Εξέλιξη του Γραµµατικού Γένους στις Ινδο-Ευρωπαϊκές Γλώσσες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξέλιξη του Γραµµατικού Γένους στις Ινδο-Ευρωπαϊκές Γλώσσες"

Transcript

1 Εξέλιξη του Γραµµατικού Γένους στις Ινδο-Ευρωπαϊκές Γλώσσες Χάρης Η. Φουνταλής Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών και Γνωσιακής Επιστήµης Indiana University, Κέντρο Έρευνας Εννοιών και Νόησης Bloomington, IN ΗΠΑ Σύνοψη Σε µια πρόσφατη δηµοσίευση, οι Lera Boroditsky και Lauren A. Schmidt (2000) εξέτασαν το βαθµό στον οποίο η γλωσσολογική κατηγορία του γένους των ουσιαστικών επηρεάζει το πώς αντιλαµβανόµαστε τη νοητική κατηγορία του βιολογικού φύλου. Το συµπέρασµά-τους ήταν οτι η διαίσθηση οµιλητών της Αγγλικής σχετικά µε το γένος ορισµένων ουσιαστικών (ζώων) σχετίζεται µε το γένος που αποδίδεται σ αυτά τα ουσιαστικά σε γλώσσες όπως τα Γερµανικά και τα Ισπανικά. Επιπρόσθετα, βρήκαν οτι οι ιδέες των ανθρώπων για το υποτιθέµενο φύλο των αντικειµένων επηρεάζονται ιδιαίτερα από το γένος αυτών των αντικειµένων στη µητρική-τους γώσσα. Στην παρούσα µελέτη επιδίωξα να επαληθεύσω τα αποτελέσµατα των Boroditsky και Schmidt προκειµένου να δείξω οτι η ερµηνεία που πρότειναν είναι αστήριχτη, και οτι οι συγγραφείς συγχέουν την έννοια του φύλου (sex) µε αυτήν του τυπικού γένους, που εµφανίζεται στις περισσότερες Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες (σε αντίθεση µε το φυσικό γένος, στην Αγγλική). Συγκρίνω τις διαισθήσεις 20 µονογλωσσικών Αµερικανών µε τις στατιστικές παραµέτρους του τυπικού γένους όπως εµφανίζεται σε 14 Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες. Επιπλέον, συζητώ την πιθανή απαρχή και εξέλιξη του γένους σε αυτές τις γλώσσες, και προτείνω µια εξήγηση για τη σχέση που διέπει το γένος και το φύλο. Εισαγωγή Η ιδέα οτι η µητρική-µας γλώσσα µπορεί να καθορίζει τη σκέψη-µας, εν µέρει ή στο σύνολο, συνήθως σχετίζεται µε την εργασία των Whorf και Sapir, σε ότι είναι γνωστό ως θέση των Sapir-Whorf (Whorf, 1956). Πρόκειται για µια πολύ ενδιαφέρουσα θέση γιατί συνεπάγεται οτι διαφορετικοί πολιτισµοί οµιλούντες διαφορετικές γλώσσες αντιλαµβάνονται ίσως τον κόσµο µε διαφορετικούς τρόπους. Για παράδειγµα, ενώ ένας πολιτισµός µπορεί να διαχωρίζει τα αντικείµενα βάσει του σχήµατός-τους, άλλος πολιτισµός µπορεί να τα διαχωρίζει βάσει του υλικούτους (Imai και Gentner, 1997), και αυτό µπορεί να αντικατοπτρίζεται στις αντίστοιχες γλώσσες-τους. Ως ποιό βαθµό λοιπόν η γλώσσα (και ο πολιτισµός) επιβάλλουν στη νόηση ενός ατόµου να αντιληφθεί τον κόσµο µε ένα συγκεκριµένο τρόπο αντί ενός άλλου? Μία πιθανή συγκεκριµενοποίηση αυτής της ιδέας εξετάστηκε από τις Boroditsky και Schmidt (εφεξής: B&S), µελετώντας τον τρόπο µε τον οποίο γένος και φύλο επηρεάζουν το ένα το άλλο στο νου των οµιλητών γλωσσών όπως η Ισπανική και η Γερµανική. Οι B&S υποστηρίζουν την άποψη οτι ένας οµιλητής του οποίου η γλώσσα επιβάλλει τα γένη αρσενικό και θηλυκό στα ουσιαστικά είτε αυτά αναφέρονται σε ανθρώπους, ζώα, πράγµατα, ή ιδέες είναι υποχρεωµένος, έστω και υποσυνείδητα, να θεωρεί τα αντικείµενα σαν να έχουν το αντίστοιχο φύλο, ανδρικό ή θηλυκό. Η πρόταση των B&S βασίζεται στην υπόθεση οτι υπάρχει µια εγγενής εξίσωση των εννοιών γένος και φύλο στο νου ενός τέτοιου οµιλητή. Ετσι, για παράδειγµα, ένα παιδί που µαθαίνει µια Ινδο- Ευρωπαϊκή γλώσσα µε τυπικό γένος µπορεί να συσχετίσει µια συγκεκριµένη κατηγορία ουσιαστικών, αναγνωρίσιµη µόνο µέσω της συµπεριφοράς των γειτονικών λέξεων (ας πούµε, τα ουσιαστικά γένους θηλυκού) µε µια ιδιότητα των αντικειµένων του κόσµου (ας πούµε, τη θηλυκότητα των ατόµων), ακόµη και χωρίς να έχει ακόµη συναντήσει τις λέξεις θηλυκό και αρσενικό. Αν και οι τελευταίες υποδεικνύουν µια συγκεκριµένη σχέση µεταξύ γένους και φύλου (που αναµφισβήτητα υπάρχει), θα δούµε οτι µια τέτοια υπόθεση είναι αστήριχτη. Πρώτα όµως, πρέπει να κάνουµε µια σύντοµη αναδροµή στην κατηγορία του γένους, όπως αυτή εµφανίζεται σε διάφορες γλώσσες, προκειµένου να καταλάβουµε περί τίνος πρόκειται, και ποιά σχέση µπορούµε να περιµένουµε µεταξύ των εννοιών γένος και φύλο. Παρόλο που πολύς κόσµος είναι εξοικειωµένος µε τα γένη όπως αυτά εµφανίζονται στις Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες, η έννοια του γένους όπως κατανοείται από τους γλωσσολόγους είναι πολύ πιο γενική. Σαν ορισµό, θα ακολουθήσω την περιγραφή του Charles F. Hockett: «Τα γένη είναι κατηγορίες ουσιαστικών που αντικατοπτρίζονται στη συµπεριφορά σχετιζόµενων λέξεων» (Hockett, 1958:231). Ενας χαρακτηρισµός όπως αυτός είναι αρκούντως γενικός ώστε να συµπεριλάβει όλες τις κατηγορίες ουσιαστικών που οι γλωσσολόγοι ονοµάζουν γένη, είτε αυτά λέγονται αρσενικό, ή θηλυκό, ή ουδέτερο, ή κοινό, ή ακόµη και κατηγορία IV. Μία γλώσσα µπορεί να έχει δύο ή περισσότερες κατηγορίες ουσιαστικών που χαρακτηρίζονται σαν γένη, ή µπορεί να µην έχει καµία, οπότε λέµε οτι η γλώσσα υπολείπεται ενός συστήµατος γενών. Αυτή είναι η περίπτωση µε αρκετές από τις κύριες

2 οικογένειες Ασιατικών γλωσσών (π.χ., τα Μανδαρίνικα Κινέζικα). Η γλώσσα Ταµίλ, µέλος της ραβιδικής οικογένειας της νότιας Ινδίας, διαχωρίζει τα ουσιαστικά σε έλλογα (δηλ. ανθρώπους, θεούς) και µη-έλλογα (ζώα, και όλα τα υπόλοιπα), και περαιτέρω υποδιαιρεί το έλλογο γένος σε αρσενικά και θηλυκά (Corbett, 1991:8 10). Ετσι, η Ταµίλ µεταχειρίζεται ένα σύστηµα φυσικού γένους, που σηµαίνει οτι δοσµένου του νοήµατος ενός ουσιαστικού µπορούµε να προβλέψουµε το γένος-του, και αντιστρόφως. Η Αγγλική, µία Γερµανογενής γλώσσα, έχει ένα σύστηµα φυσικού γένους όπως και η Ταµίλ, το οποίο διαφαίνεται µόνο στις προσωπικές, κτητικές, και αυτοπαθείς αντωνυµίες. Υπάρχουν λίγες µόνο εξαιρέσεις στη νοηµατική συσχέτιση: Η αντωνυµία she µπορεί να χρησιµοποιηθεί για ένα πλοίο ή µια χώρα, το he / she για ζώα (αγνώστου φύλου), και το it για να δηλώσει απαξίωση επί ατόµων (Mathiot και Roberts, 1979). Αλλες γλώσσες δείχνουν µια λιγότερο καλά ορισµένη σχέση βασισµένη στο νόηµα: η Ζάντε, γλώσσα που οµιλείται κυρίως στη ηµοκρατία του Κογκό, καταχωρεί τα ουσιαστικά γενικά σε τέσσερα γένη: αρσενικό, θηλυκό, ζωικό, και ουδέτερο (Corbett, 1991:14). Υπάρχουν, εντούτοις, περίπου 80 εξαιρέσεις, συµπεριλαµβανοµένων εννοιών όπως ουράνια και µεταλλικά αντικείµενα, και βρώσιµα φυτά, που τοποθετούνται στο ζωικό γένος. Η Ντιγιρµπάλ, µια Αυστραλιανή γλώσσα, έχει επίσης τέσσερα γένη, χαρακτηριζόµενα ως κατηγορία I, II, III, και IV. Εχει δειχτεί (Dixon, 1972:308 12) οτι οι άνδρες και τα µη ανθρώπινα έµβια όντα ανήκουν στην κατηγορία Ι οι γυναίκες, το νερό, η φωτιά, και η µάχη στην κατηγορία II η φυτική τροφή στην κατηγορία III και οτιδήποτε άλλο στην κατηγορία IV. Ετσι, οι κανόνες είναι νοηµατικοί, αλλά µη προφανείς. Εντούτοις, τα παιδιά που µαθαίνουν τη γλώσσα δεν φαίνονται να µαθαίνουν το γένος κάθε ουσιαστικού ξεχωριστά. Περνώντας τώρα σε τυπικές Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες, βλέπουµε µια όλο και µικρότερη εξάρτηση από το νοηµατικό παράγοντα. Τα ουσιαστικά που υποδηλώνουν ανθρώπους εκχωρούµενα στο αρσενικό ή θηλυκό γένος ανάλογα µε το φύλο είναι η µειοψηφία. Οι εξαιρέσεις (αντικείµενα χωρίς φύλο εκχωρούµενα σε οποιοδήποτε από τα δύο αυτά γένη) είναι η πλειοψηφία, κάνοντας τη νοηµατική συσχέτιση µάλλον άχρηστη για την πρόβλεψη του γένους ενός ουσιαστικού. Αυτό το γεγονός, όπως θα δούµε, είναι πολύ σηµαντικό για µια σωστή αξιολόγηση της εργασίας των B&S. Πρώτο Πείραµα των B&S Στο πρώτο τους πείραµα, οι B&S ερεύνησαν εάν «τα γένη των ουσιαστικών απεικονίζουν µερικώς τις ιδιότητες των αντικειµένων στα οποία αναφέρονται» (Boroditsky και Schmidt, 2000:2). Αν αυτό αληθεύει, πρόβλεψαν «µία αντιστοιχία στην εκχώρηση των γενών µεταξύ των γλωσσών, όπως επίσης και µια αντιστοιχία µεταξύ Ισπανο-Γερµανικών γενών και της διαίσθησης [περί γενών] των οµιλητών της Αγγλικής». Αν και ο έλεγχος της πρόβλεψης περί αντιστοιχίας µεταξύ των γλωσσών που έκαναν ήταν µάλλον πληµµελής (όσο αφορά στον αριθµό των γλωσσών στην παρούσα µελέτη βελτιώνω αυτόν τον έλεγχο), έκαναν έναν πιο πλήρη έλεγχο της διαίσθησης 15 οµιλητών της Αγγλικής, κανενας από τους οποίους δεν γνώριζε Ισπανικά ή Γερµανικά (αν και δεν γνωρίζουµε αν τα άτοµα ήταν µονογλωσσικά). Ζητήθηκε από τα άτοµα αυτά να αντιστοιχίσουν καθένα από 50 ονόµατα ζώων και 85 ονόµατα αντικειµένων είτε σαν αρσενικά, είτε σαν θηλυκά (οι B&S δεν παραθέτουν τη λίστα αυτών των λέξεων). Η σύγκριση της συµφωνίας των γενών που έκαναν µεταξύ Ισπανικών και Γερµανικών έδωσε συντελεστή συσχέτισης r = 0.21, p < Αυτό το ονόµασαν «αισθητή συµφωνία». Παρόλο που θεωρώ οτι η τιµή r = 0.21 (εποµένως, r 2 = 0.04) υποδηλώνει µια µάλλον αισθητή διαφωνία, οι B&S υπέδειξαν οτι οι δύο γλώσσες «συµφωνούν περισσότερο στα γένη των ζώων (r=.39, p<.01), [απ ότι] στα γένη των αντικειµένων (r=.10, p<.35)». Προκειµένου να ελέγξω τη θέση των B&S s για τη συµφωνία των γενών µεταξύ των γλωσσών, εξέτασα 84 κοινά ουσιαστικά σε 14 Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες. Τα ουσιαστικά επιλέχθηκαν ώστε να αναφέρονται λίγο ή πολύ σε κοινές έννοιες: 20 αντικείµενα (έργα ανθρώπων), 22 φυσικά αντικείµενα, 20 αφηρηµένες ιδέες, και 22 ονόµατα ζώων. Οι 14 γλώσσες επιλέχθηκαν ώστε να προκύψει ένα αρκετά αντιπροσωπευτικό σύνολο της Ινδο-Ευρωπαϊκής οικογένειας (τρεις Γερµανογενείς: Γερµανικά, Ισλανδικά, Ολλανδικά τέσσερις Λατινογενείς: Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Πορτογαλικά τρεις Σλαβικές: Πολωνικά, Ρωσσικά, Σερβο-Κροατικά µία Κελτική: Ιρλανδικά και επίσης Αλβανικά, Ελληνικά, και Κουρδικά.) Ιθαγενείς οµιλητές έλεγξαν τις επιλογές-µου των ουσιαστικών σε όλες τις γλώσσες εκτός από τα Αλβανικά, τα Ισλανδικά, και τα Κουρδικά. Η πλήρης εκχώρηση των γενών δίνεται στο Παράρτηµα A. Τα αποτελέσµατα της µελέτης αυτής δείχνουν οτι, όπως θα προέβλεπε κανείς, όσο πιο συγγενείς είναι οι γλώσσες τόσο περισσότερο συµφωνούν στα γένη. Κάτι τέτοιο, εντούτοις, µόνο κατ όνοµα µπορεί να ονοµάζεται συµφωνία. Γλώσσες τόσο συγγενείς γλωσσολογικά όσο τα Πορτογαλικά και τα Ισπανικά έχουν συντελεστή προσδιορισµού 1 r 2 = Εντούτοις, 1 Προτιµώ το r 2, το συντελεστή προσδιορισµού, παρά το r, το συντελεστή συσχέτισης, καθώς ο πρώτος έχει µία φυσική εξήγηση, που λείπει από το δεύτερο: το r 2 δείχνει την αναλογία της µεταβλητότητας στον ένα πληθυσµό που εξηγείται από τη µεταβλητότητα στον άλλο πληθυσµό. Για την ακρίβεια, θα έπρεπε να κάνω χρήση του µηπαραµετρικού r 2 s : το συντελεστή προσδιορισµού του Spearman, καθώς οι πληθυσµοί είναι εξαιρετικά µη-

3 ο συντελεστής µεταξύ Ισπανικών και Γερµανικών είναι r 2 = 0.09, p < 0.01 (άρα, r = 0.30; σύγκριση µε r = 0.21 των B&S), και εκείνος µεταξύ Ισπανικών και Ρωσσικών είναι r 2 = 0.03, καταδείχνοντας µια τέλεια µη-συσχέτιση (Πίνακας 1). Συνολικά, γλώσσες που ανήκουν σε διαφορετικές υποοικογένειες (π.χ., ένα ζευγάρι αποτελούµενο από µία Λατινική και µία Γερµανογενή γλώσσα) δείχνουν αισθητή διαφωνία. Προκειµένου για γλώσσες από την ίδια υποοικογένεια, το µέρος στο οποίο συµφωνούν όπως δίνεται από το συντελεστή r 2 είναι εξηγήσιµο όχι διαµέσου κάποιας κοινής διαίσθησης των ατόµων περί του φύλου πραγµάτων όπως ένα βιβλίο ή ένα δέντρο, αλλά µέσω του γεγονότος οτι οι Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες εξελίχθηκαν από µια κοινή προγονική γλώσσα, η οποία χρησιµοποιούσε γένη, πιθανώς µε ισχυρή νοηµατική βάση. Καθώς οι γλώσσες απόκλιναν, το ίδιο έκαναν και οι εκχωρήσεις των γενών, ακριβώς επειδή δεν υπάρχει αντικειµενική και παγκόσµια βάση επί της οποίας να αποφασιστεί το γένος/φύλο της λέξης λουλούδι, ή της έννοιας πόλεµος, ή ακόµη και των λέξεων γάτα και πεταλούδα. (Παράρτηµα A: καθεµία από αυτές τις λέξεις σχεδόν µοιράζεται κοντά στο 50% µεταξύ του αρσενικού και θηλυκού γένους.) Ο Πίνακας 1 δείχνει τους συντελεστές προσδιορισµού (r 2 ) µεταξύ των 14 γλωσσών. Πίνακας 1: Συντελεστές προσδιορισµού (r 2 ) για τις 14 γλώσσες, συν τους µονογλωσσικούς οµιλητές της Αγγλικής ( Α, τελευταία σειρά). Γαλλικά Γα Ιταλικά Ιτ.32 Πορτογαλικά Πτ Ισπανικά Ι Ολλανδικά Ολ Γερµανικά Γε Ισλανδικά Ισ Ιρλανδικά Ιρ Πολωνικά Πλ Ρωσσικά Ρω Σερβο-Κροατικά Σε Αλβανικά Αλ Ελληνικά Ε Κουρδικά Κ Ολες Α Η δεύτερη πρόβλεψη των B&S είναι οτι η διαίσθηση των ιθαγενών οµιλητών της Αγγλικής σχετικά µε τα γένη των ουσιαστικών θα πρέπει να έχει µια συσχέτιση µε την εκχώρηση των γενών σε άλλες Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες. Προκειµένου να ελέγξω αυτή την πρόβλεψη ζήτησα από 20 µονογλωσσικούς ιθαγενείς οµιλητές της Αµερικανικής Αγγλικής (10 άντρες και 10 γυναίκες) να εκχωρήσουν ένα γένος, είτε αρσενικό είτε θηλυκό, σε καθένα από 84 ουσιαστικά που δίνονται στο Παράρτηµα A. Τα άτοµα αυτά έδειξαν µια αξιοσηµείωτη συµφωνία µεταξύ-τους (µέση απόκλιση s = 0.18), ιδιαίτερα για λέξεις που έχουν µια φυσική συσχέτιση µε τον ανδρισµό και την ισχύ (π.χ., σφυρί, κοτρώνα, κεραυνός, επίθεση, πόλεµος, λιοντάρι), είτε µε τη θηλυκότητα και την οµορφιά (π.χ., λουλούδι, ευτυχία, έρωτας, πεταλούδα). Οι µέσες εκχωρήσεις των γενών από τους µονογλωσσικούς οµιλητές της Αγγλικής σχηµατίζουν ένα 15 ο πληθυσµό, τον οποίο συνέκρινα µε καθεµία από τις 14 υπό µελέτη γλώσσες για να βρω το βαθµό συσχέτισης. Η τελευταία γραµµή στον Πίνακα 1 δείχνει τις τιµές του r 2 για κάθε περίπτωση. Βλέπουµε οτι η γνώµη των ιθαγενών οµιλητών της Αγγλικής επί του γένους έχει σχεδόν µηδενική συσχέτιση µε καθεµία από τις 14 γλώσσες, εκτός πιθανώς από την Κουρδική (πράγµα που µπορεί να αποδοθεί σε στατιστικό σφάλµα). Ο συνολικός συντελεστής προσδιορισµού είναι r 2 = 0.07, p = Οι p-τιµές (που υποδεικνύουν γραµµική συσχέτιση) είναι στατιστικά µη-σηµαντικές (p > 0.05) για όλες τις γλώσσες εκτός από την Ολλανδική, τη Γερµανική, και την Κουρδική. Εντούτοις, θα πρέπει να σηµειωθεί οτι οι p-τιµές υποχρεωτικά συγκλίνουν στο µηδέν δοσµένου ενός ικανοποιητικά µεγάλου δείγµατος. Αυτό που προέχει είναι όχι εάν υπάρχει γραµµική συσχέτιση, που υποδεικνύεται από τις p-τιµές, αλλά το µέγεθος αυτής της συσχέτισης, που δίνεται από το r 2. Για να εξηγήσουµε την εξαιρετικά ασθενή συσχέτιση µεταξύ της διαίσθησης των οµιλητών της Αγγλικής και της εκχώρησης του γένους στις 14 γλωσσες, πρέπει να κατανοήσουµε τις νοητικές λειτουργίες της εκµάθησης του γένους σ αυτές τις γλώσσες. Τα νήπια που µαθαίνουν µια Ινδο-Ευρωπαϊκή γλώσσα µε τυπικό γένος µπορούν να σηµειώσουν την ισχυρή συσχέτιση µεταξύ γένους και φύλου όταν το ουσιαστικό αναφέρεται σε πρόσωπο (ή ακόµη και σε κατοικίδιο ζώο γνωστού φύλου). Εντούτοις, τα νήπια δεν θα µπορούσαν να µη σηµειώσουν επίσης την ξεκάθαρη µη-συσχέτιση γένους και φύλου όταν το αντικείµενο δεν είναι άνθρωπος ή ζώο, και εποµένως δεν έχει φύλο. Στον κόσµο του νηπίου, τα ουσιαστικά για τα οποία γένος και φύλο συσχετίζονται µε προβλέψιµο τρόπο είναι µια µικρή µειοψηφία συγκρινόµενα µε εκείνα για τα οποία οι δύο έννοιες δεν µπορούν να συσχετιστούν (διότι το φύλο δεν είναι µια από τις αντιληπτές ιδιότητες του αντικειµένου στο οποίο αναφέρεται το ουσιαστικό). Η κατάσταση αυτή απεικονίζεται στο ιάγραµµα 1. κανονικοί. Εντούτοις, στην περίπτωσή µας οι διαφορές µεταξύ r 2 και r s 2 εµφανίζονται µόνο στο δεύτερο δεκαδικό ψηφίο, εποµένως θα συνεχίσω να αναφέροµαι στο r 2 ώστε να διευκολύνω τη σύγκριση µε τα αποτελέσµατα των B&S.

4 αρσενικά ουσιαστικά άσχετα φύλου ιάγραµµα 1: Γένος έναντι φύλου σε γλώσσες µε τυπικό γένος Τα µεγέθη στο ιάγραµµα 1 είναι σχηµατικά, αλλά συγκρίσιµα. Υποθέτοντας οτι οι νοητικοί µηχανισµοί του νηπίου είναι προσαρµοσµένοι στο να σηµειώνουν τις στατιστικές τιµές και να µαθαίνουν τις νοµοτέλειες αυτού του κόσµου, συµπεραίνουµε οτι το νήπιο που µαθαίνει µια τέτοια γλώσσα διαπιστώνει οτι η γλωσσολογική κατηγορία του γένους δεν είναι ιδιαίτερα βοηθητική για την πρόβλεψη της νοητικής αντίληψης του φύλου. Θα πρέπει να σηµειώσουµε οτι κατά την αρχική (προσχολική) ηλικία το νήπιο αγνοεί το γεγονός οτι η λέξη µιας ήδη παρατηρηθείσας κατηγορίας ουσιαστικών είναι αρσενικά, µια λέξη στενά συνδεµένη µε τον ανδρισµό, ενώ µια άλλη κατηγορία ονοµάζεται θηλυκά το νήπιο απλώς καταγράφει τις κατηγορίες. Αργότερα, κατά τη σχολική εκπαίδευση, η σύγχυση µεταξύ των εννοιών του γένους και φύλου µπορεί να επιταθεί, συµβαίνει όµως σε χρόνο κατά τον οποίο το νήπιο έχει ήδη αποκτήσει τη γνώση της γλωσσικής κατηγορίας του τυπικού γένους, και έχει ήδη σηµειώσει οτι, όπως δείχνει το ιάγραµµα 1, το γένος δεν µπορεί να προβλέψει το φύλο, και οι δύο έννοιες σχετίζονται µε µάλλον ασθενή δεσµό. Αντίθετα, τα νήπια που µαθαίνουν γλώσσες που χρησιµοποιούν φυσικό γένος, όπως η Αγγλική, σηµειώνουν τη στενή συσχέτιση µεταξύ γένους και φύλου. Προκειµένου για τέτοιες γλώσσες, η κατάσταση απεικονίζεται στο ιάγραµµα 2. αρσενικά ουσιαστικά άνδρες ουδέτερα ουσιαστικά άνδρες άσχετα φύλου θηλυκά ουσιαστικά γυναίκες άσχετα φύλου θηλυκά ουσιαστικά γυναίκες σχετιζόµενα µε φύλο (;) ιάγραµµα 2: Γένος έναντι φύλου σε γλώσσες µε φυσικό γένος Σ αυτήν την περίπτωση, η τοµή µεταξύ των αρσενικών, θηλυκών, και ουδέτερων ουσιαστικών που έχουν τη σωστή συσχέτιση µε τις έννοιες άρρεν, θήλυ, και άλλο είναι µεγάλη. Η στενή συσχέτιση µεταξύ γένους και φύλου έτσι µετατρέπει την έννοια του φύλου σε µια έννοια χρήσιµη στην πρόβλεψη της γραµµατικής κατηγορίας του γένους, και αντιστρόφως. Αυτό το γεγονός µπορεί να ωθεί οµιλητές γλωσσών µε φυσικό γένος να συγχέουν τις δύο έννοιες, και πιθανώς, όπως η δηµοσίευση των B&S έµµεσα υποθέτει, να νοµίζουν οτι οι ιθαγενείς οµιλητές γλωσσών µε τυπικό γένος ίσως κάνουν µια παρόµοια σύγχυση. Ειρρήσθω εν παρόδω οτι ένα από τα νοήµατα της λέξης γένος στα Αγγλικά είναι η κατάσταση του να είναι [κάποιος ή κάτι] άρρεν, θήλυ, ή ουδέτερο φύλο (Oxford English Dictionary, 1993). Έτσι, στα Αγγλικά, η ερώτηση ποιό είναι το γένος-σου; ( what is your gender? ) έχει νόηµα προκειµένου να ερωτηθεί ένα άτοµο. Στα Ελληνικά από την άλλη µεριά, µια τυπική Ινδο-Ευρωπαϊκή γλώσσα µε τυπικό γένος, η ίδια ερώτηση είναι παράλογη, γιατί προϋποθέτει οτι το ερωτώµενο άτοµο είναι ουσιαστικό περίπου σαν να ρωτάµε στα Αγγλικά: ποιά είναι η συζυγία-σου? εύτερο Πείραµα των B&S Στο δεύτερό-τους πείραµα, οι B&S επιχείρησαν να ελέγξουν κατά πόσο οι ιδέες των ατόµων για τα γένη των αντικειµένων επηρρεάζονται ισχυρά από τα γραµµατικά γένη που αποδίδονται σε αυτά τα αντικείµενα στις µητρικές-τους γλώσσες (Boroditsky και Schmidt, 2000: Σύνοψη). Οι B&S βάσισαν την υπόθεσή-τους σε µια πρωτύτερη µελέτη (Konishi, 1993) όπου Γερµανοί και Ισπανοί οµιλητές θεώρησαν οτι ουσιαστικά που ήταν αρσενικά στις γλώσσες-τους ήταν ανώτερα σε ισχύ από θηλυκά ουσιαστικά, και τα υπό εξέταση ουσιαστικά ανήκαν σε αντίθετα γένη στις δύο γλώσσες. Οι εξεταζόµενοι έκαναν µια εκχώρηση τιµής ισχύος σε κάθε ουσιαστικό υποκειµενικά, σε µια κλίµακα από το 1 έως το 7. Οι B&S παρουσίασαν 24 ζεύγη αποτελούµενα από ένα ουσιαστικό (π.χ., κουτάλι ) και ένα κύριο όνοµα (π.χ., Έρικα ) σε 16 Γερµανούς και 25 Ισπανούς ιθαγενείς οµιλητές σε µια φάση εκµάθησης. Η µνήµη των εξεταζοµένων για το φύλο του κύριου ονόµατος που είχε συσχετιστεί µε ένα δοσµένο ουσιαστικό εξετάστηκε κατά τη φάση του ελέγχου. Όπως αναµένονταν, οι εξεταζόµενοι θυµούνταν κλύτερα το σωστό φύλο (82% σωστά) όταν το φύλο (π.χ., θήλυ ) αντιστοιχούσε στο γένος (π.χ., θηλυκό ), παρά όταν αυτό δεν συνέβαινε (74% σωστά). Εφόσον τα ουσιαστικά είχαν επιλεγεί να έχουν αντίθετα γάνη στις δύο γλώσσες, οι εξεταζόµενοι έδειξαν αντίθετες ροπές αποµνηµόνευσης. Οι B&S συµπέραναν οτι «οι ιδέες των ατόµων για τα γένη των αντικειµένων επηρρεάζονται ισχυρά από τα γραµµατικά γένη που εκχωρούνται σ αυτά τα αντικείµενα στη µητρική-τους γλώσσα. Όπως και µε το πείραµα 1, αυτό που έχει σηµασία δεν είναι η παρατήρηση οτι υπάρχει αλληλοεπίδραση

5 στη µνηµονική διατήρηση µεταξύ γένους και φύλου, αλλά η εξήγηση αυτού του φαινοµένου. Οι B&S σιωπηρά υποθέτουν οτι τα άτοµα κάνουν µια απευθείας σύνδεση µεταξύ των εννοιών αρσενικό γένος και άρρεν, και µεταξύ των θηλυκό γένος και θήλυ. Αυτή η απευθείας σύνδεση µπορεί να ακολουθηθεί στο νου του Ισπανού οµιλητή όταν του επιδειχθεί η λέξη moon ( φεγγάρι θηλυκού γένους στα Ισπανικά: luna ), έτσι ώστε αντιστοιχίζει τη θηλυκότητα του φεγγαριού µε τη θηλυκότητα που υπονοεί ένα όνοµα όπως το Karla. Ένας Γερµανός οµιλητής που επιτελεί την ίδια διαδικασία (που του επιδείχνεται το ζεύγος moon Karla ) θα πρέπει να αισθανθεί αντίσταση µεταξύ του ανδρισµού του φεγγαριού (στα Γερµανικά: Mond, αρσενικού γένους), και της θηλυκότητας της Karla, µε συνέπεια τα ελαφρώς χειρότερα µνηµονικά επιτεύγµατα. Παρόλο που αυτή η εξήγηση ακούγεται λογική, έχει περισσότερο νόηµα στο µυαλό ενός ιθαγενούς οµιλητή γλώσσας µε φυσικό γένος (όπως τα Αγγλικά), όπου τα άρρεν αρσενικό γένος και θήλυ θηλυκό γένος σχεδόν ταυτίζονται εννοιολογικά. Για έναν ιθαγενή οµιλητή γλώσσας µε τυπικό γένος µια τέτοια εξήγηση φαίνεται να προεκτείνει απλοϊκά την άποψη περί κόσµου του οµιλητή γλώσσας φυσικού γένους πάνω σε όλους τους άλλους. Μια εναλλακτική εξήγηση είναι οτι η αλληλοεπίδραση προκαλείται από µια πολύ πιο έµµεση συσχέτιση µεταξύ ουσιαστικού και κύριου ονόµατος από αυτήν που οι B&S υποθέτουν οτι ισχύει. Για παράδειγµα, η λέξη moon στο νου ενός οµιλητή της Ισπανικής (που οµιλεί Αγγλικά) ανακαλεί άθελάτου, ακαριαία, και υποσυνείδητα, την Ισπανική λέξη luna. Αυτή η λέξη είναι θηλυκού γένους, και σχετίζεται µε τη θηλυκή κατάληξη -a, την αντωνυµία ella, και λοιπά. Το κύριο όνοµα Karla είναι επίσης θηλυκού γένους στο νου του Ισπανού οµιλητή (75% των θηλυκών ονοµάτων που ελέγχθηκαν από τις B&S κατέληγαν σε -a, το σηµάδι της Ισπανικής µορφολογίας για τα θηλυκά ουσιαστικά), και έτσι άµεσα και υποσυνείδητα σχετίζεται µε τα ίδια γραµµατικά στοιχεία ( ella, θηλυκό γένος, κλπ). Ας σηµειώσουµε οτι δεν κάνω καµία αναφορά στο φύλο του φεγγαριού σ αυτό το νοηµατικό σχέδιο. Με άλλα λόγια, υπάρχει πολλή επικάλυψη στις γλωσσολογικές διασυνδέσεις µεταξύ των εννοιών moon luna και Karla στο νου του οµιλητή της Ισπανικής. Καµιά πειραµατική διαρρύθµιση δεν µπορεί να αποκόψει αυτές τις γλωσσολογικές διασυνδέσεις, ώστε να µας επιτρέψει να ελέγξουµε αποκλειστικά διασυνδέσεις όπως θηλυκό θήλυ και αρσενικό άρρεν. εν ισχυρίζοµαι οτι τέτοιες διασυνδέσεις δεν υπάρχουν στο νου ενός οµιλητή γλώσσας µε τυπικό γένος. Τέτοιες διασυνδέσεις ασφαλώς υπάρχουν, και κατά πάσαν πιθανότητα µαθαίνονται στο σχολείο, όπου οι λέξεις αρσενικό και θηλυκό χρησιµοποιούνται σαν ετικέττες για κατηγορίες ουσιαστικών που ο γηγενής οµιλητής έχει ήδη προσλάβει σε πολύ πρωτύτερο στάδιο. Αυτό που ισχυρίζοµαι είναι οτι πειράµατα σαν κι αυτό που περιγράφεται από τους B&S (και του Konishi) δεν ανιχνεύουν απαραίτητα την άµεση επιρροή ενός υποτιθέµενου φύλου των ουσιαστικών στη νόηση των οµιλητών γλωσσών µε τυπικό γένος, αλλ αντί γι αυτό ανιχνεύουν τις πολύπλοκες και έµµεσες διασυνδέσεις µεταξύ γένους και φύλου σε τέτοιες γλώσσες, διασυνδέσεις που έχουν βάση τόσο στην αντίληψη όσο και στη γλωσσολογία. Εξέλιξη του Γένους Ποια θα µπορούσε να είναι η προέλευση του γραµµατικού γένους; Οι B&S υποδεικνύουν τις πιθανές κοινές διαισθήσεις των ανθρώπων, οµιλητών διαφόρων γλωσσών, κι επιχειρούν να κάνουν µετρήσιµη αυτήν την υπόθεση εξετάζοντας τις διαισθήσεις οµιλητών της Αγγλικής. Η σύγκριση µεταξύ τέτοιων διαισθήσεων και Ινδο-Ευρωπαϊκών γλωσσών που έκανα, υπέδειξε οτι οι εν λόγω διαισθήσεις δεν δείχνουν κάποια ιδιαίτερη συσχέτιση µε τις γλώσσες που µελετήθηκαν (Πίνακας 1). Επιπλέον, θα είχε νόηµα να µιλάµε για συσχέτιση αν οι γλώσσες συµφωνούσαν µεταξύ-τους. Αλλιώς, αν βρούµε κάποια συσχέτιση µεταξύ των διαισθήσεων των µονογλωσσικών οµιλητών της Αγγλικής και, ας πούµε, της Κουρδικής, δεν έχουµε λόγο να υποθέσουµε οτι ισχύει κάτι το βαθύτερο από µια απλή τυχαιότητα. Κοιτάζοντας πάλι τα δεδοµένα του Πίνακα 1, βλέπουµε οτι η µόνη ασθενής συµφωνία που είναι παρατηρήσιµη µεταξύ γλωσσών είναι µεταξύ µελών της ίδιας υποοικογένειας (π.χ., Πορτογαλικά Ισπανικά, κλπ.). Όσο πιο φυλογεννετικά απόµακρες είναι οι γλώσσες, τόσο µικρότερη είναι η συσχέτισή τους (αφήνοντας κάποιο χώρο για το στατιστικό λάθος). Αυτό υποδεικνύει µια πιθανή απάντηση για το ερώτηµα της προέλευσης του γένους. Το οτι οι Ινδο-Ευρωπαϊκές γλώσσες εξελίχτηκαν από κάποια κοινή προγονική γλώσσα είναι αδιαµφισβήτητο. Είναι πιθανό να υποθέσουµε οτι αυτή η προγονική γλώσσα διέθετε ένα σύστηµα γένους, πιθανώς κάποιο µε εννοιολογική βάση. Αλλά τι θα µπορούσε να ωθήσει τις σύγχρονες απογόνους-της να εκχωρήσουν γένη όπως αρσενικό και θηλυκό σε άψυχα αντικείµενα; Και πώς µπορεί ένα καθαρό σύστηµα (ανέφερα τη γλώσσα Ταµίλ σαν ένα παράδειγµα στην εισαγωγή) να εξελιχθεί στο σύγχρονο χάος και τη διαφωνία; Η απάντηση που έχουν δώσει µερικοί ερευνητές σ αυτές τις ερωτήσεις είναι οτι η προέλευση του γένους είναι καθαρά τυπική: κάποιες καταλήξεις ουσιαστικών που διαφοροποιούνται ως προς το φύλο λειτούργησαν σαν µαγνήτες, και δηµιούργησαν τα γένη µε τελείως τυπικό, µη-εννοιολογικό τρόπο (Brugmann, 1899). Αυτό αφήνει αναπάντητο το ερώτηµα του τι ώθησε τα διαφοροποιήσιµα ως προς φύλο ουσιαστικά, αντί για οποιαδήποτε άλλη κατηγορία, να γίνουν οι µαγνήτες. Μια άλλη πιθανή απάντηση είναι οτι σε κάποιες γλώσσες το αρχικά εννοιολογικό ουδέτερο γένος

6 χάθηκε, και το κενό αναπληρώθηκε από τα αρσενικά και θηλυκά γένη που εκχωρήθηκαν σε πρωτύτερα ουδέτερα ουσιαστικά. Μια τέτοια διαδικασία µπορεί να παρατηρηθεί σήµερα στα Ρωσσικά, όπου τα ουδέτερα ουσιαστικά είναι µόνο το 13% του συνόλου, και οι δάνειες λέξεις που εισάγονται στη γλώσσα εκχωρούνται κυρίως στο αρσενικό γένος, όπως επίσης και στο θηλυκό (Corbett, 1991:317). Όµως αυτή η υπόθεση δεν παίρνει υπόψη-της γλώσσες που διατηρούν το ουδέτερο γένος, και παρά ταύτα εκχωρούν αρσενικά και θηλυκά γένη σε άψυχα αντικείµενα (Γερµανικά, Ελληνικά, κλπ.). Μια εναλλακτική υπόθεση είναι οτι οι αρσενικές και θηλυκές εκχωρήσεις σε άψυχα αντικείµενα υπήρχαν ακόµα και στην προγονική Ινδο-Ευρωπαϊκή γλώσσα. Αν και τέτοιες εκχωρήσεις στερούνται νοήµατος σήµερα, θα µπορούσαν να είχαν νόηµα στο µακρυνό παρελθόν, τουλάχιστον µεταξύ των λίγων οµιλητών της προγονικής γλώσσας, βασιζόµενες σε ανιµιστικές κοσµοθεωρήσεις. Θα µπορούσε να φαίνεται φυσικό σε κάποια συγκεκριµένη φυλή οτι, για παράδειγµα, µια πέτρα έχει θηλυκό φύλο. Καθώς όµως η προγονική γλώσσα εξελίχθηκε, οι ιδέες για το φύλο της πέτρας άλλαξαν επίσης. Εφόσον δεν υπάρχει αντικειµενικός τρόπος να συµφωνήσουµε σε κάτι όπως το φύλο µιας πέτρας, οι γνώµες ανάµεσα στις γλώσσες-απογόνους άρχισαν να διίστανται. Αυτό που παρατηρούµε σήµερα φαίνεται σαν µια πλήρως τυπική και αυθαίρετη εκχώρηση, καθώς ο πρωταρχικός λόγος έχει χαθεί. Μια πρόβλεψη αυτής της υόθεσης είναι οτι η εξέλιξη του γένους σε τέτοιες γλώσσες θα πρέπει να είναι ανιχνεύσιµη µέσω µιας ασθενούς συµφωνίας µεταξύ φυλογεννετικά συγγενών γλωσσών. Πιστεύω οτι η παρούσα εργασία υποστηρίζει αυτό το συµπέρασµα, παρόλο που περαιτέρω έρευνα αυτής της υπόθεσης ασφαλώς ενδείκνυται. Zeitschrift für allgemeine Sprachwissenschaft, no. 4, pp Corbett, Greville (1991). Gender: Cambridge University Press. Dixon, R. M. W. (1972). The Dyirbal Language of North Queensland. Cambridge: Cambridge University Press. Hockett, Charles F. (1958). A Course in Modern Linguistics. New York: Macmillan. Imai, Mutsumi and Dedre Gentner (1997). A crosslinguistic study of early word meaning: universal ontology and linguistic influence. Cognition, vol. 62, no. 2, pp Konishi, Toshi (1993). The Semantics of Grammatical Gender: A Cross-Cultural Study. Journal of Psycholinguistic Research, vol. 22, no. 5, pp Mathiot, M. and M. Roberts (1979). Sex roles as revealed through referential gender in American English. In M. Mathiot (ed.), Ethnolinguistics: Boas, Sapir and Whorf Revisited, 27 pp The Hague: Mouton. Oxford English Dictionary (1993). The New Shorter Oxford English Dictionary: Oxford University Press. Whorf, Benjamin L. (1956). Language, Thought, and Reality: selected writings of Benjamin Lee Whorf. Cambridge, MA: MIT Press. Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους επιβέποντες καθηγητές-µου: τον Douglas Hofstadter, για το οτι επέστησε την προσοχή-µου στη δηµοσίευση των B&S και για το κίνητρο που µου έδωσε για την εργασία-µου και τον Michael Gasser, για τα ανεκτίµητα σχόλια και τις υποδείξεις-του. Επίσης, τον Jeremy Boggess, για το οτι υπέδειξε µια αρχική αβλεψία στη στατιστική-µου ανάλυση και τον Nathan Basik, για την προσεκτικήτου ανάγνωση και διόρθωση του δοκίµιου αυτού του άρθρου. Παραποµπές Boroditsky, Lera and Lauren A. Schmidt (2000). Sex, Syntax, and Semantics. In Proceedings of the 22nd Annual Meeting of the Cognitive Science Society. Philadelphia, PA. Brugmann, K. (1899). Das Nominalgeschlecht in den indogermanischen Sprachen. Internationale

7 Παράρτηµα A: οι λέξεις που εξετάστηκαν Οι 84 λέξεις 4 κατηγοριών δίνονται παρακάτω. Για τις συντµήσεις ονοµάτων των 14 γλωσσών βλ. Πίνακα 1 (κειµένου). Η κωδικοποίηση τιµών γένους είναι: -1 για αρσενικό, 0 για ουδέτερο, 1 για θηλυκό. Ενδιάµεσες τιµές σηµαίνουν οτι περισσότερες της µιας εκχωρήσεις ήσαν δυνατές για το ουσιαστικό (π.χ.: sea, γερµανικά και ισπανικά), ή οτι και άλλα ουσιαστικά άλλου γένους αντιστοιχούν στην ίδια έννοια. Τα κενά σηµαίνουν οτι δεν µπόρεσα να επιβεβαιώσω το σωστό γένος. Fr It Pt Sp Du Ge Ic Ir Pl Ru Se Al Gr Ku All En Τεχνητά door wall table * chair * spoon fork * knife car house bridge * pistol book paper * bed * hammer key * hat shirt watch * pencil r 2 =.14 Φυσικά sky sun moon star * tree sea river thunder rain forest boulder mountain lake air wind earthquake stone flower gold * water island fire r 2 =.02 Οι δύο τελευταίες στήλες (All, En) είναι οι µέσοι όροι των 14 γλωσσών και των 20 µονόγλωσσων αγγλικής, αντίστοιχα. Αποσαφηνίστηκαν οι λέξεις σηµειωµένες µε (*) ως εξής για υποκείµενα που τους ζητήθηκε να εκχωρήσουν ένα γένος: table (furniture); chair (furniture); fork (utensil); bridge (over river); paper (a sheet of); bed (furniture); key (locking a door); watch (measuring time); star (on sky); gold (metal); power (of ideas, of wealth); revolution (of people). Fr It Pt Sp Du Ge Ic Ir Pl Ru Se Al Gr Ku All En Αφηρηµένα justice freedom democracy idea group anger surprise question hunger power * love revolution * friendship war religion answer happiness sadness attack defense r 2 =.03 Ζώα cat dog horse lion elephant snake tiger antelope ant fly butterfly bee bird wolf fox fish sparrow penguin chimp bear spider whale r 2 =.21

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

2.3. Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 100 104 Α ΟΜΑ ΑΣ

2.3. Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 100 104 Α ΟΜΑ ΑΣ .3 Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 00 04 Α ΟΜΑ ΑΣ. Έξι διαδοχικοί άρτιοι αριθµοί έχουν µέση τιµή. Να βρείτε τους αριθµούς και τη διάµεσό τους. Αν είναι ο ποιο µικρός άρτιος τότε οι ζητούµενοι αριθµοί θα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Στα πλαίσια της ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ προσπαθούµε να προσεγγίσουµε τα χαρακτηριστικά ενός συνόλου (πληθυσµός) δια της µελέτης των χαρακτηριστικών αυτών επί ενός µικρού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τοµέας Μαθηµατικών, Σχολή Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών και Φυσικών Επιστηµών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόµενα Εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο 9.1 ηµιουργία µοντέλων πρόβλεψης 9.2 Απλή Γραµµική Παλινδρόµηση 9.3 Αναλυτικά για το ιάγραµµα ιασποράς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 1 Εισαγωγή (ΨΥΧ-122) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 1 Εισαγωγή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Άλλος ένας χάρτης- µάθηµα, που χειρίζεται δύο βασικά θέµατα: - Το θέµα των υποδοχών, αµοιβαίων ή µεικτών, και - Το θέµα του χρονικού προσδιορισµού.

Άλλος ένας χάρτης- µάθηµα, που χειρίζεται δύο βασικά θέµατα: - Το θέµα των υποδοχών, αµοιβαίων ή µεικτών, και - Το θέµα του χρονικού προσδιορισµού. Άλλος ένας χάρτης- µάθηµα, που χειρίζεται δύο βασικά θέµατα: - Το θέµα των υποδοχών, αµοιβαίων ή µεικτών, και - Το θέµα του χρονικού προσδιορισµού. Με αυτόν τον ωριαίο χάρτη επιβεβαιώνεται, ακόµα µια φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙ Η Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΣΥΛΛΟΓΗ, ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙ Η Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΣΥΛΛΟΓΗ, ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙ Η Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΣΥΛΛΟΓΗ, ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασικές µορφές Ερωτήσεων - απαντήσεων Ανοιχτές Κλειστές Κλίµακας ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΓΓΕΛΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΠΘ 2 Ανοιχτές ερωτήσεις Ανοιχτές

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ Αιτιοκρατικό πείραμα ονομάζουμε κάθε πείραμα για το οποίο, όταν ξέρουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιείται, μπορούμε να προβλέψουμε με

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων

Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων Πέτρος Ρούσσος, Τμήμα Ψυχολογίας, ΕΚΠΑ Η λογική της διαδικασίας Ο σάκος περιέχει έναν μεγάλο αλλά άγνωστο αριθμό (αρκετές χιλιάδες) λευκών και μαύρων βόλων: 1 Το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Ευστάθεια Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Αλγεβρικά κριτήρια

Ευστάθεια Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Αλγεβρικά κριτήρια ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος ΚΕΣ Αυτόµατος Έλεγχος Ευστάθεια Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Αλγεβρικά κριτήρια 6 Nicol Tptouli Ευστάθεια και θέση πόλων Σ.Α.Ε ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος Βιβλιογραφία Ενότητας Παρασκευόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Στο πλαίσιο του Ερευνητικού Προγράμματος «Αναμόρφωση του Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του ΠΤΔΕ» (ΕΠΕΑΕΚ/ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) και με την

Στο πλαίσιο του Ερευνητικού Προγράμματος «Αναμόρφωση του Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του ΠΤΔΕ» (ΕΠΕΑΕΚ/ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) και με την ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΟ ΠΤΔΕ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Άσκηση 1 (άσκηση 1 1 ης εργασίας 2009-10) Σε ένα ράφι μιας βιβλιοθήκης τοποθετούνται με τυχαία σειρά 11 διαφορετικά βιβλία τεσσάρων θεματικών ενοτήτων. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως έχουµε δει, για να προσδιορίσουµε τις αποκρίσεις ενός κυκλώµατος, πρέπει να λύσουµε ένα σύνολο διαφορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ιαφάνειες για το µάθηµα Information Management ΑθανάσιοςΝ. Σταµούλης 1 ΠΗΓΗ Κονδύλης Ε. (1999) Στατιστικές τεχνικές διοίκησης επιχειρήσεων, Interbooks 2 1 Γραµµική παλινδρόµηση Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 3 ΙΙ. ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΑ Ε ΟΜΕΝΑ. Σχολείο Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Συχνότητα Γυµνάσιο 773 37.93% Λύκειο 1006 49.36% ΤΕΕ 259 12.71%

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone Hµέθοδος Stepping Stoneείναι µία επαναληπτική διαδικασία για τον προσδιορισµό της βέλτιστης λύσης σε ένα πρόβληµα µεταφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑ ΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑ ΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑ ΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζουµε µε περιγραφικά στατιστικά µέτρα τις βαθµολογικές επιδόσεις των αποφοίτων της Γ Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ Κεφάλαιο ο Μεικτές Στρατηγικές Τώρα θα δούµε ένα παράδειγµα στο οποίο κάθε παίχτης έχει τρεις στρατηγικές. Αυτό θα µπορούσε να είναι η µορφή που παίρνει κάποιος µετά που έχει απαλείψει όλες τις αυστηρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ....3 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 1. Ακαθάριστος κύκλος εργασιών....4 2. Λειτουργικό Κέρδος....7 3. Άποψη για την οικονομική κρίση... 10 4. Τα περισσότερο σημαντικά επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ .Φουσκάκης- Ασκήσεις στους Ελέγχους Υποθέσεων ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ) Με µια νέα µέθοδο προσδιορισµού του σηµείου τήξης (σ.τ.) µετάλλων προέκυψαν οι παρακάτω µετρήσεις για το µαγγάνιο: 67,

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Σύζευξη σπιν-σπιν J = 0 J 0

Σύζευξη σπιν-σπιν J = 0 J 0 Σύζευξη σπιν-σπιν Ας υποθέσουµε ότι έχουµε δύο πυρήνες Α και Χ, οι οποίοι είτε συνδέονται απ ευθείας µε έναν δεσµό είτε η σύνδεσή γίνεται µε περισσότερους δεσµούς. A X J = 0 J 0 Α Χ Α Χ Το σπάσιµο των

Διαβάστε περισσότερα

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο [In D. Theofanopoulou-Kondou, X. Laskaratou, M. Sifianou, M. Georgiafendis, & V. Spyropoulos, eds. Sinxrones tasis stin eliniki glosologia. Meletes afieromenes stin Eirene Philippaki-Warburton [Synchronic

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1ο Α.1. Να αποδείξετε ότι για δύο ενδεχόµενα Α και Β ενός

Διαβάστε περισσότερα

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Χειμερινό Εξάμηνο Ακαδ. Έτος 2015-2016 Ντίνα Λύκα lika@biology.uoc.gr 1. Εισαγωγή Εισαγωγικές έννοιες Μεταβλητότητα : ύπαρξη διαφορών μεταξύ ομοειδών μετρήσεων Μεταβλητή: ένα χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

2.4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ

2.4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ .4 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ Η μέθοδος για τον προσδιορισμό ενός διαστήματος εμπιστοσύνης για την άγνωστη πιθανότητα =P(A) ενός ενδεχομένου A συνδέεται στενά με τον διωνυμικό έλεγχο. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος]

Σελίδα 1 από 13. [Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Λάζαρος (Άρης) Λαζαρίδης ΠΕ02, φιλόλογος] [σχολική μονάδα: 3 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου] [σχολικό έτος: 2012-2013, 1 ο 4μηνο] [τάξη: Β] [τίτλος της ερευνητικής εργασίας: Οι ξένες γλώσσες που ακούμε στο Χαλάντρι] [τόπος: Χαλάνδρι, ημερομηνία: 24 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΚΕ ΟΝΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜ ΕΦΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙ ΠΙΓΝΙΩΝ Εξετάσεις 13 Φεβρουαρίου 2004 ιάρκεια εξέτασης: 2 ώρες (13:00-15:00) ΘΕΜ 1 ο (2.5) α) Για δύο στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Σκοπός του κειµένου είναι να υποστηριχθούν οι παρακάτω θέσεις εν έχουν κανένα απολύτως νόηµα φράσεις του τύπου «η φάση της ταλάντωσης είναι» ή «η αρχική φάση της ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας 3 βασικές μέθοδοι έρευνας: ενδοσκόπηση παρατήρηση πείραμα (+ μοντέλλα) πειραματική ψυχολογία υποκείμενα/συμμετέχοντες πειραματική διαδικασία, έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (POPULATION PROJECTIONS)

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (POPULATION PROJECTIONS) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (OULATION ROJECTIONS) Η κύρια πηγή στατιστικών δεδοµένων που αφορούν το µέγεθος και τη σύνθεση του πληθυσµού είναι η απογραφή. Η απογραφή πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο 8.1 Συντελεστές συσχέτισης: 8.1.1 Συσχέτιση Pearson, και ρ του Spearman 8.1.2 Υπολογισµός του συντελεστή

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL)

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Pascal- Εισαγωγή Η έννοια του προγράμματος Η επίλυση ενός προβλήματος με τον υπολογιστή περιλαμβάνει, όπως έχει ήδη αναφερθεί, τρία εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο ανθρώπινος παράγοντας Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο πλανήτης μας έχει πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που μιλούν μεταξύ 6,000 με 7,000 διαφορετικές γλώσσες. Μερικές γλώσσες ομιλούνται από εκατοντάδες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος Έλεγχοι Υποθέσεων 1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος µ = 100 Κάθε υπόθεση συνοδεύεται από µια εναλλακτική: Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 3. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ o ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A. Η συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη στο ΙR. και c πραγµατική σταθερά. Να αποδείξετε ότι (c f(x)) =c f (x), x ΙR. Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα.

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα. Σημαντικά ψηφία Η ταχύτητα διάδοσης του φωτός είναι 2.99792458 x 10 8 m/s. Η τιμή αυτή είναι δοσμένη σε 9 σημαντικά ψηφία. Τα 9 σημαντικά ψηφία είναι 299792458. Η τιμή αυτή μπορεί να δοθεί και με 5 σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1. Δίνεται ο κάτωθι κλειστός βρόχος αρνητικής ανάδρασης με. Σχήμα 1. στο οποίο εφαρμόζουμε αρνητική ανάδραση κέρδους

Παράδειγμα 1. Δίνεται ο κάτωθι κλειστός βρόχος αρνητικής ανάδρασης με. Σχήμα 1. στο οποίο εφαρμόζουμε αρνητική ανάδραση κέρδους Παράδειγμα 1 Δίνεται ο κάτωθι κλειστός βρόχος αρνητικής ανάδρασης με _ + Σχήμα 1 στο οποίο εφαρμόζουμε αρνητική ανάδραση κέρδους Α) Γράψτε το σύστημα ευθέως κλάδου σε κανονική παρατηρήσιμη μορφή στο χώρο

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

XRTC ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ 2015 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΜΕ ΕΤΑΙΡΙΕΣ

XRTC ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ 2015 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΜΕ ΕΤΑΙΡΙΕΣ XRTC ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ 2015 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΜΕ ΕΤΑΙΡΙΕΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια είναι η μέση αύξηση του κόστους των ναυτιλιακών δανείων της τράπεζάς σας σε σχέση με το 2013; (A.Αμετάβλητη / B.0%-50%

Διαβάστε περισσότερα

Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C

Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές έννοιες Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε ορισμένες έννοιες, οι οποίες ίσως δεν έχουν άμεση σχέση με τους διανυσματικούς χώρους, όμως θα χρησιμοποιηθούν αρκετά κατά τη μελέτη τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑΣ

1.5 ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑΣ 1 1.5 ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑΣ ΜΚ ΕΚΠ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΙΘΜΟΥ ΣΕ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑ 1. Πολλαπλάσια του α : Είναι οι αριθµοί που προκύπτουν αν πολλαπλασιάσουµε τον α µε όλους τους φυσικούς. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος µαθήµατος: Παράδειγµα 1: µελέτη ασθενών-µαρτύρων ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ

Στόχος µαθήµατος: Παράδειγµα 1: µελέτη ασθενών-µαρτύρων ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΠΜΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ, ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΚ. ΕΤΟΣ 2006-2007, 3ο εξάµηνο ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 5 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ΜΕΤΡΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ & ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ SPSS

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικός Πίνακας Ατομική Ακτίνα/ Ενέργεια ιοντισμού Χρήση της διαδραστικής ιστοσελίδας «Ptable».

Περιοδικός Πίνακας Ατομική Ακτίνα/ Ενέργεια ιοντισμού Χρήση της διαδραστικής ιστοσελίδας «Ptable». Περιοδικός Πίνακας Ατομική Ακτίνα/ Ενέργεια ιοντισμού Χρήση της διαδραστικής ιστοσελίδας «Ptable». 3 ο Φύλλο Εργασίας: Σύγχρονος Περιοδικός Πίνακας. Στο τέλος του φύλλου εργασίας θα μπορείς να απαντάς

Διαβάστε περισσότερα

Πινάκες συνάφειας. Βαρύτητα συμπτωμάτων. Φύλο Χαμηλή Υψηλή. Άνδρες. Γυναίκες

Πινάκες συνάφειας. Βαρύτητα συμπτωμάτων. Φύλο Χαμηλή Υψηλή. Άνδρες. Γυναίκες Πινάκες συνάφειας εξερεύνηση σχέσεων μεταξύ τυχαίων μεταβλητών. Είναι λογικό λοιπόν, στην ανάλυση των κατηγορικών δεδομένων να μας ενδιαφέρει η σχέση μεταξύ δύο ή περισσότερων κατηγορικών μεταβλητών. Έστω

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΕΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ - ΕΝ ΕΧΟΜΕΝΑ

1.1 ΕΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ - ΕΝ ΕΧΟΜΕΝΑ 1 1.1 ΕΙΓΜΤΙΟΣ ΧΩΡΟΣ - ΕΝ ΕΧΟΜΕΝ ΘΕΩΡΙ 1. Πείραµα τύχης : Το πείραµα του οποίου δε µπορούµε να προβλέψουµε µε ακρίβεια το αποτέλεσµα. 2. ειγµατικός χώρος : Το σύνολο των δυνατών αποτελεσµάτων ενός πειράµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College Ταυτότητα της Έρευνας Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Θέμα: Αντιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 8 η Ενότητα Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 1. Εισαγωγή Είχαμε πει στο μάθημα Εισαγωγή στη Γλωσσολογία, ότι ο τομέας της Σημασιολογίας χωρίζεται στη λεξική και στη δομική σημασιολογία. Όσον αφορά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5.1 5.8

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5.1 5.8 ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5. 5.8 5. Ένας υγειονοµικός σταθµός θέλει να ελέγξει αν ο µέσος αριθµός βακτηριδίων ανά µονάδα όγκου θαλασσινού νερού σε µια παραλία υπερβαίνει το επίπεδο ασφαλείας των 9 µονάδων. ώδεκα

Διαβάστε περισσότερα

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 Μικρό Θεώρηµα του Fermat, η συνάρτηση του Euler και Μαθηµατικοί ιαγωνισµοί Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης ags@math.uoc.gr Αύγουστος 2008 Αλεξανδρος Γ. Συγκελακης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 00 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α. Έστω t, t,..., t ν οι παρατηρήσεις µιας ποσοτικής µεταβλητής Χ ενός δείγµατος µεγέθους ν, που έχουν µέση τιµή x. Σχηµατίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Μέτρα διασποράς - Συντελεστής μεταβολής ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Καραγιάννης Βασίλης ΑΜ: 201118 Οικονόμου Κυριάκος AM: 201102 ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Στατιστική Γ Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. Βασικές έννοιες

Στατιστική. Βασικές έννοιες Στατιστική Βασικές έννοιες Τι είναι Στατιστική; ή μήπως είναι: Στατιστική είναι ο κλάδος των εφαρμοσμένων επιστημών, η οποία βασίζεται σ ένα σύνολο αρχών και μεθοδολογιών που έχουν σκοπό: Το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

H ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΟ-ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΛΑΜΠΡΟΣ ΛΑΪΟΣ ΟΚΤ 2013

H ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΟ-ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΛΑΜΠΡΟΣ ΛΑΪΟΣ ΟΚΤ 2013 H ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΟ-ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΛΑΜΠΡΟΣ ΛΑΪΟΣ ΟΚΤ 2013 ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΚΕΦ3 Περιλαµβάνει Εργαστήριο στην τάξη Προβολές Video Ασκήσεις Επανάληψη Βοµβαρδιζόµαστε από αναποτελεσµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική Ικανότητα ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Κάθε υλικό από το οποίο μπορεί να περάσει ηλεκτρικό ρεύμα, ονομάζεται

Μηχανική Ικανότητα ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Κάθε υλικό από το οποίο μπορεί να περάσει ηλεκτρικό ρεύμα, ονομάζεται Μηχανική Ικανότητα Πώς τα πας με τους νόμους της φύσης; Κατανοείς τις βασικές αρχές της φυσικής, χημείας, μηχανολογίας; Είσαι καλός στις επιδιορθώσεις και στο χειρισμό εργαλείων; Κάνοντας το επόμενο τεστ

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Φροντιστηρίου «Υπολογιστική Νοηµοσύνη Ι» 7ο Φροντιστήριο 15/1/2008

Ασκήσεις Φροντιστηρίου «Υπολογιστική Νοηµοσύνη Ι» 7ο Φροντιστήριο 15/1/2008 Ασκήσεις Φροντιστηρίου «Υπολογιστική Νοηµοσύνη Ι» 7ο Φροντιστήριο 5//008 Πρόβληµα ο Στα παρακάτω ερωτήµατα επισηµαίνουµε ότι perceptron είναι ένας νευρώνας και υποθέτουµε, όπου χρειάζεται, τη χρήση δικτύων

Διαβάστε περισσότερα