ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "www.pediatric-rheumathology.printo.it ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ"

Transcript

1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ Τι είναι; Ο συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι µια χρόνια αυτοάνοση νόσος που µπορεί να προσβάλλει διάφορα όργανα του σώµατος, κυρίως το δέρµα, τις αρθρώσεις, το αίµα και τα νεφρά. Xρόνια νόσος σηµαίνει ότι µπορεί να διαρκεί για πολύ καιρό. Αυτοάνοση σηµαίνει ότι υπάρχει µία διαταραχή στο ανοσιακό σύστηµα, που αντί να προστατεύει το σώµα από µικρόβια και ιούς, προσβάλλει τους ίδιους τους ιστούς του ασθενούς. Το όνοµα συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος χρονολογείται από τις αρχές του 20 ου αιώνα. Συστηµατικός σηµαίνει ότι προσβάλλει πολλά όργανα και συστήµατα του σώµατος. Η λέξη λύκος (lupus στα λατινικά) αναφέρεται στο χαρακτηριστικό εξάνθηµα σε σχήµα πεταλούδας που εµφανίζεται στο πρόσωπο και θύµιζε στους γιατρούς τα λευκά σηµάδια που υπάρχουν στο πρόσωπο του λύκου. Ερυθηµατώδης στα ελληνικά σηµαίνει κόκκινος και αναφέρεται στο κόκκινο χρώµα του δερµατικού εξανθήµατος του ΣΕΛ. Πόσο συχνός είναι; Ο ΣΕΛ είναι µια σπάνια νόσος που προσβάλλει περίπου 5 στο εκατοµµύριο παιδιά το χρόνο. Η εµφάνιση της νόσου συµβαίνει σπανιότατα πριν τα 5 χρόνια και δεν είναι συχνή πριν την εφηβεία. Πιο συχνά προσβάλλονται γυναίκες που βρίσκονται στην αναπαραγωγική ηλικία (15 έως 45 χρόνων) και σε αυτή τη συγκεκριµένη ηλικιακή οµάδα η αναλογία προσβεβληµένων γυναικών και ανδρών είναι εννιά προς ένα. Σε πιο νεαρά παιδιά, πριν την εφηβεία, το ποσοστό προσβεβληµένων αγοριών είναι υψηλότερο. Ο ΣΕΛ έχει παγκόσµια κατανοµή. Φαίνεται να είναι πιο συχνός σε παιδιά που έχουν καταγωγή αφρικανοαµερικανική, ισπανική, ασιατική και ιθαγενών της Αµερικής. Ποια είναι τα αίτια της νόσου; Το ακριβές αίτιο του ΣΕΛ δεν είναι γνωστό. Είναι µόνο γνωστό είναι ότι ο ΣΕΛ είναι µια αυτοάνοση νόσος, στην οποία το ανοσιακό σύστηµα χάνει την ικανότητά του να ξεχωρίζει τη διαφορά ανάµεσα σε ένα ξένο εισβολέα και στους ιστούς και τα κύτταρα του ίδιου του ατόµου. Το ανοσιακό σύστηµα λειτουργεί λανθασµένα και παράγει αυτοαντισώµατα που αναγνωρίζουν τα φυσιολογικά κύτταρα του ίδιου του ατόµου ως ξένα και γι αυτό τα καταστρέφουν. Το αποτέλεσµα είναι µια αυτοάνοση αντίδραση που προκαλεί τη φλεγµονή η οποία προσβάλλει τα συγκεκριµένα όργανα (αρθρώσεις, νεφρά, δέρµα κλπ) στο ΣΕΛ. Φλεγµαίνοντα όργανα σηµαίνει ότι είναι θερµά, κόκκινα, διογκωµένα και µερικές φορές είναι ευαίσθητα (πονούν) κατά την εξέταση. Αν τα ευρήµατα της φλεγµονής διαρκούν πολύ, πράγµα που µπορεί να συµβεί στο ΣΕΛ, τότε µπορεί να υποστούν βλάβη οι ιστοί και να διαταραχθεί η φυσιολογική λειτουργία τους. Για το λόγο αυτό η θεραπεία του ΣΕΛ στοχεύει στη µείωση της φλεγµονής των οργάνων. Πιστεύεται ότι για τη µη φυσιολογική ανοσιακή αντίδραση ευθύνονται πολλαπλοί γενετικοί σε συνδυασµό µε τυχαίους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Είναι γνωστό ότι ο 1

2 ΣΕΛ µπορεί να προκληθεί από έναν αριθµό παραγόντων συµπεριλαµβανοµένης της ορµονικής διαταραχής κατά την εφηβεία και περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως η έκθεση στον ήλιο, κάποιες ιογενείς λοιµώξεις και ορισµένα φάρµακα. Είναι κληρονοµικός; Μπορεί να προληφθεί; Ο ΣΕΛ δεν είναι κληρονοµική νόσος, αφού δεν µπορεί να µεταδοθεί άµεσα από τους γονείς στα παιδιά τους. Παρόλα αυτά τα παιδιά µπορούν να κληρονοµήσουν από τους γονείς τους κάποιους άγνωστους ακόµα γενετικούς παράγοντες που µπορεί να καθορίζουν την προδιάθεση για την ανάπτυξη του ΣΕΛ. Τα παιδιά αυτά δεν είναι απαραίτητα προορισµένα να εµφανίσουν ΣΕΛ, αλλά είναι περισσότερο επιρρεπή, στις κατάλληλες συνθήκες. εν είναι ασυνήθιστο για ένα παιδί µε ΣΕΛ να έχει στην οικογένειά του συγγενή µε κάποια αυτόανοση νόσο, είναι όµως πολύ σπάνιο να προσβληθούν από ΣΕΛ δύο παιδιά στην ίδια οικογένεια. Γιατί έχει το παιδί µου αυτή τη νόσο; Μπορεί να προληφθεί; Η αιτία του ΣΕΛ είναι άγνωστη, αλλά ίσως ένας συνδυασµός γενετικών παραγόντων και έκθεσης σε συγκεκριµένους περιβαλλοντικούς πυροδοτικούς παράγοντες είναι απαραίτητος για να εκδηλωθεί η νόσος. Ποιοι ακριβώς είναι αυτοί οι γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες παραµένει αδιευκρίνιστο. Ο ΣΕΛ δεν µπορεί να προληφθεί, παρόλα αυτά το προσβεβληµένο παιδί θα πρέπει να αποφεύγει την επαφή µε κάποιες καταστάσεις που µπορεί να ευνοήσουν την εµφάνιση της νόσου ή να προκαλέσουν έξαρση της νόσου (π.χ. έκθεση στον ήλιο χωρίς τη χρήση αντιηλιακών, κάποιες ιογενείς λοιµώξεις, άγχος (stress), ορµόνες και κάποια φάρµακα). Είναι µεταδοτικός; Ο ΣΕΛ δεν είναι µεταδοτικός, δεν µπορεί να µεταδοθεί από ένα άτοµο σε άλλο, όπως µία λοίµωξη. Ποια είναι τα κύρια συµπτώµατα; Η νόσος εκδηλώνεται συνήθως σιγά-σιγά µε την προσθήκη νέων συµπτωµάτων σε µια περίοδο εβδοµάδων, µηνών ή ακόµα και χρόνων. Μη ειδικά, γενικά συµπτώµατα όπως κούραση, ανορεξία και αδιαθεσία είναι οι πιο συνηθισµένες εκδηλώσεις στην αρχή της νόσου στα παιδιά. Πολλά παιδιά µε ΣΕΛ έχουν διαλείποντα ή επίµονο πυρετό, ανορεξία και απώλεια βάρους. Με τον καιρό, πολλά παιδιά αναπτύσσουν συγκεκριµένα συµπτώµατα που προκαλούνται από την προσβολή ενός ή περισσοτέρων οργάνων του σώµατος. Η προσβολή του δέρµατος και των βλεννογόνων είναι πολύ συνηθισµένη και µπορεί να περιλαµβάνει ποικίλα δερµατικά εξανθήµατα, φωτοευαισθησία (κατά την οποία η έκθεση στον ήλιο προκαλεί εξάνθηµα), και έλκη στη ρινική και στοµατική κοιλότητα. Το χαρακτηριστικό εξάνθηµα «πεταλούδας» που εντοπίζεται στη µύτη και στα µάγουλα εµφανίζεται στο ένα τρίτο έως το ένα δεύτερο των προσβεβληµένων παιδιών. Μερικές φορές οι ασθενείς εµφανίζουν τριχόπτωση µε περιοχές χωρίς καθόλου µαλλιά (αλωπεκία) ή εµφανίζουν το φαινόµενο Raynaud δηλαδή τα χέρια γίνονται διαδοχικά κόκκινα, άσπρα και µπλε όταν εκτίθενται στο κρύο.τα συµπτώµατα µπορεί επίσης να περιλαµβάνουν πρησµένες και δύσκαµπτες αρθρώσεις, µυικό πόνο, αναιµία, αιµορραγική διάθεση, πονοκεφάλους, 2

3 σπασµούς και πόνο στο στήθος. Στα περισσότερα παιδιά µε ΣΕΛ τα νεφρά προσβάλλονται ως ένα βαθµό και αυτό είναι ένας πολύ σηµαντικός παράγοντας, καθοριστικός για την µακροχρόνια έκβαση της νόσου. Τα πιο συνηθισµένα ευρήµατα σοβαρής νεφρικής προσβολής είναι η υψηλή πίεση αίµατος, το αίµα στα ούρα και το οίδηµα (πρήξιµο) κυρίως στα πόδια, στις γάµπες και στα βλέφαρα. Η νόσος είναι η ίδια σε όλα τα παιδιά; Τα συµπτώµατα του ΣΕΛ µπορεί να ποικίλουν ευρέως από ασθενή σε ασθενή, έτσι ώστε η κλινική εικόνα του κάθε παιδιού ή ο κατάλογος των συµπτωµάτων να διαφέρει. Όλα τα συµπτώµατα που περιγράφηκαν προηγουµένως µπορεί να εµφανιστούν είτε στην αρχή του ΣΕΛ είτε σε οποιαδήποτε στιγµή κατά την πορεία της νόσου. Η νόσος είναι διαφορετική στα παιδιά από ότι στους ενήλικες; Γενικά, ο ΣΕΛ στα παιδιά και στους εφήβους είναι ίδιος µε τον ΣΕΛ των ενηλίκων. Παρόλα αυτά η ασθένεια εξελίσσεται πιο γρήγορα στα παιδιά και γενικά µπορεί να εµφανίζεται µε πιο σοβαρή µορφή σε σχέση µε τους ενήλικες. Πως µπαίνει η διάγνωση; Η διάγνωση του ΣΕΛ γίνεται µε βάση ένα συνδυασµό κλινικών (όπως πόνος, πυρετός) και εργαστηριακών ευρηµάτων και αφού έχουν αποκλειστεί άλλες ασθένειες. Για να διευκολύνουν το διαχωρισµό του ΣΕΛ από άλλες νόσους, γιατροί της Αµερικανικής Ρευµατολογικής Εταιρίας δηµιούργησαν έναν κατάλογο από έντεκα κριτήρια στα οποία στηρίζεται η διάγνωση του ΣΕΛ. Τα κριτήρια αυτά αντιπροσωπεύουν τις πιο συνηθισµένες εκδηλώσεις της νόσου. Για να γίνει οριστική διάγνωση του ΣΕΛ, ο ασθενής πρέπει να έχει τουλάχιστον τέσσερα από τα έντεκα κριτήρια κατά τη στιγµή της εξέτασης. Παρόλα αυτά οι έµπειροι γιατροί µπορούν να διαγνώσουν το ΣΕΛ ακόµη και εάν είναι παρόντα λιγότερα από τέσσερα κριτήρια. Τα κριτήρια είναι: 1) Το εξάνθηµα «πεταλούδας» που είναι ένα κόκκινο εξάνθηµα που εµφανίζεται στα µάγουλα και στη ράχη της µύτης. 2) Η φωτοευαισθησία είναι µια υπερβολική δερµατική αντίδραση στο φως του ήλιου. Συνήθως προσβάλλεται µόνο το εκτειθέµενο δέρµα, ενώ το δέρµα που είναι καλυµµένο µε ύφασµα προφυλάσσεται. 3) Ο δισκοειδής λύκος είναι ένα απολεπιστικό, υπερυψωµένο, σε σχήµα νοµίσµατος εξάνθηµα που εµφανίζεται στο πρόσωπο, στο κρανίο, στα αυτιά, στο στήθος ή στα χέρια. Όταν αυτές οι δερµατικές βλάβες υποχωρούν µπορεί να αφήσουν σηµάδι. Οι δισκοειδείς βλάβες είναι πιο συνηθισµένες στα µαύρα παιδιά απ ότι σε άλλες φυλετικές οµάδες. 4) Τα έλκη των βλεννογόνων είναι µικρές πληγές στο στόµα και στη µύτη. Συνήθως δεν προκαλούν πόνο, αλλά τα ρινικά έλκη µπορεί να προκαλέσουν ρινικές αιµορραγίες. 5) Η αρθρίτιδα προσβάλλει την πλειοψηφία των παιδιών µε ΣΕΛ. Προκαλεί πόνο και διόγκωση στις αρθρώσεις των χεριών, καρπών, αγκώνων, γονάτων και άλλων αρθρώσεων άνω και κάτω άκρων. Ο πόνος µπορεί να είναι µεταναστευτικός, πράγµα που σηµαίνει ότι µετατοπίζεται από µια άρθρωση σε άλλη και µπορεί να εµφανισθεί στην ίδια άρθρωση και στις δύο πλευρές του σώµατος. Η αρθρίτιδα στον ΣΕΛ συνήθως δεν προκαλεί µόνιµες παραµορφώσεις. 3

4 6) Η πλευρίτιδα είναι φλεγµονή του υπεζωκότα, του υµένα που περιβάλλει τους πνεύµονες και η περικαρδίτιδα είναι φλεγµονή του περικαρδίου, του υµένα που περιβάλλει την καρδιά. Η φλεγµονή αυτών των ευαίσθητων ιστών µπορεί να προκαλέσει συλλογή υγρού γύρω από την καρδιά ή γύρω από τους πνεύµονες. Η πλευρίτιδα προκαλεί έναν ιδιαίτερο πόνο στο στήθος που χειροτερεύει όταν αναπνέουµε. 7) Τα νεφρά των περισσότερων παιδιών µε ΣΕΛ προσβάλλονται και η προσβολή αυτή κυµαίνεται από πολύ ήπια έως πολύ σοβαρή. Στην αρχή είναι συνήθως ασυµπτωµατική και µπορεί να εντοπιστεί µόνο µε ανάλυση ούρων και εξετάσεις αίµατος που ελέγχουν τη νεφρική λειτουργία. Παιδιά µε σοβαρή νεφρική βλάβη µπορεί να έχουν αίµα στα ούρα τους και οίδηµα, ιδίως στα πόδια και στις γάµπες. 8) Η προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήµατος εκδηλώνεται µε πονοκέφαλο, σπασµούς και νευροψυχιατρικές εκδηλώσεις, όπως δυσκολία στη συγκέντρωση και στη µνήµη, αλλαγές στη διάθεση, κατάθλιψη και ψύχωση (µία σοβαρή ψυχική διαταραχή κατά την οποία διαταράσσονται η σκέψη και η συµπεριφορά). 9) Οι διαταραχές των ερυθρών αιµοσφαιρίων προκαλούνται από τα αυτοαντισώµατα που καταστρέφουν τα ερυθρά αιµοσφαίρια. Η διαδικασία καταστροφής των ερυθρών αιµοσφαιρίων (που µεταφέρουν το οξυγόνο από τους πνεύµονες στα άλλα µέρη του σώµατος) λέγεται αιµόλυση και µπορεί να προκαλέσει αιµολυτική αναιµία. Αυτή η καταστροφή µπορεί να είναι αργή και σχετικά ήπια ή µπορεί να είναι ραγδαία και να προκαλέσει βαριά αναιµία που πρέπει να αντιµετωπισθεί ως επείγουσα κατάσταση. Η µείωση των λευκών αιµοσφαιρίων ονοµάζεται λευκοπενία και συνήθως δε φθάνει σε επικίνδυνα όρια στο ΣΕΛ. Η µείωση των αιµοπεταλίων ονοµάζεται θροµβοκυτταροπενία. Παιδιά µε µειωµένο αριθµό αιµοπεταλίων µπορεί να κάνουν εύκολα µελανιές στο δέρµα τους και να αιµορραγούν από διάφορα όργανα του σώµατος, όπως από τον πεπτικό σωλήνα, το ουροποιητικό, τη µήτρα ή τον εγκέφαλο. 10) Οι ανοσολογικές διαταραχές αναφέρονται κυρίως στην παρουσία διαφόρων αυτοαντισωµάτων στο αίµα που σηµατοδοτούν τον ΣΕΛ. Τα αυτοαντισώµατα αυτά είναι τα εξής: Α) Τα αντισώµατα κατά του DNA δηλαδή κατά του γενετικού υλικού του κυττάρου. Είναι ειδικά για το ΣΕΛ. Η εξέταση αυτή επαναλαµβάνεται συχνά επειδή το επίπεδο (ο τίτλος) των αντισωµάτων κατά του DNA συνήθως αυξάνεται όταν ο ΣΕΛ είναι ενεργός και η εξέταση µπορεί να βοηθήσει το γιατρό να εκτιµήσει το βαθµό ενεργότητας της νόσου. Β) Τα αντισώµατα anti Sm αναφέρονται στο όνοµα του πρώτου ασθενή, στου οποίου το αίµα βρέθηκαν (το όνοµά της ήταν Smith). Τα αυτοαντισώµατα αυτά υπάρχουν σχεδόν αποκλειστικά στο ΣΕΛ και συχνά βοηθούν να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Γ) Ύπαρξη αντιφωσφολιπιδικών αντισωµάτων (παράρτηµα 1). 11) Τα αντιπυρηνικά αντισώµατα (ΑΝΑ) είναι αυτοαντισώµατα που κατευθύνονται εναντίον του κυτταρικού πυρήνα. Υπάρχουν στο αίµα σχεδόν όλων των ασθενών µε ΣΕΛ. Παρόλα αυτά µια θετική εξέταση ΑΝΑ από µόνη της δεν είναι απόδειξη ότι πρόκειται για ΣΕΛ, γιατί τα αυτοαντισώµατα αυτά µπορεί να βρεθούν και σε άλλες νόσους εκτός του ΣΕΛ καθώς και σε ένα 2-5% περίπου υγιών παιδιών. Ποια είναι η σηµασία των εξετάσεων; 4

5 Οι εργαστηριακές εξετάσεις µπορεί να βοηθήσουν στη διάγνωση του ΣΕΛ και επιπλέον να καθορίσουν ποια εσωτερικά όργανα έχουν προσβληθεί. Οι τακτικές αιµατολογικές εξετάσεις και εξετάσεις ούρων είναι σηµαντικές για την παρακολούθηση της ενεργότητας και της βαρύτητας της νόσου και για να καθορίσουν πόσο καλά ανεκτά είναι τα φάρµακα. Υπάρχουν αρκετές εργαστηριακές εξετάσεις που πρέπει να γίνουν στο ΣΕΛ: 1) Συνηθισµένες εξετάσεις που δείχνουν εάν υπάρχει ενεργότητα της νόσου µε προσβολή πολλαπλών, οργάνων, όπως: Η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), που είναι αυξηµένες σε κάθε φλεγµονή. Στο ΣΕΛ ενώ η ΤΚΕ είναι αυξηµένη, η CRP είναι χαρακτηριστικά φυσιολογική. Εάν είναι αυξηµένη αποτελεί ένδειξη παρουσίας λοίµωξης. Εξετάσεις αίµατος που µπορεί να αποκαλύψουν αναιµία και χαµηλά αιµοπετάλια και λευκά αιµοσφαίρια. Hλεκτροφόρηση των πρωτεϊνών του πλάσµατος που µπορεί να αποκαλύψει αυξηµένη γαµµα-σφαιρίνη (αυξηµένη φλεγµονή) και µειωµένη λευκωµατίνη (προσβολή των νεφρών). Βιοχηµικές εξετάσεις που µπορεί να αποκαλύψουν προσβολή των νεφρών (αύξηση της ουρίας και της κρεατινίνης στο αίµα, µεταβολές στη συγκέντρωση των ηλεκτρολυτών), παθολογικά ευρήµατα στον έλεγχο ηπατικής λειτουργίας (αύξηση τρανσαµινασών) και αύξηση των µυικών ενζύµων, εάν οι µύες έχουν προσβληθεί. Οι εξετάσεις ούρων είναι πολύ σηµαντικές τόσο κατά την αρχική διάγνωση του ΣΕΛ όσο και κατά την παρακολούθηση, για να καθοριστεί η προσβολή των νεφρών. Είναι πιο σωστό να γίνονται σε τακτά χρονικά διαστήµατα, ακόµα και όταν η ασθένεια είναι σε ύφεση. Η εξέταση ούρων µπορεί να δείξει διάφορα σηµάδια φλεγµονής στα νεφρά, όπως ερυθρά αιµοσφαίρια ή αυξηµένο λεύκωµα(πρωτεΐνες). Μερικές φορές, για να µετρηθεί το λεύκωµα ούρων 24ώρου χρειάζεται να συλλέξουν οι γονείς ούρα του παιδιού για 24 ώρες. Μ αυτόν τον τρόπο, µπορεί να διαγνωσθεί η πρώιµη προσβολή των νεφρών. 2) Ανοσολογικές εξετάσεις: Αντιπυρηνικά αντισώµατα (ΑΝΑ) (βλέπε διάγνωση) Αντισώµατα έναντι του DNA (βλέπε διάγνωση) Αντισώµατα anti-sm (βλέπε διάγνωση) Αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα (παράρτηµα 1) Εργαστηριακές εξετάσεις που µετρούν τα επίπεδα του συµπληρώµατος στο αίµα. Η λέξη συµπλήρωµα είναι όρος που αναφέρεται σε µια οµάδα πρωτεϊνών του αίµατος που καταστρέφουν τα µικρόβια και ρυθµίζουν τη φλεγµονώδη αντίδραση και την ανοσιακή απάντηση. Συγκεκριµένες πρωτεΐνες του συµπληρώµατος (C3 και C4) µπορεί να καταναλωθούν σε ανοσιακές αντιδράσεις και τα χαµηλά επίπεδα αυτών των πρωτεϊνών σηµαίνουν την παρουσία ενεργού νόσου, ιδίως νεφρικής προσβολής. Σήµερα, είναι διαθέσιµες πολλές ακόµη εξετάσεις για να δούµε τις επιδράσεις του ΣΕΛ σε διάφορα όργανα του σώµατος. Συχνά γίνεται βιοψία των νεφρών (αφαίρεση µικρού τµήµατος ιστού). Η νεφρική βιοψία παρέχει πολύτιµες πληροφορίες σχετικά µε τον τύπο, το βαθµό και τη διάρκεια των βλαβών του ΣΕΛ και βοηθάει πολύ στην επιλογή της κατάλληλης αγωγής. Η δερµατική βιοψία µπορεί να βοηθήσει µερικές φορές να διαγνωστεί η δερµατική αγγειίτιδα, ο δισκοειδής λύκος ή η φύση διάφορων δερµατικών 5

6 εξανθηµάτων. Άλλες εξετάσεις περιλαµβάνουν ακτινογραφίες θώρακος (για την καρδιά και τους πνεύµονες), ηλεκτροκαρδιογράφηµα και υπερηχογράφηµα για την καρδιά, λειτουργικές εξετάσεις των πνευµόνων, ηλεκτροεγκεφαλογράφηµα (ΗΕΓ), µαγνητική τοµογραφία (ΜRΙ), ή άλλες τοµογραφίες για τον εγκέφαλο και πιθανόν βιοψίες άλλων ιστών. Μπορεί να θεραπευθεί/ιαθεί; Προς το παρόν δεν υπάρχει ίαση για τον ΣΕΛ, αλλά στην πλειονότητα των ασθενών, η αγωγή που χορηγείται είναι επιτυχής. Η αγωγή αποσκοπεί στο να προληφθούν οι επιπλοκές, καθώς και στην υποχώρηση των συµπτωµάτων και των ευρηµάτων της νόσου. Στην αρχική φάση της νόσου όταν γίνεται η διάγνωση υπάρχει πλήρης ενεργότητα. Σ αυτή τη φάση µπορεί να απαιτούνται µεγάλες δόσεις φαρµάκων για να ελεγχθεί η ενεργότητα και να αποτραπεί η βλάβη των οργάνων. Κατά κανόνα, η αγωγή θέτει υπό έλεγχο τη νόσο ή τις εξάρσεις της και επέρχεται ύφεση, οπότε περιορίζεται ή διακόπτεται η αγωγή. Ποιοι είναι οι τρόποι θεραπείας; Η πλειονότητα των συµπτωµάτων του ΣΕΛ οφείλεται σε φλεγµονή και εποµένως η αγωγή προσανατολίζεται στο να µειώσει αυτή τη φλεγµονή. Τέσσερις οµάδες φαρµάκων χρησιµοποιούνται σχεδόν παγκοσµίως για τη θεραπεία παιδιών µε ΣΕΛ: Τα µη στεροειδή αντιφλεγµονώδη φάρµακα (ΜΣΑΦ) χρησιµοποιούνται για να ελέγξουν τον πόνο της αρθρίτιδας. Συνήθως χορηγούνται µόνο για ένα µικρό χρονικό διάστηµα, µε την οδηγία να µειώνεται η δόση καθώς η αρθρίτιδα βελτιώνεται. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά φάρµακα σ αυτήν την κατηγορία, συµπεριλαµβανοµένης και της ασπιρίνης. Η ασπιρίνη στις µέρες µας χρησιµοποιείται σπάνια για την αντιφλεγµονώδη δράση της. Ωστόσο, χρησιµοποιείται ευρέως σε πολύ µικρή δόση ως αντιθροµβωτικό φάρµακο σε παιδιά που έχουν στο αίµα τους αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα για να αποφευχθούν οι θροµβώσεις. Φάρµακα που χρησιµοποιούνταν παλιότερα κατά της ελονοσίας, όπως η υδροξυχλωροκίνη είναι πολύ χρήσιµα στη θεραπεία των φωτοευαίσθητων δερµατικών εξανθηµάτων, όπως και των εξανθηµάτων του δισκοειδούς ΣΕΛ ή του υποδερµατικού ΣΕΛ. Μπορεί να περάσουν µήνες µέχρι να παρουσιάσουν ευεργετικό αποτέλεσµα αυτά τα φάρµακα. εν υπάρχει γνωστή σχέση µεταξύ του ΣΕΛ και της ελονοσίας. Τα γλυκοκορτικοστεροειδή (ή στεροειδή, γνωστά ως «κορτιζόνη») όπως η πρεδνιζόνη ή πρεδνιζολόνη χρησιµοποιούνται για να µειώσουν τη φλεγµονή και να καταστείλουν τη δραστηριότητα του ανοσιακού συστήµατος. Αποτελούν την κύρια θεραπεία για το ΣΕΛ. Συνήθως δεν µπορεί να επιτευχθεί αρχικός έλεγχος της νόσου χωρίς την καθηµερινή χορήγηση γλυκοκορτικοστεροειδών για µια περίοδο αρκετών εβδοµάδων ή µηνών και τα περισσότερα παιδιά χρειάζονται αυτά τα φάρµακα για πολλά χρόνια. Η αρχική δόση γλυκοκορτικοστεροειδών και η συχνότητα χορήγησής της εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου και από τα όργανα ή συστήµατα που έχουν προσβληθεί. Υψηλές δόσεις γλυκοκορτικοστεροειδών που χορηγούνται από το στόµα ή ενδοφλεβίως συνήθως χρησιµοποιούνται για τη θεραπεία της σοβαρής αιµολυτικής αναιµίας, της νόσου του κεντρικού νευρικού συστήµατος και των πιο σοβαρών µορφών νεφρικής προσβολής. Τα 6

7 παιδιά εµφανίζουν µια σηµαντική ευεξία και αυξηµένη ενέργεια µερικές µέρες µετά την έναρξη των γλυκοκορτικοστεροειδών. Μετά τον έλεγχο των αρχικών εκδηλώσεων της νόσου, τα γλυκοκορτικοστεροειδή µειώνονται στην κατώτερη δυνατή δόση που θα ελέγχει τη νόσο και θα διατηρήσει την καλή κατάσταση του παιδιού. Η µείωση της δόσης των γλυκοκορτικοστεροειδών πρέπει να είναι σταδιακή, µε συχνή παρακολούθηση, για να διασφαλίσουµε ότι οι κλινικοί και εργαστηριακοί δείκτες της ενεργότητας της νόσου έχουν κατασταλεί. Κάποιες φορές, οι έφηβοι µπορεί να µπουν στον πειρασµό να σταµατήσουν τη λήψη των γλυκοκορτικοστεροειδών ή να µειώσουν ή να αυξήσουν τη δόση τους, ίσως επειδή βαρέθηκαν τις ανεπιθύµητες ενέργειες ή επειδή αισθάνονται καλύτερα ή χειρότερα. Είναι σηµαντικό τα παιδιά και οι γονείς τους να καταλάβουν πώς λειτουργούν τα γλυκοκορτικοστεροειδή και γιατί είναι επικίνδυνο να σταµατήσουν ή να αλλάξουν τη δοσολογία χωρίς ιατρική επίβλεψη. Συγκεκριµένα γλυκοκορτικοστεροειδή (κορτιζόνη) παράγονται φυσιολογικά από τον οργανισµό. Όταν αρχίζει η αγωγή, ο οργανισµός σταµατά την παραγωγή κορτιζόνης και τα επινεφρίδια που την παράγουν γίνονται νωθρά (υπολειτουργούν). Εάν τα γλυκοκορτικοστεροειδή χρησιµοποιούνται για ένα χρονικό διάστηµα και µετά τα σταµατήσουµε απότοµα, ο οργανισµός µπορεί να µην είναι σε θέση να παράγει αρκετή κορτιζόνη για κάποιο διάστηµα. Το αποτέλεσµα µπορεί να είναι µια απειλητική για την ανθρώπινη ζωή υπολειτουργία των επινεφριδίων και απουσία παραγωγής κορτιζόνης (επινεφριδιακή ανεπάρκεια). Επιπλέον, η υπερβολικά γρήγορη µείωση της δόσης των γλυκοκορτικοστεροειδών µπορεί να προκαλέσει υποτροπή ή έξαρση της νόσου. Οι ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες όπως η αζαθειοπρίνη και η κυκλοφωσφαµίδη ενεργούν µε διαφορετικό τρόπο από ότι τα γλυκοκορτικοστεροειδή φάρµακα. Καταστέλλουν τη φλεγµονή και επίσης τείνουν να µειώσουν την ανοσιακή απάντηση. Αυτά τα φάρµακα µπορεί να χρησιµοποιηθούν όταν τα γλυκοκορτικοστεροειδή δεν µπορούν από µόνα τους να ελέγξουν τον ΣΕΛ, όταν τα γλυκοκορτικοστεροειδή προκαλούν πάρα πολλές και σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες ή όταν πιστεύουµε ότι µπορεί να είναι καλύτερα να συνδυάσουµε τα φάρµακα από το να χρησιµοποιήσουµε τα γλυκοκορτικοστεροειδή µόνα τους. Οι ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες δεν αντικαθιστούν τα γλυκοκορτικοστεροειδή. Η κυκλοφωσφαµίδη και η αζαθειοπρίνη µπορεί να δοθούν ως χάπια και γενικά δε χρησιµοποιούνται µαζί. Η ενδοφλέβια κατά ώσεις θεραπεία µε κυκλοφωσφαµίδη χρησιµοποιείται σε παιδιά µε σοβαρή νεφρική προσβολή καθώς και για συγκεκριµένα σοβαρά προβλήµατα ΣΕΛ (π.χ. προσβολή εγκεφάλου, αίµατος κ.α). Σε αυτή τη µορφή αγωγής, µεγάλη δόση κυκλοφωσφαµίδης χορηγείται ενδοφλεβίως (περίπου 10 µε 15 φορές υψηλότερη από την ηµερήσια δόση σε µορφή χαπιού). Η αγωγή αυτή µπορεί να γίνει σε έναν εξωτερικό ασθενή ή κατά τη διάρκεια σύντοµης παραµονής του ασθενούς στο νοσοκοµείο. Οι βιολογικοί παράγοντες στοχεύουν να εµποδίσουν την παραγωγή αυτοαντισωµάτων ή ανταγωνίζονται τη δράση συγκεκριµένου µορίου. Η χρήση τους στο ΣΕΛ είναι ακόµα πειραµατική. Χρησιµοποιούνται µόνο σε ερευνητικά πρωτόκολλα. Η έρευνα στο πεδίο των αυτοάνοσων νόσων και ιδιαίτερα του ΣΕΛ είναι πολύ εντατική. Ο απώτερος σκοπός είναι να καθοριστούν οι συγκεκριµένοι µηχανισµοί της φλεγµονής 7

8 και της αυτοανοσίας, ώστε να έχουµε καλύτερες «θεραπείες-στόχους», χωρίς να καταστέλλεται ολόκληρο το ανοσιακό σύστηµα. Σήµερα, υπάρχουν πολλές κλινικές µελέτες σε εξέλιξη που αφορούν τον ΣΕΛ. Περιλαµβάνουν δοκιµή νέων θεραπειών και έρευνα για την κατανόηση διαφορετικών πεδίων του νεανικού ΣΕΛ. Αυτή η εντατική και συνεχώς εξελισσόµενη έρευνα κάνει το µέλλον για τα παιδιά µε ΣΕΛ πολύ πιο φωτεινό. Ποιες είναι οι ανεπιθύµητες ενέργειες της φαρµακευτικής αγωγής; Τα φάρµακα που χρησιµοποιούνται για τη θεραπεία του ΣΕΛ είναι πολύ αποτελεσµατικά, παρόλα αυτά µπορεί να προκαλέσουν κάποιες ανεπιθύµητες ενέργειες. (Για λεπτοµερή περιγραφή των ανεπιθύµητων ενεργειών παρακαλείσθε να δείτε το τµήµα σχετικά µε τη φαρµακευτική αγωγή). Τα ΜΣΑΦ µπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύµητες ενέργειες όπως στοµαχικές διαταραχές (καούρα, δυσπεψία, γι αυτό πρέπει να λαµβάνονται µετά το γεύµα), εύκολα να προκαλούνται µελανιές στο δέρµα από χτυπήµατα και σπανίως διαταραχές της νεφρικής ή ηπατικής λειτουργίας. Τα ανθελονοσιακά φάρµακα (plaquenil) µπορεί να προκαλέσουν αλλαγές στον αµφιβληστροειδή χιτώνα του οφθαλµού και εποµένως οι ασθενείς πρέπει να εξετάζονται τακτικά από τον οθφαλµίατρο. Τα γλυκοκορτικοστεροειδή µπορεί να προκαλέσουν ευρύ φάσµα ανεπιθύµητων ενεργειών είτε βραχυπρόθεσµα είτε µακροπρόθεσµα. Ο κίνδυνος αυτών των ανεπιθύµητων ενεργειών αυξάνει όταν απαιτούνται µεγάλες δόσεις γλυκοκορτικοστεροειδών και όταν χρησιµοποιούνται για µεγάλο χρονικό διάστηµα. Οι σηµαντικότερες ανεπιθύµητες ενέργειες των γλυκοκορτικοστεροειδών είναι: Αλλαγές στη σωµατική εµφάνιση (π.χ. αύξηση βάρους, πρησµένα µάγουλα, υπερβολική ανάπτυξη της σωµατικής τριχοφυίας, δερµατικές αλλοιώσεις µε µωβ ραβδώσεις, ή ραγάδες, ακµή και µελανιές). Η αύξηση βάρους µπορεί να ελεγθεί µε ένα διαιτολόγιο µε λίγες θερµίδες και άσκηση. Αυξηµένος κίνδυνος λοιµώξεων, ιδιαίτερα φυµατίωσης και ανεµευλογιάς. Το παιδί που παίρνει γλυκοκορτικοστεροειδή και που έχει προσβληθεί από ανεµευλογιά πρέπει να επισκεφθεί το γιατρό το συντοµότερο δυνατό. Η πρόληψη εκδήλωσης ανεµευλογιάς µπορεί να επιτευχθεί µε τη χορήγηση ειδικών αντισωµάτων (υπεράνοση ανοσοσφαιρίνη, παθητική ανοσοποίηση). Στοµαχικά προβλήµατα, όπως δυσπεψία ή «καούρες». Αυτό το πρόβληµα µπορεί να απαιτήσει φαρµακευτική αγωγή όπως κατά του έλκους. Υπέρταση. Μυική αδυναµία (τα παιδιά µπορεί να έχουν δυσκολία στο να ανεβαίνουν σκάλες ή να σηκώνονται από την καρέκλα). ιαταραχές στο µεταβολισµό της γλυκόζης (αυξηµένο σάκχαρο αίµατος), ιδιαίτερα αν υπάρχει γενετική προδιάθεση για διαβήτη. Αλλαγές στη διάθεση, συµπεριλαµβανοµένης της κατάθλιψης και των εναλλαγών της διάθεσης. Οφθαλµολογικά προβλήµατα, όπως θόλωση του φακού των µατιών (καταρράκτης) και γλαύκωµα. 8

9 Αραίωση των οστών (οστεοπόρωση). Αυτή η ανεπιθύµητη ενέργεια µπορεί να περιοριστεί µε την άσκηση, µε την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ασβέστιο και µε την επιπλέον λήψη ασβεστίου και βιταµίνης D. Αυτά τα προληπτικά µέτρα πρέπει να αρχίσουν να λαµβάνονται µόλις αρχίσουµε την υψηλή δόση γλυκοκορτικοστεροειδών. Καταστολή της ανάπτυξης. Είναι απαραίτητο να τονίσουµε ότι οι περισσότερες ανεπιθύµητες ενέργειες των γλυκοκορτικοστεροειδών είναι αναστρέψιµες και θα εξαλειφθούν όταν µειωθεί η δόση ή όταν σταµατήσουµε τα φάρµακα. Οι ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες έχουν επίσης πιθανές ανεπιθύµητες ενέργειες και τα παιδιά που παίρνουν αυτά τα φάρµακα πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά από τους γιατρούς τους. Για περιγραφή των ανεπιθύµητων ενεργειών των ανοσοκατασταλτικών παραγόντων, παρακαλείσθε να ανατρέξετε στο κεφάλαιο των φαρµάκων. Για πόσο καιρό πρέπει να διαρκεί η θεραπεία; Η θεραπεία πρέπει να διαρκεί όσο παραµένει η νόσος. Είναι γενικά αποδεκτό ότι τα περισσότερα παιδιά µε ΣΕΛ είναι δύσκολο να σταµατήσουν τελείως τα γλυκοκορτικοστεροειδή φάρµακα κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων µετά τη διάγνωση. Ακόµα και πολύ χαµηλές δόσεις γλυκοκορτικοστεροειδών (δόσεις συντήρησης) µπορεί να ελαχιστοποιήσουν την τάση για εξάρσεις και να κρατήσουν τη νόσο υπό έλεγχο µακροχρόνια. Για πολλούς ασθενείς είναι καλύτερο να διατηρήσουν µία µικρή δόση γλυκοκορτικοστεροειδών από το να διακινδυνεύσουν µία έξαρση. Τι γίνεται µε τις µη συµβατικές/συµπληρωµατικές θεραπείες; εν υπάρχουν µαγικές θεραπείες για το ΣΕΛ. Σήµερα προτείνονται πολλές µη συµβατικές θεραπείες σε ασθενείς και πρέπει κανείς να σκεφτεί προσεκτικά τις µη εξειδικευµένες ιατρικές συµβουλές και τις συνέπειές τους. Αν θέλει κάποιος ασθενής να ακολουθήσει µια µη συµβατική θεραπεία, πρέπει πρώτα να συµβουλευτεί τον παιδορευµατολόγο του. Οι περισσότεροι γιατροί δε θα είναι αντίθετοι στο να δοκιµάσει κάτι αβλαβές, δεδοµένου ότι θα ακολουθεί παράλληλα και τις συµβουλές του ειδικού. Το πρόβληµα προκύπτει επειδή πολλές µη συµβατικές θεραπείες απαιτούν να σταµατήσουν οι ασθενείς να παίρνουν τα φάρµακά τους για να «καθαρίσει» ο οργανισµός τους. Όταν φάρµακα, όπως τα γλυκοκορτικοστεροειδή απαιτούνται για να κρατήσουν τον ΣΕΛ υπό έλεγχο, είναι πολύ επικίνδυνο να σταµατήσουµε να τα παίρνουµε, εφόσον η νόσος υπάρχει ακόµα. Τι είδους περιοδικοί έλεγχοι απαιτούνται; Είναι σηµαντικές οι τακτικές επισκέψεις γιατί πολλές καταστάσεις που µπορεί να συµβούν στον ΣΕΛ µπορεί να προληφθούν ή να θεραπευθούν πιο εύκολα, αν εντοπιστούν εγκαίρως. Τα παιδιά µε ΣΕΛ πρέπει να ελέγχουν τακτικά την πίεση του αίµατος, να κάνουν αναλύσεις ούρων, γενική αίµατος, αναλύσεις σακχάρου στο αίµα, εξετάσεις πήξεως του αίµατος και εξετάσεις των επιπέδων του συµπληρώµατος και των διαφόρων αυτο-αντισωµάτων (αντι-dna, αντικαρδιολιπινικά κ.α.). Οι περιοδικές εξετάσεις αίµατος είναι επίσης επιτακτικές κατά τη διάρκεια της θεραπείας µε ανοσοκατασταλτικούς παράγοντες για να ελέγχεται η τοξικότητα στο µυελό των οστών, 9

10 στο ήπαρ και άλλα όργανα. Το ιδανικό θα ήταν να είναι µόνο ένας γιατρός υπεύθυνος για την επίβλεψη ενός παιδιού µε ΣΕΛ, ο παιδορευµατολόγος. Αν χρειάζεται, αναζητούµε και τη συµβουλή άλλων ειδικών: για τη φροντίδα του δέρµατος (παιδοδερµατολόγος), για αιµατολογικές νόσους (παιδοαιµατολόγος) ή για νεφρικές νόσους (παιδονεφρολόγος). Επίσης στην φροντίδα των παιδιών µε ΣΕΛ εµπλέκονται κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, διαιτολόγοι και άλλοι ειδικοί που ασχολούνται µε ιατρικά επαγγέλµατα. Πόσο καιρό διαρκεί η νόσος; Ο ΣΕΛ χαρακτηρίζεται από παρατεταµένη πορεία πολλών χρόνων που κυριαρχείται από έξαρση και ύφεση. Συχνά είναι πολύ δύσκολο να προβλέψουµε ποια θα είναι η πορεία της νόσου σε κάθε ασθενή ατοµικά. Η νόσος µπορεί να έχει έξαρση οποιαδήποτε στιγµή είτε χωρίς εµφανή αιτία, είτε επ ευκαιρία µιας λοίµωξης ή κάποιου άλλου γνωστού γεγονότος. Μπορεί όµως η νόσος και να παρουσιάσει αυτόµατη ύφεση. εν υπάρχει τρόπος να προβλέψουµε πόσο θα διαρκέσει η έξαρση όταν εµφανιστεί, ούτε πόσο θα διαρκέσει η ύφεση. Ποια είναι η µακροπρόθεσµη εξέλιξη (πρόγνωση) της νόσου; Η έκβαση του ΣΕΛ βελτιώνεται εντυπωσιακά µε την έγκαιρη και σωστή χρήση των γλυκοκορτικοστεροειδών και των ανοσοκατασταλτικών παραγόντων. Πολλοί ασθενείς µε έναρξη του ΣΕΛ στην παιδική ηλικία έχουν πολύ καλή πορεία. Μπορεί όµως η νόσος να είναι σοβαρή και απειλητική για την ανθρώπινη ζωή ή µπορεί να παραµείνει ενεργός κατά τη διάρκεια της εφηβείας και µέχρι την ενήλικη ζωή. Η πρόγνωση του ΣΕΛ στην παιδική ηλικία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της προσβολής των εσωτερικών οργάνων. Παιδιά µε σοβαρή νόσο των νεφρών και του κεντρικού νευρικού συστήµατος χρειάζονται επιθετική αγωγή. Αντίθετα, το ήπιο εξάνθηµα και η αρθρίτιδα µπορούν να ελεγχθούν εύκολα. Ωστόσο, η πρόγνωση για κάθε παιδί ατοµικά είναι σχετικά απρόβλεπτη. Είναι πιθανή η πλήρης ανάρρωση; Η νόσος, αν διαγνωσθεί εγκαίρως και θεραπευθεί κατάλληλα σε πρώιµο στάδιο, συνήθως σταθεροποιείται και τελικά υποχωρεί. Όπως, όµως, έχει ήδη αναφερθεί, ο ΣΕΛ είναι µια απρόβλεπτη, χρόνια νόσος και τα παιδιά που διαγνώστηκαν ότι έχουν ΣΕΛ συνήθως παραµένουν υπό ιατρική φροντίδα µε συνεχή φαρµακευτική αγωγή. Όταν ο ασθενής ενηλικιώνεται, πρέπει να παρακολουθείται από έναν ειδικό ενηλίκων. Πως θα µπορούσε η νόσος να επηρεάσει την καθηµερινή ζωή του παιδιού και της οικογένειάς του; Εφόσον το παιδί µε ΣΕΛ ακολουθεί φαρµακευτική αγωγή µπορεί να έχει µία σχετικά φυσιολογική ζωή. Εξαίρεση αποτελεί η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, που µπορεί να προκαλέσει υποτροπή ή να επιδεινώσει τον εν ενεργεία ΣΕΛ. Ένα παιδί µε ΣΕΛ δε µπορεί να πάει στην παραλία για ολόκληρη την ηµέρα ή να κάτσει έξω στον ήλιο δίπλα στην πισίνα. Τα παιδιά ηλικίας 10 ετών και άνω είναι σηµαντικό να αναλαµβάνουν σταδιακά µεγαλύτερο υπευθυνότητα στο να παίρνουν τα φάρµακά τους και να κάνουν επιλογές για την προσωπική τους φροντίδα. Τα παιδιά και οι γονείς τους πρέπει να γνωρίζουν τα 10

11 συµπτώµατα του ΣΕΛ για να αναγνωρίσουν πιθανή έξαρση της νόσου. Μερικά συµπτώµατα, όπως η χρόνια κόπωση και η έλλειψη ενεργητικότητας µπορεί να επιµείνουν για κάποιους µήνες µετά την υποχώρηση της έξαρσης ή να µην υποχωρήσουν καθόλου. Παρόλο που αυτές οι δύο πιθανότητες πρέπει να ληφθούν υπόψη, το παιδί πρέπει να ενθαρρύνεται όσο το δυνατόν περισσότερο, να συµµετέχει σε δραστηριότητες µε τους συνοµηλίκους του. Τι γίνεται µε το σχολείο; Τα παιδιά µε ΣΕΛ µπορούν και πρέπει να παρακολουθούν τα µαθήµατα του σχολείου εκτός από τις περιόδους σοβαρής ενεργότητας της νόσου. Αν δεν υπάρχει προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήµατος, ο ΣΕΛ κατά γενικό κανόνα δεν επηρεάζει την ικανότητα του παιδιού να µαθαίνει και να σκέφτεται. Όταν υπάρχει προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήµατος, µπορεί να εµφανισθούν προβλήµατα, όπως δυσκολία στη συγκέντρωση και στη µνήµη, πονοκέφαλοι και αλλαγές στη διάθεση. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα εκπαιδευτικά προγράµµατα πρέπει να τροποποιούνται. Γενικά το παιδί πρέπει να ενθαρρύνεται να συµµετέχει σε κατάλληλες εξωσχολικές δραστηριότητες, όσο το επιτρέπει η νόσος. Τι γίνεται µε τα αθλήµατα; Περιορισµοί σε γενικές δραστηριότητες είναι συνήθως περιττοί και ανεπιθύµητοι. Τα παιδιά, κατά τη διάρκεια της ύφεσης της νόσου, πρέπει να ενθαρρύνονται στην τακτική άσκηση. Συνιστώνται το περπάτηµα, η κολύµβηση, η ποδηλασία και άλλες αεροβικές δραστηριότητες. Πρέπει να αποφεύγεται η άσκηση σε εξοντωτικό βαθµό. Κατά τη διάρκεια της έξαρσης της νόσου η άσκηση πρέπει να περιορίζεται. Τι γίνεται µε το διαιτολόγιο; εν υπάρχει ειδικό διαιτολόγιο που να θεραπεύει το ΣΕΛ. Τα παιδιά µε ΣΕΛ πρέπει να έχουν υγιή, ισορροπηµένη διατροφή. Αν παίρνουν γλυκοκορτικοστεροειδή, πρέπει να τρώνε τροφές πτωχές σε αλάτι για να προλαµβάνεται η υψηλή πίεση του αίµατος και πτωχές σε ζάχαρη για να προλαµβάνεται ο διαβήτης και η αύξηση βάρους. Επιπλέον το διαιτολόγιό τους πρέπει να συµπληρώνεται από ασβέστιο και βιταµίνη D για να προλαµβάνεται η οστεοπόρωση. Κανένα άλλο συµπλήρωµα βιταµινών δεν είναι επιστηµονικά αποδεδειγµένο ότι είναι βοηθητικό για το ΣΕΛ. Μπορεί το κλίµα να επηρεάσει την πορεία της νόσου; Είναι γνωστό ότι η έκθεση στον ήλιο µπορεί να προκαλέσει την ανάπτυξη νέων δερµατικών βλαβών και να οδηγήσει σε εξάρσεις της ενεργότητας της νόσου στο ΣΕΛ. Για να προληφθεί αυτό το πρόβληµα συνιστάται η τοπική χρήση αντιηλιακών µε υψηλό δείκτη προστασίας σε όλα τα εκτεθειµένα µέρη του σώµατος, όποτε το παιδί είναι έξω. Το αντιηλιακό εφαρµόζεται τουλάχιστον 30 λεπτά πριν βγεί το παιδί έξω για να προλάβει να εισχωρήσει στο δέρµα και να απορροφηθεί. Τις ηλιόλουστες µέρες το αντιηλιακό πρέπει να εφαρµόζεται συνεχώς κάθε τρεις ώρες. Κάποια αντιηλιακά είναι αδιάβροχα, όµως συνιστάται η εφαρµογή τους ξανά µετά το µπάνιο ή την κολύµβηση. Είναι επίσης σηµαντικό το παιδί να φοράει ρούχα που το προστατεύουν από τον ήλιο, όπως πλατύγυρα καπέλα και ρούχα µε µακρύ µανίκι, όταν εκτείθεται στον ήλιο, ακόµα και τις 11

12 ηµέρες µε συννεφιά, καθώς οι υπεριώδεις ακτίνες (UV) µπορούν εύκολα να διαπεράσουν τα σύννεφα. Κάποια παιδιά µε ΣΕΛ έχουν προβλήµατα µετά την έκθεσή τους σε υπεριώδεις ακτίνες (UV) από λάµπες φθορίου, αλογόνου ή οθόνες υπολογιστών. Οι οθόνες µε φίλτρο προστασίας κατά των υπεριωδών ακτίνων (UV) είναι χρήσιµες για παιδιά που αντιµετωπίζουν προβλήµατα, όταν χρησιµοποιούν την οθόνη του υπολογιστή. Μπορεί το παιδί να εµβολιαστεί; Ο κίνδυνος λοίµωξης είναι αυξηµένος σε ένα παιδί µε ΣΕΛ και η πρόληψη της λοίµωξης µε ανοσοποίηση (εµβολιασµό) είναι ιδιαίτερα σηµαντική. Αν είναι δυνατόν, το παιδί πρέπει να τηρεί το τακτικό πρόγραµµα ανοσοποίησης. Υπάρχουν, παρόλα αυτά, κάποιες εξαιρέσεις: -Παιδιά µε σοβαρή ενεργό νόσο δεν πρέπει να λαµβάνουν καθόλου ανοσοποίηση. -Παιδιά που βρίσκονται υπό ανοσοκατασταλτική θεραπεία και γλυκοκορτικοστεροειδή δεν πρέπει να εµβολιάζονται µε ζωντανούς ιούς (π.χ. εµβόλιο κατά της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς, εµβόλιο κατά του ιού της πολυοµελίτιδας που χορηγείται από το στόµα και εµβόλιο κατά της ανεµευλογιάς). Το εµβόλιο κατά του ιού της πολυοµελίτιδας από το στόµα αντενδείκνυται επίσης στα µέλη της οικογένειας που ζουν στο ίδιο σπίτι µε το παιδί που ακολουθεί ανοσοκατασταλτική αγωγή. -Το εµβόλιο κατά του πνευµονιοκόκκου συνιστάται σε παιδιά µε ΣΕΛ και µε σπληνική υπολειτουργία. Τι γίνεται µε τη σεξουαλική ζωή, την εγκυµοσύνη και την αντισύλληψη; Οι περισσότερες γυναίκες µε ΣΕΛ µπορούν να έχουν ασφαλή εγκυµοσύνη και ένα υγιές µωρό. Ο ιδανικός χρόνος εγκυµοσύνης θα ήταν όταν η νόσος παραµένει σε ύφεση χωρίς άλλη φαρµακευτική αγωγή εκτός από µια µικρή δόση γλυκοκορτικοστεροειδών (άλλη φαρµακευτική αγωγή µπορεί να είναι επιζήµια για το µωρό). Οι γυναίκες µε ΣΕΛ µπορεί να έχουν πρόβληµα στο να µείνουν έγκυες εξαιτίας είτε της ενεργότητας της νόσου είτε της φαρµακευτικής αγωγής. Ο ΣΕΛ συνδέεται επίσης µε αυξηµένο κίνδυνο αποβολής, πρόωρου τοκετού και µία συγγενή νόσο στο µωρό, γνωστή ως νεογνικός λύκος (παράρτηµα 2). Οι γυναίκες µε αυξηµένα αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα (παράρτηµα 1) θεωρείται ότι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αντιµετωπίσουν κάποιο πρόβληµα µε την εγκυµοσύνη. Η ίδια η εγκυµοσύνη µπορεί να επιδεινώσει τα συµπτώµατα ή να προκαλέσει έξαρση του ΣΕΛ και για αυτό όλες οι έγκυες γυναίκες µε ΣΕΛ πρέπει να παρακολουθούνται στενά από ένα µαιευτήρα που είναι εξοικειωµένος µε εγκυµοσύνες υψηλού κινδύνου και που συνεργάζεται στενά µε το ρευµατολόγο. Οι ασφελέστεροι τρόποι αντισύλληψης για ασθενείς µε ΣΕΛ είναι οι µέθοδοι µε χρήση προφυλακτικών ή διαφράγµατος και οι σπερµοκτόνοι παράγοντες. Τα αντισυλληπτικά χάπια που περιέχουν οιστρογόνα µπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εξάρσεων σε γυναίκες µε ΣΕΛ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα είναι αυτοαντισώµατα που στρέφονται κατά των φωσφολιπιδίων (τµήµα της κυτταρικής µεµβράνης) του ίδιου του οργανισµού ή των 12

13 πρωτεϊνών που συνδέονται µε τα φωσφολιπίδια. Τα δύο πιο γνωστά αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα είναι τα αντικαρδιολιπινικά και το αντιπηκτικό του λύκου. Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα µπορεί να βρεθούν στο 50% των παιδιών µε ΣΕΛ αλλά συναντώνται επίσης και σε κάποιες άλλες αυτοάνοσες νόσους, σε διάφορες λοιµώξεις, καθώς και σε ένα µικρό ποσοστό παιδιών χωρίς καµία γνωστή νόσο. Αυτά τα αντισώµατα αυξάνουν την τάση θρόµβωσης των αιµοφόρων αγγείων και έχουν συνδεθεί µε έναν αριθµό παθολογικών καταστάσεων, όπως της θρόµβωσης των αρτηριών και/ή των φλεβών, του χαµηλού αριθµού αιµοπεταλίων (θροµβοκυτταροπενίας), των πονοκεφάλων τύπου ηµικρανίας, της επιληψίας και της κατά τόπους αλλαγής του χρώµατος του δέρµατος µε εµφάνιση ερυθρού δικτυωτού εξανθήµατος που είναι γνωστό ως «δικτυωτή πελίωση». Ένας συνήθης τόπος θροµβώσεων είναι ο εγκέφαλος, που µπορεί να εκδηλωθεί ως εγκεφαλικό επεισόδιο. Άλλα συνηθισµένα µέρη θρόµβωσης είναι οι φλέβες των ποδιών και τα νεφρά. Αντιφωσφολιπιδικό σύνδροµο ονοµάζεται η νόσος, κατά την οποία συνυπάρχει θρόµβωση και θετική εξέταση αντιφωσφολιπιδικών αντισωµάτων. Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα είναι ιδιαιτέρως σηµαντικά σε έγκυες, επειδή εµπλέκονται στη λειτουργία του πλακούντα. Θρόµβοι του αίµατος που αναπτύσσονται στα αγγεία του πλακούντα µπορεί να προκαλέσουν πρόωρη αποβολή (αυτόµατη έκτρωση), ανεπαρκή εµβρυική ανάπτυξη, προεκλαµψία (υψηλή πίεση του αίµατος κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης) και εµβρυικό θάνατο. Μερικές γυναίκες µε αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα µπορεί να έχουν επίσης προβλήµατα στο να συλλάβουν. Τα περισσότερα παιδιά µε θετικές εξετάσεις αντιφωσφολιπιδικών αντισωµάτων δεν είχαν ποτέ θρόµβωση. Η έρευνα για την καλύτερη προληπτική θεραπεία σε τέτοια παιδιά βρίσκεται σε εξέλιξη. Προς το παρόν, σε παιδιά µε θετικά αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα που πάσχουν και από αυτοάνοση νόσο χορηγείται µικρή δόση ασπιρίνης καθηµερινά. Η ασπιρίνη ενεργεί στα αιµοπετάλια για να µειώσει την προσκολλητικότητά τους στα αγγεία και κατ επέκταση µειώνει την πηκτική ικανότητα του αίµατος. Η κατάλληλη αντιµετώπιση των εφήβων µε αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα περιλαµβάνει επίσης την αποφυγή επικίνδυνων παραγόντων όπως το κάπνισµα και τη χρήση αντισυλληπτικών χαπιών. Όταν επιβεβαιωθεί η διάγνωση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόµου (σε παιδιά που εµφάνισαν θρόµβωση), η κύρια θεραπεία είναι να χορηγήσουµε φάρµακο που εµποδίζει την εύκολη πήξη του αίµατος, όπως είναι π.χ. η βαρφαρίνη, ένα αντιπηκτικό όπως λέµε φάρµακο το οποίο λαµβάνεται καθηµερινά. Παράλληλα γίνεται τακτικός έλεγχος της πηκτικότητας του αίµατος ώστε να το διατηρούµε σε κατάσταση που να µη γίνονται εύκολα αιµορραγίες. Η διάρκεια της αντιπηκτικής θεραπείας εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από την σοβαρότητα της διαταραχής και από τη µορφή της θρόµβωσης. Οι γυναίκες µε αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα που έχουν υποτροπιάζουσες αποβολές µπορούν επίσης να θεραπευθούν, αλλά όχι µε βαρφαρίνη που έχει την πιθανότητα να προκαλέσει εµβρυική ανωµαλία, αν χορηγηθεί κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης. Η θεραπεία για έγκυες γυναίκες µε αντιφωσφολιπιδικά αντισώµατα είναι η ασπιρίνη και η ηπαρίνη. Η ηπαρίνη πρέπει να χορηγείται καθηµερινά κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης µε υποδόριες (κάτω από το δέρµα) ενέσεις. Με τη χρήση τέτοιων φαρµάκων και προσεκτική επιτήρηση από µαιευτήρες, το 80% περίπου των γυναικών έχουν επιτυχείς εγκυµοσύνες. 13

14 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2. Νεογνικός λύκος Ο νεογνικός λύκος είναι µια σπάνια νόσος του εµβρύου και του νεογνού που αποκτάται από τη δίοδο συγκεκριµένων µητρικών αυτοαντισωµάτων µέσω του πλακούντα. Τα συγκεκριµένα αυτοαντισώµατα που συνδέονται µε το νεογνικό λύκο είναι γνωστά ως αντισώµατα αντι-ro και αντι-la. Αυτά τα αντισώµατα υπάρχουν στο ένα τρίτο περίπου των ασθενών µε ΣΕΛ, αλλά πολλές µητέρες µε αυτά τα αντισώµατα δε γεννούν παιδιά µε νεογνικό λύκο. Από την άλλη πλευρά, ο νεογνικός λύκος µπορεί να συναντηθεί σε παιδιά, οι µητέρες των οποίων δεν πάσχουν από ΣΕΛ. Ο νεογνικός λύκος είναι διαφορετικός από τον ΣΕΛ. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα συµπτώµατα του νεογνικού λύκου εξαφανίζονται αυτόµατα σε ηλικία 3 έως 6 µηνών, χωρίς να αφήσουν µετέπειτα επιδράσεις. Το πιο σύνηθες σύµπτωµα είναι το εξάνθηµα, που εµφανίζεται µετά από µερικές µέρες ή εβδοµάδες από τη γέννηση, ιδίως µετά από έκθεση στον ήλιο. Το εξάνθηµα του νεογνικού λύκου είναι παροδικό και συνήθως φεύγει χωρίς να αφήσει σηµάδι. Το δεύτερο πιο σύνηθες σύµπτωµα είναι µια µη φυσιολογική γενική εξέταση αίµατος, που είναι σπανίως σοβαρή, και τείνει να διορθωθεί σε µερικές εβδοµάδες χωρίς θεραπεία. Πολύ σπάνια εµφανίζεται ένας ιδιαίτερος τύπος καρδιακής αρρυθµίας, γνωστή ως συγγενής καρδιακός αποκλεισµός. Στην περίπτωση του συγγενούς καρδιακού αποκλεισµού, το µωρό έχει αφύσικα χαµηλό σφυγµό. Αυτή η ανωµαλία είναι µόνιµη και µπορεί να διαγνωσθεί συχνά µεταξύ της 15 ης και της 25 ης εβδοµάδας εγκυµοσύνης µε εµβρυικό καρδιακό υπερηχογράφηµα. Σε µερικές περιπτώσεις είναι δυνατό να θεραπεύσουµε τη νόσο στο αγέννητο µωρό. Μετά τη γέννηση, πολλά παιδιά µε συγγενή καρδιακό αποκλεισµό χρειάζονται εµφύτευση βηµατοδότη. Εάν µία µητέρα έχει ήδη ένα παιδί µε συγγενή καρδιακό αποκλεισµό, υπάρχει κίνδυνος περίπου 10-15% να αποκτήσει και άλλο παιδί µε το ίδιο πρόβληµα. Τα παιδιά µε νεογνικό λύκο µεγαλώνουν και αναπτύσσονται φυσιολογικά. Υπάρχει µόνο µία πολύ µικρή πιθανότητα να αναπτύξουν ΣΕΛ αργότερα. 14

ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ

ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ ΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήµατος περιλαµβάνει τη χυµική άνοσο απάντηση, κατά την οποία παράγονται αντισώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME Τι είναι; Η αρθρίτιδα του Lyme είναι µία από τις νόσους που προκαλούνται από το µικρόβιο Βorrelia burgdorferi (νόσος του Lyme ή Μπορρελίωση) που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α Τι είδους νόσος είναι; Η νεανική δερµατοµυοσίτιδα (Ν Μ) ανήκει στην οµάδα των λεγόµενων αυτοάνοσων νόσων. Στις αυτοάνοσες νόσους µία µη φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ)

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι µία γενετική νόσος που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζουσες προσβολές πυρετού,

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET Τι είναι; Το σύνδροµο Behçet ή η νόσος Behçet (ΝΒ) είναι µία συστηµατική αγγειίτιδα (φλεγµονή των αγγείων) άγνωστης αιτίας, που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΙΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΙΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΙΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙ Α Τι είναι; Ο Ρευµατικός Πυρετός (ΡΠ) είναι ένα νόσηµα που εµφανίζεται µετά από λοίµωξη που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος («λύκος» ή ΣΕΛ);

Τι είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος («λύκος» ή ΣΕΛ); Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος Σκοπός αυτού του φυλλαδίου είναι να ενημερώσετε υπεύθυνα το κοινό για το συστηματικό ερυθηματώδη λύκο (για συντομία «λύκος» ή ΣΕΛ) απαντώντας στα πιο συχνά ερωτήματα για

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α Τι είναι; Η Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα (ΝΙΑ) είναι µία χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από επίµονη φλεγµονή των αρθρώσεων. Οι τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΣΑΦ: Μη Στεροειδή Αντιφλεγµονώδη Φάρµακα Είναι συµπτωµατικά, αντιφλεγµονώδη, αντιπυρετικά και αναλγητικά φάρµακα. Συµπτωµατικά σηµαίνει ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο λύκος. Τι προκαλεί το λύκο

Τι είναι ο λύκος. Τι προκαλεί το λύκο Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, ΣΕΛ (Systemic Lupus erythematodus-sle) ανήκει στην οικογένεια των ρευματικών παθήσεων. Οι ρευματικές παθήσεις προσβάλλουν τις αρθρώσεις, τους μυς και άλλα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΣΠΑΝΙΑ ΝΕΑΝΙΚΗ ΠΡΩΤΟΠΑΘΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΓΓΕΙΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΣΠΑΝΙΑ ΝΕΑΝΙΚΗ ΠΡΩΤΟΠΑΘΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΓΓΕΙΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΣΠΑΝΙΑ ΝΕΑΝΙΚΗ ΠΡΩΤΟΠΑΘΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΓΓΕΙΙΤΙ Α Τι είναι; Αγγειίτιδα σηµαίνει φλεγµονή των αγγείων του αίµατος. Οι αγγειίτιδες καλύπτουν µία ευρεία κατηγορία νόσων.

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Όλοι οι μορφές-τύποι αγγειίτιδας εξηγούνται περιληπτικά, ενώ δίνονται πηγές πληροφοριών που μπορούν να φανούν χρήσιμες.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Όλοι οι μορφές-τύποι αγγειίτιδας εξηγούνται περιληπτικά, ενώ δίνονται πηγές πληροφοριών που μπορούν να φανούν χρήσιμες. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το φυλλάδιο έχει σκοπό να εξηγήσει με απλά λόγια τί είναι η αγγειίτιδα, πώς αναγνωρίζεται, πώς αντιμετωπίζεται, και τί μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε στην θεραπεία της. Όλοι οι μορφές-τύποι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Τι είναι; Οι νεανικές σπονδυλοαρθροπάθειες αποτελούν µία οµάδα που χαρακτηρίζονται από χρόνια φλεγµονή των αρθρώσεων (αρθρίτιδα) και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

JOHN FITZGERALD KENNEDY ΟΙ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Θεέ μου Τι χτυπήματα δέχομαι? John F. Kennedy, 1934 ΠΕΤΣΙΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αρχείο Rosemary Kennedy 21 Μαρτίου 1931: Ο Dr John Wheeler συνέστησε

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί,

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί, Αυτοάνοσα Νοσήματα Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Ένας στους δέκα πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενημερωτικός οδηγός για την πραγματικότητα του σήμερα Δρ. Αναστάσιος Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλμολογίας Παν/μιου Νέας Υόρκης Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Laser

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την ζωτικότητα των µοσχαριών. Τι µπορούµε να κάνουµε; Gert van Trierum International Dairy Topics Volume 5 Number 6 Denkavit Nederland BV, PO Box 5, 3780 BA Voothuizen, The Nederlands Βελτιώνοντας

Διαβάστε περισσότερα