Αι νευροεπιστήμαι εις το Βυζάντιον

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αι νευροεπιστήμαι εις το Βυζάντιον"

Transcript

1 Αι νευροεπιστήμαι εις το Βυζάντιον σταυροσ μπαλογιαννησ* Περίληψη Κατά την διάρκειαν της υπερχιλιετούς λειτουργικής ζωής της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, το Ελληνικόν πνεύμα συνυφάνθη αρμονικώς μετά της ορθοδόξου πίστεως και εκυριάρχισεν επί της επιστημονικής σκέψεως, της φιλοσοφίας, των γραμμάτων, των τεχνών και της συνειδήσεως των λαών του ανατολικού κόσμου, έχον συγχρόνως άμεσον και αποφασιστικής βαρύτητος επίδρασιν επί του δυτικού πολιτισμού. η ιατρική ενεφάνισεν ιδιαιτέραν άνθισιν εις τα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα της αυτοκρατορίας, τας αθήνας, την αλεξάνδρειαν, την αντιόχειαν και ιδιαιτέρως την Κωνσταντινούπολιν, ένθα εδιδάσκετο εις διασήμους σχολάς και ησκείτο εις πρωτοποριακά διά την αρτιότητα της οργανώσεως των νοσηλευτικά ιδρύματα. αι νευροεπιστήμαι εκαλλιεργήθησαν ιδιαιτέρως επιτυχώς και απέδωσαν ευχύμους καρπούς, η ουσία των οποίων έθρεψεν την αραβικήν ιατρικήν και μεταγγισθείσα επιτυχώς ανεγέννησεν τα πανεπιστήμια της Δύσεως. Διαπρεπείς ιατροί και διδάσκαλοι της ιατρικής επιστήμης, ως ήσαν ο ορειβάσιος εκ περγάμου, ο αέτιος εξ αμίδων, ο αλέξανδρος εκ τραλλέων, ο παύλος ο αιγινήτης, ο Θεόφιλος πρωτοσπαθάριος, ο Θεοφάνης νόννος, ο ιωάννης Ζαχαρίου, ο νικόλαος μυρεψός συνθέτουν τον ευγενή χορόν των διαπρεπών ιατρών, νευρολόγων και νευροεπιστημόνων του Βυζαντίου, οι οποίοι συναγωνίζοντο εις πρωτοτυπίαν σκέψεως, επιστημονικής προσφοράς και ιατρικής δεινότητος τους μεγάλους ιατρούς της Ελληνιστικής περιόδου, τον γαληνόν, τον ηρόφιλον και τον Ερασίστρατον, χωρίς ουδόλως να υπολείπωνται αυτών. η άσκησις της ιατρικής και των κλάδων αυτής, συμπεριλαμβανομένης της νευρολογίας και της Ψυχιατρικής, στηριζομένη εις την βαθείαν επιστημονικήν γνώσιν, τον προβληματισμόν και την έρευναν διά νέας θεραπευτικάς μεθόδους, διεπνέετο υπό των αρχών της φιλανθρωπίας, του σεβασμού του ανθρωπίνου προσώπου, της αξίας της ποιοτικής στάθμης της ζωής και της ιατρικής ηθικής ως αύτη διεμορφώθη εντός της *Ομότιμος καθηγητής νευρολογίας Αριστελειου Πανεπιστημιου Θεσσαλονίκης επικρατούσης ατμοσφαίρας της ορθοδόξου πνευματικότητος. τα μεγάλα νοσηλευτικά ιδρύματα της Κωνσταντινουπόλεως, ως ήτο ο Ξενών του παντοκράτορος, ιδρυθείς υπό του αυτοκράτορος ιωάννου του ιι Κομνηνού, το 1136, ενεφάνιζον οργάνωσιν συγχρόνων πανεπιστημιακών νοσοκομείων της Δύσεως, κατωχυρωθείσα υπό ευστόχως συντεταγμένων τυπικών, τα οποία εγγυώντο την άψογον λειτουργικότητα αυτών και την ιατρικήν και νοσηλευτικήν περίθαλψιν των ασθενών υπό των επιφανεστέρων ιατρών και του εμπειροτέρου νοσηλευτικού προσωπικού. τα νοσοκομεία της Κωνσταντινουπόλεως απετέλεσαν το πρότυπον διά την οργάνωσιν και λειτουργίαν των νοσοκομείων του αραβικού κόσμου και της Δύσεως και την ανεξάντλητον τροφόν της συγχρόνου επιστημονικής σκέψεως και των αρχών της ιατρικής ηθικής. Λέξεις κλειδιά: Βυζαντινή Νευρολογία, Νοσοκομεία στην Κωνσταντινούπολη, Ιστορία της Νευρολογίας Εισαγωγή Κατά την υπερχιλιετή ιστορίαν της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας(1), το Ελληνικόν πνεύμα το οποίον συνυφάνθη αρμονικώς μετά της Ορθοδόξου πίστεως, επεκράτησεν εις όλους τους τομείς της επιστημονικής σκέψεως, εις την θεολογίαν, την φιλοσοφίαν, τας φυσικάς επιστήμας, τα μαθηματικά, την ιστορίαν, τα μαθηματικά και την ιατρικήν. Μόνον εις το Δίκαιον και την οργάνωσιν του στρατού παρέμενεν ακόμη εεπ ολίγον ο ρωμαϊκός απόηχος. Αι νευροεπιστήμαι διακατείχον σημαντικήν θέσιν εντός του όλου φάσματος της ιατρικής παιδείας και της εφηρμοσμένης ιατρικής, δεδομένου ότι ο εγκέφαλος, ως όργανον της σκέψεως και των συναισθημάτων, εθεωρείτο ότι απετέλει το κέντρον της ψυχοσωματικής υποστάσεως του ανθρώπου και τον κύριον ρυθμιστήν της ανθρωπίνης συμπεριφοράς. Η Βυζαντινή Νευρολογία κληρονομήσασα τας βασικάς αρχάς της εκ της Ιατρικής των κλασσικών και των ελληνιστικών χρόνων, επροχώρησεν περαιτέρω διανοίγουσα πρωτοποριακήν οδόν, συμπληρώνουσα το

2 35 επιστημονικόν και φιλοσοφικόν περίγραμμα αυτής διά του πνεύματος της ορθοδόξου πνευματικότητος, η οποία διεπότιζεν τον κύριον κορμόν αυτής και προσέδιδεν ιδιαιτέραν γλυκύτητα εις τους ευχύμους καρπούς της(2). Το φιλοσοφικόν και πνευματικόν υπόβαθρον της Βυζαντινής Νευρολογίας Κατά τον Αριστοτέλην ο ανθρώπινος νους έχει θείαν προέλευσιν και παραμένει ανεπηρέαστος από το γήρας και την ασθένειαν. Ο άνθρωπος είναι προικισμένος διά της κοινής αντιλήψεως, η οποία διέπει την συνειδητότητα αυτού. Όλαι αι λειτουργία και δραστηριότητες του σώματος αποτελούν εκδηλώσεις των διεργασιών της ψυχής. Κατά τον Αριστοτέλην το σώμα είναι διά την ψυχήν ότι η όρασις διά τον οφθαλμόν(3). Διά της σοφίας δε εναρμονίζεται η λειτουργικότης του σώματος μετά της ψυχής και αποφεύγονται αι αποκλίσεις και αι ακρότητες(4). Κατά τας αρχάς της ορθοδόξου πνευματικότητος ο άνθρωπος συγκροτεί αρμονικήν ψυχοπνευματικήν ενότητα. Το σώμα φέρει την ζώσαν ψυχήν, η οποία αποτελεί τον βασικόν φορέα της ζωής. Το σώμα, η ψυχή και το πνεύμα συμμετέχουν εις την γνώσιν κατά ένα ιδιαιτέρως εξατομικευμένον τρόπον ήτοι το σώμα διά μέσου των αισθήσεων, η ψυχή διά μέσου της λογικής διεργασίας και το πνεύμα διά μέσου της συνειδήσεως, η οποία διαθέτει ένα μυστικόν και εσωτερικόν τρόπον αντιλήψεως, ο οποίος υπερβαίνει τας συνήθεις λογικάς διεργασίας. Η εσωτερική ψυχοσωματική αρμονία του ανθρώπου αλλοιώνεται μόνον υπό των παθών, τα οποία διαταράσσουν την εσωτερικήν ειρήνην και μολύνουν την καθαρότητα της καρδίας(5). Τα πάθη διατιτραίνουν την ψυχήν και το σώμα και διηθούν την υπόστασιν του μεταβάλλοντα την ορθότητα και ισχύν της συνειδήσεως του και δεσμεύοντα την ελευθερίαν του. Οι εμπαθείς λογισμοί, τα συναισθήματα, αι επιθυμίαι και αι διάφοροι αποφάσεις αποτελούν τους ουσιωδεστέρους φραμούς εις την πορείαν προς την εσωτερικήν ειρήνην, την αυτοκριτικήν και την απάθειαν η οποία αποτελεί «το ένθεον πάθος». H άσκησις της ιατρικής εντός του πνεύματος της ορθοδόξου πνευματικότητος συνέβαλεν εις την κορυφαίαν ανάπτυξιν της ιατρικής ηθικής(6), εις την έκφρασιν της κατά Χριστόν αγάπης, της φιλανθρωπίας και του ελέους. Η φροντίς διά τον πάσχοντα δεν απετέλει πλέον απλώς την εκτέλεσιν του ιατρικού καθήκοντος διά τον θεράποντα ιατρόν αλλά έργον αγάπης και ευεργετικής παρουσίας κατά τα πρότυπα των αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού και της πλειάδος των αγίων ιατρών(7) οι οποίοι ηγωνίσθησαν, μετά μεγίστης αγάπης, ουχί μόνον διά την σωματικήν ίασιν των ασθενών, αλλά και διά την κοινωνικήν αποκατάστασιν αυτών, διά την ψυχικήν των υγείαν και διά την πνευματικήν εν Κυρίω αναγέννησιν αυτών. Το επιστημονικόν υπόβαθρον της Βυζαντινής Νευρολογίας Το επιστημονικόν υπόβαθρον της Βυζαντινής Νευρολογίας εβασίζετο επί της εκτενούς εμπειρίας(8) της αρχαίας Ελληνικής και της Ελληνιστικής Νευρολογίας, η οποία είχεν κατατεθή εις την ευρείαν ιατρικήν βιβλιογραφίαν εκ του πέμπτου προ Χριστού αιώνος έως τον τρίτον μετά Χριστόν αιώνα, καλύπτουσα ούτω οκτώ αιώνας συνεχούς επιστημονικής ακμής. Ο γνωστός και μεστός επιστημονικού κύρους και σοβαρότητος Ιπποκράτειος κανών(9) κι αι πολυάριθμοι και εκτεταμέναι διατριβαί του Γαληνού εφ όλων των πεδίων της Ιατρικής(10) απετέλουν τα κύρια συγγράμματα και τας πηγάς γνώσεων διά τον Νευρολόγον και Νευροεπιστήμονα από τας αρχάς ήδη της Βυζαντινής περιόδου. Αι μελέται του Ηροφίλου επί της κυκλοφορίας του αίματος εις τον εγκέφαλον, η περιγραφή των αγγειακών εγκεφαλικών παθήσεων και η συσχέτισις αυτών μετά της υπερτάσεως και των καρδιακών αρρυθμιών συνέβαλον τα μέγιστα εις την διαμόρφωσιν του ευρέος πεδίου των πολλαπλών συσχετίσεων μεταξύ της καρδιακής λειτουργίας, της αιματώσεως του εγκεφάλου και των εγκεφαλικών δυσλειτουργικών φαινομένων και κατέδειξαν την σημαντικήν βαρύτητα της ευρείας κλινικής εξετάσεως εις την διαγνωστικήν προσέγγισιν των νευρολογικών συνδρόμων. Αι πολλαί σημαντικαί μελέται του Ερασιστράτου του Χίου επί της Νευροανατομίας, αι οποίαι αναφέρονται εις την μορφολογίαν των ελίκων και των αυλάκων των εγκεφαλικών ημισφαιρίων και εις την εντόπισιν των λειτουργικών κέντρων της κινήσεως, των αισθήσεων και του λόγου απετέλεσαν ουσιώδες βάθρον διά την στοιχειοθέτησιν των βασικών αρχών της βυζαντινής Νευρολογίας. Εκ παραλλήλου, αι γνώσεις εις το Βυζάντιον επί της ουσιώδους συμβολής της παρεγκεφαλίδος εις την αρμονίαν και πλαστικότητα των κινήσεων

3 36 εστηρίχθησαν εν πολλοίς επί των απόψεων του Ερασιστράτου επί του ρόλου της παρεγκεφαλίδος εις την κινητικήν «ευταξίαν». Ο Σορανός ο Εφέσιος, ο οποίος συνέγραψεν διατριβάς επί της επιληψίας, της αποπληξίας, του ιλίγγου, και του τετάνου προσεφέρεν πολύτιμον βιβλιογραφίαν και απετέλεσεν ουσιώδη πηγήν διά την Βυζαντινήν Νευρολογίαν. Ο Αρεταίος ο Καππαδόκης, ο οποίος ήτο ο πρώτος περιγράψας τον χιασμόν της πυραμιδικής οδού(11) περιέγραψεν συγχρόνως μετά πολλών λεπτομερειών τας κλινικάς εκδηλώσεις της μείζονος επιληπτικής κρίσεως και τας πολυμόρφους «αύρας»(12) αι οποίαι προηγούνται των κρίσεων ήτο είς εκ των πλέον σεβαστών συγγραφέων υπό των Νευρολόγων εις την Κωνσταντινούπολιν. Επιφανείς ιατροί μετά ευρείας γνώσεως και εμπειρίας επί των Νευρολογικών παθήσεων εις το Βυζάντιον Εν μέσω των πλέον γνωστών ιατρών εις το Βυζάντιον, οι οποίοι διεκρίθησαν διά τας ευρείας γνώσεις των επί της Νευρολογίας και διά την θεραπευτικήν συμβολήν των επί των Νευρολογικών παθήσεων ήσαν οι κάτωθι αναφερόμενοι. Ο Παντελεήμων εκ Νικομηδίας, ο οποίος ήτο εκ των πρώτων χριστιανών ιατρών εξειδικευθείς εις τας οφθαλμολογικάς, ψυχιατρικάς και νευρολογικάς παθήσεις, καταστάς διάσημος διά την ορθήν άσκησιν και διδασκαλίαν της Ιατρικής. Εχαρακτηρίζετο διά την αγάπην προς τον πάσχοντα και την άμετρον φιλανθρωπίαν του, ασκήσας την Ιατρικήν, αναργύρως, εν μέσω των ενδεών κοινωνικών τάξεων κατά το πρότυπον των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού και των ετέρων αγίων ιατρών(13). Διά την ευρείαν κοινωνικήν προσφοράν του και την εκφραζομένην ευγνωμοσύνην των ανθρώπων προεκάλεσεν τον φθόνον των ειδωλολατρών οι οποίοι τον ωδήγησαν εις το μαρτύριον. Ο Ορειβάσιος εκ Περγάμου ( μ.χ.). Ούτος ήτο καθηγητής της Ιατρικής εις την σχολήν της Αλεξανδρείας, χρηματίσας προσωπικός ιατρός του Αυτοκράτορος Ιουλιανού του Αποστάτου ( μ.χ.). Ο Ορειβάσιος συνέγραψεν Εγκυκλοπαιδείαν της Ιατρικής εις επτά τόμους εις την οποίαν περιέλαβεν εν περιλήψει τα έργα του Ιπποκράτους και τας εκτενείς διατριβάς του Γαληνού και των ετέρων διαπρεπών ιατρών των Ελληνιστικών χρόνων. Το έργον του περιελάμβανεν κεφάλαια επί των νευρολογικών παθήσεων, ως είναι αι διαταραχαί της μνήμης και αι άνοιαι, η ημικρανία και αι έτεραι μορφαί της κεφαλαλγίας, η μηνιγγίτις και η εγκεφαλίτις, αι αγγειακαί παθήσεις του εγκεφάλου και αι τραυματικαί παθήσεις του νωτιαίου μυελού(14). Ο Αέτιος Αμιδηνός, καταγόμενος εξ Αμίδης της μεσοποταμίας (έζησεν τον έκτον μ.χ. αιώνα).ούτος εσπούδασεν εις την Αλεξάνδρειαν και εχρημάτισεν αρχίατρος της Αυτοκρατορικής αυλής εις την Κωνσταντινούπολιν. Ούτος ήτο ο πρώτος ιατρός ο οποίος περιέγραψεν την παράλυσιν της μαλθακής υπερώας επί διφθερίτιδος. Συνέγραψεν δέκα έξ ιατρικά συγγράμματα «Βιβλία ιατρικά εκκαίδεκα»(15) εις τα οποία αναφέρονται αι απόψεις των διαπρεπεστέρων προγενεστέρων ιατρών εν παραλληλισμώ προς τας ιδικάς του ιατρικάς γνώμας και περιλαμβάνονται πολλά θεραπευτικά πρωτόκολλα. Ησχολήθη εν εκτάσει μετά των οφθαλμολογικών παθήσεων, των νευρολογικών και των ψυχιατρικών παθήσεων και ιδίως μετά της θεραπευτικής αυτών. Το έργον του εχαρακτηρίσθη ως έν εκ των πολυτιμοτέρων και χρησιμωτέρων έργων της Βυζαντινής περιόδου(16). Ο Αλέξανδρος εκ Τραλλέων ( ). Ούτος περιέγραψεν την κεφαλαλγίαν εκ τάσεως, τα πολύμορφα επιληπτικά φαινόμενα και πολλάς ψυχιατρικάς διαταραχάς. Κατά την διάρκειαν της ζωής του εταξίδευσεν εν εκτάσει εις την Ελλάδα, την Ιταλίαν, την Ισπανίαν και την Γαλατίαν και εμελέτησεν εις βάθος πολλάς εκ των νευρολογικών παθήσεων και ιδίως τας οφειλομένας εις στερητικάς καταστάσεις και εις εξωγενή αίτια. Συνέγραψεν διατριβάς εις τας οποίας καταθέτει την προσωπικήν εμπειρίαν του και εκφράζει πολλάς υποθέσεις επί της παθογενείας των νευρολογικών παθήσεων(17). Ήτο εκ των ολίγων ιατρών, οι οποίοι είχον την τόλμην να ασκήσουν κριτικήν επί των απόψεων του Γαληνού, οσάκις αύται δεν συνέπιπτον μετά των ιδικών του παρατηρήσεων και απόψεων. Επιπροσθέτως ο Αλέξανδρος συνέγραψεν θεραπευτικόν εγχειρίδιον εις το οποίον περιελάμβανεν πολυάριθμα θεραπευτικά πρωτόκολλα μεταξύ των οποίων πολλά αναφέρονται εις τας νευρολογικάς και ψυχιατρικάς παθήσεις. current medical problems, including brain and mental diseases. Έδωσεν ιδιαιτέραν έμφασιν εις την θεραπευτικήν αξίαν των λουτρών διά τας παθήσεις του νευρικού συστήματος και τας ψυχιατρικάς διαταραχάς. Ασχοληθείς εκ παραλλήλου μετά των παθήσεων των οφθαλμών συνέγραψεν διατριβήν επί της

4 37 παθογενέσεως και της θεραπείας αυτών, η οποία δύναται να χαρακτηρισθή ως το πρώτον σοβαρόν επιστημονικόν πόνημα εις τον χώρον της Οφθαλμολογίας. Ο Παύλος ο Αιγινήτης ( ), ήτο ο διαπρεπέστερος ιατρός του εβδόμου αιώνος, σπουδάσας εις την Αλεξάνδρειαν εις την οποίαν ήσκησεν κατά το πλείστον την ιατρικήν. Υπήρξεν ο σύμβουλος νευρολόγος εις τα επτά νοσοκομεία, τα οποία ίδρυσεν εις την πόλιν της Αλεξανδρείας ο πατριάρχης Ιωάννης ο Ελεήμων, ο οποίος παρέμεινεν ως σύμβολον φιλανθρωπίας και αγάπης εις τους αιώνας(18). Ο Παύλος ο Αιγινήτης δύναται να θεωρηθή ως ο πρώτος παιδονευρολόγος, ο οποίος απέκτησεν ευρείαν εμπειρίαν επί των νευρολογικών παθήσεων της βρεφικής και παιδικής ηλικίας, περιγράψας αξιοσημείωτον αριθμόν δυσπλασιών του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Εκ παραλλήλου ήτο ο πρώτος νευροεπιστήμων, ο οποίος περιέγραψεν τα ανιόντα και τα κατιόντα δεμάτια του νωτιαίου μυελού. Περιέγραψεν επίσης την μηνιγγίτιδα και το πλήρες νευρολογικόν και ψυχιατρικόν φάσμα των φαινομένων αυτής, την εγκεφαλίτιδα μετά των κλινικών εκδηλώσεων και των φυσικών σημείων αυτής υπογραμμίζων συγχρόνως την τραγικήν πρόγνωσιν της πορείας του πάσχοντος. Ο Παύλος ο Αιγινήτης ήτο ο πρώτος ιατρός ο οποίος περιέγραψεν την ψευδοάνοιαν επί μελαγχολίας και επεσήμανεν τον αναστρέψιμον χαρακτήρα αυτής. Η σημαντικοτέρα συμβολή του Παύλου εις την Βυζαντινήν ιατρικήν βιβλιογραφίαν υπήρξεν η «Επιτομή» αυτού, η οποία αποτελεί αληθή εγκυκλοπαιδείαν της Ιατρικής, περιλαμβάνουσα και νευρολογικάς παθήσεις εν μέσω των πολλών νοσολογικών περιγραφών και αναφορών. Εις το έκτον κεφάλαιον του εν λόγω συγγράμματος, το οποίον αποτελεί πόνημα χειρουργικής, περιγράφονται πολλαί νευροχειρουργικαί τεχνικαί. Το όλον έργον εξετιμήθη υπό των συγχρόνων και μεταγενεστέρων ιατρών και επί αιώνας απετέλει πολύτιμον εγχειρίδιον διά τους ιατρούς και τους σπουδάζοντας την ιατρικήν επιστήμην. Ο Άγιος Ευστάθιος μητροπολίτης Θεσσαλονίκης ο Μεγαλοοικονόμος ο Κατάφλωρος (1174 / ή 1199). Ούτος εγεννήθη εις την Κωνσταντινούπολιν. Εξελέγη αρχικώς Μητροπολίτης Μύρων της Λυκίας, αλλά τη απαιτήσει του Αυτοκράτορος Μανουήλ Α, επανεξελέγη εις την χηρεύουσαν μητρόπολιν της Θεσσαλονίκης, ένθα παρέμεινεν έως της κοιμήσεώς του 1196 ή το 1199(19). Διεκρίθη διά την σοφίαν και την αγιότητα του βίου του. Υπήρξεν πολυγραφότατος, του έργου αυτού εκτεινομένου εις την ιστορίαν, την φιλολογίαν, την φιλοσοφίαν, την λογοτεχνίαν και την ιατρικήν. Εν μέσω των ιατρικών στοιχείων του έργου του υπάρχει η περιγραφή της φωτοφοβικής επιληψίας και της γελαστικής επιληψίας. Ο Θεόφιλος Πρωτοσπαθάριος (9ος αιών) Ούτος έφερεν τον τίτλον του πρωτοσπαθαρίου και συγχρόνως ήτο αρχίατρος, μοναχός και φιλόσοφος(20). Εχαρακτηρίσθη ως ο πλέον επιφανής νευροανατόμος της εποχής του. Συνέγραψεν διατριβήν υπό τον τίτλον Επί της δομής του ανθρωπίνου σώματος», η οποία ήσκησεν σημαντικήν επίδρασιν εις την εκπαίδευσιν και συγκρότησιν επί της ανατομίας των ιατρών της Βυζαντινής περιόδου. Συνέγραψεν εκ παραλλήλου διατριβάς επί του σφυγμού, επί των ούρων, επί των εκκρίσεων και έν σχόλιον επί των Αφορισμών του Ιπποκράτους(21). Ενεπνεύσθη βαθύτατα υπό των χριστιανικών αρχών υποστηρίζων τας αρχάς της αγιότητος της ανθρωπίνης ζωής και της ιερότητος του σώματος. Ο Θεοφάνης ο Νόννος (10ος αιών). Ο Θεοφάνης υπήρξεν είς εκ των διαπρεπεστέρων ιατρών της μακεδονικής αναγεννήσεως(22) εις την Κωνσταντινούπολιν. Ο Θεοφάνης συνέγραψεν Εγχειρίδιον Ιατρικής το οποίον ωνόμασεν Σύνοψιν, το οποίον περιελάμβανεν τριακόσια κεφάλαια αναφερόμενα εις την εσωτερικήν παθολογίαν, την γυναικολογίαν, την νευρολογίαν και την φαρμακολογίαν(23). Ο Ιωάννης Ζαχαρίου Ακτουάριος(24). Ούτος ήτο εκ των πλέον καταξιωμένων νευρολόγων και ψυχιάτρων. Υπήρξεν ο προσωπικός ιατρός του Ανδρονίκου του III(25) Του ανετέθη η διεύθυνσις του τμήματος εσωτερικής παθολογίας και νευρολογίας εις τον Ξενώνα του Παντοκράτορος και το Νοσοκομείον της Μανγκάνα κατά τον 14ον αιώνα. Αι απόψεις του επί της ανθρωπίνης ψυχής εκτίθενται εις το έργον του υπό τον τίτλον «Περί ενεργειών και παθών του ψυχικού πνεύματος και της κατ' αυτό διαίτης» Νικόλαος Μυρεψός, Ακτουάριος. Ούτος υπήρξεν ιδιαιτέρως γνωστός διά την συγκρότητσιν του επί της φαρμακολογίας και της θεραπευτικής. Εχρημάτισεν προσωπικός ιατρός του Αυτοκράτορος Ιωάννου του III του Βατάτζη(26). Επί βασιλείας Θεοδώρου Β Λασκάρεως, υιού του Ιωάννου έχαιρεν ιδιαιτέρας εκτιμήσεως, χαρακτηριζόμενος υπό του Αυτοκράτορος ως ο εξοχώτερος των ιατρών. Συνέγραψεν εγχειρίδιον Φαρμακολογίας, καλέσας αυτό «Δυναμερόν» εις το οποίον κατέγραψεν 2600 φάρμακα ή φαρμακευτικού χαρακ-

5 τήρος ουσίας εν μέσω των οποίων περιελάμβανον φαρμακευτικοί παράγοντες χορηγούμενοι εις νευρολογικάς και ψυχιατρικάς παθήσεις. Ως ιατρός και φαρμακολόγος ήσκησεν μεγάλην επίδρασιν επί της Αραβικής ιατρικής και επί της ιατρικής της Δύσεως(27). 38 (ε) ο ξενών των αγίων Κοσμά και Δαμιανού ή Κοσμίδιον, (ς) ο ξενών του Χριστοδότου, (ζ) ο ξενών του Ναρσή (η) ο ξενών των τεσσαράκοντα μαρτύρων(32) (θ) ο ξενών του Μαρκιανού. Περιγράφομεν κυρίως τον ξενώνα του Παντοκράτορος, του οποίου το τυπικόν διασωθέν επέτρεψε να γνωρίσωμεν την οργάνωσιν και την λειτουργίαν αυτού και κατ επέκτασιν την λειτουργίαν των πλείστων νοσηλευτικών ιδρυμάτων της Κωνσταντινουπόλεως, τα οποία εστηρίζοντο επί των ιδίων αρχών. Η Κωνσταντινούπολις εις χάρτην εκπονηθέντα υπό του Giacomo Francesco Camocio Νοσοκομεία της Κωνσταντινουπόλεως, έχοντα νευρολογικήν μονάδα Εις το Βυζάντιον η άνθησις της Νευρολογίας κατέστη μεγίστη διά της ιδρύσεως Νοσοκομείων και νοσηλευτικών μονάδων τόσον εις την Κωνσταντινούπολιν, όσον και εις άλλας πόλεις της Αυτοκρατορίας(28). Τα νοσοκομεία της Κωνσταντινουπόλεως είχον γνήσιον επιστημονικόν χαρακτήρα, διαθέτοντα καλώς ωργανωμένας παθολογικάς, χειρουργικάς, και μαιευτικάς κλινικάς. Πολλά εξ αυτών διέθετον μονάδας διά νευρολογικούς και ψυχιατρικούς ασθενείς, βιβλιοθήκην φαρμακείον, αναγνωστήριον και παρεκκλήσιον. Πολλά εκ των νοσοκομείων της Κωνστατινουπόλεως εφήρμοζαν, φυσικοθεραπείαν, μουσικοθεραπείαν και εργασιοθεραπείαν. Ωρισμένα εκ των νοσοκομείων είχον πανεπιστημιακόν χαρακτήρα συνδεόμενα μετά της Μαγναύρας, του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινουπόλεως(29). Εν μέσω των πολυαρίθμων νοσηλευτικών ιδρυμάτων της Κωνσταντινουπόλεως τα πλέον γνωστά και ευρείας αναγνωρίσεως διά το παρεχόμενον ιατρικόν και φιλανθρωπικόν έργον ήσαν (α) ο ξενών(30) του Παντοκράτορος, (β) ο ξενών του Σαμψώνος(31), (γ) ο ξενών του Ευβούλου, (δ) ο ξενών της Αγίας Ειρήνης, Η Μονή του Παντοκράτορος Ο Ξενών του Παντοκράτορος Εκ των πλέον ανεγνωρισμένων νοσηλευτικών ιδρυμάτων της Κωνσταντινουπόλεως ήτο ο Ξενών του Παντοκράτορος),ιδρυθείς υπό του Αυτοκράτορος Ιωάννου ΙΙ Κομνηνού(33) το Ο εν λόγω Ξενών ευρίσκετο εις την βορειοανατολικήν πλευράν ενός λόφου, πλησίον του Κερατίου κόλπου (34, 35). Από της ιδρύσεως του ο Ξενών προορίζετο να λειτουργήση ως Γενικόν Πανεπιστημιακόν Νοσοκομείον, εις το οποίον θα παρείχαν το λειτούργημα των 50 ιατροί και ικανός αριθμός νοσηλευτικού προσωπικού, φαρμακοποιοί, διαιτολόγοι, φυσικοθεραπευταί, τεχνικοί και ιερείς. Οι ιατροί, οι οποίοι επελέγοντο διά να επανδρώσουν το Νοσοκομείον προείρχοντο εκ των αρίστων όλης της αυτοκρατορίας, εθεωρείτο δε υψίστη τιμή η ένταξις των εις το ιατρικόν σώμα αυτού. Οι σπουδασταί της Ιατρικής, παρηκολούθουν τας δραστηριότητας των τμημάτων, υπό την επίβλεψιν και καθοδήγησιν καθηγητών και εξειδικευμένων εσωτερικών ιατρών. Εις εκ των καθηγητών πλήρους απασχολήσεως παρέμενεν διαρκώς εις το Νοσοκομείον, διά να διδάσκει συνεχώς

6 39 τους σπουδαστάς και να κατευθύνη τους νεωτέρους ιατρούς. Ούτος ήτο και ο υψηλότερον αμειβόμενος εκ των ιατρών. Υπήρχεν καλώς ωργανωμένη βιβλιοθήκη, η οποία ήτο η μεγαλυτέρα ιατρική βιβλιοθήκη της Βυζαντινής περιόδου. Αύτη προορίζετο τόσον διά τους σπουδαστάς, όσον και διά τους ιατρούς και το νοσηλευτικόν προσωπικόν. Εν μέσω των συγγραμμάτων υπήρχον αι Ιπποκράτειοι συλλογαί, αι διατριβαί του Γαληνού, τα έργα του Ερασιστράτου και του Ηροφίλου, αι διατριβαί του Σορανού και όλα τα συγγράμματα των βυζαντινών ιατρών. Οι σπουδασταί ησκούντο εις την εσωτερικήν παθολογίαν, την χειρουργικήν, την παιδιατρικήν, την οφθαλμολογίαν, την μαιευτικήν και γυναικολογίαν, την νευρολογίαν και την ψυχιατρικήν. Το Νοσοκομείον, παραλλήλως προς τας μονάδας της νευρολογίας και της ψυχιατρικής, διέθετεν εργαστήρια νευροανατομίας και νευροφυσιολογίας. Ο γενικός διευθυντής του νοσοκομείου έφερεν το οφφίκιον του άρχοντος Ακτουαρίου και ήτο κατά κανόνα προσωπικός ιατρός του Αυτοκράτορος. Η οργάνωσις και η λειτουργία του Ξενώνος του Παντοκράτορος απετέλεσεν πρότυπον διά την οργάνωσιν των νοσοκομείων εις τον Αραβικόν κόσμον(36). Ο Ιωάννης II Κομνηνός ιδρυτής του Ξενώνος του Παντοκράτορος. Λεπτομέρεια μωσαϊκού εκ της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως. Ο Ξενών του Παντοκράτορος περιελάμβανεν πέντε τμήματα(37). Εις το πρώτον τμήμα υπήρχον θάλαμοι νοσηλείας, εις τους οποίους ενοσηλεύοντο χειρουργικοί ασθενείς, πάσχοντες συνήθως εκ νεοπλασμάτων, αιματωμάτων, τραυματικών κακώσεων και καταγμάτων. Εις το δεύτερον τμήμα υπήρχον θάλαμοι νοσηλείας, εις τους οποίους ενοσηλεύοντο ασθενείς φέροντες παθήσεις αναφερομένας εις τον χώρον της εσωτερικής παθολογίας ή της οφθαλμολογίας. Εις το τρίτον τμήμα, το οποίον εχαρακτηρίζετο ως τμήμα μητρότητος υπήρχον μαιευτικοί θάλαμοι και θάλαμοι γυναικολογικών παθήσεων, οι οποίοι είχον δώδεκα κλίνας. Δύο θάλαμοι ενοσήλευον ασθενείς, πάσχοντας εκ νευρολογικών και ψυχιατρικών παθήσεων. Εις το Νοσοκομείον υπήρχεν καλώς ωργανωμένη μονάς εντατικής παρακολουθήσεως, περιλαμβάνουσα έξ κλίνας, προοριζομένας δι βαρέως πάσχοντας, η οποία ήτο η πρώτη εις τον κόσμον ανάλογος μονάς, φέρουσα ειδικόν τεχνολογικόν και φαρμακευτικόν εξοπλισμόν και εξασφαλίζουσα συνεχή παρακολούθησιν και φροντίδα των ασθενών. Το Νοσοκομείον διέθετεν φαρμακείον εις το οποίον προσέφερον τας γνώσεις των τρείς φαρμακοποιοί, οι οποίοι εξετέλουν τας συνταγάς, τας αναγραφομένας υπό των ιατρών, παρέχοντες εις τα τμήματα νοσηλείας τους καταλλήλους φαρμακευτικούς παράγοντας, διά την ορθήν θεραπευτικήν αντιμετώπισιν των ασθενών. Άπαξ της ημέρας εγένετο η τακτική επίσκεψις των ιατρών εις τους θαλάμους των ασθενών κατά τους χειμερινούς μήνας, ενώ από της ανοίξεως και κατά την διάρκειαν του θέρους αύτη ετελείτο δις της ημέρας. Το Νοσοκομείον διέθετεν εξωτερικά ιατρεία, τα οποία εκάλυπτον όλας τας αναπτυχθείσας έως τότε ειδικότητας της ιατρικής. Συμφώνως προς το Τυπικόν του Νοσοκομείου (38) επί κεφαλής εκάστου παθολογικού θαλάμου ετίθεντο δύο ιατροί καλούμενοι πρωτομηνίται, εξειδικευμένοι εις την εσωτερικήν παθολογίαν. Κατ αντιστοιχίαν την ευθύνην των χειρουργικών θαλάμων είχον δύο χειρουργοί, οι οποίοι προέβαινον εγκαίρως και εις τας απαιτουμένας χειρουργικάς επεμβάσεις. Οι θάλαμοι της μητρότητος ήσαν υπό την ευθύνην τριών ιατρών, δύο ανδρών και μίας γυναικός, «της ιάτραινας», το δε νοσηλευτικόν προσωπικόν συνίστατο εξ ολοκλήρου εκ νοσηλευτριών. Αι μονάδες της νευρολογίας και της ψυχιατρικής ήσαν υπό την ευθύνην δύο ιατρών, οι οποίοι είχον εξειδικευθή επαρκώς εις τα νευρολογικά και ψυχιατρικά νοσήματα. Έκαστος των ειδικών συνηργάζετο μετά τριών τακτικών εσωτερικών ιατρών, οι οποίοι εχαρακτηρίζοντο ως «υπουργοί έμβαθμοι» και μετά δύο μη τακτικών βοηθών ιατρών, οι οποίοι εχαρακτηρίζοντο ως «υπουργοί περισσοί». Οι τακτικοί ιατροί, εις το έργον των συνεπικουρ-

7 40 ούντο υπό πολλών ειδικευομένων ιατρών, σπουδαστών της Ιατρικής και νοσηλευτών. Είναι άξιον θαυμασμού, ότι κατά την διάρκειαν των επισκέψεων εις τους θαλάμους των ασθενών, οι ιατροί εξήταζον πλήρως τους ασθενείς, ανέλυαν τας περιπτώσεις της ασθενείας των, συνεζήτουν, εν εκτάσει, επ αυτών, προβαίνοντες εις διαφορικήν διάγνωσιν, ενώ συγχρόνως εμελετάτο η ψυχολογική κατάστασις εκάστου ασθενούς και τα κοινωνικά προβλήματα αυτού, η δε τελική απόφασις διά την εφαρμογήν του καταλλήλου θεραπευτικού πρωτοκόλλου ελαμβάνετο μετά πολλής περισκέψεως υπό του ειδικού, του έχοντος την ευθύνην του τμήματος(39). Εις τα πλαίσια των θεραπευτικών πρωτοκόλλων διά τας νευρολογικάς και ψυχιατρικάς παθήσεις περιελαμβάνετο η υποβολή των ασθενών εις συχνά λουτρά (40), η χρήσις αλοιφών, η αποφυγή του κρέατος εις την δίαιταν των ψυχιατρικών ασθενών και η εφαρμογή διαίτης θερμίδων εις τους Νευρολογικούς ασθενείς, η εφαρμογή της μουσικοθεραπείας της φυσικοθεραπείας, της ψυχοθεραπείας, η χορήγησις πολλών φαρμακευτικών ουσιών και η πνευματική στήριξις των ασθενών. Οι ασθενείς μετείχον της θείας λειτουργίας, η οποία ετελείτο εις τους δύο ναούς του νοσοκομείου, είς διά τους άνδρας και έτερος διά τας γυναίκας, και προσήρχοντο εις τα μυστήρια της Ιεράς Εξομολογήσεως και της Θείας Μεταλήψεως. Έκαστος ναός είχεν ιερέα και αναγνώστην, της θείας λειτουργίας τελουμένης τετράκις της εβδομάδος, ήτοι καθ εκάστην Τετάρτην, Παρασκευήν, Σάββατον και Κυριακήν, της ιεράς εξομολογήσεως δε δυναμένης καθ εκάστην. Συμπερασματικώς (1)Το Βυζάντιον ήτο μία εκ των πολλών Ελληνικών αποικιών εις το Βόσπορον, ιδρυθέν υπό του Μεγαρέως Βασιλέως Βύζαντος το 658 π.χ. Το 478 π.χ το Βυζάντιον εγένετο μέλος της αμφικτιονίας και το 334 ενετάχθη εις το κράτος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το 324 μ.χ απεφασίσθη υπό του Μεγάλου.Κωνσταντίνου να καταστή η πρωτεύουσα του κράτους του, θεσπισθείσα ούτως επισήμως Εις την οργάνωσιν, την λειτουργίαν, την διοίκησιν και την εν γένει φιλοσοφίαν των νοσοκομείων της Κωνσταντινουπόλεως και των ετέρων μεγάλων πόλεων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, εις την ιατρικήν παιδείαν, εις την διαγνωστικήν προσέγγισιν των ασθενών και εις την εφαρμογήν των καταλλήλων θεραπευτικών πρωτοκόλλων, διακρίνομεν τα ουσιώδη γνωρίσματα και τας βασικάς αρχάς της συγχρόνου ιατρικής. Η μεθοδική και συστηματική ανάλυσις των κλινικών φαινομένων και σημείων, η εμβάθυνσις εις τα συμπτώματα των νόσων, εν συνδυασμώ προς την αναπτυχθείσαν πειραματικήν έρευναν, συνθέτουν ήδη από της εποχής του Βυζαντίου το επιστημονικόν περίγραμμα της συγχρόνου ιατρικής. Η δίψα διά την γνώσιν, η θεωρητική ενατένισις νέων οριζόντων, ο ευγενής ανταγωνισμός, η έφεσις προς έρευναν και αναζήτησιν νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων, αι προσδοκίαι εκ της πειραματικής ερεύνης, η μετά ευλαβείας εφαρμογή των αρχών της ιατρικής ηθικής και η άμετρος φιλανθρωπία ανήγαγον τους ιατρούς των Βυζαντινών χρόνων εις υψηλότατον βάθρον, και έθεταν αυτούς, ως φωτεινάς πηγάς, σελαγίζοντας το επιστημονικόν κάλλος και την ιερότητα της ιατρικής εις Ανατολήν και Δύσιν. Εις την Βυζαντινήν αυτοκρατορίαν αι νευροεπιστήμαι ήνθισαν κατά τα πρότυπα της Ιπποκρατείου και της Ελληνιστικής ιατρικής και διεισέδυσαν βαθύτερον εις τον μυστικόν χώρον της μελέτης του εγκεφάλου και εις το πεδίον της διαγνώσεως και θεραπείας των νευρολογικών παθήσεων. Αι πολύτιμοι γνώσεις της Νευρολογίας μετεδόθησαν εκ της Κωνσταντινουπόλεως εις τον Αραβικόν κόσμον της Ανατολής και της Δύσεως και εις τον λατινικόν κόσμον της δύσεως, εκείθεν δε εις την βόρειον Ευρώπην. Το Βυζάντιον απετέλεσεν το ισχυρόν βάθρον της Νευρολογίας επί του οποίου εναποτίθενται συνεχώς, ως εύχυμοι καρποί, τα επιτεύγματα των συγχρόνων νευροεπιστημών (41). Επί πλέον τα νοσοκομεία της Κωνσταντινουπόλεως και αι νευρολογικαί και ψυχιατρικαί μονάδες αυτών μετέδιδον εμπράκτως, εις όλον τον ιατρικόν κόσμον, τας αξίας και αρχάς της αφοσιώσεως, της μεθέξεως, του σεβασμού, της αυταπαρνήσεως, της αγάπης των ιατρών και των νοσηλευτών διά τον πάσχοντα, και εδίδασκον διά της ζωής και του έργου των, την ανατείνουσαν βίωσιν της ιερότητος του ανθρωπίνου προσώπου. την 11ην Μαΐου του 330. Η Κωνσταντινούπολις κατέστη η πλέον ακμάζουσα και ωραία πόλις του κόσμου αποτελούσα το πολιτικόν και πολιτιστικόν κέντρον της Δύσεως και της Ανατολής. Η γλώσσα, η πολιτιστική και φιλοσοφική ατμόσφαιρα, η παιδεία και αι επιστήμαι έφερον την ελληνικήν σφραγίδα. Η πίστις ήτο Ορθόδοξος. Κατά τα έτη του Ιουστινιανού του Α ( ) ο πληθυσμός

8 41 της Κωνσταντινουπόλεως υπερέβαινεν τους 500,000 κατοίκους. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έζησεν έτη. Εις τας 29 Μαΐου του 1453 η Κωνσταντινούπολις εάλω υπό του Μωάμεθ του Β μετά από την ηρωϊκήν μέχρις εσχάτων αντίστασιν των κατοίκων της και τον ηρωϊκόν και ένδοξον θάνατον επί των επάλξεων του τελευταίου Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου XI του Παλαιολόγου. (2)Ο Πλάτων επίστευεν ότι ο άνθρωπος αποτελεί σύνθεσιν της αθανάτου και αιωνίου ψυχής μετά του θνητού και φθαρτού σώματος, το οποίον ενεργοποιείται υπό της ψυχής. Τα πάθη και αι αδυναμίαι της ψυχής εκδηλούνται διά της ανθρωπίνης συμπεριφοράς. Κατά τον Πλάτωνα η φιλοσοφία επενεργεί ως η ιατρική καθ όσον η λογική και ο διάλογος, ο οποίος οδηγεί εις την κάθαρσιν, αποτελούν τας πλέον αποτελεσματικάς μεθόδους διά την θεραπείαν της ψυχής. Η περισυλλογή, η αυτοανάλυσις, η αυτοκριτική και ο αυτοέλεγχος δύνανται να θεραπεύσουν τα τραυματικά βιώματα της ψυχής. (3)Αριστοτέλης. Περί Ψυχής 413 b 26. (4)Αριστοτέλης Ηθ. Νικομ a 12 (5)Mατθ.5,8 (6)Baloyannis SJ: Bioethics from the Orthodox viewpoint. In S.J. Baloyannis (Editor) Proceedings of 7th International Congress on the Improvement of the Quality of life on Dementia, Parkinson s disease,epilepsy, MS, Muscular Disorders and Neuroethics. Thessaloniki 29th January-1st February 2009 Pub. Medimond (Bolognia) 2009.pp.1-3. (7)Οι άγιοι ιατροί δεν περιορίζονται μόνον εις την Βυζαντινήν περίοδον. Εις τον εικοστόν αιώνα η ζωή του Αγίου Λουκά, Μητροπολίτου Συμφερουπόλεως, διαπρεπούς χειρουργού και πανεπιστημιακού διδασκάλου, συγγραφέως δε εξαιρέτων ιατρικών συγγραμάτων επί της χειρουργικής και λαμπρών θεολογικών πονημάτων, ο οποίος αντέστη μετά ηρωισμού τας ταλαιπωρίας, τας φυλακίσεις, τας βασάνους, τους εμπαιγμούς, τας απειλάς, τους ευτελισμούς, τας εξορίας διά την αγάπην του Κυρίου, ευεργετών πάντοτε τους πάσχοντας, παρέχει και σήμερον αναλλοίωτον την ζώσαν εικόνα της αγιότητος εις τον χώρον της ιατρικής επιστήμης. Βλέπε Maruschak, Vasiliy, The Blessed Surgeon: The Life of St. Luke of Simferopol, Divine Ascent Press,2002. (8)Bloch Iwan : Byzantinische Medizin, Handbuch der Geschichte der Medizin, Max Neuburger und Julius Pagel,Vol. 2 Jena: G. Fischer, 1902, 1: (9)Ο Ιπποκράτης ο Κώος ( π.χ), ο οποίος υπήρξεν ο Πατήρ της Ιατρικής επιστήμης, καθιερωθείς διεθνώς διά της συστηματικής και μεθοδικής εργασίας του εφ όλου του φάσματος του ιατρικώς σκέπτεσθαι, συνέβαλεν ουσιωδώς εις την γνώσιν και θεραπευτικήν αντιμετώπισιν των νευρολογικών παθήσεων. Ο Ιπποκράτης πρώτος έγραψεν ότι η Επιληψία δεν ήτο «Ιερά Νόσος» αλλά ήτο εγκεφαλική πάθησις έχουσα ευρύ παθογενετικόν υπόβαθρον, επιφέρουσα κατά το πλείστον σημαντικήν αλλοίωσιν εις το συναίσθημα και την προσωπικότητα του πάσχοντος. Ο Ιπποκράτης περιέγραψεν την επιληπτικήν αύραν και τα πολύμορφα επιληπτικά φαινόμενα. Υπεγράμμησεν εκ παραλλήλου ότι επί ετεροπλεύρων επιληπτικών σπασμών η οργανική βλάβη εντοπίζεται εις το αντίστοιχον εγκεφαλικόν ημισφαίριον. Ο Ιπποκράτης ήτο ο πρώτος ο οποίος ενετόπισεν επί του εγκεφάλου τα κέντρα της κινητικής εκφράσεως, του λόγου, των αισθήσεων και των νοητικών λειτουργιών. Εδίδασκεν ότι τραυματικαί βλάβαι εις τον φλοιόν του εγκεφάλου και εις υποφλοιώδεις περιοχάς, αιμορραγίαι ή όγκοι προκαλούν παράλυσιν εις το ετερόπλευρον ημιμόριον του σώματος, της οποίας προηγούνται πολλάκις αίσθημα αιμωδίας και αισθητικαί διαταραχαί. Ο Ιπποκράτης επεσήμανεν ότι η δεξιά ημιπληγία συνωδεύετο κατά το πλείστον υπό κινητικής αφασίας ή αφημίας, δεδομένου ότι το κέντρον του προφορικού λόγου κατ αυτόν εντοπίζεται εις το πρόσθιον ημιμόριον του αριστερού ημισφαιρίου. Ο Ιπποκράτης περιέγραψεν επίσης τας κλινικάς εκδηλώσεις της υπαραχνοειδούς αιμορραγίας. Ο Ιπποκράτης επίστευεν ότι το πνεύμα, το οποίον ευρίσκεται εις τον εγκέφαλον ζωογονεί το σώμα είτε φερόμενον διά του αίματος, το οποίον διέρχεται διά του εγκεφάλου και διά της υποφύσεως είτε διά των κρανιακών και των περιφερικών νεύρων. Ο Ιπποκράτης ως νευροανατόμος περιέγραψεν τον διαχωρισμόν των εγκεφαλικών ημισφαιρίων υπό του δρεπάνου της σκληράς μήνιγγος και την σύνδεσιν αυτών διά του μεσολοβίου. Περιέγραψεν ότι η λειτουργία του λόγου αποτελεί ιδιαιτέραν και σύνθετον διεργασίαν διά τον εγκέφαλον, το κέντρον της οποίας εντοπίζεται εις το πρόσθιον ημιμόριον του αριστερού ημισφαιρίου επί δεξιοχείρων ατόμων. Ο Ιπποκράτης περιέγραψεν την μανίαν ως ψυχιατρικήν νόσον, χαρακτηριζομένην υπό εξάρσεως του συναισθήματος, απωλείας του αυτοελέγχου και επιθετικότητος. Ήτο ο πρώτος, ο οποίος περιέγραψεν τα φαινόμενα της ανοίας όπως εκδηλούνται ταύτα εις την νόσον του Alzheimer, περιγράψας επίσης ανοϊκά φαινόμενα επί υποθυρεοειδισμού. (10)Ο Γαληνός εκ Περγάμου (130 π.χ) υπήρξεν η υψηλοτέρα μορφή της Ιατρικής κατά τα Ελληνιστικά έτη και την αρχικήν Ρωμαϊκήν περίοδον ασκήσας ιδιαιτέραν επίδρασιν επί της αραβικής ιατρικής και της ιατρικής της δύσεως κατά την Αναγέννησιν και τους νεωτέρους χρόνους. Έγραψεν περί τας 400 διατριβάς εφ όλων των πεδίων της Ιατρικής. Το έργον του εκφράζει την ευρείαν επίδρασιν την οποίαν υπέστη υπό του Ιπποκράτους και του Αριστοτέλους. Ο Γαληνός επί του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού επίστευεν ότι αμφότεροι προσλαμβάνουν αισθητικάς πληροφορίας, τας οποίας αναλύουν και απαντούν διά κινητικών εκδηλώσεων. Ο Γαληνός περιέγραψεν ότι ημιδιατομή του νωτιαίου μυελού επιφέρει σύστοιχον ημιπληγίαν, σύστοιχον διαταραχήν της εν τω βάθει αισθητικότητος και αντίστοιχον διαταραχήν της επί πολλής αισθητικότητος, φαινόμενα τα οποία πολλούς αιώνας αργότερον περιέγραψεν εις την διδακτορικήν διατρι-

9 42 βήν του o Brown Sequard. Ο Γαληνός υπεγράμμιζεν ότι εάν η κινητικότης των μιμικών μυών του προσώπου προσβάλλεται συστοίχως προς την ημίπληκτον πλευράν, η προκαλούσα αυτήν βλάβη ευρίσκεται εις τον εγκέφαλον και ουχί εις τον νωτιαίον μυελόν, ιδίως εάν συμμετέχουν εις την κινητικήν έκπτωσιν και έτερα κρανιακά νεύρα. Επίστευεν επίσης ότι ο νωτιαίος μυελός αποτελεί την επέκτασιν του νευρικού ιστού εντός του σπονδυλικού σωλήνος και ότι ούτος εκτελεί τας διαταγάς, αι οποίαι επιβάλλονται υπό του εγκεφάλου. Ο Γαληνός διεπίστωσεν ότι το φρενικόν νεύρον το οποίον αναδύεται εκ του τρίτου αυχενικού μυελοτομίου νευροί το διάφραγμα και συμβάλει τα μέγιστα εις την αναπνοήν. Εκ των πρωτοποριακών διαπιστώσεων του Γαληνού, μετά από πολλάς ανατομικάς παρατηρήσεις, ήτο ότι το παλίνδρομον λαρυγγικόν νεύρον, το οποίον είναι κλάδος του πνευμονογαστρικού, νευροί τας φωνητικάς χορδάς και είναι υπεύθυνον διά την παραγωγήν της φωνής, επί ετεροπλεύρου βλάβης δε αυτού ευλόγως επέρχεται δυσφωνία, ενώ επί αμφοτεροπλεύρου βλάβης αφωνία. Τα νωτιαία νεύρα, διεπίστωσεν ο Γαληνός ότι αναδύονται εκ δύο ριζών, της προσθίας και της οπισθίας, εκ των οποίων η μία συνδέεται μετά της προωθήσεως των αισθητικών πληροφοριών, η έτερα δε μετά της αγωγής των κινητικών ώσεων. Επί των επιληπτικών φαινομένων ο Γαληνός επίστευεν ότι οι τονικοκλονικοί σπασμοί οφείλοντο εις ερεθισμόν του εγκεφάλου ή εις απόφραξιν των κοιλιών, Η αύρα δε είναι έν παράδοξον ασύνηθες επιγαστρικόν κυρίως φαινόμενον το οποίον προηγείται συνήθως των σπασμών και γενικώτερον των κινητικών φαινομένων των επιληπτικών κρίσεων. Ο Γαληνός επίσης προέβη εις σαφή διάκρισιν μεταξύ των κρίσεων της επιληψίας και αυτών της υστερίας. Επί της κεφαλαλγίας ο Γαληνός περιέγραψεν την ημικρανίαν ή ετεροκρανίαν η οποία προέρχεται από επιφανειακά ερεθίσματα της κεφαλής ή από ερεθισμόν των βαθυτέρων δομών και ιδίως των μηνίγγων. Εκ παραλλήλου υπεγράμμισεν ότι η κεφαλαλγία εκ τάσεως συνδέεται μετά του άγχους και αποτελεί ψυχοσωματικόν φαινόμενον. Η απώλεια της συνειδήσεως περιγραφείσα ως συγκοπή ή λιποθυμία οφείλεται κατά τον Γαληνόν εις την διακοπήν της αρμονικής συνεργασίας του εγκεφάλου μετά της καρδίας και των πνευμόνων. Ο Γαληνός περιέγραψεν τον λήθαργον ως ασυνήθη κατάστασιν, χαρακτηριζομένην από θόλωσιν της συνειδήσεως και οξείαν παροδικήν διαταραχήν των νοητικών λειτουργιών, ως είναι η μνήμη, η μάθησις και η κριτική ικανότης. Το κώμα κατά τον Γαληνόν αποτελεί την πλέον σοβαράν κατάστασιν της συνειδησιακής διαταραχής, διακρινόμενον κατ αυτόν εις (α) απώλειαν της συνειδήσεως, του ασθενούς έχοντος τους οφθαλμούς κλειστούς και (β) απώλειαν της συνειδήσεως, του ασθενούς έχοντος τους οφθαλμούς ανοικτούς, αποκαλών τούτο «άγρυπνον κώμα». Ο Γαληνός περιέγραψεν επίσης ωρισμένα ασυνήθη κλινικά φαινόμενα ως είναι η «κατάληψις», η «κατοχή», η «καταφορά». Ως κατάληψιν περιέγραψεν την ημικωματώδη κατάστασιν, την συνδυαζομένην μετά τιτανικής ή υστερικής δυσκαμψίας και συχνάκις μετά εμπυρέτου παραληρήματος. Ο Γαληνός περιέγραψεν τας κλινικάς εκδηλώσεις των εξωπυραμιδικών συνδρόμων και ιδίως της περιγραφείσης, πολλούς αιώνας αργότερον, υπό του Parkinson νόσου ως «Paralysis Agitans». Ο Γαληνός υπεγράμμισεν το φαινόμενον του τρόμου, της δυσκαμψίας, την βραδύτητα των κινήσεων, την νοητικήν έκπτωσιν και το ανέκφραστον προσωπείον των ασθενών, εις τους οποίους μόνον η τεθλιμμένη έκφρασις των οφθαλμών παραμένει, οι οποίοι εμφανίζουν σαφή ελάττωσιν του σκαρδαμισμού. Ο Γαληνός είχεν διακρίνει την νοητικήν διαταραχήν εις δύο επί μέρους καταστάσεις, ήτοι (α) εις το παραλήρημα άνευ πυρετικής κινήσεως, το οποίον εκάλεσεν παραφροσύνην και (β) εις το παραλήρημα μετά πυρετού, το οποίον εκάλεσεν φρενίτιδα.τα κύρια διαγνωστικά κριτήρια της παραφροσύνης ήσαν αι ψευδαισθησίαι, αι παρανοϊκού τύπου σκέψεις και αι διαταραχαί της συμπεριφοράς. Η φρενίτις αντιθέτως συνδέεται μετά εμπυρέτων καταστάσεων και οφείλεται εις τον ερεθισμόν του εγκεφάλου υπό του πυρετού και των τοξικών «χυμών», οι οποίοι κυκλοφορούν εις το σώμα. Εις σοβαράς περιπτώσεις η φρενίτις εμφανίζεται ως προθανάτιον φαινόμενον. Ο Γαληνός περιέγραψεν την νοητικήν διαταραχήν ως μώρωσιν ή μωρίαν. Η μώρωσις αποτελεί την ηπιοτέραν έκφρασιν της ανοίας. Η άνοια καθ εαυτήν χαρακτηρίζεται υπό του Γαληνού ως έκφρασις διαταραχής της μνήμης και της κριτικής ικανότητος του πάσχοντος. Ισχυρίζεται ότι η άνοια εγκαθίσταται κατά το γήρας συνεπεία των τοξικών «χυμών», οι οποίοι φέρονται εις τον εγκέφαλον ή λόγω σταδιακής ψύξεως του εγκεφάλου. Η προγεροντική άνοια συνδέεται κατά τον Γαληνόν μετά της κρανιοεγκεφαλικής κακώσεως, του υψηλού πυρετού και της τοξικής επιδράσεως φαρμάκων και δηλητηριωδών ουσιών Βλέπε σχετικώς Kühn C. G. Claudii Galeni, opera I, Leipzig 1821, 1.1. (11)Areteus Cappadocius: The extant works. Ed and transl. by Francis Adams, The Sydenham Society, London 1846,pp.63, 306 (12)Ilberg G: Das neurologisch-psychiatrische Wissen und Könmen des Aretäus von Kappadokien. Ztschr.f d ges Neurol. 1923;86: 227 (13)Hronos G, The Holy Unmercenary Doctors: The Saints Anargyroi, Physician and Healers of the Orthodox Church, Light and Life Publishing, (14)Raeder I. Oribasii, Collectionum medicarum reliquiae [CMG 6/Ι-ΙΙ], Lipsiae-Berolini (15)Olivieri Α. Aetii Amideni Libri Medicinales I-VΙΙΙ [CMG 8/Ι-ΙΙ], Leipzig-Berlin (16)Photios, Bibliotheca, René Henry, 8 Vol Paris: Les Belles Lettres, , 3 :152. (17)Τ. Puschmann, Alexander von Tralles: Original-Text und Übersetzung nebst einer einleitenden Abhandlung. Ein Beitrag

10 43 zur Geschichte der Medicin, τ. 1-2, Wien (18)Ο πατριάρχης Ιωάννης ο Πέμπτος ο Ελεήμων, ο Άγιος της Αγάπης εποίμανεν τον λαόν της Αλεξανδρείας εις τας αρχάς του εβδόμου αιώνος. Κατήγετο εξ Αμαθούντος της Κύπρου. Ως Πατριάρχης Αλεξανδρείας διεκρίθη διά την φιλανθρωπίαν του, την γεναιοδωρίαν του και την άμετρον αγάπην του προς το ποίμνιον του, το οποίον ευηργέτει συνεχώς αφ ενός μεν προσωπικώς, αφ ετέρου δε διά των πολλών κοινωφελών ιδρυμάτων, διά των οποίων εκόσμησεν την Εκκλησίαν της Αλεξανδρείας. Διένειμεν όλα τα υπάρχοντα του εις τους πτωχούς και έζη εν ασκητικώς. Μετά την εισβολήν των Περσών εις την Αλεξάνδρειαν και την κατάκτησιν της Αιγύπτου μετέβη εις την Κύπρον ένθα εκοιμήθη εν Κυρίω μεταξύ των ετών 616 και 620, η τιμία σωρός του μετεφέρθη εις την Κωνσταντινούπολιν και εκείθεν υπό των Ενετών εις την Βενετίαν το Η Εκκλησία τιμά την μνήμην του εις τας 12 Νοεμβρίου, αναφέρουσα «Ελεημοσύνης ο ποταμός, ο της ευσπλαγχνίας, διανέμων επιρροάς και καταπιαίνων απόρων τας καρδίας, ο μέγας Ιωάννης υμνολογείσθω μοι». Η κυρία πηγή των πληροφοριών επί του βίου του Αγίου Ιωάννου του Ελεήμωνος είναι η βιογραφία αυτού εκπονηθείσα υπό του Λεοντίου επισκόπου Νεαπόλεως Κύπρου. Βλέπε σχετικώς Leontios' von Neapolis Leben des heiligen Iohannes des Barmherzigen, Erzbischofs von Alexandrien herausgegeben von Heinrich Gelzer. Freiburg i. B. ;Leipzig :J. C. B. Mohr (Paul Siebeck), επίσης Three Byzantine Saints: Contemporary Biographies of St. Daniel the Stylite, St. Theodore of Sykeon and St. John the Almsgiver, trans. Elizabeth Dawes, and introductions and notes by Norman H. Baynes, (London: 1948.) (19)Η Εκκλησία αναφέρει διά του υμνογράφου της «Σοφίας τοὶς χάρισι, κεκοσμημένος λαμπρῶς, ποιμὴν ἐνθεώτατος, τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ, ἐδείχθης Εὐστάθιε, Ὅθεν Θεσσαλονίκη, ἡ ἁγία σου ποίμνη, ὕμνοις σὲ μακαρίζει καὶ συμφώνως βοᾷ σοι. Ἱκέτευε Χριστὸν τὸν Θεόν, ὑπὲρ ἠμῶν Πάτερ ὅσιε». (20)Hunger Herbert, Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner, 2 Vol. Handbuch der Altertumswissenschaft,Munich: Beck,1978,2: 299. (21)Οι Αφορισμοί του Ιπποκράτους είναι συλλογή εκ 34 επιστημονικών αξιωμάτων, παραγγελμάτων ή αποφθεγμάτων, διά των οποίων θα ευεργετήτο ο ασθενής, εάν ταύτα ελαμβάνοντο σοβαρώς υπ όψιν των ιατρών και εφηρμοζοντο, συμβάλλοντα εις την καλλιτέραν θεραπευτικήν αντιμετώπισιν αυτών και εις την αποφυγήν ιατρογενών σφαλμάτων. Βλέπε Αφορισμοί του Ιπποκράτους. Aphorismi Hippocratus Amsterdam: Hendrik Wetstein, Ο πρώτος αφορισμός είναι πλήρης σκεπτικισμού Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρή, ο δε καιρός οξύς, η δε πείρα σφαλερή, η δε κρίσις χαλεπή». (1886), Vol. 2, 344-5). (22)Η περίοδος της Μακεδονικής δυναστείας υπήρξεν μία εκ των πλέον ενδόξων και ευτυχών περιόδων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Αι επιστήμαι και αι τέχναι ανεπτύχθησαν ευρέως και έδωσαν σημαντικούς καρπούς, δι ό και η περίοδος αύτη χαρακτηρίζεται ως «Μακεδονική Αναγέννησις». Βλέπε σχετικώς Browning Robert: The Byzantine Empire, London: Weidenfeld and Nicolson, (23)Βλέπε σχετικώς J. St. Bernard, Theophanis Nonni epitome de curatione morborum, τ. 1-2, Gotha-Amsterdam , (24)Ακτουάριος ήτο τίτλος απονεμόμενος κυρίως εις τον προσωπικόν ιατρόν του Αυτοκράτορος, ο οποίος εξετέλει συγχρόνως καθήκοντα γενικού αρχιάτρου. Ο τίτλος ούτος ως οφφίκιον εθεσπίσθη κυρίως εις την Αυτοκρατορίαν της Νίκαιας απονεμόμενον εις τον ιατρόν του αυτοκράτορος, ο οποίος συγχρόνως εξετέλει καθήκοντα και επισήμου γραμματέως. (25)Ο Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος ( ), εχρημάτισεν Αυτοκράτωρ από το 1328 έως 1341, ήτο υιός του του Μιχαήλ IX Παλαιολόγου. (26)Ο Ιωάννης III Δούκας Βατάτζης ( ) ήτο Αυτοκράτωρ της Νικαίας από το 1221 έως το 1254, διαδεχθείς τον Θεόδωρον Ι το Επεξέτεινεν την αυτοκρατορίαν περιλαβών εις τα όρια αυτής την Βιθυνίαν, την Θράκην και την Μακεδονίαν. (27)Το έργον του Νικολάου Μυρεψού εξεδόθη διά πρωτην φοράν το 1541 υπό του Johannes Agricola Ammonius εις το Ingolstadt. Η πρώτη μετάφρασις του Δυναμερού εις την Λατινικήν μετά σχολίων εγένετο 1549 υπό του Leonhart Fuchs εις την Βασιλείαν και περιλαμβάνεται αύτη εις την συλλογήν του Στεφάνου Βλέπε σχετικώς Stephanus H. Medicae artis princepes 1 (Paris 1567), Frankfurt 1625, Nürnberg (28)Τα πλείστα των νοσοκομείων συνεδέοντο μετά Μονών. Μοναχοί ιατροί και μονάζουσαι προσέφερον τας ιατρικάς και νοσηλευτικάς φροντίδας εις τους ασθενείς. Ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος εσπούδασεν ιατρικήν εις τας Αθήνας ίδρυσεν εις την Καισαρίαν σειράν έργων φιλανθρωπίας οποία συνεκρότουν αληθή πόλιν. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, όταν ανήλθεν εις τον πατριαρχικόν θρόνον της Κωνσταντινουπόλεως το 390, ήρχισεν να ιδρύη σειράν φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, εν μέσω των οποίων περιελαμβάνοντο και νοσοκομεία. Βλέπε σχετικώς Constantelos, Demetrios J., Byzantine Philanthropy and Social Welfare, Rutgers University Press 1968 (29)Το Πανδιδακτήριον της Μαγναύρας ήτο το Πανεπιστήμιον της Κωνσταντινουπόλεως ιδρυθέν το 425 υπό το όνομα Πανδιδακτήριον. Κατ ουσίαν ήτο το πρώτον πανεπιστήμιον του κόσμου, παρά το γεγονός ότι ο όρος Πανεπιστήμιον Universitas εχρησιμοποιήθη υπό του Πανεπιστημίου της Bologna. Ο Ιωσήφ Γενέσιος, εις το περί βασιλείων δ', έγραψεν επί της Μαγναύρας: «Περί πολλού δε τω Καίσαρι Βάρδα η σοφία πεφιλοτιμήτο, καν των πολλών προς επίδειξιν εμεμέλητο. Συναθροίζει σοφούς κατά την Μαγναύραν, ως τους μεν φιλοσοφίας γεωμετρίας τους δε ετέρους αστρονομίας άλλους γραμματικής αντιποιούμενους εγκα-

11 44 ταστήσας προίκα διδάσκειν τους προσιόντας». Το πανεπιστήμιον περιελάμβανεν 31 έδρας διά την Ιατρικήν, την Φιλοσοφίαν, τα Μαθηματικά, την Γεωμετρίαν, την Αστρονομίαν, την Μουσικήν, την Νομικήν και την Ρητορικήν. Οι Ίσαυροι ( ωνόμασαν την σχολήν της Μαγναύρας «Οικουμενικόν Διδασκαλείον». Η λειτουργία της Μαγναύρας διήρκεσε μέχρι της αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως το (30)Ξενών ήτο ο όρος, ο οποίος εχρησιμοποιείτο διά τα Νοσοκομεία της Κωνσταντινουπόλεως κατά την Βυζαντινήν περίοδον. Κατά τους χριστιανικούς χρόνους ήρχισαν να οργανώνονται νοσοκομεία, έχοντα αληθή επιστημονικόν χαρακτήρα, συνδυάζοντα εκ παραλλήλου την φιλανθρωπίαν. Κατά τον τέταρτον ήδη αιώνα ήρχισαν να ιδρύωνται μετά αυξανομένου ρυθμού ξενώνες εις την Κωνσταντινούπολιν και εις άλλας περιοχάς της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, εκ των οποίων οι πλέον γνωστοί ήσαν (α) ο ξενών του Αγ. Ζωτικού, πλησίον του ναού της Αγίας Σοφίας ιδρυθείς κατά τα έτη του Μ. Κωνσταντίνου και (β) η «Βασιλειάς» ιδρυθείσα υπό του Μ. Βασιλείου εις την Καισάριαν της Καππαδοκίας. Βλέπε σχετικώς Miller T. Η γέννησις του νοσοκομείου στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Εκδόσεις ΒΗΤΑ. Αθήνα Βλέπε διά την κοινωνικήν πρόνοιαν εις την ορθοδοξίαν και Μαντζαρίδης Γ. Ορθόδοξη Θεολογία και κοινωνική ζωή. Εκδόσεις Πουρναρά. Θεσσαλονίκη (31)Ο εν λόγω ξενών ετιμάτο εις το όνομα του Οσίου Σαμψώνος του Ξενοδόχου ο οποίος «ἦν σωτήριος λιμὴν τοῖς πενομένοις καὶ χρῄζουσι βοηθείας καλῶς καὶ θεοφιλῶς πολιτευσάμενος καὶ πολλοῖς πρόξενος σωτηρίας γενόμενος». (32)Ετιμάτο εις την μνήμην των Αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων, στρατιωτών της ρωμαϊκής λεγεώνος ΧΙΙ της καλουμένης fulminata, οι οποίοι εμαρτύρησαν επί Λικινίου το 320, ριφθέντες εις την παγωμένην λίμνην της Σεβαστείας της ελάσσονος Αρμενίας, παραμένοντες πιστοί εις την αγάπην του Κυρίου. (33)Ο Ιωάννης II Κομνηνός ( ) ήτο υιός του Αλεξίου I Κομνηνού και της Ειρήνης Δούκα. Ισχυροποίησεν το Βυζαντινόν κράτος πολεμών συνεχώς εναντίον των Πετσενίων, των Ούγγρων, των Νορμανδών και των Μογγόλων. (34)Möller-Wiener Wolfgang: Bildiexikon zur Topographie Istanbul, Tubingen: E. Wasmuth, (35)Ο κύριος ναός της μονής του Παντοκράτορος ήτο γνωστός παλαιότερον ως Zeired-kilisse-tzami.Το κτήριον του Νοσοκομείου δεν υφίσταται πλέον. (36)Gutas Dmitri, Greek Thought, Arab Culture: The Graeco- Arabic Translation Movement in Baghdad and Early Abbasid Society (2nd-4th/8th-10th Centuries). London and New York:Routledge, (37)Το τυπικόν επέβαλεν την νοσηλείαν ενός μόνον ασθενούς εις εκάστην κλίνην, εις όλους τους θαλάμους όλων των τμημάτων. Ιδιαίτεραι προμήθειαι κλινοσκεπασμάτων, προσκεφαλέων και σινδόνων προεβλέποντο διά τους χειμερινούς μήνας. Έξ κλίναι διετηρούντο διά κατακοίτους ασθενείς, αι οποίαι είχον διατρήτους στρωμνάς, διά την καλλιτέραν οξυγόνωσιν της ράχεως των πασχόντων, προς αποφυγήν των δερματικών εσχαρών, συνεπεία της παρατεταμένης κατακλίσεως. Οι ασθενείς υπεβάλλοντο εις λουτρόν δις της εβδομάδος. Δύο ευμεγέθεις θερμάστραι, λειτουργούσαι συνεχώς, προεβλέποντο διά έκαστον θάλαμον ασθενών κατά τους χειμερινούς μήνας. (38)Paul Gautier : Le typikon du Christ Sauveur Pantocrator, REB, 1974, 32: (39)Το Τυπικόν αναφέρει, ότι ο ιατρός αφού προσευχηθή θα εξετάση προσεκτικώς έκαστον των ασθενών και θα διερευνήση την πάθησιν αυτού λεπτομερώς και μετά προσοχής, θα προσφέρη δε την δέουσαν θεραπείαν, διά των καταλλήλων φαρμάκων, καθορίζων επακριβώς τον τρόπον χορηγήσεως αυτών και την ορθήν δοσολογίαν των, διακατεχόμενος υπό αφοσιώσεως, αληθούς ενδιαφέροντος διά όλους τους ασθενείς, καθ όσον θα αναφέρη λεπτομερώς τας ενεργείας του εις τον Παντοκράτορα Όλοι οι ιατροί θα πρέπη να στρέφουν το βλέμμα των εις τον Παντοκράτορα και να μη παραλείπουν την προσεκτικήν λεπτομερή εξέτασιν του πάσχοντος, γνωρίζοντες ότι το λειτούργημα των αποδίδει τα καλλίτερα αποτελέσματα όταν παρέχεται κατά ορθόν τρόπον. (Τυπικόν σελ. 34, παράγραφοι 39, 42). (40)PanTypikon (41)Baloyannis SJ: Avicenna: The mysticism of the Greek medicine in the Arabian World. Encephalos 1997; 438. Βιβλιογραφία 1. Androutsos G, Karamanou M, Matsaggas A. The hospital institutions of Byzantium and the hospital (Xenon) of Pantokrator monastery in Constantinople Presse Med ;41: Angeletti L. R., Cavarra B., 1993: Influenze Byzantine nelle strutture sanitarie dei secoli V-IX in Roma. Medicina nei Secoli Arte e Scienza, vol. 2, pp Aretäus Cappadocius: The extant works. Ed and transl. by Francis Adams, The Sydenham Society, London Aristotle: De anima. Greek text and English transl. by WS Hett. London W. Heinemann, Cambridge MA Harvard University Press, Baloyannis SJ: St.Eustathius of Thessaloniki and the medicine of his times Annals of the School of Medicine. Aristotelian University Press Baloyannis SJ: The psychotherapy in the antiquity. Annals of

12 45 the School of Theology. Aristotelian University Press 1992,pp ,pp Baloyannis SJ: Avicenna: The mysticism of the Greek medicine in the Arabian World. Encephalos 1997; 34: Baloyannis SJ: The Neurosciences in the Greek World In KK.Sinha and DK.Jha (Eds) Some aspects of history of Neurosciences. Catholic Press, Ranchi 2003,pp Baloyannis SJ: The Neurosciences in Hellenistic Alexandria: An harmonization of Philosophy and Medicine In KK.Sinha and DK.Jha (Eds) Some aspects of history of \ Neurosciences. Catholic Press, Ranchi 2004,pp Baloyannis SJ:Philosophy and Neurosciences. Encephalos 2009; 46: Baloyannis SJ: Bioethics from the Orthodox viewpoint. In S.J. Baloyannis (Editor) Proceedings of 7th International Congress on the Improvement of the Quality of life on Dementia,Parkinson s disease,epilepsy, MS, Muscular Disorders and Neuroethics.Thessaloniki 29th January-1st February 2009 Pub.Medimond (Bolognia) 2009.pp Baloyannis SJ, Costa V, Papistas P Neurology in Hellenistic Alexandria European Journal of Neurology 2004;11: Bandini Angelo M: Catalogus codicum graecorum Bibliothecae Laurentianae, Vol 3, Florence, Bernard J. St., Theophanis Nonni epitome de curatione morborum, τ. 1-2, Gotha-Amsterdam Bloch Iwan : Byzantinische Medizin, Handbuch der Geschichte der Medizin, Max Neuburger und Julius Pagel,Vol. 2 Jena: G. Fischer, 1902, 1: Browning Robert: The Byzantine Empire, London: Weidenfeld and Nicolson, Claude Dietrich, Die byzantinische Stadt im sechsten Jahrhundert, Byzantinisches Archiv, 13 Munich: Beck, Constantelos D: Byzantine Philanthropy and Social Welfare. New Brunswick,NJ,Rutgers University Press Corpus medicorum graecorum.leipzig und Berlin: Akademie-Verlag, Duckworth WLH: Galen on anatomical procedures; the later books. Cambridge University press Galen: Opera Omnia. Volums 22. Edited by DCG Kuhen. Gnobloch, Leipzig Galen: On the natural faculties English transl. by AJ Brock. London W. Heinemann, Cambridge MA Harvard University Press, Gautier Paul: Le typikon du Christ Sauveur Pantocrator, REB, 1974, 32: Gutas Dmitri, Greek Thought, Arab Culture: The Graeco- Arabic Translation Movement in Baghdad and Early Abbasid Society (2nd-4th/8th-10th Centuries). London and New York:Routledge, Halkin François : Saint Sampson: le xenodoque de Constantinople, Rivista di studi bizantini e neoellenici, , n.s : Hang Gerhard, Zum Problem Krankenhaus in der Antike, Clio, 1971, 53: Hippocrates: Oeuvre completes; traduction nouvelle avec le text grec by E.Littré. 10 vols Baillière, Paris Hunger Herbert, Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner, 2 Vol. 29. Harig Gerhard, Jutta Kollesch, Arzt, Kranker, und Kranken pflege in der griechisch-ömischen Antike und im byzantinischen Mittelalter, Helikon, , 13 14: Handbuch der Altertumswissenschaft,Munich: Beck, Hohiweg Armin, Johannes Aktuarios, Leben Bildung und Ausbildung De methodo medendi, BZ, 1983, 76: Hronos G, The Holy Unmercenary Doctors: The Saints Anargyroi, Physician and Healers of the Orthodox Church, Light and Life Publishing, Ilberg G: Das neurologisch-psychiatrische Wissen und Könmen des Aretäus von Kappadokien.Ztschr.f d ges Neurol. 1923; 86: Johannis Ephesini historiae ecclesiasticae pars tertia, Ernest W. Brooks, Corpus scriptorum Christianorum orientalium, 106, Louvain: L. Durbecq, Klostertypika. Miscellanea Byzantina Monacensia, 28. Institut für Byzantinistik und neugriechische Philologie der Universität, Munchen, pp Kourkoula L, Lanara VA.Terms Used in Byzantium for Nursing Personnel. International History of Nursing Journal, 1996; 2: Kourkoula L. Some Details of the Administration and Functioning of the Byzantine Hospitals. International History of Nursing Journal, 1997; 3: Kühn C. G. Medicorum Graecorum Opera quae exstant 16, Leipzig Kühn C. G. Claudii Galeni, opera I, Leipzig 1821, Lyons A. S., Petrucelli R. J.,: Medicine. An Illustrated History. Abradale Press, H. N. Abrams Inc., New York Maruschak V. The Blessed Surgeon: The Life of St. Luke of Simferopol, Divine Ascent Press, Migne Jacques P Patrologiae cursus completus, Series graeca,vol Paris, Miller T. S.,: Byzantine Hospitals. Symposium on Byzantine Medicine. Editor John Scarborough. Dumbarton Oaks Papers, : Miller T: The birth of the Hospital in the Byzantine Empire.

13 46 John Hopkins University Press. Baltimore and London Miller T. S.,: Byzantine Physicians and their Hospitals. Medicina nei Secoli. Arte e Scienza, 1999; 11: Μπαλογιάννης ΣΙ. Η Ψυχoθεραπεία κατά τηv αρχαιότητα. Τόμoς I.Καλoγήρoυ. Θεσσαλovίκη 1990,σελ Μπαλογιάννης ΣΙ. Η διάσπασις καί o διχασμός εις τov Αvθρωπov και τηv Κoιvωvίαv της επoχής μας καί η εv Χριστώ εvότης. Κoιvωvία 33: , Μπαλoγιάvvης ΣI. H ψυχoλoγική ισχύς τoυ λόγoυ τoυ Απoστόλoυ Παύλoυ Χριστός στo κήρυγμα τoυ Απoστόλoυ Παύλoυ. Βέρoια 2000, σελ Μπαλογιάννης ΣΙ.Ο Εγκέφαλος ως μέσον εκφράσεως της ψυχής κατά τον Γαληνόν Εγκέφαλος 2006; 43: Μπαλογιάννης ΣΙ. Η Ψυχοθεραπευτική ισχύς των ψαλμών του Δαβίδ Πρακτικά ΚΓ Θεολογικού Συνεδρίου «Ο Προφητάναξ Δαβίδ», Θεσσαλνίκη 2003, σελ Μπαλογιάννης ΣΙ. Η διαμόρφωσις της ιατρικής Ηθικής και αι υφιστάμεναι εντός αυτής τάσεις σήμερον Νευρολογία 2007;16: Μπαλογιάννης ΣΙ.Η συγκρότησις επί της ιατρικής Επιστήμης του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Από τον Απόστολον Παύλον στον Ιερόν Χρυσόστομον. Βέροια 2007, σελ Μπαλογιάννης ΣΙ. Αι νευροεπιστήμαι και η φιλοσοφία Εις Δήμητρα Σφενδόνη Μεντζου (Εκδ),Η Φιλοσοφία των Επιστημών.Εκδόσεις Ζήτη, Μάϊος 2008, Σελ Möller-Wiener Wolfgang: Bildiexikon zur Topographie Istanbul, Tubingen: E. Wasmuth, Bröcker, Forschungen zur Volksurkunden, 48 (MUnster: Regens burg, Olivieri Α. Aetii Amideni Libri Medicinales I-VΙΙΙ [CMG 8/Ι-ΙΙ], Leipzig-Berlin Philipsborn Alexandre, Der Fortschritt in der Entwicklung des byzantinischen Krankenhauswesens, BZ, 1961; 54: Paulus of Aegina: The seven books of Paulus of Aegina. English tranl. by Francis Adams The Sydenham Society, London Pauli Aeginetae epitome, Johann L. Heiberg, CMG, 9.1 and 9.2 Leipzig, Photios, Bibliotheca, René Henry, 8 Vol. Paris: Les Belles Lettres, Plato: Timaeus English transl. by R.G.Bury. London W. Heinemann, Cambridge MA Harvard University Press, Procopii Caesariensis opera omnia, Jacob Haury, 4 Vol. Leipzig: Teubner, 1913,Vol Pohl Rudolf, De graecorum medicis publicis.berlin: Georg Reimer, Puschmann Τ., Alexander von Tralles: Original-Text und Übersetzung nebst einer einleitenden Abhandlung. Ein Beitrag zur Geschichte der Medicin, τ. 1-2, Wien Raeder I. Oribasii, Collectionum medicarum reliquiae [CMG 6/Ι-ΙΙ], Lipsiae-Berolini Saint Basil: Letters, trans. Roy J. Deferrari and Martin R. McGuire, 4 Vol Loeb Classical Library Cambridge: Harvard University Press, Siegel R: Galen on Psychology, Psychopathology, and function and disease of the nervous system. S.Karger, Basel Souques A: Etapes de la neurology dans antiquité Greque. Masson Paris Stephanus H. Medicae artis princepes 1 Paris Vita S. Marciani oeconomi, 5 Vol. St. Petersburg, ( ),4: von Harnack Adolf: Die Mission und Ausbreitung des Christentums in den ersten drei Jahrhunderten, 2 Vol. Leipzig: J.C. Hinrichs, Wilson N. G., Scholars of Byzantium. London and Baltimore: Duckworth and Johns Hopkins University Press, 1983; 73. Zilboorg G: A history of medical psychology. Norton, New York 1941.

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 o ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΗΜΕΡΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ ` 04-05 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΑΤΡΑ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ PATRA PALACE ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δ ι ο ρ γ ά ν ω σ η : Ελληνική Εταιρία Ηλεκτροεγκεφαλογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Η πρόταση είναι βασισμένη: 1. Στην απόφαση του Πανεπιστημίου Αθηνών για το θέμα όπως διαμορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 12 o

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 12 o Τεύχος 1 ο - Άρθρο 12 o EΝΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΥ 12ΟΥ ΑΙΩΝΑ : Η ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ. Συγγραφέας: Τσιόπας Ζήσης* Πτυχιούχος ιστορίας αρχαιολογίας. Κάτοχος μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ «ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ»

ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ «ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ» ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ σε συνεργασία με την ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ & ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ υπό την Αιγίδα της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ «ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Παναγιώτης Μπαμίδης Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Πληροφορικής Ιατρικής Εκπαίδευσης Τριπλή αποστολή και ποικιλομορφία στην Ι.Σ.Α.Π.Θ. Εκπαίδευση Έρευνα Προσφορά φροντίδας υγείας

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

θέματα νευρολογίας Πρόγραμμα ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

θέματα νευρολογίας Πρόγραμμα ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ σε συνεργασία με την ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ & ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Υπό την αιγίδα της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ θέματα νευρολογίας ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα. Δαρδιώτης Ευθύμιος

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα. Δαρδιώτης Ευθύμιος Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα Δαρδιώτης Ευθύμιος Δεληγιώργης Νικόλαος Διβάρη Ρωξάνη Μαντέλλος Δημήτριος Μαρκοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΣ Σ.Α.Α. ΑΤΕ

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΣ Σ.Α.Α. ΑΤΕ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΣ Σ.Α.Α. ΑΤΕ Θεσσαλονίκη, 17 Δεκεμβρίου 2014 Αξιότιμε κύριε Τσομπανίδη, Η Euromedica ως γνωστόν αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους και πληρέστερους ιδιωτικούς φορείς παροχής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Το Εργαστήριο Ιατρικής Απεικόνισης του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης και η Ακτινολογική Εταιρεία Κρήτης διοργανώνουν Επιστημονική Διημερίδα με θέμα: «Σύγχρονη Απεικόνιση

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Τηλ.: (2310) 999136 Fax: (2310) 999139 E-mail: ealetra@hotmail.com ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ Τι είναι η Ανάλυση Βάδισης? Η εκτίμηση της βάδισης ενός ατόμου μόνο με την παρατήρηση είναι δύσκολη. Η δυσκολία αυτή είναι μεγαλύτερη όταν η βάδιση επηρεάζεται από νευρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Εγγραφείτε Έγκαιρα Χαιρετισμός Αγαπητοί /ες συνάδελφοι, Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008 Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ Καθορίζονται ενιαία για τον Οργανισμό Περίθαλψης Ασφαλισμένων του Δημοσίου (ΟΠΑΔ) και όλους τους φορείς και κλάδους ασθένειας αρμοδιότητας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015 2 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ «Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα στην ΣΚΠ Η Πολλαπλή Σκλήρυνση ως Νευρο-Ψυχιατρική νόσος» THE MET HOTEL Θεσσαλονίκη 22-23-24 ΜΑΪΟΣ 2015 Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ 12&13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 Πρόγραμμα ALCOVE: Η χρήση των ψυχοτρόπων στην Άνοια, ευρωπαϊκές απόψεις και οδηγίες, Focus Group για την Ελλάδα Το ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ αξιολογείται με 6 μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή 3Δ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ DICOM ΚΑΙ ΕΣΤΙΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Νικολάου Φοίβια

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Το Εργαστήριο Ιατρικής Απεικόνισης του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης και η Ακτινολογική Εταιρεία Κρήτης διοργανώνουν Επιστημονική Διημερίδα με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας. 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA. Προτάσεις Προώθησης & Προβολής

2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας. 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA. Προτάσεις Προώθησης & Προβολής ο 2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA Προτάσεις Προώθησης & Προβολής Αξιότιμε Κύριε / Αξιότιμη Κυρία, Το Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας έχει την τιμή και τη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C., ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. Λ. ΣΤΟ Π.Γ.Ν.Λ. ΧΑΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Τ.Ε. Ειδική Χειρουργική Νοσηλεύτρια - Μ.Sc, Υπεύθυνη Τοµέα Εκπαίδευσης Ν.Υ. - Π.Γ.Ν.Λ., Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. Πρόλογος Ο Εσωτερικός Κανονισµός Λειτουργίας της Γ' Πανεπιστηµιακής Ψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

297 Ιατρικής Θεσσαλονίκης

297 Ιατρικής Θεσσαλονίκης 297 Ιατρικής Θεσσαλονίκης Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 1942 και απονέμει τίτλους σπουδών. Το πτυχίο αποπεράτωσης των Ιατρικών Σπουδών (Πτυχίο Ιατρικής), ισοδύναμο του πτυχίου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙA Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙA Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ KAI KOIΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ 5 η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ «ΚΟΥΤΛΙΜΠΑΝΕΙΟ-ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΕΙΟ» ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ (PINDis) (15 ατόμων) (580 ωρών) (80 ώρες θεωρία-500 ώρες πρακτική άσκηση) Επιστημονικά Υπεύθυνες: Τσολάκη

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Δαρδιώτης Ευθύμιος. Δεληγιώργης Νικόλαος

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Δαρδιώτης Ευθύμιος. Δεληγιώργης Νικόλαος Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος Μέλη: Δαρδιώτης Ευθύμιος Δεληγιώργης Νικόλαος Διβάρη Ρωξάνη Κούντρα Πέρσα Μαντέλλος Δημήτριος Μάρκου Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν.

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού Γ.Ν.Α Αλεξάνδρα Εξωσωματική τεχνική Αφαίρεση μεγάλου όγκου πλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Θέσεων Αυστρία, Ελβετία, Γερμανία, Λίχτενσταϊν

Κατάλογος Θέσεων Αυστρία, Ελβετία, Γερμανία, Λίχτενσταϊν Κατάλογος Θέσεων Αυστρία, Ελβετία, Γερμανία, Λίχτενσταϊν Η Grecruitment είναι διεθνής συμβουλευτική εταιρεία, η οποία εξειδικεύεται στην υποστήριξη υποψηφίων στην εύρεση επαγγελματικών ευκαιριών εκτός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ χειρουργική δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΤΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΑΣ ΘΕΡΑΠΕΥΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Στα Οφθαλομολογικά Κέντρα ΟΡΑΣΙΣ θεραπεύουμε με σύγχρονες ασφαλείς ιατρικές μεθόδους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 1. Παρασκευή 21 Φεβρουαρίου Εισαγωγή (Εισαγωγή/ Χαιρετισμός: Γ. Παπαδημητρίου) α) Εγκέφαλος και συμπεριφορά: Ιστορική ανάδυση και

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς

πρόγραμμα Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς Αμφιθέατρο ΙΑΣΩ Λ. Κηφισίας 37-39, 15123 Μαρούσι, t. 210 6184000, f. 210 6184158 30.11-1.12.2012 πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου Άσκηση 1η Η σκληρή δουλειά των γραφέων Στα βυζαντινά μοναστήρια λειτουργούσαν scriptoria, δηλαδή εργαστήρια όπου

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Σχέδιο ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Επιχειρησιακό Σχέδιο ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ 7 η Υ.ΠΕ ΚΡΗΤΗΣ Επιχειρησιακό Σχέδιο ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 2014-2020 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΡΓΑ Στόχος: η ομοιόμορφη ανά νομό κατανομή των δομών ψυχικής υγείας σε επίπεδο Περιφέρειας Κρήτης Ανάπτυξη και

Διαβάστε περισσότερα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα Αποκτήστε πιστοποιημένο δίπλωμα με το πιο έγκυρο πρόγραμμα σπουδών Satelitte School of Penny Price Academy IFPA CERTIFIED H πρώτη Ακαδημία Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκομειο Rummelsberg Πρόγραμμα προσαρμογής-ενσωμάτωσης νοσηλευτικού προσωπικού από το εξωτερικό

Νοσοκομειο Rummelsberg Πρόγραμμα προσαρμογής-ενσωμάτωσης νοσηλευτικού προσωπικού από το εξωτερικό Νοσοκομειο Rummelsberg Πρόγραμμα προσαρμογής-ενσωμάτωσης νοσηλευτικού προσωπικού από το εξωτερικό Σεμπάστιαν Χολμ, Διευθυντής, Νοσοκομείου Rummelsberg Sana Kliniken AG Ο τρίτος μεγαλύτερος όμιλων κλινικών

Διαβάστε περισσότερα

Α. Γενικά Στοιχεία. Β. Παράρτηµα (παρακαλούµε επισυνάψτε)

Α. Γενικά Στοιχεία. Β. Παράρτηµα (παρακαλούµε επισυνάψτε) Α. Γενικά Στοιχεία 1. Περιφέρεια: Θεσσαλίας Νοµαρχία: Μαγνησίας ΟΤΑ: ήµος Μηλεών 2. Τίτλος έργου: Υποστήριξη του ήµου Μηλεών στη προσυµβατική διαδικασία επιλογής Σ ΙΤ για την αξιοποίηση της δηµοτικής περιουσίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι Η νόσος Alzheimer τείνει να γίνει η μάστιγα των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών λόγω της συνεχούς αύξησης του αριθμού των ασθενών και της έλλειψης αιτιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 Ταχ. Διεύθυνση Ταχ. Θυρίδα Πληροφορίες Τηλέφωνα Fax :Εσταυρωμένος -71004 : 1939 : Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛ. ΥΓΕΙΑΣ, ΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΕΑ ΕΕΚΕ-ΟΜΑΔΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ

ΚΛ. ΥΓΕΙΑΣ, ΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΕΑ ΕΕΚΕ-ΟΜΑΔΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΚΛ. ΥΓΕΙΑΣ, ΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΕΑ ΕΕΚΕ-ΟΜΑΔΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ Συνοπτική περιγραφή των καλύψεων του ΤΕΑ ΕΕΚΕ και του Ομαδικού Ασφαλιστηρίου. ΕΙΔΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ TEA-EEKE μέχρι 70 ετών ΟΜΑΔΙΚΟ ΑΣΦ. Τα ημερήσια έξοδα για

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παρουσίαση: ρ Μαρία Λαβδανίτη Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Νοσηλευτικής Ορισμός της Νοσηλευτικής Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση»

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» «Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» Γεώργιος Χρ. ΣΠΑΘΑΡΆΚΗΣ Διευθυντής Γενικής Ιατρικής Κέντρο Υγείας Ιτέας Φωκίδας Γηρίατρος - Γεροντολόγος Ταμίας EURACT ΓΕΝΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

MA0321 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

MA0321 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ MA0321 ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Γυναικολογική Νοσηλευτική Φροντίδα Κωδικός Μαθήματος: MA0321 ΜΑ0322 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

θέματα νευρολογίας Πρόγραμμα ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ KAI ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ & ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

θέματα νευρολογίας Πρόγραμμα ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ KAI ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ & ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ KAI ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ & ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Υπό την αιγίδα της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ θέματα νευρολογίας ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΩΤΕΡΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλεία στο Εξωτερικό 1. Ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. παρέχει στους δικαιούχους του δαπάνες νοσηλείας στο εξωτερικό με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, ύστερα

Νοσηλεία στο Εξωτερικό 1. Ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. παρέχει στους δικαιούχους του δαπάνες νοσηλείας στο εξωτερικό με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, ύστερα Νοσηλεία στο Εξωτερικό 1. Ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. παρέχει στους δικαιούχους του δαπάνες νοσηλείας στο εξωτερικό με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, ύστερα από αιτιολογημένη γνωμάτευση των Ειδικών Υγειονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014 Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΟΛΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Charles-Bonnet σύνδρομο σε άτομα με αυξημένη ινσουλινοαντίσταση και παθολογική υπεργλυκαιμία

Charles-Bonnet σύνδρομο σε άτομα με αυξημένη ινσουλινοαντίσταση και παθολογική υπεργλυκαιμία Charles-Bonnet σύνδρομο σε άτομα με αυξημένη ινσουλινοαντίσταση και παθολογική υπεργλυκαιμία Σπύρος Καραμαγκιώλης, Ελένη Παπαγεωργίου, Ελένη Γεωργιάδη, Γεωργία Λιμπανοβνού, Έρβιν Κωστάκης, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ- ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ- ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ- ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ 1983-1986. Γυμνασιακές στην Ελασσόνα και στη Λάρισα. 1986-1989. Λυκειακές σπουδές στη Λάρισα. Οκτώβριος 1990. Εγγραφή στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κατόπιν

Διαβάστε περισσότερα

511-12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

511-12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΥΡΟΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ σε συνεργασία: ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ www.perinealtrauma2014.mdcongress.gr ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΑΙΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα. Δαρδιώτης Ευθύμιος

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα. Δαρδιώτης Ευθύμιος Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα Δαρδιώτης Ευθύμιος Δεληγιώργης Νικόλαος Διβάρη Ρωξάνη Μαντέλλος Δημήτριος Μαρκοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα. Δαρδιώτης Ευθύμιος

Οργανωτική Επιτροπή. Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος. Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος. Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα. Δαρδιώτης Ευθύμιος Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Παπαδημητρίου Αλέξανδρος Αντιπρόεδρος: Χατζηγεωργίου Γεώργιος Μέλη: Γκουρμπαλή Βανέσσα Δαρδιώτης Ευθύμιος Δεληγιώργης Νικόλαος Διβάρη Ρωξάνη Μαντέλλος Δημήτριος Μαρκοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος Βασικές Αρχές Έλεγχος της πυραµιδικής οδού µε το Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισµό:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2013-2014 ΚΑΛΛΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΡΑΡΚΙΝSON ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΑLZHEIMER ΕΠΙΛΗΨΙΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ GUILLIAN BARRE ΕΓΚΕΦΑΛΙΤΙΔΑ ΝΩΤΙΑΙΑ ΜΥΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα