Οι παραινέσεις προς την εξουσία στην Ορθόδοξη παράδοση. Καθηγ. Πασχάλης M. Κιτρομηλίδης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι παραινέσεις προς την εξουσία στην Ορθόδοξη παράδοση. Καθηγ. Πασχάλης M. Κιτρομηλίδης"

Transcript

1 Οι παραινέσεις προς την εξουσία στην Ορθόδοξη παράδοση. Καθηγ. Πασχάλης M. Κιτρομηλίδης Σεβασμιώτατοι, Θεοφιλέστατε, Άγιε Καθηγούμενε, Κύριοι εκπρόσωποι των αρχών, της πολιτείας, του λαού, Αγαπητοί συνάδελφοι εκπαιδευτικοί, Κυρίες και κύριοι, Aισθάνομαι πολύ μεγάλη χαρά και τιμή που βρίσκομαι σήμερα εδώ αυτή την ημέρα της γιορτής για να συμμετάσχω στην ευφροσύνη της τεσσαρακοστής επετείου της λειτουργίας της Ορθόδοξης Ακαδημίας Κρήτης και θέλω από καρδιάς να ευχαριστήσω τον αγαπητό και σεβαστό συνάδελφο Αλέξανδρο Παπαδερό, την ψυχή αυτού του Ιδρύματος, γιατί μου δίνει σήμερα την ευκαιρία να βρίσκομαι μεταξύ σας. Την Κυριακή της Ορθοδοξίας θυμούμαστε και τιμούμε τις παραδόσεις της θρησκείας και του γένους μας. Τις παραδόσεις, που προσδιορίζουν την ταυτότητά μας. Οι παραδόσεις αυτές δεν είναι μόνο θρησκευτικές, γιατί η Ορθοδοξία δεν είναι απλώς μια θρησκευτική ομολογία αλλά συνιστά ένα ευρύτατο και περιεκτικό όραμα του κόσμου, ένα όραμα που νοηματοδοτεί τον κόσμο και τη ζωή. Στους κόλπους της Ορθοδοξίας συντελείται η αλληλοπεριχώρηση πνευματικών παραδόσεων και βιωματικών εμπειριών, δια των οποίων καθίσταται υπαρκτική πραγματικότητα η χριστιανική διδασκαλία. Στη σημερινή ομιλία δεν θα αναφερθώ στο θέμα από θεολογικής σκοπιάς για να εικονογραφήσω ό,τι ανέφερα για τη βίωση της Ορθοδοξίας ως υπαρκτικής πραγματικότητας. Θα προσεγγίσω το θέμα από έναν άλλο δρόμο, εκείνον της ιστορίας των πολιτικών ιδεών. Ειδικότερα, προτείνω μια περιήγηση στον ιστορικό χρόνο για να παρακολουθήσουμε τις παραινέσεις των εκφραστών της Oρθόδοξης παράδοσης, κυρίως των φορέων της ιερoσύνης, προς την πολιτική εξουσία. Είναι γεγονός, όπως λέγεται συχνά στις μέρες μας, ότι Εκκλησία και Πολιτεία είναι σφαίρες διακριτές αλλήλων και οφείλουν να είναι χώροι 1

2 διακριτής ύπαρξης και δράσης. Ωστόσο, από την ίδια τη σύστασή της η Eκκλησία έχει γνώμη για την κοινωνία των ανθρώπων και τη γνώμη αυτή εκφράζει προς τους πιστούς, αλλά και προς τους φορείς της εξουσίας, στους οποίους δεν επιδιώκει να υπαγορεύσει το περιεχόμενο και τον τρόπο άσκησης του έργου τους αλλά προς τους οποίους επιχειρεί κατά καιρούς να προσφέρει συμβουλές, παραινέσεις, πνευματική και ηθική συναντίληψη, ώστε επιτελώντας το δικό τους έργο να αποβαίνουν συνεργοί της αποστολής που επωμίζεται η Eκκλησία στον κόσμο, για τον καθαγιασμό της ζωής των ανθρώπων επάνω στη γη. Αυτό είναι το νόημα της πατερικής αντίληψης της πολιτικής και η κλασικότερη έκφραση αυτής της στάσης του χριστιανού ποιμένα βρίσκεται οπωσδήποτε μεταξύ των ανατολικών πατέρων, μεταξύ των πατέρων που έγραψαν στα ελληνικά δηλαδή, στον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Οι φορείς της χριστιανικής πολιτικής σκέψης φυσικά δεν υπήρξαν όλοι άγιοι. Υπήρξαν όμως άνθρωποι με ζωηρή συνείδηση των πνευματικών τους ευθυνών και με βαθιά συναίσθηση των υποχρεώσεων που απέρρεαν από την ιδιότητά τους ως διερμηνευτών των χριστιανικών αξιών. Το στοιχείο της συναίσθησης της ευθύνης του φορέα της πνευματικής πράξης διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον των κειμένων που απαρτίζουν την Oρθόδοξη παράδοση πολιτικού στοχασμού παρά τη μεγάλη απόσταση των κειμένων αυτών από μας, κατά πρώτο λόγο χρονικά, αλλά και γλωσσικά, κοινωνικά και ιδεολογικά. Θα μου επιτρέψετε να αναφερθώ δειγματοληπτικά, όχι εξαντλητικά, σ αυτήν την παρακαταθήκη, αφού πρώτα ανατρέξω στις ιστορικές και πνευματικές καταβολές του πολιτικού λόγου της Ορθόδοξης παράδοσης. Οι καταβολές ανάγονται στις επιβιώσεις της πολιτικής σκέψης της κλασικής αρχαιότητας μετά την κάμψη και υποχώρηση της δημοκρατικής ιδεολογίας στο τέλος του 4 ου αιώνα. O θάνατος του Δημοσθένη, το 322, ένα χρόνο μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου του Μεγάλου, συμβολίζει κατά κάποιο τρόπο το τέλος της δημοκρατικής παρακαταθήκης της αρχαίας ελληνικής σκέψης. Ο κλασικός στοχασμός ως κανονιστικός πολιτικός λόγος επιβιώνει με τις μοναρχικές εκδοχές του, όπως αυτές αντιπροσωπεύονται από τον Πολιτικό του Πλάτωνα, ένα από τα όψιμα έργα του Αθηναίου φιλοσόφου, και τους λόγους του Ισοκράτη, ιδίως τους παραινετικούς λόγους του προς τους βασιλείς της Κύπρου, τον Νικοκλή, τον Δημόνικο, τον λόγο για τον βασιλέα της Σαλαμίνας Ευαγόρα και άλλα αντίστοιχα κείμενα. Εδώ εντοπίζονται ακριβώς οι ελληνικές πηγές της πολιτικής παράδοσης του χριστιανικού κόσμου. Οι ιδέες των εμβληματικών αυτών κειμένων της 2

3 ελληνικής πολιτικής παρακαταθήκης συναντήθηκαν στις μεγάλες ελληνιστικές μοναρχίες με τις πολιτικές παραδόσεις των λαών της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής. Η τελική σύνθεση συναπάρτισε την ιδεολογία της αγαθής μοναρχίας, που ασκείται ως διακονία των υπηκόων, και ως αυστηρή επιτέλεση καθηκόντων μάλλον παρά κάρπωση και απόλαυση της εξουσίας. Η ρωμαϊκή συμβολή στην ιδεολογία αυτή προήλθε από τον αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο και τον πολιτικό στωικισμό του έργου του Εις εαυτόν. Ο Μάρκος Αυρήλιος μεταβάλλει την ιδεολογία της αγαθής μοναρχίας σε κώδικα πολιτικής ηθικής ή καλύτερα σε ηθική της εξουσίας. Αυτό υπήρξε το διανοητικό υπόστρωμα του εκχριστιανισμού της πολιτικής σκέψης από όπου πήγασε η Ορθόδοξη παράδοση των παραινέσεων προς την εξουσία. Όταν η κλασική ιδέα της αγαθής μοναρχίας συναντήθηκε με τη διδασκαλία της Καινής Διαθήκης, ιδίως με τα εξόχως πολιτικά κείμενα του Αποστόλου Παύλου, όπως η προς Ρωμαίους επιστολή, προέκυψε η χριστιανική πολιτική σκέψη, την οποία ο Άγιος Αυγουστίνος συνέδεσε με την προσδοκία της δημιουργίας της πόλεως του Θεού. Στη χριστιανική αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης, η επιβολή και επιβίωση της χριστιανικής πολιτικής εξουσίας για περισσότερο από χίλια χρόνια έθεσε τους φορείς της πνευματικής ζωής, δηλαδή κυρίως τον Ορθόδοξο κλήρο, ενώπιον της ευθύνης της καθοδήγησης, της συμβουλής, της ηθικής εγκαρδίωσης, της παραμυθίας, αλλά και του ελέγχου, όταν ανέκυπτε η ανάγκη. Έτσι προέκυψε η Ορθόδοξη παράδοση του πολιτικού στοχασμού. Οι πατέρες, που απαρτίζουν αυτή την παράδοση, παριλαμβάνουν τον Συνέσιο Κυρήνης, Επίσκοπο Πτολεμαΐδος, τον Αγαπητό, διάκονο της Αγίας Σοφίας, τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, τον Ηγούμενο της Μονής Στουδίου Θεόδωρο, τους Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Φώτιο και τον μαθητή του Νικόλαο Μυστικό, τον Αρχιεπίσκοπο Βουλγαρίας Θεοφύλακτο, τον μοναχό και λόγιο Νικηφόρο Βλεμμύδη και τον Πατριάρχη Αντώνιο Δ. Όπως φαίνεται από αυτή την τελείως κατ επιλογήν απαρίθμηση η χριστιανική πολιτική σκέψη, όπως διερμηνεύεται από τους φορείς της ιεροσύνης, εκτείνεται σε όλο το χρονικό εύρος της βυζαντινής ιστορίας από τα πρωιμότερα χρόνια, όταν οι μνήμες του αρχαίου κόσμου παρέμεναν ακόμη ζωντανές ως το τέλος της αυτοκρατορίας. Το περίγραμμα όλης της παράδοσης τίθεται ήδη στο μεταίχμιο ακριβώς του αρχαίου κόσμου προς τον χριστιανικό Μεσαίωνα από τον Συνέσιο, 3

4 επίσκοπο Πτολεμαΐδος. Ο Συνέσιος, ο οποίος είχε γεννηθεί στην πόλη Κυρήνη της Πενταπόλεως υπήρξε νεοπλατωνικός στην παιδεία του και βρίσκεται ακριβώς στο μεταίχμιο μεταξύ του εθνικού και χριστιανικού κόσμου, όπως φαίνεται από τον λόγο, τον οποίον εξεφώνησε προς τον βασιλέα Αρκάδιο το έτος 400 μ.χ. στην Κωνσταντινούπολη. Στο κείμενο αυτό, ο Συνέσιος, ο οποίος προς το τέλος της ζωής του έγινε επίσκοπος Πτολεμαΐδος στην Βόρειο Αφρική, συνδυάζει την παρακαταθήκη της αρχαίας παιδείας με τη χριστιανική διδασκαλία. Προβάλλει το πρότυπο του καλού βασιλέως, ο οποίος έχει ως πρότυπο τον Θεό και ως εκ τούτου πρέπει να μεταχειρίζεται τους υπηκόους του, όπως ο Θεός μεταχειρίζεται τους ανθρώπους, τα παιδιά του, με αγάπη και δικαιοσύνη. Συγχρόνως απηχώντας την αρχαία Αριστοτελική παράδοση ο Συνέσιος προβαίνει στη διάκριση μεταξύ βασιλέως και τυράννου και τονίζει ότι η βασιλεία είναι υπηρεσία. Είναι υπηρεσία των υπηκόων και ως εκ τούτου η βασιλικοτέρα των αρετών είναι η φρόνησις, που θα καθοδηγεί αυτή τη διακονία. Δεν λείπει όμως από το κείμενό του και η διάσταση του ελέγχου και της κριτικής. Αναφέρεται στην τάση της βασιλικής αυλής προς τη χλιδή και την πολυτέλεια και προειδοποιεί τον αυτοκράτορα κατά των εκτροπών που μπορεί να προκύψουν από αυτή την προδιάθεση. Στον λόγο περί βασιλείας του Συνεσίου, συγκλίνει η παλαιότερη παράδοση της αγαθής μοναρχίας με τη χριστιανική διδασκαλία και το ίδιο το κείμενο στην απαρχή του χριστιανικού Μεσαίωνα αποβαίνει η πηγή της μεταγενέστερης χριστιανικής πολιτικής σκέψης, τόσο σε Ανατολή, όσο και στη Δύση από τις λατινικές του μεταφράσεις και φαίνεται να είναι γνωστό σε όλους τους χριστιανούς πατέρες του Μεσαίωνα. Ακολουθεί στις αρχές του 6 ου αιώνα, στα χρόνια του αυτοκράτορος Ιουστινιανού, στη μεγάλη εποχή της τελευταίας απόπειρας της ανασυγκρότησης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σε όλο το εύρος του αρχαίου ρωμαϊκού κόσμου, ο Αγαπητός, «διάκονος της Αγιοτάτης του Θεού Μεγάλης Εκκλησίας». Είναι ο διάκονος της Αγίας Σοφίας, ο οποίος απευθύνει προς τον βασιλέα Ιουστινιανό το έτος 530 Έκθεσιν κεφαλαίων παραινετικών. Στο πρώιμο αυτό κείμενο προβάλλεται το ιδεώδες της θεοκρατικής μοναρχίας. Η βασιλεία του χριστιανού μονάρχη, του Ορθόδοξου αυτοκράτορα, είναι δεδομένη άνωθεν και παντελώς ανεξέλεγκτη επί της γης. Οι κυριότερες αρχές της είναι η εύνοια, η ευσέβεια και η φιλανθρωπία. Ο βασιλεύς πρέπει να είναι φιλόσοφος απηχώντας τις απόψεις του Συνεσίου. Αλλά αν η αγάπη της σοφίας είναι η απαρχή της φιλοσοφίας, της ίδιας της σοφίας η αρχή είναι ο φόβος του Θεού. Ο βασιλεύς οφείλει να είναι ευεργέτης και 4

5 σωτήρ των υπηκόων και έμψυχος νόμος (κεφ. 47), ώστε να ελέγχει και τον εαυτό του αφού δεν υπάρχει άλλη δύναμη να τον ελέγξει επί της γης. Αυτό το κείμενο, το οποίο διακρίνεται για την καλλιέπεια του ελληνικού λόγου στον οποίο εκφράζεται, θεωρήθηκε πρότυπο ρητορικού ύφους στη μεσαιωνική παιδεία και χρησιμοποιήθηκε ως διδακτικό εγχειρίδιο στα σχολεία της Εκκλησίας και της πολιτείας και ως εκ τούτου παραδόθηκε από πλήθος χειρογράφων και αργότερα χρησιμοποιήθηκε στις έντυπες μορφές του μετά τον 16 ο αιώνα ως διδακτικό εγχειρίδιο στα σχολεία σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου. Μόνο στον 16 ο αιώνα αριθμούνται είκοσι εκδόσεις. Με την πληθώρα αυτή των χειρογράφων που το παρέδωσαν και τις εκδόσεις που το κατέστησαν ευρύτερα προσιτό αποβαίνει το συχνότερα χρησιμοποιημένο κείμενο από όλη την παραινετική φιλολογία και κεντρική πηγή στην παράδοση της βυζαντινής πολιτικής σκέψης. Ωστόσο η χριστιανική πολιτική σκέψη δεν είναι μόνο παραινετική, αλλά όπως έδειξε τελείως από τις απαρχές της αυτοκρατορίας ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος μπορεί να αποβεί και οφείλει να είναι και ελεγκτική, όταν αυτό απαιτηθεί από τις περιστάσεις. Η μεγάλη κρίση της αυτοκρατορίας και της κοινωνίας τον 8 ο και τον 9 ο αιώνα, η Εικονομαχία, έδωσε την ευκαιρία να εκδηλωθεί η ελεγκτική διάσταση της πολιτικής σκέψης και επιπλέον να διατυπωθεί ρητά από πλευράς της Εκκλησίας η διακριτή αποστολή Εκκλησίας και Πολιτείας. Θα σας θυμίσω ακριβώς και λόγω της επικαιρότητάς τους τη σημερινή ημέρα, δύο κείμενα τα οποία είναι εμπνευσμένα από το ζήτημα της τιμής των αγίων εικόνων. Το ένα κείμενο ανήκει στον μεγάλο ποιητή της Εκκλησίας, τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό. Πρόκειται για τον δεύτερο Λόγο προς τους διαβάλλοντας τας αγίας εικόνας. Στο κείμενο αυτό ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός έχει την ευκαιρία να προβεί στη διάκριση της αποστολής της Εκκλησίας από εκείνην της Πολιτείας. Γράφει λοιπόν ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός: «Ου βασιλέων εστι νομοθετείν τη Εκκλησία». Αυτή είναι η πρώτη ρητή διάκριση μεταξύ της πολιτικής ευπραξίας, που ανήκει στους βασιλείς, στους άρχοντες, που φέρουν το εγκόσμιο ξίφος, και της εκκλησιαστικής θεσμοθεσίας, η οποία ανήκει αποκλειστικά στους φορείς της ιεροσύνης, στους πατέρες και τους ποιμένες. Ακολουθεί λίγο αργότερα στις αρχές του 9 ου αιώνα ο ηγούμενος της Μονής Στουδίου της Κωνσταντινουπόλεως Θεόδωρος, ο οποίος σε μια από τις επιστολές του διαχωρίζει και πάλι τις αρμοδιότητες του βασιλέως και της Εκκλησίας. 5

6 Βλέπομε εδώ δύο κείμενα, τα οποία εμπνέει η υπεράσπιση της σημασίας των εικόνων ως στοιχείων της Ορθόδοξης λατρείας, που δίνουν όμως την ευκαιρία στους φορείς της ιεροσύνης να ομιλήσουν για την αναρμοδιότητα της κοσμικής εξουσίας να επεμβαίνει στα θέματα της πίστεως. Η αποστολή της κοσμικής εξουσίας είναι το «διαλλάττειν τα σαρκικώς διαφορούμενα», τα ζητήματα του κόσμου που αναφέρονται στην επίγεια ζωή των ανθρώπων. Η παράδοση του προβληματισμού για τον ενδεδειγμένο ρόλο της πολιτικής εξουσίας από την σκοπιά της Εκκλησίας δημιουργεί ορισμένα κείμενα, τα οποία επικράτησε να ονομάζονται «κάτοπτρα των ηγεμόνων», με την έννοια ότι εμφανίζουν ενώπιον του ηγεμόνος, του βασιλέως, ένα κάτοπτρο στο οποίο οφείλει να διακρίνει τα ενδεδειγμένα του χαρακτηριστικά. Στη χριστιανική παράδοση τόσο της Ανατολής, όσο και της Δύσεως υπάρχει πληθώρα τέτοιων κειμένων. Στην Ανατολή το σημαντικότερο ίσως κάτοπτρο γραμμένο στην ελληνική γλώσσα ανήκει στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Φώτιο τον Μέγα, ο οποίος περιλαμβάνει το κείμενο αυτό σε μια επιστολή που απευθύνει στον άρτι βαπτισθέντα ηγεμόνα της Βουλγαρίας Βόριδα, ο οποίος προς τιμήν του Βυζαντινού Αυτοκράτορα ονομάστηκε Μιχαήλ. Επιγράφεται το κείμενο αυτό Τί εστί έργον Άρχοντος, Φώτιος ο Αγιώτατος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως προς Μιχαήλ τον Άρχοντα Βουλγαρίας. Αυτή η παραίνεση μας δείχνει ακριβώς τη σύλληψη και τον προσδιορισμό του ρόλου του φορέα της κοσμικής εξουσίας, όπως τον βλέπει η Εκκλησία. Ο ίδιος ο άρχοντας, ο ηγεμόνας, κατά τον Φώτιο οφείλει με τη ζωή του και τα έργα του να γίνει η παραίνεση των καλών και των μεγάλων προς ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Πρόκειται για κείμενο σημαντικότατο στο οποίο κατοπτρίζεται ο ωκεανός της παιδείας του ιερού Φωτίου. Στις νουθεσίες του προς τον Βόριδα-Μιχαήλ ακούμε τον Ισοκράτη και τον Σενέκα διαισθανόμαστε τις απόψεις του Αριστοτέλη περί διανεμητικής δικαιοσύνης και βλέπουμε πως συνδιαλέγεται με τις παραινέσεις του Συνεσίου και του Αγαπητού όλη η μεταγενέστερη παράδοση. Μαζί με το έργο του Αγαπητού, τα πολιτικά κεφάλαια προς τον Ιουστινιανό, και τα κείμενα του Θεοφυλάκτου, Αρχιεπισκόπου Βουλγαρίας, και του Νικηφόρου Βλεμμύδη, που θα δούμε στη συνέχεια, το κείμενο του Φωτίου απαρτίζει το σώμα των σημαντικότερων κατόπτρων των ηγεμόνων στη βυζαντινή παράδοση. 6

7 Ο διάδοχος και μαθητής του ιερού Φωτίου, ο Πατριάρχης Νικόλαος Μυστικός, με μια δική του παραίνεση προς τους φορείς της εξουσίας μας αποκαλύπτει και μια άλλη χρήση αυτής της φιλολογίας, που ήδη είναι αισθητή και στο κείμενο του Φωτίου, που απευθύνεται προς ένα ηγεμόνα εκτός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο οποίος προσήλθε στο χριστιανισμό. Ο Νικόλαος ο Μυστικός γράφει και προς μη χριστιανούς για να τους προσφέρει τις παραινέσεις του και μάλιστα γράφει εις τον Σαρακηνό Εμίρη της Κρήτης, προς τις αρχές του 10 ου αιώνα, για να τον παροτρύνει να σταματήσει τις επιδρομές του και τις αιχμαλωσίες των κατοίκων της Κύπρου. Θα μου επιτρέψετε να σας διαβάσω δυο αποσπάσματα από αυτή την επιστολή του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως προς τον Εμίρη της Κρήτης: «Δύο κυριότητες πάσης της εν γη κυριότητος η τε των Σαρακηνών και η των Ρωμαίων υπερανέχουσι και διαλάμπουσι ώσπερ οι δύο μεγάλοι εν τω στερεώματι φωστήρες. Και δει κατ αυτό γε τούτο μόνον κοινωνικώς έχειν και αδελφικώς». Πρόκειται δηλαδή για μια προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η παραινετική πολιτική φιλολογία και στη ρύθμιση των εξωτερικών σχέσεων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Συμπληρώνει όμως ο Πατριάρχης, με την ευκαιρία αυτής της επικοινωνίας: «ο εις αρχήν καταστάς δίκαιος αν είη σπουδήν ποιείσθαι και διαπρέπειν». Το μέγιστο κατόρθωμα του άρχοντος λοιπόν είναι η άσκηση της δικαιοσύνης, όπως λέγεται και στους χριστιανούς ηγεμόνες. Αυτά λοιπόν χρησιμοποιούνται από τον Πατριάρχη για να πείσει τον Σαρακηνό Εμίρη της Κρήτης να πολιτευθεί ως δίκαιος φορέας της μοναρχικής εξουσίας. Στην παράδοση προστίθεται αργότερα το κείμενο Παιδεία βασιλική του Αρχιεπισκόπου Βουλγαρίας Θεοφυλάκτου, ο οποίος απευθύνει νουθεσίες προς τον βασιλόπαιδα Κωνσταντίνο, υιό του αυτοκράτορος Μιχαήλ του Ζ. Όπως και τα άλλα κείμενα αλλά ίσως πιο επιτεταμένα σ αυτή την περίπτωση λόγω της ανάπτυξης του ενδιαφέροντος για την κλασική παιδεία από τον 11 ο αιώνα και εξής στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, το κείμενο αυτό διαθέτει πλείστες κλασικές αναφορές στον Πλάτωνα, τον Πολύβιο, τον Θεμίστιο και τον Συνέσιο. Χρησιμοποιεί και ο Θεοφύλακτος τη διάκριση μεταξύ τυραννίας και βασιλείας, τονίζοντας ότι η μεν τυραννία ασκείται υπέρ του ιδίου συμφέροντος, ενώ η βασιλεία, η νόμιμη μοναρχική εξουσία, ασκείται υπέρ των υπηκόων. Η θρησκεία αποτελεί τη βάση και το θεμέλιο της βασιλείας και ο βασιλεύς οφείλει να διακρίνεται από δύο αρετές που πρέπει να είναι και τα παραδείγματα προς τους 7

8 υπηκόους του, πρώτον την ικανότητά του για την κρίση και την επιλογή των φίλων του και δεύτερον για την άσκηση της φιλανθρωπίας. Αντίστοιχες ιδέες εκφράζει και ο μοναχός και λόγιος Νικηφόρος Βλεμμύδης, ο οποίος μας μεταφέρει στον κόσμο της Αυτοκρατορίας της Νικαίας, του κράτους δηλαδή στο οποίο κατέφυγε η βυζαντινή αυλή μετά τη λατινική άλωση της Κωνσταντινουπόλεως το Ο Νικηφόρος Βλεμμύδης, ως αυλικός και ως παιδαγωγός των ηγεμόνων, είχε συντάξει ένα λαμπρό κείμενο με τον τίτλο Ανδριάς Βασιλικός, στον οποίο σμιλεύει κατά κάποιο τρόπο τα γνωρίσματα του αγαθού μονάρχη. Το 1255, του προετάθη να γίνει Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, αλλά δεν το δέχθηκε και προτίμησε το μοναχικό στάδιο. Σ έναν άλλο του λόγο, Οποίον δει είναι τον βασιλέα, μας δίνει τον επιγραμματικότερο ορισμό της βασιλείας. Τι είναι η βασιλεία ερωτά, και απαντά «έστι αύτη λαού στηριγμός αμετακίνητος». Βλέπουμε εδώ να προϋποτίθεται και να αναβλύζει στην επιφάνεια ενός χριστιανικού κειμένου όλη η αρχαία παράδοση της πολιτικής σκέψης. Ωστόσο η χριστιανική αυτοκρατορία, παρά την επάνοδο στην Κωνσταντινούπολη το 1261, την ανάκτησή της από τους Έλληνες, βαδίζει πλέον προς το τέλος της. Περισφίγγεται από τα στίφη των εχθρών και γίνεται αντικείμενο ασέβειας από άλλους ήσσονες χριστιανούς ηγεμόνες. Τότε και πάλι η Εκκλησία ασκεί τον παραινετικό της λόγο ως έλεγχο αυτής της ασέβειας. Έχομε ένα καταπληκτικό παράδειγμα, που προέρχεται το έτος 1395 από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αντώνιο τον Δ, ο οποίος γράφει προς τον μεγάλο Ρήγα της Μοσχοβίας, τον Ρώσο ηγεμόνα, ο οποίος ανακαλείται στην τάξη από τον Πατριάρχη για την ασέβεια που είχε εκδηλώσει προς τον αυτοκράτορα των Ρωμαίων. Γράφει λοιπόν ο Πατριάρχης: Ει γαρ και συγχωρήσει Θεού τα έθνη περιεκύκλωσαν την αρχήν του βασιλέως και τον τόπον αλλά μέχρι της σήμερον την αυτήν χειροτονίαν έχει ο βασιλεύς παρά της Εκκλησίας και την αυτήν τάξιν και τας αυτάς ευχάς και τω μεγάλω χρίεται μύρω και χειροτονείται βασιλεύς και αυτοκράτωρ των Ρωμαίων, πάντων δηλαδή των χριστιανών και εν παντί τόπω και παρά πάντων Πατριαρχών και Μητροπολιτών και Επισκόπων μνημονεύεται το όνομα του βασιλέως ένθα ονομάζονται χριστιανοί. Αυτή είναι η ιδέα της μίας Ορθόδοξης αυτοκρατορίας, όπου ο κράτιστος και άγιος αυτοκράτωρ είναι ορθοδοξότατος και πιστώτατος και 8

9 πρόμαχος της Εκκλησίας και εκδικητής. Όλοι οι Ορθόδοξοι, διακηρύσσει ο Πατριάρχης, συνιστούν μια ενιαία κοινότητα πιστών, της οποίας κορυφή είναι ο αυτοκράτωρ και της οποίας τη συνοχή περιφρουρεί η Εκκλησία, που ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας. Ο Πατριάρχης εμφανίζεται εύγλωττος εκφραστής της μεσαιωνικής πολιτικής σκέψης κηρύττοντας την ενότητα της αυτοκρατορίας και της Εκκλησίας και την οικουμενικότητα της χριστιανικής αυτοκρατορίας ως αρχές της πίστης παρά τα βλοσυρά δεδομένα της πολιτικής πραγματικότητας, που περισφίγγουν αυτή την ιδεολογική αντίληψη της ενιαίας χριστιανικής κοινωνίας. Το 1453, 58 χρόνια αφού γράφει ο Πατριάρχης Αντώνιος, η υπερχιλιετής αυτή παράδοση της χριστιανικής παραινετικής φιλολογίας έφτασε στο τραγικό και βίαιο τέλος της με την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως και την κατάλυση της χριστιανικής αυτοκρατορίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία βρέθηκε εν αιχμαλωσία αντιμέτωπη με την πρόκληση της συνύπαρξης με έναν αλλόθρησκο κυρίαρχο, προς τον οποίο φυσικά δεν μπορούσε να απευθύνει πλέον παραινέσεις και νουθεσίες. Για να διασφαλίσει την επιβίωση του ποιμνίου της στο αλλόθρησκο κράτος, η Εκκλησία αντιμετώπισε την πρόκληση με την επεξεργασία κατ οικονομίαν λύσεων και ιδεολογικών προσαρμογών, που εν τέλει, πολύ συχνά δια της οδού του μαρτυρίου, υπηρέτησαν τον στόχο της επιβίωσης του χριστιανικού λαού. Η διανοητική κληρονομιά της Εκκλησίας και η πολιτική της έκφανση με την παραινετική φιλολογία προς τους ηγεμόνες βρήκε δύο διεξόδους μεταλαμπάδευσης και επιβίωσης υπό τις συνθήκες της δουλείας. Η μία διέξοδος υπήρξε εκείνη της παιδείας. Τα κείμενα του Συνεσίου, του Αγαπητού, του Θεοφυλάκτου, όπως και οι προχριστιανικές πηγές των ιδεών τους, ιδίως τα κείμενα του Ισοκράτη, έγιναν τα αναγνώσματα για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στα σχολεία της Εκκλησίας κατά τους χρόνους της δουλείας. Έτσι η διανοητική παρακαταθήκη παρέμεινε ζωντανή στη συνείδηση του Γένους ως στοιχείο της παιδείας του. Αυτό αποδεικνύεται από τα πολλά μεταβυζαντινά χειρόγραφα που παραδίδουν αυτή τη φιλολογία, τα πλείστα εξ αυτών μαθηματάρια στα ελληνικά σχολεία. Από τα χειρόγραφα τα κείμενα της παραινετικής φιλολογίας προς τους χριστιανούς ηγεμόνες πέρασαν στα έντυπα διδακτικά εγχειρίδια και παρέμειναν μέχρι την έλευση της νεωτερικότητας με τη συγκρότηση του εκπαιδευτικού συστήματος του ελληνικού κράτους, που κατήργησε πλέον τη διδασκαλία των χριστιανικών κειμένων, το 9

10 θεμελιώδες συστατικό της παιδείας του Γένους, κυρίως για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Η δεύτερη διέξοδος της επιβίωσης της χριστιανικής παραινετικής φιλολογίας, υπήρξε η υιοθέτηση και καλλιέργειά της στις αυλές των Ρουμάνων ηγεμόνων της Μολδαβίας και της Βλαχίας κατά την προφαναριωτική περίοδο, κατά την περίοδο, που οι χριστιανικές αυτές ορθόδοξες ηγεμονίες βρίσκονταν υπό οθωμανική επικυριαρχία. Από αυτή την οδό παραδόθηκαν τα σημαντικότερα χειρόγραφα και ιδίως οι σημαντικότερες παραφράσεις των κειμένων, περιλαμβανομένων εκείνων του Ισοκράτη, στα νέα ελληνικά. Αυτό υπήρξε το παιδευσιακό υπόστρωμα για μια ακόμη, τελική πλέον, μεταμόρφωση της αρχαίας παράδοσης των παραινέσεων προς τους ηγεμόνες. Όταν οι πηγές της παραινετικής φιλολογίας στις νεοελληνικές, ως επί το πλείστον, εκδοχές τους παιρνούν ως μέρος της εκπαιδευτικής σκευής τους στους λογίους του Διαφωτισμού, όπως τον Ιώσηπο Μοισιόδακα, τον Δημήτριο Καταρτζή, ακόμη και τον Ευγένιο Βούλγαρη, θα προσφέρουν το υπόστρωμα και το λεξιλόγιο για τη διατύπωση της θεωρίας της αγαθής μοναρχίας, η οποία όμως πλέον, στον αιώνα των φώτων, αναμένεται ότι θα δοκιμασθεί, κυρίως από τις μεταρρυθμίσεις που θα εισαγάγει στην παιδεία και την κοινωνία. Με τους παλλαπλούς αυτούς τρόπους η χριστιανική φιλολογία των παραινέσεων προς την πολιτική εξουσία παρέμεινε ζωντανή και παραδόθηκε ως οργανικό τμήμα της διανοητικής παρακαταθήκης του νέου ελληνισμού. Αυτό, που εν κατακλείδι μπορούμε να συγκρατήσουμε εμείς σήμερα, από τα μηνύματα αυτής της λαμπρής παρακαταθήκης του ελληνικού λόγου, διότι δεν είναι μόνο το περιεχόμενο των ιδεών αλλά και το κάλλος του λόγου που χαρακτηρίζει αυτή τη φιλολογία, είναι η ζωηρή υπόμνηση της ευθύνης ενώπιον Θεού και ανθρώπων, που τώρα πλέον, στις δημοκρατικές κοινωνίες, δεν υπέχουν μόνο οι άρχοντες, οι φορείς της εξουσίας, αλλά υπέχουμε όλοι μας ως φορείς ελευθεριών, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Ευχαριστώ πολύ για την υπομονή σας. 10

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8 Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ Εργασία 8 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΑΓΝΗΣ ΒΟΥΡΤΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΤΑΞΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή -Ν.Βλεμμύδης -Έργο -Θεολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος» πραγματοποιήθηκε, από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2014, στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας στο Παραλίμνι το Β Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυπριακές και Μικρασιατικές σπουδές ως πεδίο συνάντησης των νεοελληνικών και των Οθωμανικών σπουδών

Οι Κυπριακές και Μικρασιατικές σπουδές ως πεδίο συνάντησης των νεοελληνικών και των Οθωμανικών σπουδών Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης Οι Κυπριακές και Μικρασιατικές σπουδές ως πεδίο συνάντησης των νεοελληνικών και των Οθωμανικών σπουδών Τα δύο ερευνητικά πεδία στα οποία θα αναφερθώ με άκρα συντομία, οι μικρασιατικές

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α )

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Τάξη Γ Γυμνασίου Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Διδακτική Ενότητα προς ανάπτυξη: Κεφάλαιο Α - Διδακτική Ενότητα 5: «Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών» (σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος 2014-2015 Άρθρο 6 Πρόγραμμα μαθημάτων 1. Για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε. ο φοιτητής πρέπει να παρακολουθήσει και να εξετασθεί με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία Κωδ. Βιβλίου Τίτλος βιβλίου Τιμή σε ευρώ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΙΠ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ... ΒΛΕΠΕΤΑΙ; 2.00

Κατηγορία Κωδ. Βιβλίου Τίτλος βιβλίου Τιμή σε ευρώ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΙΠ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ... ΒΛΕΠΕΤΑΙ; 2.00 Κατηγορία Κωδ. Βιβλίου Τίτλος βιβλίου Τιμή σε ευρώ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ 00118 ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΙΠ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ... ΒΛΕΠΕΤΑΙ; 2.00 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ 00111 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ, 1ο βιβλίο 4.00 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ 00112 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η : ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ Περιεχόμενα Διάγραμμα Ένα διάγραμμα του μαθήματος Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το διάγραμμα το μαθήματος, σημειώσεις κλειδιά, αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ( οδηγίες για τους μαθητές) Φεβρουάριος 2012 1. Τι είναι η «Σύνοδος των Εφήβων»

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 1: Ο ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΥ 12Κ5 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας 12Κ3 Εισαγωγή στην Αρχαία Ιστορία 12Κ4 Εισαγωγή στην Βυζαντινή Ιστορία (Α Εξάμηνο-Μάθημα Κορμού) 12Κ17 Ιστορία της Τέχνης: Μεσαίωνας,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας Δογματικά θέματα Γνώση εν προσώπω και Ελευθερία // Γνώση εν προσώπω και Αγάπη Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Β. Μπακούρος Η Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής Ο εκχριστιανισμός των σλαβικών λαών Σύνολο διαφορετικών λαών ινδοευρωπαϊκής καταγωγής, στους οποίους ανήκουν οι Ρώσοι, οι Πολωνοί, οι Πομεριανοί, οι Σέρβοι, οι Κροάτες, οι Σλοβάκοι, οι Τσέχοι και οι Βούλγαροι.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Το Διαδίκτυο αποτελεί σήμερα εικόνα του πραγματικού κόσμου. Κάθε σκέψη, δράση και δραστηριότητα του ανθρώπου έχει μεταφερθεί και

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Ιστορίας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Σχολή Ιστορίας & Μετάφρασης - Διερμηνείας

Τμήμα Ιστορίας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Σχολή Ιστορίας & Μετάφρασης - Διερμηνείας Τμήμα Ιστορίας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016 Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Σχολή Ιστορίας & Μετάφρασης - Διερμηνείας Α ΕΞΑΜΗΝΟ (Υ) ΙΑΕ 101 Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία Κ. Ματαράγκα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Ecoles européennes ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ) Μικτή Παιδαγωγική Επιτροπή

Ecoles européennes ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ) Μικτή Παιδαγωγική Επιτροπή Ecoles européennes Bureau du Secrétaire général Unité de Développement Pédagogique Réf. : 2011-01-D-89-el-2 Orig. : FR ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ) Μικτή Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΩΡΩΝ/ΜΟΝΑΔΩΝ ΚΑΙ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ (CREDITS) ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα