ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. όπως και για πολλά άλλα επιµέρους θέµατα που αφορούν τη λειτουργία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. όπως και για πολλά άλλα επιµέρους θέµατα που αφορούν τη λειτουργία"

Transcript

1 EΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΑΥΡΟΣ Α. ΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΗΝΑ 2001 Ευχαριστώ τους φοιτητές και φοιτήτριες του µαθήµατος «Μεθοδολογία των Κοινωνικών Επιστηµών» του Προγράµµατος Σπουδών Επιλογής του Πανεπιστηµίου Αθηνών για τη βοήθειά τους στη σύνταξη των σηµειώσεων. Επειδή το κείµενο υπόκειται συνεχώς σε αλλαγές, παρακαλώ να µην γίνονται αναφορές.

2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ορισµός Επιστήµης Ο όρος «επιστήµη» προέρχεται από το ρήµα επίσταµαι = γνωρίζω καλά. εν υπάρχει απόλυτη συµφωνία για το τι ακριβώς είναι επιστήµη, όπως και για πολλά άλλα επιµέρους θέµατα που αφορούν τη λειτουργία και τη φύση της επιστήµης, διότι ακριβώς δεν περιέχει δόγµατα. Αυτό ισχύει και για τον ορισµό της επιστήµης. Υπάρχουν όµως κάποιες «γενικά αποδεκτές» θέσεις, τις οποίες θα ακολουθήσουµε. Ένας ορισµός, ο οποίος είναι γενικά αποδεκτός, είναι: Επιστήµη είναι η ορθολογική και µεθοδική έρευνα της πραγµατικότητας και η συστηµατική οργάνωση της γνώσης που προκύπτει από την έρευνα αυτή. Όπως θα µπορούσε να επισηµάνει κανείς, εδώ έχουµε κάποιες βασικές έννοιες, όπως την έννοια της ορθολογικότητας και την έννοια της γνώσης που χαρακτηρίζουν την επιστήµη. Η έννοια της ορθολογικότητας εµπεριέχεται στη µακρά χρονική πορεία της επιστήµης, µέχρι πάρα πολύ πρόσφατα που εµφανίζονται επιστηµολόγοι όπως ο Ρ. Feyerabend, οι οποίοι αµφισβητούν το στοιχείο της ορθολογικότητας ως βασικό συστατικό της επιστήµης. Πρέπει όµως να τονισθεί ότι η µεγάλη πλειοψηφία των επιστηµόνων και επιστηµολόγων δέχεται την ορθολογικότητα ως βασικό 2

3 στοιχείο της επιστήµης. Εκτός από το ορθολογικό στοιχείο, η επιστήµη περιέχει και τη γνώση: Επιστήµη είναι η παραγωγή καινούργιας γνώσης και επίσης η οργανωµένη παρουσίασή της. εν αρκεί δηλαδή η παραγωγή καινούργιας γνώσης, αλλά πρέπει να την οργανώσουµε για να την παρουσιάσουµε. Υπάρχουν όµως και κάποια άλλα χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγµα ο δυναµικός χαρακτήρας της επιστήµης. Με αυτό εννοούµε ότι τα επιστηµονικά δεδοµένα (αποτελέσµατα ή επιστηµονικές θεωρίες) δεν είναι τετελεσµένα σε καµµιά περίπτωση, αλλά εµπλουτίζονται, διορθώνονται και αναθεωρούνται διαρκώς. Η επιστήµη δεν είναι µια στατική πνευµατική λειτουργία, αλλά έχει ένα δυναµικό στοιχείο, το οποίο έγκειται στο γεγονός ότι δεν θεωρούµε τίποτα τετελεσµένο. Ένα άλλο επίσης σηµαντικό στοιχείο που θα µπορούσε να διακρίνει κανείς στην επιστήµη είναι η διυποκειµενικότητα. Τα επιστηµονικά συµπεράσµατα ή οι θεωρίες έχουν διυποκειµενική ισχύ (ισχύουν πέρα από το υποκειµενικό επίπεδο). εν χρησιµοποιούµε τον όρο «αντικειµενική ισχύς», διότι ο όρος αυτός είναι κάπως βεβαρηµένος και αντικείµενο συζήτησης. Η επιστήµη λοιπόν έχει διυποκειµενική ισχύ, δεν στηρίζεται δηλαδή στην υποκειµενική γνώση. Συνήθως οι επιστηµολόγοι, όταν αναφέρουν την έννοια της διυποκειµενικότητας, την συνδυάζουν και µε το γλωσσικό πλαίσιο. Η επιστήµη θεωρείται ότι έχει διυποκειµενική ισχύ και ως προς το γλωσσικό 3

4 σύστηµα. Αυτό σηµαίνει ότι δεν έχει σηµασία σε ποια γλώσσα κάνουµε επιστήµη. Η επιστήµη είναι ανεξάρτητη από το πλαίσιο της γλώσσας. Για παράδειγµα, ο νόµος του Νεύτωνα ισχύει είτε διατυπωθεί στα αγγλικά είτε στα γαλλικά είτε στα ελληνικά. Αυτό προφανώς δεν ισχύει στην περίπτωση ενός ποιήµατος. Άρα: Η επιστήµη είναι η γνωστική πνευµατική δραστηριότητα µε διυποκειµενική ισχύ απραγµατική ως προς το γλωσσικό σύστηµα. Ένας ακόµα ορισµός της επιστήµης που είναι και αυτός αποδεκτός από πολλούς επιστηµολόγους είναι: Επιστήµη είναι κάθε συστηµατικό πεδίο µελέτης ή σύστηµα γνώσης που έχει ως σκοπό να παράγει εξηγήσεις, κατανόηση και πρόβλεψη οποιωνδήποτε φαινοµένων (φυσικών, κοινωνικών, βιολογικών κ.λ.π.) διαµέσου παρατηρήσεων, πειραµάτων και λογικής παραγωγής. Ουσιαστικά, οι παραπάνω ορισµοί δεν απέχουν πολύ µεταξύ τους. Ο κάθε ορισµός δίνει πιο µεγάλη βαρύτητα σε κάποια στοιχεία που χαρακτηρίζουν την επιστήµη. 4

5 Λειτουργία Επιστήµης Η επιστήµη κατασκευάζει υποθέσεις υψηλού πληροφοριακού περιεχοµένου, οι οποίες υπόκεινται πάντα σε διαρκή έλεγχο. Οι υποθέσεις αυτές ελέγχονται διαρκώς και χρησιµοποιούνται για να κατασκευάσουµε θεωρίες, να εξηγούµε και να προβλέπουµε φαινόµενα. Ο τρόπος ελέγχου αυτών των υποθέσεων είναι θέµα υπό συζήτηση. Το σηµαντικότερο εδώ είναι ότι υπόκεινται σε διαρκή έλεγχο. Οι επιστηµονικές υποθέσεις (ή προτάσεις) πρέπει να έχουν διυποκειµενική ισχύ. Υπάρχει δηλαδή το κριτήριο της διυποκειµενικότητας για τις επιστηµονικές προτάσεις ή υποθέσεις. Συνέπεια του κριτηρίου της διυποκειµενικότητας είναι ότι η επιστήµη δεν δέχεται πηγές γνώσης, οι οποίες είναι άµεσα συνδεδεµένες µε ορισµένα πρόσωπα ή µε καθαρά προσωπικά στοιχεία. Πιο συγκεκριµένα, η επιστήµη δεν δέχεται σε καµµιά περίπτωση τη γνώση εξ αποκαλύψεως (π.χ. 10 εντολές), δεν δέχεται γνώσεις, οι οποίες πηγάζουν από πίστη. Το αν κάποιος, για παράδειγµα, πιστεύει ότι η γη είναι επίπεδη, είτε από αποκάλυψη είτε από έµπνευση, δεν γίνεται αποδεκτό ως επιστηµονικό. Στο σηµείο αυτό εστιάζεται και η διαφορά µεταξύ επιστήµης και θρησκείας. Επίσης, αποκλείονται υποθέσεις ή προτάσεις, οι οποίες είναι διατυπωµένες σε «εσωτερική γλώσσα» (εσωτερική γλώσσα είναι η κωδική ή συµβολική γλώσσα µιας οµάδας), γιατί απλούστατα δεν επιτρέπουν τον κριτικό διυποκειµενικό έλεγχο. Συναφής µε ό,τι έχει αναφερθεί παραπάνω είναι και η λεγόµενη Αρχή της αξιολογικής ουδετερότητας που πρέπει να έχει η επιστήµη. Αξιολογική 5

6 ουδετερότητα σηµαίνει ότι ο επιστήµονας θα πρέπει κατά το δυνατόν να είναι απαλλαγµένος από την επιρροή ή τυχόν επιρροή των προσωπικών του αξιών και «πιστεύω», όταν κάνει επιστήµη. Αυτό είναι ένα δύσκολο θέµα, γιατί και οι επιστήµονες είναι άνθρωποι και οπωσδήποτε έχουν κάποιες προτιµήσεις, αξίες, οράµατα, τα οποία όµως ιδανικά δεν θα πρέπει να επηρεάζουν την επιστηµονική διαδικασία. Για παράδειγµα, ένας οικονοµολόγος µπορεί να έχει προτίµηση υπέρ της αναδιανοµής του εισοδήµατος για δικούς του λόγους. Ιδανικά όµως οι δικοί του λόγοι δεν θα πρέπει να τον επηρεάζουν κατά την επιστηµονική του έρευνα. Το κατά πόσο µια επιστηµονική εργασία έχει έντονα προσωπικά ή αξιολογικά στοιχεία κρίνεται από την επιστηµονική κοινότητα. Αυτά είναι σε γενικές γραµµές τα βασικά στοιχεία της επιστήµης: ορθολογικότητα, γνώση, διυποκειµενικότητα, έλεγχος, κατανόηση, πρόβλεψη, εξήγηση φαινοµένων, µη αποδοχή γνώσης από πίστη και εξ αποκαλύψεως και απόρριψη αξιολογικών κρίσεων. Η σύγκριση της επιστήµης µε άλλες πνευµατικές λειτουργίες, όπως η τέχνη, είναι δυνατό να µας βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των στοιχείων της. Η τέχνη µε την ευρεία έννοια περιλαµβάνει όλες τις διεργασίες της ανθρώπινης φαντασίας, αλλά και προϊόντα δεξιοτεχνίας και εφευρετικότητας. Ακόµα και πιο σύγχρονοι ορισµοί της τέχνης χρησιµοποιούν έννοιες όπως «αισθητικά κριτήρια» και η έµφαση δίνεται στην υποκειµενικότητα. Με την τέχνη ο άνθρωπος εκφράζει την φαντασία 6

7 και την εφευρετικότητά του. Αντίθετα, στην επιστήµη η υποκειµενικότητα δεν είναι αποδεκτή. Μία άλλη πνευµατική λειτουργία που µπορούµε να συγκρίνουµε µε την επιστήµη είναι η θρησκεία. Με τον όρο «θρησκεία» εννοούµε έναν κώδικα πίστης ή φιλοσοφίας, ο οποίος συνήθως περιλαµβάνει και τη λατρεία του Θεού ή θεών. Το βασικό σηµείο εδώ είναι η πίστη ή ένας κώδικας πίστης, ο οποίος δεν υπόκειται σε κανέναν έλεγχο, αλλά είναι δεδοµένος. Η µη αποδοχή του τοποθετεί το άτοµο εκτός της θρησκευτικής κοινότητας. Στην επιστήµη όπως είδαµε συµβαίνει ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή δεν γίνεται αποδεκτή η γνώση από πίστη. Ένα παράδειγµα λειτουργίας της επιστήµης στην πράξη θα διευκολύνει την κατανόηση των παραπάνω. Μια επιστηµονική πρόταση στα οικονοµικά είναι: «Όταν το επίδοµα ανεργίας αυξάνει υπάρχει αύξηση και στους µισθούς» (όλοι οι υπόλοιποι σχετικοί παράγοντες θεωρούνται σταθεροί). Ο συνηθισµένος τρόπος για τον επιστηµονικό έλεγχο αυτής της πρότασης είναι: α) Κατασκευή ενός οικονοµικού υποδείγµατος, από το οποίο εξάγεται η πρόταση και β) Χρήση εµπειρικού στατιστικού υλικού για την επαλήθευση του ή µη. Αυτή η εργασία συνήθως αποστέλλεται σε ένα επιστηµονικό περιοδικό, του οποίου ο εκδότης τη στέλνει σε άλλους ειδικούς επιστήµονες, οι οποίοι και κρίνουν εάν είναι δηµοσιεύσιµη, αν θέλει διορθώσεις ή αν είναι απορριπτέα. Αν δηµοσιευθεί, συνιστά παραγωγή νέας γνώσης, η οποία θα υποστεί τον διαρκή έλεγχο της επιστηµονικής κοινότητας. Με τον τρόπο αυτό µπορούν οι υπόλοιποι επιστήµονες στον επιστηµονικό αυτό κλάδο να ελέγξουν την επιστηµονική 7

8 ισχύ της. Ο έλεγχος θα γίνει είτε εµπειρικά, δηλαδή µε ανάλυση των στατιστικών στοιχείων, είτε µε έλεγχο της λογικής συνέπειας του υποδείγµατος. 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ Α) Βαβυλωνία και Αίγυπτος Τα πρώτα στοιχεία-ενδείξεις για µια συστηµατική µελέτη φαινοµένων (όχι όµως επιστήµη µε την τρέχουσα σηµασία του όρου) βρίσκονται στη Βαβυλωνία και την Αίγυπτο. Στους πολιτισµούς αυτούς έχουµε κάποια βήµατα στα Μαθηµατικά, την Αστρονοµία και τη Φυσική. Για παράδειγµα, υπάρχει η έννοια του κλάσµατος, πίνακες πολλαπλασιασµού, αστρονοµικές παρατηρήσεις σχετικά µε το ηλιακό έτος και τον προσδιορισµό του, καθώς και υπολογισµοί των πλανητικών περιστροφών. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η εµφάνιση των πρώτων κοσµολογικών απόψεων περί Σύµπαντος, δηλαδή οι πρώτες προσπάθειες για συνολική εξήγηση του κόσµου. Επίσης, στην Ιατρική υπάρχουν κάποια συστηµατικά βήµατα, µε παράδειγµα τα πρώτα ιατρικά εγχειρίδια και κάποιες ιατρικές συνταγές. Επιπλέον, θα πρέπει να υπήρχαν και κάποιες γνώσεις ανατοµίας, οι οποίες χρησιµοποιήθηκαν για την κατασκευή της µούµιας. Στους Αιγυπτίους υπήρχε παράλληλα και η δαιµονική θεωρία της ασθένειας, µια µεταφυσική δηλαδή προσέγγιση στην έννοια της ασθένειας ως προϊόντος πράξεων δαιµόνων. Θα πρέπει όµως να τονισθεί ότι τα παραπάνω παραδείγµατα δεν συνιστούν ανεξάρτητη 9

10 γνώση, επειδή ανήκαν σε ένα πλαίσιο θρησκευτικών δοξασιών και ήταν παράγωγα αυτών. Ήταν δηλαδή µέρος της θρησκευτικής ζωής των Αιγυπτίων, παρά γνώση για τη γνώση Υπάρχουν βέβαια και κάποιες ενδείξεις ότι σε µερικές περιπτώσεις το αρχικό κίνητρο ήταν καθαρά πρακτικό. Για παράδειγµα, οι µαθηµατικές έννοιες των αρχαίων Αιγυπτίων σχετίζονται µε την ανάγκη της οριοθέτησης των εδαφών µετά από τις πληµµύρες του Νείλου (ανάγκη γνώσεων γεωµετρίας για να είναι εύκολο να επαναπροσδιορίζονται τα εδάφη που ήταν καλυµµένα για κάποιο χρονικό διάστηµα από τα νερά). Β) Ίωνες Φιλόσοφοι Το ορθολογικό στοιχείο που είδαµε ότι είναι βασικό συστατικό της επιστήµης εµφανίζεται µε τους Ίωνες φιλόσοφους, οι οποίοι επιχειρούν πρώτοι να εξηγήσουν τον κόσµο ορθολογικά. Το γεγονός ότι έκαναν ταξίδια και είχαν επαφές µε άλλες πόλεις µπορεί να συνέβαλε στο να ασχοληθούν µε άλλα κοινωνικά συστήµατα ή µε άλλα πολιτικά συστήµατα και άρα µε τη µελέτη κοινωνικών και πολιτικών θεµάτων. Επίσης, λόγω των πολλών ταξιδιών υπήρχε διεύρυνση της κοινωνικής και φυσικής εµπειρίας, η οποία συµβάλλει στην περιέργεια και την έρευνα. Οι επαφές τους µε άλλους πολιτισµούς και τα ταξίδια τους οδήγησαν σε ένα πάρα πολύ σηµαντικό γεγονός για την ιστορία της επιστήµης: τη διάσπαση υποκειµένου και κόσµου. Το υποκείµενο θεωρεί τον εαυτό του ανεξάρτητα από τη φυσική ολότητα και παρατηρεί τον κόσµο. Επίσης, οι Ίωνες φιλόσοφοι προχωρούν ένα βήµα παραπέρα και διασπούν την κοινωνική 10

11 από τη φυσική πραγµατικότητα. Αυτό για πολλούς ιστορικούς της επιστήµης είναι η αρχή της επιστηµονικής διεργασίας. Αυτά τα δύο στοιχεία: 1) ιάσπαση υποκειµένου από τον κόσµο και 2) ιαφοροποίηση της πραγµατικότητας σε κοινωνική και φυσική πραγµατικότητα οδηγούν σε µια αυτοτελή αντίληψη του κόσµου ή της φύσης, η οποία είναι έξω από το ανθρώπινο έργο. ηλαδή ο άνθρωπος γίνεται παρατηρητής, δεν µπορεί να ελέγξει, όµως παρατηρεί. Η κατάσταση αυτή είναι δυνατό να έχει ως αποτέλεσµα την εµφάνιση αυτοτελούς γνωστικού αντικειµένου επιδεχόµενου ορθολογική ανάλυση. Η πρόοδος όµως αυτή δεν πρέπει να υπερτιµάται, γιατί παράλληλα υπάρχει και η µυθική παράδοση στους Ίωνες. Το µυθικό στοιχείο είναι πολύ ισχυρό και σε κάποιες περιπτώσεις συνυπάρχει µε αυτήν τη νέα προσέγγιση του κόσµου. Παράδειγµα εδώ είναι ο Πυθαγόρας, ο οποίος από τη µια έχει πολύ έντονο το µυθικό ή µεταφυσικό στοιχείο, από την άλλη όµως έχει έντονα γνωρίσµατα ορθολογικότητας. Στη µαθηµατική σκέψη του Πυθαγόρα τα δύο αυτά στοιχεία, δηλαδή η ορθολογικότητα και η µυθική διάσταση, συνυπάρχουν. Σηµαντικό έλλειµµα στην ιωνική παράδοση, όσον αφορά την ουσία της επιστήµης, είναι η έλλειψη εµπειρικής βάσης. Υπάρχει δηλαδή µια έντονη αµφιβολία των φιλοσόφων για την εγκυρότητα της εµπειρικής γνώσης (ως εµπειρική γνώση εδώ εννοούµε τον εµπειρικό έλεγχο της γνώσης, δηλαδή 11

12 ότι η γνώση πρέπει να υπόκειται σε εµπειρικό έλεγχο είτε µε πειράµατα είτε µε στατιστική ανάλυση κ.λ.π). Αυτή η επιφυλακτικότητα συνεχίζεται και στη µετέπειτα αρχαιοελληνική επιστήµη. Γ) Πλάτωνας Κύρια µορφή στην αρχαιοελληνική επιστηµονική σκέψη είναι ο Πλάτωνας. Οι ιδέες του Πλάτωνα είναι πολύ σηµαντικές για την ιστορία της επιστήµης, διότι είχαν τεράστια επιρροή µέχρι τις αρχές των Νέων Χρόνων. Η µεσαιωνική σκέψη σε πολύ µεγάλο βαθµό ακολουθεί τις βασικές γραµµές του Πλάτωνα. Ο Πλάτωνας κάνει διάκριση µεταξύ επιστήµης και δόξας, δηλαδή αναδεικνύει το στοιχείο της διυποκειµενικότητας (δόξα = γνώµη). Κατά τον Πλάτωνα, η επιστήµη οδηγεί σε καθολική, αναγκαία και αιώνια γνώση. Αυτό είναι κύριο χαρακτηριστικό της πλατωνικής επιστηµολογίας (η σύγχρονη επιστηµολογία έχει σοβαρές επιφυλάξεις για το ζήτηµα αυτό). Η πλατωνική αυτή αντίληψη είχε τεράστια επιρροή ακόµα και µέχρι τον 19 ο αιώνα. Ως επακόλουθο της αντίληψης περί αιώνιας γνώσης, ο Πλάτωνας οδηγείται στο ότι αυτή η αιώνια γνώση δεν µπορεί να αναφέρεται σε εµπειρικά αντικείµενα (φθαρτά), αλλά µόνο σε νοητές µορφές. ηλαδή από τη στιγµή που πιστεύει ότι η επιστήµη οδηγεί στην αιώνια γνώση, τα εµπειρικά αντικείµενα δεν έχουν αντιστοιχία µε την αιώνια αυτή γνώση, αλλά µόνο οι νοητές µορφές. Ουσιαστικά εδώ υπάρχει αποκλεισµός της εµπειρίας ως γνωστικής πηγής και ως στοιχείου ελέγχου των 12

13 επιστηµονικών προτάσεων. Το εµπειρικό έλλειµµα όσον αφορά την επιστηµονική διαδικασία (το οποίο παρατηρήσαµε και στους Ιωνες) γίνεται πιο έντονο στον Πλάτωνα, ο οποίος δίνει πολύ µεγάλη έµφαση σε νοητές µορφές. Η επιστήµη δεν ασχολείται µε την εµπειρική γνώση, ούτε η εµπειρία χρησιµεύει ως έλεγχος της επιστηµονικής γνώσης. Κύριο παράδειγµα της πλατωνικής επιστήµης είναι η αξιωµατική γεωµετρία, διότι είναι καθαρά νοητή γνώση, αναφέρεται µόνο σε νοητές µορφές: αρχίζει από αξιώµατα και µε λογική παραγωγή καταλήγει σε συµπεράσµατα. Η αξιωµατική γεωµετρία δεν έχει καµµιά αναφορά στην εµπειρία και, όπως θα περίµενε κανείς, ο Πλάτωνας θεωρεί τις άλλες επιστήµες (Φυσική, Ιατρική, Αστρονοµία) υποδεέστερες, πρακτικές δραστηριότητες χωρίς θεωρητική αξία. ) Αριστοτέλης Σε γενικές γραµµές, ο Αριστοτέλης συµφωνεί µε την πλατωνική προσέγγιση στην επιστήµη, την εµπλουτίζει όµως µε την ανάπτυξη της τυπικής λογικής. Εισάγει κάποια εµπειρικά στοιχεία και δίνει µεγαλύτερη έµφαση στην εµπειρία από ό,τι ο Πλάτωνας. Γενικά όµως ακολουθεί την πλατωνική αντίληψη περί της επιστήµης ως γνώσης αιώνιων αληθειών. Για τον Αριστοτέλη το επιστηµονικό πρότυπο είναι επίσης η Γεωµετρία, η οποία οδηγεί λογικά σε αιώνιες αλήθειες. ηλαδή η επιστήµη είναι απόδειξη προτάσεων από αξιώµατα. Αυτή η αντίληψη δεν επέτρεψε την ουσιαστική εισαγωγή της εµπειρικής διάστασης στην επιστήµη, χωρίς όµως αυτό να σηµαίνει ότι την αποκλείει τελείως. Η αριστοτέλεια επαγωγή 13

14 ωστόσο είναι διαφορετική από τη σύγχρονη επαγωγή, η οποία συνίσταται στην συναγωγή γενικών προτάσεων από πεπερασµένο αριθµό ατοµικών παρατηρήσεων. Κατά την αριστοτελική άποψη, επαγωγή είναι η διατύπωση γενικών αρχών από πρακτική πείρα. Για παράδειγµα, η αριστοτελική επαγωγή είναι πολύ κοντά σε αυτό που κάνει ένας εµπειρικός τεχνίτης αυτοκινήτων, ο οποίος διατυπώνει γενικές αρχές από πρακτική πείρα. Η σύγχρονη έννοια της επαγωγής είναι τελείως διαφορετική. Είναι διαφορετική η γνώση που έχει ένας πρακτικός τεχνίτης αυτοκινήτων από τη γνώση που έχει ένας µηχανικός µηχανών εσωτερικής καύσης. Ο πρακτικός τεχνίτης έχει µια διαισθητική αντίληψη και δεν αναλύει τις διαρθρωτικές σχέσεις φαινοµένων µε βάση επαγωγικούς συλλογισµούς. Συνοπτικά, η αριστοτελική επιστήµη δεν διαφέρει ουσιαστικά από την πλατωνική επιστήµη. Και οι δύο αντιλαµβάνονται τη θεωρητική φύση της επιστήµης και είναι εναντίον κάθε επιστηµονικής εφαρµογής, γιατί την θεωρούν κατάχρηση και εξαπάτηση της φύσης. Αυτό φυσικά έχει να κάνει µε την όλη αρχαιοελληνική κουλτούρα που ήταν εναντίον κάθε πρακτικής εφαρµογής (π.χ. η χειρωνακτική εργασία ήταν µόνο για τους δούλους). Ε) Νέοι Χρόνοι Στην αρχή των Νέων Χρόνων η πλατωνική και η αριστοτελική επιστήµη είναι κυρίαρχες. Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης θεωρούνται αυθεντίες στον Μεσαίωνα και τυχόν αµφισβήτησή τους θέτει υπό αίρεση το γενικό ιδεολογικό, αλλά και το κοινωνικό οικοδόµηµα. Τα έργα του Αριστοτέλη, 14

15 κυρίως µέσα από αραβικές µεταφράσεις, κυριαρχούν. Αυτό συµβαίνει κατά κύριο λόγο µετά τον 13 ο αιώνα, όταν η µοναδική επιστηµονική δραστηριότητα στην Ευρώπη ήταν ο σχολιασµός των έργων του Αριστοτέλη, πάντα µέσα στα πλαίσια της χριστιανικής θεολογίας. Για παράδειγµα, ένα πολύ σηµαντικό θέµα στον Μεσαίωνα ήταν το πόσοι άγγελοι µπορούν να χορέψουν στην κεφαλή µιας καρφίτσας. Όµως κατά το τέλος του Μεσαίωνα παρατηρούµε κάποιες προσπάθειες για καλύτερη θεµελίωση της εµπειρικής µεθόδου του Αριστοτέλη. Πιο συγκεκριµένα, ο Richard Bacon (13 ος αιώνας) εισάγει την πειραµατική έρευνα ως τρίτο εργαλείο της επιστήµης. Τα δύο πρώτα είναι η λογική παραγωγή και η επαγωγή. Κάποιοι άλλοι σύγχρονοι του Bacon συγγραφείς προτείνουν την πειραµατική διάσταση, όπως ο D. Scottus, µιλώντας για «πειραµατικές ενδείξεις». Υπάρχει δηλαδή µια στροφή προς την πειραµατική διαδικασία. Επίσης, παρατηρείται προόδος στη Φυσική και την Αστρονοµία, όµως όλες αυτές οι προσπάθειες καινοτοµίας χαρακτηρίζονται από την επιθυµία για βέβαιη γνώση και αιώνιες αλήθειες. Ουσιαστικά η φύση της επιστήµης δεν είχε αλλάξει από την εποχή του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Και περνάµε στην Αναγέννηση, όπου η µεθοδολογία του Bacon βρίσκει ανταπόκριση και θα λέγαµε ότι γίνεται κανόνας. Μπορούµε να το δούµε αυτό σε πολλούς διάσηµους επιστήµονες της εποχής, αρχίζοντας από τον L. Da Vinci, µε τον οποίο η χρήση µαθηµατικών και γεωµετρίας εισάγεται για πρώτη φορά στις φυσικές επιστήµες. Επίσης, εµφανίζεται για πρώτη φορά η ιδέα ότι το Σύµπαν υπακούει σε αιώνιους µηχανιστικούς νόµους. 15

16 Το παράδειγµα του ρολογιού είναι διαφωτιστικό: το Σύµπαν είναι ένα ρολόι, του οποίου η λειτουργία είναι πλήρως καθορισµένη και η µελλοντική συµπεριφορά του είναι επίσης πλήρως προβλέψιµη. Ένας άλλος επίσης πολύ γνωστός επιστήµονας, ο οποίος εισάγει νέες θεωρήσεις είναι ο Ν. Κοπέρνικος ( ). Ο Κοπέρνικος είναι περισσότερο γνωστός για την ηλιοκεντρική θεώρηση. Αυτή η θεώρηση είναι πάρα πολύ σηµαντική, όχι µόνο για την επιστήµη, αλλά και για τις γενικότερες επιπτώσεις της. Η αναθεώρηση της γεωκεντρικής θέσης είχε µεγάλη ψυχολογική επίπτωση, διότι ανατρέπει το σύστηµα του Πτολεµαίου, το οποίο ήταν µέρος του Σχολαστικισµού, της όλης δηλαδή χριστιανικής µεσαιωνικής θεολογίας. Περνάµε στον Francis Bacon ( ), ο οποίος κάνει σηµαντικές µεθοδολογικές συνεισφορές στο ανερχόµενο νέο επιστηµονικό πνεύµα. Πιο συγκεκριµένα, υποστηρίζει την ανακαταγραφή όλων των στοιχείων - παρατηρήσεων, χρησιµοποιώντας όλα τα δυνατά πειράµατα και ταξινοµώντας τα αποτελέσµατα βάσει κανόνων, οι οποίοι αποκαλύπτουν τις συσχετίσεις µεταξύ των φαινοµένων και άρα γενικών νόµων. Ο Bacon είχε κυρίως µεθοδολογική συνεισφορά στο νέο πνεύµα. Την ίδια εποχή ο J. Kepler ( ) υπολογίζει τις πλανητικές τροχιές, οι οποίες µπορούν να προσδιορισθούν µαθηµατικά. Εφαρµόζει δηλαδή αναλυτικά εργαλεία στην αστρονοµία. Και συνεχίζουµε µε τον µεγάλο Γ. Γαλιλαίο ( ), ο οποίος θεωρείται ο πρωτεργάτης της Νευτώνειας φυσικής. Οι εργασίες του Γαλιλαίου θέτουν τις βάσεις της Νευτώνειας φυσικής που ήταν το πιο σηµαντικό επιστηµονικό οικοδόµηµα µέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Ο 16

17 Γαλιλαίος είναι πολύ µεγάλη µορφή στην επιστήµη, όχι µόνο για τις επιστηµονικές ανακαλύψεις του, αλλά και γιατί συνδυάζει πολλά στοιχεία, τα οποία έχουµε αναφέρει και τα οποία χαρακτηρίζουν την επιστηµονική διαδικασία, όπως η πειραµατική µέθοδος και η λογική παραγωγή. Επίσης, εισάγει τον µαθηµατικό φορµαλισµό στην επιστήµη, ο οποίος µέχρι σήµερα είναι η κύρια επιστηµονική γλώσσα, τουλάχιστον στις φυσικές επιστήµες. Μια αρκετά γνωστή φράση του είναι ότι «το βιβλίο της φύσης είναι γραµµένο στη γλώσσα των µαθηµατικών». Ο Γαλιλαίος είναι ο πρώτος, ο οποίος αποκλείει κάθε τελεολογική εξήγηση από τις φυσικές επιστήµες, η οποία είναι γνώρισµα της µεσαιωνικής αντίληψης (είναι πολύ γνωστή η σύγκρουση του Γαλιλαίου µε την εκκλησία και το πνευµατικό κατεστηµένο εκείνης της εποχής). Παρ όλα αυτά εξακολουθεί όπως και οι προηγούµενοι να αντιλαµβάνεται την επιστήµη ως γνώση αιώνιων αληθειών κατά την πλατωνική θεώρηση. Γνωστή είναι η συνεισφορά του R. Descartes ( ) στην επιστηµονική, αλλά και στη φιλοσοφική σκέψη. Εδώ υπάρχει µια µετατόπιση προς την εξήγηση των φαινοµένων βάσει γενικών νόµων. Ο Descartes δίνει επίσης λιγότερη έµφαση στην πειραµατική διάσταση. Οι γενικοί φυσικοί νόµοι γίνονται αντιληπτοί από τον Descartes ως ντετερµινιστικοί νόµοι (µηχανιστικοί νόµοι) που αποτελούν και τη βάση της Νευτώνειας, αλλά και της κλασικής φυσικής. Ο Descartes αναφέρει ότι ο Θεός είναι ο δηµιουργός αυτών των νόµων, πράγµα που φανερώνει τη θεολογική διάσταση της σκέψης του. Ο Ισαάκ Νεύτωνας ( ) θεωρείται ως ο θεµελιωτής της κλασικής φυσικής. Το έργο του επηρέασε την επιστηµονική σκέψη και 17

18 µεθοδολογία, αλλά και τη φιλοσοφία σε πολύ µεγάλο βαθµό. Τα κύρια γνωρίσµατα της σκέψης του είναι η αξιωµατικοποίηση και η µηχανιστική εξήγηση των φαινοµένων. Με τον Νεύτωνα µπορεί να πει κανείς ότι ο µηχανιστικός ντετερµινισµός αιτιοκρατία παίρνει την θέση της τελεολογικής εξήγησης. Το κύριο παράδειγµα εδώ είναι ο νόµος της παγκόσµιας έλξης, όπου οι κινήσεις των πλανητών εξηγούνται βάσει µαθηµατικού µοντέλου µε αιτιοκρατικές σχέσεις. Σύµφωνα µε τον νόµο αυτό, η έλξη η οποία ασκείται µεταξύ δύο σωµάτων είναι ανάλογη των µαζών τους και αντίστροφη προς το τετράγωνο της απόστασής τους, επί την παγκόσµια σταθερά. Ο νόµος αυτός εξηγεί µηχανιστικά τον τρόπο κίνησης των πλανητών και γενικά των ουράνιων σωµάτων. Μια σηµαντική συνέπεια αυτής της προσέγγισης είναι η διατύπωση ενός γενικού νόµου, ο οποίος εξηγεί και προβλέπει ουράνια φαινόµενα. Υπάρχει δηλαδή η δυνατότητα πρόβλεψης των κινήσεων των πλανητών µε απόλυτη ακρίβεια, βάσει του νόµου της παγκόσµιας έλξης. Το Σύµπαν θεωρείται µηχανιστικό, σαν ένα µεγάλο κοσµικό ρολόι, το οποίο είναι απόλυτα προβλέψιµο (θεωρητικά απόλυτα προβλέψιµο, γιατί υπάρχουν πολλές µεταβλητές που πρέπει να γνωρίζουµε για να έχουµε απόλυτη ακρίβεια στην πρόβλεψη). Για παράδειγµα, σύµφωνα µε τον νόµο της παγκόσµιας έλξης, µπορούµε να προβλέψουµε τη θέση του πλανήτη Α µετά από χρόνια ή πότε θα γίνει η επόµενη έκλειψη Ηλίου ή Σελήνης. Αυτή η εικόνα του Σύµπαντος ως ενός κοσµικού ρολογιού είχε πολύ µεγάλη επίδραση στην επιστηµονική µεθοδολογία, γιατί επέδρασε και επιδρά και σε άλλους επιστηµονικούς κλάδους, αλλά και στις κοινωνικές επιστήµες. 18

19 Η µετέπειτα επέκταση του Νευτώνειου συστήµατος και σε άλλα φυσικά φαινόµενα είναι γνωστή ως κλασική Φυσική. Τα κύρια µεθοδολογικά γνωρίσµατά του είναι αυτά που αναφέραµε για τον Νεύτωνα συν το γεγονός ότι η πρόβλεψη γίνεται πια κεντρική ιδέα στη φυσική. Ο Laplace ( ), ένας µεγάλος φυσικός, ο οποίος είναι µεταγενέστερος του Νεύτωνα (έζησε τον επόµενο αιώνα) γράφει χαρακτηριστικά: «τίποτα δεν είναι αβέβαιο σ έναν τέλειο µαθηµατικό. Το µέλλον και το παρελθόν παρουσιάζονται στα µάτια του». Ο Laplace ήταν πεπεισµένος ότι, αν γνωρίζαµε όλες τις µεταβλητές, οι οποίες υπάρχουν στο Σύµπαν θα µπορούσαµε µε απόλυτη ακρίβεια να προβλέψουµε τα πάντα. Συνοπτικά, διαπιστώνουµε µια ισχυρή διαφοροποίηση από το πλατωνικο-αριστοτελικό επιστηµονικό ιδεώδες, αλλά δεν έχουµε πλήρη εγκατάλειψή του. Αν και υπάρχει σηµαντική διαφορά της µηχανιστικής εξήγησης από την τελεολογική εξήγηση, το κοινό σηµείο των δύο προσεγγίσεων είναι ότι ο σκοπός της επιστήµης είναι η ανακάλυψη αµετάβλητων δοµών και αιώνιων αληθειών. Οι γενικοί νόµοι θεωρούνται αιώνιες αλήθειες. ηλαδή υπάρχει αιώνια αλήθεια και ο σκοπός της επιστήµης είναι να την ανακαλύψει και αυτό είναι το κοινό σηµείο µε τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης ακολουθούν την τελεολογική προσέγγιση, ενώ η κλασική φυσική τη µηχανιστική προσέγγιση, αλλά το επιστηµονικό ιδεώδες στο σηµείο αυτό παραµένει παραπλήσιο. Αυτό το επισηµαίνουµε, διότι θα εξετάσουµε σύγχρονες επιστηµολογικές προσεγγίσεις, οι οποίες δεν δέχονται ότι η επιστήµη έχει σκοπό την ανακάλυψη της αιώνιας αλήθειας. Υπάρχει µια πολύ σηµαντική 19

20 µεταστροφή στην φιλοσοφία της επιστήµης, η οποία προέρχεται κυρίως από τις επιστηµονικές ανακαλύψεις των αρχών του 20ου αιώνα. ύο από τις πιο σοβαρές επιστηµονικές εξελίξεις στη Φυσική είναι: 1. η θεωρία της σχετικότητας και 2. η κβαντοµηχανική (αναφερόµαστε στη Φυσική, διότι θεωρείται η πιο «σκληρή» επιστήµη). Η Φυσική είναι η πιο παλιά από τους σύγχρονους επιστηµονικούς κλάδους και πάντα είχε και ακόµα έχει κεντρικό ρόλο στην γενική επιστηµονική σκέψη. Ακόµα και οι σύγχρονοι επιστηµολόγοι αρχίζουν από τη Φυσική. Λόγω αυτών των πολύ σηµαντικών εξελίξεων, έχουµε και πολύ σηµαντικές αλλαγές στην φιλοσοφία της επιστήµης, δηλαδή στις απόψεις για την φύση της επιστήµης. Το κύριο χαρακτηριστικό της νέας επιστηµολογίας είναι η απόρριψη του ρόλου της επιστήµης ως αποκάλυψης αιώνιων αληθειών. Η σύγχρονη επιστηµολογία αµφισβητεί αυτή την άποψη για την επιστήµη, η οποία έχει µια ιστορική συνέχεια πολλών αιώνων και αυτή η µεγάλη αλλαγή προέρχεται από τις νέες εξελίξεις, κυρίως στη Φυσική. Παράδειγµα: Η θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν αµφισβητεί την ύπαρξη του χώρου και του χρόνου ως δεδοµένων εξωγενών µεταβλητών. Στη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν, ο χώρος και ο χρόνος ενσωµατώνονται στο µοντέλο. Αυτή η προσέγγιση είναι ριζοσπαστική και ανατρέπει τις βάσεις της κλασικής Φυσικής. Η Νευτώνεια Φυσική θεωρείται τώρα ειδική περίπτωση και έχει περιορισµένη εφαρµογή µόνο για µικρές ταχύτητες. Είναι δηλαδή µια υποπερίπτωση της θεωρίας της 20

21 σχετικότητας και χρησιµοποιείται όταν οι ταχύτητες είναι µικρές (σε σύγκριση µε την ταχύτητα του φωτός). Για να υπολογίσουµε πότε ένα αυτοκίνητο θα φτάσει στο σηµείο Α διανύοντας µια απόσταση µε ταχύτητα Χ χρησιµοποιούµε Νευτώνειους κλασικούς νόµους, επειδή οι ταχύτητες είναι µικρές. Όταν όµως αναφερόµαστε σε µεγάλες ταχύτητες σηµαντικά κλάσµατα της ταχύτητας του φωτός τότε η Νευτώνεια Φυσική είναι ανεπαρκής ή λανθασµένη. Για παράδειγµα, οι υπολογισµοί για αποστολή δορυφόρου στον Άρη ή στη Σελήνη, δεν χρησιµοποιούν νόµους Νευτώνειας, αλλά σχετικιστικής Φυσικής. Η κύρια διαφοροποίηση της κβαντοµηχανικής Φυσικής είναι ότι η έννοια της πιθανότητας µεταβάλλεται. Υπάρχει µια πιθανοκρατική προσέγγιση, η οποία είναι ασυµβίβαστη µε την κλασική θεωρητική βεβαιότητα (ο Laplace υποστήριζε ότι αν έχουµε όλες τις µεταβλητές δεδοµένες µπορούµε να προβλέψουµε µε ακρίβεια την µελλοντική συµπεριφορά ενός συστήµατος). Στην περίπτωση της κβαντοµηχανικής, τα µικροφυσικά φαινόµενα χαρακτηρίζονται από µια µη αναγώγιµη πιθανοκρατική διάσταση, κάτι που έρχεται σε µεγάλη αντίθεση µε την κλασική αντίληψη. Στο σηµείο αυτό θα αναφερθούµε συνοπτικά σε τέσσερις σύγχρονους επιστηµολόγους, οι οποίοι θα µας απασχολήσουν σε σηµαντικό βαθµό αργότερα. Ο Κ. Popper εισάγει το κριτήριο της διαψευσιµότητας στην επιστήµη. Οι επιστηµονικές προτάσεις για τον Popper είναι προσωρινές και επιδεκτικές στο κριτήριο της διαψευσιµότητας, δηλαδή πρέπει να είναι 21

22 έτσι κατασκευασµένες ώστε να είναι δυνατόν να διαψευσθούν. Συνεπώς, η επιστήµη είναι µια ορθολογική δραστηριότητα, η οποία όµως έχει αβέβαια θεµέλια (διότι όλες οι προτάσεις είναι προσωρινές). Η επιστήµη αυξάνει το πληροφοριακό µας δυναµικό µε το να εξαφανίζει λανθασµένες ιδέες. Η ιδέα της επιστήµης ως γνώσης αιώνιων αληθειών απορρίπτεται. Περνάµε στον T. Kuhn, ο οποίος δεν δέχεται την ιδέα της συσσωρευτικής γνώσης. Σύµφωνα µε τον Kuhn, η επιστήµη επηρεάζεται από το ιστορικό και κοινωνικό περιβάλλον, είναι δηλαδή µια ανθρώπινη δραστηριότητα, η οποία ανήκει σε ένα κοινωνικο-ιστορικό πλαίσιο. Ο Kuhn εισάγει την έννοια του επιστηµονικού παραδείγµατος (scientific paradigm). Ο όρος «παράδειγµα» δεν έχει την ίδια έννοια που χρησιµοποιούµε στα ελληνικά. Τα επιστηµονικά παραδείγµατα αλλάζουν και αντικαθίστανται και άρα δεν υπάρχει συσσώρευση γνώσεων και σύγκλιση προς την αλήθεια. Αυτό που είδαµε από τον Πλάτωνα µέχρι τον 19 ο αιώνα ως επιστηµονικά ιδανικό, δεν γίνεται αποδεκτό. Ο I. Lakatos συνεχίζει την παράδοση (κυρίως του Popper) και εισάγει την έννοια των «επιστηµονικών ερευνητικών προγραµµάτων». Ο Lakatos, όπως και οι προηγούµενοι δύο, απορρίπτει την θεώρηση της επιστήµης ως ανακάλυψης αιώνιων αληθειών. Τέλος, ο P. Feyerabend έχει µια ακόµα πιο ριζοσπαστική αντίληψη, γιατί αµφισβητεί τον κεντρικό ρόλο της ορθολογικότητας στην επιστήµη. Είναι ο πρώτος, ο οποίος απορρίπτει µια παράδοση αιώνων και άρα ο 22

23 πιο ριζοσπαστικός από τους άλλους τρεις, διότι οι άλλοι δέχονται ως έναν βαθµό την ύπαρξη της ορθολογικότητας. Σύµφωνα µε τον Feyerabend, υπάρχουν πολλές πνευµατικές παραδόσεις. Η ορθολογικότητα είναι µια από αυτές χωρίς να είναι η κυρίαρχη. Στη θέση της ορθολογικότητας εισάγει την αρχή του πολλαπλασιασµού, η οποία στηρίζεται στην πολλαπλότητα των απόψεων. Το κύριο κοινό σηµείο όλων αυτών των φιλοσόφων είναι ότι απορρίπτουν την ιδέα της επιστήµης ως βέβαιης γνώσης αιώνιων αληθειών. Θα µπορούσε ακόµη να πει κανείς ότι είναι µια αντίδραση στην θετικιστική επιστηµολογία, η οποία είναι κυρίαρχη µέχρι τις αρχές του 20 ου αιώνα. Ο Θετικισµός έχει ως βάση την αιτιοκρατία, την προβλεψιµότητα και την µηχανιστική εξήγηση. Ολοι οι προηγούµενοι επιστηµολόγοι που αναφέραµε θα µπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως αντι-θετικιστές. 23

24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ταξινόµηση των επιστηµών Έχουµε δύο βασικές κατηγορίες επιστηµών: 1. Τυπικές επιστήµες 2. Πραγµατολογικές ή εµπειρικές επιστήµες Πιο συγκεκριµένα: - Τυπικές επιστήµες είναι αυτές, οι οποίες προσφέρουν τα αναγκαία εννοιολογικά εργαλεία και συµβάλλουν έτσι έµµεσα στην γνώση του κόσµου - Εµπειρικές επιστήµες είναι αυτές που συµβάλλουν στην άµεση αύξηση του πληροφοριακού µας δυναµικού Η αντιστοιχία που υπάρχει στις δύο αυτές κατηγορίες είναι η εξής: οι τυπικές επιστήµες αντιστοιχούν στην τυπική αλήθεια και οι εµπειρικές επιστήµες στην εµπειρική αλήθεια. Η τυπική αλήθεια είναι αυτή που επιδιώκει την διασφάλιση της εσωτερικής λογικής και συνέπειας των επιστηµονικών προτάσεων, ανεξάρτητα από τη δοµή της πραγµατικότητας. Η εµπειρική αλήθεια αντιστοιχεί στην προσπάθεια σωστή απόδοσης και διάρθρωσης του κόσµου. Ο διαχωρισµός αυτός δεν έχει σχέση µε τη φύση του αντικειµένου της κάθε επιστήµης, αλλά αναφέρεται στο είδος της γνώσης που αντιστοιχεί σε κάθε κατηγορία. Οι τυπικές επιστήµες µας δίνουν έµµεση γνώση του 24

Κεφάλαιο 1. Φύση, λειτουργία της επιστήμης και σύντομη ιστορική αναδρομή

Κεφάλαιο 1. Φύση, λειτουργία της επιστήμης και σύντομη ιστορική αναδρομή Κεφάλαιο 1 Φύση, λειτουργία της επιστήμης και σύντομη ιστορική αναδρομή Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό θα εξετάσουμε τη φύση και τη λειτουργία της επιστήμης. Πιο συγκεκριμένα, θα αρχίσουμε με τους διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ Ενότητα 1: Κώστας Χρυσαφίδης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Ο όρος Θετικισμός και η σημασία του Ο όρος θετικισμός προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ Tel.: +30 2310998051, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων Κατακόρυφη πτώση σωμάτων Τα ερωτήματα Δύο σώματα έχουν το ίδιο σχήμα και τις ίδιες διαστάσεις με το ένα να είναι βαρύτερο του άλλου. Την ίδια στιγμή τα δύο σώματα αφήνονται ελεύθερα να πέσουν μέσα στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΜΟΣ

Η ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 5: Η ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΜΟΣ Salviati: Εκεί όπου δεν μας βοηθούν οι αισθήσεις πρέπει να παρέμβει η λογική, γιατί μόνο αυτή θα επιτρέψει να εξηγήσουμε τα φαινόμενα ΓΑΛΙΛΑΪΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ Η

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας 3ο Φυλλάδιο - Ορµή / Κρούση

Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας 3ο Φυλλάδιο - Ορµή / Κρούση Φυσική Β Λυκειου, Γενικής Παιδείας - Ορµή / Κρούση Επιµέλεια: Μιχάλης Ε. Καραδηµητρίου, MSc Φυσικός http://perifysikhs.wordpress.com 1 Σύστηµα Σωµάτων - Εσωτερικές & Εξωτερικές υνάµεις ύο ή περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης 1 ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης Μικροοικονομική ανάλυση 2 Η μέθοδος της «αφαίρεσης» και η μελέτη της οικονομικής συμπεριφοράς Τα άτομα ενεργούν σκόπιμα επιδιώκοντας

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων. Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων. Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015 Κατακόρυφη πτώση σωμάτων Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015 Α. Εισαγωγή Ερώτηση 1. Η τιμή της μάζας ενός σώματος πιστεύετε ότι συνοδεύει το σώμα εκ κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική µε στοιχεία στατιστικής ανάλυσης

Πρακτική µε στοιχεία στατιστικής ανάλυσης Πρακτική µε στοιχεία στατιστικής ανάλυσης 1. Για να υπολογίσουµε µια ποσότητα q = x 2 y xy 2, µετρήσαµε τα µεγέθη x και y και βρήκαµε x = 3.0 ± 0.1και y = 2.0 ± 0.1. Να βρεθεί η ποσότητα q και η αβεβαιότητά

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος Έλεγχοι Υποθέσεων 1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος µ = 100 Κάθε υπόθεση συνοδεύεται από µια εναλλακτική: Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης

Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης 1 Έλεγχος υποθέσεων και διαστήματα εμπιστοσύνης Όπως γνωρίζουμε από προηγούμενα κεφάλαια, στόχος των περισσότερων στατιστικών αναλύσεων, είναι η έγκυρη γενίκευση των συμπερασμάτων, που προέρχονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΜΟΣ

ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 5: ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΜΟΣ Salviati: Εκεί που δεν μας βοηθούν οι αισθήσεις πρέπει να παρέμβει η λογική, γιατί μόνο αυτή θα επιτρέψει να εξηγήσουμε τα φαινόμενα ΓΑΛΙΛΑΪΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ Η μαθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Α5. Όταν η ζήτηση για ένα αγαθό είναι ελαστική, τότε πιθανή αύξηση της τιµής του, θα οδηγήσει σε µείωση της καταναλωτικής δαπάνης για αυτό το αγαθό

Α5. Όταν η ζήτηση για ένα αγαθό είναι ελαστική, τότε πιθανή αύξηση της τιµής του, θα οδηγήσει σε µείωση της καταναλωτικής δαπάνης για αυτό το αγαθό ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 (για άριστα διαβασµένους) ΟΜΑ Α Α Να απαντήσετε στις επόµενες ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής A1. Σε γραµµική ΚΠ της µορφής Y =

Διαβάστε περισσότερα

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων &

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων & 5 η αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα: Η αποτελεί θεµελιώδες πρόβληµα σε κάθε σύγχρονη οικονοµία. Το πρόβληµα της αποδοτικής κατανοµής των πόρων µπορεί να εκφρασθεί µε 4 βασικά ερωτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα Αριθµός φυλάκων Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Άσκηση 1 Αξία ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Πρόσθετο όφελος από κάθε φρουρό 0 100 1000 1 70 700 300 2 50 500 200 3 40 400 100 4 32 320 80 5 25 250 70

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Ειδικά Θέµατα της Θεωρίας της Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Το Συνολικό Αποτέλεσµα. Το Αποτέλεσµα Υποκατάστασης. Το Εισοδηµατικό Αποτέλεσµα. Κανονικά Αγαθά. Κατώτερα Αγαθά. Παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

Η προσδοκώµενη χρησιµότητα του κέρδους όταν η πιθανότητα η τιµή του προϊόντος Ρ1 είναι ψ, χ το επίπεδο παραγωγής και c(x) η συνάρτηση κόστους, είναι

Η προσδοκώµενη χρησιµότητα του κέρδους όταν η πιθανότητα η τιµή του προϊόντος Ρ1 είναι ψ, χ το επίπεδο παραγωγής και c(x) η συνάρτηση κόστους, είναι 3. Θεωρία της Επιχείρησης 3. Η Ανταγωνιστική Επιχείρηση. Το τµήµα αυτό έχει δύο στόχους. Πρώτα να δείξει ότι αν υπάρχει ουδετερότητα απέναντι στον κίνδυνο, τότε η µέση αξία ενός αβέβαιου γεγονότος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2005

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2005 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό,

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοσελίδα: Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις

Ιστοσελίδα:  Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Ιστοσελίδα: http://www.astro.auth.gr/~varvogli/ Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: 10.00-12.00 καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Πλανητάριο, 200 σελίδες Ημερολόγιο μαθήματος Μέθοδος διδασκαλίας:

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ «Προτάξτε τρεις βασικές προϋποθέσεις της Επιστημονικής Επανάστασης. Αναλύστε και τεκμηριώστε τις επιλογές σας» Επαναδιατύπωση του θέματος- Στόχοι της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

αντικειµενικά, λογικά και ανεξάρτητα της ανθρώπινης παρουσίας και των ανθρώπινων ικανοτήτων

αντικειµενικά, λογικά και ανεξάρτητα της ανθρώπινης παρουσίας και των ανθρώπινων ικανοτήτων Ο χαρακτηρισµός των Μαθηµατικών ως αντικειµενικά, λογικά και ανεξάρτητα της ανθρώπινης παρουσίας και των ανθρώπινων ικανοτήτων έχει αποτελέσει αντικείµενο έντονων αντιπαραθέσεων µεταξύ των ερευνητών. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Μικροοικονοµική. Εισαγωγή. Ο ρόλος των υποθέσεων (assumptions) 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

Εισαγωγή. Μικροοικονοµική. Εισαγωγή. Ο ρόλος των υποθέσεων (assumptions) 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εισαγωγή Μικροοικονοµική 2η Εισήγηση 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Η επιστηµονική µέθοδος που ακολουθείται στην Οικονοµική βασίζεται στην αλληλεπίδραση µεταξύ θεωρίας και παρατήρησης.

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Περιεχόμενα Επιστημονική έρευνα Σε τι μας βοηθάει η έρευνα Χαρακτηριστικά της επιστημονικής

Διαβάστε περισσότερα

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων»

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Παρακολουθώ στο δίκτυο τις τελευταίες µέρες να γίνεται συζήτηση για την «Αρχή ανεξαρτησίας των κινήσεων» ή την «επαλληλία εξισώσεων κίνησης». Προσπαθώ στο µέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου

Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου 1. Περιεχόμενα Κεφαλαίου Α. Εισαγωγικά: Οι κατευθύνσεις του Σύγχρονου Εμπορίου B. Η Παραδοσιακή Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Οι Εμποροκράτες Adam Smith: Απόλυτο Πλεονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 Ε_3.Αλ3Ε(ε) ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου.

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. Ατοµικά πρότυπα Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. ατοµική θεωρία ηµόκριτου ατοµική θεωρία Dalton πρότυπο Rutherford πρότυπο Schrodinger ~450 π.χ ~1800 µ.χ 1904 µ.χ 1911 µ.χ 1913 µ.χ 1926 µ.χ Σε διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΑΕΜ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΑΕΜ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μικροοικονομική Ι ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Νίκος

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange 64 Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrage Ας υποθέσουµε ότι ένας δεδοµένος χώρος θερµαίνεται και η θερµοκρασία στο σηµείο,, Τ, y, z Ας υποθέσουµε ότι ( y z ) αυτού του χώρου δίδεται από

Διαβάστε περισσότερα

Ολιγοπώλιο Με ιαφοροποιηµένο Προϊόν 1

Ολιγοπώλιο Με ιαφοροποιηµένο Προϊόν 1 Ολιγοπώλιο Με ιαφοροποιηµένο Προϊόν 1 Βασική ιάκριση: Προϊόντα κάθετα διαφοροποιηµένα (κοινός δείκτης ποιότητας) Προϊόντα οριζόντια διαφοροποιηµένα (δεν υπάρχει κοινός δείκτης ποιότητας) Προϊόντα Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μεθοδολογία της Έρευνας ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Μορφή µαθήµατος.

Εισαγωγή στη Μεθοδολογία της Έρευνας ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Μορφή µαθήµατος. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ιάλεξη 1. Εισαγωγή στη Μεθοδολογία της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών Ενότητα: Εισαγωγικές Εννοιες Ευάγγελος Ράπτης Τµήµα Μαθηµατικών Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4 x2 - x1. x = x2 x1 . . 1

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4  x2 - x1. x = x2 x1 . . 1 1 1 o Κεφάλαιο: Ευθύγραµµη Κίνηση Πώς θα µπορούσε να περιγραφεί η κίνηση ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου; Πόσο γρήγορα κινείται η µπάλα που κλώτσησε ένας ποδοσφαιριστής; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήµατα δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά Οικονοµία Βασικές έννοιες και ορισµοί Οικονοµική Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά των ανθρώπινων όντων αναφορικά µε την παραγωγή, κατανοµή και κατανάλωση υλικών αγαθών και υπηρεσιών σε έναν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 2η: Η Διδακτική της Φυσικής στο σύγχρονο πλαίσιο Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι οικονοµολόγοι ενδιαφέρονται να µετρήσουν ορισµένες µεταβλητές για να µπορέσουν να κάνουν προβλέψεις και για να εκτιµήσουν µε σχετική ακρίβεια τι αποτέλεσµα θα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΚΗ. Ισαάκ Νεύτων

Η ΦΥΣΙΚΗ. Ισαάκ Νεύτων Η ΦΥΣΙΚΗ Η Κλασσική Φυσική έγινε μια ξεχωριστή επιστήμη όταν οι πρώιμοι μοντέρνοι Ευρωπαίοι χρησιμοποίησαν πειραματικές και μαθηματικές μεθόδους για να ανακαλύψουν αυτά που θεωρούνται σήμερα Νόμοι της

Διαβάστε περισσότερα

Η κλασσική, η σχετικιστική και η κβαντική προσέγγιση. Θωµάς Μελίστας Α 3

Η κλασσική, η σχετικιστική και η κβαντική προσέγγιση. Θωµάς Μελίστας Α 3 Η κλασσική, η σχετικιστική και η κβαντική προσέγγιση Θωµάς Μελίστας Α 3 Σύµφωνα µε την κλασσική µηχανική και την γενική αντίληψη η µάζα είναι µία εγγενής ιδιότητα των φυσικών σωµάτων. Μάζα είναι η ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Οικονοµικές Έννοιες

Βασικές Οικονοµικές Έννοιες ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βασικές Οικονοµικές Έννοιες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις, περιβάλλοντας µε ένα κύκλο

Διαβάστε περισσότερα

Βασική θεωρία Ολιγοπωλιακού ανταγωνισµού

Βασική θεωρία Ολιγοπωλιακού ανταγωνισµού Βασική θεωρία Ολιγοπωλιακού ανταγωνισµού Οµοιογενή Προϊόντα Ισορροπία Courot-Nash Έστω δυοπώλιο µε συνάρτηση ζήτησης: ( ) a b a, b > 0 () Βέβαια ισχύει ότι: + () Ακόµα υποθέτουµε ότι η τεχνολογία παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 03: Ζήτηση και προσφορά αγαθών Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 Β. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ 1. Γενικά Έννοιες.. 2 2. Πρακτικός Οδηγός Ανάλυσης εδοµένων.. 4 α. Οδηγός Λύσεων στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΜΠΥΛΗ ENGEL ΚΑΙ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΤΑ MARSHALL ΚΑΙ HICKS. 1. Η καµπύλη Engel

ΚΑΜΠΥΛΗ ENGEL ΚΑΙ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΤΑ MARSHALL ΚΑΙ HICKS. 1. Η καµπύλη Engel ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ ΚΑΜΠΥΛΗ ENGEL ΚΑΙ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ARSALL ΚΑΙ ICKS. Η καµπύλη Egel Η καµπύλη Egel παράγεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της Επιστήμης ΙΙ

Φιλοσοφία της Επιστήμης ΙΙ Φιλοσοφία της Επιστήμης ΙΙ Τετάρτη, 3.30-6 μμ. Αίθουσα A Διδάσκουσα: Ελίνα Πεχλιβανίδη ΣΧΕΔΙAΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (SYLLABUS) Πληροφορίες για: ημέρα - ώρα - αίθουσα διεξαγωγής του μαθήματος στοιχεία επικοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Εισαγωγή στη Λογιστική Έρευνα Η αναζήτηση της αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικά του πειράματος

Εναλλακτικά του πειράματος Θετική και δεοντολογική προσέγγιση Διάλεξη 2 Εργαλεία θετικής ανάλυσης Ή Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε τι συμβαίνει; Η θετική ανάλυση εξετάζει τι υπάρχει και ποιες οι συνέπειες μιας πολιτικής, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη 1 2 Περιεχόµενα Πρόλογος...5 Εισαγωγή: Οι Απαρχές της Ελληνικής Επιστήµης...8 Κεφάλαιο 1: Η Αρχαία Ελληνική Επιστήµη...24 1.1 Οι φυσικές θεωρίες των Προσωκρατικών φιλοσόφων...25 1.1.1 H πρώιµη ιωνική φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην κοινωνική έρευνα. Earl Babbie. Κεφάλαιο 1. Βασικές αρχές 1-1

Εισαγωγή στην κοινωνική έρευνα. Earl Babbie. Κεφάλαιο 1. Βασικές αρχές 1-1 Εισαγωγή στην κοινωνική έρευνα Earl Babbie Κεφάλαιο 1 Βασικές αρχές 1-1 Σύνοψη κεφαλαίου Αναζητώντας την πραγματικότητα Τα θεμέλια της κοινωνικής επιστήμης Η διαλεκτική της κοινωνικής έρευνας Σχέδιο ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 2: Επιστημολογία και Φιλοσοφικά Ρεύματα Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α Α. Α2 Η φάση της κρίσης στον οικονοµικό κύκλο χαρακτηρίζεται από εκτεταµένη ανεργία. Μονάδες 3

ΟΜΑ Α Α. Α2 Η φάση της κρίσης στον οικονοµικό κύκλο χαρακτηρίζεται από εκτεταµένη ανεργία. Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται τέσσερις βασικές μορφές οργάνωσης της αγοράς: ο πλήρης ανταγωνισμός, το μονοπώλιο, το ολιγοπώλιο και ο μονοπωλιακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 2. Εργαλεία θετικής ανάλυσης Ή Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε τι συμβαίνει; Ράπανος-Καπλάνογλου 2016/7

Διάλεξη 2. Εργαλεία θετικής ανάλυσης Ή Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε τι συμβαίνει; Ράπανος-Καπλάνογλου 2016/7 Διάλεξη 2 Εργαλεία θετικής ανάλυσης Ή Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε τι συμβαίνει; 1 Ράπανος-Καπλάνογλου 2016/7 Θετική και δεοντολογική προσέγγιση Η θετική ανάλυση εξετάζει τι υπάρχει και ποιες οι συνέπειες

Διαβάστε περισσότερα