : πλούσια, άφθονα, χοντρά

18 «πληρώθ τση αδρά» αδράχτ (το) : < μσν. αδράχτι < ατράκτιον < υποκορ. του αρχ. άτρακτος : ξύλινο εργαλείο για το γνέσιμο του μαλλιού αδρύ (το) ( αντί αδρό του επιθ. αδρός - ή - ό ) αθέρας (ο) αθνίζου ρ. αθνός (ο) ( και άθην =άθνη με αντιμετάθεση) ακγή (η) ακμή (η) ακόν (το) : < αρχ. αδρός (πυκνός, γεμάτος ) : μτφ. : άφθονο, πλούσιο : «αδρύ μαργαριτάρι» : < αρχ. αιθήρ έρος : μτφ. το ανώτερο και εκλεκτότερο στρώμα μιας ποσότητας : «κουστσίν ση τ αλεύρ τσι πήρη τουν αθέρα» : < αθν-ός (βλ.λ.) + κατάλ. - ίζω : αθνίζω, αχνίζω, βγάζω αθνούς: «κάτσα στουν ήλιου τσι τα ρούχα μ αθνίζιν απ τ βρουχή» μετ.: ζεσταίνω πάνω σε αχνούς (υδρατμούς ) :"αθνίζου του φαγί" : < αρχ. ατμός : αχνός, άχνη, ατμός από νερό που εξατμίζεται ο αέρας που βγαίνει από το στόμα όταν κάνει κρύο : «μη βγάλεις άχνα!) : < ακοή : η ικανότητα να ακούει κανείς, η αίσθηση της ακοής : «μη φουνάγ ς έδγητς μες τ αφτιά μ! πήρης τ ν ακγή μ!» (με κούφανες, έχασα την ακοή μου ) : < αρχ. ακμή : το έσχατο σημείο κινδύνου, απόγνωσης, ταπείνωσης κτλ. : «να μη του χάγ ς απ του Θιο,ση τέτοια ακμή που μ έφηρης!» : < αρχ. η ακόνη : σκληρή πέτρα πάνω στην οποία ακόνιζαν εργαλεία ( τσεκούρια, δρεπάνια κτλ.)

19 ακράτους (ο) άκριγια (η) ακρίθα (η) ακ στά επίρ. < αρχ. άκρατος ( αγνός, ανόθευτος ) : πεντακάθαρος, ολόλευκος : «έπλυνα τα ρούχα τσι γινήκαν ακράτα» : < μσν.άκρια < άκρη αρχ.άκρα : παράμερο σημείο, γωνία : «κάτση στ ν άκριγια,να πηράσου», «κάτση στ ν άκριγια τσι μη ξαναμ λήξ ς» άκρη, κατάληξη, συμπέρασμα : «ε βγάζου άκριγια μ έφτα που λέγ ς» : < ακρίδα < α- προτακτ. + αρχ. κριθή < αρχ. ακρίς : σπυράκι στο μάτι, κριθαράκι Κατά τη λαϊκή αντίληψη ακρίθα έβγαζαν στο μάτι τους οι τσιγγούνηδες < ακουστά < πληθ. ουδ. του επιθ.ακουστός (που έχει ακουστεί, που είναι γνωστός σε πολλούς, που έχει καλή φήμη, o ξακουστός ) : εξ ακοής, από άκουσμα : «ε τουν έχου δει! μόν ακ στά τουν έχου.» Ακ στου, Παράκ στου : < Άκ στος < Αύγ στος < Αύγουστος : Αύγουστε, Παραύγουστε Επίκληση και επωδή στον μήνα Αύγουστο,που που συνοδεύει το έθιμο της υπερπήδησης φωτιάς την νύχτα της 31ης Ιουλίου, παραμονής της 1ης Αυγούστου. Εκείνος που υπερπηδά τη φωτιά κρατά μια πέτρα πάνω από το κεφάλι του και λέει την επωδή : «Άκ στου, Παράκ κστου, κάητση του κάστρου. Σίδηρου η κατίνα μ, πέτρα του τσηφάλ.»

20 ακταρμάς (ο) ακταρντίζου ρ. αλαλιάζου ρ. αλανιάζου ρ. αλάργα επίρ. αλαργεύγου ρ. αλαργινός -ή -ό αλ γαριά (η) : < τουρκ. aktarma (μεταφορά) : βαθύ σκάψιμο και ανακάτεμα του χώματος σωρός από αντικείμενα «ατάκτως ερριμμένα» μτφ.: ανακατωσούρα, μπέρδεμα : < τουρκ. aktarmak (μεταφέρω, μεταφορτώνω) : μεταφέρω αντικείμενα και τα ρίχνω άτακτα σε σωρό : < ά-λαλ-ος + - ιάζω : μεταβ. : κάνω κάποιον να μείνει άλαλος, να τα χάσει, να μην ξέρει τι να κάνει : «μ αλαλιάσαν τα μουρά μη τ ς φουνές τουν» αμετ. : τα χάνω, βρίσκομαι σε κατάσταση απελπισίας: «έχαση η καημέν τουν άντρα τ ς τσι αλαλιάση» : < αλάν-ι + - ιάζω : αλητεύω, ζω όπως ένα αλάνι μτφ.: (πιθ. από επίδραση του λιανίζω ) τιμωρώ αυστηρά, δέρνω άσχημα: «άμα νέρτ η πατέρας σ, θα σ αλανιάσ στου ξύλου» : <μσν. αλάργα, γενοβ.a larga : μακριά (τοπικά και χρονικά) : «είνι αλάργα του σπίτ τουν», «είνι αλάργα ακόμα η Λαμπρή» < αλαργεύω < αλάργα : απομακρύνομαι,φεύγω μακριά : < αλάργ- α + -ινός : μακρινός, που βρίσκεται μακριά : «από ξένο τόπο κι απ αλαργινό ήρθ ένα κορίτσι» (δημοτ.) < α προτ. + λυγαριά : λυγαριά : «όποιους πηράσ αλυγαριά τσι δε κόψει κλουνάρι, τα νιάτα του να μη χαρεί τσι ας

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα ουσιαστικά. Ενικός αριθµός Πληθυντικός αριθµός

Τα ουσιαστικά. Ενικός αριθµός Πληθυντικός αριθµός Τα ουσιαστικά Ανισοσύλλαβα ουσιαστικά λέµε τα ουσιαστικά που στον πληθυντικό έχουν µια παραπάνω συλλαβή, ενώ ισοσύλλαβα αυτά που έχουν στον ενικό και στον ενικό και τον πληθυντικό τον ίδιο αριθµό συλλαβών.τα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Η γυναίκα με τα χέρια από φως

Η γυναίκα με τα χέρια από φως ΛIΛH ΛAMΠPEΛΛH Σειρά: Κι αν σου μιλώ με Παραμύθια... Η γυναίκα με τα χέρια από φως Εφτά παραμύθια σχέσης από την προφορική παράδοση Τρεις τρίχες λύκου Ζούσε κάποτε, σ ένα μικρό χωριό, ένας άντρας και μια

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΕΙΡΟ ΜΙΑΣ ΚΑΠΟΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ. ακριβώς το που.την μητέρα μου και τα αδέρφια μου, ήμουν πολύ μικρός για να τους

ΟΝΕΙΡΟ ΜΙΑΣ ΚΑΠΟΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ. ακριβώς το που.την μητέρα μου και τα αδέρφια μου, ήμουν πολύ μικρός για να τους ΟΝΕΙΡΟ ΜΙΑΣ ΚΑΠΟΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ. Γεννήθηκα πολύ μακριά. Δεν γνωρίζω ακριβώς το που.την μητέρα μου και τα αδέρφια μου, ήμουν πολύ μικρός για να τους θυμάμαι. Το μόνο που μου έρχεται στο μυαλό σαν ανάμνηση

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Βασισμένο στην ύλη του σχολικού βιβλίου ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Γρήγορα τεστ Γλώσσα Γ Δημοτικού Γ 3 ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Ενότητα 9η Άνθρωποι και μηχανές Βασικό λεξιλόγιο σιδηρουργός,

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά 1 Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά Σύμφωνα με την επίσημη Νεοελληνική Γραμματική, σελίδα 38, 47, το τελικό -ν- άλλοτε φυλάγεται και άλλοτε χάνεται σε μερικές λέξεις. Οι λέξεις αυτές είναι: Το άρθρο : τον,

Διαβάστε περισσότερα

THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Student name:. Result: THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Mid-Entry Exams 2015 A τάξη ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Διάρκεια εξέτασης: 1 ώρα και δεκαπέντε λεπτά ΟΔΗΓΙΕΣ Διάρκεια εξέτασης: 1 ώρα και 15 λ 1. Διάβασε

Διαβάστε περισσότερα

The G C School of Careers

The G C School of Careers The G C School of Careers ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΤΑ ΡΗΜΑΤΑ Τα ρήματα ανήκουν στα κλιτά μέρη του λόγου και φανερώνουν ότι κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα κάνει κάτι (κάποια ενέργεια), ή παθαίνει κάτι από κάποιον άλλον, ή από τον εαυτό του ή βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Kangourou Greek Competition 2015

Kangourou Greek Competition 2015 Thales Foundation Cyprus P.O. Box 28959, CY2084 Acropolis, Nicosia, Cyprus Kangourou Greek Competition 2015 Level 3 4 Γ - Δ Δημοτικού 14 Νοεμβρίου/November 2015 10:00 11:15 Ερώτηση 1 10: 3 βαθμοί Ερώτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ρήματα λέγονται οι λέξεις που φανερώνουν ότι ένα πρόσωπο, ζώο ή πράγμα ενεργεί ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μία κατάσταση.

Ρήματα λέγονται οι λέξεις που φανερώνουν ότι ένα πρόσωπο, ζώο ή πράγμα ενεργεί ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μία κατάσταση. Τι είναι ρήμα; Παραδείγματα: α) Ο εργάτης δουλεύει β) Ο ήλιος σκεπάστηκε από τα σύννεφα γ) Το μωρό κοιμάται Οι λέξεις «δουλεύει», «σκεπάστηκε», «κοιμάται», λέγονται ρήματα γιατί φανερώνουν ότι ο εργάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΙΣΙΩΝ Διασκευή για Παιδικό Θέατρο Χαραμή Ευγενία Αύγουστος 2008 Επικοινωνία: echarami@yahoo.gr Περιεχόμενα ΕΙΚΟΝΑ 1- Ένα ορφανό στα σκαλιά της Εκκλησιάς...3 ΕΙΚΟΝΑ 2- Οι καμπάνες...7 ΕΙΚΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα Ενότητα 2η : «Στο σπίτι και στη γειτονιά» Κύρια ονόματα...10 Γενική πτώση ουσιαστικών...11 Επίθετα...11 Συγκριτικός Βαθμός επιθέτων...11 Ενεστώτας: οριστική ενεργητικής και παθητικής φωνής...12 Βοηθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq Η μάνα και τα τέσσερα παιδιά της σwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπςπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghςj klzxcvλοπbnαmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmσγqwφertyuioσδφpγρaηsόρ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεκτοι/Ιδιώματα. Εργασια: Παράδοση εργασίας:

Διάλεκτοι/Ιδιώματα. Εργασια: Παράδοση εργασίας: Διάλεκτοι/Ιδιώματα Εργασια: Θα πρέπει να επιλέξετε ένα άτομο ηλικίας άνω των 60 ετών που να χρησιμοποιεί διάλεκτο ή ιδίωμα της ελληνικής γλώσσας και να συμπληρώσετε το παρακάτω ερωτηματολόγιο με βάση τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας μηνών

Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας μηνών Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας 10-28 μηνών 1. Το παιδί σας Α. Βγάζει ήχους για να προκαλέσει την προσοχή όταν θέλει κάτι; Β. Λέει «κι άλλο» ή ζητάει κι άλλο με κάποιον αναγνωρίσιμο και κατανοητό τρόπο;

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ. ( Ακούγεται κλάμα μωρού )

ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ. ( Ακούγεται κλάμα μωρού ) ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ Σκηνικό : Υπόγειο. Γύρω τραυματίες και γυναικόπαιδα. Πρόσωπα : Χρήστος Καψάλης ( γερο-πρόκριτος ) Παπα-Θανάσης Λένω, Κατίνα, Μαριγώ, Βαγγέλιώ, Νικολιός, Χρηστάκης, Τούρκος 1 ος, Τούρκος 2

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω Η μάνα και τα τέσσερα παιδιά της ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn Θεατρική διασκευή mqw e rtyuiopasdfghjklzxcvbnφ γιmλι qπςπ ζ αwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςj klzxc vλοπbnαmqwertyuiopasdf

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου Καλλιεργώντας τη γη άλετρο βουκάνη ή δουκάνη νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου πενταδόντιν δρεπάνι Οι άνθρωποι όργωναν τη γη με το ξύλινο άλετρο που το έσερναν τα βόδια και έβαζαν τους σπόρους του σιταριού.

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση κατανόησης γραπτού λόγου 1. Διάβασε πάλι την ιστορία και διάλεξε α, β ή γ. 1. Η ιστορία μιλάει για μια... Α. γάτα. Β. αλεπού. Γ. μαϊμού.

Άσκηση κατανόησης γραπτού λόγου 1. Διάβασε πάλι την ιστορία και διάλεξε α, β ή γ. 1. Η ιστορία μιλάει για μια... Α. γάτα. Β. αλεπού. Γ. μαϊμού. Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ 1 Μια αλεπού πεινούσε πολύ! Είδε σε ένα δέντρο μια κληματαριά γεμάτη σταφύλια. Ήθελε να φάει!

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 7 η : «Πολιτείες ντυμένες στα λευκά!» Παρελθοντικοί χρόνοι: Αόριστος-Παρατατικός...24 Το ρήμα «είμαι» στον αόριστο και παρατατικό...25 Χρονικοί και Αιτιολογικοί σύνδεσμοι...26 Παραθετικά επιθέτων...26

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1. ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων 1.1.1. Ικανότητα επισήμανσης της ομοιότητας στη συλλαβή. 1. γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα μακρινό ψαροχώρι, ένας ψαράς πήγαινε κάθε βράδυ στη θάλασσα και έριχνε τα δίχτυα του στο νερό. Όταν ο άνεμος φυσούσε από τη στεριά,

Διαβάστε περισσότερα

Στον Γιάννη και στον Θεόφιλο

Στον Γιάννη και στον Θεόφιλο ...... O άλλος μου εαυτός Στον Γιάννη και στον Θεόφιλο Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος Σελιδοποίηση: Κωνσταντίνα Ελαιοτριβάρη Μακέτα εξωφύλλου: Ευθύµης Δηµουλάς 2009 ΕΥΑ ΙΕΡΟΠΟΥΛΟΥ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A.

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Α τάξη. Βρες και κύκλωσε παρακάτω όλες αυτές τις λέξεις που είναι γραμμένες δίπλα:

Α τάξη. Βρες και κύκλωσε παρακάτω όλες αυτές τις λέξεις που είναι γραμμένες δίπλα: [ Στον τομέα των ερευνών, σ αυτή την ιστοσελίδα, μπορεί να δει κανείς μια μικρή μας έρευνα για τα ορθογραφικά λάθη στο δημοτικό σχολείο. Με βάση τη συχνότητα των λαθών που διαπράχτηκαν κατά τμήμα, καταρτίσαμε

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα»

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 «Του πιδούδ' μι ντ πίτα» (Κολινδρός Πιερίας Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους:

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους: Z Επαναληπτικό μάθημα Ανακύκλωση τώρα Αν το σύνθημα αυτό είναι κάτι που είχαμε ξεχάσει τα τελευταία χρόνια, είναι καιρός να το θυμηθούμε και να ενεργοποιηθούμε. Όλοι. Και αυτό γιατί θα πρέπει να καταλάβουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικά όργανα. Κουδουνίστρα. Υλικά κατασκευής: Περιγραφή κατασκευής: Λίγα λόγια γι αυτό:

Μουσικά όργανα. Κουδουνίστρα. Υλικά κατασκευής: Περιγραφή κατασκευής: Λίγα λόγια γι αυτό: Μουσικά όργανα Κουδουνίστρα Υλικά κατασκευής: 5 άδεια κουτιά από φωτογραφικό φιλμ ένα παλιό ξύλινο σκουπόξυλο 5 καρφάκια με κεφάλι σποράκια πετραδάκια, χάντρες σέγα σφυρί Περιγραφή κατασκευής: Με τη σέγα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΦΩΝΗ ΣΥΖΥΓΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ ΠΟΙΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΤΑ ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΦΩΝΗ ΣΥΖΥΓΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ ΠΟΙΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΑ ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΦΩΝΗ ΣΥΖΥΓΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ ΠΟΙΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ Α.1. ΦΩΝΗ Τα ρήματα σχηματίζουν δύο φωνές. α. Ενεργητική Φωνή β. Παθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν διάφορα και σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι ο πόλεμος που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη νερού, φαγητού και ιατρικής περίθαλψης και το χειρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Kangourou Greek Competition 2014

Kangourou Greek Competition 2014 Thales Foundation Cyprus P.O. Box 28959, CY2084 Acropolis, Nicosia, Cyprus Kangourou Greek Competition 2014 Level 3 4 Γ - Δ Δημοτικού 15 Νοεμβρίου/November 2014 10:00 11:15 Ερωτήσεις 1 12 = 3 βαθμοί η

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ;

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Και ομολογώ ότι τα έκανα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Η πορεία προς την Ανάσταση...

Η πορεία προς την Ανάσταση... Η νύχτα της Ανάστασης Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου χτυπούν χαρούμενα οι καμπάνες. Οι χριστιανοί φορούν τα γιορτινά τους και πηγαίνουν στην εκκλησία για να γιορτάσουν την Ανάσταση του Χριστού. Στα

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Β Περίοδος

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Β Περίοδος Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Β Περίοδος Μακρυνίτσα 2012 Ύµνος της οµάδας «Αγία Παρασκευή» Θα θελα να µαι εκεί την Άγια αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 07 ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΕΑ1ΔΑ 1. «Εφτά τραγούδια θα σου πω» Στίχου Μ. Κακογιάννης Μουσική: Μ. Χατζιδάκις Τραγούδι: Αναστασία Παιχνίδια - Διασκέδαση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ (Υποκείμενο, Αντικείμενο, Κατηγορούμενο)

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ (Υποκείμενο, Αντικείμενο, Κατηγορούμενο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:. ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ (Υποκείμενο, Αντικείμενο, Κατηγορούμενο) Ρήμα: Είναι η λέξη της πρότασης που φανερώνει ότι κάποιος ή κάτι ενεργεί, παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ: Ιστορία μιας φώκιας

ΚΕΙΜΕΝΟ: Ιστορία μιας φώκιας ΚΕΙΜΕΝΟ: Ιστορία μιας φώκιας Πάντοτε συμπαθούσα τις φώκιες, ιδίως από τότε που άκουσα στην Oλλανδία την ιστορία που θα σας διηγηθώ. Eίναι πραγματική, αν πιστέψει κανείς τους Oλλανδούς. Aυτά τα ζώα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ Α ΜΕΡΟΣ Μικρό, σύγχρονο οικογενειακό διαμέρισμα. Στο μπροστινό μέρος της σκηνής βλέπουμε δυο παιδικά δωμάτια, ένα στ αριστερά κι ένα στα δεξιά. Από το εσωτερικό τους καταλαβαίνουμε αμέσως ότι αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι θυμάμαι; (5-10) 1. Συμπληρώνω. 2α. Συμπληρώνω. Μπάλα για πάντα

Τι θυμάμαι; (5-10) 1. Συμπληρώνω. 2α. Συμπληρώνω. Μπάλα για πάντα Τι θυμάμαι; (5-10) 1. Συμπληρώνω 1. Όταν οι γονείς μου ήταν παιδιά, (ζω) σε μια μικρή πόλη. Τώρα μένουμε στην Αθήνα. 2. Κυρία Ελένη, τι μουσική (ακούω) το 1960; 3. Όταν ήμουν μικρός, (πίνω) πολύ γάλα,

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2013 Ύµνος της οµάδας της Προσευχής Όµορφη ώρα στο προσευχητάρι αηδόνια, τζιτζίκια και

Διαβάστε περισσότερα

Απόψε μες στο καπηλειό :: Τσιτσάνης Β. - Καβουράκης Θ. :: Αριθμός δίσκου: Kal-301.

Απόψε μες στο καπηλειό :: Τσιτσάνης Β. - Καβουράκης Θ. :: Αριθμός δίσκου: Kal-301. Απόψε μες στο καπηλειό :: Τσιτσάνης Β. - Καβουράκης Θ. :: 1953 Αριθμός δίσκου: Kal-301 http://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=9248 Απόψε μες, απόψε μες στο καπηλειό που τα μπουζού-, που τα μπουζούκια

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Kangourou Greek Competition 2014

Kangourou Greek Competition 2014 Thales Foundation Cyprus P.O. Box 28959, CY2084 Acropolis, Nicosia, Cyprus Kangourou Greek Competition 2014 Level 7-8 A - B Γυμνασίου 15 Νοεμβρίου/November 2014 10:00 11:15 Ερωτήσεις 1 21 = 3 βαθμοί η

Διαβάστε περισσότερα