Κεφάλαιο 2. Βασικά Χαρακτηριστικά Φυσικού Αερίου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 2. Βασικά Χαρακτηριστικά Φυσικού Αερίου"

Transcript

1 Κεφάλαιο 2 Βασικά Χαρακτηριστικά Φυσικού Αερίου 2.1 Εισαγωγή Το φυσικό αέριο είναι ένα µίγµα αερίων υδρογονανθράκων µε κυµαινόµενες ποσότητες άλλων αερίων, που θεωρούνται ως ακαθαρσίες. Το φυσικό αέριο βρίσκεται συνήθως συνδυασµένο µε υγρούς υδρογονάνθρακες (π.χ. συµπυκνώµατα ελαφρών υδρογονανθράκων και αργό πετρέλαιο). Το φυσικό αέριο δηµιουργήθηκε κατά τη διάρκεια διαφόρων εποχών της γεωλογικής ιστορίας του πλανήτη και συγκεντρώθηκε µεταναστεύοντας από τους χώρους δηµιουργίας σε υπόγειους ταµιευτήρες σε πορώδη πετρώµατα ή ρηγµατώσεις σε ποικίλους γεωλογικούς σχηµατισµούς. Το φυσικό αέριο ανακτάται µέσω φρεάτων που ορύσσονται σε αυτούς τους ταµιευτήρες. Η ετήσια παγκόσµια παραγωγή φυσικού αερίου ανέρχεται στα m 3. Τα εκτιµώµενα αποθέµατα φυσικού αερίου είναι της τάξης των m Σύσταση Κύρια Συστατικά. Το φυσικό αέριο αποτελείται κυρίως από µεθάνιο, αιθάνιο, προπάνιο και βουτάνιο. Επιπρόσθετα, περιλαµβάνει µικρές ποσότητες βαρύτερων υδρογονανθράκων και κυµαινόµενες ποσότητες αερίων µη υδρογονανθράκων όπως άζωτο, διοξείδιο του άνθρακα και υδρόθειο. Τα τυπικά όρια διακύµανσης των συστατικών του φυσικού αερίου δίνονται στον Πίνακα 2.1. Πίνακας 2.1 Τυπικά όρια περιεκτικότητας συστατικών φυσικού αερίου Συστατικό Μοριακό Κλάσµα Υδρογονάνθρακες Μεθάνιο Αιθάνιο Προπάνιο κ-βουτάνιο Ισοβουτάνιο κ-πεντάνιο Ισοπεντάνιο Εξάνιο Επτάνιο και βαρύτεροι υδρογονάνθρακες Μη Υδρογονάνθρακες Άζωτο ιοξείδιο του Άνθρακα Υδρόθειο Ήλιο Κύριες Ακαθαρσίες. Σε πολλές περιοχές, το φυσικό αέριο όπως εξορύσσεται είναι όξινο, το οποίο σηµαίνει ότι περιέχει σηµαντικές ποσότητες υδροθείου ή/και διοξειδίου του αζώτου. Αν και το διοξείδιο του άνθρακα είναι ανεπιθύµητο σε µεγάλες ποσότητες επειδή κάνει πιο δαπανηρή τη µεταφορά του φυσικού αερίου, µειώνει τη θερµογόνο δύναµή του και µπορεί να έχει διαβρωτική δράση υπό συγκεκριµένες συνθήκες, η περιεκτικότητά του µπορεί να γίνει ανεκτή ακόµη και σε επίπεδα της τάξης του επί τοις εκατό. Σε αντίθεση, η συγκέντρωση υδροθείου σε

2 εµπορεύσιµο αέριο πρέπει να είναι κάτω από 3 ppm λόγω της υψηλής τοξικότητάς του. Επιπλέον είναι πολύ διαβρωτικό σε συνδυασµό µε νερό, κα όταν καίγεται παράγει διοξείδιο του θείου που είναι επίσης τοξικό και διαβρωτικό. Εποµένως, το όξινο αέριο αποθειώνεται για να µειωθεί η περιεκτικότητά του σε υδρόθειο σε πολύ χαµηλά επίπεδα. Βαρύτεροι Υδρογονάνθρακες και Νερό. Το φυσικό αέριο µπορεί να περιέχει βαρείς υδρογονάνθρακες σε συγκεντρώσεις µεγαλύτερες αυτών που αναφέρονται στον Πίνακα 1 (και αποκαλείται πλούσιο ή υγρό αέριο rich or wet gas) και επιπρόσθετα είναι κορεσµένο σε ατµούς νερού κάτω από φυσικές συνθήκες. Αυτά τα συστατικά µπορούν να συµπυκνωθούν σε χαµηλές θερµοκρασίες και υψηλές πιέσεις και να δυσχεράνουν ή σταµατήσουν τη µεταφορά του φυσικού αερίου. Κάτω από συγκεκριµένες συνθήκες, το νερό και το αέριο µπορούν να σχηµατίσουν παγόµορφα στερεά που ονοµάζονται υδρίτες (hydrates). Για να αποφευχθούν τέτοια προβλήµατα, το ποσοστό των συµπυκνώσιµων συστατικών µειώνεται σταδιακά µε διεργασίες ψύξης, απορρόφησης και προσρόφησης πριν το φυσικό αέριο (που αποκαλείται φτωχό ή ξηρό αέριο lean or dry gas) µεταφερθεί µέσω αγωγών ή υγροποιηθεί Φυσικές Ιδιότητες Μοριακό Βάρος. Ο Πίνακας 2.2 δίνει τα µοριακά βάρη των συνήθων συστατικών του φυσικού αερίου. Το φαινόµενο µοριακό βάρος M a ενός αερίου µίγµατος όπως το φυσικό αέριο είναι ίσο µε το άθροισµα των µοριακών κλασµάτων y i επί το µοριακό βάρος M i του κάθε συστατικού: M a = yi Mi (1) Πίνακας 2.2 Φυσικές ιδιότητες συστατικών φυσικού αερίου σε κανονικές συνθήκες Συστατικό Μοριακό Μοριακός Πυκνότητα Σχετική Πυκνότητα Βάρος M Όγκος V ρ d kg/kmol m 3 /kmol kg/m 3 (Αέρας = 1) Μεθάνιο Αιθάνιο Προπάνιο κ-βουτάνιο Ισοβουτάνιο κ-πεντάνιο * * * * Ισοπεντάνιο * * * * κ-εξάνιο * * 4.29 * * κ-επτάνιο * 18.3 * 5.48 * * Άζωτο ιοξείδιο του Άνθρακα Υδρόθειο Ήλιο * Υγρό σε κανονικές συνθήκες. Μοριακός Όγκος Νόµος Ιδανικών Αερίων. Ο όγκος που καταλαµβάνει ένα ιδανικό αέριο εξαρτάται από τη θερµοκρασία, την πίεση και των αριθµό των µορίων του που βρίσκονται στο χώρο και δεν εξαρτάται από το είδος των µορίων (νόµος ιδανικών αερίων). Ο όγκος 1 kmol ενός ιδανικού αερίου σε ΚΣ ( K, MPa) υπολογίζεται σύµφωνα µε το νόµο των ιδανικών αερίων ίσος µε m 3. Οι πραγµατικοί

3 µοριακοί όγκοι των συνήθων συστατικών του φυσικού αερίου, σε ΚΣ, δίνονται στον Πίνακα 2. Ο υπολογισµός µπορεί να γίνει και για ένα µίγµα αερίων, χρησιµοποιώντας το µέσο µοριακό βάρος για τον υπολογισµό του αριθµού των kmol n. Πυκνότητα και Σχετική Πυκνότητα. Οι πυκνότητες των συνήθων συστατικών του φυσικού αερίου δίνονται στον Πίνακα 2. Η πυκνότητα ενός µίγµατος αερίων µπορεί να υπολογιστεί µε την ίδια διαδικασία που περιγράφηκε στην Εξίσωση (1). Για διαφορετικές συνθήκες πίεσης και θερµοκρασίας, ή όταν δε µπορεί να εφαρµοστεί ο νόµος των ιδανικών αερίων, η πυκνότητα ενός αερίου κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες µπορεί να υπολογιστεί από το νόµο των πραγµατικών αερίων: p V = z n R T (2) όπου z ο συντελεστής συµπιεστότητας. Μέσω της εξίσωσης (2), η πυκνότητα ενός αερίου µπορεί να υπολογιστεί από τη σχέση: p M ρ = (3) z R T όπου V και n Στην εξίσωση (2) αντικαθίστανται από: n M ρ = (4) V Για ένα µίγµα αερίων όπως το φυσικό αέριο, το µοριακό βάρος στην εξίσωση (3) αντικαθίσταται από το µέσο µοριακό βάρος M a, και z είναι ο συντελεστής συµπιεστότητας του αερίου µίγµατος στις επιθυµητές συνθήκες πίεσης και θερµοκρασίας. Η σχετική πυκνότητα d (Πίνακας 2.2) ενός αερίου είναι ο λόγος της πυκνότητάς του προς την πυκνότητα του αέρα σε ΚΣ: ρgas d = (5) ρair Για ένα αέριο µίγµα, η σχετική πυκνότητα µπορεί να υπολογιστεί από το µέσο µοριακό βάρος M a του αερίου µίγµατος, διαιρεµένο δια το µοριακό βάρος του αέρα (28.963): M d = a (6) Κρίσιµη Θερµοκρασία και Πίεση Συστατικών Φυσικού Αερίου. Η κρίσιµη θερµοκρασία T c είναι η θερµοκρασία επάνω από την οποία ένα αέριο δε µπορεί να υγροποιηθεί, ανεξάρτητα από το πόσο υψηλή είναι η πίεση που θα εξασκηθεί. Στην κρίσιµη θερµοκρασία, ένα αέριο µπορεί να υγροποιηθεί µε την εφαρµογή µιας συγκεκριµένης ελάχιστης πίεσης, της κρίσιµης πίεσης p c. Ο όγκος 1 kg αερίου σε αυτές τις κρίσιµες συνθήκες είναι ο κρίσιµος όγκος V c. Η αντίστροφη τιµή του κρίσιµου όγκου V c είναι η κρίσιµη πυκνότητα ρ c. Οι κρίσιµες σταθερές των συνήθων συστατικών του φυσικού αερίου δίνονται στον Πίνακα 3. Η κρίσιµη θερµοκρασία και πίεση είναι σταθερές για κάθε συστατικό. Αρχή των Αντιστοίχων Καταστάσεων. Οι ιδιότητες των αερίων µπορούν να συσχετιστούν εάν συγκρίνονται σε "αντίστοιχες" τιµές απόλυτης θερµοκρασίας και πίεσης. Οι κρίσιµες συνθήκες ενός αερίου χρησιµοποιούνται ως σηµείο αναφοράς, οπότε από αυτές προκύπτουν οι ανηγµένες τιµές. Χρησιµοποιούνται οι ακόλουθοι όροι: p T V pr =, Tr =, Vr = p T V c c c

4 όπου T c, p c, και V c είναι οι τιµές στις κρίσιµες συνθήκες και T, p, και V είναι οι τιµές στις συνθήκες του συστήµατος αντίστοιχα. Εάν η αρχή των αντιστοίχων καταστάσεων εφαρµοστεί σε ένα µίγµα αερίων, οι "ψευδοκρίσιµες" θερµοκρασίες και πιέσεις ορίζονται ως οι µέσες µοριακές κρίσιµες θερµοκρασίες και πιέσεις των συστατικών: p = y p T pc pc = y T i i ci ci Όπου ο δείκτης pc υποδηλώνει τις ψευδοκρίσιµες τιµές του αερίου µίγµατος, ci τις κρίσιµες τιµές των συστατικών, και y i το µοριακό κλάσµα του συστατικού i. Η ψευδοκρίσιµη πίεση και θερµοκρασία χρησιµοποιούνται για τον προσδιορισµό των ψευδοανηγµέων τιµών: p pr p T =, Tpr = p T pc pc Αν και οι ψευδοκρίσιµες τιµές είναι χρήσιµες για λόγους συσχετίσεων, εντούτοις δεν έχουν καµία φυσική σηµασία. Πίνακας 2.3 Κρίσιµες σταθερές συστατικών φυσικού αερίου Συστατικό Κρίσιµη Πίεση p c Κρίσιµη Θερµοκρασία T c Κρίσιµος Όγκος V c Κρίσιµη Πυκνότητα ρ c MPa C 10 3 m 3 /kg kg/m 3 Μεθάνιο Αιθάνιο Προπάνιο κ-βουτάνιο Ισοβουτάνιο κ-πεντάνιο Ισοπεντάνιο κ-εξάνιο κ-επτάνιο Άζωτο ιοξείδιο του Άνθρακα Υδρόθειο Ήλιο Ιξώδες. Για ένα ιδανικό αέριο, η µεταβολή του ιξώδους µε τη θερµοκρασία και την πίεση είναι αντίθετη αυτής των υγρών. Το ιξώδες ενός ιδανικού αερίου αυξάνει µε αύξηση της θερµοκρασίας και είναι ανεξάρτητο της πίεσης. Όµως, οι αέριοι υδρογονάνθρακες δεν συµπεριφέρονται ως ιδανικά αέρια, και η συµπεριφορά τους µοιάζει µε αυτήν των υγρών. Το ιξώδες τους αυξάνει µε αύξηση της πίεσης και µειώνεται µε αύξηση της θερµοκρασίας σε µέσες ή υψηλές πιέσεις. Συµπιεστότητα Πραγµατικών Αερίων. Σε υψηλότερες πιέσεις οι ελκτικές ή απωστικές δυνάµεις µεταξύ των µορίων των αερίων γίνονται πιο σηµαντικές επειδή τα µόρια καταλαµβάνουν συγκεκριµένους όγκους. Οι παραδοχές για συµπεριφορά ιδανικών αερίων δεν υφίστανται πλέον. Εποµένως, η εξίσωση των ιδανικών αερίων (Εξ. 2), τροποποιήθηκε µέσω της εισαγωγής ενός συντελεστή αναλογικότητας (ο συντελεστής συµπιεστότητας). Οι συντελεστές συµπιεστότητας των φυσικών αερίων προσδιορίζονται µε εργαστηριακές µετρήσεις, εκτιµώνται µε συσχετίσεις, ή υπολογίζονται από καταστατικές εξισώσεις

5 Το Σχήµα 2.1 που αναπτύχθηκε από δεδοµένα για µεθάνιο και φυσικά αέρια σε συνθήκες έως 56 MPa και 121 C, δίνει µια συσχέτιση µεταξύ συντελεστών συµπιεστότητας και ψευδοανηγµένων πιέσεων και θερµοκρασιών. Υπάρχουν επίσης συσχετίσεις και για υψηλότερες θερµοκρασίες και πιέσεις. Σχήµα 2.1 Συντελεστής συµπιεστότητας φυσικών αερίων συναρτήσει της ψευδοανηγµένης πίεσης και θερµοκρασίας Η ειδική σχέση p V T των ρευστών περιγράφεται µαθηµατικά µέσω καταστατικών εξισώσεων. Οι εξισώσεις αυτές είναι εκατοντάδες, και περιλαµβάνουν από εξισώσεις που περιγράφουν καθαρά συστατικά, έως γενικευµένες εξισώσεις που "ισχυρίζονται" ότι µπορούν να συσχετίσουν τις ιδιότητες πολυσυστατικών µιγµάτων. Γνωστά

6 παραδείγµατα είναι η εξίσωση van der Waals µε τις τροποποιήσεις των Redlich Kwong, Soave, Peng Robinson και η εξίσωση virial. Ο τύπος καταστατικών εξισώσεων van der Waals µπορεί να επιλυθεί άµεσα ως προς το συντελεστή συµπιεστότητας z. Γνωστές εξισώσεις virial είναι η εξίσωση Benedict Webb Rubin και η επέκτασή της κατά Starling Hon. Η Ευρωπαϊκή Οµάδα Έρευνας Αερίου (European Gas Research Group, GERG) και το Ινστιτούτο van der Waals Institute στο Amsterdam διεξήγαγαν ένα ευρύ ερευνητικό πρόγραµµα για την ανάπτυξη µιας καταστατικής εξίσωσης virial για τον ακριβή προσδιορισµό των συντελεστών συµπιεστότητας µιγµάτων φυσικού αερίου. Χρησιµοποίησαν την εξίσωση virial επιλύοντας ως προς το συντελεστή συµπιεστότητας z και περικόπτοντας µετά τον τρίτο όρο: 2 z = 1 + B( T) ρm + C( T) ρm όπου ρ M είναι η µοριακή πυκνότητα, ρ M = 1/V M, και B και C είναι ο δεύτερος και ο τρίτος συντελεστής virial, οι οποίοι εξαρτώνται από τη θερµοκρασία και τη σύσταση του αερίου. Με αυτήν την εξίσωση, µπορούν να υπολογιστούν οι συντελεστές συµπιεστότητας στην περιοχή 0 ως 12 MPa και 8 ως 62 C, µε απόκλιση < 0.1 % από τα πειραµατικά δεδοµένα. Συµπύκνωση Βαρύτερων Υδρογονανθράκων. ιάγραµµα Φάσεων. Το Σχήµα 2.2 δείχνει το διάγραµµα φάσεων ενός συστήµατος φυσικού αερίου. Αναπαριστά τις αλλαγές φάσης µε την πίεση και τη θερµοκρασία για µια δεδοµένη σταθερή σύσταση, και διαχωρίζει τις περιοχές στις οποίες µπορεί να υπάρξει µόνο υγρό ή µόνο αέριο, και τις περιοχές στις οποίες µπορούν να συνυπάρχουν σε ισορροπία. Η διφασική περιοχή ή "φάκελος" περιβάλλεται από την καµπύλη των σηµείων φυσαλίδας από την αριστερή πλευρά, ως το κρίσιµο σηµείο C και από εκεί, µέσω των σηµείων µέγιστης πίεσης C p και µέγιστης θερµοκρασίας C T, από την καµπύλη σηµείων δρόσου. Η καµπύλη των σηµείων φυσαλίδας καθορίζει τα σηµεία στα οποία σχηµατίζονται οι πρώτες απειροελάχιστες φυσαλίδες αερίου από την υγρή φάση, και η καµπύλη σηµείων δρόσου τα σηµεία στα οποία συµπυκνώνονται οι πρώτες απειροελάχιστες σταγόνες από την αέρια φάση. Το κρίσιµο σηµείο C (σύνδεση των καµπυλών φυσαλίδας και δρόσου) είναι το σηµείο στο οποίο όλες οι ιδιότητες της υγρής και της αέριας φάσης είναι ακριβώς ίδιες. Η πίεση p c και η θερµοκρασία T c στο σηµείο αυτό είναι οι κρίσιµες τιµές για το αέριο µίγµα. Το σηµείο µέγιστης πίεσης C p ορίζεται ως η µέγιστη πίεση στην οποία µπορούν να υπάρξουν οι δύο φάσεις σε ισορροπία. Σε συστήµατα φυσικού αερίου, το σηµείο αυτό βρίσκεται δεξιά του κρίσιµου σηµείου C. Το σηµείο µέγιστης θερµοκρασίας C T is ορίζεται ως η µέγιστη θερµοκρασία στην οποία µπορούν να υπάρξουν οι δύο φάσεις σε ισορροπία. Ανάδροµη Συµπύκνωση. Οι διακεκοµµένες γραµµές εντός του διφασικού φακέλου του Σχήµατος 2.2 είναι γραµµές περιεκτικότητας υγρού που συνήθως αναφέρονται ως ποσοστιαίες γραµµές περιεκτικότητας υγρού. Ξεκινούν από το κρίσιµο σηµείο C τέµνονται από µια γραµµή που ενώνει το κρίσιµο σηµείο C µε το σηµείο µε το σηµείο µέγιστης θερµοκρασίας C T. Αυτή η γραµµή διαχωρίζει το διφασικό φάκελο σε δύο περιοχές. Στη χαµηλότερη περιοχή, το αέριο µίγµα συµπεριφέρεται ως αναµένεται: σε σταθερή ή µειούµενη θερµοκρασία, η περιεκτικότητα του υγρού στο αέριο µίγµα αυξάνει µε αυξανόµενη πίεση. Η συµπεριφορά του διφασικού µίγµατος επάνω από τη γραµµή C C T είναι εντελώς διαφορετική. Σε σταθερή θερµοκρασία, η περιεκτικότητα του αερίου µίγµατος σε υγρό αυξάνει µε µειούµενη πίεση, και στην περιοχή µεταξύ της κρίσιµης πίεσης της µέγιστης πίεσης, η περιεκτικότητα σε υγρό αυξάνει µε τη µείωση της πίεσης, ακόµη και όταν αυξάνει η θερµοκρασία

7 Περιοχή Μίας Φάσης Υγρό Αέριο Σηµείο Μέγιστης Πίεσης C p Καµπύλη Σηµείου ρόσου Πίεση Κρίσιµο Σηµείο C 100% Καµπύλη Σηµείου Φυσαλίδας Ανάδροµη Συµπύκνωση ιφασική Περιοχή Υγρό + Αέριο Σηµείο Μέγιστης Θερµοκρασίας C T Σχήµα % 20% 10%5%0% Θερµοκρασία ιάγραµµα φάσεων ενός συστήµατος υδρογονανθράκων σταθερής σύστασης Αυτό το φαινόµενο που ονοµάζεται ανάδροµη συµπύκνωση, µπορεί να επηρεάσει σηµαντικά τη µεταφορά φυσικού αερίου µέσω αγωγών, επειδή µπορεί να σχηµατιστούν έµβολα υγρού εάν δεν έχει γίνει επαρκής αποµάκρυνση των βαρύτερων υδρογονανθράκων. Η συµπεριφορά συµπύκνωσης των φυσικών αερίων µπορεί να προσδιοριστεί εφαρµόζοντας καταστατικές εξισώσεις ή µε εργαστηριακές µετρήσεις. Υδρίτες Αερίου. Οι υδρίτες αερίου είναι παγόµορφα στερεά που αποτελούνται από νερό και υδρογονάνθρακες. Οι υδρογονάνθρακες από το µεθάνιο ως το κυκλοπεντάνιο σχηµατίζουν υδρίτες. Ο σχηµατισµός υδριτών εξαρτάται από την πίεση, τη θερµοκρασία, το µέγεθος των µορίων και τη συγκέντρωση των συστατικών. Γενικά, οι υδρίτες σχηµατίζονται σε υψηλή πίεση και χαµηλή θερµοκρασία, αλλά µπορεί να υπάρχουν και σε θερµοκρασίες της τάξης των 30 C και πιέσεις κάτω από τα 0.7 MPa. Ο σχηµατισµός υδριτών µπορεί να εκτιµηθεί από εµπειρικούς λόγους ισορροπίας αερίου στερεού, εµπειρικές συσχετίσεις και εργαστηριακές µετρήσεις. Για να αποφευχθεί ο σχηµατισµός υδριτών αερίου σε αγωγούς, συνήθως γίνεται αποµάκρυνση των ατµών νερού από το φυσικό αέριο µε αφυδάτωση πριν τη µεταφορά. Η µείωση του σηµείου δρόσου του νερού στους 5 ως 8 C σε συνδυασµό µε υψηλή πίεση µεταφοράς, είναι γενικά αποδεκτοί βασικοί όροι στις προδιαγραφές των αγωγών µεταφοράς φυσικού αερίου. 2.2 Ιδιότητες Καύσης Θερµογόνος ύναµη Η θερµογόνος δύναµη (ή θερµότητα καύσης) του φυσικού αερίου ορίζεται ως η θερµότητα που εκλύεται κατά την πλήρη καύση της µονάδας µάζας αφυδατωµένου

8 φυσικού αερίου µε καθαρό οξυγόνο σε πίεση MPa. Η αρχική θερµοκρασία του φυσικού αερίου και του οξυγόνου είναι 25 C. Τα προϊόντα της καύσης ψύχονται στην ίδια θερµοκρασία. Κατά τον προσδιορισµό της ανώτερης θερµογόνου δύναµης (GHV), όλο το παραγόµενο νερό κατά την καύση συµπυκνώνεται σε υγρή µορφή. Για τον προσδιορισµό της κατώτερης θερµογόνου δύναµης (NHV), όλο το νερό που παράγεται κατά την καύση παραµένει στην αέρια φάση. Η διαφορά της ανώτερης από την κατώτερη θερµογόνο δύναµη είναι η λανθάνουσα θερµότητα (ενθαλπία) συµπύκνωσης του νερού. Η θερµογόνος δύναµη εκφράζεται συνήθως σε MJ/m 3 ή btu/ft 3. Θερµογόνος ύναµη Αερίων Μιγµάτων. Η θερµογόνος δύναµη των φυσικών αερίων µπορεί να υπολογιστεί από τη µοριακή σύσταση και τις θερµογόνους δυνάµεις των συστατικών: HV = yi HVi όπου y i το µοριακό κλάσµα του συστατικού i, HV i η ανώτερη θερµογόνος δύναµη του συστατικού i. Στον Πίνακα 4 δίνονται οι θερµογόνοι δυνάµεις των συνήθων συστατικών φυσικού αερίου. Πίνακας 2.4 Θερµογόνοι δυνάµεις συστατικών φυσικού αερίου σε ΚΣ Συστατικό Ανώτερη Θερµογόνος ύναµη (MJ/m 3 ) Κατώτερη Θερµογόνος ύναµη (MJ/m 3 ) Μεθάνιο Αιθάνιο Προπάνιο κ-βουτάνιο Ισοβουτάνιο κ-πεντάνιο * * Ισοπεντάνιο * * κ-εξάνιο * * κ-επτάνιο * * Υδρόθειο * Υγρό σε κανονικές συνθήκες είκτης Wobbe Όταν καίγονται σε σταθερή πίεση, οι διάφοροι τύποι φυσικού αερίου µε διαφορετική σύσταση παράγουν το ίδιο ποσό θερµότητας ανά µονάδα χρόνου, εάν οι λόγοι της θερµογόνου δύναµής τους προς την τετραγωνική ρίζα στων σχετικών πυκνοτήτων (Wobbe index) είναι ίσοι. Ο δείκτης Wobbe σχετίζεται µε την ανώτερη ή την κατώτερη θερµογόνο δύναµη HVGN, W = GN, d Από τη στιγµή που οι καυστήρες αερίου έχουν περιορισµένη ανοχή στις διακυµάνσεις στη θερµογόνο δύναµη του αερίου καυσίµου, οι διακυµάνσεις αυτές πρέπει να είναι περιορισµένες. Εποµένως, οι προδιαγραφές του φυσικού αερίου καθορίζουν συνήθως όρια δείκτη Wobbe και όχι θερµογόνους δυνάµεις. Συνεπώς, συγκεκριµένοι τύποι φυσικού αερίου µπορεί να χρειαστούν ανάµιξη πριν οδηγηθούν στην κατανάλωση, ή µπορούν να λειτουργούν ξεχωριστά δίκτυα αγωγών µε διαφορετικά φυσικά αέρια, που θα διαφοροποιούνται ως προς τα επίπεδα του δείκτη Wobbe

9 Κεφάλαιο 3 Επεξεργασία Φυσικού Αερίου 3.1 Εισαγωγή Το φυσικό αέριο παράγεται επί τόπου στο φρέαρ και η σύνθεσή του ποικίλει ιδιαίτερα. Οι στόχοι επεξεργασίας του φυσικού αερίου είναι αντίστοιχα διαφορετικοί. Η ποικιλία της σύνθεσης φαίνεται στον Πίνακα 3.1 για επιλεγµένα παραδείγµατα. Εκτός από το βασικό συστατικό του, το µεθάνιο, το φυσικό αέριο µπορεί να περιέχει και διάφορα ποσά ακαθαρσιών, τα οποία οδηγούν σε ποικίλα προβλήµατα κατά τη διάρκεια της παραγωγής και της µεταφοράς: Νερό. Το συµπυκνωµένο ύδωρ σχηµατίζει στερεές ένυδρες ουσίες µε υδρογονάνθρακες ή υδρόθειο, ή επιπλέον οδηγεί σε σχηµατισµό υγρών σχηµατισµών στις σωληνώσεις και σε διάβρωση. Βαρύτεροι υδρογονάνθρακες. Εάν το φυσικό αέριο περιέχει υψηλότερες συγκεντρώσεις σε C 2 και βαρύτερους υδρογονάνθρακες, είναι οικονοµικά σηµαντική η ανάκτησή τους µε τη µορφή υγραερίου (LPG) και αερίου συµπυκνώµατος. Ο επιθυµητός δείκτης Wobbe και η θερµογόνος δύναµη θα µπορούσαν επίσης να απαιτήσουν µια µείωση της συγκέντρωσης βαρύτερων υδρογονανθράκων. Ακόµη και πολύ χαµηλές συγκεντρώσεις βαρύτερων υδρογονανθράκων µπορούν να προκαλέσουν συµπύκνωση στους αγωγούς (ανάδροµη συµπύκνωση). Αυτοί οι συµπυκνωµένοι υδρογονάνθρακες µπορεί να προσβάλουν πλαστικούς αγωγούς και συσκευές ελέγχου. Υδρόθειο. Το υδρόθειο σε συνδυασµό µε ελεύθερο νερό µπορεί να προκαλέσει διάβρωση, και κυρίως µηχανική καταπόνηση λόγω διάβρωσης και ρήξη εξαιτίας του υδρογόνου. Η αποµάκρυνση του υδροθείου γίνεται σχεδόν αποκλειστικά σε κεντρικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας. ιοξείδιο του Άνθρακα. Το διοξείδιο του άνθρακα µαζί µε ελεύθερο νερό προκαλεί διάβρωση (pitting corrosion) σε χάλυβες χαµηλής περιεκτικότητας σε άνθρακα και άλλα µέταλλα. Μερικά φυσικά αέρια που περιέχουν τα σηµαντικά ποσά CO 2 πρέπει να υποστούν επεξεργασία για να αυξηθεί η συγκέντρωση µεθανίου πριν από την πώλησή τους. Θείο. Τα αέρια που περιέχουν υδρόθειο µπορεί επίσης να περιέχουν στοιχειακό θείο σε αέρια µορφή. Μερικά πεδία αερίου, κυρίως σε Καναδά, Γερµανία, και Ηνωµένες Πολιτείες, περιέχουν τόσο υψηλές ποσότητες ώστε το θείο, ανάλογα µε την πίεση, τη θερµοκρασία, και τη σύνθεση του αερίου, µπορεί να διαχωριστεί και να φράξει τον αγωγό παραγωγής, ο οποίος γίνεται έτσι µη λειτουργικός. Επιπλέον, το στοιχειακό θείο και το ελεύθερο νερό είναι διαβρωτικά. Υδράργυρος. Το φυσικό αέριο µπορεί να περιέχει υδράργυρο σε συγκεντρώσεις µέχρι αρκετά mg/m 3, ο κύριος όγκος του οποίου βρίσκεται σε στοιχειακή µορφή. Ο διαχωρισµένος υγρός υδράργυρος προκαλεί διάβρωση στους αγωγούς και τα εξαρτήµατα, προκαλεί διαβρωτική φθορά σε εναλλάκτες θερµότητας από αλουµίνιο σε κρυογονικές εγκαταστάσεις, και φθορά σε µετρητικά συστήµατα και βάνες ελέγχου που περιέχουν µη σιδηρούχα µέταλλα λόγω σχηµατισµού αµαλγαµάτων. Ο υδράργυρος πρέπει επίσης να αφαιρεθεί λόγω της τοξικότητάς του

10 Πίνακας 3.1 Σύσταση φυσικών αερίων Πηγή CH 4, % κ.ό. c e Ολλανδία, Groningen a C2H6, % κ.ό. C3H8, % κ.ό. C4H10, % κ.ό. C5+, % κ.ό. N2, % κ.ό. CO2, % κ.ό. H2S, % κ.ό. S Στοιχειακό, g/m 3 S Οργανικό, ppm He, % κ.ό Νορβηγία, Ekofisk b ppm 1 Γερµανία, g/m 3 C Söhlingen c Ινδονησία, Arun d ppm 0.2 ΗΠΑ, Panhandle, Texas e Γερµανία, Wustrow f Γερµανία, Süd Oldenburg g Πρώην Σοβ Ένωση, Tenguiz h Καναδάς, Bearberry i a Καθαρό φυσικό αέριο, χαµηλής θερµογόνου δύναµης, που χρειάζεται ρύθµιση του σηµείου δρόσου του νερού. b Φυσικό αέριο υψηλής θερµογόνου δύναµης, µετατροπή H 2S σε COS µε µοριακά κόσκινα. Αποµάκρυνση υδραργύρου, διαχωρισµός C3 και βαρύτερων υδρογονανθράκων µε προσρόφηση σε χαµηλή θερµοκρασία. d Υγροποίηση, διαχωρισµός συµπυκνωµάτων, αποµάκρυνση CO 2 H2S Hg. Παραγωγή ηλίου. ιαχωρισµός αζώτου, αποµάκρυνση CO2. g Όξινο αέριο, χρήση διαλύτη θείου, απορρόφηση H 2S, CO2, παραγωγή θείου. h Αποµάκρυνση συµπυκνωµάτων, LPG, ανάκτηση θείου, αποµάκρυνση οργανικών ενώσεων θείου. Πολύ όξινο αέριο, µόνο για παραγωγή θείου. Hg, mg/m f i

11 Άλλα συστατικά. Στην Alabama, παραδείγµατος χάριν, βρίσκονται στο φυσικό αέριο κυκλικοί υδρογονάνθρακες όπως το αδαµαντάνιο (adamantine) και διαµαντάνιο (diamantine). Αυτές οι ενώσεις τείνουν να εξαχνωθούν και πρέπει να αφαιρεθούν µε έγχυση υγρών υδρογονανθράκων. Μερικά αέρια περιέχουν υψηλά ποσοστά αζώτου, το οποίο πρέπει να διαχωριστεί για να γίνει το αέριο κατάλληλο για πώληση µε την κατάλληλη θερµογόνο δύναµη. Ανάκτηση Συστατικών µε Οικονοµική Αξία. Ένας άλλος σηµαντικός παράγοντας είναι εάν τα πρόσθετα συστατικά πρέπει να αφαιρεθούν για να ικανοποιηθούν οι προδιαγραφές προϊόντων, ή εάν η ανάκτηση αυτών των προϊόντων γίνεται για οικονοµικούς λόγους. Παραδείγµατα περιλαµβάνουν την ανάκτηση ηλίου, την παραγωγή θείου από το όξινο αέριο, και την ανάκτηση LPG και συµπυκνωµάτων υδρογονανθράκων. Μια ειδική περίπτωση είναι το αποκαλούµενο πολύ όξινο αέριο (ultrasour gas). Σε αυτήν την περίπτωση το κύριο ενδιαφέρον δεν είναι να παραχθεί ένα καύσιµο αέριο αλλά µάλλον να υπάρξει ένα αέριο τροφοδοσίας για την παραγωγή θείου. Στον Καναδά, έχει αρχίσει η παραγωγή αερίου µε περιεκτικότητα σε υδρόθειο 90%. Επιπλέον, πρέπει να αναφερθεί η αφαίρεση του διοξειδίου του άνθρακα για την βελτιωµένη ανάκτηση στην παραγωγή αργού πετρελαίου. Εν αντιθέτως, εάν αυτά τα συστατικά είναι παρόντα µόνο σε ποσότητες ιχνών δεν αφαιρούνται για λόγους οικονοµικής εκµετάλλευσης, αλλά µάλλον για να αποφευχθούν προβλήµατα περιβάλλοντος, παραγωγής, ή διάβρωσης. Η ανεξάρτητη διαδικασία από την οποία µπορούν να αποµακρυνθούν οι ανεπιθύµητοι µολυσµατικοί παράγοντες του αερίου εξαρτάται από τη σύνθεση του αερίου, της ποσότητας και του τύπου του µολυσµατικού παράγοντα, και τελικά εάν ένα στο φρέαρ θα πρέπει να παραδοθεί ένα αέριο καθαρό, κατάλληλο προς πώληση, ή εάν το αέριο διοχετευτεί µε αγωγούς σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας. 3.2 Στόχοι της Επεξεργασίας Φυσικού Αερίου ύο στόχοι πρέπει να ικανοποιηθούν µε την επεξεργασία του φυσικού αερίου: Επίτευξη των απαιτούµενων ποιοτικών κριτηρίων Ανάκτηση των παραπροϊόντων Κύριος αντικειµενικός στόχος παγκοσµίως είναι παραγωγή ενός εµπορεύσιµου αερίου µε τα πρότυπα που πρέπει να πληροί το αέριο που παρέχεται µε αγωγούς. Από αυτή την άποψη, προκαθορίζονται και η έκταση της αποµάκρυνσης των ανεπιθύµητων συστατικών και το εύρος των συνθηκών ρύθµισης. Η επεξεργασία φυσικού αερίου µπορεί να πραγµατοποιηθεί και άµεσα στο φρέαρ και σε κεντρικές εγκαταστάσεις. Η επεξεργασία στο φρέαρ είναι πάντα απαραίτητη όταν το αέριο δεν µπορεί να µεταφερθεί σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας µε αγωγό χωρίς κίνδυνο. Για να αποφευχθεί διάβρωση, το όξινο αέριο υφίσταται συχνά αφυδάτωση στο φρέαρ έτσι ώστε το ελεύθερο νερό να µη µπορεί πλέον να συµπυκνωθεί καθοδόν. Η ανάκτηση του θείου και ο διαχωρισµός αζώτου, διοξειδίου του άνθρακα, ή ηλίου πραγµατοποιούνται σε κεντρικές εγκαταστάσεις, στις οποίες τροφοδοτούνται τα ρεύµατα διαφορετικών φρεάτων. Το ίδιο πράγµα ισχύει για την υγροποίηση του φυσικού αερίου, την ανάκτηση LPG, και την αφαίρεση των βαρύτερων υδρογονανθράκων. 3.3 Φρέατα Φυσικού Αερίου και Εγκαταστάσεις Πεδίου Οι εγκαταστάσεις σε µεµονωµένα φρέατα φυσικού αερίου πρέπει να ικανοποιούν τους εξής στόχους: να εγγυηθούν τη χωρίς προβλήµατα ροή αερίου στους αγωγούς παραγωγής και τον εξοπλισµό επιφάνειας

12 να διαχωρίσουν ή, εάν είναι απαραίτητο, να επεξεργαστούν τα συµπαραγόµενα υγρά να ρυθµίσουν το αέριο για µεταφορά στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας να επιτύχουν την επιθυµητή ποιότητα τροφοδοσίας για το δίκτυο των αγωγών διανοµής και να προστατεύσουν τους αγωγούς παραγωγής και τις εγκαταστάσεις πεδίου από διάβρωση. Ο τύπος και το είδος των εγκαταστάσεων καθορίζονται από: τύπο και συγκέντρωση των συνοδευτικών συστατικών στο αέριο συµπεριφορά του αερίου κατά τη διάρκεια της µεταφοράς µέσω αγωγού και ισχύουσες προδιαγραφές της αγοράς. Θείο CO2 Αέριο προς Πώληση Συµπίεση Αναγέννηση Αναγέννηση Επεξεργασία Όξινου Αερίου ιαλύτης Προσρόφησης Θείου Αποµάκρυνση Νερού Συµπίεση Φρέαρ ιαχωρισµός Υγρών Ψύξη ιαχωρισµός Συµπυκνω- µάτων Αέριο προς Πώληση, Αποθήκευση, Υγροποίηση Επεξεργασία Υγρών Κρυογενικός ιαχωρισµός Αποµάκρυνση Υδραργύρου Προσρόφηση Υδρογονανθράκων Υδρογονάνθρακες Νερό Επεξεργασία Αναγέννηση Σχήµα 3.1 Υδρογονάνθρακες Νερό Επεξεργασία φυσικού αερίου ιάγραµµα για αέριο χωρίς όξινα συστατικά Επιπλέον βήµατα για επεξεργασία όξινου αερίου Υδρογονάνθρακες Βασικό ιάγραµµα Ροής Επεξεργασίας Φυσικού Αερίου. Ένα διάγραµµα ροής για τα σηµαντικότερα βήµατα επεξεργασίας παρουσιάζεται στο Σχήµα 3.1. Για να αποτραπεί η εναπόθεση στοιχειακού θείου, που µπορεί να εµφανιστεί, π.χ., σε µερικά φρέατα όξινου αερίου, προστίθενται διαλύτες στον αγωγό παραγωγής. Οι αναστολείς διάβρωσης µπορούν επίσης να προστεθούν µε τον ίδιο τρόπο. Στην επιφάνεια διαχωρίζονται τα υγρά που συµπυκνώνονται υπό τις επικρατούσε συνθήκες στην κεφαλή του φρέατος. Έπειτα από εκτόνωση και ψύξη στις συνθήκες των αγωγών συλλογής, διαχωρίζεται περαιτέρω συµπύκνωµα. Εάν είναι απαραίτητο, το διαχωρισµένο συµπύκνωµα πρέπει να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία (διαχωρισµός φάσεων, σταθεροποίηση, απογύµνωση). Εάν µπορεί να διαχωριστούν µεγάλες ποσότητες νερού ή προστεθούν σηµαντικές ποσότητες υγρών (αναστολείς διάβρωσης, πρόσθετα διάλυσης θείου) κατά τη διάρκεια της παραγωγής όξινου

13 αερίου, µπορεί να απελευθερωθεί υδρόθειο κατά τη διάρκεια της ελάττωσης της πίεσης και της µεταφοράς αυτών των υγρών. Οι εκποµπές µπορούν να ελαχιστοποιηθούν µε απογύµνωση του υγρού σε υψηλή πίεση ή µε επανασυµπίεση του εκτονωθέντος αερίου. Όταν δεν υπάρχουν πλέον άλλοι συµπυκνώσιµοι υδρογονάνθρακες, το αέριο είναι αφυδατωµένο σε ένα σηµείο δρόσου ίσο µε ή κάτω από το σηµείο δρόσου που καθορίζεται για τη µεταφορά µέσω αγωγών. Όπου µπορεί να τροφοδοτηθεί απευθείας στον αγωγό διανοµής αέριο χωρίς όξινα συστατικά, το όξινο αέριο υφίσταται συνήθως επεξεργασία σε κεντρικές εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν διάφορα πεδία αερίου. Εάν η πίεση στο φρέαρ παραγωγής είναι χαµηλή, εγκαθίστανται συµπιεστές στα ανάντη των δικτύων σωληνώσεων ή των εγκαταστάσεων επεξεργασίας. Για υγρά αέρια, πρέπει να µειωθούν τα σηµεία δρόσου και υδρογονανθράκων και νερού. Μετά από την έγχυση των αναστολέων σχηµατισµού υδριτών (π.χ., γλυκόλες, µεθανόλη), οι υδρατµοί και οι βαρύτεροι υδρογονάνθρακες συµπυκνώνονται µε µείωση της θερµοκρασίας. Εάν η ελαττωµένη πίεση στα κατάντη του σύστηµα αγωγών προκαλεί ανάδροµη συµπύκνωση υδρογονανθράκων, χρησιµοποιούνται διαδικασίες προσρόφησης για την περαιτέρω αφαίρεση των βαρύτερων υδρογονανθράκων. ιάφορα προσροφητικά είναι διαθέσιµα για την αφαίρεση ιχνών υδραργύρου, ενώ για την προσρόφηση του θείου µπορεί να χρησιµοποιηθεί ενεργός άνθρακας. 3.4 Στάδια Επεξεργασίας κατά την Παραγωγή Χρήση ιαλυτών Θείου Εάν υπάρχει στο κοίτασµα στοιχειακό θείο, τα όξινα φυσικά αέρια περιέχουν θείο σε µεγαλύτερη ή µικρότερη συγκέντρωση. Η δυνατότητα του αερίου να απορροφήσει το θείο εξαρτάται έντονα από την πίεση, τη θερµοκρασία, και τη σύνθεση του αερίου. Η ψύξη και η µείωση πίεσης κατά τη διάρκεια της παραγωγής ελαχιστοποιούν τη διαλυτότητα του θείου και οδηγούν στο διαχωρισµό του. Σε χαµηλές θερµοκρασίες, µπορεί να υπάρξει στερεοποίηση και έµφραξη του αγωγού. Αυτά τα προβλήµατα αντιµετωπίζονται γενικά µε έγχυση κατάλληλων διαλυτών στον εξοπλισµό παραγωγής που επιτρέπουν στο θείο για να αφαιρεθεί µε το εγχυόµενο υγρό, είτε χηµικά δεσµευµένο είτε που φυσικά διαλυµένο. Εφαρµόζονται δύο διαφορετικές, αξιόπιστες διεργασίες: ιεργασία Πολυσουλφιδίων. Με την προσθήκη υδατικών διαλυµάτων αµµωνίας ή µονοαιθυλαµίνης, το θείο διαλύεται, παρουσία υδροθείου, ως πολυσουλφίδιο και διαχωρίζεται στην επιφάνεια σε έναν διαχωριστή υγρών. Το πλούσιο σε θείο υγρό µπορεί να αναγεννηθεί σε θερµοκρασία περίπου 150 C. Αµµωνία ή αµίνη, νερό, υδρόθειο, και διοξείδιο του άνθρακα διαλύονται στο συµπυκνωµένο νερό και επανεισάγονται στο φρέαρ. Το θείο κατακρηµνίζεται ως υγρό και αφαιρείται από τον πυθµένα της στήλης αναγέννησης. Με αυτήν τη διεργασία, µόνο µια ενιαία υγρή φάση εµφανίζεται επάνω από το έδαφος. Τα ίχνη αµµωνίας ή αµίνης δεν προκαλούν κανένα πρόβληµα στην περαιτέρω επεξεργασία. Για αέρια µε υψηλή περιεκτικότητα σε διοξείδιο του άνθρακα η διεργασία µπορεί να χρησιµοποιηθεί µόνο υπό ορισµένες συνθήκες. Σε αυτήν την περίπτωση τα αλκαλικά µέσα δεν µπορούν να διαλύσουν ικανοποιητικά το υδρόθειο προς σχηµατισµό πολυσουλφιδίου. Αυτός ο διαλύτης δεν µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί παρουσία σχηµατιζόµενου νερού που περιέχει τα χλωρίδια µετάλλων αλκαλικών γαιών επειδή το ανθρακικό ασβέστιο και το υδροξείδιο του µαγνήσιου που δηµιουργούνται προκαλεί παρεµποδίσεις που µπορούν να διαλυθούν µόνο µε όξινη επεξεργασία. Τα συγκεκριµένα µέτρα είναι απαραίτητα για να αποτρέψουν

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Η υγρή εκχύλιση βρίσκει εφαρμογή όταν. Η σχετική πτητικότητα των συστατικών του αρχικού διαλύματος είναι κοντά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ιδιότητες των ρευστών του ταµιευτήρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ιδιότητες των ρευστών του ταµιευτήρα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ιδιότητες των ρευστών του ταµιευτήρα 4.1 Ογκοµετρική Συµπεριφορά και Φάσεις Συστηµάτων Υδρογονανθράκων Όπως αναφέρθηκε στο Κεφάλαιο 2, στον ταµιευτήρα απαντώνται µίγµατα υδρογονανθράκων η σύσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Γ- ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ.doc 2/5

Παράρτημα Γ- ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ.doc 2/5 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΦΑ 1. ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 2/5 ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 1. Συντελεστής Wobbe: Ο Συντελεστής Wobbe δεν πρέπει να είναι μικρότερος από

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑ,ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΕΣΣΑΡΩΝ BAR ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΤΟΜΕΑ,ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΕΣΣΑΡΩΝ BAR ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ? 'f' ' ' Σ 1nw Zr ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΑΝΑΛ ΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΤΟΜΕΑ,ΔΙΚΤΥΟΥ ΤΕΣΣΑΡΩΝ BAR ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ D!ΒΛ Ι ΟΘΗ Υ. 11 Τ Ε 1 n Ε 1 Ρ /-\. ι,., ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΑΖΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Ο «TRANSCRITICAL» ΨΥΚΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ CO2

Ο «TRANSCRITICAL» ΨΥΚΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ CO2 6--5 Ο «TRANSCRITICAL» ΨΥΚΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ CO2 Στα συνηθισμένα ψυκτικά ρευστά, η απόρριψη θερμότητας γίνεται υπό σταθερά θερμοκρασία, που είναι η θερμοκρασία συμπύκνωσης του ψυκτικού ρευστού. Όπως φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Φάσεις μιας καθαρής ουσίας

Φάσεις μιας καθαρής ουσίας Αντικείμενο μαθήματος: ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ Ι ΚΑΘΑΡΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. Διαδικασίες αλλαγής φάσης. P-v, T-v, και P-T διαγράμματα ιδιοτήτων και επιφάνειες P-v-T Καθαρών ουσιών. Υπολογισμός θερμοδυναμικών ιδιοτήτων από πίνακες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων Η επεξεργασία των παραγόµενων υδρογονανθράκων περιλαµβάνει όλες τις διεργασίες µεταφοράς µάζας, θερµότητας και ορµής που απαιτούνται για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στήλες Απόσταξης Πετρελαίου Ιστορικά, η παλιότερη διεργασία επεξεργασίας πετρελαίου Αποτελεί το πρώτο μόνο στάδιο της επεξεργασίας Σκοπός Ανάκτηση ελαφρών συστατικών Κλασμάτωση σε κλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

[6] Να επαληθευθεί η εξίσωση του Euler για (i) ιδανικό αέριο, (ii) πραγματικό αέριο

[6] Να επαληθευθεί η εξίσωση του Euler για (i) ιδανικό αέριο, (ii) πραγματικό αέριο [1] Να βρεθεί ο αριθμός των ατόμων του αέρα σε ένα κυβικό μικρόμετρο (κανονικές συνθήκες και ιδανική συμπεριφορά) (Τ=300 Κ και P= 1 atm) (1atm=1.01x10 5 Ν/m =1.01x10 5 Pa). [] Να υπολογισθεί η απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα 1η ενότητα 1. Εναλλάκτης σχεδιάζεται ώστε να θερμαίνει 2kg/s νερού από τους 20 στους 60 C. Το θερμό ρευστό είναι επίσης νερό με θερμοκρασία εισόδου 95 C. Οι συντελεστές συναγωγής στους αυλούς και το κέλυφος

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

1bar. bar; = = y2. mol. mol. mol. P (bar)

1bar. bar; = = y2. mol. mol. mol. P (bar) Τµήµα Χηµείας Μάθηµα: Φυσικοχηµεία Ι Εξέταση: Περίοδος Σεπτεµβρίου -3 (7//4). Σηµειώστε µέσα στην παρένθεση δίπλα σε κάθε µέγεθος αν είναι εντατικό (Ν) ή εκτατικό (Κ): όγκος (Κ), θερµοκρασία (Ν), πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ Κ. Μάτης

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ Κ. Μάτης ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ Κ. Μάτης Πρόβληµα 1. Ένα µίγµα αερίων που περιέχει 65% του Α, 5% Β, 8% C και % D βρίσκεται σε ισορροπία µ' ένα υγρό στους 350 Κ και 300 kn/m. Αν η τάση ατµών των καθαρών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου Για τον παραπάνω προσδιορισµό, απαραίτητο δεδοµένο είναι η στοιχειακή ανάλυση του πετρελαίου (βαρύ κλάσµα), η

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1. Πώς ορίζεται η περίσσεια αέρα και η ισχύς μίγματος σε μία καύση; 2. Σε ποιές περιπτώσεις παρατηρείται μή μόνιμη μετάδοση της θερμότητας; 3. Τί είναι η αντλία

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός μεταφέρει μεγάλη ποσότητα ενέργειας με την μορφή θερμότητας και χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία για την επιτάχυνση

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου ΟΛΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 11 ερωτήσεις με απάντηση Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σε ορισμένη ποσότητα ζεστού νερού διαλύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1. Να υπολογιστεί η μαζική παροχή του ατμού σε (kg/h) που χρησιμοποιείται σε ένα θερμαντήρα χυμού με τα παρακάτω στοιχεία: αρχική θερμοκρασία χυμού 20 C, τελική θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΨΥΞΗΣ ΜΕ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΨΥΞΗΣ ΜΕ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΨΥΞΗΣ ΜΕ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ Ψύξη µε Απορρόφηση (Absorption). Η µέθοδος αυτή σε αντίθεση µε τις κλασσικές ψυκτικές διατάξεις µηχανικής συµπίεσης χρησιµοποιεί δυο εργαζόµενα σώµατα. Αυτά είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5.1 Καταστατική Εξίσωση, συντελεστές σ t, και σ θ Η πυκνότητα του νερού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την κίνηση των θαλασσίων µαζών και την κατακόρυφη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Εργαστήριο 5 ο Αριθμός Οκτανίου (RON MON) Αέρια Χρωματογραφία (Άσκηση 18) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Κτύπημα του Κινητήρα (Knock) Από το 1912 που

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση Αερίων. 1. Εισαγωγή

Απορρόφηση Αερίων. 1. Εισαγωγή 1. Εισαγωγή Απορρόφηση Αερίων Πρόκειται για διαχωρισμό συστατικών από μείγμα αερίου με τη βοήθεια υγρού διαλύτη. Κινητήρια δύναμη είναι η διαφορά διαλυτότητας στο διαλύτη. Στη συνέχεια θα ασχοληθούμε με

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές Ο ατµός συµπυκνώνεται από το νερό το οποίο θερµαίνεται, ενώ ο αέρας διαφεύγει από την κορυφή του ψυκτήρα και απάγεται από την αντλία κενού µε την οποία επικοινωνεί ο ψυκτήρας. Το θερµό νερό που προκύπτει

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ

ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ. Μια νοικοκυρά µαγειρεύει σε χύτρα, η οποία είναι: (α) ακάλυπτη, (β) καλυµµένη µε ελαφρύ καπάκι και (γ) καλυµµένη µε βαρύ καπάκι. Σε ποια περίπτωση ο χρόνος µαγειρέµατος θα

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας Θετικής Κατεύθυνσης Β Λυκείου 2000

Θέµατα Χηµείας Θετικής Κατεύθυνσης Β Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Χηµείας Θετικής Κατεύθυνσης Β Λυκείου ΕΚΦΩΝΗΕΙ τις ερωτήσεις 1-3,να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. ε καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 6932 946778 ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ Περιεχόμενα 1. Όρια καταστατικής εξίσωσης ιδανικού αερίου 2. Αποκλίσεις των Ιδιοτήτων των πραγματικών αερίων από τους Νόμους

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Προσδιορισµός ισοζυγίων µάζας

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Προσδιορισµός ισοζυγίων µάζας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΙΣΟΖΥΓΙΑ ΜΑΖΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Προσδιορισµός ισοζυγίων µάζας Κατά τον προσδιορισµό των ισοζυγίων µάζας γίνεται εφαρµογή του νόµου διατήρησης της µάζας στην επίλυση προβληµάτων που αναφέρονται:

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ Κατά τη λειτουργία ενός καυστήρα, υπάρχουν πολλές δαπάνες. Κάποιες από αυτές τις δαπάνες θα μπορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14. Αλκυλίωση και Πολυµερισµός

Κεφάλαιο 14. Αλκυλίωση και Πολυµερισµός Κεφάλαιο 14 Αλκυλίωση και Πολυµερισµός 14.1 Εισαγωγή Η προσθήκη µιας αλκυλοµάδας σε οποιοδήποτε µόριο είναι µια αντίδραση αλκυλίωσης, αλλά στην ορολογία του διυλιστηρίου ο όρος αλκυλίωση χρησιµοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Λυμένες ασκήσεις. Αλκάνια

Λυμένες ασκήσεις. Αλκάνια Λυμένες ασκήσεις Αλκάνια 1. Αλκάνιο Α έχει σχετική μοριακή μάζα Μ = 58. α. Να βρεθεί ο μοριακός τύπος του αλκάνιου και τα συντακτικά ισομερή του. β. 5,8 g από το αλκάνιο Α καίγονται πλήρως με Ο 2. Να υπολογιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (Ασκήσεις πράξης) ΙΔΑΝΙΚΑ ΑΕΡΙΑ - ΕΡΓΟ

Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (Ασκήσεις πράξης) ΙΔΑΝΙΚΑ ΑΕΡΙΑ - ΕΡΓΟ ΙΔΑΝΙΚΑ ΑΕΡΙΑ - ΕΡΓΟ 1. Να υπολογιστεί η πυκνότητα του αέρα σε πίεση 0,1 MPa και θερμοκρασία 20 ο C. (R air =0,287 kj/kgk) 2. Ποσότητα αέρα 1 kg εκτελεί τις παρακάτω διεργασίες: Διεργασία 1-2: Αδιαβατική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΕΙΣ ΒΡΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΦΑΣΕΙΣ ΒΡΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Ο εναλλάκτης ψύξης ονομάζεται και εξατμιστής. Τούτο διότι στο εσωτερικό του λαμβάνει χώρα μετατροπή του ψυκτικού ρευστού, από υγρό σε αέριο (εξάτμιση) σε μια κατάλληλη πίεση, ώστε η αντίστοιχη θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Κινητική Γενικές Υποδείξεις 1. Τάξη Αντίδρασης 2. Ενέργεια Ενεργοποίησης

Χημική Κινητική Γενικές Υποδείξεις 1. Τάξη Αντίδρασης 2. Ενέργεια Ενεργοποίησης Χημική Κινητική Γενικές Υποδείξεις 1. Τάξη Αντίδρασης Γενικά, όταν έχουμε δεδομένα συγκέντρωσης-χρόνου και θέλουμε να βρούμε την τάξη μιας αντίδρασης, προσπαθούμε να προσαρμόσουμε τα δεδομένα σε εξισώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση?

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Περιεχόµενο & Χρησιµότητα Καλώς ήλθατε στο µάθηµα της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΝΑΙ..ΝΑΙ...ΝΑΙ.!! Σε τι διαφέρει από τα άλλα µαθήµατα της κατεύθυνσης??? Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ!

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας Άσκηση 3η Μέθοδοι Διαχωρισμού 1 2 Θεωρητικό μέρος Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν σε ορισμένες θερμοκρασίες, αλλάζοντας έτσι μορφή από στερεή σε υγρή ή από υγρή

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητική Εξέταση. Τρίτη, 15 Ιουλίου /3

Θεωρητική Εξέταση. Τρίτη, 15 Ιουλίου /3 Θεωρητική Εξέταση. Τρίτη, 15 Ιουλίου 2014 1/3 Πρόβλημα 2. Καταστατική Εξίσωση Van der Waals (11 ) Σε ένα πολύ γνωστό μοντέλο του ιδανικού αερίου, του οποίου η καταστατική εξίσωση περιγράφεται από το νόμο

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Τ, Κ Η 2 Ο(g) CΟ(g) CO 2 (g) Λύση Για τη συγκεκριμένη αντίδραση στους 1300 Κ έχουμε:

Τ, Κ Η 2 Ο(g) CΟ(g) CO 2 (g) Λύση Για τη συγκεκριμένη αντίδραση στους 1300 Κ έχουμε: ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 5-6 (Α. Χημική Θερμοδυναμική) η Άσκηση Η αντίδραση CO(g) + H O(g) CO (g) + H (g) γίνεται σε θερμοκρασία 3 Κ. Να υπολογιστεί το κλάσμα των ατμών του

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ Πηγή: Mr.Εmilio Turchi - VEOLIA WS & T Italia Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO LTD SHIELCO Τεχνολογίες Περιβάλλοντος ΕΠΕ Σελίδα 1/5 1. Εισαγωγή Ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

υνατότητες βελτιστοποίησης των εργαστηριακών αντιδράσεων- Βασικοί κανόνες για βιώσιµες συνθέσεις

υνατότητες βελτιστοποίησης των εργαστηριακών αντιδράσεων- Βασικοί κανόνες για βιώσιµες συνθέσεις υνατότητες βελτιστοποίησης των εργαστηριακών αντιδράσεων- Βασικοί κανόνες για βιώσιµες συνθέσεις Στην πορεία της αναζήτησης µερικών αντιδράσεων για το ΝΟΡ έγινε δυνατόν αναγνωριστούν κάποια γενικά ασθενή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ ΘΕΡΜΟΓΟΝΟΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ - ΑΔΙΑΒΑΤΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 2008

ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ ΘΕΡΜΟΓΟΝΟΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ - ΑΔΙΑΒΑΤΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 2008 ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ ΘΕΡΜΟΓΟΝΟΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ - ΑΔΙΑΒΑΤΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 008 Νόμος τελείων αερίων Κλάσμα μάζας Καταστατική εξίσωση αερίων: V m m M Όπου: Παγκόσμια Σταθερά Αερίων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ Α. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚO ΔΙΑΛΥΜΑ Λίγα λόγια πριν από το πείραμα. Η σόδα περιέχει διαλυμένο αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο προστίθεται κατά την

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Θερμοδυναμική. Απόκλιση από την Ιδανική Συμπεριφορά Θερμοδυναμική ισορροπία Καταστατικές εξισώσεις

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Θερμοδυναμική. Απόκλιση από την Ιδανική Συμπεριφορά Θερμοδυναμική ισορροπία Καταστατικές εξισώσεις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Θερμοδυναμική Απόκλιση από την Ιδανική Συμπεριφορά Θερμοδυναμική ισορροπία Καταστατικές εξισώσεις Διδάσκων : Καθηγητής Γ. Φλούδας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ Η σκληρότητα του νερού οφείλεται στην παρουσία διαλυµένων αλάτων ασβεστίου και µαγνησίου. Τα άλατα αυτά διαλύονται στο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Θέματα Πανελλ. Εξετάσεων Χημείας Προσανατολισμού Β Λυκείου 1 ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1984 2004 (Περιέχει όσα από τα θέματα αναφέρονται στην ύλη της

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόματη ρύθμιση αποστακτικών στηλών

Αυτόματη ρύθμιση αποστακτικών στηλών Αυτόματη ρύθμιση αποστακτικών στηλών Στόχοι-Αναγκαιότητα Παραγωγή προϊόντων επιθυμητών προδιαγραφών και ποσοτήτων Ασφάλεια εγκατάστασης (όρια πίεσης και θερμοκρασίας) Διατήρηση λειτουργικών συνθηκών (αποφυγή

Διαβάστε περισσότερα

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ . ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 1. Σε µια ισόθερµη µεταβολή : α) Το αέριο µεταβάλλεται µε σταθερή θερµότητα β) Η µεταβολή της εσωτερικής ενέργειας είναι µηδέν V W = PV ln V γ) Το έργο που παράγεται δίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Μεταφορά θερµότητας Εναλλάκτες θερµότητας

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Μεταφορά θερµότητας Εναλλάκτες θερµότητας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Μεταφορά θερµότητας Εναλλάκτες θερµότητας Μεταφορά θερµότητας Για την θέρµανση ενός σώµατος (γενικότερα) ή ενός τροφίµου (ειδικότερα) απαιτείται µεταφορά θερµότητας από ένα θερµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός του στοιχείου Χ 2. Δίνεται 40 Ca. Βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ. Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ. Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΥΣΗΣ Πρόβληµα 30. Η καυστική σόδα παράγεται µε την επεξεργασία ενός διαλύµατος ανθρακικού νατρίου σε νερό (25 kg/s Na 2 CO 3 ) µε τη θεωρητική απαίτηση σε υδροξείδιο του ασβεστίου. Αφού

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα : ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ.Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ιαγώνισµα : ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ.Β ΛΥΚΕΙΟΥ ιαγώνισµα : ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ.Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να σηµειώσετε τη σωστή απάντηση : 1. Όταν αυξάνουµε τη θερµοκρασία, η απόδοση µιας αµφίδροµης αντίδρασης : Α. αυξάνεται πάντοτε Β. αυξάνεται,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα