ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ ΙΩΆΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ: ΕΝΑΣ ΛΌΓΙΟΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ ΤΗΣ ΠΡΏΙΜΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑΣ ΕΠΟΧΉΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ ΙΩΆΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ: ΕΝΑΣ ΛΌΓΙΟΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ ΤΗΣ ΠΡΏΙΜΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑΣ ΕΠΟΧΉΣ"

Transcript

1 ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ ΙΩΆΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ: ΕΝΑΣ ΛΌΓΙΟΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ ΤΗΣ ΠΡΏΙΜΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑΣ ΕΠΟΧΉΣ 'Ρήτορας δέ αγαθούς, η τους Πλάτωνος και 'Αριστοτέλους εταίρους, τίς ούτω πασών εκάστοτε τίκτει, ωσπερ άναγκαίαν τινά φοράν τω βίω ταυτηνί συντελουσα, παντοδαπών μέν λόγων τεχνίτας, βιβλία δέ τίκτοντας μουσών μεν καί χαρίτων ως ειπείν πρυτανεία, παισί δέ 'Ελλήνων ραστώνην; Με τα επαινετικά αυτά Λόγια, όπως άλλωστε επιβάλλουν οι κανόνες της ρητορικής, ό Νικόλαος Καβάσιλας (γεν. περ. 1320) μιλάει για τους λογίους της γενέτειρας του Θεσσαλονίκης 1. Είναι ή εποχή κατά την οποία δραστηριοποιούνται στη Θεσσαλονίκη λόγιοι πού συνέβαλαν στην αναβίωση της κλασικής παιδείας καί στην πνευματική ακμή της πόλης 2. Σ' αυτό το διανοητικό κλίμα έζησε καί ό 'Ιωάννης Σταυράκιος ΝΙΚΌΛΑΟΣ ΚΑΒΆΣΙΛΑΣ, Προσφώνημα εις τον ενδοξον τοΰ Χρίστου Μεγαλομάρτυρα Δημήτριον τον Μυροβλύτην (BHC 543), εκδ. Θ. ΙΩΆΝΝΟΥ, Μνημεία 'Αγιολογικά νυν πρώτον εκδιδόμενα, Βενετία 1884, ανατ. Λιψία 1973, 70. Γενικά για τα κείμενα που αναφέρονται στην πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης αυτή την εποχή, βλ. 'Ελένη ΚΑΛΤΣΟΠΑΝΝΗ - Σοφία ΚΟΤΖΑΜΠΆΣΗ - Ήλιάνα ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ, Η Θεσσαλονίκη στη βυζαντινή Λογοτεχνία Ρητορικά και αγιολογικά κείμενα [Βυζαντινά κείμενα και Μελέται 32], Θεσσαλονίκη 2002, 57, 187, καί ιδίως Ή βιβλιογραφία για την πνευματική ζωή τής Θεσσαλονίκης αυτή την εποχή είναι εκτενέστατη βλ. Β. ΛΑΟΥΡΔΑΣ, Ή κλασσική Φιλολογία εις τήν Θεσσαλονίκην κατά τον δέκατον τέταρτον αιώνα ['Εταιρεία Μακεδόνικων Σπουδών. "Ιδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου 37], Θεσσαλονίκη Βλ. επίσης τα Πρακτικά Β' Συμποσίου, Η Μακεδονία κατά την εποχή των Παλαιολόγων (Θεσσαλονίκη Δεκεμβρίου 1992), Θεσσαλονίκη 2002, δπως καί τίς ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις τής 'Αγγελικής ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟ- ΠΟΥΛΟΥ, Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Χώρος και Ιδεολογία [Επιστημονική Επετηρίδα Φιλοσοφικής Σχολής, Δωδώνη, Παράρτημα 62], Γιάννενα 1996, 123 κ.έ., 218 κ.έ. 3. Η. G. BECK, Kirche und theologische Literatur im byzantinischen Reich, Μόναχο 1959, 689 PLP, αρ ' Κ. Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, OÎ απαρχές τής πνευματικής ακμής στή Θεσσαλονίκη κατά τον 14ο αιώνα, Δωδώνη 21/1, 1992 (= Μνήμη Φάνης Μαυροειδή),

2 380 ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ Είναι άγνωστοι ό χρόνος καί ό τόπος τής γέννησης του Σταυρακίου, άλλα είναι βέβαιο οτι έζησε κατά τίς τελευταίες δεκαετίες του δέκατου τρίτου αιώνα, σύμφωνα με τίς πληροφορίες έγγραφου τής μονής Λαύρας μέ τή διαθήκη Θεοδώρου Κεραμέα, πρώην αρχιεπισκόπου Άχρίδας 4. Ή διαθήκη συντάχθηκε από το δικαιοφύλακα Λέοντα Φοβηνο στίς 12 'Απριλίου μέ τήν παρουσία τών εκκλησιαστικών αρχόντων τής μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, τής Αγίας Σοφίας 6, τών θεοφιλέστατων αρχόντων τής άγιωτάτης μητροπόλεως Θεσσαλονίκης τοΰ χαρτοφύλακος κυρ Ιωάννου του Σταυρακίου, του μεγάλου σακελλαρίου κυρ Ιωάννου τοΰ Πόθου καί του σακελλίου κυρ Λέοντος του Περατικοϋ Ό 'Ιωάννης Σταυράκιος μέ τήν Ιδιότητα του χαρτοφύλακος καί αυτήν τοΰ ταβουλλαρίου 8, δίδει εντολή να αντιγραφεί τό έγγραφο τής Διαθήκης καί τέλος υπογράφει ως μάρτυρας στή διαθήκη 9. Τό ενδιαφέρον έγγραφο διασαφηνίζει τό χρόνο δράσης του Σταυρακίου στή Θεσσαλονίκη 10, όσο καί τα όφφίκια πού έφερε εκείνη τήν εποχή. Ή άσκηση καθηκόντων ταβουλλαρίου προϋποθέτει 4. P. LEMERLE - Α. GuiLLOU - Ν. SVORONOS - Denise PAPACHRYSSANTHOU, Actes de Lavra, IV, Παρίσι 1982, P. LEMERLE - A. GUILLOU - N. SVORONOS - Denise PAPACHRYSSANTHOU, Actes de Lavra, Π, Παρίσι 1977, : όπερ καί έγράφη δια χειρός Λέοντος τού Φοβηνοΰ εκ προτροπής τού θεοφιλέστατου χαρτοφύλακος τής άγιωτάτης μητροπόλεως Θεσσαλονίκης και ταβουλλαρίου κυρ 'Ιωάννου του Σταυρακίου του ανωτέρω δεδηλωμένου. 6. 'Αλκμήνη ΣΤΑΥΡΙΔΟΥ-ΖΑΦΡΑΚΑ, Η Αγία Σοφία ως Μητροπολιτικός ναός και το επισκοπείο, στο Αφιέρωμα στη μνήμη του Σωτήρη Κίσσα, Θεσσαλονίκη 2001, Actes de Lavra II, Πα τή διαθήκη του εξαιρετικά πλούσιου, δπως φαίνεται από τό περιεχόμενο της, Θεοδώρου Κεραμέα, βλ. Ρ. E. PIELER, Das Testament des Theodoros Kerameas, στο W. SEIBT (έκδ.), Geschichte und Kultur der Palaiologenzeit [ Osterreichische Akad. der Wissenschaften. Phil.-hist. Klasse 241], Βιέννη 1996, J. DARROUZÈS, Recherches sur les Όφφίκια de l'église Byzantine [Archives de l'orient chrétien 11], Παρίσι 1970, , βλ. καί Βασιλική Α. ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΟΥ, Εκκλησιαστικά αξιώματα και υπηρεσίες στην πρώιμη και μέση Βυζαντινή περίοδο [Forschungen zur byzantinischen Rechtsgeschichte, Athener Reihe], Αθήνα-Κομοτηνή 1996, , 628 κ.έ. 9. Actes de Lavra, II, Δέν γνωρίζουμε αν ό μητροπολίτης Κεραμέας ταυτίζεται μέ τον μνημονευόμενο σέ επιστολή του Γρηγορίου Κυπρίου προς τό Σταυράκιο. Για τίς 'Επιστολές του Γρηγορίου Κυπρίου χρησιμοποιείται ή έκδοση του Μ. TREU, Briefe des Georgios Kyprios an Johannes Staurakios, Mémoires de l'académie de Russie, Ville série, Άγ. Πετρούπολη 1902, , πού περιέχει μόνο τα γράμματα προς τό Σταυράκιο, καθώς καί τήν έκδοση του Σ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗ, Του σοφωτάτου καί λογιωτάτου καί οικουμενικού πατριάρχου κυρού Γρηγορίου τοΰ Κυπρίου Έπιστολαί, 'Εκκλησιαστικός Φάρος 1-5, Ό μνημονευόμενος Κεραμέας αναφέρεται στην Επιστολή 1 (TREU), 94 = Επιστολή 14, Έκκλ Φάρος 1, 1908, Βλ. Ι. DUJCEV, Α quelle époque vécut l'hagiographe Jean Staurakios?, An.Boll. 100, 1982,

3 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ 381 ότι είχε ακολουθήσει νομικές σπουδές, για τίς όποιες όμως δέν διαθέτουμε περισσότερες πληροφορίες 11. Σημειώνουμε, πάντως ότι σέ επιστολή του προς τό Σταυράκιο, ό Γεώργιος-Γρηγόριος Β' Κύπριος επαινεί τή νομομάθειά του: καί του δικαίου προβεβλημένος, ει καί τις έτερος έν Θεσσαλονίκη 12. Ή παρουσία μεταξύ τών μαρτύρων στο προαναφερθέν έγγραφο του μεγάλου σακελλαρίου 'Ιωάννη Πόθου -^ιού έχει ταυτιστεί μέ τον ύπατο τών φιλοσόφων 'Ιωάννη Πεδιάσιμο 13 καί οι δεσμοί φιλίας, για τους οποίους θα μιλήσουμε πιο κάτω, πού συνέδεαν τον 'Ιωάννη Σταυράκιο μέ τον Γεώργιο Κύπριο, οδηγούν στην υπόθεση οτι ανήκαν στην ϊδια ηλικιακή ομάδα, είχε δηλαδή γεννηθεί κατά τή δεκαετία τοΰ Καθώς τό έτος 1327, τό όφφίκο τού χαρτοφύλακα τής μητρόπολης Θεσσαλονίκης κατείχε ό 'Ιωάννης Στρυμβάκων 15 συνάγεται οτι ό Σταυράκιος είχε αποβιώσει πρίν άπό τό έτος αυτό. Στή συλλογή τών επιστολών του υπαλλήλου τής αυτοκρατορικής γραμματείας καί επιστολογράφου Μιχαήλ Γαβρά (περ περ. 1350) υπάρχουν δύο επιστολές πού απευθύνονται Τω Σταυρακίω κυρώ καί γράφτηκαν κατά τήν περίοδο Σύμφωνα μέ τους συντάκτες τοΰ PLP 17, ό παραλήπτης τους δέν ταυτίζεται μέ τον 'Ιωάννη Σταυράκιο, το χαρτοφύλακα Θεσσαλονίκης, δμως θεωρείται το Ίδιο πρόσωπο μέ τον κάπως μεταγενέστερο επίσης ανώνυμο Σταυράκιο, ό όποιος μέσω τού έμμετρου 11. Πα τήν ασαφή πληροφόρηση πού έχουμε για τίς νομικές σπουδές, πβ. Σπ. ΤΡΩΙΑΝΟΣ, ΟΙ δικαϊκές σπουδές στη Μακεδονία κατά τον δέκατο τέταρτο αιώνα, στο Η Μακεδονία κατά την εποχή των Παλαιολόγων (όπως σημ. 2), Επιστολή 10 (TREU), 101 = Επιστολή 99, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, A.TURYN, Dated Greek Manuscripts of the Thirteenth and Fourteenth Centuries in the Libraries of Italy, τόμ. 1, Urbana-Chicago-London 1972, Ή γέννηση τού 'Ιωάννη Πεδιάσιμου Πόθου τοποθετείται γύρω στο 1240 καί τού Γεωργίου Κυπρίου περίπου το 1241, βλ. PLP, αρ καί αρ αντίστοιχα. 15. PLP, άρ βλ. καί Γ. Ι. ΘΕΟΧΑΡΙΔΟΥ, Δημήτριος Δούκας Καβάσιλας καί άλλα προσωπογραφικά έξ ανεκδότου χρυσοβούλλου του Καντακουζηνού, 'Ελληνικά 17, 1962, 7 σημ. 2. Ό αποδέκτης δύο επιστολών τού Μιχαήλ Γαβρά, πού επιγράφονται Σταυρακίω κυρώ, δέν ταυτίζεται μέ τον 'Ιωάννη Σταυράκιο, δπως είχε υποθέσει ό G. FATOUROS, Die Briefe des Michael Gabras (ca nach 1350) [Wiener Byzantinistische Studien 10/1], Βιέννη 1973, 48. Βλ. τώρα, PLP, αρ Πρόκειται για τήν επιστολή 344, στην οποία ό επιστολογράφος, πού είχε συνθέσει εγκώμιο (δέν έχει διασωθεί) για τον αυτοκράτορα 'Ανδρόνικο Β' Παλαιολόγο, ζητά τή γνώμη τού Σταυρακίου για τό έργο αυτό. Ό Γαβράς τού έστειλε καί δεύτερη, τήν επιστολή αρ. 406, Ίσως γιατί ή πρώτη παρέμεινε αναπάντητη. FATOUROS, Die Briefe des Michael Gabras, PLP, αρ

4 382 ΕΛΕΩΝ0ΡΑ KOYNTOYPA-ΓΑΛΑΚΗ επιτάφιου ποιήματος τού Μανουήλ Φιλή ( ), θρηνεί τήν πρόωρα χαμένη σύζυγο του "Αννα 18. Στοιχεία για τήν προσωπικότητα καί τή δράση τού χαρτοφύλακος Θεσσαλονίκης 'Ιωάννη Σταυρακίου σταχυολογούνται άπό τίς 13 σωζόμενες 19 επιστολές, πού τοΰ απηύθυνε ό σύγχρονος του πατριάρχης Γρηγόριος Κύπριος 20. Οι έν λόγω επιστολές δέν είναι καταχωρημένες κατά χρονολογική σειρά 21, ωστόσο όλες γράφτηκαν πρίν άπό τό Μάρτιο τού , πρίν δηλαδή άπό τήν ανάρρηση τού Γεωργίου στον πατριαρχικό θρόνο. Στή χρονολόγηση αυτή οδήγησε ή παρατήρηση οτι περιέχονται στο πρώτο μέρος τής συλλογής τών επιστολών τού μετέπειτα πατριάρχη, τό όποιο στο χειρόγραφο διακρίνεται σαφώς άπό τό δεύτερο μέρος πού επιγράφεται: έπιστολαί έκδοθεΐσαι έν τώ πατριαρχεία? 3. Ένα περισσότερο συγκεκριμένο στοιχείο πού δείχνει οτι οΐ επιστολές προς τό Σταυράκιο συντάχθηκαν πρίν ό Κύπριος αλλάξει τό ονομά του σέ Γρηγόριος μέ τήν άνοδο του στο πατριαρχικό αξίωμα τό , είναι τό γεγονός οτι στίς επιστολές 1 (14), 2 (20), 3 (21), 11 (106) (ό αριθμός στην παρένθεση αντιστοιχεί στον αριθμό τής επιστολής κατά τήν έκδοση Εύστρατιάδη) ό συντάκτης αναφέρεται στον εαυτό του μέ τό «κατά κόσμον» βαπτιστικό του όνομα, Γεώργιος. Μάλιστα στην επιστολή 2 (20) αναφέρει χαρακτηριστικά οτι ήταν γνωστός στους γείτονες ώς Γεώργιος Κύπριος καί οτι διέμενε στή μονή τού Σωτήρος, τήν επονομαζόμενη τοΰ 'Ακατάληπτου ΜΑΝΟΥΗΛ ΦΊΛΗΣ 'Επιτάφιοι εις τήν γυναίκα τοΰ Σταυρακίου, έκδ. Ε. MILLER, Manuelis Philae Carmina, Παρίσι 1855, ανατ. Αμστερνταμ 1967, Ι, Για το Μανουήλ Φίλη, καί για τήν "Αννα, βλ. PLP, άρ καί άρ. 999 αντίστοιχα. 19. Ό W. LAMEERE, La tradition manuscrite de la correspondance de Grégoire de Chypre, Patriarche de Constantinople, Βρυξέλλες-Ρώμη 1937, 8 κ.έ., θεωρεί ότι ό Νικηφόρος Χοϋμνος ή ή Θεοδώρα Ραούλαινα συγκέντρωσαν τό τελικό corpus τών επιστολών τού δασκάλου τους. Πβ. δμως καί τή διαφορετική άποψη τού C. Ν. CONSTANTINIDES, Some Notes on the Correspondance of Gregory of Cyprus, Έπετηρίς Κέντρου 'Επιστημονικών 'Ερευνών 18, 1991, C. Ν. CONSTANTINIDES, Higher Education in Byzantium in the Thirteenth and Early Fourteenth Centuries (1204-ca.l310), Λευκωσία 1982, 127 σημ Πα τή χρονολογική κατάταξη τών επιστολών, βλ. CONSTANTINIDES, The Correspondance of Gregory, TREU, Briefe, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 47 καί LAMEERE, La tradition manuscrite, ΓΕΏΡΓΙΟΣ ΠΑΧΥΜΕΡΗΣ, Συγγραφικοί Ίστορίαι, έκδ. Α. FAILLER, Georges Pachymérès, Relations historiques [CFHB 24/1-4], Παρίσι , VII.22: III 'Επιστολή 2 (TREU), 95 = 'Επιστολή 20, Έκκλ Φάρος 1, 1908, : Ζητείτω δέ ημάς... έν τη μονή δέ μάλιστα τοΰ Σωτήρος -'Ακατάληπτος επονομάζεται- ένθα ημείς καταμένομεν.... ή τον Κύπριον ζητείτω Γεώργιον. Πβ. Cecil L. STRIKER - Υ. DOGAN KUBAN, Work at Kalenderhane Camii in Istanbul: Second Preliminary report, DOP 22, 1968,

5 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ 383 Σέ όλες του τις επιστολές ό Γεώργιος Κύπριος απευθύνεται μέ μεγάλη οικειότητα στον 'Ιωάννη Σταυράκιο καί τον αποκαλεί άλλοτε «αδελφό» 26 καί άλλοτε «φίλο» του 27. "Η αδυναμία να συναντηθούν καί να συζητήσουν οι δύο φίλοι άπό κοντά θεωρείται άπό τον μετέπειτα πατριάρχη Γρηγόριο όδυνηρόν... πράγμα καί παντός άλλου βαρύτερον, πού αποδίδεται περισσότερο στην τύχη καί όχι σέ δική τους επιθυμία. Θεωρεί, λοιπόν, τήν ανταλλαγή επιστολών μιας πρώτης τάξεως παρηγοριά: ου φαύλη τής οδύνης ταύτης παραμυθία 2^, καί παρακινεί τό φίλο του 'Ιωάννη Σταυράκιο να μήν είναι τόσο οκνηρός καί να άπαντα τακτικότερα. Πλείστα μεν γραμμάτων προς εμοΰ δεδεγμένος, άνταποστείλας δέ ου τοσαΰτα 29 γράφει ό Κύπριος καί τον κατηγορεί για όγραφία 30. Δυστυχώς οΐ επιστολές τοΰ Σταυρακίου δέν μας έχουν διασωθεί. Αντικείμενο τεσσάρων επιστολών τού Κυπρίου προς τό Σταυράκιο είναι ή αντιγραφή κώδικα για λογαριασμό τού Κυπρίου. Μολονότι τό όνομα τοΰ 'Ιωάννη Σταυρακίου δέν ανευρίσκεται ανάμεσα στους γνωστούς γραφείς χειρογράφων, πρόσφατα συνδέθηκε μέ τό όνομα τοΰ Καβάσιλα καί οΐ δύο άνδρες ταυτίστηκαν μέ τους δύο γραφείς τοΰ Πλατωνικού κώδικα Escoria y.1.13, πού χρονολογείται πρίν άπό τό Ή ταύτιση βασίστηκε σέ επιστολή τοΰ Κυπρίου, οπού ό συντάκτης της διαμαρτύρεται έντονα επειδή τό βομβύκινο βιβλίο μέ έργα τοΰ Πλάτωνος, πού τού είχε στείλει ό Σταυράκιος, ήταν αϊσχιστο: όχι μόνον ή γραφή δέν ήταν επιμελημένη, άλλα είχαν χρησιμοποιηθεί παλαιά, λυτά καί άνισομεγέθη βομβύκινα φύλλα, καί κακής ποιότητος μελάνι: ό «πονηρός» γραφεύς ήταν εντελώς ακατάλληλος για τήν αντιγραφή ενός πλατωνικού κώδικα 32. Ή διεκπεραίωση τής αντιγραφής καί ή καθυστέρηση τής 26. Επιστολές 1, 3, 7 (TREU), 94, 96, 98 = Επιστολές 14, 21, Έκκλ. Φάρος 1, 1908, 419, 423 Επιστολή 76, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, Επιστολές 5, 6, 7, 9, 11, 12, 13 (TREU), = Επιστολές 23, 28, Έκκλ Φάρος 1,1908, 424, 427 Επιστολές 76, 82, 106, Έκκλ Φάρος 3, 1909, 14, 19, 38 Οϊ επιστολές 12, 13 τής έκδοσης TREU δέν περιέχονται στην έκδοση Εΰστρατιάδη Πα τίς μεταξύ φίλων υποχρεώσεις, βλ Angeliki Ε. LAIOU, The Correspondence of Gregorios Kyprios as a Source for the History of Social and Political Behavior in Byzantium or, on Government by Rhetoric, orò Geschichte und Kultur der Päaiologenzeit (δπως σημ 7) 'Επιστολή 9 (TREU), 99 = 'Επιστολή 82 Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 19. Βλ. Ν. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ, Βυζαντινή Επιστολογραφία, 'Αθήναι 1969, 'Επιστολή 10 (TREU), 100 = 'Επιστολή 99, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 'Επιστολή 10 (TREU), 100 = 'Επιστολή 99, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 32. "Ιδια λέξη καί μέ το 'ίδιο νόημα είχε χρησιμοποιήσει καί ό ΘΕΌΔΩΡΟΣ ΣΤΟΥΔΙΤΗΣ, 'Επιστολή άρ. 64, έκδ. G. FATOUROS, Theodori Studitae Epistulae [CFHB 31/1], Βερολίνο-Νέα 'Υόρκη 1991, Inmaculada PEREZ MARTIN, El Patriarca Gregorio de Chipre (ca ) y la transmisión de los textos clósicos en Bizancio [Nueva Roma 1], Μαδρίτη 1996, 29, Χειρ δ' έγραψε πονηρά γραφέως, τους μεν παρασύρουσα τους δ' άποσιμοΰσα τών τύπων,... ει δέ καί ώρθογράφηται ήμή, 'άλλοι λεγόντων. 'Επιστολή 6 (TREU), = 'Επιστολή 28, Έκκλ Φάρος 1, 1908,

6 384 ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ αποστολής τοΰ κακογραμμένου χειρογράφου έδωσε τήν αφορμή στον Κύπριο να γράψει επανειλημμένα στο Σταυράκιο. Τό άρχέτυπον πού είχε χρησιμοποιηθεί για τήν αντιγραφή τοΰ τό είχε στείλει ό Γεώργιος Κύπριος άπό τήν Κωνσταντινούπολη τό είχε δανειστεί άπό φίλους του, άπό τους οποίους είχε αποκρύψει οτι τό βιβλίο τους «είχε ταξιδέψει» μέχρι τή Θεσσαλονίκη, υπερόριον γέγονεν λέει χαρακτηριστικά 33. Σέ άλλη επιστολή του μάλιστα διαμαρτύρεται για τήν καθυστέρηση τής αποστολής τού αντιγράφου καί τού αρχετύπου κώδικα, τον όποιο ζητούσαν επίμονα οι ιδιοκτήτες του, γράφοντας του ειρωνικά: Άλλα π σιγάς επί τοσούτον;... ή βούλει παντελώς τό τής ώρας εύκαιρον παρελθεΐν, καί δμβρων άνωθεν γενέσθαι φοράν, και κινηθήναι μέν ανωνύμους ποταμούς καί χείμαρρους Μακεδονίας, κινηθήναι δέ καί τους Θρ^φους τους τε άπό 'Ροδόπης καί Αίμου [Αίμου κατά Treu) καί μεταποιηθήναι σαφώς εις πελάγη καί λίμνας τάς πεδιάδας, ίνα σοι δια κλυδωνίου προς ημάς κομίζηται τά βιβλία;^. Δέν γνωρίζουμε αν ό Σταυράκιος αναμείχθηκε στην αντιγραφή καί άλλων χειρογράφων για λογαριασμό τοΰ Κυπρίου ή άλλου παραγγελιοδότη. Τό γεγονός οτι ό μετέπειτα πατριάρχης Γρηγόριος Β' απευθύνεται ειδικά στον 'Ιωάννη Σταυράκιο διαμαρτυρόμενος για τό κακό αντίγραφο τού Πλατωνικοΰ κώδικα, σέ συνδυασμό μέ τήν κοινή επιστολή πού ό Κύπριος είχε απευθύνει στον Ίδιο καί τον Καβάσιλα 35 επιτρέπει τήν υπόθεση οτι ό 'Ιωάννης Σταυράκιος Ίσως είχε συνεργασθεί μέ τή γνωστή οικογένεια τής Θεσσαλονίκης Καβάσιλα για τήν αντιγραφή κωδίκων 36. Ό Γεώργιος Κύπριος αποκαλεί στίς επιστολές τον χαρτοφύλακα τής Θεσσαλονίκης άνδρα «σοφόν», «σοφώτατον» 37, καί «άνδρα φιλόσοφον» 38, χαρακτηρισμοί πού 33. 'Επιστολή 1 (TREU), 94 = 'Επιστολή 14, Έκκλ. Φάρος 1, 1908, καί 'Επιστολή 3 (TREU), 96 = 'Επιστολή 21, Έκκλ. Φάρος 1, 1908, 423. Βιβλία, για παράδειγμα, τής Θεοδώρας Παλαιολογίνας Ραούλαινας βρίσκονταν στή Βιβλιοθήκη τού Γρηγορίου τού Κυπρίου' βλ. LAIOU, Correspondence of Gregorios Kyprios, 'Επιστολή 2 (TREU), 95 = 'Επιστολή 20, Έκκλ. Φάρος 1, 1908, 422 καί πάλι μέ το 'ίδιο ύφος γράφει τήν 'Επιστολή 3 (TREU), 96 = 'Επιστολή 21, Έκκλ Φάρος 1, 1908, 'Επιστολή 1 (TREU), 95 = 'Επιστολή 14, Έκκλ. Φάρος 1, 1908, 420: τω δέ κυρίω μου τφ άδελφω ημών ( υμών Kaßaotäc κατά TREU) Καβάσιλα, εϊπερ ην αλλην ή τήν παροΰσαν έ'ξειν γραμμάτων ΰπόθεσιν, εγραφον αν κεχωρισμένως ετέρας δέ μή οΰσης, κοινόν αμφοτέρων έστω τό γράμμα 36. Για το scriptorium τής οικογένειας, βλ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ, Δημήτριος Δούκας Καβάσιλας, 6. Βλ. επίσης Ε. Ν. ΚΥΡΙΑΚΟΥΔΗΣ, Το κλασσικιστικό πνεύμα και η καλλιτεχνική ακμή στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο των Παλαιολόγων, στο Αφιέρωμα στη μνήμη του Σωτήρη Κίσσα (όπως σημ. 6), 'Επιστολή 2 (TREU), 95 = 'Επιστολή 20, Έκκλ Φάρος 1, 1908, 422: Άλλα ri σιγάς επί τοσούτον, ανερ σοφώτατε... καί 'Επιστολή 11 (TREU), 101 = 'Επιστολή 106, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, Επιστολή 10 (TREU), 101 = Επιστολή 99, Έκκλ. Φάρος 3, 1909,

7 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ 385 δηλώνουν οτι ό αποδέκτης τών επιστολών ήταν κάτοχος υψηλής παιδείας. Σέ μία μάλιστα επιστολή, πού γράφτηκε ενόσω ή φιλία τών δύο ανδρών πέρασε μία μικρή δοκιμασία 39, ό Κύπριος αναφέρει : καί ταύτα φιλόσοφος άνηρ ων καί τής γεωμετρίας ισότητα επαίνων καί προς γε χαρτοφύλακος έχων αξίωμα έν ούτω περιφανεΐ καί μεγάλη τη πόλει Θεσσαλονίκη και τού δικαίου προβεβλημένος ει καί τις έτερος έν Θεσσαλονίκη. Τό απόσπασμα μας πληροφορεί για τίς σπουδές τοΰ Σταυρακίου, δέν διαθέτουμε όμως άλλες μαρτυρίες για τήν εκπαίδευση του, όπως άλλωστε συμβαίνει καί μέ τήν εκπαίδευση τών περισσότερων λογίων τής εποχής 40. Γνωρίζουμε ωστόσο οτι οι συνομήλικοι του Γεώργιος Κύπριος καί ό 'Ιωάννης Πεδιάσιμος ήταν συμφοιτητές καί είχαν σπουδάσει στην Κωνσταντινούπολη ύπό τήν επίβλεψη τού Γεωργίου Άκροπολίτη 41. Στην Αυτοβιογραφία του ό Γεώργιος Κύπριος αναφέρεται μέ σχετικές λεπτομέρειες στον κύκλο τών σπουδών του, ό όποιος περιελάμβανε φιλοσοφία κυρίως 'Αριστοτέλη, Νικομάχεια αριθμητική καί Ευκλείδεια γεωμετρία 42. Παρόμοια ήταν καί ή εκπαίδευση τοΰ Σταυρακίου άπό οσα τουλάχιστον αναφέρει ό Κύπριος στην επιστολή πού αναφέρθηκε πιο πάνω 43. Ή μαθητεία τού Κυπρίου στο περιβάλλον τοΰ Γεωργίου Άκροπολίτη αντικατοπτρίζεται στην ενασχόληση του μέ τό πλατωνικό έργο. Ό Ίδιος ό Άκροπολίτης σημειώνει οτι είχε ασχοληθεί μέ τον «θειότατον» Πλάτωνα 44 καί τον Ίδιο θαυμασμό φαίνεται οτι είχε κληροδοτήσει τουλάχιστον στο μαθητή του Γεώργιο Κύπριο 45. Ό μαθητής σημειώνει τήν άποψη του για τήν πλατω- 39. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Οι απαρχές, CONSTANTINIDES, Higher Education, TURYN, Dared Manuscripts, τόμ. 1, ΓΡΗΓΌΡΙΟΣ ΚΎΠΡΙΟΣ, Γρηγορίου του άγιωτάτου και μακαριωτάτου οικουμενικού πατριάρχου περί τού καθ' εαυτόν βίου ώς άπ' άλλου προσώπου, έκδ. LAMEERE, La tradition manuscrite (στο έξης: Αυτοβιογραφία) 185. Πα τήν Αυτοβιογραφία του Κυπρίου, βλ. Μ. HINTERBERGER, Autobiographische Traditionen in Byzanz [Wiener Byzantinistischen Studien 22], Βιέννη 1999, 357 καί M. ANGOLD, Autobiography and Identity: The Case of the Later Byzantine Empire, BS1 60, 1999, Βλ. σημ ΓΕΏΡΓΙΟΣ ΑΚΡΟΠΟΛΊΤΗΣ, In Gregorii Nazianzeni sententias, έκδ. A. HEISENBERG, Georgii Acropolitae Opera, Π, Λιψία 1903, ανατ. Στουτγάρδη 1978, 71:... αυτός τών τής φιλοσοφίας ήψάμην οργίων τω τε θειοτάτω συνήλθον Πλάτωνι καί τω μουσολήπτω Πρόκλω,... Βλ. καί τα λεγόμενα του μαθητή του τού άγιωτάτου κυροϋ Γρηγορίου τού Κυπρίου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Έγκώμιον εις τον αυτοκράτορα κυρον Μιχαήλ Παλαιολόγον και Νέον Κωνσταντίνον. PG 142, 381Α. Βλ. Ε. FRYDE, The Early Palaeologan Renaissance (1261-c. 1360), Λέιντεν 2000, 206 κ.έ. 45. Βλ. τήν 'Επιστολή 111, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 43, πού απηύθυνε στο δάσκαλο του' Ό άλλος γνωστός μαθητής τού Γεωργίου Άκροπολίτη 'Ιωάννης Πεδιάσιμος Πόθος ασχολήθηκε περισσότερο, δπως φαί-

8 386 ΕΛΕΩΝΟΡΑ KOYNTOYPA-ΓΑΛΑΚΗ νική σαφήνεια 46, αναζητά σχόλια στον Παρμενίδη 47 καί αποκτά αντίγραφα πλατωνικών κωδίκων 48. Σχετική εξοικείωση μέ τό πλατωνικό έργο διαφαίνεται στο προοίμιο τοΰ Λόγου τοΰ Σταυρακίου για τα Θαύματα τοΰ 'Αγίου Δημητρίου: όπως ό Πλάτων είχε τήν επιγραφή στην είσοδο τής πλατωνικής 'Ακαδημίας μηδε'ις είσίτω άγεωμέτρητος, έτσι καί ό Σταυράκιος υιοθετεί τήν πλατωνική φράση παραλλάσσοντας την μέ τον ακόλουθο τρόπο: μηδείς είσίτω μή καθαρός* 9. Ή κοινή εκπαίδευση καί τό κοινό ενδιαφέρον τού Κυπρίου καί του Σταυρακίου για τον Πλάτωνα συνιστοΰν έμμεσες ενδείξεις οτι καί ό Σταυράκιος είχε μαθητεύσει στην Κωνσταντινούπολη, Ίσως στο Ίδιο κλίμα τής σχολής τού Γεωργίου Άκροπολίτη. Ό Γεώργιος Κύπριος παρακολούθησε μόνο τα μαθήματα τού Γεωργίου Άκροπολίτη, ένώ ό συμμαθητής του 'Ιωάννης Πεδιάσιμος είχε μαθητεύσει καί ύπό τον Μανουήλ Μάξιμο Όλόβωλο 50. Ό λογιώτατος ρήτωρ τών ρητόρων και διδάσκαλος τών διδασκάλων 51 δίδασκε στην Κωνσταντινούπολη 52 τήν Ίδια περίπου εποχή μέ τον Γεώργιο Άκροπολίτη μαθητές πού είτε άνηκαν ήδη στον κλήρο, ε'ίτε προορίζονταν να ακολουθήσουν σταδιοδρομία ως εκκλησιαστικοί άξιωματοΰχοι 53. Ή μαθητεία τοΰ νεται, μέ τον 'Αριστοτέλη (βλ. HUNGER, Literatur, τόμ. 1, Μόναχο 1978, 38) Ίσως γιατί ιδιαίτερα τα αριστοτελικά έργα προσφέρονταν περισσότερο για διδασκαλία βλ. CONSTANTINIDES, Higher Education, 126 καί Sophia MERGIALI, L'enseignement et les lettrés pendant l'époque des Paléologues ( ) ['Εταιρεία τών Φίλων τού Λαού. Κέντρον Έρεύνης Βυζαντίου 5], 'Αθήνα 1996, PG 142, 381Α: καί κατ' αυτόν Πλάτωνα φάναι, σαφή τε καί στρογγυλά καί ακριβώς έκαστα τών ονομάτων άποτετόρνωται. 47. 'Επιστολή 58, Έκκλ. Φάρος 2, 1908, PÉREZ MARTIN, El Patriarca Gregorio de Chipre, (BHG 532) ΙΩΆΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΆΚΙΟΣ, Τοΰ σοφωτάτου καί λογιωτάτου Χαρτοφύλακος Θεσσαλονίκης 'Ιωάννου τού Σταυρακίου λόγος εις τα θαύματα τού Μυρορρόα Μεγάλου Δημητρίου, έκδ. 'Ιωακείμ ΙΒΗΡΙ- ΤΗΣ, 'Ιωάννου Σταυρακίου Λόγος εις τα Θαύματα του 'Αγίου Δημητρίου, Μακεδόνικα 1, 1940, : Άλλ' έπεγέγραπτο πάλαι μέν, σχολή τη τού Πλάτωνος «μηδείς είσίτω άγεωμέτρητος», οίον τι τοΰ τής ιεράς επιστήμης εκείνου νεώ Ιερόν προτεμένισμα καί νύν δέ, τη επιχειρήσει γραφής αγώνων καί θαυμάτων τοΰ Μάρτυρος «μηδείς είσίτω μή καθαρός» έπιγέγραπται. 50. CONSTANTINIDES, Higher Education, Μ. TREU, Manuelis Holoboli Orationes, I II [Programm des königlichen Victoria-Gymnasiums zu Potsdam], Potsdam , 78. Βλ. PLP, άρ Στην Πατριαρχική Σχολή πού στεγαζόταν στο ναό του 'Αγίου Παύλου έν τοις άρχαίοις όρφανοτροφείοις: ΠΑΧΥΜΕΡΗΣ IV.14: II, Πβ. Sophia MERGIALI-FALANGAS, L'école Saint-Paul de l'orphelinat à Constantinople: bref aperçu sur son statut et son histoire, RÉB 49, 1991, ' A. FAILLER, Pachymeriana Nova: L'école Saint-Paul de l'orphelinat, RÉB 49, 1991, CONSTANTINIDES, Higher Education, 56.

9 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ 387 'Ιωάννη Σταυρακίου υπό τον Μανουήλ Μάξιμο Όλόβωλο αποτελεί μια υπόθεση, βασισμένη ωστόσο σέ ορισμένα κοινά στοιχεία τής σταδιοδρομίας του μέ εκείνης τοΰ 'Ιωάννη Πεδιάσιμου: έκτος τής ηλικιακής ομοιότητας καί τής κοινής παρουσίας τους στο Ίδιο λαυρεωτικό έγγραφο καί οΐ δύο είχαν καταλάβει υψηλά εκκλησιαστικά αξιώματα 54, γεγονός πού προϋπέθετε κοινή εκπαίδευση. Ή γνωριμία καί οί δεσμοί φιλίας πού είχαν αναπτυχθεί μεταξύ τού Σταυρακίου καί τού Κυπρίου χρονολογούνται άπό τήν εποχή τών σπουδών τοΰ πρώτου στην Κωνσταντινούπολη. Σέ επιστολή του προς τον Σταυράκιο ό Γρηγόριος ενδιαφέρεται για τήν πορεία τών σπουδών του {πώς δέ καί τα τής σπουδής,) καί δικαιολογείται για τίς σπάνιες επισκέψεις του, λέγοντας οτι ή σωματική αδυναμία του καί ή έλλειψη υποζυγίου τον εμποδίζει να επισκέπτεται τον φίλο του 55. "Ας σημειωθεί, επιπλέον, οτι ή επιστολή επιγράφεται τω αύτφ ένδημοϋντι, μαρτυρία οτι ό αποδέκτης της κατοικούσε στην Κωνσταντινούπολη. Σέ άλλη επιστολή του ό Γρηγόριος αναφέρεται καί πάλι στην εποχή διαμονής καί τών δύο φίλων στή Βασιλεύουσα άλλα δια τήν πόλιν ημών, ήμετέραν γαρ λέγω ην οίκοϋμεν 56. Ή διαπίστωση οτι οί επιστολές τοΰ Κυπρίου προς τον Σταυράκιο χρονολογούνται πρίν άπό τήν άνοδο του στον πατριαρχικό θρόνο τό 1283, οδηγεί στο συμπέρασμα οτι ό Σταυράκιος αναχώρησε άπό τήν Κωνσταντινούπολη κατά τή διάρκεια τής βασιλείας τοΰ Μιχαήλ Η'. Ή σαφέστερη σχετική ένδειξη περιέχεται σέ επιστολή, δπου ό Κύπριος διαμαρτύρεται οτι ενώ ό Σταυράκιος του είχε υποσχεθεί να αποστείλει άπό τή Θεσσαλονίκη ένα καπέλο ώς δώρο, είχαν περάσει ήδη δύο χρόνια χωρίς να εκπληρώσει τήν υπόσχεση του: μέχρι τίνος προβήσεται διετίαν δλην Ίστουργούμενον... Ει γαρ Κύκλωπος, τί λέγω Κύκλωπος, ει γαρ ορούς είχομεν κεφαλήν, καί ύπερπεριττεύον αν έφάνη τό δια τοσούτου γινόμενοφ 1. Άπό τήν επιστολή συνάγεται οτι ό Σταυράκιος είχε φύγει άπό τήν Κωνσταντινούπολη τουλάχιστον δύο χρόνια πρίν από τήν ανάρρηση τού Γεωργίου-Γρηγορίου Β', δηλαδή γύρω στο 1280 η καί νωρίτερα. Ό Σταυράκιος επέστρεψε Ίσως στή Βασιλεύουσα κατά τήν πατριαρχεία τοΰ Αθανασίου Α' ( ). Ή υπόθεση στηρίζεται σέ επιστολή τού πατριάρχη προς τον 54. Καί οι δύο κατείχαν τό όφφίκιο του χαρτοφύλακος χαρτοφύλαξ στην εκκλησία τής Άχρίδας για τήν περίπτωση τού 'Ιωάννη Πεδιάσιμου: 'Επιστολή 35, Έκκλ. Φάρος 1, 1908, 'Επιστολή 13 (TREU), : οτι δ' αυτοί μή ένδημούμεν προς σέ, μή αγανακτεί μηδ' έν δεινώ φαίνου ποιών, άδυνάτως ή άληθέστερον φάναι ούκ άσχόλως εχομεν ύπό τών ένθεν κάκεϊθεν έλκόντων πραγμάτων τούτο ποιείν καί χωρίς τούτου πεζή βαίνειν ανάγκη, μή δντος έφ' ου έποχηθώμεν τη δέ τοιαύτη πορείρ πόνος συμβαίνει πολύς. 56. Επιστολή 12 (TREU), Επιστολή 9 (TREU), 100 = Επιστολή 82, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 19.

10 388 ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ αυτοκράτορα, ή οποία αναφέρεται στα προβλήματα πού προξενούσαν επίσκοποι καί μοναχοί παρεπίδημουντες στην Κωνσταντινούπολη. Ό Αθανάσιος αναφέρεται ειδικότερα σέ δύο πρόσωπα, τον ηγούμενο τής μονής Άκαπνίου καί τον χαρτοφύλακα Θεσσαλονίκης, πρόσωπο πού πιθανώς ταυτίζεται μέ τον 'Ιωάννη Σταυράκιο 58. Ώς αξιωματούχος τής μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, ό Σταυράκιος συνεργάσθηκε μέ λογίους τής πόλης: μέ τον Καβάσιλα πρόκειται για τον 'Ιωάννη Καβάσιλα, πού αντέγραψε τό "Οργανον του Αριστοτέλη τό συνεργάστηκε στην αντιγραφή τοΰ πλατωνικού κώδικα πού είχε αποστείλει άπό τήν Κωνσταντινούπολη ό Γρηγόριος Κύπριος 60 ' ό μέγας οικονόμος τής μητροπόλεως Δημήτριος Βεάσκος (1295) μελοποίησε τό Στιχηρόν τού Σταυρακίου για τον άγιο Δημήτριο 61. Στο προαναφερθέν έγγραφο τής Λαύρας 62 μνημονεύονται καί άλλοι αξιωματούχοι τής μητρόπολης Θεσσαλονίκης, γνωστοί λόγιοι τής Θεσσαλονίκης: ό σακελλάριος Λέων Περατικός, ό ρεφερενδάριος Γεώργιος Φάσος, ό δικαιοφύλαξ Γεώργιος Φοβηνός καί ό γραφέας Λέων Φοβηνός, πού συνδέονταν μεταξύ τους μέ κοινά έδιαφέροντα καί δεσμούς φιλίας. Στον Ίδιο κύκλο άνηκαν επίσης ό Γρηγόριος Κύπριος καί ό 'Ιωάννης Πεδιάσιμος Πόθος, όπως προκύπτει άπό τήν αλληλογραφία τους 63. Είναι, επομένως, εύλογο να υποθέσουμε οτι ό 'Ιωάννης Σταυράκιος, πού είχε συνδεθεί μέ τον Κύπριο κατά τή διάρκεια τών σπουδών του στην Κωσταντινούπολη, μετείχε καί ό Ίδιος στον κύκλο τών λογίων τής Θεσσαλονίκης, ορισμένοι τουλάχιστον άπό τους οποίους είχαν επίσης σπουδάσει στή Βασιλεύουσα καί είχαν ακολουθήσει αντίστοιχη σταδιοδρομία. Αναφέραμε ήδη οτι ό Σταυράκιος συνέταξε Λόγο για τα θαύματα τού αγίου Δημητρίου καί Στιχηρόν προς τιμήν τού Ίδιου αγίου. Στή θεματική ομάδα κειμένων προς 58 Βλ. Alice-Mary TALBOT, The Correspondence of Athanasius I Patriarch of Constantinople. Letters to the emperor Andronicus II, members of the imperial Family, and officials [CFHB 7], Ουάσινγκτον 1975, 'Επιστολή 16 καί σχόλια 321. Τήν καταγωγή του Σταυρακίου άπό τήν Κωνσταντινούπολη πού πιθανολογεί ό LAURENT, Regestes, άρ. 1678, 470, δέχονται μέ πολλές επιφυλάξεις οί συντάκτες του PLP, άρ TURYN, Dated Manuscripts, τόμ. 1, Βλ. καί ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Οι απαρχές, 140 καί σημ. 1. Βλ. καί πιο πάνω, καί σημ Βλ. πιο, πάνω, ΙΩΆΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΆΚΙΟΣ, Στιχηρόν, έκδ. Ά. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ-ΚΕΡΑΜΕΥΣ, 'Ιωάννης Σταυράκιος καί Δημήτριος Βεάσκος, Viz. Vrem. 13, 1907, Για τον Βεάσκο, βλ. PLP, άρ Βλ. πιο πάνω, Τού 'Ιωάννη Πεδιάσιμου Πόθου μέ το Γεώργιο Φοβηνό καί μέ το Δημήτριο Βεάσκο' βλ. Pediasimi, Theodori Pediasimi eiusque amicorum quae exstant, έκδ. M. TREU, Programm des Victoria-Gymnasium zu Potsdam, Potsdam 1899, 44, 45. Τού Γεωργίου Κυπρίου μέ το Δημήτριο Βεάσκο καί τον 'Ιωάννη Πεδιάσιμο βλ. Επιστολή 7, Έκκλ Φάρος 1, 1908, 413 καί Επιστολή 35, Έκκλ. Φάρος 1, 1908, 431. Γιά τον κύκλο αυτό, βλ. TURYN, Dated manuscripts, τόμ. 1,

11 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ 389 τιμήν αγίων τής Θεσσαλονίκης ανήκει καί ό Λόγος στην αγία Θεοδώρα 64. Άς σημειωθεί ότι καί οί δύο Λόγοι συντάχθηκαν για να εκφωνηθούν τήν ήμερα τής εορτής τών αγίων 65. Ό Σταυράκιος συνέθεσε επίσης τον ανέκδοτο ύμνο στον άγιο Νικόλαο 66 καί τον επίσης ανέκδοτο ακόμα Έγκώμιον για τήν όσία Θεοδοσία 67. Σέ αντίθεση μέ τή λακωνικότητα τών επιστολών του, όπως τουλάχιστον συνάγεται από παρατήρηση τοΰ Γρηγορίου Κυπρίου 68, στα φιλολογικά έργα του ό Σταυράκιος επιδεικνύει τίς ρητορικές του Ικανότητες. Ή παρατήρηση αυτή ισχύει καί για τό Έγκώμιον τής αγίας Θεοδοσίας, ή σύνταξη τού οποίου θα μας απασχολήσει στή συνέχεια. Όπως καί οί άλλοι Λόγοι, τό Έγκώμιον εκφωνήθηκε κατά τήν ήμερα ανάμνησης τής όσίας 69. Κατά τό συναξαριακό Βίο, ή όσία μαρτύρησε στην Κωσταντινούπολη κατά τήν πρώτη περίοδο τής Εικονομαχίας, οπότε επικεφαλής ομάδος πιστών αντιτάχθηκε στην καταστροφή τής εικόνας τού Χρίστου στή Χαλκή Πύλη 70. Οί μαρτυρίες περιη- 64. ΙΩΆΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΆΚΙΟΣ, Λόγος εις Θεοδώραν, έκδ. E. KURTZ, Des Klerikers Gregorios bericht über Leben Wunderthaten und Translation der Hl. Theodora von Thessalonich nebst der Metaphrase des Joannes Staurakios, Mémoires de l'académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg, Ville série, 'Αγ. Πετρούπολη 1902, 50-70' βλ. καί Σ. Α. ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ, Ό βίος τής όσιομυροβλύπδος Θεοδώρας τής έν Θεσσαλονίκη, Διήγηση περί τής μεταθέσεως τού τιμίου λεψάνου τής όσίας Θεοδώρας ['Ιερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης, Κέντρον αγιολογικών Μελετών 1], Θεσσαλονίκη 1991, ΣΤΑΥΡΆΚΙΟΣ, Λόγος εις τα θαύματα αγίου Δημητρίου, : άπεταμιεύετό μοι τό τής λογικής νάρδου αλάβαστρον εις τήν ήμέραν σοι τού ενταφιασμού, καθ' ην δηλαδή τό μαρτυρικόν σου τέλος πανηγυρίζομεν. Ο ΊΔΙΟΣ, Λόγος εις Θεοδώραν : πρόκειται τοίνυν και ήμίν, ω παρόντες, ύπόθεσις πανηγύρεως καί εορτής αφορμή. 66. Τό κείμενο παραμένει ανέκδοτο. Πα τον κώδικα Vat. Palat. gr. 138, τού 14ου αϊ., βλ. F. D'AIUTO, Un manoscritto innografico del secolo XIV: il Vaticano Palatino greco 138, RSBN n.s. 28, 1991, καί BHG 1774a. 68. Τό μέν προς ημάς σου γράμμα -Λακωνικόν, εγώ δέ 'άρα πολυλογάς τις καί ώς "Ομηρος έίπη αμετροεπής. 'Επιστολή 11 (TREU), 101 = 'Επιστολή 106, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, Το σχετικό απόσπασμα έχει ώς εξής ώς μή ζημιωθέίεν οί άκροώμενοι: κώδικας 'Ιβήρων 592, φ.70ν. Γιά τήν παράθεση αποσπασμάτων άπό τό κείμενο χρησιμοποιείται ό κώδικας Ιβήρων 592(4712) του 14ου αιώνα, φφ. 69 v -70 r. Βλ. Σπ. ΛΆΜΠΡΟΣ, Κατάλογος τών έν ταϊς βιβλιοθήκαις τού 'Αγίου "Ορους ελληνικών κωδίκων, τόμ. Β', Καίμπριτζ 1900, Ευχαριστώ θερμά τό συνάδελφο Ζήση Μελισσάκη πού είχε τήν καλοσύνη να μελετήσει επί τόπου τον κώδικα καί να συμπληρώσει τήν περιγραφή τού Λάμπρου. Σχετικά μέ τήν ημέρα μνήμης τής όσίας, βλ. Eleonora KOUNTOURA-GALAKE, 29 May 1453: The Fall of Constantinople and the Memory of the Enigmatic St Theodosia: A Strange Coincidence, στο Congreso International Constantinopla 550 Anos desde su calda (Granada 4-6 de diciembre de 2003), ύπό έκδοση. 70. Η. DELEHAYE, Synaxarium Ecclesiae Constantinopolitanae(=Propylaeum ad Acta Sanctorum mensis Novembris), Βρυξέλλες 1902, Βλ. C. MANGO, The Brazen House: A Study of the Vestibule of the Imperial Palace of Constantinople, Κοπεγχάγη 1959, 118. Πβ. επίσης R CORMACK, Women and Icons, and

12 390 ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ γητών, πού επισκέφθηκαν τήν Κωνσταντινούπολη από τον 13ο αιώνα καί εξής καί προσκύνησαν τό σκήνωμα της, καί ή εικονογραφία της, πού αναπτύχθηκε τήν Ίδια εποχή, υποδεικνύουν οτι ή λατρεία της γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση στή Βασιλεύουσα κατά τήν Παλαιολόγεια εποχή 71. Ή όσία Θεοδοσία τής Χάλκης Πύλης υποκατέστησε τήν όμωνυμή της μάρτυρα άπό τήν Καισαρεία καί άπό τον 14ο αιώνα συμπεριελήφθη στην ομάδα όμολογητών τής ορθής πίστης πού παρίστανται σέ εικόνες αφιερωμένες στο «Θρίαμβο τής 'Ορθοδοξίας» 72. Άς σημειωθεί οτι, εκτός άπό τό Σταυράκιο, τοΰ οποίου τό έργο είχε μεγάλη απήχηση, εφόσον σώζεται σέ 19 χειρόγραφα, εγκωμιαστικό λόγο προς τιμήν τής Θεοδοσίας συνέταξε στίς αρχές του 14ου αϊ. ό Κωνσταντίνος Άκροπολίτης 73, ό όποιος είχε σθεναρά αντισταθεί στην Ένωση τών 'Εκκλησιών. Μολονότι κείμενα μέ άντιλατινικό περιεχόμενο συντάσσονταν όχι μόνο μεταξύ τού 1274 καί τού 1282, οπότε ό Ανδρόνικος Β' ακύρωσε τήν Ένωση τών Εκκλησιών, άλλα καί σέ όλη τή διάρκεια του 14ου αϊώνα, «ή συγγραφή αγιολογικών κειμένων αυτή τήν εποχή είναι σχεδόν αποκλειστικά έργο λογίων, ένθερμων ορθοδόξων καί άνθενωτικών» 74. Στο πλαίσιο αυτό, τό εγκώμιο τής Θεοδοσίας άπό τό Σταυράκιο μπορεί να ενταχθεί στο κλίμα λατρείας τής όσίας ώς συμβόλου ορθοδοξίας. 'Εξάλλου, τό αγιολογικό θέμα ανασύρει τήν ατμόσφαιρα τής Εικονομαχίας πού, προσαρμοσμένη στίς συνθήκες διαμάχης μεταξύ τών ενωτικών καί τών άνθενωτικών, χαρακτηρίζει καί άλλα κείμενα πού κυκλοφόρησαν ανώνυμα κατά τή βασιλεία τοΰ Μιχαήλ Η' 75. Women in Icons, στο Liz JAMES (έκδ.), Women. Men and Eunuchs gender in Byzantium, Λονδίνο-Νέα 'Υόρκη 1997, 25 κ.έ. 71. Για τους περιηγητές, βλ. G. P. MAJESKA, Russian Travelers to Constantinople in the Fourteenth and Fifteenth Centuries, Ουάσιγκτον 1984, Για τίς απεικονίσεις τής Θεοδοσίας, βλ. Doula MOURIKI, Portraits of St Theodosia in Five Sinai Icons, στο Θυμίαμα στη μνήμη της Λασκαρίνας Μπούρα, 'Αθήνα 1994, καί Χρυσάνθη ΜΠΑΛΤΟΠΑΝΝΗ, Εικόνα της αγίας Θεοδοσίας της Κωνσταντινουπολίτισσας στη Νάξο, ΔΧΑΕ 22, 2001, MOURIKI, Portraits of St Theodosia, Λόγος εις τήν άγίαν όσιομάρτυρα Θεοδοσία (BHG 1774), PG 140, 893C-936B. 74. Alice-Mary TALBOT, Old Wine in New Bottles: The Rewriting of Saints' Lives in the Palaeologan Period, στο S. CuRCic - Doula MOURIKI (έκδ.), The Twilight of Byzantium: Aspects of Cultural and Religious History in the Late Byzantine Empire (Papers from the Colloquium Held at Princeton University 8-9 May 1989), Princeton, New Jersey 1991, Βλ. S. LILLA, Un opuscolo polemico anonimo contro il Patriarca Becco di Costantinopoli ( ), Byzantion 40, 1970, Βλ. επίσης καί Eleonora KOUNTOURA-GALAKE, Constantine V Kopronymos or Michael VIII Palaiologos the New Constantine? The Anonymous Encomium of Saint Theodosia,

13 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ 391 Οί διαθέσιμες μαρτυρίες δέν επαρκούν ώστε να υποστηριχθεί μέ βεβαιότητα ότι ό Σταυράκιος είχε αποδοκιμάσει δημόσια τήν αυτοκρατορική εκκλησιαστική πολιτική καί οτι αυτός ήταν ό λόγος πού τον οδήγησε στή Θεσσαλονίκη. Ή πόλη βρισκόταν, βέβαια, υπό τήν πνευματική εποπτεία τού Αγίου "Ορους καί ή μητρόπολη λειτούργησε ώς πόλος συσπείρωσης λογίων 76. Στην Κωνσταντινούπολη, αντίθετα, κυριαρχούσε ατμόσφαιρα διωγμών, όπως συνάγεται από τα γραφόμενα τού Γεωργίου-Γρηγορίου Β' Κυπρίου, αλλά καί τού Γεωργίου Παχυμέρη. Παρά τήν αμφιλεγόμενη αρχικά στάση του στο ζήτημα τής Ένωσης τών Εκκλησιών, ό Κύπριος θεωρείται άνθενωτικός 77. Ό Ίδιος, ωστόσο, απέφευγε να εκφρασθεί ευθέως για τήν καινοτομίαν περί τα δόγματα 18 καί προτιμούσε να διατυπώνει τίς απόψεις του έμμεσα, μέ ρητορικούς τρόπους 79. Όπως, όμως, ό Ίδιος ομολογεί στην Αυτοβιογραφία του, κατά τήν περίοδο τής μεγάλης αναταραχής στή Βασιλεύουσα κυριαρχούσε φόβος ακόμη καί για τήν Ίδια τή ζωή: οί περί τό ζήν άπεϊρξαν φόβοι ους αύτω τε καί πολλοίς έτέροις ή περί τα δόγματα καινοτομία καί ή τής εκκλησίας επέστησε ζάλη 80. 'Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι ή σκηνή φόβου μέχρι θανάτου στην περίπτω- Σύμμεικτα 15, 2002, 193, όπου διατυπώθηκε αρχικά ή άποψη για τήν αναβίωση τού κλίματος της εικονομαχίας στα χρόνια του πρώτου Παλαιολόγου αυτοκράτορα ώς έμμεση αναφορά στή διαμάχη μεταξύ τών ενωτικών καί τών άνθενωτικών. Για τό είκονομαχικό λεξιλόγιο καί τίς είκονομαχικές αναπαραστάσεις πού χρησιμοποιήθηκαν άπό τους Άνθενωτικούς, βλ. επίσης Ή. ΑΝΑΓΝΩΣΤΆΚΗΣ, Από την εικόνα της μοναχής Ευφροσύνης στον Βίο των οσίων του Μεγάλου Σπηλαίου: Η ιστορία μιας κατασκευής, στο Ο Μοναχισμός στην Πελοπόννησο 4ος-15ος αι. [ΕΙΕ/ΙΒΕ Διεθνή Συμπόσια 14], Αθήνα 2004, καί ειδικά Πβ. Β. ΚΑΤΣΑΡΌΣ, Γράμματα και πνευματική ζωή στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, στο Ι. Κ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ (έπιμ.), Τοίς άγαθοίς βασιλεύουσα Θεσσαλονίκη: Ιστορία και Πολιτισμός, Β': Τοπογραφία και Τέχνη, Εκπαίδευση και Πνευματική Ζωή, Θεσσαλονίκη 1997, , δπου σημειώνεται οτι κατά τό δεύτερο μισό του 13ου αιώνα αναπτύσσονται δύο παράλληλες πνευματικές τάσεις στή Θεσσαλονίκη, μία θρησκευτική, πού εκφράζεται μέ τήν αγιολογία καί τήν ύμνογραφία, καί μία κοσμική, πού ασχολείται μέ τήν κλασική αρχαιότητα. Ό ϊδιος κατατάσσει τό Σταυράκιο στους «ελάσσονες δημιουργούς». 77. ΠΑΧΥΜΕΡΗΣ, VII.14: III Τό εγκώμιο άλλωστε πού αφιέρωσε στον Μιχαήλ Η' χρονολογείται πρίν άπό τή Σύνοδο τής Λυών. Βλ. C. Ν. CONSTANTINIDES, Byzantine Scholars and the Union of Lyons (1274), στο R. BEATON - Charlotte ROUECHÉ (έκδ.), The Making of Byzantine History. Studies dedicated to Donald M. Nicol, Λονδίνο 1991, Αυτοβιογραφία, 187. Για τή στάση τού Κυπρίου στην ενωτική πολιτική, βλ. επίσης Α. PAPADAKIS, Crisis in Byzantium. The Filioque Controversy in the Patriarchate of Gregory II of Cyprus ( ), Νέα 'Υόρκη 1983, LAIOU, Correspondence of Gregorios Kyprios, Αυτοβιογραφία, 187. Πβ. επίσης KOUNTOURA-GALAKE, The Anonymous Encomium of Saint Theodosia,

14 392 ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ ση τοΰ Θεοδώρου Κότυος, όπως τήν περιγράφει ό Παχυμέρης 81, τήν εποχή πού οί διωγμοί στην Κωνσταντινούπολη είχαν λάβει δραματική έκταση 82. Οί φόβοι αυτοί εμπόδισαν τό Γεώργιο Κύπριο, όπως πιθανώς καί άλλους συγχρόνους του, να εκφράζουν ελεύθερα καί απερίφραστα τίς απόψεις τους. Σέ επιστολή του προς τό Σταυράκιο, ό Κύπριος αποκαλεί τό φίλο του «σοφόν τε αμα καί ευλαβή» 83, υπονοώντας ενδεχομένως τή θέση πού είχε λάβει ό Σταυράκιος για τό ζήτημα τής Ένωσης. Σέ άλλη επιστολή προς τό Σταυράκιο, ό Κύπριος επισυνάπτει αντίγραφα αυτοκρατορικών αποφάσεων, πού αφορούσαν «δικαιώματα» πού ό Σταυράκιος είχε άπωλέσει, επειδή ό αυτοκράτορας δέν είχε ανανεώσει τήν ισχύ τους: Τά πρακτικά καί υμέτερα δικαιώματα άπερρυηκότα τω χρόνω, καί ην εΐχεν ίσχύν όποβεβληκότα, κατελίπετε μέν ύμεΐς, Ίνα πρόβας έν αύτοΐς θείος βασιλικός ορισμός τήν πάλαι αύτόίς έπανασώσηται δύναμιν, και οίον έμβια τό δεύτερον καταστήση. Προέβη δέ ουδαμώς ουδέ κατέστησεν^4. Άπό τήν Ίδια επιστολή αναδεικνύεται μέ σαφήνεια τό κλίμα απελπισίας καί φόβου στή Βασιλεύουσα: ζω καί εγώ' εί δέ έρώ, οτι καλώς, τής συνήθειας χάριν έρώ, ου τής αληθείας. Ή ατμόσφαιρα απασχολεί τον Κύπριο καί σέ άλλη επιστολή, όπου εξηγεί στο Σταυράκιο ότι είχε σταματήσει να τού γράφει εξαιτίας της «βαρύτητας τού καιροΰ» (ore καί τα προς αλλήλους ημάς (ήμϊν κατά Treu) άνομίλητα εμενεν, εϊκοντα καί αυτά τη βαρύτητι τού καιρού), ένώ μόλις παραμερίσθηκε τό «έμπόδιον» άρχισε καί πάλι ή ακώλυτη αλληλογραφία: οπού γε τό έμπόδιον ούχ οίον καί λανθάνειν εστίν; αλλ ' επειδή περ εκείνο, ο, τι περ ( οτι ποτέ κατά Treu) άρα καί ην, εκποδών έγένετο νεύσει Θεού, πάροδος δέ ήδη τοίς ήμετέροις γράμμασιν άκωλύτοις μεθ' ότουούν (sic) ήκειν προς σε 85. Άπό τό απόσπασμα διαφαίνεται ότι οί συντάκτες τών επιστολών ήταν ιδιαίτερα προσεκτικοί στή γραπτή διατύπωση τών απόψεων τους, Ίσως επειδή ασκούνταν έλεγχος τής αλληλογραφίας. Μέ τήν έκφραση, έξαλλου, rò 81. ΠΑΧΥΜΈΡΗΣ, VI.24: II : ό δ' ούκ εφθη δεθείς καί τώ φόβω διαπεφώνηκε καί, φόρτος ελεεινός αρθείς, πολλών βλεπόντων, τη γη παρεδίδοτο. Βλ. καί Εύδ. Θ. ΤΣΟΛΑΚΗΣ, Ό 'Ιωάννης "Αγγελος Δούκας καί ή οικογένεια του, Βυζαντινά 17, 1994, τά δ' έκείνω τότε πραττόμενα δακρύοις μάλλον ή μελανί γράφειν ην άξιον. ΠΑΧΥΜΈΡΗΣ, VI.24: ' Στ. ΛΑΜΠΑΚΗΣ, Γεώργιος Παχυμέρης: Πρωτέκδικος καί Δικαιοφύλαξ. Εισαγωγικό Δοκίμιο [ΕΙΕ/ΙΒΕ Μονογραφίες 4], Αθήνα 2004, 'Επιστολή 11 (TREU), 101 = 'Επιστολή 106, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 'Επιστολή 1 (TREU), 94 = 'Επιστολή 14, Έκκλ Φάρος 1, 1908, 419. 'Από τήν επιστολή προκύπτει ή ενασχόληση τού Κυπρίου μέ τίς υποθέσεις τού Σταυρακίου στην Κωνστντινούπολη. Για άλλες περιπτώσεις μεσολάβησης τού Κυπρίου στον αυτοκράτορα για υποθέσεις τρίτων, βλ. LAIOU, Correspondence of Gregorios Kyprios, 'Επιστολή 7 (TREU), 98 = 'Επιστολή 76, Έκκλ. Φάρος 3, 1909, 14.

15 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΙΟΣ 393 έμπόδιον... εκποδών έγένετο ό Κύπριος υπαινίσσεται, κατά τήν άποψη μου, τό θάνατο τοΰ Μιχαήλ Η' ή επιστολή αυτή, επομένως, θα μπορούσε να χρονολογηθεί μετά τό θάνατο του αυτοκράτορα στίς 11 Δεκεμβρίου Ή στάση τοΰ Σταυρακίου στο ζήτημα τής ένωσης τών 'Εκκλησιών είναι δυνατόν να ανιχνευθεί στα έργα του, όπου ή συνεχής αναφορά στο Τριαδικό σχήμα παραπέμπει στίς συζητήσεις περί έκπορεύσεως τοΰ Αγίου Πνεύματος. Στο Στιχηρόν ό Σταυράκιος αναφέρεται στή χάρη τής Τριαδικής θεότητας ή άμπελος ή κυπρίζουσα ταίς διαφόροις τού πνεύματος χάρισι...τον γαρ θεάνθρωπον Λόγον τοΰ πανυψίστου πατρός ώς εκείνου γνήσιος δούλος 86. Τό θέμα επανέρχεται στο Λόγο για τον άγιο Δημήτριο: Έχομεν ιδού τονμέγαν σέ Θεού Στρατάρχην, Δημήτριε,... καί Λούπον καί Νέστορα, τους γνησιωτάτους σοι καί συμμάρτυρας... Καί μή άποκάμοπε οί τρεις τής Τριάδος υπέρμαχοι, ή τρίπλομος μαρτυρική σφενδόνη Χριστού, τους καθ' ημών τριστάτας, νοούμενους άμα καί αισθητούς, βάλλοντες λιθοβολίαις τού Πνεύματος 87. Κλείνοντας τό Λόγο του, συνοψίζει τίς απόψεις του για τήν ενιαία Τριαδική θεότητα: ε/ç δόξαν καί αϊνεσιν Πατρός, ΥΊοϋ καί 'Αγίου Πνεύματος, τής μιας Θεότητος καί Κυριότητος και Δυνάμεως 88. Τό ανέκδοτο ακόμα έργο του για τήν όσία Θεοδοσία υμνεί τήν 'Ορθοδοξία, ένώ παράλληλα επαναλαμβάνονται οί θέσεις για τήν Τριαδική θεότητα. Αναφέρει χαρακτηριστικά: ώς έπί πτερύγων ανέμων τής αύρας τού θείου πνεύματος ή μεγάλη τφ μαρτυρία) τοις ούρανοίς άνεπέτασεν ( Ιβήρων 592, φ. 70 r ) rò κληροδότημα τού μονογενούς υίού τοΰ Θεού, ο τω οίκείω περιεποιήσατο αΐματι ( Ιβήρων 592, φφ. 71 v -72 r ). Άπό τίς ενδείξεις αυτές καί τίς αναφορές στή μοναδική θέση τής 'Ορθοδοξίας ώς προς τό δόγμα καί τό σωτηριολογικό της μήνυμα 89, είναι δυνατόν να υποθέσουμε ευλόγα ότι ό Σταυράκιος συμπαρατάχθηκε μέ άλλους άνθενωτικούς λογίους στή μείζονα εκκλησιαστική καί θεολογική διαμάχη τής εποχής. Συνοψίζοντας τά όσα λέχθηκαν φαίνεται ότι ό λόγιος καί ανώτερος εκκλησιαστικός αξιωματούχος τής μητρόπολης Θεσσαλονίκης 'Ιωάννης Σταυράκιος είχε μαθη- 86. ΣΤΑΥΡΆΚΙΟΣ, Στιχηρόν, 494, στ. 6-7, ΣΤΑΥΡΆΚΙΟΣ, Λόγος εις τά θαύματα άγίον Δημητρίου, "Ο.π., φ. 69 ν ': ορθοδοξίας στήλη, φ ": ην δτε καί ταίς νεφώσεσι τών σκοτεινότατων αιρέσεων τό τής αληθείας φέγγος ταίς τού ορθού τών δογμάτων λαμπρότησι φαιδρυνόμενον, φ. 72 ν : Τήν έπηγγελμένην δέ κληροδοτείται ό περιούσιος καί θείος λαός τήν τών δογμάτων ορθότητα, φημί, καί άκρίβειαν, ώς πάλιν ζώντος Θεού. Ό συμβολικός δεσμός τής όσίας Θεοδοσίας μέ τήν 'Ορθοδοξία βρίσκει τήν απόλυτη έκφραση του στή γνωστή εικόνα μέ τον Θρίαμβο τής 'Ορθοδοξίας, τού δεύτερου μισού του 14ου αιώνα, πού βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο βλ. MOURIKI, Portraits of St Theodosia, 218 καί σημ. 32.

16 394 ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ τεύσει στο κλίμα τής σχολής τού Γεωργίου Άκροπολίτη, Ίσως καί στο αντίστοιχο του Μανουήλ Μάξιμου Όλόβωλου. Άπό τήν εποχή τών σπουδών του συνδέθηκε μέ δεσμούς φιλίας μέ τό Γεώργιο-Γρηγόριο Β' τον Κύπριο οί επιστολές τού τελευταίου αποτελούν πηγή πληροφοριών για τό χαρτοφύλακα τής Θεσσαλονίκης, όπως επίσης αποτυπώνουν τό δυσάρεστο κλίμα στην πρωτεύουσα τήν εποχή τής διαμάχης μεταξύ τών ενωτικών καί τών άνθενωτικών. Τό κλίμα αυτό ό 'Ιωάννης Σταυράκιος τό γνώρισε καί τό έζησε άπό κοντά, γιατί ό Κύπριος τό μνημονεύει στίς επιστολές του. Ή λογοκρισία καί ό αυστηρός έλεγχος τών γραπτών κειμένων στην Κωνσταντινούπολη αναμφίβολα οδήγησαν πολλούς στή φυγή. Γύρω στο 1280, τήν εποχή πού ό ιστορικός «προτιμά να τήν περιγράψει μέ δάκρυα καί όχι μέ μελάνι» 90, Ίσως καί λίγο νωρίτερα, ό Σταυράκιος καταφεύγει στή Θεσσαλονίκη, ή μητρόπολη τής οποίας λειτούργησε ώς πόλος συσπείρωσης λογίων. Ή γενικότερη στάση τοΰ Σταυρακίου, οϊ συνεχείς αναφορές στην ενιαία Τριαδική θεότητα καί στή μοναδική θέση τής 'Ορθοδοξίας, όπως καί τό έργο του για τήν όσία Θεοδοσία υποδηλώνουν οτι συμπαρατάχθηκε μέ τους άνθενωτικούς λογίους τής εποχής ΠΑΧΥΜΈΡΗΣ, VI.24: 'Οφείλω καί άπό τή θέση αυτή να ευχαριστήσω τους ανώνυμους κριτές πού διάβασαν καί βελτίωσαν τήν εργασία μου.

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-B A1-2: Περίοδος Δογματικής Ανασυγκρότησης (313-451) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος 2 Tesalonika 1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος τη εκκλησια θεσσαλονικεων εν θεω πατρι ημων και κυριω ιησου χριστω 2 χαρις υμιν και ειρηνη απο θεου πατρος ημων και κυριου ιησου χριστου 3 ευχαριστειν

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α9: Θεολόγοι του τέλους της αυτοκρατορίας Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ Το Χρονολόγιο της Εικονομαχίας αναφέρεται στην θεολογική και πολιτική διαμάχη που ξέσπασε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία τον 8 ο και 9 ο αιώνα, γύρω από τη λατρεία των χριστιανικών

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κέρκυρα, 16.12.2014 Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ολοκληρώθηκε η επίσκεψη της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου, κ.κ. Βαρθολομαίου, στην Κέρκυρα, μία επίσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙI

Χριστιανική Γραμματεία ΙI Χριστιανική Γραμματεία ΙI Ενότητα 1: Εικονομαχία (727-843) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Πλάτωνος Βιογραφία Δευτέρα, 23 Μάιος 2011 01:55

Πλάτωνος Βιογραφία Δευτέρα, 23 Μάιος 2011 01:55 Ο Πλάτων (427 π.χ. - 347 π.χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος από την Αθήνα, ο πιο γνωστός μαθητής του Σωκράτη και δάσκαλος του Αριστοτέλη. Το έργο του με τη μορφή φιλοσοφικών διαλόγων έχει σωθεί ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Οι τελειόφοιτοι μαθητές του Σχολείου μας πραγματοποίησαν από 13 μέχρι 17

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. Επιμέλεια: Μ. Γραφιαδέλλη

Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. Επιμέλεια: Μ. Γραφιαδέλλη Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Επιμέλεια: Μ. Γραφιαδέλλη α. Γράμματα, επιστήμες, τεχνολογία Φιλοσοφία Κυριάρχησε η χριστιανική σκέψη. Ήταν γνωστή όμως και η αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Η Δυτική Ευρώπη γνώρισε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Εκδηλώσεις Μνήμης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1943 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Σας προσκαλούμε να τιμήσετε, τους Καλαβρυτινούς που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, στην περιοχή του Δήμου Καλαβρύτων, και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλίµακες της Βυζαντινής Mουσικής, κατά την Μουσική Επιτροπή του 1881

Οι κλίµακες της Βυζαντινής Mουσικής, κατά την Μουσική Επιτροπή του 1881 Οι κλίµακες της Βυζαντινής Mουσικής, κατά την Μουσική Επιτροπή του 1881 του Παναγιώτη. Παπαδηµητρίου panayiotis@analogion.net, α έκδοση: 4 Οκτωβρίου 2005 Το Οικουµενικό Πατριαρχείο στα 1881 συγκρότησε

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα εισήγησης : «Το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας και η προσφορά του»

Θέμα εισήγησης : «Το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας και η προσφορά του» Θέμα εισήγησης : «Το Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας και η προσφορά του» Άφυτες, καμπυλωτές βουνοκορφές Και μέσα στα πέτρινα κύματα Στο δίπτυχο αγριάδας και ερημιάς Η Σιάτιστα. Οι Σιατιστινοί αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα