ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΦΟΡΕΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟ Ο ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙ- ΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ:ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙ- ΝΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΜΠΕΤΣΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1997

2 ii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...ii ΠΡΟΛΟΓΟΣ... iv ΕΙΣΑΓΩΓΗ... v ΜΕΡΟΣ Α... i ΟΙ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΤΟΥ Ι ΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ( ): Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ... i 1.Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Η θεωρητική προσέγγιση του εθνικισµού στον ευρωπαϊκό χώρο και την περιοχή των Βαλκανίων Η θεωρία του STEIN ROKKAN για την ανάπτυξη και την µορφολογία των κρατών της Ευρώπης από το 16αι Οι προϋποθέσεις και η δραστηριοποίηση της εθνικιστικής δίνης στο χώρο της Μακεδονίας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ Η διαδικασία µεταβολών του οθωµανικού χώρου Οι εξελίξεις από το 18ο αι. και έπειτα Η πορεία της κοινοτικής αυτοδιοίκησης στην τουρκοκρατούµενη Μακεδονία Οι απόψεις για την παράδοση του ελληνικού χώρου στην διοίκηση µέσω κοινοτικών θεσµών Η µορφολογία του κοινοτικού συστήµατος Κοινοτικές διενέξεις Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΙΜΝΙΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΙΣΤΟ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ Από το τιµαριωτικό σύστηµα στον κατοχύρωση των millet Η περίοδος των Μεταρρυθµίσεων και οι Εθνικοί Κανονισµοί Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ Τα ποσοτικά δεδοµένα της εκπαιδευτικής εντροπίας Η ποιοτική οροθέτηση των εκπαιδευτικών δικτύων των «λυτρωµένων» και των «αλύτρωτων» Ελλήνων ΜΕΡΟΣ Β Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΦΟΡΕΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΡΩΤΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η περίπτωση του Μελένικου Η σύσταση εικοσαµελούς επιτροπής και Εφορείας από το µητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ιερώνυµο ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΦΟΡΕΙΑΣ Προσδιορισµός του χαρακτήρα της σχολικής Εφορείας Ενοριακές Εφορείες Οι Εκπαιδευτικές Επιτροπές Τρόπος ανάδειξης -αριθµός µελών- διάρκεια θητείας... 78

3 7.3. Η σύνθεση και η κοινωνική βάση των σχολικών εφορειών Συνεδριάσεις- Τρόπος λήψης αποφάσεων ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΦΟΡΕΙΩΝ Προϋπολογισµός - Απολογισµός Πεπραγµένων - ιαχείριση πόρων Έσοδα των σχολείων Έξοδα των εκπαιδευτηρίων ιορισµοί και παύσεις διδακτικού προσωπικού ιοίκηση - διαχείριση εκπαιδευτηρίων Ίδρυση σχολείων- οµή και διάρθρωση του σχολικού δικτύου Χορήγηση υποτροφιών -Οι σχολικές εφορείες και η κοινωνική πρόνοια της κοινότητας Εξετάσεις Τα εκπαιδευτήρια στο επίκεντρο των ενδοκοινοτικών αντιδικιών : Η προσπάθεια συναρµογής µε τα διοικητικά όργανα του ελληνικού κράτους ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Το διοικητικό πλαίσιο των ελληνικών σχολείων της οθωµανικής επικράτειας Η παρέµβαση από την οθωµανική διοίκηση Τη 28 Φεβρουαρίου 324 (1908) Ο βαλής Θεσσαλονίκης Ντανής Οι προτεραιότητες της παρέµβασης και η απαρχή της συνεργασίας µε τις σχολικές εφορείες Η χρηµατοδότηση του σχολικού δικτύου Επιθεώρηση Η δράση των φιλεκπαιδευτικών συλλόγων και των αδελφοτήτων στο χώρο της Μακεδονίας ΟΙ ΕΦΟΡΕΙΕΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΩΣ ΦΟΡΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ: Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ ΤΩΝ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΟΣΙΩΠΗΣΕΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΗΓΕΣ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ α. Πηγές Β. Βιβλιογραφία iii

4 iv ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στο πλαίσιο των µεταπτυχιακών µου σπουδών στον Το- µέα Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ. Για την ολοκλήρωσή της απαιτήθηκε χρονικό διάστηµα δύο περίπου ετών µετά τη διετή παρακολούθηση των µαθηµάτων του Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών. Αρχικός σκοπός υπήρξε να καταγραφούν συστηµατικά θέµατα που έχουν σχέση µε τη δοµή, τη λειτουργία και την αποτεσµατικότητα του θεσµού των σχολικών Εφορειών κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας. Το γεγονός αυτό υ- πήρξε η γενεσιουργός αιτία πολυσύνθετων ερωτηµάτων, που αφορούν στη διοίκηση της εκπαίδευσης κατά την εν λόγω περίοδο. Απώτερος σκοπός, µε την ολοκλήρωση της εργασίας, είναι τα συµπεράσµατά της για το ρόλο και τη λειτουργία των σχολικών Εφορειών να διευρυνθούν και να αξιοποιηθούν, προκειµένου να φωτιστεί µε πληρότητα το σύστηµα των σχολείων που διαρθρώθηκε εκτός των ορίων του ελληνικού κράτους και είχε ως επίκεντρο την κοινότητα. Ξεχωριστή µνεία οφείλεται στην Επίκουρη Καθηγήτρια Σιδηρούλα Ζιώγου- Καραστεργίου, η οποία µου συµπαραστάθηκε πολύπλευρα στην προσπάθεια αυτή. Η κ. Ζιώγου µου πρότεινε να ασχοληθώ µε το συγκεκριµένο θέµα, επόπτευσε την εργασία χωρίς να φείδεται χρόνου και µόχθου, µου εµπιστεύθηκε πολύτιµο αρχειακό υλικό και υπήρξε πολύτι- µη εµψυχώτρια σε κάθε στάδιο. Την ευχαριστώ θερµά. Ο Καθηγητής Ν.Π. Τερζής, δεύτερος βαθµολογητής της εργασίας, συνεισέφερε πολύτιµες παρατηρήσεις. Σηµαντική ήταν η βοήθεια του Κυριάκου Μπονίδη και της Βάσως Πετρίδου. Αισθάνοµαι την ειλικρινή ανάγκη να τους εκφράσω τις ευχαριστίες µου. Βέροια, Νοέµβρης 1997

5 v ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γνώσεις µας για τη λειτουργία των κοινοτήτων στις ελληνικές ή ελληνόδωνες περιοχές της οθωµανικής αυτοκρατορίας εξακολουθούν να παραµένουν στις µέρες µας εξαιρετικά φτωχές και ιδιαίτερα, για την περίοδο των µεταρρυθµίσεων του Tanzimat και έ- πειτα. Τα σχετικά δηµοσιεύµατα, καθώς είναι συνήθως περιπτωσιολογικά και συντάσσονται στη λογική της περιγραφής γεγονότων και µηχανισµών που προωθούσαν τη δυναµική του ελληνισµού προς την οικονοµική, εκπαιδευτική και πολιτιστική του ανάπτυξη, δεν προσφέρουν απαραίτητα και κάποια συνολική ερµηνεία του κοινοτισµού. Όσον αφορά στον τοµέα της εκπαίδευσης, η παραπάνω παρατήρηση εντάσσεται σε ένα ακόµη πιο ελλιπές πλαίσιο. Η συνήθης πρακτική της στόχευσης του ερευνητικού µας ενδιαφέροντος µέσα στα όρια του νεοελληνικού κράτους και τη διοικητική του δοµή στενεύει ιδιαίτερα το περιεχόµενο των γνώσεών µας και οδηγεί σε αποσπασµατικά, αν όχι παραπλανητικά συµπεράσµατα για τη συνολική εκπαιδευτική κίνηση του ελληνισµού. Επιπλέον, το όργανο εκείνο που παρουσιάζεται ως ο υπεύθυνος φορέας στα εκπαιδευτικά πράγµατα της κοινότητας, η σχολική εφορεία, δεν έχει αποτελέσει, σύµφωνα µε τα όσα στοιχεία έχουµε συλλέξει, αντικείµενο αυτοτελών µελετών στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία. Τα παραδείγµατα από το χώρο της οθωµανικής Αυτοκρατορίας µας παραπέµπουν σε συσσωµατώσεις πολιτών, οµόδοξων συνήθως, κάτω από ένα διευρυµένο καθεστώς αυτοδιοίκησης σε ό,τι αφορά τη µεταξύ τους κοινωνική και πολιτική συµπεριφορά, µε πρωταρχικό τους µέληµα την απόδοση των φορολογικών τους υποχρεώσεων στην οθωµανική διοίκηση. Το βασικό ερώτηµα που προκύπτει από τη µελέτη της συγκεκριµένης περιόδου της οθωµανικής κυριαρχίας είναι ο βαθµός αυτονοµίας των διαφόρων κοινοτήτων στη λήψη αποφάσεων που αποδεικνύονται καθοριστικές για την οµαλή λειτουργία τους. Οι απαντήσεις σ αυτό το ούτως ή άλλως αµφιλεγόµενο ζήτηµα, δεν έχουν καλύψει την εκπαιδευτική δραστηριότητα ως ενεργή πολιτική πράξη των κατοίκων, την αυτονοµία των αποφάσεων και το βαθµό της διαφοροποίησης από κοινότητα σε κοινότητα. Παραµένει δηλαδή αναπάντητο το αν η σχολική εφορεία, ως θεσµικό όργανο διοίκησης, οργάνωσης και εποπτείας των σχολείων της κοινότητας είχε καθοριστικές αρµοδιότητες για την αυτονοµία των συγκεκριµένων σχολείων ή ήταν περισσότερο ένα εκτελεστικό όργανο αποφάσεων που ανταποκρίνονταν σε επιταγές κέντρων εξουσίας ( Πατριαρχείο, ελληνικό κράτος), οι οποίες απέβλεπαν σε χαρακτηριστικά οµοιοµορφίας ενός συγκεντρωτικού συστήµατος.

6 vi Βασική συµβολή σ αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η διασάφηση του ρόλου της «Εφορείας των Σχολών», ως το φορέα εκείνον που εν δυνάµει, εµφανίζεται καθοριστικός στη διοίκηση και οργάνωση των σχολείων της περιόδου αυτής. Η «Εφορεία των Σχολών» παρεµβάλλεται ανάµεσα στα σχολεία και την κοινοτική διοίκηση, αποτελώντας εκφραστή του κοινοτικού συστήµατος, και ενδεχοµένως, φορέα αυτοδιοίκησης στα σχολεία. Η συνολική προβληµατική που έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο των ερευνητικών προσανατολισµών του Ιστορικού Αρχείου Νεοελληνικής Εκπαίδευσης για την ελληνική εκπαίδευση στο χώρο της οθωµανικής κυριαρχίας σηµασιοδοτεί το επιχείρηµα αυτό. Καταρχήν ως µια προσπάθεια παρουσίασης και ανάλυσης της σχολικής εφορείας και, σ ένα επόµενο στάδιο, στην αποσαφήνιση της συµβολής του συγκεκριµένου θεσµού στην εκπαιδευτική ανάπτυξη του ελληνισµού και τις διασυνδέσεις που αναπτύχθηκαν ανάµεσα σε µέλη των διοικητικών αυτών ενοτήτων µε το ελληνικό κράτος, το Οικουµενικό Πατριαρχείο και την οθωµανική διοίκηση. Πιο συγκεκριµένα, βασικοί στόχοι της µελέτης είναι οι ακόλουθοι: α) η διερεύνηση του ρόλου των σχολικών εφορειών, όπως αυτός προκύπτει από τους κοινοτικούς κανονισµούς και τα πρακτικά των συνεδριάσεων, στη διοίκηση και οργάνωση των υπό την εποπτεία τους σχολείων, β) ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας τους στο πλαίσιο των κοινοτήτων, γ)η α- πάντηση στο αν ο συγκεκριµένος θεσµός αποτελεί, στο πλαίσιο που αναπτύχθηκε, παράδειγ- µα λειτουργίας ενός αποκεντρωµένου και αυτοδιοίκητου σχολικού συστήµατος και δ) η ανάπτυξη όλων των διαπλοκών των διάφορων θρησκευτικών και πολιτικών κέντρων που ενδιαφέρονταν άµεσα για την εκπαιδευτική κίνηση του ελληνισµού. Στην απόπειρα της διερεύνησης των βασικών λειτουργικών δοµών των σχολικών ε- φορειών της Μακεδονίας θα χρησιµοποιηθεί σε αρκετές περιπτώσεις, η µικροϊστορική κλί- µακα, προκειµένου να διαφωτιστεί η καθηµερινή λειτουργία του κοινοτικού αυτού οργάνου. Η µεθοδολογική προσέγγιση των θεµάτων που προκύπτουν βασίζεται στη χρήση της ιστορικής έρευνας µε την παράλληλη επεξεργασία και αναγωγή τους σε ερµηνευτικά µοντέλα για την ιστορική και κοινωνιολογική εξέλιξη της περιοχής που εξετάζεται. Η ιστορική προσέγγιση της ιδεολογικής και κοινωνικής εξέλιξης του ελληνικού πληθυσµού της οθωµανικής επικράτειας βασίζεται στη θεωρία για τη διάχυση του εθνικισµού στην περιοχή και το ερµηνευτικό σχήµα του St. Rokkan, ενώ σε επίπεδο κοινωνιολογικής ανάλυσης χρησιµοποιείται το δοµικό λειτουργικό µοντέλο, προκειµένου να διερευνηθούν οι διαδικασίες εκσυγχρονισµού των δοµών του κράτους, ανάµεσα στις οποίες εντοπίζεται και ο κοινοτικός θεσµός. Η ακόλουθη εργασία χωρίζεται σε δύο µέρη. Το πρώτο σκιαγραφεί τα γενεσιουργά αίτια της σχολικής εφορείας, τις δοµές εκείνες που οδήγησαν τα µέλη των κοινοτήτων στην ανάγκη να οργανώσουν ένα διοικητικό όργανο για τη λειτουργία των σχολείων τους. Σε γενι-

7 vii κές γραµµές θίγεται η ιστορική συνέχεια του κοινοτισµού στον ελληνικό χώρο ως παράγοντας ενίσχυσης της πολιτικής οντότητας των µελών της, καθώς και οι µορφές µε τις οποίες η οθωµανική κυριαρχία ενισχύει το συγκεκριµένο τρόπο αυτοδιοίκησης, προκειµένου να προσεταιρισθεί φορολογικά και διοικητικά οφέλη. Υποστηρίζεται η θέση ότι µε την έναρξη της εποχής των Μεταρρυθµίσεων η δραστηριοποίηση των κοινοτήτων στον εκπαιδευτικό και πολιτιστικό τοµέα υπήρξε εντονότερη, λόγω της αλλαγής του δηµοσιονοµικού συστήµατος στο οθωµανικό Κράτος και της διεύρυνσης της δυνατότητας των οικονοµικά ασθενέστερων µαζών στη λήψη αποφάσεων. Στη συγκεκριµένη χρονική συγκυρία τα εθνικά αισθήµατα των κατοίκων της περιοχής ενισχύονται µε τη συστηµατική προσπάθεια των εθνικών κέντρων, που σε συνδυασµό µε πολλά και ποικίλα γεγονότα (την ανακήρυξη της Σερβίας σε αυτόνοµη ηγεµονία, την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, τη δηµιουργία της βουλγαρικής εξαρχίας) αναδεικνύουν την α- ντιπαλότητα υπό την µορφή της πολιτιστικής επικράτησης σε πρωταρχικό µέσο για την επαναδιαπραγµάτευση του κυριαρχικού status ορισµένων περιοχών και την εκπαίδευση σε κυρίαρχο µηχανισµό σταθεροποίησης ή και «λεηλασίας φρονηµάτων». Η θεώρηση της εκπαιδευτικής ανάπτυξης στην περίοδο που εξετάζουµε δεν µπορεί σύµφωνα µε τα παραπάνω, να περιοριστεί απλώς στα επιφαινόµενα της τελευταίας. Χρειάζεται να φέρει στο φως και να συζητήσει τις βαθιές και σιωπηλές παραδοχές πάνω στις οποίες βασίζουµε τις ιδέες και τις πρακτικές µε τις οποίες επικοινωνούµε. Να αναδείξει δηλαδή, τις κοινωνικές και ιδεολογικές διεργασίες της περιόδου και της περιοχής και να τις συνδέσει µε την αποδεδειγµένα εντυπωσιακή αύξηση του σχολικού δικτύου της περιοχής των Βαλκανίων. (Πρόκειται βέβαια για έναν ακούσιο προσεταιρισµό της άποψης για τον πολιτικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης). Το δεύτερο µέρος επιχειρεί να παρουσιάσει τις σχολικές εφορείες, τις αρµοδιότητες και τα καθήκοντά τους, όπως εµφανίζονται στα κείµενα των Γενικών ή Εθνικών Κανονισµών του και τους κοινοτικούς Κανονισµούς κοινοτήτων της Μακεδονίας και της Μ. Ασίας. Επίσης, στο δεύτερο µέρος επιχειρείται µέσα από τα πρακτικά συνεδριάσεων, την αλληλογραφία και τους απολογισµούς των σχολικών εφορειών να αναλυθεί ο τρόπος λειτουργίας τους, οι δραστηριότητες και οι επεµβάσεις τους στην εκπαιδευτική κίνηση της κοινότητας. Η έµφαση της τοπικής οργάνωσης των σχολικών καταστηµάτων µέσω των σχολικών εφορειών γίνεται εµφανής σε θεσµικό επίπεδο κυρίως µε τους Γενικούς Κανονισµούς και τις Πατριαρχικές Εγκυκλίους, όσο και µε τις διοικητικές παρεµβάσεις του οθωµανικού κράτους, το οποίο, ακόµη και στην εντονότερη προσπάθεια µεταµόρφωσής του στο επίπεδο αντίστοι-

8 viii χων κοσµικών δυτικοευρωπαϊκών κρατών φαίνεται να στηρίζεται στην κοινοτική διοίκηση των πολιτών του και στα συντεταγµένα θεσµικά της όργανα, όπως ήταν και οι σχολικές εφορείες για τα σχολεία. Στο πλαίσιο της διερεύνησης των παραπάνω παραµέτρων, τα ερωτήµατα που τίθενται επιτακτικά για την πληρέστερη κατανόηση του θεσµού των σχολικών εφορειών συνοψίζονται στα εξής: -Ποιοι ήταν οι παράγοντες εκείνοι που οδήγησαν στην ανάγκη επιβολής ενός διοικητικού µηχανισµού των σχολείων σε τοπικό επίπεδο. -Αν οι σχολικές εφορείες λειτούργησαν στη βάση µιας διοικητικής και θεσµικής αποκέντρωσης ή υπηρετούσαν συστηµατικά αποφάσεις του εθνικού ή του θρησκευτικού κέντρου. -Αν η ύπαρξη και λειτουργία των σχολικών εφορειών στο πλαίσιο της κοινότητας µας δίνει ένα ιστορικό προηγούµενο αυτοδιοίκητων σχολείων στον ελληνικό χώρο; -Η διερεύνηση της σύνθεσης των σχολικών εφορειών και οι σχέσεις που αναπτύσσονται µε ανάλογα ή αντίστοιχα διοικητικά δίκτυα στην εκπαίδευση των Ελλήνων της οθωµανικής αυτοκρατορίας. -Η φύση των ενδοκοινοτικών ερίδων και η συµµετοχή των εφόρων σ αυτές, όπως και οι σχέσεις τους µε κέντρα αποφάσεων. Η προσέγγιση των παραπάνω ζητηµάτων πραγµατοποιείται µε την επίγνωση δύο ση- µαντικών ελλείψεων, που απαντά ο ερευνητής στην προσπάθειά του να καταπιαστεί µε την ιστορία της οθωµανικής αυτοκρατορίας και των δοµών της. Η πρώτη έχει να κάνει µε την τραγική ανεπάρκεια µεταφρασµένης από τις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες βιβλιογραφίας. Μεγάλο µέρος της ελληνικής ιστοριογραφίας είχε επιλέξει για µακρύ χρονικό διάστηµα το δρόµο του αποµονωτισµού και της εσωστρέφειας, εξυπηρετώντας σε µεγάλο βαθµό, τον εξωραϊσµό της ιστορικής συνείδησης των ελλήνων πολιτών και την εµπλοκή της στην τακτική πολιτικών και εθνικών σκοπιµοτήτων. Η ανάγκη που διαφαίνεται µέσα από την αποτίµηση της καταγραφής του ιστορικού µας χώρου είναι να περάσουµε από το σολιψισµό της ιστορικής µας συνείδησης στην ιστορική συνείδηση του σολιψισµού µας. Η δεύτερη αφορά στη δυσκολία που προκύπτει από την ιστορική προσέγγιση δοµών ενός κρατικού µορφώµατος, όπως είναι και το εκπαιδευτικό σύστηµα και οι φορείς που το υπηρετούν. Η ενασχόλησή µας µε την εκπαιδευτική πολιτική εκφράζεται συνήθως, µέσα από διαδικασίες προσωποκεντρικές, όπου άτοµα ή θεσµοθετηµένες οµάδες πρωτοστατούν στη δόµηση της παιδείας και των αλλαγών σ αυτήν. Η απαρίθµηση τέτοιων µορφών ή φορέων αποκρύβει από γνώση των σύγχρονων τους πολλούς που συµπορεύτηκαν µαζί τους και πά-

9 ix ντως αδικεί τη συµβολή των ίδιων των κοινωνιών, τα πλαίσια δηλαδή στα οποία γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν οι πραγµατικότητες που βιώνουµε. Η ενασχόλησή µας µε τις σχολικές εφορείες εντάσσεται στην παραπάνω αίρεση, µε την υποσηµείωση ότι τούτο αφορά και την πραγµατικότητα της αναδιοργάνωσης του εκπαιδευτικού συστήµατος και τα φαινόµενα δυσλειτουργίας του.

10 ΜΕΡΟΣ Α ΟΙ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΤΟΥ Ι ΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙ- ΝΩΝΙΚΟΥ ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ( ): Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΕΚ- ΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ

11 1.Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 1.1 Η θεωρητική προσέγγιση του εθνικισµού 1 στον ευρωπαϊκό χώρο και την περιοχή των Βαλκανίων. Ο εθνικισµός στην ταύτιση ενός λαού µε το εδαφικό έθνος-κράτος, είναι ιστορικά, ένα µοντέρνο φαινόµενο. Είναι γενικά αποδεκτό πως η αρχή του τοποθετείται στη Γαλλική Επανάσταση. 2 Ο εθνικισµός είναι πρωταρχικά µια πολιτική αρχή, η οποία υποστηρίζει την εναρ- µόνιση της πολιτικής µε την εθνική ταυτότητα. 3 Στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν επικρατήσει δύο προσεγγίσεις σχετικά µε τη δόµηση της εθνικής ταυτότητας µέσα από τη διαδικασία δηµιουργίας του έθνους 4, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες για τον ιστορικό της εκπαίδευσης και το ερµηνευτικό πλαίσιο που προβάλει. Η πρώτη επικεντρώθηκε στη σκόπιµη και σχεδιασµένη δράση της κρατικής διοίκησης. 5 Η δεύτερη τόνισε τις σχεδόν αναπόφευκτες συνέπειες του εκσυγχρονισµού της κοινωνίας. Αναλυτικότερα, η πρώτη προσέγγιση του φαινοµένου της δόµησης της εθνικής ταυτότητας υποστηρίζει ότι οι πιέσεις που προέκυπταν από τον εκδηµοκρατισµό των ευρωπαϊκών κοινωνιών, σε συνδυασµό µε την αναδιοργάνωση της παγκόσµιας οικονοµίας και την ανάπτυξη του διεθνούς ανταγωνισµού, οδήγησαν τα κράτη σε µια µεθόδευση απορρόφησης του πλήθους των τοπικών αναγκών και συγκράτησης των διαιρέσεων της κοινωνίας εντός του πατριωτισµού. Η υποχρεωτική εκπαίδευση στο πλαίσιο των κρατικών µορφωµάτων εγκαθίδρυσε την καθολική χρήση της κουλτούρας και επέτρεψε την επεξεργασία ενός κοινού παρελθόντος, το οποίο ανακαλούνταν διά µέσου των εθνικών συµβόλων και τελετών. Η δεύτερη ερµηνευτική προσέγγιση εστιάζει την προσοχή της στις απρόσωπες όσο και αναπόφευκτες συνέπειες του εκσυγχρονισµού της κοινωνικής δοµής στην Ευρώπη την 1 Η χρήση του όρου «εθνικισµός» υποδηλώνει, υπό το πρίσµα του πολιτιστικού και ιστορικού πλαισίου, αλλά και της συγκεκριµένης χρονικής περιόδου που εξετάζουµε, την ιστορική διαδικασία µε την οποία διάφορα έθνη απέκτησαν ανεξάρτητη πολιτική οντότητα, σύµφωνα µε τον ορισµό που µας δίνει ο Charles P. Schleicher στο Λεξικό Κοινωνικών Επιστηµών (Τόµος 1, σελ ) : «Ο Εθνικισµός υποδηλώνει επίσης τη σύγχρονη ιστορική διαδικασία µε την οποία διάφορα έθνη απέκτησαν ανεξάρτητη πολιτική οντότητα... ο εθνικισµός αποτελεί µια πραγµατική ιστορική διαδικασία - τη διαδικασία µε την οποία οι εθνότητες αναγορεύονται σε πολιτικές µονάδες ή από τις φυλές και τις αυτοκρατορίες συγκροτείται ο σύγχρονος θεσµός του εθνικού κράτους. Η σηµαντική λέξη σ` αυτόν τον τρόπο θεώρησης είναι το επίθετο σύγχρονος. Αν και ορισµένοι συγγραφείς... ανευρίσκουν τις ρίζες του εθνικισµού στους Εβραίο - ελληνικούς πολιτισµούς αντιµετωπίζουν τον εθνικισµό σαν ένα ουσιαστικά σύγχρονο φαινόµενο, που ανέκυψε µέσα από σειρά ιστορικών περιστάσεων κατά τα µέσα του 18ου αιώνα». 2 Woolf, Stuart. O εθνικισµός στην Ευρώπη, σ Ernest, Gellner., Έθνη και εθνικισµός σ.13 4 Η σηµασία των δύο αυτών προσεγγίσεων έγκειται στο ότι αντικατέστησαν την ανιστορική αντίληψη των εθνικιστών ότι ο εθνικισµός ήταν αυθόρµητος και ενδογενής, µε µια ιστορική εξήγηση των διαδικασιών της κοινωνικής αλλαγής και των πολιτικών αποφάσεων.

12 3 περίοδο αυτή. Κυρίαρχο γεγονός αποτελεί η ανατροπή των παραδοσιακών µορφών κοινωνικής επικοινωνίας µέσα από τις διαδικασίες µετακίνησης των ανθρώπων και ανάµειξης πολιτισµικών παραδόσεων. Η δηµιουργία αυτών των νέων µορφών επικοινωνίας και κινητικότητας, η κατανοµή της εργασίας της βιοµηχανικής κουλτούρας, απαιτούσαν νέα δεδοµένα από τα άτοµα και υποχρέωναν το κράτος να αναπτύξει ένα εκπαιδευτικό σύστηµα µέσα από το οποίο να κοινωνικοποιεί τους πολίτες του στο πλαίσιο αυτής της κουλτούρας. ιά µέσου του µονοπωλίου του κράτους στην εκπαίδευση, αντικαταστήθηκαν προηγούµενα συστήµατα α- ξιών µε µια νέα αίσθηση ταύτισης µε το έθνος- κράτος και τον πατριωτισµό. 6 Είναι ενδιαφέρουσα η βαρύτητα που δίδεται και από τις δύο αυτές ερµηνευτικές προσεγγίσεις στη λειτουργία της εκπαίδευσης και ιδίως στον κοινωνικοποιητικό της ρόλο. Η εκπαίδευση στην εξελισσόµενη βιοµηχανική κοινωνία και στο νεόδµητο εθνικιστικό κράτος 7 εκτός από την αποστολή της να κοινωνικοποιήσει τους πολίτες στο πλαίσιο της κυρίαρχης κουλτούρας µέσω συµβολισµών και της ανάδειξης ενός κοινού παρελθόντος, αναλαµβάνει και έναν ανακατανεµητικό ρόλο, πρωτόγνωρο γι αυτήν. Γίνεται µια από τις θεµελιώδεις δο- µές καθώς η βιοµηχανική κοινωνία είναι ταυτόχρονα «κινητική και εν δυνάµει εξισωτική». 8 Η βιοµηχανική κοινωνία είναι εξισωτική επειδή ακριβώς είναι κινητική. Η ταχεία και διαρκής µεταβολή του ίδιου του συστήµατος των οικονοµικών ρόλων και ταυτόχρονα των ανθρώπων που καταλαµβάνουν τις θέσεις στο εσωτερικό του έχει ως θεωρητική συνέπεια οι πολίτες να µπορούν να εξελιχθούν από τις θέσεις τους και να εξισωθούν µε τους υπόλοιπους κυρίως µέσα από την επιτυχή διέλευσή τους από το εκπαιδευτικό σύστηµα. Με αυτόν τον τρόπο, η βιοµηχανική κοινωνία είναι η πρώτη στην ιστορία της ανθρωπότητας, στην οποία η διαµορφωµένη, κωδικοποιηµένη και διδασκόµενη κουλτούρα παύει να είναι προνόµιο και έργο µιας µειοψηφίας, για να µετατραπεί στο διεισδυτικό στυλ µιας ολόκληρης κοινωνίας. Η αληθινή ιδιότητα του πολίτη εξαρτάται πια από την κατοχή της κουλτούρας της κοινωνίας στην οποία διαβιεί. Από τις τελευταίες δύο δεκαετίες του 19ïõ αιώνα, το κράτος άρχισε να έχει µια αµεσότερη και πιο συνεχή παρουσία στη ζωή των πολιτών. Η διαδικασία οικοδόµησης κράτους, 5 Βλ. Weber, E., Peasants into Frenchmen. The modernization of rural France. London 1977, pp Βλ. Gelner, Ernest, όπ.π. σ.23 7 Γίνεται σαφές ότι στο πλαίσιο αυτό ο όρος «εθνικισµός» χρησιµοποιείται «απενοχοποιηµένος» από την συναισθηµατική φόρτιση που προκαλεί στις µέρες µας η αναφορά του. Όπως τονίζουν ο Γ.Σ. Φλουρής & η Π. Καλογιαννάκη: «Το πολιτισµικό και ιστορικό συγκείµενο αλλά και η συγκεκριµένη χρονική περίοδος, παρέχουν διαφορετικές ερµηνείες στο φαινόµενο της εθνικότητας, που πολλές φορές ταυτίζεται µε τον εθνοκεντρισµό. Έτσι π.χ. διαφορετικά ερµηνεύουµε τον εθνικισµό κατά το 18ο αιώνα και διαφορετικά αξιολογού- µε σήµερα το ίδιο φαινόµενο», βλ. Γ.Σ. Φλουρή-Π. Καλογιαννάκη, «Εθνοκεντρισµός και Εκπαίδευση: Η περίπτωση των Βαλκάνιων λαών και Τούρκων στα ελληνικά βιβλία. αφορµή για προβληµατισµό και συζήτηση», στο: Παιδαγωγική Επιθεώρηση τ. 23/96, σ Βλ. Ernest, Gelner, όπ.π. σσ

13 4 του διοικητικού εκσυγχρονισµού και το άνοιγµα των πολιτικών συστηµάτων προς ολοένα και ευρύτερες οµάδες πληθυσµού, πράγµα που συνέπεσε µε την αυξανόµενη αστικοποίηση και (σε µερικές χώρες) µε την εκβιοµηχάνιση, οδήγησαν τις κυβερνήσεις και τους γραφειοκρατικούς µηχανισµούς να αναλάβουν ολοένα και περισσότερες κατευθύνσεις (π.χ. στην κοινωνική πολιτική και στην υποχρεωτική εκπαίδευση για όλους). Συνοψίζοντας, τονίζουµε ότι σε αυτή την ιστορική διαδικασία του εθνικισµού το έ- θνος αποκτά υπέρτατη σηµασία, την οποία οφείλει στην τεράστια αύξηση της βαρύτητας που προσλαµβάνει ένας κοινός πολιτισµός βασισµένος στην εγγραµµατοσύνη. Το εκπαιδευτικό σύστηµα γίνεται ένα πολύ κρίσιµο τµήµα της βιοµηχανικής κοινωνίας και η διατήρηση του πολιτισµικού \ γλωσσολογικού µέσου γίνεται τώρα ο κεντρικός ρόλος της εκπαίδευσης. ε συµφωνούν όλοι οι µελετητές του εθνικισµού στο γιατί τα άτοµα, οι οικογένειες και οι κοινωνικές οµάδες οφείλουν να θεωρήσουν, σε κάποια στιγµή, τον εαυτό τους αναπόσπαστο µέρος ενός έθνους, και µε βάση ποια στοιχεία προσδιορίζονταν η ένταξή τους σ αυτό. Η µετάβαση από τη γενική αίσθηση του να ανήκεις σε µια εθνική οµάδα, σε µια πολιτική αυτοσυνειδησία αυτής της συµµετοχής, δεν ήταν ποτέ αυτόµατη, ούτε, όταν συνέβαινε, προχωρούσε µε κανονικότητες. 9 Ο ρόλος των ελίτ ήταν πάντοτε κρίσιµος, γιατί ήταν αυτές που συνάρθρωσαν τα ιδεώδη και τις δυνατότητες της ταυτότητας της εθνικής οµάδας. Οι διεθνείς σχέσεις δεν µπορούν επίσης, να εξηγήσουν γιατί ο εθνικισµός, από το τέλος του 19ïõ αιώνα εµφανίστηκε ως το κεντρικό πολιτικό ζήτηµα στην Ευρώπη. Γιατί επίσης ήταν τόσο αδιάλλακτος και αποκλειστικός, ενώ άρχισε συνοδοιπορώντας µε το φιλελευθερισµό. Αυτή η νέα φάση του εθνικισµού δεν µπορεί να διαχωριστεί από µια διαδικασία αλλαγών στις σχέσεις κράτους και κοινωνίας, η οποία ήταν γενική στην Ευρώπη. 10 Οι συνέπειές της όµως ήταν ιδιαίτερα εµφανείς στις πολυεθνικές αυτοκρατορίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης Woolf, Stuart, όπ π σελ Woolf, Stuart, όπ.π.σ Η διεθνής βιβλιογραφία για τον εθνικισµό στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη διακρίνει την ύπαρξη των «ιστορικών εθνών», τα οποία κάποτε είχαν υπάρξει ανεξάρτητα κράτη και των οποίων το «πολιτικό έ- θνος» είχε αποκτήσει µια ισχυρή ταυτότητα και σε εκείνα τα πολυάριθµα «έθνη χωρίς ιστορία», στα ο- ποία η διεκδίκηση µιας εθνικής ταυτότητας αναδύθηκε µόλις µετά από επαναστατικές διαδικασίες. Η διάκριση αυτή εξυπηρετεί και την απόπειρα αναζήτησης και ερµηνείας των δοµικών λόγων που οδήγησαν σε διαφορετικές πορείες και αναζητήσεις τις δύο αυτές «οµάδες εθνών» στην Ευρώπη του 18ου και 19ου αιώνα.

14 Η θεωρία του STEIN ROKKAN για την ανάπτυξη και την µορφολογία των κρατών της Ευρώπης από το 16αι. Η θεωρία του Stein Rokkan για την εξέλιξη των ευρωπαϊκών κρατών και ιδιαίτερα από τη στιγµή, που εµφανίστηκαν τα εθνικά κράτη, αποτελεί ένα ενδιαφέρον µεθοδολογικό εργαλείο και για την παρακολούθηση της διαδικασίας αποσύνθεσης της οθωµανικής Αυτοκρατορίας, µε την έννοια του εντοπισµού των λόγων που συνετέλεσαν στην αδυναµία της οθωµανικής διοίκησης να δραστηριοποιήσει τους µηχανισµούς της και να επιβιώσει στον ανελέητο ανταγωνισµό των εθνικών κρατών και των παραγόντων που δραστηριοποιήθηκαν «άντ αυτής». Ο Rokkan θεωρεί ότι η ιστορία των ανθρώπινων κοινωνιών θα πρέπει να µελετηθεί υπό τους όρους της αλληλεπίδρασης των γεωγραφικών µε τα κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια µιας περιοχής. Η ανάπτυξη µεγάλων αυτοκρατοριών στα εδαφικά όρια της Ευρώπης δηµιούργησε τις συνθήκες διαφοροποίησης των εξουσιαστικών κέντρων, που αναπτύσσονταν µέσα στα όριά τους. Έτσι, η σταδιακή πολυδιάσπαση ανάµεσα στα στρατιωτικά- διοικητικά, τα οικονοµικά και τα θρησκευτικά- πολιτιστικά κέντρα διαχείρισης των πόρων της αυτοκρατορίας, δηµιούργησε τις συνθήκες ανάπτυξης των δικτύων των πόλεων και των εκκλησιαστικών οργανισµών δίπλα στα δοµηµένα θεσµικά όργανα των διοικητικών κέντρων των αυτοκρατοριών. 12 Τον 16 ο και τον 17 ο αιώνα εµφανίστηκε στην Ευρώπη το γραφειοκρατικό κράτος, µικρότερο και περισσότερο συµπαγές. Το νέο αυτό κρατικό µόρφωµα ήτνα ικανό να σταθεροποιήσει τα όριά του όχι µόνο βασιζόµενο σε στρατιωτικούς και εξουσιαστικούς όρους, αλλά επίσης, και µε πολιτιστικά κριτήρια 13. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου αναδείχτηκαν δύο αλληλεπιδρώντα και ανεξάρτητα συστήµατα: το σύστηµα του παγκόσµιου καπιταλισµού, που οδήγησε στη γενίκευση της οικονοµικής παραγωγής, και ένα σύστηµα εθνικών κρατών, το οποίο σε έναν διαφορετικό αλλά σηµαντικό βαθµό εξαρτώνταν απ αυτό το σύστηµα συναλλαγών. Και τα δύο συστήµατα έχουν τις δική τους δυναµική και ισορροπία, που υπήρξαν καθοριστικές για την ανάπτυξη των δοµών και της πολιτικής συµπεριφοράς των κρατών. Η εξάπλωση της ανταλλαγής των αγαθών σε µια παγκόσµια κλίµακα δηµιούργησε νέες, ανεξέλεγκτες συνέπειες που προϋπέθεταν στα κρατικά µορφώµατα της εποχής µαζική συµµετοχή των πολιτών και τη µεγαλύτερη δυνατή αξιοποίηση των φυσικών προϊόντων και 12 Rokkan, St., A geoeconomic- geopolitical model of sources of variations across the territories of Western Europe. p Flora, P., State, Economy and Society in Western Europe , Frankurt, London, Chicago, 1983, p.12

15 6 αγαθών που παράγονταν στα όρια της επικράτειας, µέσω της βιοµηχανικής παραγωγής. Η ανάπτυξη των κοινωνιών, ιδιαίτερα της δυτικής Ευρώπης, βασίστηκε την περίοδο αυτή στη διαπλοκή των συστηµάτων, όπως αυτά παρουσιάζονται στο σχήµα 1, χωρίς να αποδίδεται σε κάποιο απ αυτά µεγαλύτερη ή µικρότερη σηµασία. Βασικό ερώτηµα στην αναλυτική απόπειρα του Rokkan υπήρξε η ερµηνεία των τόσο µεγάλων διαφορών στην εξελικτική διαδικασία των ευρωπαϊκών χωρών. Στο πλαίσιο αυτού του σηµαντικού ερωτήµατος ο Rokkan είχε ήδη διακρίνει στη «θεµελιώδη ασυµµετρία της γεωπολιτικής δοµής της Ευρώπης» τρεις βασικές κατηγορίες κρατικών οντοτήτων: Το βασισµένο στην πολυαρχία δίκτυο των πόλεων, µιας πολιτικά διαιρεµένης εµπορικής ζώνης, η οποία επεκτείνονταν από τη Μεσόγειο προς το Βορρά. 2. Τις µοναρχικές επικράτειες µε ένα υψηλό δείκτη αστικοποίησης και µια δυνατή αστική βάση, οι οποίες αναπτύχθηκαν στη υτική Ευρώπη και 3. Τις µοναρχικές επικράτειες µε ένα χαµηλό επίπεδο αστικοποίησης και µε κατεξοχήν αγροτική βάση, στην Ανατολή. ΣΧΗΜΑ 1: Ο ΙΕΘΝΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΚΡΑΤΗ Στρατιωτική- διοικητική Οικονοµική διάσταση διάσταση Πολιτισµική διάσταση Καπιταλισµός Κράτος Έθνος Με το λειτουργικό αυτό τυπολογικό σχήµα ο Rokkan προσπαθεί να ερµηνεύσει τις µεγάλες αποκλίσεις στην Ευρώπη, σε ό,τι αφορά τις οικονοµικές και κοινωνικές συνθήκες διαµόρφωσης κρατών και της ανάπτυξης των εθνών. Η εξήγηση του Rokkan είναι ότι σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα πολιτικό- διοικητικό κέντρο περικλείονταν από ανταγωνιστικά εξουσιαστικά κέντρα, που σε περιφερειακό επίπεδο επέβαλαν την κυριαρχία τους 15, δυσχε- 14 όπ.π. ρ Θα µπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η εξουσιαστική δόµηση των αποκεντρωτικά οργανωµένων κοινοτήτων, στο πλαίσιο της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, δηµιούργησε τις συνθήκες ανάπτυξης ισχυρών δοµών στην

16 7 ραίνονταν η επιβολή του και κατά συνέπεια, και η ανασυγκρότησή του σε ένα ισχυρό εθνικό κράτος, ενώ σε αντίθετη περίπτωση, η επιβολή της κυριαρχίας του ευκολύνονταν από την ύπαρξη αδύναµων αστικών συγκεντρώσεων στην περιφέρειά του. Επιπλέον, καταλυτικά λειτούργησε σε ορισµένες περιπτώσεις, η ανοµοιογένεια του πληθυσµού µιας επικράτειας αναφορικά µε τα γλωσσικά, τα θρησκευτικά και πολιτισµικά γνωρίσµατά του, ανοµοιογένεια η οποία υπήρξε ανασχετικός παράγοντας στη δόµηση ενός κοινά αποδεκτού εθνικού κράτους 16 και συνέβαλε στην αδυναµία σύνθεσης της κυρίαρχης µε τις υποτελείς εθνικές κουλτούρες. Ωστόσο, ο Rokkan προτείνει τέσσερις βασικές διαδικασίες πολιτικής εξέλιξης που διαµόρφωσαν σε ένα βαθµό τα ευρωπαϊκά κράτη. Οι δύο πρώτες αφορούν τις προσπάθειες των διοικητικών κέντρων να εντάξουν την περιφέρειά τους σε ένα ενιαίο διοικητικό, οικονο- µικό και πολιτιστικό κέντρο, ενώ οι δύο τελευταίες αντιπροσωπεύουν την επιδίωξη µιας ε- σωτερικής αναδόµησης αυτών των συνενωµένων τµηµάτων, δηµιουργώντας τις προϋποθέσεις για πολιτικά και κοινωνικά δικαιώµατα. 17 Η πρώτη διαδικασία αφορά τη δηµιουργία κρατών και την επιβολή από το διοικητικό κέντρο στην περιφέρεια ενός δικτύου µηχανισµών για τη συγκέντρωση των φόρων, την ακεραιότητα των εξωτερικών του συνόρων και την προστασία της έννοµης τάξης. Η δεύτερη διαδικασία αναφέρεται στην επιδίωξη για τη δια- µόρφωση της εθνικής ταυτότητας των πολιτών, µέσω της διείσδυσης του σχολικού δικτύου, επιδίωξη η οποία αποσκοπεί πρωταρχικά στο να εσωτερικεύσει ο πολίτης το ρόλο του ως µέλους µιας κοινής οµάδας, µε κοινή κουλτούρα, αξίες και παρελθόν. Η τρίτη διαδικασία τείνει στην αυξανόµενη ενεργό συµµετοχή των πολιτών στις πολιτικές διαδικασίες του κράτους µε τη σταδιακή επέκταση του εκλογικού δικαιώµατος, την ισότητα των πολιτικών δικαιωµάτων, τη θεσµοθέτηση κοινοβουλευτικών διαδικασιών και πολιτικών κοµµάτων. 18 Η περιφέρεια της Αυτοκρατορίας, η οποία εκφράστηκε σε οικονοµικό, πολιτισµικό και διοικητικό επίπεδο, πολλές φορές κατ αντιπαράθεση µε τις ανάλογες δοµές του κράτους. Η συνθήκη αυτή, µολονότι δεν εκδηλώνεται ως αναγκαία και επαρκής για την ιστορικά βεβαιωµένη αδυναµία της συγκρότησης ενός ισχυρού εθνικού Οθωµανικού κράτους, εντούτοις υπήρξε αποφασιστική για την εξέλιξή του, τη συνοχή και την αντίσταση των εθνικών οµάδων που το αποτελούσαν. 16 Βλ. Κελπανίδη, Μιχάλη, Κράτος Πρόνοιας και Εκπαίδευση- Ισότητα ευκαιριών και ισότητα αποτελεσµάτων: Εκπαίδευση ως ατοµικό επίτευγµα ή κοινωνική παροχή, σσ Τονίζουµε ότι στην περίπτωση της οθωµανικής Αυτοκρατορίας που εξετάζουµε ενδιαφέρον έχει η επιδίωξη δόµησης των δύο πρώτων διαδικασιών, αν και η δεύτερη σηµειώθηκε είτε από δευτερογενή, είτε από ε- ξωγενή διοικητικά κέντρα τα οποία στην πραγµατικότητα επιδίωξαν την οικειοποίηση του διαµφισβητούµενου χώρου και πληθυσµού της οθωµανικής Αυτοκρατορίας. 18 Η ανάλυση της διαδικασίας αυτής παραπέµπει, κατά τη γνώµη µας, στη Μεταρρυθµιστική προσπάθεια που κατέβαλε µέρος της οθωµανικής διοίκησης στο δεύτερο µισό του 19 ου αιώνα, η οποία επικεντρώθηκε στους ίδιους βασικούς άξονες- ίσα πολιτικά δικαιώµατα για όλους τους υπηκόους της Αυτοκρατορίας, διεύρυνση του εκλογικού δικαιώµατος, θεµελίωση κοινοβουλευτικών διαδικασιών- χωρίς όµως να βρει την ολοκλήρωσή της, λόγω παραγόντων που θα εξετάσουµε παρακάτω.

17 8 τέταρτη διαδικασία τέλος, αφορά στη θεµελίωση των κοινωνικών δικαιωµάτων του πολίτη µε την ανάπτυξη του Κράτους Πρόνοιας. 19 Σ αυτό το θεωρητικό πλαίσιο για την ιστορική εξέλιξη των ευρωπαϊκών κρατών ο Stein Rokkan προτείνει ένα πολυδιάστατο ερµηνευτικό πλαίσιο: σε κάθε επίπεδο αποδίδει ισότιµη σηµασία στις οικονοµικές- τεχνολογικές, τις πολιτικές και τις πολιτισµικές- θρησκευτικές εκφάνσεις µιας κοινωνίας. Η αποδοχή του θεωρητικού αυτού µοντέλου για την κατανόηση των εξελίξεων της πολιτείας και της κοινωνίας της οθωµανικής Αυτοκρατορίας, κυρίως του δεύτερου µισού το 19 ου αιώνα και έπειτα, αν και παρουσιάζει σηµαντικές δυσχέρειες, είναι δυνατή όχι τόσο ως συµβατική τοποθέτηση, αλλά ως κριτική αποδοχή ενός µεθοδολογικού εργαλείου, µέσω του οποίου θα διαφανούν και η διαφορετικότητα των προϋποθέσεων και των όρων και η συνθετότητα των καταστάσεων στην καθ ηµάς Ανατολή και ιδιαίτερα στο χώρο της Μακεδονίας την εποχή αυτή Οι προϋποθέσεις και η δραστηριοποίηση της εθνικιστικής δίνης στο χώρο της Μακεδονίας. Στην κεντροανατολική Ευρώπη οι εθνικές ταυτότητες σφυρηλατήθηκαν µέσα σε πολυεθνικές αυτοκρατορίες πριν από τη δηµιουργία ενός πολιτικού προγράµµατος να σχηµατισθεί ένα αντίστοιχο ανεξάρτητο κράτος. Οι δοµικοί λόγοι που εξηγούν τη διαδικασία των διαφορετικών εξελίξεων από αυτές που συνέβησαν στη υτική Ευρώπη συνίστανται στην πολιτική πρακτική οµάδων που λειτουργούσαν ως πρόχωµα κατά µήκος στρατιωτικών συνόρων και, κυρίως, πάνω στην αίσθηση της διαφορετικότητας και της θρησκευτικής αδιαλλαξίας ανάµεσα σε Ορθόδοξες, Καθολικές, Ουνιτικές, Προτεσταντικές, Εβραϊκές εκκλησίες, η οποία προσέδιδε και την ποιότητα της πολιτικής και κοινωνικής υποταγής, δηµιουργώντας µια ταύτιση θρησκείας και εθνικής ταυτότητας. Παράλληλα, η κυριαρχία τεράστιων αυτοκρατοριών στην περιοχή, εξηγεί τις δυσκολίες για τους δυνάστες να αναπτύξουν ενοποιητικούς εθνικούς δεσµούς ανάµεσα στους υπηκόους τους και µια άµεση πολιτική νοµιµοφροσύνη, που είχαν αναπτύξει οι κρατικές οντότητες στη υτική Ευρώπη. Για λόγους κυρίως θρησκευτικής διαφοροποίησης, αυτή η νοµιµοφροσύνη ήταν αδιανόητη για τους χριστιανικούς λαούς της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. 19 Αναλυτικότερα για τις φάσεις εξέλιξης των ευρωπαϊκών κρατών βλ. Flora, Peter, όπ.π. pp

18 9 Η επιβολή της δυναστικής νοµιµοφροσύνης υποκατέστησε λοιπόν, ανεπαρκώς, τις ισχυρές κρατικές δοµές. Η εθνικότητα των µειονοτήτων αποκρυσταλλώνονταν από τη συνάθροιση µιας σειράς προϋπαρχόντων πρακτικών, αξιών και πεποιθήσεων, τις οποίες προέβαλαν τα µέλη τους ως απόδειξη της αυθεντικότητας της ιστορικής τους συνέχειας. Η γλώσσα και η θρησκεία είχαν ιδιαίτερη σηµασία εξαιτίας της αποτελεσµατικότητάς τους στο να δη- µιουργούν και να ενισχύουν µια αίσθηση εθνικής ταυτότητας µε διαταξικό περιεχόµενο, ενώ ταυτόχρονα λειτουργούσαν ως εµβλήµατα διαφοράς από τις άλλες εθνικές οµάδες. Παρόλα αυτά οι πληθυσµοί της λεκάνης της ανατολικής µεσογείου ήταν ακόµη εγκλωβισµένοι σε σύνθετους πολλαπλούς δεσµούς συγγένειας, τόπου, θρησκείας. Για να εναρµονιστούν µε τις εθνικιστικές επιταγές, χρειάστηκαν περισσότερα από µερικές µάχες και κάποια διπλωµατία. Χρειάστηκαν µεγάλης έκτασης και γενναίοι πολιτικοί χειρισµοί. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό σήµανε ανταλλαγές πληθυσµών ή και απελάσεις, κάποια βεβιασµένη αφοµοίωση, και µερικές φορές τη φυσική εξόντωση, µε στόχο την προσέγγιση µεταξύ κράτους και πολιτισµού, πράγ- µα που αποτελεί και την ουσία του εθνικισµού. Και οι συνέπειες αυτές εκπήγασαν όχι τόσο από κάποια ασυνήθιστη σκληρότητα των εθνικιστών και όσων συµπαρέσυραν στο πέρασµά τους, όσο από την αναπόφευκτη λογική της ίδιας της κατάστασης. Η ανταπόκριση των εθνικών ελίτ της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας στα εθνικιστικά κελεύσµατα της εποχής δεν υπήρξε ζήτηµα καθαρά ιδεολογικό, αφού, ιδιαίτερα στα µέσα του 19 ου αιώνα, και καθώς οι απαιτήσεις του διοικητικού εκσυγχρονισµού και της οικονοµικής ανάπτυξης ανέτρεπαν τις προηγούµενες κοινωνικό- πολιτισµικές ισορροπίες, πολλοί οι οποίοι αισθανόταν την κοινωνική τους θέση και το εισόδηµά τους να απειλείται, οδηγήθηκαν στην αναζήτηση ασφάλειας στην ιδέα των εθνικών κρατών. 20 Την ίδια στιγµή, τα παραδείγµατα των νέων εθνικών κρατών και νεότευκτες θεωρίες του κοινωνικού δαρβινισµού, του ρατσισµού και του αντισηµιτισµού, που άρχισαν να κυκλοφορούν από τη δεκαετία του 1880 και έπειτα δηµιουργούσαν το ιδεολογικό βάθρο για την ανάπτυξη µαζικών κινηµάτων στην ιδέα των εθνικών κρατών, το οποίο συνδυαζόµενο και µε άλλες παραµέτρους, κοινωνικές και πολιτικές, στρατολογούσε µέσω µηχανισµών τους πολίτες 21. Οι κυρίαρχες ελίτ, και προκειµένου να αρχίσει ή να ενισχυθεί, κατά περίπτωση, η δό- µηση της εθνικής ταυτότητας ανοικοδόµησαν τη θεωρία τους βασισµένες στην επεξεργασία 20 ε θα ήταν υπερβολή ο ισχυρισµός ότι ορισµένοι χριστιανοί εκπρόσωποι της οικονοµικής και κοινωνικής ελίτ της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, οι οποίοι είχαν εξασφαλίσει ένα ικανοποιητικό µέρισµα εξουσίας και πλούτου, εργάστηκαν για την αντίστοιχη ανατροπή των εθνικιστικών κινηµάτων και των επιδιώξεών τους. 21 Είναι σαφές ότι κανείς πολίτης δεν είχε άµεση πρόσβαση στις ιδεολογικές αρχές του διαφωτισµού ούτε και κινήθηκε από την ένταση των λόγων του Χέγκελ σύµφωνα µε τον οποίο τα έθνη δεν µπαίνουν στην ιστορία παρά µόνον όταν έχουν αποκτήσει κράτος.

19 10 της γλώσσας, την επιλεκτική ιστορία, φολκλορικές παραδόσεις, την εδαφική ιδιαιτερότητα και την κοινή θρησκεία. Από τη στιγµή που άρχισε το σµίλευµα των εθνικών οµάδων ήταν περισσότερο πιθανό να ενισχυθεί, παρά να κατασταλεί από τα όποια διοικητικά µέτρα των δυσκίνητων µηχανισµών της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, όπως είχε επισηµάνει ήδη από το 1861 ο John Stuart Mill, για ανάλογα εθνικιστικά κινήµατα: «... Όταν τα έθνη, τα οποία έχουν διαιρεθεί µε αυτόν τον τρόπο βρίσκονται κάτω από δεσποτική κυβέρνηση που είναι ξένη απέναντι σε όλους και επιλέγει τα όργανά της αδιάφορα από όλους, σε διάστηµα λίγων γενεών θα κυριαρχήσει η αρµονία των αισθηµάτων και οι διαφορετικές φυλές θα αρχίσουν να αισθάνονται η µία απέναντι στην άλλη σαν συµπατριώτες... Αλλά αν η εποχή προσδοκιών για ελεύθερη αυτοκυβέρνηση φτάσει πριν πραγµατοποιηθεί αυτή η συγχώνευση, τότε η ευκαιρία για τη συγχώνευση θα έχει περάσει ανεπιστρεπτί». 22 Η Υψηλή Πύλη, προσπάθησε πράγµατι να καταστείλει τον κινηµατικό χαρακτήρα των εξεγερµένων εθνικών συνειδήσεων, εφαρµόζοντας ένα είδος πολιτικής της πολιτισµικής ο- µοιοµορφίας, η οποία εντάθηκε την περίοδο των Μεταρρυθµίσεων και έκλεισε µάλλον άδοξα, καθώς η Οθωµανική Αυτοκρατορία είχε όχι µόνο να αντιµετωπίσει στις αρχές του αιώνα µας τη δίνη των αλλόθρησκων εθνικών κινηµάτων στους κόλπους της, αλλά και να αναµετρηθεί µε την «εκσυγχρονιστική αντίληψη» του τουρκικού κοσµικού εθνικισµού. Παραδοσιακές, ιδεολογικά αµόλυντες εξουσίες, όπως αυτή των Οθωµανών Τούρκων, είχαν διατηρήσει την ειρήνη και απέσπασαν φόρους και όχι µόνο ανέχθηκαν αλλά και αδιαφόρησαν για την ποικιλία των πίστεων και των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων των ανθρώπων που κυβερνούσαν. Σε αντίθεση µε τα νεότερα χρόνια, όπου οι διάδοχοί τους φαίνονταν ανίκανοι να ησυχάσουν αν δεν έχουν προηγουµένως επιβάλλει την εθνικιστική αρχή του cuis legio eius lingua (σ` όποιον ανήκει η περιοχή, σ` αυτόν και η γλώσσα). εν επιδίωξαν απλώς ένα φορολογικό πλεόνασµα και υπακοή. Επιζήτησαν τις πολιτισµικές και γλωσσικές ψυχές των υπηκόων τους. Στον εθνικισµό αντανακλάται η αντικειµενική ανάγκη για οµοιογένεια. Το 1815, στο συνέδριο της Βιέννης 23 οι δυνάµεις της ευρωπαϊκής συναυλίας µοιράστηκαν µεταξύ τους το σύνολο της Ανατολικής Ευρώπης, αδιαφορώντας στην ουσία για την έξαρση της εθνικιστικής αρχής που συµπαρέσυρε τους υπηκόους των διαφόρων εθνικοτήτων της οθωµανικής Αυτοκρατορίας σε έναν αλυτρωτικό αγώνα. Καθεµιά απ αυτές στηρίχτηκε σε µια δυναστεία και την ταύτιση µε µια θρησκεία: το σουννιτικό Ισλάµ, τον Καθολικισµό της Αντιµεταρρύθµισης και την Ορθοδοξία. Η συγκυρία του συνεδρίου της Βιέννης βρίσκει τις εθνότητες που συνυπήρχαν κάτω από την οθωµανική κυριαρχία σε ιδεολογικές 22 Βλ. Frishman, J. A., Language and Nationalism, Rowley, Mass, 1972 σ Βλ. Κολιόπουλου, Ιωάννη. Νεότερη Ευρωπαϊκή ιστορία , Θεσσαλονίκη 1993, σσ

20 11 διεργασίες, που είχαν ως ζητούµενο την πνευµατική αφύπνιση του κάθε έθνους, κατά το δυτικό διαφωτιστικό µοντέλο, προκειµένου να αποτιναχτεί ο οθωµανικός ζυγός. Η περίοδος που αρχίζει µε την αποσκίρτηση της βουλγαρικής εκκλησίας από το Οικουµενικό Πατριαρχείο µέχρι και το τέλος των βαλκανικών πολέµων είναι ανεπανάληπτη στην ιστορία του χώρου των Βαλκανίων για την πολυπλοκότητα των προβληµάτων, τις λεπτές ισορροπίες τις οποίες καλούνται να εκµεταλλευτούν οι εθνικές κυβερνήσεις της περιοχής και την αγριότητα µε την οποία κλήθηκαν να υφαρπάζουν τις συνειδήσεις των πολιτών. Στρατηγικός στόχος των ανταγωνιζόµενων εθνικών πολιτικών η «λεηλασία φρονηµάτων» 24 των κατοίκων της περιοχής και κεντρικό µέσο η ανάπτυξη σχολείων, που θα εξυπηρετήσουν τις πολιτικές επιδιώξεις, γεγονός που θεωρητικά γίνεται απόλυτα κατανοητό. Όπως τονίζει ο Ι. Κολιόπουλος: «Όπως ήταν φυσικό, δηλώσεις και διακηρύξεις εθνικού φρονήµατος, που είχαν εξασφαλιστεί µε τη βία ή την απειλή βίας, αποδείχτηκαν εφήµερα κέρδη αυτών που τις είχαν εκµαιεύσει...περισσότερο ασφαλής δείκτης εθνικού φρονήµατος ήταν η καθηµερινή ταύτιση µε τον κατεξοχήν φορέα της νεωτέρας εθνικής ιδεολογίας και συντελεστή στη διαµόρφωση της σύγχρονης εθνικής ταυτότητας, το εθνικό σχολείο, καθώς και µε την αντίστοιχη εκκλησία». 25 Στον ίδιο βασικό άξονα χειρίστηκαν την εξωτερική τους πολιτική Βούλγαροι, Σέρβοι, Ρουµάνοι και Έλληνες. Ως αφετηρία της βουλγαρικής αλυτρωτικής σκέψης θεωρείται το ιστορικό σύγγραµµα του µοναχού Παΐσιου, που κυκλοφόρησε αρχικά σε χειρόγραφα αντίγραφα το 1762, και τυπώθηκε το 1844, οπότε και γνώρισε µεγάλη απήχηση ανάµεσα στους Βουλγάρους. 26 Ο βουλγαρικός εθνικισµός, παρακινούµενος από την σύµπτωση των ρωσικών συµφερόντων στην περιοχή, τα οποία εξυπηρετούνται και από την αποστολή πρακτόρων, εκδηλώνεται µε µια ασύλληπτη δυναµική έκτοτε και διεκδικεί για λογαριασµό του τους σλαβόφωνους πληθυσµούς της περιοχής. Οι εξελληνισµένοι, αλλά φανατικοί βουλγαροµακεδόνες ηµήτριος και Κωνσταντίνος Μιλαδίνωφ αναλαµβάνουν στα µέσα του 19ïõ αιώνα τον προσεταιρισµό των σλαβόφωνων πληθυσµών του βόρειου µακεδονικού χώρου 27 στην ιδέα της εκκλησιαστικής 24 Σύµφωνα µε τον τίτλο του βιβλίου του Ιωάννη Κολιόπουλου. «Λεηλασία φρονηµάτων»: το µακεδονικό ζήτηµα στην κατεχόµενη Μακεδονία,! , Θεσσαλονίκη Βλ. Κολιόπουλου, Ιωάννη, όπ.π. σ Ο Παΐσιος αναφέρεται στην ανάγκη να γνωρίσει το βουλγαρικό έθνος την ιστορία του: «Βούλγαρε! Μάθε να γνωρίζης την φυλήν και την γλώσσαν σου. Αγάπα την πατρίδα σου και προσπάθησε να µάθεις ποίον υπήρξε κάποτε το έθνος σου και αν είχε τσάρους, πατριάρχας και αγίους. Οι άλλοι λαοί σπουδάζουν και ξέρουν την ιστορίαν τους...βούλγαρε µην απατάσαι, αλλά µάνθανε, εκτίµα και τίµα την ιδίαν σου γλώσσαν και την φυλήν σου, διότι η βουλγαρική τιµιότης και απλότης είναι πολύ προτιµότεραι της ελληνικής υπουλότητος και του ελληνικού δόλου...» Βλ. Λάσκαρι, Μ.Θ., Το Ανατολικόν ζήτηµα , Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Πουρνάρα, 1948, σ Περισσότερα στοιχεία για τη δράση των αδελφών Μιλαδίνωφ βλ στο Βακαλόπουλου, Κ., Ιστορία του Βόρειου Ελληνισµού: Μακεδονία,, σ.195

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΘΑ ΙΙ Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

ΚΘΑ ΙΙ Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΘΑ ΙΙ Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 1: Δομές και λειτουργίες της εκπαίδευσης-θεσμοθέτηση των εκπαιδευτικών διαδικασιών στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Dr. Ηλίας Γαλανός Δημοτικός Σύμβουλος Φραγκφούρτης Πρόεδρος Συντονιστικής Επιτροπής Δικτύου Ελλήνων Αποδήμων Αιρετών Αυτοδιοίκησης της Ευρώπης Αξιότιμοι

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας.

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας. Οµιλία του Προέδρου του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας κ. Γ. Καραµπάτου στο Α.Τ.Ε.Ι. Καλαµάτας µε θέµα: «Η ανάγκη συνεργασίας µεταξύ Επιµελητηρίου και Πανεπιστηµίων µέσω των γραφείων διασύνδεσης» Τρίτη, 30 Σεπτεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: «ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ». Φοιτητές:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη (1789-1909) ΑΘΗΝΑ 1999 1ο Μέρος (κεφάλαια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη Αθήνα Απρίλιος 2008 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Στις επόμενες σελίδες γίνεται μια πρώτη προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι Σπουδές του Φύλου στην Ανώτατη και Ανώτερη Εκπαίδευση στην Ελλάδα

Οι Σπουδές του Φύλου στην Ανώτατη και Ανώτερη Εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιωάννα Λαλιώτου Οι Σπουδές του Φύλου στην Ανώτατη και Ανώτερη Εκπαίδευση στην Ελλάδα Οµιλία στο συνέδριο του Ιστορικού Αρχείου του Πανεπιστηµίου Αθηνών, «Πανεπιστήµιο και µεταρρυθµίσεις στην Ελλάδα: Ιστορικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 1: Η πολυπολιτισμικότητα στην κοινωνία και στο σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου 125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Ιστορία και εξέλιξη του Τμήματος Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας αποτελεί οργανική εξέλιξη του πρώτου στην ιστορία Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Όλγα Ιακωβίδου, Καθηγήτρια ΑΠΘ Τµήµα Γεωπονίας, Τοµέας Αγροτικής Οικονοµίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης e-mail:olg@agro.auth.gr Ο αγροτουρισµός,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο:

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟ ΙΚΑ ΜΕ ΚΡΙΤΕΣ 1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ιδεολογικά, θεσµικά και πρακτικά ζητήµατα». ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Επιστηµονική Επετηρίδα

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΟ ΒΑΘΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 Περιεχόμενα 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Σκοπός και αντικείμενο της εργασίας... 43 2. Ο Άρειος Πάγος...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών.

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Κυρίες και κύριοι, σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Το σημερινό γεγονός αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις...

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις... Περιεχόμενα Εικόνες......................................................... Χάρτες και πίνακες............................................... Ευχαριστίες.....................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού Η ξεκάθαρη εφαρμογή της αντιρατσιστικής πολιτικής του Υ.Π.Π. στη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ)

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ) Γ. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ 1. Η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) 1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει την περίθαλψη των προσφύγων την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Επιτάφιος

Περικλέους Επιτάφιος ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (Θεωρητική Κατεύθυνση) ΘΟΥΚΥ Ι Η Περικλέους Επιτάφιος Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο εκέµβριος 2005 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τη διενέργεια του Αναπτυξιακού Συνεδρίου της Περιφέρειας, αλλά και από τις επιµέρους συσκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο 1 Χαρτογραφώντας την κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο από το 13 ο έως το 18 ο αι. 1.1 Περίληψη Οι µαθητές καλούνται να δηµιουργήσουν χάρτες της Ανατολικής Μεσογείου που να απεικονίζουν τις αλλαγές στην

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα OΜΙΛΙΑ του Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής των ιεθνών ράσεων του Συνδέσµου Ελληνικών Βιοµηχανιών κ. Θανάση Λαβίδα στο Συνέδριο του Υπουργείου Εξωτερικών «Ο Ρόλος των Υπουργείων Εξωτερικών στην Οικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γιαννάκης Βασιλειάδης Εκπαιδευτικός Υποψήφιος ιδάκτορας Ανάπτυξη Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφυπουργός

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφυπουργός ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφυπουργός ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΚΑΛΑΦΑΤΗ ΣTΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ (ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ) ΜΕ ΘΕΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα