ΑΝΔΡΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΔΡΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ"

Transcript

1 ΑΝΔΡΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Μπακαλιάνου Κωνσταντία Μαιευτήρας Γυναικολόγος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστημονικός Συνεργάτης Β Πανεπιστημιακής Γυναικολογικής Μαιευτικής Κλινικής «Αρεταίειο» Νοσοκομείο

2 Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας

3

4 Ηλικία και ανδρική αναπαραγωγική λειτουργία Αν και η ηλικία έχει δυσμενή επίδραση στην ανδρική αναπαραγωγική λειτουργία, εν τούτοις σε σχέση με την γυναίκα είναι λιγότερο φανερή. Η ποιότητα του σπέρματος, η ανδρική γονιμότητα ως και η παραγωγή ανδρογόνων και η τεστοστερόνη ορού ελαττώνονται βαθμιαία, καθώς η ηλικία αυξάνει. Ο όγκος, η κινητικότητα και η αναλογία των μορφολογικά φυσιολογικών σπερματοζωαρίων, αλλά όχι η συγκέντρωση του σπέρματος, ελαττώνονται βαθμιαία, καθώς αυξάνει η ηλικία. Eskenazi et al Hum Reprod 2003

5 Η πιθανότητα ενός άνδρα να επιτύχει εγκυμοσύνη μέσα σε ένα χρόνο είναι 50% μικρότερη όταν είναι άνω των 35 ετών σε σχέση με ένα άνδρα κάτω των 25 ετών. Ford et al Hum Reprod 2000 Ο χρόνος του να επιτύχει εγκυμοσύνη ένας άνδρας άνω των 45 ετών είναι 5 φορές μεγαλύτερος από ένα άνδρα 25 ετών. Hassan and Killick Fertil Steril 2000 Η ανδρική γονιμότητα αρχίζει να αποκλίνει από την ηλικία των 30 ετών. Faber et al Fertil Steril 1997 Dunson et al Hum Reprod 2002

6 Οι πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί που ευθύνονται για την αποκλίνουσα ανδρική γονιμότητα είναι οι εξής: Οι κυτταρικές ή φυσιολογικές μεταβολές στην αναπαραγωγική οδό Hermann et al Exp Gerontol 2000 Τα επίπεδα της FSH αυξάνουν μετά την ηλικία των 30. Η ελάττωση του όγκου σπέρματος μπορεί να αποδοθεί στην ελαττωμένη διεγερτική δράση των ανδρογόνων στον προστάτη και στις σπερματοδόχους κύστεις, εφόσον η τεστοστερόνη ελαττώνεται με την ηλικία. Veldhuis J Androl 1999 Οι αριθμητικές και δομικές ανωμαλίες των χρωμοσωμάτων των σπερματοζωαρίων αυξάνουν σε συχνότητα με την ηλικία. Kidd et al Fertil Steril 2001, Eskenazi et al Hum Reprod 2003

7 Ανεπάρκεια ανδρογόνων στον γηράσκωντα άνδρα Ο γηράσκων άνδρας συνοδεύεται από ελάττωση των επιπέδων της Τ. Η SHBG και τα επίπεδα των οιστρογόνων μπορεί να αυξηθούν σε συνάρτηση με την αύξηση του σπλαχνικού λίπους. Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται σαν ανδρόπαυση, ανδρικό κλιμακτήριο, ανδροπενία, μερικός υπογοναδισμός και ADAM (Androgen Deficiency in the Aging Male) ή PADAM (Partial Androgen Deficiency in the Aging Male). Τελευταία χρησιμοποιείται ο όρος Late Οnset Ηypogonadism in males (LOH).

8 Μεταβολές και άλλων ορμονών στον γηράσκωντα άνδρα Κορτικοειδών Λεπτίνης DHEΑ-S GH E 2 T 4 Μελατονίνης Η έκπτωση της γοναδικής λειτουργίας είναι βαθμιαία και μακροχρόνια. Τα επίπεδα της ελεύθερης Τ ορού ελαττώνονται βαθμιαία κατά 1% ετησίως. Η διάγνωση της LOH για να θεωρείται βέβαιη πρέπει υποχρεωτικά να συνδυάζει την κλινική εκτίμηση με την εργαστηριακή επιβεβαίωση.

9 Κλινική εκτίμηση Ελάττωση της libido. Ελάττωση των στύσεων. Ελάττωση μυϊκής μάζας. Μεταβολές θυμικού και διανοητικής κατάστασης. Ελάττωση της τριχώσεως και μεταβολές στο δέρμα. Αύξηση του σπλαχνικού λίπους. Ελάττωση της οστικής πυκνότητας. Ορχική ατροφία. Γυναικομαστία. Εργαστηριακή Επιβεβαίωση Ολική Τ ορού. Ελεύθερη Τ ορού. Βιοδιαθέσιμη Τ ορού.

10 Θεραπεία Ένδειξη θεραπείας υποκατάστασης με Τ αποτελεί ο υπογοναδισμός, εφόσον αποκλειστούν ορισμέ-νες καταστάσεις που αποτελούν αντενδείξεις: Καρκίνος προστάτη. Καρκίνος μαστού. Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη σε αποφρακτικό στάδιο. Σύνδρομο άπνοιας κατά την διάρκεια του ύπνου. Αιματοκρίτης >55% Η τεστοστερόνη μπορεί να χορηγηθεί με ενδομυϊκές ενέσεις εστέρων Τ, με δισκία από το στόμα, με διαδερμική χορήγηση (patches ή gel) και υποδόρια εμφυτεύματα.

11 Παρενέργειες θεραπείας υποκατάστασης Ηπατοξικότητα. Διαταραχές θυμικού. Πολυερυθραιμία. Επιδείνωση του συνδρόμου άπνοιας κατά την διάρκεια του ύπνου. Γυναικομαστία Επιδείνωση των αποφρακτικών συμπτωμάτων σε άνδρες με καλοήθη υπερτροφία προστάτη Αύξηση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων Η χορήγηση της Τ πρέπει να συνοδεύεται από κλινική και εργαστηριακή παρακολούθηση του ασθενούς. Κριτήριο της θεραπείας είναι η αύξηση των επιπέδων της Τ ορού σε επίπεδα μεγαλύτερα προ της ενάρξεως της θεραπείας, χωρίς να υπερβαίνουν τα φυσιολογικά επίπεδα των νεαρών ανδρών.

12 Eκτίμηση της ανδρικής υπογονιμότητας Οόροςυποδηλώνειτηναδυναμία σύλληψης μετά από περίοδο ελευθέρων σχέσεων τουλάχιστον 12 μηνών. Αφορά το ζευγάρι και όχι μεμονωμένα άτομα. Διακρίνεται σε πρωτοπαθή και δευτεροπαθή. 1. Πρωτοπαθής: απουσία εγκυμοσύνης στις σχέσεις του ασθενούς κατά το παρελθόν. 2. Δευτεροπαθής: Προηγηθείσα πατρότητα ή επίτευξη εγκυμοσύνης, ανεξάρτητα συντρόφου.

13 Στόχοι διαγνωστικής προσέγγισης Αναστρέψιμες καταστάσεις. Μη αναστρέψιμες καταστάσεις, που αντιμετωπίζονται με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (ίδιο σπέρμα). Μη αναστρέψιμες καταστάσεις που αντιμετωπίζονται με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (δωρεά σπέρματος). Σοβαρές υποκείμενες καταστάσεις. Γενετικές χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Sharlip et al Fertil Steril 2002

14 Αιτίες ανδρικής υπογονιμότητας Δύνανται να καταταγούν σε 3 μεγάλες κατηγορίες: 1. Ανωμαλίες παραγωγής σπέρματος 2. Ανωμαλίες της σπερματικής λειτουργίας 3. Αποφράξεις του εκφορητικού συστήματος

15 1. Ανωμαλίες παραγωγής σπέρματος Πρωτοπαθής ορχική ανεπάρκεια (υπεργοναδοτροπικός υπογοναδισμός) οφειλομένη σε γενετικές αιτίες (Klinefelter σύνδρομο, μικροελλείψεις Υ χρωμοσώματος) ή άμεση κάκωση των όρχεων που μπορεί να αφορά την ανατομία (κρυψορχία, κιρσοκήλη), σε λοίμωξη (παρωτιτιδική ορχίτιδα), σε όγκους υποθαλάμου υποφύσεως και σε περιβαλλοντικούς τοξικούς παράγοντες καθώς και σε φαρμακευτικές ουσίες. Βαρέα μέταλλα, ορυκτέλαια, συνθετικά στεροειδή, εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, αναισθητικά αέρια, νευροτοξίνες, έκθεση σε ακτινοβολία, υψηλές θερμοκρασίες, κάπνισμα, κατανάλωση αλκοολούχων ποτών και χρήση τοξικομανιογόνωων ουσιών. Ψυχομιμητικά-ψυχοθεραπευτικά, χημειοθεραπευτικά, συνθετικά στεροειδή, αναστολείς ενζύμων και οι ανταγωνιστές του υποδοχέα Η 2 της ισταμίνης.

16 2.Ανωμαλίες της σπερματικής λειτουργίας 3. Αποφράξεις του εκφορητικού συστήματος Παρουσία αντισπερματικών αντισωμάτων. Προστατίτιδα Κιρσοκήλη. Ανεπάρκεια της ακροσωμιακής αντίδρασης. Βιοχημικές ανωμαλίες ή ανωμαλίες με τη σύζευξη του σπέρματος ή την διείσδυση. Βασεκτομή. Συγγενής αμφοτερόπλευρη απουσία ή απόφραξη των σπερματικών πόρων και της επιδιδυμίδας.

17 Διαγνωστική προσέγγιση του υπογόνιμου άνδρα I. Ιστορικό του ασθενούς με διάκριση για πρακτικούς λόγους σε ατομικό, ανδρολογικό και αναπαραγωγικό.

18 Διαγνωστική προσέγγιση του υπογόνιμου άνδρα ΙΙ. Φυσική εξέταση ΙΙΙ. Σπερμοδιάγραμμα

19 Σπερμοδιάγραμμα Κυρίαρχη θέση στον εργαστηριακό έλεγχο. Απαραίτητο για την εκτίμηση της γονιμότητας, ανεξάρτητα από την ύπαρξη σημείων ανεπάρκειας ή όχι. Μετά από αποχή 2 έως 5 ημερών κάθε φορά, πρέπει να γίνονται τουλάχιστον 2 αναλύσεις σε διάστημα 4 έως 12 εβδομάδων. Οι τιμές αναφοράς (Π.Ο.Υ) δεν είναι οι ελάχιστες που απαιτούνται για να είναι γόνιμος ένας άνδρας. Απλά βασίζονται σε μακροχρόνιες μελέτες υγιών και γόνιμων αρρένων από πολλούς ερευνητές.

20 Εργαστηριακές εξετάσεις σπέρματος Η Π.Ο.Υ χωρίζει τις εργαστηριακές εξετάσεις του σπέρματος σε 3 κατηγορίες: 1. Εξετάσεις ρουτίνας (standard tests) 2. Eξετάσεις προαιρετικές ή επιλογής (optional tests) 3. Ερευνητικές εξετάσεις (research tests)

21 1. Eξετάσεις ρουτίνας Σπερμοδιάγραμμα Αναζήτηση αντισπερματικών αντισωμάτων στο σπερματικό υγρό. (ΙΒΤ, MAR) Σπερμοδιάγραμμα Μακροσκοπική εξέταση Μικροσκοπική εξέταση Στη μακροσκοπική εξέταση βλέπουμε το χρόνο ρευστοποίησης, τη γλοιότητα, όγκο, χροιά και το ph.

22 1. Eξετάσεις ρουτίνας Στη μικροσκοπική εξέταση έχουμε μέτρηση του αριθμού των σπερματοζωαρίων (20 εκ./ml). Επιπλέον μέτρηση των στρογγυλών κυττάρων (πυοσφαιρίων, σπερματίδων). Η τιμή αναφοράς για τα πυοσφαίρια είναι 1 εκ./ml, αλλά δεν υπάρχει τιμή αναφοράς για τα κύτταρα της σπερματικής σειράς. Αζωοσπερμία: Πλήρης απουσία σπερματοζωαρίων από το σπερματικό πλάσμα (1%, 10-15%). Αποφρακτική και μη αποφρακτική. Ολιγοζωοσπερμία: αριθμός σπερμζ <20x10 6 /ml. Συνδέεται με κιρσοκήλη, υπογοναδισμό, μικροελλείψεις στο Υ χρωμόσωμα. Ενδοκρινολογική και γενετική εκτίμηση ενδείκνυνται στην οξεία ολιγοζωοσπερμία (<5 x10 6 /ml).

23 1. Eξετάσεις ρουτίνας Η μέτρηση της κινητικότητας, με την ύπαρξη τεσσάρων τύπων κινήσεων: Ηζωηρήπροωθητική, η νωθρή προωθητική, η επιτόπια και τέλος τα ακίνητα σπερματοζωάρια. Ητιμήαναφοράςείναιτο25% για τα σπερματοζωάρια με ζωηρή προωθητική κίνηση, είτε το 50% γιατοάθροισμασπερματοζωαρίωνπου κινούνται με ζωηρή και νωθρή κίνηση. Ασθενοσπερμία συνδέεται με αντισπερματικά αντισώματα, λοιμώξεις, κιρσοκήλη και μερική απόφραξη των εκσπερματιστικών πόρων. Αν τα ακίνητα σπερματοζωάρια ξεπερνούν το 50% είναι απαραίτητη η χρήση εοζίνης.

24 1. Εξετάσεις ρουτίνας Η τελευταία μέτρηση αφορά τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Τα σπερματοζωάρια μονιμοποιούνται και βάφονται με ειδικές χρωστικές. Εκτιμάται το μέγεθος και το σχήμα της κεφαλής, ο αυχένας και η ουρά του σπερματοζωαρίου, καθώς και το μέγεθος του ακροσώματος. Τερατοζωοσπερμία: <14% με αυστηρά κριτήρια κατά Kruger. Η μορφολογία των σπερματοζωαρίων θεωρείται σήμερα μια από τις σημαντικότερες παραμέτρους της δυνητικής γονιμότητας του σπέρματος και παρουσιάζει την υψηλότερη θετική συσχέτιση με την εξωσωματική γονιμοποίηση. Αν και τα παραπάνω είναι γνωστά, εκείνο που δεν είναι γνωστό είναι το θέμα του ποιοτικού ελέγχου αυτών των μετρήσεων.

25 Μορφολογία, κινητικότητα και αριθμός σπερ/ων στον γόνιμο και υπογόνιμο άνδρα Αριθμός (10 6 /ml) Κινητικότητα Μορφολογία ΓΟΝΙΜΟΙ 67±50 54±13% 14±5% ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΙ 52±42 49±15% 11±6% Αριθμός (10 6 /ml) Κινητικότητα Μορφολογία ΓΟΝΙΜΟΙ >48 >63% >12% ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΙ <13.5 <32% <9% Guzick et al N Engl J Med 2001

26 2. Προαιρετικές ή επιλογής εξετάσεις i. Καλλιέργεια σπέρματος για τον έλεγχο των αερόβιων και αναερόβιων μικροοργανισμών. ii. Βιοχημικές εξετάσεις σπέρματος που δίνουν πληροφορίες για τη λειτουργία των επικουρικών γεννητικών αδένων. (Zn, κιτρικό οξύ, όξινη φωσφατάση, φρουκτόζη, α-γλυκοσιδάση, ανασταλτίνη-β). iii. Δοκιμασία της υποωσμωτικής διόγκωσης που προσδιορίζει το ποσοστό των ζωντανών σπερματοζωαρίων, εκτιμώντας παράλληλα και την ακεραιότητα της μεμβράνης τους στη περιοχή της ουράς. Όταν ανταποκρίνονται λιγότερα από τα μισά σπερματοζωάρια, σπάνια επιτυγχάνεται εγκυμοσύνη in vivo.

27 2. Προαιρετικές ή επιλογής εξετάσεις iv. Μέτρηση της κινητικότητας με τη χρήση αυτόματων αναλυτών (CASA), όπου και προσδιορίζονται χαρακτη-ριστικά της κίνησης (ταχύτητα και γραμμικότητα κίνησης, απόκλιση κεφαλής από τη μέση γραμμή). v. Υπολογισμός των δεικτών ανωμαλιών των σπερματοζωαρίων. Ο δείκτης υπολογίζεται με βάση τον αριθμό των ανωμα-λιών και τον αριθμό των ανώμαλων σπερματοζωαρίων. Έχει συσχετισθεί τόσο με την ικανότητα γονιμοποίησης,όσο και με το αποτέλεσμα της εξωσωματικής γονι-μοποίησης.

28 3. Ερευνητικές εξετάσεις i. Προσδιορισμός των ελευθέρων ριζών οξυγόνου στο σπερματικό υγρό (οξειδωτικό stress). ΗΠ.Ο.Υ έχει στο εγχειρίδιο της μόνο ορισμένες από αυτές που μπορούν να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες στον κλινικό ιατρό: Οι ελεύθερες ρίζες σε υψηλές συγκεντρώσεις προκαλούν βλάβη στα λιπίδια της κυτταρικής μεμβράνης. Συνέπειες του οξειδωτικού stress είναι οι βλάβες στο DNA, πλημμελής ακροσωμιακή αντίδραση, ελάττωση κινητικότητας και διαταραχές στην σύντηξη

29 3. Ερευνητικές εξετάσεις ii. Ικανότητα του σπερματοζωαρίου να συνδεθεί με την διαφανή ζώνη του ωαρίου (Hemizona assay). Χρησιμοποιούνται ωάρια που δεν γονιμοποιήθηκαν στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Ο αριθμός των σπερματοζωαρίων που μπορούν να συνδεθούν με τη διαφανή ζώνη σχετίζεται με την γονιμοποιητική ικανότητα του σπέρματος. Ο ελάχιστος αριθμός διαθέσιμων ωαρίων από την εξωσωματική περιορίζει την χρήση του test.

30 3. Ερευνητικές εξετάσεις iii. Αντίδραση ακροσώματος. Χρησιμοποιώντας χημικά μέσα δυνάμεθα να προκαλέσουμε την αντίδραση ακροσώματος. Τα σπερματοζωάρια μπορούν και αυθόρμητα να υποστούν την αντίδραση ακροσώματος. Το αποτέλεσμα της προκλητής καθορίζεται από τηνδιαφοράτηςαυθόρμητηςαπότηνπροκλητή αντίδραση. Οι υπογόνιμοι άνδρες εμφανίζουν μία ελαττωμένη αντίδραση ακροσώματος.

31 3. Ερευνητικές εξετάσεις iv. Δοκιμασία εισόδου των σπερματοζωαρίων σε ωάρια χάμστερ. Αφαίρεση κυττάρων του ωοφόρου δίσκου, καθώς επίσης και της διαφανούς ζώνης με τη χρήση ενζύμων. Η σύνδεση του ανθρώπινου σπερματοζωαρίου με την κυτταρική μεμβράνη του ωαρίου χάμστερ έχει ομοιότητες με αυτό που συμβαίνει φυσιολογικά. Παραμένει αμφιλεγόμενη παρόλο που εφαρμόζεται για 2 δεκαετίες, λόγω του μεγάλου ποσοστού των ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων.

32 3. Ερευνητικές εξετάσεις v. Δοκιμασίες εκτίμησης της σύστασης και οργάνωσης του DNA. Bλάβες του DNA (>30% των σπερματοζωαρίων) επηρεάζουν αρνητικά τη γονιμότητα των σπερματοζωαρίων. Τα όρια της ακεραιότητας του DNA που καθορίζουν την πρόγνωση της εγκυμοσύνης δεν έχουν ακόμη ορισθεί μεταξύ γόνιμων και υπογόνιμων ανδρών.

33 Ενδοκρινικός έλεγχος Αναγκαίος, τόσο από διαγνωστική όσο και προγνωστική άποψη, παρόλο το χαμηλό ποσοστό συμμετοχής των αμιγώς ενδοκρινικών αιτίων στην ανδρική υπογονιμότητα (ποσοστό μικρότερο του 1% με τον υπογοναδοτροπικό υπογοναδισμό). Ενδείξεις για ενδοκρινικό έλεγχο σε υπογόνιμους άνδρες: 1. Ανώμαλο σπερμοδιάγραμμα (συγκέντρωση <10 6 /ml) 2. Σεξουαλική δυσλειτουργία (ανικανότητα, ελάττωση libido) 3. Συμπτώματα και σημεία ενδοκρινοπάθειας

34 Ενδοκρινικός έλεγχος Ο βασικός ενδοκρινικός έλεγχος συνίσταται στην μέτρηση της FSH και της ολικής τεστοστερόνης, η οποία είναι πιο αξιόπιστη απότοπροσδιορισμότηςελεύθερηςτεστοστερόνης. Ολική Τ <300 ng/dl απαιτεί το προσδιορισμό LH, PRL και της ελεύθερης τεστοστερόνης. Σε υπογοναδοτροπικό υπογοναδισμό παρατηρείται μείωση και των 3 ορμονών. Σε άνδρες με ανώμαλη σπερματογένεση η FSH είναι φυσιολογική ήαυξημένη, ενώ οι LH και Τ φυσιολογικές. Σε περιπτώσεις ορχικής ανεπάρκειας οι FSH και LH είναι αυξημένες, ενώ η Τ κυμαίνεται σε φυσιολογικά ή χαμηλά επίπεδα. Άνδρες με εκκρίνοντες PRL υποφυσιακούς όγκους έχουν φυσιολογικές ή χαμηλές συγκεντρώσεις γοναδοτροπινών, χαμηλή Τ και αυξημένη PRL. MRI είναι απαραίτητη σε άνδρες με υπογοναδοτροπικό υπογοναδισμό, με ή χωρίς υπερπρολακτιναιμία.

35 Υπερηχογράφημα οσχέου Οι υπέρηχοι προσφέρουν μεγάλη βοήθεια στη διερεύνηση κρυψορχίας, στην εκτίμηση του ακριβούς όγκου των όρχεων, σε μη ανιχνεύσιμες κιρσοκήλες, σε σημεία επιδιδυμίτιδας και σε όγκους των όρχεων. Στη διερεύνηση των αιτίων του υπογοναδισμού και της υπογονιμότητας, είναι απαραίτητο το διορθικό υπερηχογράφημα για τον έλεγχο του προστάτη και των σπερματοδόχων κύστεων και ιδιαίτερα επί όξινου σπέρματος με ελαχίστη ή καθόλου φρουκτόζη.

36 Βιοψία όρχεος Σε αζωοσπερμικούς άνδρες η βιοψία μπορεί να χρησιμεύσει για διαγνωστικούς και προγνωστικούς λόγους. Αυξημένη FSH δεν απαιτεί διαγνωστική βιοψία. Διαγνωστική βιοψία ενδείκνυται για αζωοσπερμικούς άνδρες με φυσιολογικό μέγεθος όρχεων και φυσιολογική FSH. Όταν εφαρμόζεται η βιοψία, τμήμα ορχικού ιστού μπορεί να κρυοσυντηρηθεί για μελλοντική ICSI.

37 Γενετική εκτίμηση Η υπογονιμότητα μπορεί να είναι γενετικής αιτιολογίας. Ο αριθμός ή η δομή των χρωμοσωμάτων παρουσιάζει ανωμαλίες ή ένα γονίδιο είναι ελαττωματικό. Ο γενετικός έλεγχος ενδείκνυται στην ανδρική υπογονιμότητα για 2 λόγους: πρώτον, για να καταλάβουμε καλύτερα τις πιθανές αιτίες αζωοσπερμίας ή ΟΑΤ και δεύτερον, για να μπορούμε να προσφέρουμε γενετική συμβουλευτική στον ασθενή, την σύντροφό του και στην οικογένειά του. Οι υπογόνιμοι άνδρες με φυσιολογικό καρυότυπο παράγουν ανώμαλα σπερματοζωάρια λόγω ενός τροποποιημένου ενδοορχικού περιβάλλοντος, ο οποίος έχει αρνητική επίδραση πάνω στους μηχανισμούς που ελέγχουν τον διαχωρισμό των χρωμοσωμάτων κατά τη κυτταρική διαίρεση. Το ποσοστό της ανευπλοειδίας είναι σημαντικά μεγαλύτερο στους ασθενείς με αλλοιωμένους παραμέτρους του σπέρματος. Μερικοί ασθενείς με αυξημένο ποσοστό σπερματοζωαρίων με γενετικές ανωμαλίες είναι πιθανόν να επιτύχουν εγκυμοσύνη, βέβαια όμως με αυξημένο κίνδυνο ενός γενετικά ανώμαλου απογόνου. Calogero et al 2003

38 Αριθμητικές ανωμαλίες Σύνδρομο Klinefelter Η πιο συχνή χρωμοσωμική ανωμαλία: προκαλεί υπογοναδισμό και υπογονιμότητα Iστολογία των όρχεων δείχνει ατροφία των κυττάρων της σπερματογένεσης και ίνωση των σπερματικών σωληναρίων. 47,ΧΧΥ - 46,ΧΥ/47,ΧΧΥ ή 48,ΧΧΧΥ 1: γεννήσεις αγοριών 3 % υπογόνιμους άνδρες 11 % αζωοσπερμικούς 0,7 % ΟΑΤ Μωσαϊκό: μπορεί να τεκνοποιήσει - 23,Χ -23,Υ και 24,ΧΥ Θεραπευτική αντιμετώπιση: ICSI, MESA, TESE. Σύνδρομο του διπλού Υ (47,ΧΥΥ) - σπερματογένεση φυσιολογική, μερικοί παρουσιάζουν διαταραχές της σπερματογένεσης. - λόγω αυξημένου κινδύνου ανωμαλιών (24,ΧΥ ή 24,ΥΥ) η ΠΕΔ επιβάλλεται.

39 Δομικές ανωμαλίες Υ χρωμόσωμα Οι ασθενείς με ελλείμματα στις AZF περιοχές με τη βοήθεια βιοψίας όρχεως είχαν μια ποικιλία στο είδος και στο βαθμό της σπερματογενετικής βλάβης: AZFa: κυρίως με αζωοσπερμία σαν Σύνδρομο μόνο με κύτταρα Sertoli και λιγότερο με ολιγοζωοσπερμία. AZFb: με νορμοζωοσπερμία, ολιγοζωοσπερμία ή με αζωοσπερμία. AZFc: με μέτρια εώς βαριά ολιγοζωοσπερμία ή με αζωοσπερμία. AZFd: η βλάβη στη σπερματογένεση είναι ήπια και συνδέεται με ανώμαλη μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Προτείνεται σε όλους τους άνδρες με <5 εκατ/ml να γίνει έλεγχος του Υ ανεξάρτητα από την παρουσία και άλλων αιτιών υπογονιμότητας (κιρσοκήλη, κρυψορχία).

40 Κυστική ίνωση (ΚΙ) και ανδρική υπογονιμότητα Μεταβιβάζεται κατά τον αυτοσωμικό υπολειπόμενο χαρακτήρα. Οφείλεται σε μεταλλάξεις του γονιδίου CFTR (Cystic Fibrosis Transmembrane Conductance Regulator). Απαραίτητες οι μεταλλάξεις και στα 2 αλληλόμορφα. Το % τωνενηλίκωνανδρώνμεκιεμφανίζουν CBAVD, ενώ στους άνδρες χωρίς ΚΙ στο 1-2 %. Οι άνδρες με CBAVD έχουν αποφρακτική αζωοσπερμία. Η σπερματογένεση είναι φυσιολογική. Το σπέρμα μπορεί να ληφθεί με MESA ή TESE για ICSI. Έλεγχος για μεταλλάξεις του CFTR πρέπει να γίνουν τόσο στους άνδρες όσο και στις συντρόφους τους.

41 Άλλες γνωστές γενετικές αιτίες ανδρικής υπογονιμότητας Μυοτονική δυστροφία: 1:8000, % των ανδρών =ατροφία των ορχικών σωληναρίων-οατ, απαραίτητη ηπεδ. σ. Kallman: υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός λόγω βλάβης στην έκκριση της GnRH και ανοσμία. Μετά από ορμονική θεραπεία είναι ικανοί να γονιμοποιήσουν. σ. Kartagener: ασθενοζωοσπερμία, γονιμοποίηση με ICSI. σ. Κennedy: νευρομυική ασθένεια, μυϊκή αδυναμία με ορχική ατροφία και ολίγο- ήαζωοσπερμία.

42 «Σπάνιες» γενετικές ανωμαλίες σ. Noonan: ολιγο- ή αζωοσπερμία,υπεύθυνο είναι το γονίδιο PTPN 11 στο χρωμόσωμα 12q. σ. Aarskog Scott: ανωμαλίες στο ακρόσωμα των σπερματοζωαρίων. σ. Beckwith-Wiedemann: κρυψορχία. Aδρενομυελονευροπάθεια: ολιγο- ήαζωοσπερμία. Τα σ. Bardet-Biedl και Prader-Labhardt-Willi: υπογοναδισμό, διανοητική καθυστέρηση, έλλειψη έκφρασης των πατρικών αλληλόμορφων στο χρωμόσωμα 15q. Η σπερματογένεση έχει σταματήσει στο στάδιο των σπερματίδων. Μιτοχόνδρια: ανωμαλίες στην παραγωγή ενέργειας με επακόλουθο ανδρική υπογονιμότητα.

43 Ακτινοβολία Προκαλεί βλάβες του σπερματικού επιθηλίου. Σημαντικό: δόση, διάρκεια και ρυθμός χορήγησης. 2-4 Gy (10mGy=1 rad) καταστρέφει σπερματογόνια, ενώ τα ωριμότερα γεννητικά κύτταρα επιβιώνουν. Πρώτες 6 εβδομάδες: Μικρή μείωση της γονιμότητας. Στειρότητα: Ναι, εξαρτάται από τη δόση. Απόγονοι: Κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών, καρκίνου στην παιδική ηλικία και πολυπαραγοντικών νοσημάτωνστηνενήλικηζωή. Προτείνεται ένα διάστημα 6 μηνών για την επίτευξη εγκυμοσύνης (Bydder SA et al.australasian Radiology 2005).

44 Χημειοθεραπεία Χημειοθεραπευτικά: Μεταλλαξιογόνα. Περιορισμένες πληροφορίες για την αναπαραγωγή μετά τη θεραπεία. Αμέσως μετά την έναρξη χημειοθεραπείας, το σπέρμα πιθανόν να περιέχει γενετικές ανωμαλίες. Συστήνεται αναβολή 3 μήνες εώς 1 χρόνο μέχρι τη γονιμοποίηση Wyrobek AJ et al.j Natl Cancer Inst Monogr 2005

45 Συντηρητική θεραπεία ανδρικής υπογονιμότητας Διακρίνουμε 2 ευρύτερες ομάδες προσέγγισης στην θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιμότητας. A. Την αιτιολογική θεραπευτική προσέγγιση όταν ο αιτιολογικός παράγοντας είναι γνωστός. B. Την εμπειρική προσέγγιση όταν η απουσία αναγνωρίσιμου αιτιοπαθογόνου παράγοντα οδηγεί σε επιλογές μη ειδικές, άρα με αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα.

46 A. Αιτιολογική προσέγγιση 1.Υπογοναδοτροπικός Υπογοναδισμός Ορίζεται η δευτεροπαθής έκπτωση της λειτουργικότητας των όρχεων που οφείλεται σε υποθαλαμο-υποφυσιακή αιτιολογίας ανεπάρκεια έκκρισης γοναδοτροπινών, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την ανεπαρκή παραγωγή τεστοστερόνης και τη διαταραχή της γονιμότητας. Τα αίτια του υπογοναδισμού μπορεί να οφείλονται σε συγγενείς και σε επίκτητες διαταραχές.

47 i) Συγγενείς διαταραχές Ιδιοπαθής Υπογοναδοτροπικός Υπογοναδισμός (ΙΥΥ) Σύνδρομο Kallman Σύνδρομο Lawrence-Moon-Biedl ΙΥΥ και πνευματική καθυστέρηση Μετάλλαξη στο γονίδιο του υποδοχέα GnRH Διαταραχή στη δομή της β υποομάδας της LH Διαταραχή στη δομή της β υποομάδας της FSH ii) Eπίκτητες διαταραχές Πριν την ήβη Κρανιοφαρυγγίωμα Ηωσινόφιλο κοκκίωμα Μετά την ήβη Προλακτίνωμα (πιο συχνό) Σύνδρομο Cushing Μεγαλακρία Γοναδοτροπικά Θυρεοτροφικά αδενώματα Χρωμόφοβα Σάρκωμα Κοκκιωματώσεις Μεταστατικοί όγκοι στην υπόφυση Τραύμα, αιμορραγία στην υπόφυση Ακτινοβολία Αιμοχρωμάτωση Αυτοάνοση υποφυσίτιδα

48 Θεραπεία Η θεραπεία καθ όλη τη διάρκεια της ενήλικου ζωής συνίσταται στην υποκατάσταση των στεροειδών του φύλου. Η θεραπεία της υπογονιμότητας που οφείλεται σε ελαττωματική έκκριση της GnRH μπορεί να γίνει με είτε με κατά ώσεις χορήγηση GnRH είτε ενδομυϊκή χορήγηση συνδυασμού γοναδοτροπινών. Και τα δύο σχήματα έχουν ποσοστό αποτελεσματικότητας 90-95%. Η υποδόρια έγχυση για μακρύ χρονικό διάστημα (6 με 24 μήνες) γίνεται με δόσεις mg/kg/2h. Φυσιολογικά επίπεδα γοναδοτροπίνης δύναται να επιτευχθούν εντός 1 εβδομάδας, ενώ φυσιολογικά επίπεδα τεστοστερόνης εντός λίγων εβδομάδων.

49 Θεραπεία Παρόλα αυτά, διέγερση της σπερματογένεσης απαιτεί 1 χρόνο και πάνω από 2 χρόνια για την επίτευξη της μέγιστης ορχικής ανάπτυξης, σπερματογένεσης και γονιμότητας. Η θεραπεία με γοναδοτροπίνες αρχίζει με ενδομυϊκή χορήγηση ΗCG ( I.U/3 εβδομαδιαίως) για διάστημα 6 μηνών με ενδομυϊκή ή υποδόρια προσθήκη FSH ( I.U/3 εβδομαδιαίως), εφόσον επιτευχθούν ικανοποιητικά επίπεδα τεστοστερόνης.

50 A. Αιτιολογική προσέγγιση 2. Λοιμώξεις: Τα κριτήρια παρουσίας λοιμώξεων του γεννητικού συστήματος βάσει της Π.Ο.Υ είναι τα εξής: Βακτηριοσπερμία ή ανίχνευση χλαμυδίου του τραχώματος ή ουρεοπλάσματος σε ουρηθρικά επιχρίσματα μετά από μάλαξη του προστάτη(>10 5 /ml). Παρουσία λευκοκυτταροσπερμίας (>10 6 /ml). Θετικά ευρήματα από την κλινική εξέταση. Χαρακτηριστικά υπερηχογραφικά ευρήματα. Παρουσία ικανών σπερματοζωαρίων. συγκολλήσεων πυοσφαιρίων και Αντιβιοτικά ευρέως φάσματος. Οι συνέπειες της χρόνιας λοίμωξης του γεννητικού συστήματος όσον αφορά το σπέρμα και τη γονιμότητα είναι αμφιλεγόμενες. 3. Ανοσολογικά αίτια: Για να είναι το αποτέλεσμα κλινικά σημαντικό πρέπει να εμφανίζονται αντισπερματικά αντισώματα σε ποσοστό πάνω από 50%. Η αποτελεσματικότητα με θεραπευτική χορήγηση πρεδνιζόνης κρίνεται περιορισμένη αφού μόνο το 1/3 των ασθενών κατάφερε να πετύχει εγκυμοσύνη.

51 B. Εμπειρική προσέγγιση Αφορά ουσιαστικά την αντιμετώπιση της ιδιοπαθούς δυσπερμίας, η οποία ορίζεται ως η ολιγο-ασθενο-τερατο-ζωοσπερμία άγνωστης αιτιολογίας. Στοχεύει: Στην υπερδιέγερση του γοναδικού άξονα με στόχο την ενίσχυση της σπερματογένεσης. Στην υπερδιέγερση των ανδρογονοεξαρτώμενων λειτουργιών των επικουρικών μορίων του ανδρικού γεννητικού συστήματος.

52 Ιδιοπαθής Ολιγοασθενοσπερμία (ΟΤΑ) Αποτελεί το 30-40% των δυσπερμίων. Αγνώστου αιτιολογίας. Η αδυναμία εντοπισμού του επιπέδου της διαταραχής οδήγησε σε εμπειρικές θεραπείες. Ηέλλειψηκαλά τεκμηριωμένων διπλών τυφλών μελετών οδήγησε στην ευρεία εφαρμογή των μεθόδων υποστηριζόμενης αναπαραγωγής, η οποίακαι αυτή αποτελεί μια μορφή εμπειρικής θεραπείας. GnRH Εμπειρική Θεραπεία Γοναδοτροπίνες Αντιοιστρογόνα (ταμοξιφαίνη, κιτρική κλομιφένη) Μεστερολόνη Ενδεκανοική τεστοστερόνη Καλλικρεϊνη, βρωμοκρυπτίνη, αναστολείς αρωματάσηςτεστολακτόνη, GH, β- αναστολείς. Η WHO προτείνει το συνδυασμό ταμοξιφαίνης και του ασθενούς ανδρογόνου ενδεκανοική τεστοστερόνη.

53 Ενδείξεις χειρουργικής παρέμβασης στην αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας 1. Αποκατάσταση της βατότητας της εκφορητικής οδού των όρχεων: Απόφραξη επιδιδυμίδας Απόφραξη εκσπερματιστικού πόρου Έλλειψη τμήματος του σπερματικού πόρου 2. Αποκατάσταση του θερμορυθμιστικού μηχανισμού των όρχεων: Κιρσοκήλη Κρυψορχία Ανελκόμενοι όρχεις Ευμεγέθης υδροκήλη 3. Χειρουργικές επεμβάσεις σε συνδυασμό με ICSI: Λήψη σπερματοζωαρίων και ορχικού ιστού

54 1α. Απόφραξη της επιδιδυμίδας Κλινικοεργαστηριακές ενδείξεις: Παρουσία διογκωμένης, ευαίσθητης στην ψηλάφηση επιδιδυμίδας Αζωοσπερμία ή βαρεία ολιγοσπερμία Φυσιολογικός όγκος σπέρματος Φρούκτοζη σπέρματος >150mg/100 ml Αλκαλικό ph σπέρματος και φυσιολογική σπερματογένεση σε βιοψία όρχεων Επεμβάσεις αναστόμωσης σπερματικού πόρου-επιδιδυμίδας: Τελικο-τελική αναστόμωση Τελικο-πλάγια αναστόμωση Εμφάνιση βιώσιμων σπερματοζωαρίων στο σπέρμα επιτυγχάνεται σε 37-87% των περιπτώσεων και σε χρονικό διάστημα μεταξύ 3 και 18 μηνών μετά την επέμβαση ενώ, η πιθανότητα κύησης μπορεί να συμβεί στο 10-43%. Weidner and Pomerol EAU COURSE 2004

55 1β. Απόφραξη του σπερματικού πόρου Ο σπερματικός πόρος αποφράσσεται σπανιότερα σε σχέση με την επιδιδυμίδα, γεγονός που αποδίδεται στο ισχυρό μυϊκό τοίχωμα του. Εμφάνιση βιώσιμων σπερματοζωαρίων σε ποσοστό 75-99%, εντόςενόςμηνός. Πιθανότητα επίτευξης κύησης μεταξύ 46 και 82%. 1γ. Απόφραξη των εκσπερματιστικών πόρων Κλινικοεργαστηριακές ενδείξεις: Παρουσία ψηλαφητικά φυσιολογικών σπερματικών πόρων Αζωοσπερμία Βαρεία ολιγοσπερμία Μικρός όγκος σπέρματος Χαμηλά επίπεδα/ απουσία φρουκτόζης σπέρματος Όξινο ph σπέρματος Φυσιολογική σπερματογένεση σε βιοψία όρχεων

56 2. Αποκατάσταση του θερμορυθμιστικού μηχανισμού των όρχεων: Κιρσοκήλη Η κιρσοκήλη σαν αίτιο υπογονιμότητας είναι πλέον υπεράνω αμφισβήτησης, αν και δεν έχει εξηγηθεί πλήρως γιατί άνδρες με κιρσοκήλη έχουν φυσιολογικό σπέρμα. Ο επιπολασμός της πάθησης είναι υπερδιπλάσιος μεταξύ των υπογόνιμων ανδρών ( ~40%) σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό (15%). Πλήθος εργασιών έχουν καταδείξει τη βλαπτική επίδραση της στις παραμέτρους του σπέρματος. Αν και έχει αμφισβητηθεί η αποτελεσματικότητα της χειρουργικής επέμβασης στην βελτίωση των παραμέτρων του σπέρματος, εντούτοις νεώτερα δεδομένα εμφανίζουν στατιστικά σημαντική βελτίωση μετά από 1 χρόνο (10-15% vs %). Evers et al Lancet 2003 Pasqualotto et al Fertil Steril 2006

57 Κιρσοκήλη H διόρθωση της κιρσοκήλης ενδείκνυται σε ενήλικες άνδρες με ψηλαφητή κιρσοκήλη και ανώμαλες παραμέτρους του σπέρματος, καθώς και σε περιπτώσεις μειωμένου μέγεθος όρχεων. Οι ενήλικες πάντως πρέπει να παρακολουθούνται άσχετα από το αν έχουν φυσιολογικό σπέρμα ή φυσιολογικό μέγεθος όρχεων και σύζυγο χωρίς πρόβλημα. Οι θεραπευτικές απόψεις για την κιρσοκήλη είναι εκτός από την χειρουργική διόρθωση, οι ενδομήτριες σπερματεγχύσεις και I.V.F με ή χωρίς ICSI.

58 3. Χειρουργικές τεχνικές σε συνδυασμό με ICSI Επεμβάσεις που αποσκοπούν στην ανεύρεση και συλλογή σπερματοζωαρίων που στη συνέχεια είτε θα χρησιμοποιηθούν άμεσα σε διαδικασία ICSI είτε θα κρυοσυντηρηθούν για μελλοντική ICSI. Tα σπερματοζωάρια μπορεί να ληφθούν από την επιδιδυμίδα, το σπερματικό πόρο, την σπερματοδόχο κύστη ή τον όρχι. Γενικά, καλύτερης ποιότητας σπερματοζωάρια ανευρίσκονται στον σπερματικό πόρο και ακολουθούν η επιδιδυμίδα και ο όρχις.

59 Λήψη σπερματοζωαρίων από την επιδιδυμίδα Κύριες ενδείξεις: Συγγενής αμφοτερόπλευρη απουσία (απλασία) των σπερματικών πόρων. Απόφραξη επιδιδυμίδας. Τεχνικές: Ανοικτήμικροχειρουργική αναρρόφηση σπερματοζωαρίων από την επιδιδυμίδα (MESA) Διαδερμική αναρρόφηση σπερματοζωαρίων από την επιδιδυμίδα (PESA)

60 Λήψη σπερματοζωαρίων από το σπερματικό πόρο και τη σπερματοδόχο κύστη Ενδείξεις Περιπτώσεις απόφραξης του σπερματικού πόρου ή των εκσπερματικών πόρων, όπου είτε δεν είναι δυνατή η διενέργεια διορθωτικής επέμβασης ή έχει αποτύχει. Παλίνδρομη εκσπερμάτιση και αδυναμία συλλογής ικανής ποιότητας σπερματοζωαρίων από τα μετά εκσπερμάτιση φυγοκεντρούμενα ούρα. Αδυναμία εκσπερμάτισης (οργανική ή ψυχογενής) και όταν άλλες μέθοδοι δεν έχουν αποδώσει (ηλεκτροδιέγερση-ηλεκτροεκσπερμάτιση).

61 Λήψη σπερματοζωαρίων από τον όρχι Ενδείξεις Ενδοορχική απόφραξη. Συγγενής έλλειψη ή απόφραξη επιδιδυμίδας. Αδυναμία ανεύρεσης σπερματοζωαρίων στην επιδιδυμίδα κατά τη διαδικασία MESA. Απόφραξη της σπερματικής οδού μη επιδεχόμενη αποκατάσταση. Απουσία σπερματοζωαρίων από σπέρμα που λήφθηκε στα πλαίσια ICSI (σοβαρού βαθμού ολιγοζωοσπερμία). Μη αποφρακτική αζωοσπερμία.

62 Λήψησπερματοζωαρίωναπότονόρχι Τεχνικές Ανοικτή βιοψία όρχεως (testicular sperm extraction TESE). Διαδερμική βιοψία όρχεως. Διαδερμική αναρρόφηση σπέρματος (testicular sperm aspiration ΤΕSA). Με την τεχνική TESE γίνεται δυνατή η συλλογή σπερματοζωαρίων σε σχεδόν 50% τωνανδρώνπου υποβάλλονται στη διαδικασία. Τα διαθέσιμα δεδομένα αναφορικά με την αποτελεσματικότητα της μεθόδου σε συνδυασμό με ICSI δείχνουν ότι: Μη αποφρακτική αζωοσπερμία + ICSI: Γονιμοποίηση: 38-69% Κύηση: 11-49% Goldstein:Campbel s Urology 2002 Αποφρακτική αζωοσπερμία + ICSI: Γονιμοποίηση: 34-62% Κύηση: 19-43%

63 Ανδρική υπογονιμότητα και ενδοωαριακή τοποθέτηση σπερματοζωαρίων Η μέθοδος της ενδοκυτταροπλασματικής έγχυσης σπερματοζωαρίων (intracytoplasmic sperm injection ή ICSI) είναι μια εμπειρική μορφή θεραπείας. Εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 90. Χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση περιπτώσεων ανδρικής υπογονιμότητας στις οποίες δεν ήταν εφικτή η σύλληψη με την κλασσική εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF).

64 Διαθέσιμα σπερματοζωάρια από εκσπερμάτιση: Ολιγοζωοσπερμία, τερατοζωοσπερμία. Ασθενοζωοσπερμία <30%. Επανειλημμένες αποτυχίες στην IVF. Παρουσία αντισπερματικών αντισωμάτων (υψηλός τίτλος). Σύνδρομο ακίνητων κροσσών. Αδυναμία εκσπερμάτισης. Κρυοσυντηρήμενο σπέρμα καρκινοπαθών. Απόλυτες ενδείξεις Σπερματοζωάρια επιδιδυμιδικής προέλευσης: Συγγενής αμφοτερόπλευρη απλασία σπερματικών πόρων. Απόφραξη σπερματικών πόρων. Αποτυχούσα επανασύνδεση σπερματικού πόρου και επιδιδυμίδας. Σύνδρομο Young. Αδυναμία εκσπερμάτισης (νωτιαία βλάβη)

65 Απόλυτες ενδείξεις Σπερματοζωάρια ορχικής προέλευσης: Όλες οι ενδείξεις για τα σπερματοζωάρια από τις επιδιδυμίδες. Εκτεταμένη ουλοποίηση επιδιδυμίδων. Αζωοσπερμία λόγω διαταραχών σπερματογένεσης. Νεκροζωοσπερμία. Σχετικές ενδείξεις Συνδυασμός IVF και ICSI. Αποτυχία γονιμοποίησης σε κύκλο IVF. Οριακή ποιότητα σπέρματος. Ανεξήγητη υπογονιμότητα. Μέτριος τίτλος αντισπερματικών αντισωμάτων.

66 Ποια είναι η αποτελεσμάτικότητα της ICSI; Στοιχεία από 12 χώρες της Ευρώπης σε σύνολο κύκλων που αναφέρεται σε πληθυσμό εκατ. με αναλογία 829 κύκλους ανά εκατομμύριο κατοίκων έδειξαν: i. Για την ΙVF οι κλινικές εγκυμοσύνες ανά ωοληψία και ανά εμβρυομεταφορά ήταν 25.1 και 29%, ενώ για την ICSI τα αντίστοιχα ήταν 26.2 και 28.3%. ii. Σε 1611 κύκλους ΙCSI με σπερματοζωάρια από τις επιδιδυμίδες, οι κλινικές εγκυμοσύνες ανά εμβρυομεταφορά ήταν 28.2% ανεξάρτητα από την αιτιολογία της απόφραξης. iii. Με σπερματοζωάρια από τους όρχεις και ΙCSI τα ποσοστά κλινικής εγκυμοσύνης είναι αυτά της κλασσικής ICSI όταν πρόκειται για αποφρακτική αζωοσπερμία, ενώ όταν πρόκειται για μη αποφρακτική μορφή είναι πολύ χαμηλά. Τarlatzis and Billi Ann N Y Acad Sci 2000

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Οδυσσέας Β. Γρηγορίου Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 Γενικά Στοιχεία 1. Η ανδρική υπογονιμότητα αποτελεί λίένα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως. Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology

Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως. Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology Λήψη σπερματοζωαρίων για εξωσωματική/ βιοψία όρχεως Σωτήρης Κ. Ανδρεαδάκης Χειρουργός Ουρολόγος Fellow of the European Board of Urology Πότε; - Πολύ σοβαρή ΟΑΤ - Αζωοσπερµία ( AA, MAA ) - onco TESE ( ONCO

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ KATEYΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ (Eνημέρωση κειμένου Απρίλιος 2010) A. Jungwirth, T. Diemer, A. Giwercman, Z. Kopa, C. Krausz, H. Tournaye, G.R. Dohle Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση

Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Αζωοσπερµία: Η σύγχρονη πρόκληση ηµήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής ΑΠΘ Προσέγγιση Tιµές αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά την διερεύνηση της ανδρικής

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά την διερεύνηση της ανδρικής 29 Κλινική αξιολόγηση του σπερµατοδιαγράµµατος και διερεύνηση της δυσπερµίας Ε.Γ. ΚΟΥΚΚΟΥ Ενδοκρινολόγος, Νοσοκομείο/Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γενική Ιατρική Διερεύνηση υπογονιμότητας Υπεύθυνη μαθήματος: Επίκ. Καθηγήτρια Α. Τατσιώνη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Πρόκληση ωορρηξίας Κριτήρια επιλογής ασθενών Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Ερωτηματολόγιο πρόκλησης ωορρηξίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΑΡΙΟΥ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Εισαγωγή-Ορισμός Υπογονιμότητα: Η μη επίτευξη κύησης μετά από 1 έτος ελεύθερων, τακτικών σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ ΣΠΕΡΜΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1.Μακροσκοπική εξέταση

ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ ΣΠΕΡΜΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1.Μακροσκοπική εξέταση Οι εργαστηριακές εξετάσεις του σπέρματος, σύμφωνα με την παγκόσμια οργάνωση Υγείας (Π.Ο.Υ.) ταξινομούνται σε 3 κατηγορίες. 1.Βασικές εξετάσεις. Σ αυτές περιλαμβάνονται το σπερμοδιάγραμμα και τα αντισπερματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Συμπτώματα ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Περίπου το 15% των ζευγαριών έχουν προβλήματα γονιμότητας. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπόρεσαν να συλλάβουν παιδί, αν και είχαν συχνές σεξουαλικές επαφές χωρίς προφυλάξεις για ένα χρόνο ή περισσότερο.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις

Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις Κεφάλαιο 6: Μεταλλάξεις ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΝΩΣΕΩΝ 1. Τι ονομάζονται μεταλλάξεις και ποια τα κυριότερα είδη τους; 2. Ποιες οι διαφορές μεταξύ γονιδιακών και χρωμοσωμικών μεταλλάξεων; 3. Οι μεταλλάξεις στα σωματικά

Διαβάστε περισσότερα

αμινοξύ. Η αλλαγή αυτή έχει ελάχιστη επίδραση στη στερεοδιάταξη και τη λειτουργικότητα της πρωτεϊνης. Επιβλαβής

αμινοξύ. Η αλλαγή αυτή έχει ελάχιστη επίδραση στη στερεοδιάταξη και τη λειτουργικότητα της πρωτεϊνης. Επιβλαβής Κεφάλαιο 6: ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ -ΘΕΩΡΙΑ- Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού, τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις) όσο και σε χρωμοσωμικό επίπεδο (χρωμοσωμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ

ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 12 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑNAΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΜΕΡΟΣ Α: ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Ποιος είναι ο ρόλος της αναπαραγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Δ. Βραχνής. και Εμβρυομητρικής. Αρεταίειο Νοσοκομείο

Νικόλαος Δ. Βραχνής. και Εμβρυομητρικής. Αρεταίειο Νοσοκομείο Υπερηχογραφικά καθοδηγούμενος επεμβατικός έλεγχος στη Μαιευτική Νικόλαος Δ. Βραχνής Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Εμβρυομητρικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Αρεταίειο Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Β ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2008-09 Αρ. Διατρ.: 2139 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΣΩ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια είναι η αδυναμία τεκνοποίησης.

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια είναι η αδυναμία τεκνοποίησης. Ελληνική Εταιρεία Ομοιοπαθητικής Ιατρικής ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΠΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια είναι η αδυναμία τεκνοποίησης. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες Χρωμοσωματικές ανωμαλίες ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ: 50% ΤΩΝ ΑΥΘΟΡΜΗΤΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 60 ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ~0.7% ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ 2 % ΤΩΝ ΚΥΗΣΕΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αδυναµία σύλληψης µετά από ένα έτος ελεύθερων επαφών. Αφορά το 10 15% όλων των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας. Η συχνότητα της υπογονιµότητας εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα Όρχεις Οι όρχεις είναι οι γεννητικοί αδένες του άνδρα. Είναι όργανα µε διπλή λειτουργία: η εξωκρινής λειτουργία είναι η παραγωγή σπερµατοζωαρίων και η ενδοκρινής είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μάθημα Ουρολογίας Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μανώλης Μαυρομανωλάκης Διευθυντής ΕΣΥ Ουρολογική Κλινική Πα.Γ.Ν.Η Ηράκλειο 2011 Ανωμαλίες Σεξουαλικής Διαφοροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 2014-2015 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Κουτσογιάννης Ιωάννης MSc ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΣ ΑΝΔΡΑΣ 10-15 % των ζευγαριών 60% παράγοντας άνδρας Nieschlag

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

28 Βιολόγος. Το ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει παιδί θα ξεκινήσει την διερεύνηση με κάποιες Θ. ΖΕΓΚΙΝΙΑΔΟΥ

28 Βιολόγος. Το ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει παιδί θα ξεκινήσει την διερεύνηση με κάποιες Θ. ΖΕΓΚΙΝΙΑΔΟΥ Παράµετροι φυσιολογικού σπερµοδιαγράµµατος: καινούργια δεδοµένα Θ. ΖΕΓΚΙΝΙΑΔΟΥ 28 Βιολόγος Το ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει παιδί θα ξεκινήσει την διερεύνηση με κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις. Ο άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Υπογονιμότητα σημαίνει ότι κάποιος αντιμετωπίζει δυσκολίες στην διαδικασία της σύλληψης, πράγμα που τον εμποδίζει να αποκτήσει παιδιά. Ωστόσο, ως διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ 1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η υπογονιμότητα στις μέρες μας είναι ένα συχνό κλινικό πρόβλημα. Αφορά το 13-15% των ζευγαριών διεθνώς. Η επίπτωσή της ποικίλει, με το μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA To περί ού ο λόγος BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA ΒΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ Συνήθως ζητείται επί περιπτώσεων - Αζωοσπερμίας - Ολιγοσπερμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα γονίδια Ι Α και i που καθορίζουν τις ομάδες αίματος: Α. είναι ατελώς επικρατή Β. είναι συνεπικρατή

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιµότητας

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιµότητας Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Α Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση της ανδρικής υπογονιµότητας Δηµήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 Ι. Ένα από τα τμήματα του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα είναι η εκφορητική οδός του σπέρματος η οποία ξεκινά από την επιδιδυμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή μεθοδολογία διερευνήσεως σπέρματος Αξιολόγηση εργαστηριακής διερευνήσεως σπέρματος. Σταυρούλα Μπάκα. Αρεταίειο Νοσοκομείο

Εργαστηριακή μεθοδολογία διερευνήσεως σπέρματος Αξιολόγηση εργαστηριακής διερευνήσεως σπέρματος. Σταυρούλα Μπάκα. Αρεταίειο Νοσοκομείο Εργαστηριακή μεθοδολογία διερευνήσεως σπέρματος Αξιολόγηση εργαστηριακής διερευνήσεως σπέρματος Σταυρούλα Μπάκα Αν.. Καθηγήτρια α Αρεταίειο Νοσοκομείο Η εξέταση σπέρματος: Αποτελεί βασική μέθοδο διερεύνησης

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί ενότητας. Αίτια υπογονιμότητας Κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση υπογονιμότητας

Σκοποί ενότητας. Αίτια υπογονιμότητας Κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση υπογονιμότητας ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Ενότητα 2: Υπογονιμότητα Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Αίτια υπογονιμότητας Κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση υπογονιμότητας Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58 Από: K-Life (Καθημερινή) Τα γενετικά νοσήματα είναι ιδιαίτερα σπάνιες ασθένειες που οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων. Τα παιδιά που πάσχουν από αυτά χρειάζονται φροντίδα, ψυχολογική στήριξη αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΠΥΡΟΣ ΜΗΛΙΓΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΠΥΡΟΣ ΜΗΛΙΓΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΠΥΡΟΣ ΜΗΛΙΓΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η συχνότητα υπογονιμότητας στον γενικό πληθυσμό είναι δύσκολο να καθορισθεί και διαφέρει στις διάφορες χώρες (Ευρώπη, Ασία, Αφρική). Δεδομένα από κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή - Ανάπτυξη

Αναπαραγωγή - Ανάπτυξη Αναπαραγωγή - Ανάπτυξη ΘΕΜΑ 1ο Ένα από τα τμήματα του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα είναι η εκφορητική οδός του σπέρματος η οποία ξεκινά από την επιδιδυμίδα και καταλήγει στη βάλανο. α) Πώς ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ Μονϊδα Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ Α Μαιευτικό - Γυναικολογικό Κλινικό ΑΠΘ Ιατρικό Σχολό Αριςτοτϋλειο Πανεπιςτόμιο Θεςςαλονύκησ Θεραπεύα του υπογοναδιςμού κατϊ τη διϊρκεια τησ αναπαραγωγικόσ ηλικύασ Δημότριοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα γονίδια Ι Α και i που καθορίζουν τις ομάδες αίματος:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Η προγεννητική διάγνωση Ενδείξεις: -Προχωρημένη ηλικία μητέρας (πιο συχνό: σύνδρομο Down) -Προγενέστερο παιδί με de novo χρωμοσωμική ανωμαλία -Ύπαρξη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ματκάρης Τ. Μιλτιάδης, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος

Γράφει: Ματκάρης Τ. Μιλτιάδης, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Γράφει: Ματκάρης Τ. Μιλτιάδης, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Πώς πρέπει να υπολογίζω τον κύκλο και την ωορρηξία μου; Ο κύκλος μιας γυναίκας μετριέται από την πρώτη μέρα της περιόδου της μέχρι την

Διαβάστε περισσότερα

Β. Σιωπηλές μεταλλάξεις: όταν προκύπτει συνώνυμο κωδικόνιο, οπότε το αμινοξύ που προκύπτει από τη μετάφραση είναι ίδιο με το φυσιολογικό

Β. Σιωπηλές μεταλλάξεις: όταν προκύπτει συνώνυμο κωδικόνιο, οπότε το αμινοξύ που προκύπτει από τη μετάφραση είναι ίδιο με το φυσιολογικό Θέμα 1 ο 1. α 2. γ 3. γ 4.β 5. δ Θέμα 2 ο Α. Οι νόμοι του Mendel δεν ισχύουν σε πολυγονιδιακούς χαρακτήρες και σε συνδεδεμένα γονίδια (μη ανεξάρτητα), ενώ οι αναλογίες δεν είναι οι αναμενόμενες σε φυλοσύνδετα

Διαβάστε περισσότερα

το σπερµοδιάγραµµα Φώτης Δηµητριάδης Σταµάτης Παπαχαρίτου Διαβάζοντας Χειρουργός Ουρολόγος, MD, PhD, FEBU

το σπερµοδιάγραµµα Φώτης Δηµητριάδης Σταµάτης Παπαχαρίτου Διαβάζοντας Χειρουργός Ουρολόγος, MD, PhD, FEBU Διαβάζοντας το σπερµοδιάγραµµα Φώτης Δηµητριάδης Χειρουργός Ουρολόγος, MD, PhD, FEBU Σταµάτης Παπαχαρίτου Βιολόγος Αναπαραγωγής, MSc, PhD Κλινικός Εµβρυολόγος Αρχίζουµε να διαβάζουµε το σπερµοδιάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1, 2, 4, 5 και 6

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1, 2, 4, 5 και 6 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΚΕΦΑΛΑΙΑ,, 4, 5 και 6 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ: ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 0 / 0 / 06 ΘΕΜΑ Ο -γ -4 3-δ 4-δ 5-β ΘΕΜΑ Ο Α. Παρατηρούμενη Φ.Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ SERTOLI ΣΕ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥΣ ΑΝ ΡΕΣ ΠΑΡΙ I. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΑ - ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΥ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ SERTOLI ΣΕ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥΣ ΑΝ ΡΕΣ ΠΑΡΙ I. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΑ - ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΜΠΟΝΤΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2006 2007 ΑΡΙΘΜ. 2092 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 (Ιατρική Γενετική) Διαταραχές των αυτοσωμικών & φυλετικών χρωμοσωμάτων. Εκτοπία φακών. Σύνδρομο Marfan

Κεφάλαιο 6 (Ιατρική Γενετική) Διαταραχές των αυτοσωμικών & φυλετικών χρωμοσωμάτων. Εκτοπία φακών. Σύνδρομο Marfan Κεφάλαιο 6 (Ιατρική Γενετική) Διαταραχές των αυτοσωμικών & φυλετικών χρωμοσωμάτων Εκτοπία φακών. Σύνδρομο Marfan Διαταραχές των αυτοσωμικών χρωμοσωμάτων Υπάρχουν μόνο 3 προσδιορισμένες χρωμοσωμικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Γεννητικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Γεννητικό Σύστημα Άνδρα 2 Γεννητικό Σύστημα Άνδρα Όρχεις (Γεννητικοί Αδένες) Εκφορητική Οδός Σπέρματος Επιδιδυμίδα Σπερματικός Πόρος Σπερματοδόχος Κύστη Εκσπερματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Α. Κολιαλέξη, Βιοπαθολόγος PhD Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστημίου Αθηνών Μη επεμβατικός ΠΕ από cffdna στο πλάσμα εγκύου Ελεύθερο Εμβρυϊκό DNA στη μητρική κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί παράγοντες και η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας

Γενετικοί παράγοντες και η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας Γενετικοί παράγοντες και η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας Δρ. Ελένη Κοντογιάννη Εμβρυολόγος-Γενετιστής Επιστημονική Διευθύντρια Ινστιτούτου Γυναικολογίας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής «IVF and Genetics»

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Άρρενος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ 8o Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας Αθήνα 29-31 Μαΐου2014 ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Β. Ζουρνατζή-Κόϊου Ομότιμη Καθηγήτρια ΑΠΘ Κόϊος Γεώργιος Δρ Ενδοκρινολόγος Θυρεοειδική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία υπογοναδοτροφικού υπογοναδισµού στους άνδρες

Θεραπεία υπογοναδοτροφικού υπογοναδισµού στους άνδρες 30 Θεραπεία υπογοναδοτροφικού υπογοναδισµού στους άνδρες Λ. ΑΝΔΡΕΟΥ-ΑΞΑΡΛΗ Ενδοκρινολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Ενδοκρινολογίας και Αναπαραγωγής Νοσοκομείου «Έλενα Βενιζέλου» Εισαγωγή υπογοναδοτροφικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΘΕΜΑ Α (Μονάδες 25) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α1. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β. - ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι. gr

ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β. - ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι.  gr ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β. - ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι ΓΕΝΙΚΑ παραγωγή στο κωνάριο /επίφυση (αµφιβληστροειδή, έντερο) ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ µε: διάθεση, ύπνο, jet-lag, ανοσία, αντιοξειδωτική δράση, καρκίνο, αναστολή γήρανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Γίνονται μόνο στο γενετικό υλικό των κυττάρων, δηλαδή στο DNA και έχουν μόνιμο χαρακτήρα. Δεν θεωρούνται μεταλλάξεις, μεταβολές των προϊόντων της έκφρασης του γενετικού

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Οι κυριότερες τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης

Οι κυριότερες τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης Μαρία Βενετίκου 1, Σοφία Σκυλοδήμου και Φερενίκη Κοσμά 12 Οι κυριότερες τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης εξωσωματική γονιμοποίηση (in vitro fertilization, IVF) αποτελεί την πλέον εξελιγμένη μέθοδο υποβοηθούμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα