Γρυπών γρίφοι: Καιρός, Βίος και Τέχνη στην Προσωπογραφία του Αλεξίου Αποκαύκου (Paris. gr. 2144, f. 11r)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γρυπών γρίφοι: Καιρός, Βίος και Τέχνη στην Προσωπογραφία του Αλεξίου Αποκαύκου (Paris. gr. 2144, f. 11r)"

Transcript

1 Γρυπών γρίφοι: Καιρός, Βίος και Τέχνη στην Προσωπογραφία του Αλεξίου Αποκαύκου (Paris. gr. 2144, f. 11r) Ηλίας ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Δελτίον XAE 19 ( ), Περίοδος Δ' Σελ ΑΘΗΝΑ 1997

2 Ηλίας 'Αντωνόπουλος ΓΡΥΠΩΝ ΓΡΙΦΟΙ: ΚΑΙΡΟΣ, ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΠΟΚΑΥΚΟΥ {Paris, gr. 2144, φ. 11α) όεινότερον γαρ το νπονοονμενον... (Δημητρ., Περί ερμηνείας 254) J. Αανάρχαια σύλληψη πού καταγράφεται συνεχώς - εξελισσόμενη, άλλα και μέ απαράλλακτες σταθερές - στην ελληνική γλώσσα, άπό τα αφετηριακά κείμενα τών ομηρικών έπων ώς την προφορική, σύγχρονη καθημερινότητα, ή έννοια της λέξης καιρός, μέ τή διαρκώς εύρυνόμενη εμπειρική και θεωρητική της περιουσία, αναπτύσσεται σέ μιαν εξαιρετικά πλούσια θεματογραφία 1. Όταν ό Σικυώνιος γλύπτης Λύσιππος, σύγχρονος του 'Αλεξάνδρου, θέλησε να δώσει -σέ σχέση μέ τα προβλήματα της τέχνης του- τή διατύπωση της δικής του αντίληψης τοΰ καιρού, διαστέλλοντας όμως τον πλαστικό του ορισμό σέ σχήμα μιας δυνάμει ευρύτερης θεωρίας, όρθωσε ένα όλόγλυφο πρόσωπο, μέ γνωρίσματα πού συγκλίνουν στή δεικτικότητά τους για να δηλώσουν «επιγραμματικά» τή δυσκολία τής σύνθεσης τών στοιχείων πού κάθε φορά Προέλευση φωτογραφ. υλικού: είκ. 1, 'Αθήνα, Μουσείο 'Ακροπόλεως- είκ. 2, 6, Φωτοθήκη G. Millet είκ. 3-4, 8, Παρίσι 1992 (σημ. 13), άρ. 351 είκ. 5, Giraudoir είκ. 7, Πελεκανίδης 1973 (σημ. 27), είκ. 300 είκ. 9, Demus 1995 (σημ. 60), άρ Για τή σημασία της λέξης, άπό τον Όμηρο ώς το τέλος του 4ου π.χ. αιώνα, βλ. M. Trédé, Kairos: L'à-propos et l'occasion (le mot et la notion, d'homère à la fin du IVe siècle av. J.-C), Παρίσι Για τήν έννοιολογία τοΰ καιρού άπό τον θέογνι ώς τον Πλάτωνα, πρβλ. D. Levi, «Kairos attraverso la letteratura greca», Rend, dell'acc. naz. Lincei 32 (1923), σ Πρβλ. A. Stewart, «Lysippan Studies, 1. The Only Creator of Beauty», AM 82 (1978), σ Για τις πηγές πού αναφέρονται στον Καιρό τοΰ Λυσίππου βλ. P. Moreno, Testimonianze per la teoria artistica di Lisippo, Treviso 1973, σ , 36,49-52, 56-57, 73-79, , Συνολικά, για τήν εικονογραφία τού Καιρού, βλ. Lex. iconogr. mythol. classicae (=LIMC) 5.1 (1990), σ , πίν (P. Moreno). Πρβλ. τον κατάλογο έκθεσης Lisippo. L'arte e la fortuna, Ρώμη, Palazzo delle Esposizioni, 1995, σ (P. Moreno), (S. Ensoli). 3. Αρ. εύρετ Τή φωτογραφία οφείλω στην φίλη συνάδελφο κ. Χριστίνα Βλασσοπούλου. Βλ. Ο. Walter, Beschreibung der Reliefs in kleinem Akropolismuseum zu Athen, Βιέννη 1923, άρ Tò ανάγλυφο τής Αθήνας (0.29x0.21x0.035), άπό πεντελικό μάρσυμβάλλονται προκειμένου να αποτελέσουν μιαν 'ισορροπημένη δημιουργία 2. Το μή σωζόμενο αυτό έργο, στά κύρια εικαστικά του στοιχεία, αναγνωρίζεται σέ τρεις μεταγενέστερες, ταυτόμορφες πλαστικές μαρτυρίες (και σέ έργα μικρογλυπτικής): τα τρία μαρμάρινα ανάγλυφα (1ος π.χ. - 2ος μ.χ. αι.), εκ τών οποίων τό ενα, τμηματικά σωζόμενο (είκ. 1), απόκειται στο μουσείο τής Ακρόπολης, στην 'Αθήνα 3. Ωστόσο, τό λυσίππειο γλυπτό, μέ τα δηλωτικά του γνωρίσματα, και τήν ερμηνεία τους, είχε ήδη αποτυπωθεί, λίγο μετά τήν κατασκευή του, σέ επίγραμμα τοΰ Ποσειδίππου (3ος π.χ. αι.), άπό τήν Πέλλα. Το κείμενο αυτό αναδύθηκε και πάλι στην επικαιρότητα, μετά τή συμπερίληψη του στην εμπλουτισμένη έκδοση τής 'Ανθολογίας πού συνέταξε ό Μάξιμος Πλανούδης στά τέλη τοΰ 13ου αιώνα 4. Ή επικοινωνία μαρο, εκτέθηκε στή Ρώμη τό 1995: ο.π., σ. 193 (άρ ). Πρβλ. LIMC, ο.π., σ. 922 (άρ. 3), πίν Για τα τρία σωζόμενα ανάγλυφα πρβλ. Trédé, ο.π. (σημ. 1), σ προηγούνται οι μαρτυρίες τού Ποσειδίππου (βλ. κείμενο, παρακάτω, και σημ. 5), τού Ίμερίου και τοΰ Καλλιστράτου, σ είκ Στην άρτια σωζόμενη παράσταση τού μαρμάρινου ανάγλυφου, άπό τή Ρώμη, πού απόκειται στο Αρχαιολογικό Μουσείο τού Τουρίνου, ό γυμνός Καιρός, φτερωτός στή ράχη καί τα πόδια, κρατεί μέ τό αριστερό του χέρι ένα ξυράφι πού φέρει στην ακμή του ενα ζυγό (πρβλ. τό περίφημο επί ξνροϋ ακμής: Ήρόδ. 6, 11 κ.ά.). Ό φαλακρός στην κορυφή και τό πίσω μέρος τοΰ κρανίου Καιρός, μέ τους βοστρύχους τής κόμης να πέφτουν ώς τους ώμους, καλύπτοντας μέτωπο και κροτάφους, ορίζει τήν κλίση προς τα κάτω τού ζυγού, έχοντας τό άκρο τού δεξιού δίσκου ανάμεσα στον τεταμένο δείκτη και τόν μικρό δάκτυλο τοΰ δεξιού του χεριού. Βλ. LIMC, ο.π., άρ. 4" Ρώμη 1995, ο.π., σ (άρ ). Πρβλ. Stewart, ο.π., σ. 164, είκ Βλ. επόμενη σημείωση. Για τις αναβιώσεις τού θέματος τοΰ Καιρού στην τέχνη τής τουρκοκρατίας, σέ περισσότερο ή λιγότερο άμεση σχέση μέ τό συγκεκριμένο αυτό κείμενο, πρβλ. Α. 'Ορλάνδο - Μ. Θεοχάρη, «Αϊ έπί τής Πίνδου Ιεραί μοναί Βράχας και Ρεντίνης», ΑΕ 1958 (1961), Χρονικά, σ. 8 (παράσταση στο νότιο εξωτερικό τοίχωμα τοΰ έξωνάρθηκα, στο καθολικό τής μο- 63

3 ΗΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Ε'ικ. 1. 'Αθήνα, Μουσείο 'Ακροπόλεως. Απότμημα μαρμάρινου ανάγλυφου με παράσταση τοϋ Καιροϋ (1ος π.χ. al). τοΰ εικονιζόμενου προσώπου με τον διαβάτη -τον αναγνώστη- πού επιθυμεί να το αναγνωρίσει επιχειρείται μέσω έρωταποκρίσεων: Τίς, πόθεν ό πλάστης; - Σικνώνιος. - Οϋνομα δή τίς; - Λύσιππος. - Σν δε τις; - Καιρός ό πανοαμάτωρ. - Τίπτε δ' επ* άκρα βέβηκας; - 'Αεί τροχάω. - Τί δε ταρσούς ποσσϊν έχεις διφνεϊς; - "Ιπταμ νπηνέμιος. - Χειρί δε δεξιτερή τι φέρεις ξνρόν; - Άνδράσι δείγμα, ως ακμής πάσης οξύτερος τελέθω. - Ή δε κόμη τι κατ 1 όψιν; - Ύπαντιάσαντι λαβέσθαι, νή Δία. - Τάξόπιθεν προς τι φαλακρά πέλει; - Τον γάρ άπαξ πτηνοΐσι παραθρέξαντά με ποσσϊν οϋτις έθ' ίμείρων δράξεται έξόπιθεν. - Τοννεχ ό τεχνίτης σε διέπλασεν; - Εϊνεκεν νμέων, ξεϊνε, και εν προθύροις θήκε διδασκαλίην 5. Στο μεταξύ, σέ όλη τη διάρκεια της βυζαντινής εποχής, άπό τήν όψιμη αρχαιότητα (τον 4ο κυρίως αιώνα) ως τους παλαιολόγειους χρόνους, ή αρχική δημιουργία, αυτούσια ή μέ παραλλαγές καί -λειτουργικές- παρερμηνείες, δέν παύει να μνημονεύεται στή λόγια παράδοση 6. Ή διαδρομή αυτή ορίζεται άπό τους σταθμούς πού σημειώνουν περίοδοι αναβιώσεων τοΰ ενδιαφέροντος για τις αρχαίες μορφές, κυρίως μέσω μιας «συντηρητικής» καλλιέργειας των γραμμάτων, χωρίς βέβαια να αποκλείονται ανάλογα επιτεύγματα στο πεδίο τής τέχνης. Ό φιλολογικός άττικισμός συνοδεύεται άπό έναν ιδιότυπο αισθητικό «άττικισμό», πού στρέφεται αδιακρίτως προς τα πλησιέστερα -τα πλέον προσιτά- έργα παλαιοτέρων περιόδων σέ έργα, πάντως, πού ξέφευγαν κάπως, μέ τή φυσιοκρατική τους ζωηρότητα, άπό τή «σύγχρονη», και βαθμιαία όλο και πιο δυσκίνητη αφαιρετική απόδοση (σέ γενικές γραμμές, στην πιο έγκυρη έκφραση της, μιμητικά και αυτή επαναλαμβανόμενη, σέ σχέση μέ προηγούμενα έγκυρα πρότυπα). Σέ άλλες πάλι περιπτώσεις, τό «ιστορικό» τοΰ Καιρού, μολονότι εξακολουθεί να συνδέεται μέ εικαστικές δημιουργίες, επιβιώνει χωρίς να παραπέμπεται ό αναγνώστης σέ έργο τέχνης αποδιδόμενο σέ συγκεκριμένο δημιουργό - δ.χ., στην 'Εκκλησιαστική Ιστορία τοΰ Εύαγρίου σχολαστικού (6ος αι.) χρησιμοποιείται τό «περιστατικό» τής απώλειας τής ευκαιρίας ως μυθογραφικό σκηνικό σέ ιστορικά γεγονότα, χωρίς νά παραπέμπει ό συγγραφέας σέ γνώριμο του ή θρυλούμενο πλαστικό έργο ενός συγκεκριμένου γλύπτη 7. 'Αναφερόμενος στή στάση τοΰ Μαρκιανοΰ (479), πού είχε επιχειρήσει νά σφετερισθεΐ τήν εξουσία, αλλά έβράδυνε νά εκμεταλλευθεί προς όφελος του τή ρευστότητα τής κατάστασης πού είχε προκύψει, προκειμένου νά ολοκληρώσει επιτυχώς τό σχέδιο του, ò Εύά- νης Ρεντίνας). Χ. Μπούρας, «'Αλληγορική παράσταση τοϋ Βίου - Καιροϋ σέ μια μεταβυζαντινή τοιχογραφία στή Χίο», ΑΔ 21 (1966), σ. 30,32, πίν. 17 (κώδιξ Η.16, άρ. 671, μονής Μεγίστης Λαύρας), 18 (μονή Ρεντίνας). Πρβλ. LIMC, ο.π., σ (άρ ). 5. 'Ελληνική Ανθολογία 16, έπίγρ. 275, σύμφωνα με τήν έκδοση Η. Beckby, Anthologia graeca, 4, Μόναχο 1958, σ Πρβλ. τήν έκδ. R. Aubreton - F. Buffière, Anthologie grecque, 13, Παρίσι 1980, σ Πρβλ. Trédé, ο.π. (σημ. 1), σ Πρβλ. Moreno 1973 (σημ. 2). Ειδικά για τις βυζαντινές πηγές, βλ. V. Grecu, «Die Darstellung des Καιρός bei den Byzantinern», SBN 6, 1940 (= Atti del V Congr. intemaz. di studi bizantini, Ρώμη 1936, Π), σ Για τή μαρτυρούμενη άπό τις πηγές παρουσία τοϋ λυσίππειου γλυπτού στην Κωνσταντινούπολη, βλ. Γεώργιο Κεδρηνό, Σύνοψις Ιστοριών, 1, Βόννη, σ Πρβλ. C. Mango, «Antique Statuary and the Byzantine Beholder», DOP 17 (1963), σ. 58. M

4 ΓΡΥΠΩΝ ΓΡΙΦΟΙ: ΚΑΙΡΟΣ, ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΠΟΚΑΥΚΟΥ <+ κ Λ \ X^EJ~-Ì CWM OJ *»*1 VNo'.Ae v ;- Κ** "' "»Λ»Π»-" V é^-r. «cp *u.or^(. «^ - *ΑΛ.' /./«Λν <. -re ; fo jeu, > - Β ÏOHO ι..< T)r"( f.?! < "» v y '., -' -71Λ -ri V'7!-χ Α ; 1 -τ * r, -n -*. ;<.-» y θ XJ I - * κ» Λ > Tt -\ t ' ' V <" v ^ ' " î t rf_t_ -ri» J J ι - ' -.» V V i,» ',.»» - *. - Κ1. 0 tr e C» - co - - '. ; «s, ο - OU ". 4 ι -.». al J Te*- I N/rrl Είκ. 2. Princeton, Πανεπιστημ. Βιβλιοθήκη, κώδιξ Garrett 16 (1081), φ. 194α: ή Ονρανοορόμος Κλΐμαξ. 65

5 ΗΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ - ι. 1 ' '.WH'ι-*".<<«/«*< <» «,,,'.,r<...,..,.-»'» J«',«««, «Λ <" Λ... _ ί... i.^, - " ' ' -A, Ò t' f lu.', v.. ^,,.* '. V; Λ σι <» ;-.. ^,. ; *$&., f ^'H,. -M';^p «ϊκ. 3. Παρίσι, Έθν. Βιβλιοθήκη, κώοιξρ. 2144, φ. ΙΟβ ( ): ό Ιπποκράτης ό Κώος. 66

6 ΓΡΥΠΩΝ ΓΡΙΦΟΙ: ΚΑΙΡΟΣ. ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΠΟΚΑΥΚΟΥ,»^»τ y*. <^Γ- (o TW ;>y*v-' Wi»»t ^τ»^,«/$. Tit-t*l to & β»*)'** ^\î,-f- s «< «ι. Γ.. Τ < > -Γ.' > ί,' ' '.. Λ < >» "*» Τ «* «ν.. '...»"*>ik','«v r..,-'.' at Eb<. 4. Παρίσι, Έθν. Βιβλιοθήκη, κώόιξ^. 2144, φ. 11α ( ): ό Μέγας όονξ 'Αλέξιος Άπόκανκος (f 1345). 67

7 ΗΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ γριος σημειώνει: (...) και μάχης ίσχνράς περί τα βασίλεια σνρραγείσης... τρέπει τους εναντίους ό Μαρκιανός και των βασιλείων εγκρατής γέγονεν αν, ει μη τον καιρόν παρήκεν ες ανριον την πραξιν αναβαλλόμενος. Όξνπετής γαρ ό καιρός και παρά πόδας μεν ιών ϊσως άλίσκεται, επάν δε την λαβήν όιαόράσοι, μετεωροπορεϊ γελφ τε τους διώκοντας, εφικτός αντοϊς λοιπόν ουκ άνεχόμενος είναι. "Οθεν αμελεί οι πλάσται και ζωγράφοι κόμην έμπροσθεν καθέντες αντω, την κεφαλήν όπισθεν εν χρω ξνρώσιν εν μάλα σοφώς αίνιττόμενοι, ώς όπισθόπονς μεν τνγχάνων τω καθειμένφ της κόμης ϊσως κρατείται, εμπροσθόπονς δε γενόμενος τέλεον διαφεύγει, ουκ έχων δτφ κρατηθείη τω διώκοντι. "Οπερ και επί Μαρκιανω γέγονε τον μεν ενθετον αντω καιρόν άπολέσαντι, έξενρεϊν δε τούτον λοιπόν ον δννηθένττ*. Παράλληλα εισάγεται και ή χριστιανική διάσταση στην ερμηνεία της σύνθεσης, σε στιγμές και περιπτώσεις πού ατροφούν στην αντίληψη της, ή σκόπιμα παραμερίζονται αρχικά χαρακτηριστικά, και χαλαρώνει το περίγραμμα πού εξασφάλιζε την ακρίβεια στην επιβίωση, και αργότερα την αναβίωση της αυθεντικής μορφής. Ό Καιρός, ή λαχταριστή ευκαιρία, πού απομακρύνεται άπιαστη και πικραίνει εκείνον πού δέν κατάφερε να τήν αρπάξει άπό τα μαλλιά, χαρακτηρίζεται ώς καιρός τού βίου, και μετατρέπεται περαιτέρω σέ Βίο 9. 'Αποδυναμώνονται δραστικά οι ευκαιρίες πού μπορεί κανείς να συναντήσει στον οριζόντιο δρόμο μιας μελλοθάνατης ζωής, για να εξαρθούν κλητικά οι ανηφορικές βαθμίδες τής άναχωρητικής πορείας (είκ. 2). Αντιστρόφως, ή άπάρνηση τού εγκόσμιου καιρού προβάλλει τό καίριον τής τροπής -τής στροφής (τής επιστροφής)- πού οδηγεί στον ουρανό. Στο τέρμα τού ανοδικού δρόμου τον άθλητή-μοναχό θα στέψει ό παντοκράτωρ, ένώ στο κάτω μέρος τής κλίμακας χάσκει τό ανοικτό στόμα τού δράκοντα-άδη 10. Άλλοτε πάλι, ό ίδιος ορός καλύπτει ο,τι αρχικά είχε προβληθεί μέσω τής μορφής τού Καιρού 11. Βίος και καιρός συνδέονται στον εναρκτήριο αφορισμό τού Ιπποκράτους: ό βίος βραχύς, ή δε τέχνη μακρά, ό δε καιρός οξύς (...) 12. Στον παλαιολόγειο ( ;), χαρτώο κώδικα gr τής 'Εθνικής Βιβλιοθήκης, στο Παρίσι, πριν άπό τό κείμενο των έργων τού αρχαίου Ασκληπιάδη, εντίθεται ένα περγαμηνό δίφυλλο μέ δύο ολοσέλιδες αντικριστές προσωπογραφίες, στις εσωτερικές του όψεις (φ. ΙΟβ-ΙΙα): τού Ιπποκράτους, αριστερά, και τού Μεγάλου δούκα Αλεξίου Αποκαύκου (t!345), δεξιά (είκ. 3-4) Έκκλησ. Ιστορία 3, 26: The Ecclesiastical History of Evagrius..., εκδ. J. Bidez - L. Parmentier, Λονδίνο 1898, σ βλ. και 6, 12: σ Γαλλ. μτφρ. A.-J. Festugière, «Evagre. Histoire ecclésiastique», Byzantion 45 (1975), σ Πρβλ. Νικηφόρο Κάλλιστο Ξανθόπουλο (13ος-14ος αι.), Έκκλησ. 'Ιστορία, PG 147, 157BC357C. 9. J. R. Martin, The Illustration of the Heavenly Ladder of John Climacus, Princeton 1954, a ,52-53, είκ. 70, Για τή μικρογραφία του φ. 194α (είκ. 2) στον κώδικα Garrett 16 (1081) της Πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης του Princeton, βλ. ο.π., σ. 45, είκ. 66. Πρβλ. Illuminated Greek Manuscripts from American Collections, έπιμελ. G. Vican, Princeton 1973, σ (άρ. 19), είκ. 31 (G. Galavaris). 11. Βλ. την όψιμη αναβίωση της μορφής, μέ τα γνώριμα χαρακτηριστικά τοϋ Καΐρου, σε τοιχογραφία (1734) της Παναγίας Κρίνας, στή Χίο: Μπούρας, ο.π., (σημ. 4), σ. 26 κέ., σχέδ. 1, πίν. 14α. Τον Βίο έχει εδώ αδράξει άπό τα μαλλιά ένα δεύτερο πρόσωπο, ό Κόσμος. "Οπως έδειξε ό Μπούρας, ή παράσταση συνδυάζεται μέ το πρώτο ήμισυ μιας ποιητικής σύνθεσης τοϋ Θεοδώρου Προδρόμου (12ος αι.), πού γράφεται στο άνω μέρος της τοιχογραφίας (PG 133, Μπούρας, ο.π., σ , 31, σχέδ. 1). Στο απόσπασμα αυτό ακολουθείται -παθητικά- τό χριστιανικό σκεπτικό. Παραλείπεται, αντιθέτως, τό δεύτερο ήμισυ τοϋ επιγράμματος, όπου διασώζεται τό σκεπτικό τοϋ αρχαίου καιρού. Ουσιαστικά, και σέ αυτή τή σύνθεση, προβάλλεται λοιπόν ή χριστιανική σύλληψη τοϋ θέματος. Ώς προς τή μετονομασία της αρχικής μορφής, πρβλ. τις έντονες αντιρρήσεις τοϋ 'Ιωάννου Τζέτζου (12ος αι.), πού αντιλαμβάνεται τή λέξη βίος μέ τήν έννοια τής περιουσίας: Ioannis Tzetzae Epistulae, εκδ. P. Α. Leone, Λειψία 1972, σ ( ). 12. Για τό κείμενο τών 'Αφορισμών τοϋ Ιπποκράτους (π ), βλ. τήν έκδοση Ε. Littré, Oeuvres complètes d'hippocrate, Παρίσι , 4, σ. 458 κέ. Πρβλ. 'Ιπποκράτη, "Απαντα, εκδ. Β. Μανδηλαράς, 'Αθήνα («Κάκτος»), 1,1992, σ. 222 κέ. 13. Για τόν παρισινό κώδικα (42 x 31 έκ.) και τις δύο μικρογραφίες (είκ. 3-4), βλ. τόν πάντοτε χρήσιμο Η. Bordier, Description des peintures et autres ornements contenus dans les manuscrits grecs de la Bibliothèque nationale, Παρίσι 1883, σ Byzance. L'art byzantin dans les collections publiques françaises, Παρίσι, Μουσείο τοϋ Λούβρου, 1992, σ (άρ. 351, Β. Mondrain). Πρβλ. La médecine médiévale à travers les manuscrits de la Bibliothèque nationale, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη, 1982, σ. 30 (άρ. 1). Ή βυζαντινή τέχνη, τέχνη ευρωπαϊκή, Αθήνα, Ζάππειον Μέγαρον, 1964, άρ Ειδικά γιά τις δύο προσωπογραφίες τών φ. ΙΟβ-ΙΙα, βλ. I. Spatharakis. The Portrait in Byzantine Illuminated Manuscripts, Leiden 1976, σ , είκ Τό ύδατόσημο τοϋ ιταλικού χαρτιοϋ πού χρησιμοποιήθηκε γιά τόν κώδικα μαρτυρείται στα έτη (Παρίσι 1982, ο.π. πρβλ. Παρίσι 1992, ο.π.: 1338). Ή διαπίστωση αυτή, καθώς και τό ότι ό Απόκαυκος κατείχε τό αξίωμα τοϋ Μεγάλου δούκα τήν περίοδο , παρέχουν ασφαλείς ενδείξεις γιά τή χρονολόγηση τοϋ κωδικός αφενός, και αφετέρου τού περγαμηνοΰ δίπτυχου μέ τις προσωπογραφίίς (κατά προσέγγιση, πάντοτε). Υπενθυμίζεται ότι ό τίτλος τοϋ εικονιζόμενου αξιωματούχου επιγράφεται στή μικρογραφία τοϋ φ. 1 Ια (είκ. 4). 68

8 ΓΡΥΠΩΝ ΓΡΙΦΟΙ: ΚΑΙΡΟΣ, ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΠΟΚΑΥΚΟΥ Είκ. 5. Παρίσι, Έθν. Βιβλιοθήκη (Cabinet des médailles). Άνω μέρος έλεφάντινον δίπτυχου: ό ύπατος 'Αναστάσιος (Κωνσταντινούπολη, 517). Προτασσόμενος μέσα άπο χρυσό βάθος, με πολυτελές μεταξωτό ένδυμα (το καββάοιον) και χρυσοκέντητο πίλο (το σκαράνικον) 14, ό 'Αλέξιος κάθεται σέ ευθύγραμμο σκαλιστό ξύλινο θρόνο, κάτω άπο τραβηγμένα, άπο τη μέση προς τις άκρες, κόκκινα βήλα, πού κρέμονται, πιασμένα μέ κρίκους, άπο την οριζόντια βέργα πού ορίζει το άνω μέρος της μικρογραφίας (είκ. 4). Ό τρόπος παρουσίας του ανακαλεί κάπως στη μνήμη την πολύ αρχαιότερη σκηνοθεσία της ύπατικής παρουσίας, σέ δίπτυχα της παλαιοβυζαντινής εποχής, και άλλα συναφή έργα, πού δεν αποκλείεται, δείγματα τους, να έγνώριζε ò 'Αλέξιος - ή και να κατείχε, ενδεχομένως, στή συλλογή του 15. Βέβαια, στή μέση και τήν ύστερη περίοδο, όταν εικονίζεται ό Χρι- 14. Σέ σχέση μέ το επίσημο ένουμα και τον πίλο τοΰ Μεγάλου δούκα πού φέρει ό 'Αλέξιος, πρβλ. περιγραφή τους στο σύγγραμμα Περί όφφικίων του Ψευδο-Κωόινού (14ος αί.) Pseudo- Kodinos, Traité des offices, έκδ. J. Verpeaux, Παρίσι 1966, σ : Tò σκαράνικον αντοϋ χρνσοκόκκινον, συρματέϊνον, έχον καί αυτό έμπροσθεν μεν εικονικώς τον βασιλέα Ίστάμενον ινοκοπητόν, όπισθεν όε καθήμενον επί θρόνου. Το καββάοιον αντοϋ βλάτιον οίον αν βούλοιτο άπο των συνήθων. Για τον τίτλο, πρβλ. στο ϊδιο, σ Για το ένδυμα και πάλι, πρβλ. Ε. Piltz, Le costume officiel des dignitaires byzantins à l'époque Paléologue, Ovψάλα 1994, σ ,52,60-61,67 κέ., 76-77, είκ Διατυπώνουμε μια υπόθεση πού δέν θα ήταν δυνατόν να στηριχθεί μέ συγκεκριμένα στοιχεία. Πολλά άπο αυτά τα αντικείμενα, μέ προέλευση τήν Κωνσταντινούπολη, είχαν άπο νωρίς πάρει το δρόμο της Δύσης (πρβλ. σημ. 16). Πάντως, ό εξαιρετικά -οπωσδήποτε- τιμητικός τρόπος μέ τον όποιο προβάλλεται ό 'Αλέξιος, ως Μέγας όούξ (όπως επιγράφεται στή μικρογραφία), δέν ξενίζει ώς προς τή σκηνοθετική του αντίληψη. Άς μή λησμο- 69

9 ΗΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ στος Παντοκράτωρ, σέ μη αφηγηματικές σκηνές, ή ακόμη και ό χριστομιμητής βασιλεύς των Ρωμαίων, το σκηνικό εξαφανίζεται. Σέ αύτη την περίπτωση τα πρόσωπα προβάλλονται μέσα στο φως: ό χρυσός κάμπος δέν νοείται ακριβώς ως βάθος, άλλα, μάλλον, ώς σύνολος (φωτο)χώρος. Όπως και στα ύπατικά δίπτυχα (ε'ικ. 5), άλλα πολύ πιο διακριτικά, σέ εποχή φθίνουσας προόδου και συρρίκνωσης του αυτοκρατορικού κύρους, σημειώνεται και έδώ ή ένθαδική πηγή τών κοσμικών εξουσιών τό σκαράνικο φέρει στο μέτωπο τήν ολόσωμη μορφή τού αυτοκράτορα 16. Παρ' ολη τή φιλοδοξία τού άνθρωπου και τή ρευστότητα τών καιρών 17, δέν εύστοχεΐ λοιπόν ή παρατήρηση οτι στή μικρογραφία τού παρισινού κωδικός (ε'ικ. 4) προβάλλεται αποκλειστικά τό έν λόγω άτομο, χωρίς να παραπέμπεται ό αναγνώστης (ό σύγχρονος του θεατής) στην αυτοκρατορική -αδιακρίτως προσώπων- άρχουσα τάξη και νομιμότητα 18. Παραλλάσσοντας τή θεωρία τού Καντόροβιτς για τα δύο σώματα τού βασιλέως 19, θα μπορούσε κανείς να μιλήσει έδώ για τα δύο σώματα τής βασιλείας: τό συμβολικό και απρόσβλητο, τό ατομικό και τρώσιμο. Τα κείμενα πού αποδίδονται στον Ιπποκράτη τον Κώο, όπως εικαστικά και επιγραφικά δηλώνεται στην προηγούμενη μικρογραφία (ε'ικ. 3) 20, σέ μία «δεύτερη φάση» έχουν (πράγματι) αντιγραφεί στον έν λόγω κώδικα, πού φέρει στο εσωτερικό του, αποτυπωμένη, καί τήν εικόνα του (είκ. 4) 21. Πράγματι (όπως και στο προηγουμένως εικονιζόμενο πρότυπο), επάνω στο αναλόγιο πού έχει στ' αριστερά του ό ανώτατος Βυζαντινός αξιωματούχος, είναι τοποθετημένος ό κώδιξ - τού οποίου ήταν κατά πάσα πιθανότητα ό κάτοχος, μπορεί νοΰμε άλλωστε οτι ό Άπόκαυκος, δύο μήνες προτοΰ να τιμηθεί μέ αυτό τό αξίωμα (Νοέμβρ. 1341), είχε ήδη αναλάβει τήν αρχή τοΰ έπαρχου τής πόλεως. Και τό ερώτημα επανέρχεται - ή επιλογή τοΰ τρόπου παρουσίας τοΰ 'Αλεξίου σχετίζεται άραγε συνειδητά - μέσω τής δυνητικής μνήμης τοΰ αξιώματος - μέ τα παλαιοβυζαντινά ύπατικά πρότυπα; Δέν αποκλείεται..! 16. Ψευδο-Κωδινός, ο.π., (σημ. 14). Πρβλ. Piltz, ο.π. (σημ. 14), σ. 67 κέ., 76-77, 79. Οι άρχοντες α' τάξεως φέρουν στο σκαράνικο τήν αυτοκρατορική εικόνα, σέ διαφορετικό τύπο άνά κατηγορία αξιώματος. Βλ. άλλα δείγματα παρουσίας τής αυτοκρατορικής εικόνας σέ επίσημα ενδύματα καΐ διάσημα αξιωμάτων επιφανών προσώπων, στο ϊδιο, είκ. 33, Στο έλεφάντινο δίπτυχο τοΰ υπάτου 'Αναστασίου (Κωνσταντινούπολη, 517), τής 'Εθνικής Βιβλιοθήκης (Cabinet des médailles) στο Παρίσι (είκ. 5), επάνω και πίσω άπό τό αέτωμα τοΰ σκηνογραφικού (μνημειακού) βάθους, και κάτω άπό τήν πινακίδα (tabula ansata) τής επιγραφής, εικονίζονται σέ μετάλλια (imagines clipeatae), στην κορυφή: ό αυτοκράτωρ 'Αναστάσιος (ανάμεσα σέ φτερωτούς ερωτιδείς, πού απλώνουν φυτικούς πλοχμούς), δεξιά: ή 'Αριάδνη (;) καΐ αριστερά: ό πατέρας τοΰ υπάτου Πομπήιος (ύπατος και αυτός, τό 501). Ή μορφή τοΰ αυτοκράτορα επαναλαμβάνεται στο άνω άκρο τοΰ ορθωμένου σκήπτρου πού κρατεί ό ύπατος μέ τό αριστερό του χέρι (σέ μετάλλιο, ανάμεσα στις υψωμένες φτερούγες τοΰ αετού). Μέ τή mappa πού κρατεί στο υψωμένο δεξί του χέρι, ό ύπατος τοΰ 517 είναι ιερατικά έτοιμος να σηματοδοτήσει τήν έναρξη τών αγώνων (στον Ιππόδρομο;). Για τό δίπτυχο τοΰ 'Αναστασίου, βλ. W. F. Volbach, Elfenbeinarbeiten der Spätantike und des frühen Mittelalters, Mainz , άρ. 21. Παρίσι 1992 (σημ. 13), σ (άρ. 15, D. Gaborit - Chopin). Σημειώνεται ή προηγούμενη παρουσία του στον καθεδρικό ναό τής Bourges, άπό τον 11ο αιώνα, μέ μαρτυρούμενη λειτουργική χρήση. Apocaucos», Revue du Lyonnais (1921), σ Βλ. καί πάλι τοΰ Guilland, τό σημείωμα στην έκδοση του τής 'Αλληλογραφίας τοΰ Γρήγορα: Nicéphore Grégoras, Correspondance, Παρίσι 1927, σ Για τή γνωστή άπό τα τέλη τοΰ 10ου αιώνα οικογένεια, πού έφερε τό ϊδιο όνομα, πρβλ. ODB, ο.π., σ. 134 (Α. Kazhdan). 18. Α. Cutler, «Uses of Luxury: On the Functions of Consumption and Symbolic Capital in Byzantine Culture», Byzance et les images, Παρίσι 1994, σ E. Kantorowicz, The King's Two Bodies. A Study in Mediaeval Political Theology, Princeton Ό 'Ιπποκράτης εικονίζεται καθήμενος σέ ξύλινο θρόνο μέ κοίλη, έν εϊδη κόγχης, ράχη, τοΰ γνώριμου τύπου καί άπό άλλα έργα τής Ίδιας εποχής πρβλ. V. Lazarev, Storia della pittura bizantina, Τουρίνο 1967, είκ. 390, 445. "Εχει γράψει τον πρώτο αφορισμό στον κώδικα πού κρατεί ανοιγμένο προς τον αναγνώστη. Σημειώνουμε τήν περίεργη χρήση τοΰ κόκκινου μανδύα, στο ανασηκωμένο άκρο του, για τήν κάλυψη τής κεφαλής. Ωστόσο, τό φουσκωμένο κουκούλι πού σχηματίζεται, μάλλον εσκεμμένα, αφήνει ακάλυπτο τό σύνολο τής όψης τοΰ προσώπου. Πά τήν κάλυψη τής κεφαλής τοΰ 'Ιπποκράτους, πρβλ. πιθανές εξηγήσεις, Παρίσι 1992, ο.π. (σημ. 13), σ. 455, Τοΰτο δέν 'ισχύει στις προσωπογραφίες τών ευαγγελιστών, οπού προβάλλεται ή παρουσία τού κειμένου τήν ώρα τής γένεσης του. "Εχουμε δηλαδή έδώ καί τις δύο φάσεις: τή συγγραφική, άπό τή μιά, καί τήν εκδοτική άπό τήν άλλη, μέ τον υλικά καί χρονολογικά συγκεκριμένο καρπό της να εικονίζεται στή μικρογραφία τού φ. 11α. Για έναν ανάλογο, άπό αυτή τήν άποψη, εικαστικό συνδυασμό, στον ϊδιο χώρο, τής συγγραφικής αφενός φάσης, μέ τον συγκεκριμένο αφετέρου καρπό μιας μεταγενέστερης εκδοτικής φάσης, πρβλ. τις μικρογραφίες τών φ. 4β-5β καί 6β στον 17. Βλ., για τό πρόσωπο, Prosopogr. Lex. der Paleologenzeit (= PLP), βιενναΐο κώδικα τοΰ Διοσκουρίδη (αρχές 6ου αι.): Η. Gerstinger, άρ Oxford Diet. Byz. (= ODB), 1,1991, σ (Α. - M. Talbot). D. Nicol, Λ Biographical Dictionary of the Byzantine Empire, tionalbibliothek. Kommentarband zu der Faksimileausgabe, Graz 1970, Dioscurides, Codex Vindobonensis Med. gr. 1 der Österreichischen Na Λονδίνο 1991, σ (= Βιογραφικό λεξικό τής βυζαντινής αυτοκρατορίας,αθήνα 1993). Πρβλ. τή βιογραφική δοκιμή τού R. Guil- πρβλ. τό δοκίμιο τοΰ J. Bialostocki, Livres de sagesse et livres de vani σ. 30 κέ. Σχετικά μέ τήν παρουσία τού βιβλίου σέ εικαστικά έργα, land, «Etudes de civilisation et de littérature byzantines, 1. Aléxios té. Pour une symbolique du livre dans l'art, Παρίσι

10 ΓΡΥΠΩΝ ΓΡΙΦΟΙ: ΚΑΙΡΟΣ, ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΠΟΚΑΥΚΟΥ και ό παραγγελιοδότης - με τα έργα τοΰ Ιπποκράτους, ανοιγμένος στην αρχή των 'Αφορισμών (όπως και προηγουμένως), με το ϊδιο ακριβώς κείμενο 22. Μία βραχύσωμη -όπως φαίνεται άπο το περιορισμένο ΰψος- και νεανική μορφή προβάλλει πίσω άπο το αριστερό άκρο της ράχης τοΰ θρόνου έκτος από τήν κεφαλή και το αριστερό χέρι, το υπόλοιπο τοΰ σώματος της καλύπτεται. Εισάγεται εδώ έ'να θεληματικά δευτερεύον πρόσωπο, πού δεν προβάλλεται, έστω και όρθιο, στο ίδιο μέτωπο μέ τον 'Αλέξιο. Είχε υποτεθεί οτι σέ αυτή τή μικρογραφία, πλάι στον πατέρα του, απεικονίζεται ένας γιος τοΰ Άποκαύκου 23 εσφαλμένα, όπως αποδείχθηκε, μέ τή συνακόλουθη κατάθεση μιας άλλης πρότασης: το νεαρό αυτό άτομο ενδέχεται να προσωποποιεί τήν ιατρική 24. Ά ν τήν δεχθούμε, θα μείνει ανεξήγητο το περιορισμένο ανάστημα, ή άνηλικιότης: ζωγραφική επιλογή πού δεν συντελεί στή δεικτική πληρότητα αυτού τού - έστω και αλληγορικού - προσώπου* στην αποτελεσματική, δηλαδή, συμμετοχή του στή σύνθεση της παράστασης. 'Άλλωστε, ή απουσία της επιγραφής δεν κολάζεται μέ κάποιαν άλλη ένδειξη, πού να κινεί τήν αναγνωστική αντίληψη προς αυτή τήν κατεύθυνση. Τό ϊδιο ακριβώς θα Ίσχυε και στην προηγούμενη, υποθετική περίπτωση άν δηλαδή ό Άπόκαυκος είχε πράγματι ανήλικο γιό, τήν ώρα πού τον απαθανάτιζε ό ζωγράφος. Ξενίζει τέλος και ή ασάφεια τοΰ φύλου. 'Αναγόμενοι σέ αρχαιότερα ζωγραφικά δείγματα, διαπιστώνουμε οτι σέ κώδικα τού 10ου αιώνα 25, πίσω άπο τον καθήμενο σέ σκίμποδα Σολομώντα, επάνω σέ Είκ. 6. Κοπεγχάγη, Gl. Kongl. Samml., κώδιξ 6 (10ος ai), φ. 83β: ό προφήτης Σολομών και ή άνεπίγραφη Σοφία. 22. Το περγαμηνο δίπτυχο έντίθεται στον κώδικα μετά τα προκαταρκτικά φύλλα (περιλαμβάνουν Ιπποκρατικό λεξικό κ.ά.) και πριν από τον Βίο τοϋ 'Ιπποκράτους ακολουθούν ό "Ορκος και τα ιατρικά κείμενα. Τό κείμενο των Αφορισμών περιλαμβάνεται στα φ. 188 κέ. Στή μέση τοΰ φ. 188α, ό πρώτος αφορισμός γράφεται ώς έξης: Ό βίος, βραχύς- ή δε τέχνη μακρή- ό δε καιρός, οξύς ή δε πείρα, σφαλερή ή δε κρίσις, χαλεπή (...). Μέ ώχροκάστανο μελάνι και μικρότερα γράμματα, επάνω άπό τά: βραχύς - μακρή - οξύς - σφαλερή - χαλεπή, έχει αντιστοίχως σημειωθεί, επεξηγηματικά, στο μεσοδιάστημα: ολίγος - πολλή - σύντομος - επισφαλής - δύσκολος. Σχετικό είναι και υπερκείμενο σχόλιο, στο άνω μέρος τοΰ περιθωρίου. 'Οπωσδήποτε, ή σύνθεση τοϋ αφορισμού είναι ίατρογενής, όπως άλλωστε -υπό στενή έννοια- και τό νόημα του πρβλ. L. Bourgey, «La relation du médecin au malade dans les écrits de l'école de Cos», La collection hippocratique et son rôle dans l'histoire de la médecine, Leiden 1975, σ. 211, σημ H. Belting, Das illuminierte Buch in der spätbyzantinischen Gesellschaft, Χαϊδελβέργη 1970, σ. 82, σημ. 277, είκ. 32. 'Εφόσον ό 'Αλέξιος εικονίζεται έδώ προς τά τέλη της ζωής του, πού λήγει μέ τή δολοφονία του τό 1345, αποκλείεται ή άταύτιστη νεανική μορφή πού έ'χει κοντά του να είναι ένας άπό τους γιους του. Και ο'ι δύο κατείχαν υψηλά αξιώματα, διορισμένοι άπό τήν κεντρική εξουσία κυβερνήτες, ό Μανουήλ στην Άδριανούπολη (1341), ό 'Ιωάννης στή Θεσσαλονίκη (1342). Βλ. D. Nicol, The Last Centuries of Byzantium, , Cambridge , σ. 193,195 (= Οιτελευ- ' ταΐοι αιώνες τοϋ Βυζαντίου, , 'Αθήνα 1996). 24. Spatharakis, ο.π. (σημ. 13), σ. 149, σημ. 21. Τήν 'ίδια πρόταση είχαν προηγουμένως διατυπώσει ό Omont (1929), και ό Bordier, ο.π. (σημ. 13), σ 'Άλλοι, έχουν εκφράσει διαφορετική γνώμη, πού δέν καταλήγει σέ συγκεκριμένη και αιτιολογημένη ταύτιση, θεωρώντας οτι συνεικονίζεται μέ τον 'Αλέξιο ένας βοηθός, ή ακόλουθος, ή μια νεανική μορφή. 25. Στον κώδικα Gl. Kongl. Samml. 6 της Κοπεγχάγης, ή μικρογραφία τοϋ φ. 83β έχει τεθεί ώς προμετωπίδα τοϋ μέρους πού περιλαμβάνει σοφιολογικά κείμενα, μέ πρώτο τις Παροιμίες (φ ). Βλ. Αθήνα 1964, ο.π. (σημ. 13), άρ J. Beckwith, The Art of Constantinople, Λονδίνο , σ , είκ Η. Belting - G. Cavallo, Die Bibel des Niketas, Wiesbaden 1979, σ , 36, 38, 46-47, πίν. 1. J. Lowden, «An Alternative Interpretation of the Manuscripts of Niketas», Byzantion 53 (1983), σ. 560, , πίν

11 ΗΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ υψηλό βαθμιδωτό βάθρο, εμφανίζεται ύπομνηστικά, σε περιορισμένη κλίμακα, μια άνεπίγραφη γυναικεία μορφή, πού φέρει μαφόριο και κρατεί επιδεικτικά ε'ιλητο στο δεξί της (όπως και ό Σολομών με το αριστερό του) χέρι (ε'ικ. 6). Εικονιζόμενη σέ προτομή, ή σεμνή αυτή παρουσία προβάλλει μέσα σέ χρυσό κάμπο, ως (αποκαλυπτικά) εμπνέουσα μορφή, σαν να είναι πλάι στον - θεοδοσιανής, κάπως, λάμψης, στο πνεΰμα της υφολογικής επιστροφής τοΰ 10ου αίώναβασιλικά ένδεδυμένο και εστεμμένο προφήτη ένώ, στην «πραγματικότητα», αναδύεται πίσω από τήν τυφλή τοξοστοιχία τοΰ αρχιτεκτονικού βάθους. Τα εικαστικά συμφραζόμενα στοιχειώνουν τον υπαινιγμό: με αυτή τήν άταύτιστη (άλλα οικεία, ενδεχομένως μέσω της Θεοτόκου) μορφή, αποδίδεται εδώ, μέ τις απαραίτητες επιφυλάξεις (χωρίς να ονομάζεται), ή έξ ύψους δωρητική σοφία 26. Ή διαφορά στην κλίμακα απόδοσης τών προσώπων αιτιολογείται και άπό τήν απόσταση πού υποτίθεται οτι χωρίζει τις δύο μορφές, και άπό τήν εικαζόμενη πρόθεση τού ζωγράφου να προτάξει δύο διαφορετικά στή φύση και τον τρόπο παρουσίας τους μεγέθη. Σέ άλλη τώρα μικρογραφία, σέ κώδικα τού 13ου αιώνα 27, ό χαλαρά κατ' ενώπιον εικονιζόμενος ευαγγελιστής Ματθαίος (καθήμενος, δεξιά) συνοδεύεται άπό μία νεανική ανδρική μορφή (όρθιος, αριστερά), μέ σταυρωμένα μπροστά στο στήθος τα χέρια (είκ. 7). Το συνοδό πρόσωπο είναι και έδώ άταύτιστο, χωρίς όμως να περιορίζεται στις διαστάσεις μιας ύπομνηστικά παρεμβατικής μορφής σημειωτέον έξαλλου οτι μέ τό φωτοστέφανο πού φέρει εξαίρεται «διασταλτικά» ή παρουσία του 28. Βέβαια, και στις δύο αυτές περιπτώσεις (είκ. 6-7), τα συνοδευτικά πρόσωπα συντάσσονται μέ τον συγγραφέα τοΰ κειμένου πού ακολουθεί κάτι πού θα συνέβαινε και στην περίπτωση τού παρισινού κωδικός, αν ή αινιγματική νεανική μορφή τοΰ φ. 11α είχε συνδυασθεί απευθείας μέ τήν προσωπογραφία τοΰ 'Ιπποκράτους (είκ. 3). Είκ. 7. "Αθως, κώόιξ Κουτλουμουσίου 61 (13ος αϊ), φ. 50β: οι ευαγγελιστές Ματθαίος και 'Ιωάννης (;). Σέ αντίθεση μέ ο,τι επιτυγχάνει στην προσωπογραφία τοΰ Άποκαύκου 29, ό ζωγράφος, σκόπιμα μάλλον, δέν διευκολύνει, μέσω μιας πληρέστερης απεικόνισης (επαρκής για τον αναγνώστη / ισότιμη μέ τον κυρίως εικονιζόμενο προβολή τοΰ προσώπου, σαφέστερη δήλωση φύλου και αναστήματος, ένδυμα, άλλα γνωρίσματα), τή σύνδεση αυτής τής μορφής μέ τήν ιστορική πραγματικότητα. 'Ακόμη και μια πιθανή αλληγορική διάσταση δέν αποδίδεται μέ τήν απαραίτητη σέ αυτές τις περιπτώσεις -έστω και στον ελάχιστο βαθμό- σαφήνεια. Τό αντίθετο λ.χ. συμβαίνει -μεταξύ άλλων: για τήν αποφυγή πιθανών παρεξηγήσεων- σέ μεσοβυ- 26. Πιο χαμηλά, στο κάτω αριστερό μέρος της μικρογραφίας, εικονίζεται καθήμενος, στραμμένος προς τον Σολομώντα, και ό έτερος άπό τους συγγραφείς τών κειμένων πού ακολουθούν Ίησους Σιράχ (φ β). Όπως και τα δύο άλλα πρόσωπα της σύνθεσης (είκ. 6), κρατεί και αυτός είλητό. Ή συνδυασμένη παρουσία τών δύο προφητών -πού δίνουν τήν εντύπωση οτι διαλέγονται μεταξύ τους- και ή ύφή τών κειμένων παρέχουν ασφαλείς ενδείξεις για τήν αναγνώριση της άταύτιστης γυναικείας μορφής. 27. Κώδιξ Κουτλουμουσίου 61, φ. 50β: Σ. Πελεκανίδης κ.ά., Οι θησαυροί τον 'Αγίου "Ορους, Σειρά Α', Εικονογραφημένα χειρόγραφα, 1, Αθήνα 1973, σ. 452, είκ Ό Γαλάβαρης θεωρεί οτι στα δεξιά τοΰ Ματθαίου, εκείθεν τοΰ ύψηλοΰ αναλογίου πού μεσολαβεί ανάμεσα τους, εικονίζεται ό ευαγγελιστής 'Ιωάννης: G. Calavaris, The Illustrations of the Prefaces in Byzantine Gospels, Βιέννη 1979, σ. 58, είκ Tò εικαστικό αποτέλεσμα προδίδει τή βούληση τοΰ ζωγράφου για μια πιστή - και κολακευτική - απόδοση τοΰ συγκεκριμένου προσώπου. Πρβλ. T. Velmans, «Le portrait dans l'art des Paléologues»,/lrr et société à Byzance sous les Paléologues, Βενετία 1971, σ. 125, είκ

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Η δραστηριότητα του Α2 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Οι μαθητές του Α2 του Μουσικού Σχολείου Θεσσαλονίκης με την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Το σκίτσο: μέσο διερεύνησης - ερμηνείας - έκφρασης τεχνική και αποτέλεσμα Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Αγγελική ΜΕΞΙΑ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 115-124 ΑΘΗΝΑ 2006 Αγγελική Μέξια ΔΥΟ ΜΑΡΜΆΡΙΝΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΈΣ ΠΑΑΚΕΣ ΣΤΟΝ ΜΥΣΤΡΑ* ^τη συλλογή γλυπτών του Μουσείου Μυστρά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 7. O Πολύκλειτος και η σχολή χαλκοπλαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού. Κωνσταντίνος Πατσαρός

Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού. Κωνσταντίνος Πατσαρός Εμπλουτισμένο μάθημα της Ιστορίας για τη Γ Δημοτικού Κωνσταντίνος Πατσαρός Master in Education University of Manchester Σκοπός: Να γνωρίσουν οι μαθητές την ακρόπολη των Μυκηνών. Να γνωρίσουν την αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 A VISIONARY FILM ΔΥΟ ΔΙΚΗΓΌΡΟΙ ΜΆΧΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΏΝ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΏΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΎΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΉΝΑ A visionary film Η ταινία PROMAKHOS παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΙ-ΠΕΡΙΟΔΟΙ-ΕΠΟΧΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΙ-ΠΕΡΙΟΔΟΙ-ΕΠΟΧΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΙ-ΠΕΡΙΟΔΟΙ-ΕΠΟΧΕΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Ορισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2

J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2 J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2 To βιβλίο εξετάζει 48 δακτυλίδια της υστεροβυζαντινής περιόδου (1204 1453), αποκαλύπτοντας

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Τομ. 47, 2008 Της Μελωδίας το αίνιγμα. Ο μελωδός και η πάρεδρός του στον κώδικα Parisinus graecus 139 (φ. 1β) ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Ηλίας 10.12681/dchae.603 Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Μ Α Ρ Ι Ζ Α Ν Τ Ε Κ Α Τ Ρ Ο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Bυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών εκπαιδευτικό υλικό Διάβασες το βιβλίο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου; Πήγες στο Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΜΑΔΑ Α : AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ οἱ ἑτέρας πόλεις κατοικοῦντες, πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἐπιτηδεύουσι, ἵνα τὰ ἀναγκαῖα πορίζωνται: Ναυσικύδης ναύκληρος ὢν περὶ τὴν τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΚΤΗΡΙΟΥ Ή ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΝΕΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της διαδικασίας σχεδιασμού είναι η παρουσίαση της ανάλυσης της ιδέας σας 1. Έχετε εργαστεί στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα