βασιλ τσιώτ κα λόγια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "βασιλ τσιώτ κα λόγια"

Transcript

1 Γιώργος Αλβανός Το χωριό μου Βασιλικά Λέσβου (τόμ. 2ος) Το ύψωμα Καστρί ( Καστρέλ ) πάνω από την καταποντισμένη αρχαία Πύρρα, στο οποίο τοποθετείται η βυζαντινή κωμόπολη των Βασιλικών με το ομώνυμο φρούριο, κοιτίδα των σημερινών Βασιλικών βασιλ τσιώτ κα λόγια Λεξικό της ντοπιολαλιάς Βασιλικών Λέσβου ΑΘΗΝΑ 2010

2 Προλογικό σημείωμα Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική, το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου. Οδυσσέας Ελύτης ( Από το Άξιον Εστί ) Τη γλώσσα μού έδωσαν λεσβιακή, βασιλικιώτικη : Οι παππούδες μου, οι γονείς μου,τ αδέλφια μου,οι συγχωριανοί μου, οι φίλοι μου. Στο σπίτι, στη γειτονιά,στο σχολειό, στη βιοπάλη. Στα πανηγύρια του χωριού, στη χαρά και στη λύπη. Χαιρόμουν να τη μιλώ και να την ακούω καθάρια, ανόθευτη, αρμονική, σαν μελωδία. Και τώρα θλίβομαι και μελαγχολώ, όταν διαπιστώνω πως γίνονται όλο και λιγότεροι εκείνοι που τη μιλούν, εκείνοι που την καταλαβαίνουν. Και είναι κυρίως γέροι ή ηλικιωμένοι αυτοί που ακόμα τη χρησιμοποιούν χωρίς φθογγολογικές, λεξιλογικές και εννοιολογικές αλλοιώσεις. Η υποχρεωτική εκπαίδευση, η καθιέρωση της κοινής νεοελληνικής στα σχολεία, στα έντυπα και στα ηλεκτρονικά μέσα, η άμεση και άνετη επικοινωνία με την κατάργηση των αποστάσεων, τείνουν να καταστήσουν τις τοπικές διαλέκτους γενικά πολιτισμική παράδοση περισσότερο παρά ζωντανή γλώσσα. Η πραγματικότητα αυτή με οδήγησε στην απόφαση να προσπαθήσω να καταγράψω στοιχεία της ντοπιολαλιάς του χωριού μoυ,που διατηρούνται ακόμα ζωντανά. Να μείνουν ως τεκμήρια της συνέχειας και της ενότητας της γλώσσας μας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, αλλά και των επιδράσεων που δέχτηκε από τη γλώσσα επιδρομέων και κατακτητών. Γιατί στη ντοπιολαλιά του χωριού μου χρησιμοποιούνται λέξεις, αυτούσιες ή παραλλαγμένες, από την αρχαιότητα, την ελληνιστική και τη βυζαντινή περίοδο, αλλά και από τις περιόδους της Φραγκοκρατίας (Γατελούζοι) και της Τουρκοκρατίας, προσαρμοσμένες βέβαια στο ελληνικό τυπικό. Στην ντοπιολαλιά του χωριού μου υπάρχουν πολλές λέξεις τουρκικής προέλευσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το νησί έζησε μακρούς αιώνες ( ) υπό τουρκική κατοχή. Ακόμη και στο ότι, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών (1923), πολλοί Έλληνες της Μικράς Ασίας εγκαταστάθηκαν και στα Βασιλικά ( περισσότερες από είκοσι οικογένειες), φέρνοντας μαζί τους πολλά γλωσσικά στοιχεία από τον συγχρωτισμό τους με τους Τούρκους. Ασφαλώς δεν αποτελεί επιδίωξή μου η καταγραφή όλων ή μόνο των ιδιωματικών λέξεων. Πολλές λέξεις της κοινής νεοελληνικής δεν τις ξέρουμε όλοι και πολλές ιδιωματικές λέξεις είναι γνωστές σε πολλούς. Στην ερμηνεία των λέξεων πολλές φορές παραλείπω την κύρια και περισσότερο γνωστή σημασία τους και παραθέτω την ιδιαίτερη ή μεταφορική σημασία που έχουν στην ντοπιολαλιά.. Στην ετυμολόγηση,τέλος, των λέξεων γίνεται αναφορά στην προέλευση και στη σημασία της κάθε λέξης, χωρίς να αναλύονται τα επιμέρους γλωσσικά φαινόμενα, που οδήγησαν στην τελική της μορφή. Εισαγωγικά μόνο και για υποβοήθηση του αναγνώστη, γίνεται αναφορά στα κυριότερα από αυτά.

3 Αθήνα, 2010 Γιώργος Αλβανός Εισαγωγή Το γλωσσικό ιδίωμα της Λέσβου Η λεσβιακή διάλεκτος ανήκει σε μια μεγάλη κατηγορία νεοελληνικών γλωσσικών ιδιωμάτων, τα οποία στη Γλωσσολογία ονομάζονται βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα γλωσσικά ιδιώματα της Στερεάς Ελλάδας,της Θεσσαλίας,της Μακεδονίας,της Θράκης και της Ηπείρου, ορισμένων νησιών του Αιγαίου( Λέσβου, Σάμου, Τενέδου ) και των βορειοδυτικών παραλίων της Μικράς Ασίας, στα οποία εγκαταστάθηκαν άποικοι από τη Λέσβο από τις αρχές του 17 ου αιώνα.h λεσβιακή διάλεκτος έχει δεχτεί σημαντικές επιδράσεις από τις γλώσσες με τις οποίες ήλθε σε επαφή, δηλαδή την τουρκική και την ιταλική (γενοβέζικα), αλλά περιέχει και πολλά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής, τα οποία δε συναντούμε στην κοινή νεοελληνική. Οι κυριότερες παραλλαγές της λεσβιακής διαλέκτου είναι τα ιδιώματα της Αγιάσου, του Πλωμαρίου και του Μανταμάδου.O πατέρας της λεσβιακής λαογραφίας Σπυρίδων Αναγνώστου διακρίνει στα «Λεσβιακά» του (Αθήνα 1903) επτά επιμέρους γλωσσικά ιδιώματα στο νησί: 1)της Μυτιλήνης, 2) του Πλωμαρίου, Πολιχνίτου, Αγιάσου, 3) του Μανταμάδου, 4) της Κάπης και Κλειούς,5) της Συκαμινιάς και του Μολύβου, 6) του χωριού «Γέλια» και 7) της Αγίας Παρασκευής και Καλλονής. 1.Μερικά γενικά χαρακτηριστικά του γλωσσικού ιδιώματος των Βασιλικών Το γλωσσικό ιδίωμα των Βασιλικών συγγενεύει περισσότερο με το γλωσσικό ιδίωμα της Αγιάσου, αν και παρουσιάζει αρκετές διαφορές από αυτό.ελάχιστες είναι οι διαφορές του από το γλωσσικό ιδίωμα των πολύ γειτονικών χωριών Λισβορίου, Πολιχνίτου και Βρίσας. Μερικά από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του γλωσσικού ιδιώματος των Βασιλικών, που συναντιούνται εξάλλου και στα γλωσσικά ιδιώματα των περισσότερων χωριών του νησιού, είναι τα εξής:. Άρθρα : Τα άρθρα είναι δύο : το - η- για τα αρσενικά και τα θηλυκά και το -του- για τα ουδέτερα : η μπάρμπας, η θεια, του μουρό. Όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν, το άρθρο - η - προφέρεται με συνίζηση ως - γη - : γηαληπού, γηουρανός, γηίστσιους, γηέξυπνους. Σπανιότερα για τα αρσενικά χρησιμοποιείται και το άρθρο - ου - : ου χασάπ ς, ου Δημήτρ ς, ου τσιουμπάν ς.υποκοριστικά: Χρησιμοποιούνται πολύ συχνά υποκοριστικά με τις καταλήξεις : - ελ : κουπηλδέλ, αρνέλ,κατσκαδέλ, χουρταρέλ -ούδ : κουπηλούδ, μαμούδ,γλιγούδ, λαγούδ -ούδα: κουπηλούδα, γιαγιούδα, πηληκούδα, κουτσκούδα -αρ : κουπηλάρ, αξ νάρ, μ στάρ ( μαστάρι-ο), β νάρ (βουνάρι-ο) -ί (-ιον): τσιντρί, γλαστρί, στρατί, δρουμί

4 . Αρχαιοελληνικά γραμματικά φαινόμενα και γραμματικοί τύποι, που δε χρησιμοποιούνται σήμερα : - Στο γ πληθυντικό πρόσωπο του ενεργητικού Ενεστώτα Οριστικής αντί της κατάληξης - ουν χρησιμοποιείται η κατάληξη - ουσι, όταν ακολουθούν αδύνατοι τύποι προσωπικών αντωνυμιών (με,σε, μας, σας κτλ.), π.χ.: λέγουσί μας (μας λένε), φέρνουσί του ( το φέρνουν), δένουσί την ( την δένουν) : «πιάνουσι την αληπού τσι δένουσί την πα στου δέντρου» - Στο γ πληθυντικό πρόσωπο του Παρατατικού και του Αορίστου ενεργητικής φωνής αντί της κατάληξης - αν γίνεται χρήση της κατάληξης -ασι, π.χ.: λέγασί του ( έλεγαν αυτό, το έλεγαν), είπασί μας του ( μας το είπαν, είπαν σε μας αυτό),, φέρασί μη(μου) του (μου το έφεραν), δείξασί μη (μου) του (μου το έδειξαν) : «φέρασι τα κλημένα τσι δείξασί μη τα».αόρ. των ρημάτων σε μι,όπως δώκα του, αφήκα, του, θήκα του.. Πολλές αρχαιοελληνικές λέξεις: ουρνός (ερινεός), όρθα (όρνις, όρνιθα), πλατσιέντα (πλακούς), αμπασιά(έμβασις), απ κάζου ( απεικάζω), αγιόστου (άγε ως το),παγιαύλ (πλαγίαυλος),σκόλ (σχολή, αργία),ανηραγίδα (νηρηίδα), θήκα (έθηκα,αόρ. του τίθημι). Πλήθος αρχαιοελληνικά κύρια ονόματα, π.χ. : Μηλπομέν, Πουληξέν, Βρυδίτσ (Ευρυδίκη), Κληγόν (Κλεονίκη), Παρθηνόπ (Παρθενόπη), Βλουτίγια (Ευγλωττία), Δυσσεύς (Οδυσσεύς), Χαρέλ (Χαρίλαος), Βρυβιγιάδης (Ευρυβιάδης), Αριστάρχ ς ( Αρίσταρχος ), Τέρπαντρους, Μιστουκλής( Θεμιστοκλής ). Πολλές λέξεις τουρκικής προέλευσης, π.χ. : αβτζής (avci = κυνηγάρικος), ταϊφάς ( tayfa = ομάδα εργατών τριών), βαζγηστίζου (vazgectim = αγανακτώ, δεν αντέχω άλλο),γιαπράτσ ( yaprak = ντολμάς), τσιαρσί ( carsi =αγορά ).. Πολλά ρήματα σε -ίζω,- λαντίζω από τούρκικα ρήματα (και ιδίως από τον αόριστο σε -im ) π.χ.: βαζγηστίζου, αβλαντίζου, καρσιλαντίζου, σηβνταλαντίζου, καραλαντίζου..οι προσωπικές αντωνυμίες ως υποκείμενα ή αντικείμενα τοποθετούνται μετά το ρήμα, π.χ. : είπα τσι γω, ξέρ ς συ, μάθη του, ξέγραψή τουν, θήκα του (το έθεσα), θες του (προστ.αορ. του τίθημι).. Στις κτητικές αντωνυμίες ( μου) και (του ) μετά την αποβολή του άτονου ( ου ) αναπτύσσεται ένα - υ - : η πατέρας υμ, η κόρ υμ, η γιος υτ, του σπίτ υτ ( Στο γειτονικό Λισβόρι το τελικό - ς - μπροστά στο υμ και υτ προφέρεται ζ, π.χ. πατέραζυμ, αδηρφόζυτ).. Tσιτακισμός : Ta ουρανικά - κ -,- γκ - και - γγ - προφέρονται ως - τσ - ή τζ παχύ, όταν ακολουθεί φθόγγος - ι - (ι, η,υ,ει,οι ) ή - ε -, π.χ.: κατσίζου < κακίζω, τσήπους< κήπους, τσείτουμι < κείτομαι, τσηρί < κερί, τσιρός < καιρός, ατζίστρ < αγκίστρι, ατζηλουμάτ ς <αγγελομμάτης.. Προτακτικό -α- : Συχνά - και μάλιστα όταν έχει προηγηθεί συγκοπή φωνήεντος και δεν είναι εύκολη η συνεκφορά συνεχόμενων συμφώνων -εμφανίζεται στην αρχή των λέξεων ένα προτακτικό - α-, π.χ. : α-λ γαριά< λ γαριά< λυγαριά, α-ρ βίθια,<ρ βίθια < ρεβίθια, α-βδέλα< βδέλα α-γκαρίζου < γκαρίζω. Σε άλλες περιπτώσεις το προτακτικό -α- αντικαθιστά άλλο αρχικό

5 φωνήεν, π.χ. : ακκλησιά < εκκλησία, ατζίζου< εγγίζω, αλόρτους < ολόρθος, αψ λός < ψ λός < υψηλός, α-πουμουν κός < υπουμουν κός < υπομονετικός, ακόν σμα < εικόνισμα.. Ευφωνικά σύμφωνα : Ανάπτυξη ευφωνικού - γ (ή γι) : - για αποφυγή χασμωδίας ανάμεσα σε δυο συνεχόμενα φωνήεντα: γριγιά< γριά, αγέρας < αέρας, χρείγια < χρεία, ακούγου < ακούω -μπροστά στα άρθρα-η- και - οι - : γη άθρηπους, γοι αθρώπ, γη αληπού, γοι αληπούδης - μπροστά στις καταλήξεις των ρημάτων σε εύω, -αύω,- βω : xαζεύγου < xαζεύω, αναπαύγουμι < αναπαύομαι, σκάβγου< σκάβω, θάβγου < θάβω Ανάπτυξη ευφωνικού - ν- - Για την αποφυγή χασμωδίας έχουμε ανάπτυξη ενός ευφωνικού < ν > ανάμεσα σε γειτονικά φωνήεντα, π.χ. θα -ν- απουθάνου, άμα -ν-έρτου, θα - ν- ουρκιστώ, θα - ν - ανηβώ. Ανάπτυξη φθόγγου j ( γι) Το - ζ - μπροστά στην κατάληξη -εις των ρημάτων σε - ζω - μετά την αποβολή του φθόγγου -ι- ( ει) προφέρεται ως γ(ι),π.χ. : διαβάζ-εις > διαβάζ ς > διαβάγ(ι) ς, φουνάζεις > φουνάζ ς > φουνάγ(ι) ς, θηρίζεις > θηρίζ ς > θηρίγ ς.το ίδιο γίνεται και στις καταλήξεις των ονομάτων σε - ζης (και - σης) μετά την αποβολή του -η-, π.χ. : καπουσούγ(ι) ς < καπουσούζ ς < καπουσούζης, Θανάγ(ι) ς < Θανάσ ς < Θανάσης, δηρβίγ(ι) ς < δηρβίσ ς < δερβίσης.. Συγκοπή : Πολύ συχνή είναι η αποβολή ενός φωνήεντος ή και ολόκληρων συλλαβών ανάμεσα σε δυο σύμφωνα,π.χ. : β νό < βουνό, αξ πόλ τους < ξυπόλυτος, αξ τιάτ κους < αυγουστιάτικος, Κληγόν < Κλεονίκη.. Ανομοίωση: Γλωσσικό φαινόμενο κατά το οποίο αποφεύγονται δύο όμοιοι ή συγγενείς στην προφορά φθόγγοι σε δυο διαδοχικές συλλαβές είτε με την αποβολή του ενός φθόγγου ( π.χ. αλκατζούρια < καλκατζούρια ) είτε με τη μετατροπή του σε άλλο συγγενικό ( π.χ. πούβητα < πούπητα < πούπετα, αγλήγουρους < γρήγορος).. Αντιμετάθεση : φαινόμενο κατά το οποίο δύο φθόγγοι ή δύο συλλαβές αλλάζουν αμοιβαία θέση μέσα στην ίδια λέξη, π.χ. : βούρλο - βρούλο, προυτόγαλου πουρτόγαλου, καράφλα φαλάκρα.. Συμφυρμός : η παραγωγή ενός ανάμεικτου γλωσσικού στοιχείου από δύο ομοειδή, π.χ. :διαλουμητρώ < διαλέγω + μετρώ,σκαρφαλώνω < σκαλώνω + καρφώνω, ζαβλακουμένους < ζαβ-ός + βλακ-ωμένος.. Υβρίδιο : λέξη που σχηματίζεται από στοιχεία δύο διαφορετικών γλωσσών: κούρτσαφλου ( τουρκ. kuru = ξηρός + ελλην.τσόφλι ), γκαζοτενεκές ( γαλ. gaz = πετρέλαιο + τουρκ. teneke = λευκοσίδηρος = δοχείο από φτηνή λαμαρίνα), χαμπαρουλόγους ( τουρκ. haber =είδηση + λόγος).. Αντιδάνειο: λέξη η οποία, αφού εισαχθεί σε κάποια άλλη γλώσσα, επιστρέφει αλλοιωμένη στη γλώσσα από την οποία προήλθε : τίλιο< ιταλ. tiglio< λατιν. tilia < αρχ. ελλην. πτελέα, μπάνιο < ιταλ. bagno < λατιν.

6 balneum< αρχ. ελλην. βαλανείον, κόρδα < λατ. chorda < ελλ.δωρ. χορδά(χορδή).. Τονισμός : Τα αρσενικά ονόματα σε - ος στην ονομαστική του πληθυντικού κατεβάζουν τον τόνο από την προπαραλήγουσα στην παραλήγουσα π.χ. : γοι πουλέμ(οι) (ο πόλεμος), γοι αγγέλ(οι) (ο άγγελος), γοι απουστόλ (οι) (ο απόστολος) και από την παραλήγουσα στη λήγουσα, π.χ. : γοι καπητανιοί (ο καπετάνιος ), γοι πηληκανοί(ο πελεκάνος ), γοι τσουμπανοί ( ο τσομπάνος ). Ο τόνος κατεβαίνει και σε άλλες περιπτώσεις, όπως π.χ. : κλιγόνταν < κλαίγονταν, βληπόνταν < βλέπονταν, ουπότη < όποτε, αλλότη< άλλοτε, κρυγιός< κρύος, κρηγιάς < κρέας,οβραίος < Βρηγιός 2. Μεταβολές φωνηέντων Δυο γενικοί κανόνες είναι οι ακόλουθοι : 1.Το άτονο - ε - ( ε, αι ) προφέρεται -ι- : γηρός, φουβηρός, πηρνώ. Το τονιζόμενο προφέρεται κανονικά : γέρους, φλουγέρα, παίρνου, χλαίν Το άτονο - ο - (ο, ω) προφέρεται ου : άφουβους, αντίδουρου πηρίδρουμους, χουράφ.το τονιζόμενο, προφέρεται κανονικά: φόβους, δώρου, δρόμους, χώρα 2.Τα άτονα - ι - ( η, ι, υ, ει,οι ) και - ου -, όταν δεν τονίζονται συγκόπτονται: ξ νό (ξινό), π δώ (πηδώ), π νώ (πεινώ), αυλότ χους (αυλότοιχος), κ δούν (κουδούνι), κ νιώ (κουνώ).όταν τονίζονται, διατηρούνται : τσήπους (κήπος),κρίνους (κρίνος ), καλύβ (καλύβι), πείνα, τοίχους, σβούρα, κλούρ Ειδικότερα : Το άτονο - α - στα σύνθετα με την πρόθεση ανά τρέπεται συχνά σε - ι -, π.χ.: ανηχαράζου < αναχαράζου, ανημασιώ < αναμασώ, ανηγηλώ < αναγελώ, ανηβρουχιά < αναβροχιά Το άτονο - ε - στην αρχή των λέξεων συνήθως αποβάλλεται ( π.χ. νιάμηρα < εννιάμερα, λεύτηρους < ελεύθερος, βδουμάδα < εβδομάδα) ή τρέπεται σε - η - ( ηχτρός< εχθρός, ηφτά < εφτά, ηλιά < ελιά) ή τρέπεται σε - α- ( π.χ. ατζίζου < εγγίζω, αγγουνός < εγγονός, άξπαντα < έξαφνα). Στο μέσο της λέξης τρέπεται σε - η - ( γηρός < γερός, παράμηρα < παράμερα, ξηχνώ < ξεχνώ ).Το τονιζόμενο - ε - ποτέ δεν αποβάλλεται (έμαθη, έργου, φουβέρα, μαχαίρα). Το ε της συλλαβικής αύξησης των ρημάτων παραμένει μόνον όταν τονίζεται ( έγραψα, έτρηχα, έσκαβγα, θέρ σα, πλάκουσα, κάρφουνα). Μερικά ρήματα έχουν έναν τύπο με αύξηση και έναν χωρίς αύξηση, π.χ. : έφαγαν - φάγαν, έκαναν- κάναν, έμαθαν μάθαν, έπιασης πιάσης, έκατσης - κάτσης, έδουσης δώτσης). Ο άτονος φθόγγος - ι - ( ι,η,υ, ει,οι ) γενικά αποβάλλεται, π.χ.: γ νάτ < γινάτι, μ νιάτ κου < μηνιάτικο, μ τζήθρα < μυτζήθρα, π νώ < πεινώ, τ χάρ < τοιχάρ (ιο). Ειδικότερα : Το άτονο - η - αποβάλλεται στις καταλήξεις των βαρύτονων αρσενικών που λήγουν σε ης και θηλυκών που λήγουν σε η,π.χ.: η κλέφτ ς, τουν κλέφτ, η βρύσ, τ βρύσ. Αποβάλλεται επίσης και στα άρθρα ( και στις προσωπικές αντωνυμίες ) της, την, π.χ. : τ ς νύχτας,τ ν ώρα, τ ς έδουσα, τ ν είδα.. Το άτονο - η - στο μέσο των λέξεων όταν προέρχεται από τροπή

7 του - ε -, δεν αποβάλλεται, π.χ. : σηντόν < σεντόνι,έβληπα <έβλεπα, καλόγηρους< καλόγερος. Το άτονο - ι - αποβάλλεται στο τέλος των ουδετέρων και στο άρθρο ( και αντωνυμία ) τις, π.χ. : τραγούδ, ρόδ, τ ς ώρης, τ ς μέρης. Το - ι- δεν αποβάλλεται, όταν τονίζεται, π.χ. : κρίνου < κρίνω, λίγους < λίγος, δίχους < δίχως. Το άτονο - ο -, όπως προαναφέρθηκε, κατά κανόνα αποβάλλεται. Πολλές φορές,όμως, τρέπεται σε - ου -, π.χ.: βουγή < βοή, τσουμπάν ς < τσομπάνης, έμπουρους < έμπορος, πουλημώ < πολεμώ, πουνιώ< πονώ.έτσι τα αρσενικά βαρύτονα σε -ος και τα ουδέτερα σε -ο λήγουν, αντίστοιχα, σε ους και σε ου, π. χ. : η δρόμους, η πόλημους, του μήλου, του μαγιόξ λου. Το άτονο - ου - στην κατάληξη ουν των ρημάτων τρέπεται σε ι -, π.χ. : παίζιν < παίζουν, βλέπιν < βλέπουν, τρώγιν < τρώγουν. Στο μέσο των λέξεων συχνά αποβάλλεται ( π.χ. β νό < βουνό, κ μπάρους < κουμπάρος, δ λεύγου< δουλεύω, κ βανιώ < κουβαλώ), αλλά και μερικές φορές διατηρείται( π.χ. κουκούτσ, τουλούμ, φουνάζου, λουρίδα, κουβέρτα ). Το άτονο - υ - πολλές φορές αποβάλλεται ( π.χ. : σ νάζου, ζ γούρ, ζ μώνου), αλλά και μερικές διατηρείται( π.χ. μυρουδ κό, ξυπνητήρ, τυρόγαλου ). Το άτονο - ω - τρέπεται σε - ου - ( π.χ. : δουρίζου < δωρίζω, χουρίζου < χωρίζω, ρουτώ < ρωτώ, πητάλουμα < πετάλωμα, σήκουμα < σήκωμα). Το τονιζόμενο - ω - διατηρείται( π.χ. χώμα, καμώματα, καρφώνου, αγαπώ, τραγ δώ ). Το άτονο - οι - στην κατάληξη των ονομάτων αποβάλλεται ( π.χ. οι πουλέμ, γοι αθρώπ, οι ξέν ). Αποβάλλεται επίσης στο μέσο των λέξεων (π.χ. αυλότ χους < αυλότοιχος,παράτσ λα < Παράκοιλα). 3. προφορά, αλλοίωση και αποβολή συμφώνων Το - β - μερικές φορές προφέρεται - δ -, π.χ. : δλέπου < βλέπω, δγιουλί < βιολί, διάζουμι < βιάζομαι, διασύν < βιασύνη Το - γ - προφέρεται ως j ( γι ), όπως στη λέξη γιαλός, στο τέλος ( π.χ. καλάγ, μπόγ, φ λάγ μαζεύγ, παίγ ς ) ή και στο μέσο των λέξεων, όταν μετά από αυτό έχει αποκοπεί άτονος φθόγγος - ι - ( ι,ει,υ, η, οι ),( π.χ. γ τουνιό, γ ναίτσια ) Το - δ - στην αρχή του αρνητικού μορίου δε(ν) αποκόπτεται, π.χ. : ε ξέρου, εν είδα, ε βλέπου, εν είμι. Στην κτητική αντωνυμία δικός - ή - ό τρέπεται σε - θ - : θ κός υμ, θ τσή μ, θ κό μ. Το - κ - μπροστά στους φθόγγους ε (αι), ι (η, ει, οι ) ή και μπροστά σε σύμφωνο μετά την συγκοπή των φθόγγων αυτών, τρέπεται σε - τσ- παχύ (τσιτακισμός),π.χ. : τσέρατου < κέρατο, τσηρός < καιρός, τσήπους < κήπους, τσείτουμι < κείτομαι, τσοίμ σα < κοίμησα,τσ νώνου< κενώνω, κότσ νους< κόκκινος, τσ λιά < κοιλιά. Το - λ - προφέρεται όπως στη λέξη λιακάδα : α) όταν μετά από αυτό έχει αποκοπεί άτονος φθόγγος - ι - ( ι - η - υ - οι - ει ), π.χ.: καλ βώνου < καλιβ(γ)ώνω, πασάλ μα < πασάλειμμα, αλ γαριά < λυγαριά, β) στις καταλήξεις των υποκοριστικών σε - έλ,π.χ. : μουρέλ <μωρέλι, π λέλ <

8 πουλάκι,αρνέλ < αρνάκι γ) στις καταλήξεις πολλών ρημάτων που λήγουν σε λώ,π.χ.: λαλιώ < λαλώ, π λιώ< πουλώ, πλαλιώ < πιλαλώ. Όταν όμως το - ι - προέρχεται από τροπή ενός άτονου - ε - ή - αι - σε -ι-, τότε το - λ - προφέρεται κανονικά π.χ. ληγάμηνους < λεγάμενος, ληπρός < λεπρός, λιμαριά < λαιμαριά. Το - λ - προφέρεται κανονικά, όταν ακολουθεί φθόγγος α, ο, ου, π.χ.: λαγός, λόγους, λουλούδ Το - ν - προφέρεται όπως στη συλλαβή -νια - όταν ακολουθεί φθόγγος -ι- ( ι, η, υ, ει, οι ) και όταν ακόμα αυτός έχει αποκοπεί,π.χ. :κανιά, πουνηρός, δαν κά< δανεικά,ξάν μα < ξάνοιγμα, ξέν < ξένοι,παγαίν < πηγαίνει, παγαίν ς< πηγαίνεις. To ίδιο και στις καταλήξεις ρημάτων σε - νώ, π.χ.: κουπανιώ < κοπανώ, πουνιώ < πονώ, κ νιώ < κ νώ < κουνώ. Όταν ακολουθεί φθόγγος -ι-, που προήλθε από τροπή άτονου -ε-, προφέρεται κανονικά, π.χ.: ανηραγίδα < νεράιδα, φανηρός < φανερός,νηροφίδα < νεροφίδα. Το ν- των λέξεων να, αν και δεν αποβάλλεται : α πάρου μια πέτρα, α μπουρείς, πάρη, δε θα πάρου Το - σ μπροστά στα φωνήεντα α, ε, ο, ω, ου προφέρεται κανονικά, π.χ.: σαλάτα, σέλα, σόι, σώμα, σούπα. Προφέρεται παχιά ως ch μπροστά στον φθόγγο -ι- ( ι, η, υ, ει,οι ), ακόμα και όταν ο άτονος φθόγγος -ιαποκόπτεται και ακολουθεί σύμφωνο μ, ν, λ, χ π.χ. : κασίδα, σήμηρα, σύγκρυγιου, σεισμός, σ μάδ < σημάδι, σ νουριέμι < συνερίζομαι, βασ λεύγου < βασιλεύω, σ χαμένους < σιχαμένος. Όταν το -ι- προέρχεται από τροπή άτονου - ε -,τότε προφέρεται κανονικά, π.χ. : σηρμαγιά < σερμαγιά, σηργιάν < σεργιάνι.παχιά προφέρεται το σ- και στα επιρρήματα με πρώτο συνθετικό το - ίσια - ( σια), π.χ.: σιάδουνα, σιάφνα,σιαπάνου, σιακάτου, σιαπέρa Το -σ- της πρόθεσης συν, όταν ακολουθούν τα σύμφωνα κ, π, τ, β, γ, δ προφέρεται παχύ - ζ -, π.χ. : ζκουλλιέμι < συν + κολλιέμαι (κολλώ), ζπηθηριάζου < συν + πεθερός, ζτιριάζου < συν + ταιριάζω, ζβάζου < συν + βάζω, ζγάφτου < συν+γ+άπτω ( χτυπώ, δέρνω) : «α ση ζγάψου μια, α χάγ ς τα πασκάλια σ!») ζδαυλίζου < συν + δαυλίζω ( φέρνω κοντά τους δαυλούς της φωτιάς ) Tο - ζ - μπροστά στα φωνήεντα α, ο, ω, η (από έκταση του ε) και στο ου προφέρεται κανονικά, π.χ.: ζαγάρ, ζηματώ, ζο (ζώο), ζών (ζώνη), ζουμπούλ. Μπροστά σε σύμφωνο και στα φωνήεντα η, υ το - ζ - προφέρεται παχύ ακόμα και όταν τα άτονα η, υ έχουν αποκοπεί.,π.χ. : ζημιά, ζύμ, ζ τιανιά, ζ βάζου, ζ γούρ. Στο ρήμα -ζω- το - ζ - προφέρεται παχιά,ενώ στο ζο (ζώο) κανονικά. Το διπλό γράμμα - ξ - (κσ) προφέρεται κανονικά (κσ), όταν ακολουθεί φωνήεν α, ε, ο, ω π.χ.: ξανοίγου, ξέρου, ξόδηψα, ξώπητσα.το - ξ -προφέρεται παχύ (κσι), όταν ακολουθεί - ι ή υ - ( κι όταν ακόμα αυτό έχει αποκοπεί και ακολουθεί σύμφωνο), π.χ.: ξίδ, ξυρίζου, ξ νίλα, ξ λιάζου Το διπλό γράμμα - ψ - (πσ) μπροστά στα φωνήεντα α,ε,ο (ω) προφέρεται κανονικά ως - πσ - : ψάλτ ς, ψέλνου, ψόφιους, ψώρα. Κανονικά προφέρεται και μπροστά στο η -, όταν αυτό προέρχεται από άτονο -ε - π.χ.: αψηγάδιαστους,απόψη ( απόψε). Μπροστά σε φθόγγγο ι - ( ι, η υ, οι, ει) προφέρεται παχιά ακόμα και όταν το - ι - έχει αποκοπεί, π.χ. : ψίχα, ψήφους, ψύλλους, ψείρα, ψ λά < ψιλά, αψ λός < υψηλός, ψ χή < ψυχή

9 Τα συμπλέγματα < μπ >, < ντ >, < γκ >, < γγ > προφέρονται κανονικά ( b,d, g), π.χ. : αμπασιά, αντάρα, αγκάθι, αγγόνι. Σε μερικές λέξεις, κυρίως λόγιας ή ξενικής προέλευσης, προφέρονται έρρινα, π.χ. : καμπάνα,κάμπια, μαντολίνο, μαντείο, αγκώνας, άγγελος. Σε άλλες λέξεις,ξενικής προέλευσης, προφέρονται ως δύο ξεχωριστά σύμφωνα και όχι ως ένα δίψηφο σύμφωνο, π.χ. καν-τάδα (βεν. cantada ) τζάμ-πα ( τουρκ.caba ), κομ-πόστα (ιταλ.composta ), πον-τάρω ( ιταλ. pontare ) Στο σύμπλεγμα - τσ - έχουμε παχιά προφορά του - σ - όταν ακολουθεί -ι-, π.χ.: τσιαρντάκα, πατσιαβούρα,χαλατσιά.παχιά προφορά του - τσ - έχουμε επίσης και σε λέξεις τουρκικής προέλευσης ( π.χ. τσαρντάκ < τουρκ.cardak, τσατάλ < τουρκ. catal, πατσά < τουρκ. paca ) ή σε λέξεις που το - τσπροέρχεται από τσιτακισμό, π.χ. αυλάτσ < αυλάκι, κατσίζου < κακίζω, τσυδών < κυδώνι. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ αβέβ. = αβέβαιη παροιμ.= παροιμία αγν. = άγνωστη αλβ. = αλβανικά αμετ. = αμετάβατο (ρήμα) αντων.= αντωνυμία αόρ.= αόριστος αρχ. = αρχαία (- 4 ος αιώνας π.χ.). βεν. = βενετσιάνικα βλ. λ. = βλέπε λέξη βλάχ. = βλάχικα γαλλ. = γαλλικά ειρων. = ειρωνικά ενεργ.=ενεργητικό (ρήμα) επίθ. = επίθετο επίρ. = επίρρημα ετυμ. = ετυμολογία επιφ. = επιφώνημα ηχοπ. = ηχοποίητη (λέξη) θηλ. = θηλυκό ιταλ. = ιταλικά κατάλ.= κατάληξη κυριολ. = κυριολεξία λατ. = λατινικά μεγεθυντ. = μεγεθυντικό μέσ. = μέσο (ρήμα) μσν. = μεσαιωνικό (7ος αιώνας μ.χ.) μετ. μεταβατικό ( ρήμα ) μτχ. = μετοχή μτγν. = μεταγενέστερο (3 ος αιώνας π.χ. - 6 ος αιώνας μ.χ.). μτφ. = μεταφορικά ουσ. = ουσιαστικό ουσιαστικ.= ουσιαστικοποιημένο επίθετο παθ.= παθητικό (ρήμα ) παροιμ.= παροιμία πιθ. = πιθανόν πρβ. = παράβαλε πρκμ.= παρακείμενος προθ. = πρόθεση προστακτ. = προστακτική προτακτ. = προτακτικό π.χ. =παραδείγματος χάριν ρ. = ρήμα σλαβ. = σλαβικά στερητ.= στερητικό σύνδ. = σύνδεσμος τουρκ. = τουρκικά υβριστ. = υβριστικά υποκορ. = υποκοριστικό φρ. = φράση ΣΥΜΒΟΛΑ * = υποθετικός τύπος ( ) = εξήγηση, μετάφραση > = ο τύπος που ακολουθεί προέρχεται από τον τύπο που προηγείται. < = ο τύπος που προηγείται προέρχεται από τον τύπο που ακολουθεί. ( ) =αποβολή φωνήεντος Σημείωση : Στη γραφή των λέξεων το άτονο ε,όπου προφέρεται -ι-, αποδίδεται, με -η-(ήτα): πηθηρά, έβληπη, λέγαμη, γηρός. Τα άτονα αι και ου στις καταλήξεις- μαι,-σαι,-ται και - ουν των ρημάτων αποδίδονται με- ι - : λιέμι, λιέσι, λιέτι, λέγιν, παίζιν. Το λεξικό αναμορφώνεται.

10 Α α αβάδ (το) αβανιά (η) αβάντα (η) αβάφτ'στους (ο) αβδέλλα (η) : < επιφων.έκφραση : ανάμεσα σε πολλά άλλα φανερώνει απειλή : «α ( να,θα) ση ζγάψου μια, α δεις τουν ουρανό σφυντίλ τσι τ άστρα μακαρόνια» : < άγν. ετυμ. : κάτι το πολύ ψημένο, καμένο : «αφήτσης του φαγί πας τ φουτιά τσι γίντ ση αβάδ» < μσν. αβάν-ης (συκοφάντης, καταδότης ) +- ιά : ρετσινιά, συκοφαντία άδικη κατηγορία : «τ ν έρ ξη τ ν αβανιά τ!» (κακολόγησε, συκοφάντησε κάποιον ) : <τουρκ. avanta (πλεονέκτημα) : υποστήριξη, στήριγμα : «του Μαρίγ χώρ ση μη τουν άντρα τ ς, μα έχ τουν αδηρφό τ ς αβάντα) : α στερητ. + βαφτίζω : αυτός που πέθανε προτού βαφτιστεί : «τυραννιέτι σα τουν αβάφτ στου» ( Στον Κάτω Κόσμο ο Διάβολος αναγκάζει τον αβάφτιστο να κουβαλά μ ένα λιόφυλλο νερό, να γεμίσει την κολυμπήθρα για να βαφτιστεί. Αυτό κρατάει αμέτρητο καιρό.μόλις χρειάζεται ένα λιόφυλλο νερό να γεμίσει η κολυμπήθρα, ο Αντίχριστος την αναποδογυρίζει και ο αβάφτιστος αρχίζει πάλι από την αρχή. Τυραγνιέται αιώνια σαν τον αβάφτιστο! ) : < α προτακτ. + αρχ. βδέλλα : είδος σκουληκιού σε στάσιμα

11 αβέρτα επίρ. αβέρτος -η -ο αβλαντίζου ρ. αβτζής - δ'σσα - δ κου αγαθουμ λιά (η) αγάλια-αγάλια επίρ. άγανου (το) νερά, που καθόταν στο λαιμό του ζώου, όταν έπινε νερό. Τρεφόταν από το αίμα του ζώου και ήταν πολύ δύσκολη η αποκόλλησή της. Φύλαγαν αβδέλλες σε γυάλινα βάζα και τις χρησιμοποιούσαν για αφαίμαξη ασθενών. μτφ: ανεπιθύμητο πρόσωπο που γίνεται φορτικό και δε φεύγει με κανέναν τρόπο: «κόλλ ση απάνου μ σα τ ν αβδέλλα» εκμεταλλευτής : «τουν ήπιη του αίμα τ σα τ ν αβδέλα» (τον αφαίμαξε οικονομικά ) : < επίθ. αβέρτος (βλ.λ.) : ελεύθερα, ανεμπόδιστα : «ήβρη τσι αλουνίζ αβέρτα» (κάνει ανεμπόδιστα ό,τι θέλει) : < βενετ. averto : ανοιχτός, αφύλακτος, χωρίς περίφραξη : «αφήτση τα χουράφια τ αβέρτα» : < τουρκ. avlamak (κυνηγώ) : καιροφυλακτώ, παραφυλάγω, ενεδρεύω : «αβλάντ ζη πότη θα παγαίνου, να χουθεί μέσα» : < τουρκ. avci (κυνηγός) : κυνηγετικός, καλός στο κυνήγι Λέγεται περισσότερο για τη γάτα, που παραμονεύει και πιάνει ποντίκια: «αβτζήδ σσα κάτα» : < αγαθή + ομιλία : καλοπροαίρετος, άδολος : μτφ.: αφελής, αγαθιάρης, χαζούλης : <μσν. αγάλι : αργά, σιγά-σιγά, με το μαλακό: «αγάλια-αγάλια γίνητι γη αγγουρίδα μέλ» (παροιμ.) : < μσν. ο άκανος < αρχ. άγανον

12 : το «γένι» των σταχυών του σιταριού, του κριθαριού κτλ. αγαντέρνου ρ. (και αγαντάρω) : < ιταλ. agguantare ( κρατώ) : αντέχω, υπομένω, βαστώ «τέτοιουν άντρα που έχου, γω είμι τσι τουν αγαντέρνου» αγάντα επιφ. : < αγαντέρνου : προστακτική του ρ. αγαντέρνου ως επιφώνημα : βάστα, κράτα, άντεξε! «αγάντα, φτωχή μου καρδιά!» αγαπίζου ρ. < αγάπ-η + - ίζω : συμφιλιώνομαι, ξαναφτιάχνω μια σχέση αγάπης ή φιλίας ύστερα από μακρά περίοδο διακοπής της : «είχαν χρόνια να μ ληχτούν τσι τώρα, που παντρεύγιν τα πιδιά τουν, αγαπίσαν» αγαπ κός (ο) επιθ.και ουσ. : < μτγν.αγαπητικός : ο αγαπημένος μιας γυναίκας, ο ερωμένος, ο εραστής: «τ ν αφήτση γη αγαπ κός υτ ς τσι κόντηψη να πηθάν» αγαπ τσή ( και αγαπ τσιά) : < αγαπητική (αγαπητικιά ) : η φιλενάδα, η ερωμένη αγαψαντρού (η) : < αγαπώ + άντρας : η γυναίκα που αγαπά τους άντρες, η ερωτιάρα, η φιλήδονη αγγουρίδα (και αγουρίδα) (η) : < μσν.αγουρίς < άγουρος <αρχ. άωρος ( μη ώριμος, αγίνωτος ) : το άγουρο σταφύλι μτφ.: ό, τι είναι πολύ ξινό : «σαν εμάνισες, πουλί μου, αγγουρίδα έχου πουλλή» ( δημοτ.) αγγρίζου ρ. : < μσν. αγγρίζω < αρχ. αγρίζομαι : βρίσκομαι σε κατάσταση οργασμού : «άγγριση γη αφουράδα μας τσι δε γίνητι ζαπ» άγγρισμα (το) : < αγγρίζου

13 αγγρισμένους (ο) (μτχ.παθ. πρκμ.) αγιάζ (το) αγιάζου ρ. αγιάζουμι ρ. αγιάσμα (το) αγιαστούρα (η) αγιόπ : επιφων. : η σεξουαλική διέγερση, κυρίως των ζώων και μτφ. των ανθρώπων : <αγγρίζου : αυτός που βρίσκεται σε (δύσκολα ελεγχόμενη) σεξουαλική διέγερση : < αγιάζι < τουρκ. ayaz (ψύχρα) : η υγρασία και το κρύο τις νύχτες που είναι ξαστεριά : < μτγν. αγιάζω : γίνομαι άγιος, αποκτώ αγιότητα : «άγιαση η κατσικουκλέφτ ς» : (ειρωνική φράση για κάποιον με αμαρτωλό παρελθόν, που θέλει στα στερνά του να παρουσιάζεται ως άμεμπτος) : < αγιάζομαι : μτφ: δεν το χωράει ο νους μου, δεν μπορώ να το πιστέψω :«δε τ αγιάζουμι να πα να κλέψ σ ακκλησιάς του μπακάρ!» : <αγιάζω : αγίασμα : «αγιάσμα να βγάλιν τα κουκαλέλια τ έιτσει που τσείτι» : < μσν. *αγιαστούριν : ματσάκι από βασιλικά,που το βουτά ο παπάς στο κουβαδάκι με τον αγιασμό ( αγιασμένο ύδωρ ) και κάνει τον αγιασμό «τρέξητι να τρέξουμη τσι έρχητι η ζουρλόπαπας με την αγιαστούρα του και με τη βρεχτούρά του» ( φράση που αποδίδεται στους καλικάντζαρους, που τρέμουν τον αγιασμό ) : < πιθ. από συνεκφορά των λέξεων άγε ( προστ. του ρ. άγω ) και του επιρ. όπου : άγε + όπου

14 αγιουτ κά (τα) αγιώστου : επιφ. αγκαρίζου ρ. αγκουρουπρησμένους (ο) αγναντίζου : ρ. : που να, είθε να : «αγιόπ να σκάγ ς!» ( που να σκάσεις, ας ήταν να σκάσεις ) «αγιόπ να ση δω βασ λέ» ( που να, είθε να, σε δω βασιλιά! ) : < μσν. αγιωτικός < αρχ. άγιος : πράξεις που έχουν σχέση με τη λατρεία των αγίων : «το ρξη στ αγιουτ κά» (προσευχές, νηστείες, τάματα κτλ.) : < πιθανόν από συνεκφορά των λέξεων άγε (προστ. του άγω) + ωσότου : επιφώνημα απορίας, έκπληξης, απαρέσκειας : δηλαδή, ώστε λοιπόν : «αγιώστου μ, συ πήγης τσι μαρτύρ σης!» : ώστε λοιπόν ( δεν μπορώ να πιστέψω πως ) εσύ πήγες και μαρτύρησες! : < α προτακτ. +μσν. γκαρίζω : ογκανίζω, φωνάζω δυνατά όπως ο γάιδαρος : «θ αγκαρίξ ς απού τ πείνα» : < μτχ. πρκμ. του αγκουρουπρήζουμι : αυτός που έχει το πρόσωπο και τα μάτια πρησμένα αυτός που τον ξύπνησαν απότομα από τον ύπνο και έχει τα μάτια πρησμένα : < πιθ. από το επίθετο αγνάντιος, (επίρ. αγνάντια = απέναντι, κατά πρόσωπο ) :1. (μετ.) : στέκομαι απέναντι σε κάποιον και προσπαθώ να του δώσω να καταλάβει, να του εξηγήσω : «έβρη τουν, μουρή κόρ υμ, τσι αγνάντ ση τουν» 2. (αμετ.) : αντιλαμβάνομαι, κατανοώ, παίρνω από λόγια :

15 «εν αγναντίζ Θιου βρουντή» (δεν θέλει να καταλάβει με τίποτα, είναι αγύριστο κεφάλι) αγουγιάτ ς (ο) : < μσν. αγωγιάτης < αγώγ-ι + -ιάτης : ο κατ επάγγελμα ασχολούμενος με τη μεταφορά φορτίων με το υποζύγιό του. Το επάγγελμα του αγωγιάτη τείνει σήμερα εκλείψει : «τ αγώγ ξυπνά τουν αγουγιάτ» (παροιμ.) αγούδουρας (ο) ( πληθ. οι αγούδουρ ) αγουρουφάς (ο) αγριγιάδα (η) : < άγν. ετυμ.η επιστημονική ονομασία του είναι hypericum empetrifolium : φυτό των αγρών. με μικρά κοκκινωπά άνθη Πάνω σε αγούδουρους άπλωναν σύκα ( ψ τάλια ) για να ξεραθούν. Με πολλά φυτά δεμένα σε μάτσο έφτιαχναν σκούπα για σκούπισμα του αλωνιού μτφ. και υβριστικά σε γυναίκα με κοκκινωπό δέρμα και πολλές φακίδες :«άντη, βρε αγούδουρα!» : < άγουρα + έφαγα : αυτός που τρώει ( μαζεύει ) τους καρπούς άγουρους, πριν ωριμάσουν : «γη αγουρουφάς κηρδίζ» (παροιμ.) Η φράση υπονοεί ότι αυτός που μαζεύει τους καρπούς προτού ωριμάσουν είναι κερδισμένος, γιατί έτσι δεν κινδυνεύουν από κλέφτες, από ζώα, κακές καιρικές συνθήκες κτλ. : < αρχ. αγριάς : το αγρόχορτο άγρωστις η έρπουσα,τα φύλλα και το ρίζωμα του οποίου πιστεύεται ότι έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες

16 αγριγιουλαντίζου ρ. ( παθ.αόρ. αγριγιουλαντίστ κα) αγύργιαστους -η -ου αγώγ (το) αδειά (η) αδειάζου ρ. αδειανός (ο) αδηρφουμοίρια (τα) αδιάντρουπα (τα) : < άγριος + - λαντίζω : (ενεργ.μετ. ) τρομάζω, φοβίζω, πανικοβάλλω : «έβγα τσι αγριγιουλάντ ση τ ς κατσίτσης να παγαίνιν στου β νό» : (παθ.) πανικοβάλλομαι, αγριεύομαι : «αγριγιουλαντ στήκαν τα πρόβατα τσι πήραν δρόμου» : < α στερητ. + γυρίζω : απέραντος, αυτός που δεν μπορείς να τον γυρίσεις (να τον περιέλθεις ) : < αρχ. αγώγιον :1. φορτίο που μεταφέρεται ( κυρίως με υποζύγιο) έναντι ορισμένης αμοιβής 2. η αμοιβή για τη μεταφορά του φορτίου σε ορισμένη απόσταση : «τ άγώγ ξυπνά τουν αγουγιάτ» : <αρχ. άδεια : χρόνος που περισσεύει, χωρίς υποχρέωση για δουλειά, χρόνος απραξίας, αργία : «εν έχου τ ν αδειά σ!» (δεν είμαι αργόσχολος, όπως εσύ! ) : < αδειά : ευκαιρώ, έχω διαθέσιμο χρόνο «εν αδειάζου να κατουρήσου» : < άδειος : εύκαιρος, αργόσχολος, χασομέρης, αυτός που δεν έχει τι να κάνει, που δεν είναι υποχρεωμένος να δουλεύει : «αδειανός στσύλους» : < αδερφός + αρχ. μοίρα (μερίδιο) : μερίδια από κληρονομιά, που τη μοιράστηκαν αδέρφια : < α στερ. + δια + ντροπή

17 αδιάρμ στ -ους - (η ) -ου αδιαφόρητα επίρ. αδιαφόρητους (ο) αδιξιμιός ( και αναδηξιμιός) (ο), αδιξιμιά (η) αδ κουβγάζου ρ. αδ κουβγάλτ ς (ο) αδ κουβγάλτηργια (η) αδρά επίρ. : σεξουαλική πράξη, συνουσία : «πιάσαν του Μαργέλ τσι τουν Κουστή πίσου απ τουν πρίνου τσι κάναν αδιάντρουπα» λέξεις, φράσεις, ανέκδοτα κτλ. τολμηρά ή άσεμνα τραγούδια της Καθαρής Δευτέρας με ελευθεριάζουσες εκφράσεις : < α στερ. + διαρμίζου ( βλ. λέξη) : ατακτοποίητος, ασυγύριστος επίρ. : αδιάρμ στα : «μουρή κόρ υμ, ήρτης τσι μ ηύρης αδιάρμ στα» : < πληθ. ουδ. του επιθ. ο αδιαφόρητους ( βλ.λέξη) : ανώφελα άδικα, μάταια: "βρε, πόσα τουν είπα, πόσου τουν παρακάλησα! Αδιαφόρητα! " :< μτγν.αδιαφόρητος < α στερ. + διαφορεύω (ωφελώ) : αυτός από τον οποίο δεν περιμένεις διάφορο (όφελος) : μτφ.: ανωφελής, άχρηστος, ανίκανος σε όλα : < μσν. αναδεξιμαίος < αναδέχομαι, αόρ. ανεδεξάμην ( δέχομαι στην αγκαλιά μου από την κολυμπήθρα το νεοβάπτιστο, γίνομαι νονός ). : βαφτισιμιός, βαφτισιμιά : < άδικα + βγάζω : δυσφημίζω, διασπείρω συκοφαντίες σε βάρος κάποιου : < αδικοβγάλτης < αδικοβγάνω : αυτός -ή που διασπείρει συκοφαντίες και άδικες (ψευδείς) κατηγορίες σε βάρος κάποιου : < πληθ. ουδ. του επιθ. αδρός : πλούσια, άφθονα, χοντρά

18 «πληρώθ τση αδρά» αδράχτ (το) : < μσν. αδράχτι < ατράκτιον < υποκορ. του αρχ. άτρακτος : ξύλινο εργαλείο για το γνέσιμο του μαλλιού αδρύ (το) ( αντί αδρό του επιθ. αδρός - ή - ό ) αθέρας (ο) αθνίζου ρ. αθνός (ο) ( και άθην =άθνη με αντιμετάθεση) ακγή (η) ακμή (η) ακόν (το) : < αρχ. αδρός (πυκνός, γεμάτος ) : μτφ. : άφθονο, πλούσιο : «αδρύ μαργαριτάρι» : < αρχ. αιθήρ έρος : μτφ. το ανώτερο και εκλεκτότερο στρώμα μιας ποσότητας : «κουστσίν ση τ αλεύρ τσι πήρη τουν αθέρα» : < αθν-ός (βλ.λ.) + κατάλ. - ίζω : αθνίζω, αχνίζω, βγάζω αθνούς: «κάτσα στουν ήλιου τσι τα ρούχα μ αθνίζιν απ τ βρουχή» μετ.: ζεσταίνω πάνω σε αχνούς (υδρατμούς ) :"αθνίζου του φαγί" : < αρχ. ατμός : αχνός, άχνη, ατμός από νερό που εξατμίζεται ο αέρας που βγαίνει από το στόμα όταν κάνει κρύο : «μη βγάλεις άχνα!) : < ακοή : η ικανότητα να ακούει κανείς, η αίσθηση της ακοής : «μη φουνάγ ς έδγητς μες τ αφτιά μ! πήρης τ ν ακγή μ!» (με κούφανες, έχασα την ακοή μου ) : < αρχ. ακμή : το έσχατο σημείο κινδύνου, απόγνωσης, ταπείνωσης κτλ. : «να μη του χάγ ς απ του Θιο,ση τέτοια ακμή που μ έφηρης!» : < αρχ. η ακόνη : σκληρή πέτρα πάνω στην οποία ακόνιζαν εργαλεία ( τσεκούρια, δρεπάνια κτλ.)

19 ακράτους (ο) άκριγια (η) ακρίθα (η) ακ στά επίρ. < αρχ. άκρατος ( αγνός, ανόθευτος ) : πεντακάθαρος, ολόλευκος : «έπλυνα τα ρούχα τσι γινήκαν ακράτα» : < μσν.άκρια < άκρη αρχ.άκρα : παράμερο σημείο, γωνία : «κάτση στ ν άκριγια,να πηράσου», «κάτση στ ν άκριγια τσι μη ξαναμ λήξ ς» άκρη, κατάληξη, συμπέρασμα : «ε βγάζου άκριγια μ έφτα που λέγ ς» : < ακρίδα < α- προτακτ. + αρχ. κριθή < αρχ. ακρίς : σπυράκι στο μάτι, κριθαράκι Κατά τη λαϊκή αντίληψη ακρίθα έβγαζαν στο μάτι τους οι τσιγγούνηδες < ακουστά < πληθ. ουδ. του επιθ.ακουστός (που έχει ακουστεί, που είναι γνωστός σε πολλούς, που έχει καλή φήμη, o ξακουστός ) : εξ ακοής, από άκουσμα : «ε τουν έχου δει! μόν ακ στά τουν έχου.» Ακ στου, Παράκ στου : < Άκ στος < Αύγ στος < Αύγουστος : Αύγουστε, Παραύγουστε Επίκληση και επωδή στον μήνα Αύγουστο,που που συνοδεύει το έθιμο της υπερπήδησης φωτιάς την νύχτα της 31ης Ιουλίου, παραμονής της 1ης Αυγούστου. Εκείνος που υπερπηδά τη φωτιά κρατά μια πέτρα πάνω από το κεφάλι του και λέει την επωδή : «Άκ στου, Παράκ κστου, κάητση του κάστρου. Σίδηρου η κατίνα μ, πέτρα του τσηφάλ.»

20 ακταρμάς (ο) ακταρντίζου ρ. αλαλιάζου ρ. αλανιάζου ρ. αλάργα επίρ. αλαργεύγου ρ. αλαργινός -ή -ό αλ γαριά (η) : < τουρκ. aktarma (μεταφορά) : βαθύ σκάψιμο και ανακάτεμα του χώματος σωρός από αντικείμενα «ατάκτως ερριμμένα» μτφ.: ανακατωσούρα, μπέρδεμα : < τουρκ. aktarmak (μεταφέρω, μεταφορτώνω) : μεταφέρω αντικείμενα και τα ρίχνω άτακτα σε σωρό : < ά-λαλ-ος + - ιάζω : μεταβ. : κάνω κάποιον να μείνει άλαλος, να τα χάσει, να μην ξέρει τι να κάνει : «μ αλαλιάσαν τα μουρά μη τ ς φουνές τουν» αμετ. : τα χάνω, βρίσκομαι σε κατάσταση απελπισίας: «έχαση η καημέν τουν άντρα τ ς τσι αλαλιάση» : < αλάν-ι + - ιάζω : αλητεύω, ζω όπως ένα αλάνι μτφ.: (πιθ. από επίδραση του λιανίζω ) τιμωρώ αυστηρά, δέρνω άσχημα: «άμα νέρτ η πατέρας σ, θα σ αλανιάσ στου ξύλου» : <μσν. αλάργα, γενοβ.a larga : μακριά (τοπικά και χρονικά) : «είνι αλάργα του σπίτ τουν», «είνι αλάργα ακόμα η Λαμπρή» < αλαργεύω < αλάργα : απομακρύνομαι,φεύγω μακριά : < αλάργ- α + -ινός : μακρινός, που βρίσκεται μακριά : «από ξένο τόπο κι απ αλαργινό ήρθ ένα κορίτσι» (δημοτ.) < α προτ. + λυγαριά : λυγαριά : «όποιους πηράσ αλυγαριά τσι δε κόψει κλουνάρι, τα νιάτα του να μη χαρεί τσι ας

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά 1 Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά Σύμφωνα με την επίσημη Νεοελληνική Γραμματική, σελίδα 38, 47, το τελικό -ν- άλλοτε φυλάγεται και άλλοτε χάνεται σε μερικές λέξεις. Οι λέξεις αυτές είναι: Το άρθρο : τον,

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα Ενότητα 2η : «Στο σπίτι και στη γειτονιά» Κύρια ονόματα...10 Γενική πτώση ουσιαστικών...11 Επίθετα...11 Συγκριτικός Βαθμός επιθέτων...11 Ενεστώτας: οριστική ενεργητικής και παθητικής φωνής...12 Βοηθητικό

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq Η μάνα και τα τέσσερα παιδιά της σwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπςπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghςj klzxcvλοπbnαmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmσγqwφertyuioσδφpγρaηsόρ

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ. ( Ακούγεται κλάμα μωρού )

ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ. ( Ακούγεται κλάμα μωρού ) ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ Σκηνικό : Υπόγειο. Γύρω τραυματίες και γυναικόπαιδα. Πρόσωπα : Χρήστος Καψάλης ( γερο-πρόκριτος ) Παπα-Θανάσης Λένω, Κατίνα, Μαριγώ, Βαγγέλιώ, Νικολιός, Χρηστάκης, Τούρκος 1 ος, Τούρκος 2

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω Η μάνα και τα τέσσερα παιδιά της ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn Θεατρική διασκευή mqw e rtyuiopasdfghjklzxcvbnφ γιmλι qπςπ ζ αwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςj klzxc vλοπbnαmqwertyuiopasdf

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου Καλλιεργώντας τη γη άλετρο βουκάνη ή δουκάνη νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου πενταδόντιν δρεπάνι Οι άνθρωποι όργωναν τη γη με το ξύλινο άλετρο που το έσερναν τα βόδια και έβαζαν τους σπόρους του σιταριού.

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα μακρινό ψαροχώρι, ένας ψαράς πήγαινε κάθε βράδυ στη θάλασσα και έριχνε τα δίχτυα του στο νερό. Όταν ο άνεμος φυσούσε από τη στεριά,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα»

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 «Του πιδούδ' μι ντ πίτα» (Κολινδρός Πιερίας Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους:

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους: Z Επαναληπτικό μάθημα Ανακύκλωση τώρα Αν το σύνθημα αυτό είναι κάτι που είχαμε ξεχάσει τα τελευταία χρόνια, είναι καιρός να το θυμηθούμε και να ενεργοποιηθούμε. Όλοι. Και αυτό γιατί θα πρέπει να καταλάβουμε

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ;

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Και ομολογώ ότι τα έκανα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1. ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων 1.1.1. Ικανότητα επισήμανσης της ομοιότητας στη συλλαβή. 1. γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 7 η : «Πολιτείες ντυμένες στα λευκά!» Παρελθοντικοί χρόνοι: Αόριστος-Παρατατικός...24 Το ρήμα «είμαι» στον αόριστο και παρατατικό...25 Χρονικοί και Αιτιολογικοί σύνδεσμοι...26 Παραθετικά επιθέτων...26

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 07 ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΕΑ1ΔΑ 1. «Εφτά τραγούδια θα σου πω» Στίχου Μ. Κακογιάννης Μουσική: Μ. Χατζιδάκις Τραγούδι: Αναστασία Παιχνίδια - Διασκέδαση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ Α ΜΕΡΟΣ Μικρό, σύγχρονο οικογενειακό διαμέρισμα. Στο μπροστινό μέρος της σκηνής βλέπουμε δυο παιδικά δωμάτια, ένα στ αριστερά κι ένα στα δεξιά. Από το εσωτερικό τους καταλαβαίνουμε αμέσως ότι αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

«Τι να λέω Τι να λέω»

«Τι να λέω Τι να λέω» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #37 «Τι να λέω Τι να λέω» (Σκουτάρος Μυτιλήνης) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #37 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

1.Εισαγωγικά : Σχετικά µε τα Ελληνικά της Ζακύνθου

1.Εισαγωγικά : Σχετικά µε τα Ελληνικά της Ζακύνθου 2 Στη Ζάκυνθο την πατρίδα µου, µιλιούνται αρκετά ιδιώµατα της τοπικής γλώσσας. ηλαδή διαφέρει το ηχόχρωµα και η προφορά ανάλογα µε την τοποθεσία. Κλασσικοί µας συγγραφείς και ποιητές (Ξενόπουλος, Ρώµας

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη»

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης που αφορούν στην επεξεργασία κειµένου Ο ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ Ο σκαντζόχοιρος είναι πολύ συνηθισµένο είδος στη χώρα µας.

Διαβάστε περισσότερα

Aurfi ΑΛΆ η fconi-λα U& τιιν οποία. Va. ο αείψς. Lm^K fow.

Aurfi ΑΛΆ η fconi-λα U& τιιν οποία. Va. ο αείψς. Lm^K fow. αντωνυμίες ΑΝΑΦΟΡΙΚΕ! Aurfi ΑΛΆ η fconi-λα U& τιιν οποία Va. ο αείψς Lm^K fow. ΠΡΟΣΕΧΕ I Η αναφορική αντωνυμία ΠΟΥ δεν κλίνεται. / 1 οποία ο οποίος το οποίο τ πς οποίας του οποίου του οποίου / ^ /^^\-^~~

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. A. Κυκλώστε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις (μία μόνο απάντηση είναι σωστή σε κάθε περίπτωση)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. A. Κυκλώστε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις (μία μόνο απάντηση είναι σωστή σε κάθε περίπτωση) ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ A. Κυκλώστε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις (μία μόνο απάντηση είναι σωστή σε κάθε περίπτωση) 1) Ο Νίκος υπηρετεί στρατιώτης Α. Υποκείμενο Β. Αντικείμενο Γ. Προσδιορισμός Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά Μιχελή Ελένη 2Γ Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά συγχρόνως και μεγάλης κοινωνικής σπουδαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα