Οι παραινέσεις προς την εξουσία στην Ορθόδοξη παράδοση. Καθηγ. Πασχάλης M. Κιτρομηλίδης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι παραινέσεις προς την εξουσία στην Ορθόδοξη παράδοση. Καθηγ. Πασχάλης M. Κιτρομηλίδης"

Transcript

1 Οι παραινέσεις προς την εξουσία στην Ορθόδοξη παράδοση. Καθηγ. Πασχάλης M. Κιτρομηλίδης Σεβασμιώτατοι, Θεοφιλέστατε, Άγιε Καθηγούμενε, Κύριοι εκπρόσωποι των αρχών, της πολιτείας, του λαού, Αγαπητοί συνάδελφοι εκπαιδευτικοί, Κυρίες και κύριοι, Aισθάνομαι πολύ μεγάλη χαρά και τιμή που βρίσκομαι σήμερα εδώ αυτή την ημέρα της γιορτής για να συμμετάσχω στην ευφροσύνη της τεσσαρακοστής επετείου της λειτουργίας της Ορθόδοξης Ακαδημίας Κρήτης και θέλω από καρδιάς να ευχαριστήσω τον αγαπητό και σεβαστό συνάδελφο Αλέξανδρο Παπαδερό, την ψυχή αυτού του Ιδρύματος, γιατί μου δίνει σήμερα την ευκαιρία να βρίσκομαι μεταξύ σας. Την Κυριακή της Ορθοδοξίας θυμούμαστε και τιμούμε τις παραδόσεις της θρησκείας και του γένους μας. Τις παραδόσεις, που προσδιορίζουν την ταυτότητά μας. Οι παραδόσεις αυτές δεν είναι μόνο θρησκευτικές, γιατί η Ορθοδοξία δεν είναι απλώς μια θρησκευτική ομολογία αλλά συνιστά ένα ευρύτατο και περιεκτικό όραμα του κόσμου, ένα όραμα που νοηματοδοτεί τον κόσμο και τη ζωή. Στους κόλπους της Ορθοδοξίας συντελείται η αλληλοπεριχώρηση πνευματικών παραδόσεων και βιωματικών εμπειριών, δια των οποίων καθίσταται υπαρκτική πραγματικότητα η χριστιανική διδασκαλία. Στη σημερινή ομιλία δεν θα αναφερθώ στο θέμα από θεολογικής σκοπιάς για να εικονογραφήσω ό,τι ανέφερα για τη βίωση της Ορθοδοξίας ως υπαρκτικής πραγματικότητας. Θα προσεγγίσω το θέμα από έναν άλλο δρόμο, εκείνον της ιστορίας των πολιτικών ιδεών. Ειδικότερα, προτείνω μια περιήγηση στον ιστορικό χρόνο για να παρακολουθήσουμε τις παραινέσεις των εκφραστών της Oρθόδοξης παράδοσης, κυρίως των φορέων της ιερoσύνης, προς την πολιτική εξουσία. Είναι γεγονός, όπως λέγεται συχνά στις μέρες μας, ότι Εκκλησία και Πολιτεία είναι σφαίρες διακριτές αλλήλων και οφείλουν να είναι χώροι 1

2 διακριτής ύπαρξης και δράσης. Ωστόσο, από την ίδια τη σύστασή της η Eκκλησία έχει γνώμη για την κοινωνία των ανθρώπων και τη γνώμη αυτή εκφράζει προς τους πιστούς, αλλά και προς τους φορείς της εξουσίας, στους οποίους δεν επιδιώκει να υπαγορεύσει το περιεχόμενο και τον τρόπο άσκησης του έργου τους αλλά προς τους οποίους επιχειρεί κατά καιρούς να προσφέρει συμβουλές, παραινέσεις, πνευματική και ηθική συναντίληψη, ώστε επιτελώντας το δικό τους έργο να αποβαίνουν συνεργοί της αποστολής που επωμίζεται η Eκκλησία στον κόσμο, για τον καθαγιασμό της ζωής των ανθρώπων επάνω στη γη. Αυτό είναι το νόημα της πατερικής αντίληψης της πολιτικής και η κλασικότερη έκφραση αυτής της στάσης του χριστιανού ποιμένα βρίσκεται οπωσδήποτε μεταξύ των ανατολικών πατέρων, μεταξύ των πατέρων που έγραψαν στα ελληνικά δηλαδή, στον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Οι φορείς της χριστιανικής πολιτικής σκέψης φυσικά δεν υπήρξαν όλοι άγιοι. Υπήρξαν όμως άνθρωποι με ζωηρή συνείδηση των πνευματικών τους ευθυνών και με βαθιά συναίσθηση των υποχρεώσεων που απέρρεαν από την ιδιότητά τους ως διερμηνευτών των χριστιανικών αξιών. Το στοιχείο της συναίσθησης της ευθύνης του φορέα της πνευματικής πράξης διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον των κειμένων που απαρτίζουν την Oρθόδοξη παράδοση πολιτικού στοχασμού παρά τη μεγάλη απόσταση των κειμένων αυτών από μας, κατά πρώτο λόγο χρονικά, αλλά και γλωσσικά, κοινωνικά και ιδεολογικά. Θα μου επιτρέψετε να αναφερθώ δειγματοληπτικά, όχι εξαντλητικά, σ αυτήν την παρακαταθήκη, αφού πρώτα ανατρέξω στις ιστορικές και πνευματικές καταβολές του πολιτικού λόγου της Ορθόδοξης παράδοσης. Οι καταβολές ανάγονται στις επιβιώσεις της πολιτικής σκέψης της κλασικής αρχαιότητας μετά την κάμψη και υποχώρηση της δημοκρατικής ιδεολογίας στο τέλος του 4 ου αιώνα. O θάνατος του Δημοσθένη, το 322, ένα χρόνο μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου του Μεγάλου, συμβολίζει κατά κάποιο τρόπο το τέλος της δημοκρατικής παρακαταθήκης της αρχαίας ελληνικής σκέψης. Ο κλασικός στοχασμός ως κανονιστικός πολιτικός λόγος επιβιώνει με τις μοναρχικές εκδοχές του, όπως αυτές αντιπροσωπεύονται από τον Πολιτικό του Πλάτωνα, ένα από τα όψιμα έργα του Αθηναίου φιλοσόφου, και τους λόγους του Ισοκράτη, ιδίως τους παραινετικούς λόγους του προς τους βασιλείς της Κύπρου, τον Νικοκλή, τον Δημόνικο, τον λόγο για τον βασιλέα της Σαλαμίνας Ευαγόρα και άλλα αντίστοιχα κείμενα. Εδώ εντοπίζονται ακριβώς οι ελληνικές πηγές της πολιτικής παράδοσης του χριστιανικού κόσμου. Οι ιδέες των εμβληματικών αυτών κειμένων της 2

3 ελληνικής πολιτικής παρακαταθήκης συναντήθηκαν στις μεγάλες ελληνιστικές μοναρχίες με τις πολιτικές παραδόσεις των λαών της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής. Η τελική σύνθεση συναπάρτισε την ιδεολογία της αγαθής μοναρχίας, που ασκείται ως διακονία των υπηκόων, και ως αυστηρή επιτέλεση καθηκόντων μάλλον παρά κάρπωση και απόλαυση της εξουσίας. Η ρωμαϊκή συμβολή στην ιδεολογία αυτή προήλθε από τον αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο και τον πολιτικό στωικισμό του έργου του Εις εαυτόν. Ο Μάρκος Αυρήλιος μεταβάλλει την ιδεολογία της αγαθής μοναρχίας σε κώδικα πολιτικής ηθικής ή καλύτερα σε ηθική της εξουσίας. Αυτό υπήρξε το διανοητικό υπόστρωμα του εκχριστιανισμού της πολιτικής σκέψης από όπου πήγασε η Ορθόδοξη παράδοση των παραινέσεων προς την εξουσία. Όταν η κλασική ιδέα της αγαθής μοναρχίας συναντήθηκε με τη διδασκαλία της Καινής Διαθήκης, ιδίως με τα εξόχως πολιτικά κείμενα του Αποστόλου Παύλου, όπως η προς Ρωμαίους επιστολή, προέκυψε η χριστιανική πολιτική σκέψη, την οποία ο Άγιος Αυγουστίνος συνέδεσε με την προσδοκία της δημιουργίας της πόλεως του Θεού. Στη χριστιανική αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης, η επιβολή και επιβίωση της χριστιανικής πολιτικής εξουσίας για περισσότερο από χίλια χρόνια έθεσε τους φορείς της πνευματικής ζωής, δηλαδή κυρίως τον Ορθόδοξο κλήρο, ενώπιον της ευθύνης της καθοδήγησης, της συμβουλής, της ηθικής εγκαρδίωσης, της παραμυθίας, αλλά και του ελέγχου, όταν ανέκυπτε η ανάγκη. Έτσι προέκυψε η Ορθόδοξη παράδοση του πολιτικού στοχασμού. Οι πατέρες, που απαρτίζουν αυτή την παράδοση, παριλαμβάνουν τον Συνέσιο Κυρήνης, Επίσκοπο Πτολεμαΐδος, τον Αγαπητό, διάκονο της Αγίας Σοφίας, τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, τον Ηγούμενο της Μονής Στουδίου Θεόδωρο, τους Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Φώτιο και τον μαθητή του Νικόλαο Μυστικό, τον Αρχιεπίσκοπο Βουλγαρίας Θεοφύλακτο, τον μοναχό και λόγιο Νικηφόρο Βλεμμύδη και τον Πατριάρχη Αντώνιο Δ. Όπως φαίνεται από αυτή την τελείως κατ επιλογήν απαρίθμηση η χριστιανική πολιτική σκέψη, όπως διερμηνεύεται από τους φορείς της ιεροσύνης, εκτείνεται σε όλο το χρονικό εύρος της βυζαντινής ιστορίας από τα πρωιμότερα χρόνια, όταν οι μνήμες του αρχαίου κόσμου παρέμεναν ακόμη ζωντανές ως το τέλος της αυτοκρατορίας. Το περίγραμμα όλης της παράδοσης τίθεται ήδη στο μεταίχμιο ακριβώς του αρχαίου κόσμου προς τον χριστιανικό Μεσαίωνα από τον Συνέσιο, 3

4 επίσκοπο Πτολεμαΐδος. Ο Συνέσιος, ο οποίος είχε γεννηθεί στην πόλη Κυρήνη της Πενταπόλεως υπήρξε νεοπλατωνικός στην παιδεία του και βρίσκεται ακριβώς στο μεταίχμιο μεταξύ του εθνικού και χριστιανικού κόσμου, όπως φαίνεται από τον λόγο, τον οποίον εξεφώνησε προς τον βασιλέα Αρκάδιο το έτος 400 μ.χ. στην Κωνσταντινούπολη. Στο κείμενο αυτό, ο Συνέσιος, ο οποίος προς το τέλος της ζωής του έγινε επίσκοπος Πτολεμαΐδος στην Βόρειο Αφρική, συνδυάζει την παρακαταθήκη της αρχαίας παιδείας με τη χριστιανική διδασκαλία. Προβάλλει το πρότυπο του καλού βασιλέως, ο οποίος έχει ως πρότυπο τον Θεό και ως εκ τούτου πρέπει να μεταχειρίζεται τους υπηκόους του, όπως ο Θεός μεταχειρίζεται τους ανθρώπους, τα παιδιά του, με αγάπη και δικαιοσύνη. Συγχρόνως απηχώντας την αρχαία Αριστοτελική παράδοση ο Συνέσιος προβαίνει στη διάκριση μεταξύ βασιλέως και τυράννου και τονίζει ότι η βασιλεία είναι υπηρεσία. Είναι υπηρεσία των υπηκόων και ως εκ τούτου η βασιλικοτέρα των αρετών είναι η φρόνησις, που θα καθοδηγεί αυτή τη διακονία. Δεν λείπει όμως από το κείμενό του και η διάσταση του ελέγχου και της κριτικής. Αναφέρεται στην τάση της βασιλικής αυλής προς τη χλιδή και την πολυτέλεια και προειδοποιεί τον αυτοκράτορα κατά των εκτροπών που μπορεί να προκύψουν από αυτή την προδιάθεση. Στον λόγο περί βασιλείας του Συνεσίου, συγκλίνει η παλαιότερη παράδοση της αγαθής μοναρχίας με τη χριστιανική διδασκαλία και το ίδιο το κείμενο στην απαρχή του χριστιανικού Μεσαίωνα αποβαίνει η πηγή της μεταγενέστερης χριστιανικής πολιτικής σκέψης, τόσο σε Ανατολή, όσο και στη Δύση από τις λατινικές του μεταφράσεις και φαίνεται να είναι γνωστό σε όλους τους χριστιανούς πατέρες του Μεσαίωνα. Ακολουθεί στις αρχές του 6 ου αιώνα, στα χρόνια του αυτοκράτορος Ιουστινιανού, στη μεγάλη εποχή της τελευταίας απόπειρας της ανασυγκρότησης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σε όλο το εύρος του αρχαίου ρωμαϊκού κόσμου, ο Αγαπητός, «διάκονος της Αγιοτάτης του Θεού Μεγάλης Εκκλησίας». Είναι ο διάκονος της Αγίας Σοφίας, ο οποίος απευθύνει προς τον βασιλέα Ιουστινιανό το έτος 530 Έκθεσιν κεφαλαίων παραινετικών. Στο πρώιμο αυτό κείμενο προβάλλεται το ιδεώδες της θεοκρατικής μοναρχίας. Η βασιλεία του χριστιανού μονάρχη, του Ορθόδοξου αυτοκράτορα, είναι δεδομένη άνωθεν και παντελώς ανεξέλεγκτη επί της γης. Οι κυριότερες αρχές της είναι η εύνοια, η ευσέβεια και η φιλανθρωπία. Ο βασιλεύς πρέπει να είναι φιλόσοφος απηχώντας τις απόψεις του Συνεσίου. Αλλά αν η αγάπη της σοφίας είναι η απαρχή της φιλοσοφίας, της ίδιας της σοφίας η αρχή είναι ο φόβος του Θεού. Ο βασιλεύς οφείλει να είναι ευεργέτης και 4

5 σωτήρ των υπηκόων και έμψυχος νόμος (κεφ. 47), ώστε να ελέγχει και τον εαυτό του αφού δεν υπάρχει άλλη δύναμη να τον ελέγξει επί της γης. Αυτό το κείμενο, το οποίο διακρίνεται για την καλλιέπεια του ελληνικού λόγου στον οποίο εκφράζεται, θεωρήθηκε πρότυπο ρητορικού ύφους στη μεσαιωνική παιδεία και χρησιμοποιήθηκε ως διδακτικό εγχειρίδιο στα σχολεία της Εκκλησίας και της πολιτείας και ως εκ τούτου παραδόθηκε από πλήθος χειρογράφων και αργότερα χρησιμοποιήθηκε στις έντυπες μορφές του μετά τον 16 ο αιώνα ως διδακτικό εγχειρίδιο στα σχολεία σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου. Μόνο στον 16 ο αιώνα αριθμούνται είκοσι εκδόσεις. Με την πληθώρα αυτή των χειρογράφων που το παρέδωσαν και τις εκδόσεις που το κατέστησαν ευρύτερα προσιτό αποβαίνει το συχνότερα χρησιμοποιημένο κείμενο από όλη την παραινετική φιλολογία και κεντρική πηγή στην παράδοση της βυζαντινής πολιτικής σκέψης. Ωστόσο η χριστιανική πολιτική σκέψη δεν είναι μόνο παραινετική, αλλά όπως έδειξε τελείως από τις απαρχές της αυτοκρατορίας ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος μπορεί να αποβεί και οφείλει να είναι και ελεγκτική, όταν αυτό απαιτηθεί από τις περιστάσεις. Η μεγάλη κρίση της αυτοκρατορίας και της κοινωνίας τον 8 ο και τον 9 ο αιώνα, η Εικονομαχία, έδωσε την ευκαιρία να εκδηλωθεί η ελεγκτική διάσταση της πολιτικής σκέψης και επιπλέον να διατυπωθεί ρητά από πλευράς της Εκκλησίας η διακριτή αποστολή Εκκλησίας και Πολιτείας. Θα σας θυμίσω ακριβώς και λόγω της επικαιρότητάς τους τη σημερινή ημέρα, δύο κείμενα τα οποία είναι εμπνευσμένα από το ζήτημα της τιμής των αγίων εικόνων. Το ένα κείμενο ανήκει στον μεγάλο ποιητή της Εκκλησίας, τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό. Πρόκειται για τον δεύτερο Λόγο προς τους διαβάλλοντας τας αγίας εικόνας. Στο κείμενο αυτό ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός έχει την ευκαιρία να προβεί στη διάκριση της αποστολής της Εκκλησίας από εκείνην της Πολιτείας. Γράφει λοιπόν ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός: «Ου βασιλέων εστι νομοθετείν τη Εκκλησία». Αυτή είναι η πρώτη ρητή διάκριση μεταξύ της πολιτικής ευπραξίας, που ανήκει στους βασιλείς, στους άρχοντες, που φέρουν το εγκόσμιο ξίφος, και της εκκλησιαστικής θεσμοθεσίας, η οποία ανήκει αποκλειστικά στους φορείς της ιεροσύνης, στους πατέρες και τους ποιμένες. Ακολουθεί λίγο αργότερα στις αρχές του 9 ου αιώνα ο ηγούμενος της Μονής Στουδίου της Κωνσταντινουπόλεως Θεόδωρος, ο οποίος σε μια από τις επιστολές του διαχωρίζει και πάλι τις αρμοδιότητες του βασιλέως και της Εκκλησίας. 5

6 Βλέπομε εδώ δύο κείμενα, τα οποία εμπνέει η υπεράσπιση της σημασίας των εικόνων ως στοιχείων της Ορθόδοξης λατρείας, που δίνουν όμως την ευκαιρία στους φορείς της ιεροσύνης να ομιλήσουν για την αναρμοδιότητα της κοσμικής εξουσίας να επεμβαίνει στα θέματα της πίστεως. Η αποστολή της κοσμικής εξουσίας είναι το «διαλλάττειν τα σαρκικώς διαφορούμενα», τα ζητήματα του κόσμου που αναφέρονται στην επίγεια ζωή των ανθρώπων. Η παράδοση του προβληματισμού για τον ενδεδειγμένο ρόλο της πολιτικής εξουσίας από την σκοπιά της Εκκλησίας δημιουργεί ορισμένα κείμενα, τα οποία επικράτησε να ονομάζονται «κάτοπτρα των ηγεμόνων», με την έννοια ότι εμφανίζουν ενώπιον του ηγεμόνος, του βασιλέως, ένα κάτοπτρο στο οποίο οφείλει να διακρίνει τα ενδεδειγμένα του χαρακτηριστικά. Στη χριστιανική παράδοση τόσο της Ανατολής, όσο και της Δύσεως υπάρχει πληθώρα τέτοιων κειμένων. Στην Ανατολή το σημαντικότερο ίσως κάτοπτρο γραμμένο στην ελληνική γλώσσα ανήκει στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Φώτιο τον Μέγα, ο οποίος περιλαμβάνει το κείμενο αυτό σε μια επιστολή που απευθύνει στον άρτι βαπτισθέντα ηγεμόνα της Βουλγαρίας Βόριδα, ο οποίος προς τιμήν του Βυζαντινού Αυτοκράτορα ονομάστηκε Μιχαήλ. Επιγράφεται το κείμενο αυτό Τί εστί έργον Άρχοντος, Φώτιος ο Αγιώτατος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως προς Μιχαήλ τον Άρχοντα Βουλγαρίας. Αυτή η παραίνεση μας δείχνει ακριβώς τη σύλληψη και τον προσδιορισμό του ρόλου του φορέα της κοσμικής εξουσίας, όπως τον βλέπει η Εκκλησία. Ο ίδιος ο άρχοντας, ο ηγεμόνας, κατά τον Φώτιο οφείλει με τη ζωή του και τα έργα του να γίνει η παραίνεση των καλών και των μεγάλων προς ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Πρόκειται για κείμενο σημαντικότατο στο οποίο κατοπτρίζεται ο ωκεανός της παιδείας του ιερού Φωτίου. Στις νουθεσίες του προς τον Βόριδα-Μιχαήλ ακούμε τον Ισοκράτη και τον Σενέκα διαισθανόμαστε τις απόψεις του Αριστοτέλη περί διανεμητικής δικαιοσύνης και βλέπουμε πως συνδιαλέγεται με τις παραινέσεις του Συνεσίου και του Αγαπητού όλη η μεταγενέστερη παράδοση. Μαζί με το έργο του Αγαπητού, τα πολιτικά κεφάλαια προς τον Ιουστινιανό, και τα κείμενα του Θεοφυλάκτου, Αρχιεπισκόπου Βουλγαρίας, και του Νικηφόρου Βλεμμύδη, που θα δούμε στη συνέχεια, το κείμενο του Φωτίου απαρτίζει το σώμα των σημαντικότερων κατόπτρων των ηγεμόνων στη βυζαντινή παράδοση. 6

7 Ο διάδοχος και μαθητής του ιερού Φωτίου, ο Πατριάρχης Νικόλαος Μυστικός, με μια δική του παραίνεση προς τους φορείς της εξουσίας μας αποκαλύπτει και μια άλλη χρήση αυτής της φιλολογίας, που ήδη είναι αισθητή και στο κείμενο του Φωτίου, που απευθύνεται προς ένα ηγεμόνα εκτός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο οποίος προσήλθε στο χριστιανισμό. Ο Νικόλαος ο Μυστικός γράφει και προς μη χριστιανούς για να τους προσφέρει τις παραινέσεις του και μάλιστα γράφει εις τον Σαρακηνό Εμίρη της Κρήτης, προς τις αρχές του 10 ου αιώνα, για να τον παροτρύνει να σταματήσει τις επιδρομές του και τις αιχμαλωσίες των κατοίκων της Κύπρου. Θα μου επιτρέψετε να σας διαβάσω δυο αποσπάσματα από αυτή την επιστολή του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως προς τον Εμίρη της Κρήτης: «Δύο κυριότητες πάσης της εν γη κυριότητος η τε των Σαρακηνών και η των Ρωμαίων υπερανέχουσι και διαλάμπουσι ώσπερ οι δύο μεγάλοι εν τω στερεώματι φωστήρες. Και δει κατ αυτό γε τούτο μόνον κοινωνικώς έχειν και αδελφικώς». Πρόκειται δηλαδή για μια προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η παραινετική πολιτική φιλολογία και στη ρύθμιση των εξωτερικών σχέσεων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Συμπληρώνει όμως ο Πατριάρχης, με την ευκαιρία αυτής της επικοινωνίας: «ο εις αρχήν καταστάς δίκαιος αν είη σπουδήν ποιείσθαι και διαπρέπειν». Το μέγιστο κατόρθωμα του άρχοντος λοιπόν είναι η άσκηση της δικαιοσύνης, όπως λέγεται και στους χριστιανούς ηγεμόνες. Αυτά λοιπόν χρησιμοποιούνται από τον Πατριάρχη για να πείσει τον Σαρακηνό Εμίρη της Κρήτης να πολιτευθεί ως δίκαιος φορέας της μοναρχικής εξουσίας. Στην παράδοση προστίθεται αργότερα το κείμενο Παιδεία βασιλική του Αρχιεπισκόπου Βουλγαρίας Θεοφυλάκτου, ο οποίος απευθύνει νουθεσίες προς τον βασιλόπαιδα Κωνσταντίνο, υιό του αυτοκράτορος Μιχαήλ του Ζ. Όπως και τα άλλα κείμενα αλλά ίσως πιο επιτεταμένα σ αυτή την περίπτωση λόγω της ανάπτυξης του ενδιαφέροντος για την κλασική παιδεία από τον 11 ο αιώνα και εξής στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, το κείμενο αυτό διαθέτει πλείστες κλασικές αναφορές στον Πλάτωνα, τον Πολύβιο, τον Θεμίστιο και τον Συνέσιο. Χρησιμοποιεί και ο Θεοφύλακτος τη διάκριση μεταξύ τυραννίας και βασιλείας, τονίζοντας ότι η μεν τυραννία ασκείται υπέρ του ιδίου συμφέροντος, ενώ η βασιλεία, η νόμιμη μοναρχική εξουσία, ασκείται υπέρ των υπηκόων. Η θρησκεία αποτελεί τη βάση και το θεμέλιο της βασιλείας και ο βασιλεύς οφείλει να διακρίνεται από δύο αρετές που πρέπει να είναι και τα παραδείγματα προς τους 7

8 υπηκόους του, πρώτον την ικανότητά του για την κρίση και την επιλογή των φίλων του και δεύτερον για την άσκηση της φιλανθρωπίας. Αντίστοιχες ιδέες εκφράζει και ο μοναχός και λόγιος Νικηφόρος Βλεμμύδης, ο οποίος μας μεταφέρει στον κόσμο της Αυτοκρατορίας της Νικαίας, του κράτους δηλαδή στο οποίο κατέφυγε η βυζαντινή αυλή μετά τη λατινική άλωση της Κωνσταντινουπόλεως το Ο Νικηφόρος Βλεμμύδης, ως αυλικός και ως παιδαγωγός των ηγεμόνων, είχε συντάξει ένα λαμπρό κείμενο με τον τίτλο Ανδριάς Βασιλικός, στον οποίο σμιλεύει κατά κάποιο τρόπο τα γνωρίσματα του αγαθού μονάρχη. Το 1255, του προετάθη να γίνει Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, αλλά δεν το δέχθηκε και προτίμησε το μοναχικό στάδιο. Σ έναν άλλο του λόγο, Οποίον δει είναι τον βασιλέα, μας δίνει τον επιγραμματικότερο ορισμό της βασιλείας. Τι είναι η βασιλεία ερωτά, και απαντά «έστι αύτη λαού στηριγμός αμετακίνητος». Βλέπουμε εδώ να προϋποτίθεται και να αναβλύζει στην επιφάνεια ενός χριστιανικού κειμένου όλη η αρχαία παράδοση της πολιτικής σκέψης. Ωστόσο η χριστιανική αυτοκρατορία, παρά την επάνοδο στην Κωνσταντινούπολη το 1261, την ανάκτησή της από τους Έλληνες, βαδίζει πλέον προς το τέλος της. Περισφίγγεται από τα στίφη των εχθρών και γίνεται αντικείμενο ασέβειας από άλλους ήσσονες χριστιανούς ηγεμόνες. Τότε και πάλι η Εκκλησία ασκεί τον παραινετικό της λόγο ως έλεγχο αυτής της ασέβειας. Έχομε ένα καταπληκτικό παράδειγμα, που προέρχεται το έτος 1395 από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αντώνιο τον Δ, ο οποίος γράφει προς τον μεγάλο Ρήγα της Μοσχοβίας, τον Ρώσο ηγεμόνα, ο οποίος ανακαλείται στην τάξη από τον Πατριάρχη για την ασέβεια που είχε εκδηλώσει προς τον αυτοκράτορα των Ρωμαίων. Γράφει λοιπόν ο Πατριάρχης: Ει γαρ και συγχωρήσει Θεού τα έθνη περιεκύκλωσαν την αρχήν του βασιλέως και τον τόπον αλλά μέχρι της σήμερον την αυτήν χειροτονίαν έχει ο βασιλεύς παρά της Εκκλησίας και την αυτήν τάξιν και τας αυτάς ευχάς και τω μεγάλω χρίεται μύρω και χειροτονείται βασιλεύς και αυτοκράτωρ των Ρωμαίων, πάντων δηλαδή των χριστιανών και εν παντί τόπω και παρά πάντων Πατριαρχών και Μητροπολιτών και Επισκόπων μνημονεύεται το όνομα του βασιλέως ένθα ονομάζονται χριστιανοί. Αυτή είναι η ιδέα της μίας Ορθόδοξης αυτοκρατορίας, όπου ο κράτιστος και άγιος αυτοκράτωρ είναι ορθοδοξότατος και πιστώτατος και 8

9 πρόμαχος της Εκκλησίας και εκδικητής. Όλοι οι Ορθόδοξοι, διακηρύσσει ο Πατριάρχης, συνιστούν μια ενιαία κοινότητα πιστών, της οποίας κορυφή είναι ο αυτοκράτωρ και της οποίας τη συνοχή περιφρουρεί η Εκκλησία, που ορθοτομεί τον λόγον της αληθείας. Ο Πατριάρχης εμφανίζεται εύγλωττος εκφραστής της μεσαιωνικής πολιτικής σκέψης κηρύττοντας την ενότητα της αυτοκρατορίας και της Εκκλησίας και την οικουμενικότητα της χριστιανικής αυτοκρατορίας ως αρχές της πίστης παρά τα βλοσυρά δεδομένα της πολιτικής πραγματικότητας, που περισφίγγουν αυτή την ιδεολογική αντίληψη της ενιαίας χριστιανικής κοινωνίας. Το 1453, 58 χρόνια αφού γράφει ο Πατριάρχης Αντώνιος, η υπερχιλιετής αυτή παράδοση της χριστιανικής παραινετικής φιλολογίας έφτασε στο τραγικό και βίαιο τέλος της με την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως και την κατάλυση της χριστιανικής αυτοκρατορίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία βρέθηκε εν αιχμαλωσία αντιμέτωπη με την πρόκληση της συνύπαρξης με έναν αλλόθρησκο κυρίαρχο, προς τον οποίο φυσικά δεν μπορούσε να απευθύνει πλέον παραινέσεις και νουθεσίες. Για να διασφαλίσει την επιβίωση του ποιμνίου της στο αλλόθρησκο κράτος, η Εκκλησία αντιμετώπισε την πρόκληση με την επεξεργασία κατ οικονομίαν λύσεων και ιδεολογικών προσαρμογών, που εν τέλει, πολύ συχνά δια της οδού του μαρτυρίου, υπηρέτησαν τον στόχο της επιβίωσης του χριστιανικού λαού. Η διανοητική κληρονομιά της Εκκλησίας και η πολιτική της έκφανση με την παραινετική φιλολογία προς τους ηγεμόνες βρήκε δύο διεξόδους μεταλαμπάδευσης και επιβίωσης υπό τις συνθήκες της δουλείας. Η μία διέξοδος υπήρξε εκείνη της παιδείας. Τα κείμενα του Συνεσίου, του Αγαπητού, του Θεοφυλάκτου, όπως και οι προχριστιανικές πηγές των ιδεών τους, ιδίως τα κείμενα του Ισοκράτη, έγιναν τα αναγνώσματα για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στα σχολεία της Εκκλησίας κατά τους χρόνους της δουλείας. Έτσι η διανοητική παρακαταθήκη παρέμεινε ζωντανή στη συνείδηση του Γένους ως στοιχείο της παιδείας του. Αυτό αποδεικνύεται από τα πολλά μεταβυζαντινά χειρόγραφα που παραδίδουν αυτή τη φιλολογία, τα πλείστα εξ αυτών μαθηματάρια στα ελληνικά σχολεία. Από τα χειρόγραφα τα κείμενα της παραινετικής φιλολογίας προς τους χριστιανούς ηγεμόνες πέρασαν στα έντυπα διδακτικά εγχειρίδια και παρέμειναν μέχρι την έλευση της νεωτερικότητας με τη συγκρότηση του εκπαιδευτικού συστήματος του ελληνικού κράτους, που κατήργησε πλέον τη διδασκαλία των χριστιανικών κειμένων, το 9

10 θεμελιώδες συστατικό της παιδείας του Γένους, κυρίως για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Η δεύτερη διέξοδος της επιβίωσης της χριστιανικής παραινετικής φιλολογίας, υπήρξε η υιοθέτηση και καλλιέργειά της στις αυλές των Ρουμάνων ηγεμόνων της Μολδαβίας και της Βλαχίας κατά την προφαναριωτική περίοδο, κατά την περίοδο, που οι χριστιανικές αυτές ορθόδοξες ηγεμονίες βρίσκονταν υπό οθωμανική επικυριαρχία. Από αυτή την οδό παραδόθηκαν τα σημαντικότερα χειρόγραφα και ιδίως οι σημαντικότερες παραφράσεις των κειμένων, περιλαμβανομένων εκείνων του Ισοκράτη, στα νέα ελληνικά. Αυτό υπήρξε το παιδευσιακό υπόστρωμα για μια ακόμη, τελική πλέον, μεταμόρφωση της αρχαίας παράδοσης των παραινέσεων προς τους ηγεμόνες. Όταν οι πηγές της παραινετικής φιλολογίας στις νεοελληνικές, ως επί το πλείστον, εκδοχές τους παιρνούν ως μέρος της εκπαιδευτικής σκευής τους στους λογίους του Διαφωτισμού, όπως τον Ιώσηπο Μοισιόδακα, τον Δημήτριο Καταρτζή, ακόμη και τον Ευγένιο Βούλγαρη, θα προσφέρουν το υπόστρωμα και το λεξιλόγιο για τη διατύπωση της θεωρίας της αγαθής μοναρχίας, η οποία όμως πλέον, στον αιώνα των φώτων, αναμένεται ότι θα δοκιμασθεί, κυρίως από τις μεταρρυθμίσεις που θα εισαγάγει στην παιδεία και την κοινωνία. Με τους παλλαπλούς αυτούς τρόπους η χριστιανική φιλολογία των παραινέσεων προς την πολιτική εξουσία παρέμεινε ζωντανή και παραδόθηκε ως οργανικό τμήμα της διανοητικής παρακαταθήκης του νέου ελληνισμού. Αυτό, που εν κατακλείδι μπορούμε να συγκρατήσουμε εμείς σήμερα, από τα μηνύματα αυτής της λαμπρής παρακαταθήκης του ελληνικού λόγου, διότι δεν είναι μόνο το περιεχόμενο των ιδεών αλλά και το κάλλος του λόγου που χαρακτηρίζει αυτή τη φιλολογία, είναι η ζωηρή υπόμνηση της ευθύνης ενώπιον Θεού και ανθρώπων, που τώρα πλέον, στις δημοκρατικές κοινωνίες, δεν υπέχουν μόνο οι άρχοντες, οι φορείς της εξουσίας, αλλά υπέχουμε όλοι μας ως φορείς ελευθεριών, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Ευχαριστώ πολύ για την υπομονή σας. 10

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος» πραγματοποιήθηκε, από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2014, στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας στο Παραλίμνι το Β Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8 Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ Εργασία 8 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΑΓΝΗΣ ΒΟΥΡΤΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΤΑΞΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή -Ν.Βλεμμύδης -Έργο -Θεολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυπριακές και Μικρασιατικές σπουδές ως πεδίο συνάντησης των νεοελληνικών και των Οθωμανικών σπουδών

Οι Κυπριακές και Μικρασιατικές σπουδές ως πεδίο συνάντησης των νεοελληνικών και των Οθωμανικών σπουδών Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης Οι Κυπριακές και Μικρασιατικές σπουδές ως πεδίο συνάντησης των νεοελληνικών και των Οθωμανικών σπουδών Τα δύο ερευνητικά πεδία στα οποία θα αναφερθώ με άκρα συντομία, οι μικρασιατικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές.

Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές. Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές. Μητροπολίτης Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρος Επίτιμος Διδάκτορας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α )

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Τάξη Γ Γυμνασίου Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Διδακτική Ενότητα προς ανάπτυξη: Κεφάλαιο Α - Διδακτική Ενότητα 5: «Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών» (σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου Εξάμηνο Α Μαθήματα Υποχρεωτικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 σελ. 1 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου 1/9/2011 Πέμπτη 9:00 Γραφείο 2. Εισαγωγή στην Κωνσταντίνος 7/9/2011 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι, 2 πολιτικές επιλογές αντιπαρατέθηκαν στο Βυζάντιο:

Έτσι, 2 πολιτικές επιλογές αντιπαρατέθηκαν στο Βυζάντιο: ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για κάτι λιγότερο από 1000 χρόνια, Οι Νότιοι κ Ανατολικοί Σλάβοι βρίσκονταν σε άμεση επαφή με το Βυζάντιο ένα πολύ ανώτερο πολιτιστικό κέντρο με κυρίαρχη ιδεολογία και πολύ μεγάλη αφομοιωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Α. Η βυζαντινή διπλωματία Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Μέθοδοι της βυζαντινής διπλωματίας: Ευκαιριακές αποστολές πρέσβεων Χορηγίες ( χρήματα ή δώρα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων.

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. Ενότητα 3: Ο θεολογικός χαρακτήρας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28 Άννα Φραγκουδάκη Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος (Και το απαραίτητο μεσογειακό περιεχόμενό της) Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 of 5 14/4/2014 12:35 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 14-4-2014 Ερώτηση παρακίνησης: 1 Τα Χριστούγεννα η Εκκλησία γιορτάζει: τη Θεία Ενανθρώπηση τη Θεία Ευχαριστία τη Βάπτιση του Χριστού Ερώτηση παρακίνησης:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος 2014-2015 Άρθρο 6 Πρόγραμμα μαθημάτων 1. Για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε. ο φοιτητής πρέπει να παρακολουθήσει και να εξετασθεί με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η : ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ Περιεχόμενα Διάγραμμα Ένα διάγραμμα του μαθήματος Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το διάγραμμα το μαθήματος, σημειώσεις κλειδιά, αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 13

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 13 ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 016-017 (Έκδοση: 07.10.16) - Αριθµ. Σελ.: 13 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ Κωδικός Μάθηµα Αίθουσα Ηµέρα Διδασκαλίας Διδακτικές Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία Κωδ. Βιβλίου Τίτλος βιβλίου Τιμή σε ευρώ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΙΠ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ... ΒΛΕΠΕΤΑΙ; 2.00

Κατηγορία Κωδ. Βιβλίου Τίτλος βιβλίου Τιμή σε ευρώ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΙΠ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ... ΒΛΕΠΕΤΑΙ; 2.00 Κατηγορία Κωδ. Βιβλίου Τίτλος βιβλίου Τιμή σε ευρώ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ 00118 ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΙΠ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ... ΒΛΕΠΕΤΑΙ; 2.00 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ 00111 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ, 1ο βιβλίο 4.00 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ 00112 ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 _ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α/Α ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι άγιες εικόνες: έκφραση της πίστης.

Οι άγιες εικόνες: έκφραση της πίστης. Οι άγιες εικόνες: έκφραση της πίστης. Οι εικόνες αναπληρώνουν τα είδωλα και άρα αυτοί που τις προσκυνούν είναι ειδωλολάτρες.. Όμως δεν πρέπει να προσκυνούμε κατασκευάσματα των ανθρώπινων χεριών, αφού

Διαβάστε περισσότερα

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους 1. Εξωχριστιανικό 2. Χριστιανικό 1. Εξωχριστιανικό Το φιλωνικό υπόβαθρο To γνωστικό υπόβαθρο Το κουμρανικό υπόβαθρο To σαμαρειτικό υπόβαθρο Tο ιουδαϊκό μυστικιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος Κωδικός προϊόντος: 00092

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός 124 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ο Ἀρεοπαγιτικός λόγος του Ισοκράτη είναι το τελευταίο από τα ρητορικά κείµενα που διδάσκεται σύµφωνα µε το Πρόγραµµα Σπουδών στη Θεωρητική Κατεύθυνση της

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 1: Εισαγωγικά-Ιστορική Επισκόπηση Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΥ 12Κ5 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας 12Κ3 Εισαγωγή στην Αρχαία Ιστορία 12Κ4 Εισαγωγή στην Βυζαντινή Ιστορία (Α Εξάμηνο-Μάθημα Κορμού) 12Κ17 Ιστορία της Τέχνης: Μεσαίωνας,

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ( οδηγίες για τους μαθητές) Φεβρουάριος 2012 1. Τι είναι η «Σύνοδος των Εφήβων»

Διαβάστε περισσότερα