ΟΣΑ ΜΥΘΙΑ ΤΟΣ ΑΛΗΘΕΙΑ Μύθοι, πρότυπα Ανθρωπιστικών αξιών και Ποίησης. Η διαχρονική ομορφιά η Παιδαγωγική τους αξία.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΣΑ ΜΥΘΙΑ ΤΟΣ ΑΛΗΘΕΙΑ Μύθοι, πρότυπα Ανθρωπιστικών αξιών και Ποίησης. Η διαχρονική ομορφιά η Παιδαγωγική τους αξία."

Transcript

1 Σπυροπούλου - Παπαδημητρίου Ζωή, Σχολική Σύμβουλος Ε.Τ. Πεζογράφος Θεατρική Συγγραφέας ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ ΤΩΝ ΜΥΘΩΝ Οι περισσότεροι «Μύθοι περί ζώων, πτηνών και φυτών» είναι λαϊκοί μύθοι. Έχουν συλλεγεί σαν πολύτιμοι λίθοι από βαθιά αγάπη για τον αιωνόβιο λαϊκό μας πολιτισμό, «ίνα μη τι απόλλυται» Η συλλογή περιλαμβάνει 77 μύθους, που αναφέρονται σε πτηνά, ζώα και φυτά της ελληνικής χλωρίδας και σπάνιας βιοποικιλότητας. Μέσα από συναρπαστικά θέματα, αλληγορίες και σύμβολα δίνεται η δυνατότητα στο παιδί της πόλης να γνωρίσει φυσικά και αβίαστα ένα κομμάτι του κόσμου που το περιβάλλει και που του είναι σχεδόν άγνωστο, τα ζώα, τα πτηνά και τα φυτά και κατ επέκταση να ευαισθητοποιηθεί οικολογικά. Με συνοπτικό και σαφή τρόπο και πρωταγωνιστές τα πτηνά, επισημαίνονται οι ανθρώπινες αδυναμίες, τ ανθρώπινα ελαττώματα και πάθη, το ήθος, οι αξίες, ο Ανθρωπισμός και τα μηνύματα που μεταδίδονται μέσω των μύθων. Τα γλωσσικά παιχνίδια, οι παροιμίες και τα αινίγματα, που συνοδεύουν τους μύθους, βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα των λέξεων και ν ασκηθούν στην πολύπλευρη και πολυδιάστατη χρήση τους. Οι μύθοι αυτοί αποτελούν πολύτιμο βοήθημα στην ενισχυτική διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος καθώς και στα προγράμματα του Ολοήμερου σχολείου, γιατί καλύπτουν πολύπλευρους γνωστικούς τομείς (γλώσσα, λογοτεχνία, οικολογία, μελέτη του περιβάλλοντος, λαογραφία, θέατρο). Τέλος, οι μύθοι είναι ενδεδειγμένοι για να χρησιμοποιηθούν σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, γιατί τα φέρνουν σ επαφή με όλες τις περιοχές της γνώσης και τους δημιουργούν πολύ ισχυρούς δεσμούς μ αυτές, με αποτέλεσμα να μην αποσπάται η προσοχή και το ενδιαφέρων τους. Τα γλωσσικά παιχνίδια, οι παροιμίες και τα αινίγματα που συνοδεύουν τους μύθους, βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα των λέξεων και ν ασκηθούν στην πολύπλευρη και πολυδιάστατη χρήση τους. Οι μύθοι είναι περιουσία της τέχνης, ανεξάντλητη πηγή ιδεών και γοητευτικών εικόνων, πρότυπα ανθρωπιστικών αξιών και ποίησης Λέξεις κλειδιά: μύθοι, πρότυπα Ανθρωπιστικών αξιών και ποίησης ΟΣΑ ΜΥΘΙΑ ΤΟΣ ΑΛΗΘΕΙΑ Μύθοι, πρότυπα Ανθρωπιστικών αξιών και Ποίησης. Η διαχρονική ομορφιά η Παιδαγωγική τους αξία. ΜΕΡΟΣ 2 Ο «Κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές, είναι γιατί τ ακούς γλυκότερα Κι η φρίκη δεν κουβεντιάζει Γιατί είναι ζωντανή, Γιατί είν αμίλητη και προχωράει» ISSN

2 έγραψε ο Γιώργος Σεφέρης στον «Τελευταίο Σταθμό». Αυτή είναι η αιτία που ακόμα και σήμερα μπορώ να θυμηθώ μερικούς από τους όμορφους μύθους, με τους οποίους με μεγάλωσε η μάνα μου, παλιά Δασκάλα από τους Σεφερικούς Δασκάλους, που μας άφησαν ορφανούς Έκλεινα τα μάτια και μονομιάς ζωντάνευε μπροστά μου ο μαγικός κόσμος με τις πεντάμορφες βασιλοπούλες, τις γοργόνες, τ αερικά, τις νεράιδες και τις κακιές μάγισσες, τα ζώα και τα φυτά με την ανθρώπινη λαλιά και βέβαια την προαιώνια μάχη του καλού με το κακό, όπου στο τέλος προς ιδιαίτερη τέρψη μου, θριάμβευε πάντα το καλό! Κι ο μαγικός βοηθός, με τη λυτρωτική του δύναμη και την καταλυτική του παρουσία, βοηθούσε να θριαμβεύει πάντα η ελπίδα και η πίστη στον Άνθρωπο, όπως ο από μηχανής θεός, που μας κληροδότησαν οι μεγάλοι, κλασικοί αρχαίοι Έλληνες τραγωδοί Δυστυχώς, το είδος αυτό του λαϊκού αφηγητή παραμυθά, που στα δικά μας χρόνια αποτελούσε το ιδιαίτερο νηπιαγωγείο μας, για διάφορους λόγους, τείνει να εκλείψει. Η κυριότερη αιτία έγκειται, κατά τη γνώμη μου, στην πρώιμη πνευματική ανάπτυξη του παιδιού στις αναπτυγμένες χώρες, πράγμα που σημαίνει πρώιμη εγκατάλειψη της παιδικής ηλικίας. Κι αυτή η προδοσία της παιδικής ηλικίας, είναι από τα σοβαρότερα και επικινδυνότερα συμβάντα του ηλεκτρονικού, μοναχικού πολιτισμού μας, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Μιχάλης Νερακλής. Όμως, παρ όλη την απώλεια των παραμυθάδων, δεν πρέπει να εκλείψουν από τη ζωή των παιδιών μας οι μύθοι. Η γλώσσα είναι το κυριότερο μέσον, όχι μόνο της έκφρασης των ατόμων και των λαών, αλλά και της διέγερσης και ανύψωσης της σκέψης, της εκλέπτυνσης του συναισθήματος, της ώθησης σε δράση, της συνέχισης της ιστορικής παράδοσης και της πολιτιστικής εξέλιξης. Για τη διάδοση και την εκμάθησή της οι λαοί επινόησαν από την αρχαιότητα ένα σπουδαίο μέσον, το μύθο, πνευματικό δημιούργημα των λαών. Πριν, όμως, προχωρήσουμε, θα πρέπει να δώσουμε με δύο λόγια τον ορισμό του μύθου. Ο Μύθος αποτελεί περιουσία της Τέχνης και είναι μια ανεξάντλητη πηγή από ιδέες, γοητευτικές εικόνες, συναρπαστικά θέματα, αλληγορίες και σύμβολα. Εργαλείο του είναι η γλώσσα των συμβόλων, που αποτελεί μια από τις κύριες γλώσσες της Τέχνης και ιδίως της ποίησης. Παραμύθι είναι η λαϊκή διήγηση, που μοιάζει με μεγάλο περιπετειακό μύθο. Μια ποίηση που προσπαθεί να συμπεριλάβει όλα τα πράγματα. Οδηγεί τον ήρωά του πέρα από το γήινο κόσμο, είτε σ ένα βασίλειο στην άκρη της γης, είτε στον κάτω κόσμο, είτε στους ουρανούς. Μέσα στο παραμύθι υπάρχει το σύμπαν, η φύση: ήλιος, φεγγάρι, άστρα, άνεμοι, ο κόσμος των ζώων, μέσα στο ίδιο παραμύθι ζώα του νερού, του αέρα, της στεριάς, ο κόσμος των φυτών, των δέντρων, των λουλουδιών, των λίθων και των δημιουργημάτων του ανθρώπου, πολιτείες, παλάτια, πράγματα. Στην περιοχή του ανθρώπινου, το παραμύθι μιλάει για εχθρότητα και φιλία, για αδικία και βοήθεια, πόλεμο και ειρήνη, ευτυχία και απογοήτευση, για άθλους, δοκιμασίες, κινδύνους, αγώνες, για προδοσία και πίστη, για το παράξενο και το καθημερινό, τη σκληρότητα και την ιδιοτέλεια. Σύγχρονοι ψυχολόγοι, όπως ο Piaget, ο οποίος απέδειξε ότι η σκέψη του παιδιού είναι ανιμιστική, αναθεωρούν παλαιές αρνητικές απόψεις για το μύθο και το παραμύθι, και μιλούν για την ευεργετική του επίδραση στην ψυχοσυναισθηματική ISSN

3 εξέλιξη των παιδιών και τη συμβολή του στη δόμηση του Εγώ, π.χ. ανάγκη για ανεξαρτητοποίηση και επιβεβαίωση του Εγώ (Κοντορεβιθούλης, Κοκκινοσκουφίτσα), θέμα Ιδιαιτερότητας του ατόμου- Αλλοτρίωση (Ασχημόπαπο), σπάσιμο της Ισορροπίας των δεδομένων, προκαταλήψεις. Ό,τι είναι για τη Λογοτεχνία το διήγημα, είναι για τη Λαογραφία ο μύθος. Μήπως, όμως, και οι μύθοι δεν είναι έξοχες μορφές πεζογραφημάτων; Το ερώτημα που γεννάται είναι: Διαβάζουν τάχα τα σημερινά ελληνόπουλα μύθους με την ίδια τέρψη που τους διαβάζαμε εμείς παλαιότερα; Τους διαβάζουν καν; Τους αφήνουν χρόνο τα κόμικς και οι σούπερμαν, που κατακλύζουν περίπτερα και τηλεοράσεις; Κι αν διαβάζουν, διαβλέπουν τις προεκτάσεις τους; Την αλληγορία, τη σάτιρα, την ιστορική, ηθογραφική και λαογραφική σημασία τους; Όμως δεν είμαι μόνο εγώ που έχω αυτή την άποψη. Χρόνια πριν, ο Κωστής Παλαμάς έγραψε τούτους τους στίχους για τους μύθους: Μακάριοι οι επιστήμονες Που μέσα εις των μύθων τον λαβύρινθον Αγωνίζονται να κρατήσουν ασφαλώς Τον μίτον τον οδηγούντα προς το φως. Αλλά, ας κάνουμε μια διαχρονική διερεύνηση στην ιστορία των μύθων. Αιώνες πιο πριν, ο Ησίοδος, ο Αίσωπος, ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, Ο Οβίδιος, ο Χριστός, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Λαφοντέν, ο Κριλόφ, ο Τολστόι, ο Ταγκόρ, ο Λέσιγκ, ο Κίπλιγκ, ο Λούθηρος, ο Κοραής, ο Κολοκοτρώνης, χρησιμοποίησαν τους μύθους για την εποπτική διδασκαλία των υψηλότερων ηθικών εννοιών στους μαθητές τους. Ο μύθος ή αίνος, που ονομαζόταν και λόγος απόλογος, ήταν διδακτικό διήγημα από τον κόσμο τον ζώων. Γι αυτό κατατάσσεται στην επική ποίηση. Επειδή, όμως, τον χρησιμοποίησαν ιαμβικοί ποιητές, όπως Φαίδρος, άλλοι τον κατατάσσουν στην ιαμβική ποίηση. Χάρη στην απλότητα, τη σφαιρικότητα της αφήγησης και τον αλληγορικό τους χαρακτήρα, οι μύθοι γοητεύουν και δεσμεύουν τη σκέψη. Αποτελούν απαύγασμα της λαϊκής σοφίας από την παρατήρηση του φυσικού κόσμου και της κοινωνικής συμπεριφοράς του ανθρώπου. «Όταν ο Πλάτων καταλαβαίνει πως δεν αρκεί η σωκρατική διαλεκτική, για να ολοκληρώσει τη σκέψη του, υπερβαίνει το λόγο και καταφεύγει στο μύθο Σε μια εξαιρετική περίπτωση, στην «Πολιτεία» χρησιμοποιεί στην αρχή μια μυθική παράδοση που έχει παραμυθιακό χαρακτήρα και στο τέλος ένα μύθο που έχει κι αυτός όλα τα στοιχεία του παραμυθιού. Και είναι αξιοσημείωτο πως ο δεύτερος αναιρεί ουσιαστικά το συμπέρασμα του πρώτου και είναι τελικά μια υποχώρηση της απόλυτης αξιολογικής θέσης του φιλοσόφου για το νόημα της δικαιοσύνης στην ανθρώπινη αδυναμία για αμοιβή της αρετής του», γράφει ο Μανόλης Ανδρόνικος σ επιφυλλίδα του Βήματος με τίτλο «Πλατωνικά Παραμύθια» στις 17/11/1991. Πρώτοι και μεγάλοι μυθοποιοί είναι οι λαοί όλου του κόσμου. Με τις παρατηρήσεις του πάνω στον περιβάλλοντα κόσμο, με την προσπάθειά τους να εξηγήσουν ό,τι συνέβαινε γύρω τους, έγιναν οι πρώτοι μυθοπλάστες πάνω στη γη. Οι μύθοι που έπλασαν οι λαοί αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για την κατοπινή ανάπτυξη των διαφόρων λογοτεχνιών (Κινέζοι, Ινδοί, Ινδιάνοι, αρχαίοι Έλληνες). Αστείρευτη πηγή του μύθου στέκει μέσα στους αιώνες ο Αίσωπος, που, κατά τον Ηρόδοτο, υπήρξε δούλος και έζησε στα μέσα του 6 ου αιώνα. Τους μύθους τους διηγήθηκε σε απλό, πεζό λόγο. Ο Αίσωπος, ο πολυταξιδεμένος δάσκαλος, ο αντικομφορμιστής, αμφισβητεί και στηλιτεύει τα πάντα. Ο δάσκαλος, που τόσους ISSN

4 αιώνες εξακολουθεί και θα εξακολουθεί εσαεί να γοητεύει μεγάλους κα παιδιά, με τις διαχρονικές ιστορίες του. Αλλά, πάνω απ όλα, ο Αίσωπος αποκαλύπτει την αλήθεια και συγχρόνως την υπηρετεί, σώζοντας τον άνθρωπο από τη χυδαιότητα, από κάθε εξαγορά, από κάθε προδοσία. Υπηρετεί την αλήθεια και τον ανθρωπισμό, μα και την ομορφιά. Κατά τον Πλάτωνα, ο Σωκράτης ήταν ο πρώτος που έδωσε ποιητική μορφή στους μύθους, όταν βρισκόταν στο δεσμωτήριο. Σε κάποιον πλατωνικό διάλογο με τίτλο «η Αλκυών» γίνεται κριτική συζήτηση ανάμεσα στον Σωκράτη κι ένα μαθητή του, σχετικά με την αξία των αρχαίων μύθων, που αναφέρονται στις μεταμορφώσεις των ζώων και των πτηνών «Ο βίος των ανθρώπων -λέει- είναι ολιγόχρονος και γι αυτό η εμπειρία, σ ό,τι αφορά τους θεούς, είναι ανεπαρκής. Δεν αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος ότι χρειάζεται πιο μεγάλη δύναμη να ξεσηκωθεί στην ήρεμη θάλασσα η τρικυμιώδης θύελλα κι αυτή αργότερα να δαμαστεί και να καθησυχάσει, απ ό,τι χρειάζεται για να μεταμορφωθεί μια γυναίκα σε πουλί.»γι αυτό είναι φρόνιμο να μην απιστούμε, αλλά να δεχόμαστε τους παλιούς θρύλους, όπως μας τους παρέδωσαν οι πατέρες μας.»ιδιαίτερα δε εγώ θα σεβαστώ το θρύλο της Αλκυόνης για να τον θυμίσω στη γυναίκα μου, γιατί είναι κατάλληλος να ενισχύσει την αγάπη των γυναικών προς τους συζύγους τους» Ένας από τους πρώτους εισηγητές της μυθογραφίας στην Παιδική Λογοτεχνία είναι ο Αδαμάντιος Κοραής. Για την ηθική διαπαιδαγώγηση της πρώτης παιδικής ηλικίας «εις ωφέλειαν των παιδαρίων», όπως λέει ο ίδιος, έγραψε τους δικούς του πρωτότυπους μύθους, παρεμφερείς με τους αισώπειους, και τους έβαλε σαν επίμετρο στην έκδοσή του «Μύθων Αισωπείων Συναγωγή Παρίσι 1810». Με τους μύθους του ο Κοραής θέλησε να επιδράσει περισσότερο στις ψυχές της σπουδάζουσας νεολαίας, να εμφυσήσει στους νέους το νεωτεριστικό πνεύμα και τις ανθρωπιστικές αρχές του καιρού του. Είναι τεράστια η συμβολή του αισώπειου μύθου στη λογοτεχνία του γερμανικού Διαφωτισμού. Ο Γκαίτε, στην «Ποίηση και Αλήθεια» έγραψε: «Θέλησαν να εξετάσουν τα διάφορα είδη της ποίησης. Σαν καλύτερο και ανώτερο, θα έπρεπε να ισχύει εκείνο που μιμείται τη φύση και ταυτόχρονα έχει και ηθική αξία. Και έπειτα από πολλή σκέψη, απέκτησαν επιτέλους την πεποίθηση ότι αυτό το επίπεδο ανήκει στον αισώπειο μύθο». Ο Lessing, ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της λογοτεχνίας του γερμανικού Διαφωτισμού, εκτιμούσε ιδιαίτερα τους μύθους, ασχολήθηκε σ όλη του τη ζωή με μύθους και δήλωνε: «Κανένα άλλο είδος της ποίησης δεν με απασχόλησε τόσο πολύ, όσο ο μύθος. Μου άρεσε αυτή η κοινή τάφρος ποίησης και ηθικής. Είχα διαβάσει όλους τους μυθοποιούς, παλιούς και νεότερους, τους καλύτερους, περισσότερο από μία φορά μάλιστα. Ασχολήθηκαν και με τη θεωρία του μύθου. Κάθε φορά απορούσα γιατί οι νεότεροι είχαν προτιμήσει τους πλουμιστούς πλάγιους δρόμους της φλυαρίας από την οδό του Αισώπου, που οδηγεί κατευθείαν στην αλήθεια»ο Αίσωπος δε χασομερούσε ποτέ με περιγραφές, έμπαινε αμέσως στο θέμα και με κάθε λέξη πλησίαζε γοργά στο τέλος. Αυτή η ακρίβεια και η συντομία αποτελούν ένα τόσο μεγάλο πρότυπο, ώστε οι αρχαίοι θεώρησαν ότι ανήκουν στη φύση του μύθου και τις ανήγαγαν σε γενικό κανόνα». Και ο Herder έλεγε: «Θεωρώ το μύθο πηγή, σαν μικρογραφία της μεγάλης ποιητικής τέχνης, όπου βρίσκει κανείς περισσότερους ποιητικούς κανόνες στην αρχική τους απλότητα και, κατά κάποιον τρόπο, την πρωτότυπη μορφή τους». ISSN

5 Είναι τεράστια η σημασία, η αξία και η επίδραση που ασκεί στην παιδική ψυχή ο παιδαγωγικός μύθος και μάλιστα ο αισώπειος. Ο μύθος λειτουργεί σαν σύμβολο. Μέσα απ αυτόν κληροδοτείται στο παιδί η λαϊκή σοφία αιώνων. Η γοητεία του στάθηκε ανανεωτική και συνδέθηκε άμεσα με την παιδαγωγική πράξη. Με πρωταγωνιστές τα ζώα επισημαίνονται όλες οι ανθρώπινες αδυναμίες, όλα τ ανθρώπινα ελαττώματα κα πάθη, συνδυάζοντας τέρψη και διδαχή. Με συνοπτικό, σαφή και εύληπτο τρόπο, με λιτότητα ύφους παρουσιάζονται ποικίλα θέματα στα παιδιά χωρίς να τα κουράζουν. Στο άκουσμα του μύθου, ενθουσιάζονται τόσο πολύ, ώστε τον εννοούν βαθύτατα, σαν να τον έχουν ζήσει. Η ποιητική διήγηση των μύθων βοηθάει στην καλλιέργεια και στην ανάπτυξη της εκφραστικής τους ικανότητας. Οι μύθοι του Αισώπου δεν αποσκοπούν, ούτε αποβλέπουν στο να διδάξουν ηθική, αλλά να μάθουν στο παιδί ν αντιμετωπίζει τη ζωή όπως είναι. Με την ασχήμια, με τη μιζέρια, με τη σκληρότητά της. Είναι προφανές και είμαι πεπεισμένη ότι το πρωτογενές υλικό του Ντίσνεϊ και οι κινηματογραφημένες ιστορίες κινουμένων σχεδίων του με πρωταγωνιστές τα ζώα, έχει τις ρίζες του στους διαχρονικούς μύθους του Αισώπου. Κι αυτό σημαίνει πολλά για τους ιθύνοντες και τους επαΐοντες περί τα εκπαιδευτικά μας, αλλά και τους κινηματογραφιστές και σκηνοθέτες. Μετά από όλα όσα παραπάνω αναφέρθηκαν, περιδιαβάζοντας ανά τους αιώνες στην ιστορία του μύθου, δεν θα επιμείνω στον ορισμό του, γιατί νομίζω ότι η μαγεία δεν χωράει σε στενούς ορισμούς, θεωρώ όμως ότι οι μύθοι συνδυάζουν τον ανθρωπισμό, τη γνώση, την εμπέδωση ηθικών αξιών, την εξοικείωση με τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και τη διασκέδαση. Επιπλέον, συζητιούνται τώρα πλατιά οι δυνατότητες της χρησιμοποίησής τους στην ιατρική, την ψυχολογία, την παιδαγωγική και την αναλυτική θεραπεία. Οι μύθοι απευθύνονται στη φαντασία των παιδιών, η οποία, παρακάμπτοντας τη λογική και την κρίση νοητικές λειτουργίες που είναι υπό διαμόρφωση στην ηλικία αυτή κατορθώνει να το εισαγάγει στην παρακολούθηση ενός μύθου και, μέσα σ αυτόν, με έμμεσο τρόπο, να διευρύνει το γνωστικό του αντικείμενο, να επισημάνει θεμελιώδεις ανθρώπινες αξίες και, κυρίως, να συνηθίσει το παιδί στον προφορικό λόγο. Αν προχωρήσουμε λίγο και με δεδομένο ότι ο μύθος είναι ένα μικρό λογοτεχνικό έργο προσαρμοσμένο στις δυνατότητες της παιδικής ηλικίας, είναι φανερό ότι η αγάπη για τους μύθους θα διαπλάσει τους αυριανούς πρόθυμους αναγνώστες βιβλίων ή θεατές του θεάτρου, αποτελέσματα που είναι απόλυτα επιθυμητά στη σημερινή κοινωνία του αυτοματισμού και της έλλειψης επικοινωνίας. Αλλά ας επιστρέψουμε στην ελληνική πραγματικότητα. Τα τελευταία χρόνια, λόγω επιφυλάξεων που διατυπώθηκαν, οι μύθοι δεν διδάσκονται πλέον στο ελληνικό σχολείο. Από τη μεταπολίτευση και έπειτα, η ύλη του γλωσσικού μαθήματος επαναπροσδιορίστηκε, αλλά δεν βρέθηκε πουθενά λίγος χώρος και χρόνος για το μύθο. Το αξιοσημείωτο όμως είναι ότι η σύγχρονη παιδαγωγική επιστήμη με εκπρόσωπό της το μεγάλο Αμερικανό παιδαγωγό Μπαντούρα, έχει επιστρέψει στη θεωρία των προτύπων, διαπιστώνοντας τα αδιέξοδα των παιδαγωγικών θεωριών της δεκαετίας του Η σκέψη ότι τα ελληνόπουλα δεν πρέπει να στερούνται τη μορφωτική επίδραση των μύθων, τους οποίους ο Πλάτων και ο Αίσωπος χρησιμοποίησαν για τη διδασκαλία των υψηλότερων ηθικών εννοιών και ανθρωπιστικών ιδεών στους ISSN

6 μαθητές τους, μ έκανε ήδη από το 1983 ως σήμερα να εκδώσω επτά συλλογές λαϊκών παραμυθιών και μιας έντεχνων, με την επιδίωξη να συνηγορήσω έτσι θερμά ως πεζογράφος και ως Παιδαγωγικός Σχολικός σύμβουλος Αθηνών για την επάνοδο των μύθων στο δημοτικό σχολείο και ιδιαίτερα στο Νηπιαγωγείο και στις μικρές τάξεις του δημοτικού. Οι τρείς μάλιστα τελευταίες συλλογές «Μύθοι περί ζώων, πτηνών και φυτών» είναι μια πρόταση για τη χρησιμοποίηση των μύθων στην οικολογική ευαισθητοποίηση των παιδιών και στη διδασκαλία φυσιογνωστικών ενοτήτων, π.χ. διδασκαλία των βιότοπων μέσων των μύθων περί πτηνών. Οι μύθοι αποτελούν πολύτιμο εργαλείο στη διδακτική πράξη, γιατί με την παρατηρητικότητα που καλλιεργούν στα παιδιά, βοηθούν το δάσκαλο να διδάσκει με μεγαλύτερη επιτυχία κα εξαιρετική απόδοση τα φυσιογνωστικά μαθήματα. Γιατί οι σοφοί μυθογράφοι και ο λαός παρουσιάζουν περιγραφικότατα τις πιο χαρακτηριστικές ιδιότητες των ζώων και των φυτών. Είναι απορίας άξιο γιατί τα τελευταία είκοσι χρόνια οι μύθοι έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από τα σχολικά βιβλία της Γλώσσας και της Μελέτης Περιβάλλοντος! Το οξύμωρο σχήμα είναι ότι, ενώ στο παρελθόν, που το παιδί βρισκόταν πολύ πιο κοντά στη φύση, οι μύθοι διδάσκονταν, στις μέρες μας, που το παιδί της πόλης είναι τελείως αποκομμένο από τη φύση και το περιβάλλον, οι μύθοι απουσιάζουν! Το σύγχρονο παιδί βομβαρδίζεται από εικόνες κινούμενα σχέδια με ζώα, τα οποία, εκτός από ελάχιστα, είναι κακοποιημένοι μύθοι, προσαρμοσμένοι στην τεχνολογική εποχή μας. Το παιδί της πόλης, μέσω των μύθων, έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει φυσικά και αβίαστα ένα κομμάτι που το περιβάλλει, που του είναι σχεδόν άγνωστο, τα ζώα, τα φυτά και, κατ επέκταση, να ευαισθητοποιηθεί οικολογικά. Η γνώση του τέλειου μας εξαναγκάζει να το σεβόμαστε, κι αυτός ο σεβασμός μας εμποδίζει να το μεταχειριζόμαστε ή να το καταστρέφουμε απερίσκεπτα, έλεγε ο Σέλλερ. Σεβόμαστε, αγαπάμε, προστατεύουμε ό,τι γνωρίζουμε. Πως θα σεβαστούν, θ αγαπήσουν και θα προστατέψουν τα παιδιά το περιβάλλον και τα έμβια όντα, αν δεν τα γνωρίσουν; Είναι παρήγορο ότι δύο-τρία χρόνια τώρα, έχουν αρχίσει ν ακούγονται φωνές και στη χώρα μας που συνηγορούν υπέρ των μύθων και των παραμυθιών, διοργανώνοντας παραμυθολογικά συνέδρια και γίνονται μελέτες. Χρειάζεται, όμως, να προχωρήσουμε με γρήγορα βήματα, και τα νέα βιβλία της Γλώσσας, που επίκειται να εκδοθούν, ελπίζω να περιέχουν αρκετούς από τους γοητευτικούς, αθάνατους μύθους μας. Ίδωμεν! Σε πρόσφατη διεθνή συνάντηση αρχαίου δράματος στους Δελφούς με θέμα «Περί Ιστορίας και Μύθων», η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ ορίζει το Μύθο ως ένα ψέμα που λέει την αλήθεια. Αυτή την αλήθεια καλούμαστε να διδάξουμε στα παιδιά μέσω των Μύθων, να τα κάνουμε να γνωρίσουν τον κόσμο και τη Γλώσσα μας με τρόπο απλό και εποπτικό. Σήμερα, την εποχή της ενέργειας και της δύναμης της ύλης «που οι άνθρωποι στεγνώξανε και γινήκανε σαν ξερίχια από τον πολιτισμό», όπως έλεγε ο Φώτης Κόντογλου, ο κόσμος πρέπει να απογυμνωθεί από το βάρος της πείρας και να γυρίσει στις πρώτες ρίζες, να γίνει παρθενικός και απλός, οραματιζόταν ο μεγάλος μας μυθιστοριογράφος Ηλίας Βενέζης. Η σοφία, η ιδέα, η αρετή και κυρίως ο ανθρωπισμός είναι μια αυτονόητη πράξη του μύθου, κάτι πειστικό και αναπότρεπτο, σαν τη φλόγα. Ας ευχηθούμε κι ας ελπίσουμε στο εγγύς μέλλον μια συστηματική και με επαρκή χώρο στα προγράμματα, διδασκαλία των μύθων στο ελληνικό σχολείο. ISSN

7 Στη χρησιμοθηρική και τεχνοκρατούμενη εποχή μας έχουμε ανάγκη, περισσότερο από ποτέ, από το ήθος, τις αξίες, τα μηνύματα Ανθρωπιάς και την ποίηση που μεταδίδονται μέσα από τους μύθους. Γιατί, όπως έλεγε ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους παιδαγωγούς μας και βαθύς γνώστης της παιδικής ψυχής, ο Ευάγγελος Παπανούτσος, «ο μύθος έχει για το παιδί τη λαμπρή χρησιμότητα του προληπτικού ηθικού μπολιού!» (Ζωή Θ. Σπυροπούλου Πεζογράφος Θ. Συγγραφέας Σχ. Σύμβουλος) Σημείωση: Η παραπάνω μελέτη για το Μύθο είναι αποτέλεσμα πολύχρονης έρευνας που πραγματοποίησε η συγγραφέας και Σχολική Σύμβουλος, στις εκπαιδευτικές περιφέρειες Αθηνών 9 η 10 η και 11 η, καθώς και διδασκαλιών της σε πολλά Σεμινάρια Συλλόγων Εκπαιδευτικών (Ξάνθης, Πύργου, Γαστούνης, βιβλιοθήκης Αμαλιάδας, Σκοπέλου, Μήλου, Επιταλίου, Αθήνας κ.α.) αλλά και στο Μαράσλειο Διδασκαλείο του Πανεπιστημίου Αθηνών όπου δίδαξε τα έτη με αντικείμενο: «Εκπαιδευτικές καινοτομίες στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση». 2. Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΘΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟ, ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Το γλωσσικό μάθημα είναι το βασικότερο και το σπουδαιότερο από τα μαθήματα που διδάσκονται στο Δημοτικό, γιατί έχει ως αντικείμενο τη διδασκαλία της Γλώσσας. Η Γλώσσα είναι το κυριότερο μέσον, όχι μόνο της έκφρασης των ατόμων και των λαών, αλλά και της διέγερσης και ανύψωσης της σκέψης, της εκλέπτυνσης του συναισθήματος, της ώθησης σε δράση, της συνέχισης της ιστορικής παράδοσης και της πολιτιστικής εξέλιξης. Για τη διάδοση και την εκμάθησή της οι λαοί επινόησαν από την αρχαιότητα ένα σπουδαίο μέσο, το μύθο και το παραμύθι, πνευματικά δημιουργήματα των λαών. Παραπάνω δώσαμε τον ορισμό του Μύθου και του Παραμυθιού. (Στο εξής, χάριν συντομίας, θα υιοθετήσουμε τον όρο Μύθος με τον οποίο θα αναφερόμαστε και στο παραμύθι). Τα τελευταία χρόνια, λόγω επιφυλάξεων που διατυπώθηκαν, οι μύθοι δεν διδάσκονται πλέον στο ελληνικό σχολείο. Μετά τη μεταπολίτευση, η ύλη του Γλωσσικού μαθήματος επαναπροσδιορίστηκε, αναδιαρθρώθηκε, εκσυγχρονίστηκε, αλλά δεν βρέθηκε πουθενά λίγος χώρος και χρόνος για το μύθο. Στα κείμενα των βιβλίων της Γλώσσας των μικρών τάξεων του Δημοτικού σπάνια συναντάς κάποιο μύθο, ο οποίος, παρότι προσιδιάζει στην παιδική φύση και διδάσκει και μορφώνει από κάθε άποψη το μαθητή με τρόπο φυσικό και αβίαστο, είναι τελείως αγνοημένος. ISSN

8 Δεν χρειάζεται μεγάλη έρευνα για την εξακρίβωση αυτής της θλιβερής διαπίστωσης ότι ο μύθος ή δεν διδάσκεται καθόλου, ή διδάσκεται τόσο παροδικά και άτεχνα, ώστε η διδασκαλία του να είναι περιττή και να θεωρείται από άλλους απώλεια χρόνου και από άλλους επιβλαβής. Και τούτο γιατί υπάρχουν κάποιες αρνητικές εμπειρίες από το παρελθόν, όταν γινόταν κατάχρηση διδακτισμού και η ηθικοπλαστική διδασκαλία ήταν ο κύριος σκοπός της διδασκαλίας των μύθων. Από εκείνο το σημείο, όμως, περάσαμε στην αντίπερα όχθη, παραβλέποντας τη μαγεία που ασκούν οι μύθοι στην παιδική ψυχή, αλλά και το ότι τα διδάγματα και οι αξίες των μύθων, όπως σε όλα τ αληθινά λογοτεχνήματα, εκπηγάζουν από την ίδια την πραγματικότητα. Τα έργα που είναι ψεύτικα, όσες διδαχές κι αν έχουν, μένουν νεκρά. Και οι μύθοι μιλούν τη γλώσσα του λαού, τη γλώσσα της αλήθειας. Τα τελευταία χρόνια, δίνεται έμφαση στην απόρριψη του όρου διδακτισμός τόσο στην Παιδική Λογοτεχνία, όσο και στην εκπαίδευση, και αποτελεί το φόβητρο των συγγραφέων για παιδιά, αλλά και των εκπαιδευτικών. Κι αυτή η απόρριψη εκπηγάζει από τη φοβία ότι μπορεί ο συγγραφέας και ο δάσκαλος να κατευθύνουν συνειδήσεις και να προβάλλουν πρότυπα. Θαρρώ πως αυτό το θέμα έχει παρεξηγηθεί. Ο μεγάλος Γκόρκι θεωρούσε τη λογοτεχνία έναν από τους βασικούς παράγοντες της ιδεολογικο-ηθικής διάπλασης του νέου ανθρώπου και στο σκόπιμο διδακτισμό αντιπαρέβαλλε τις υψηλές απαιτήσεις των πραγματικά λογοτεχνικών έργων, που θα βοηθήσουν το συγγραφέα να εφαρμόσει τις ιδέες του. Αλλά κι ο δικός μας, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο πατέρας της παιδικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα, πίστευε πως «ο κύριος σκοπός του σχολείου δεν είναι τα γράμματα, η γυμνή σοφία, η ξερή πολυμάθεια. Είναι το ήθος, ο χαρακτήρας, η ψυχή. Το παιδί να γίνει καλός συνάνθρωπος». Αν, λοιπόν, ο συγγραφέας, αλλά και ο δάσκαλος πρέπει να αποφεύγουν να υποβάλλουν οτιδήποτε στο παιδί, είναι καθήκον και των δυο τους να το βοηθήσουν να πιστέψει κάπου. Ξεχνούμε ότι κάποτε και εμείς πιστέψαμε; Κι αυτό κυρίως έχει σημασία, έστω κι αν αργότερα κρίναμε και αναθεωρήσαμε. Η σκέψη ότι τα ελληνόπουλα δεν πρέπει να στερούνται τη μορφωτική επίδραση των μύθων, τους οποίους ο Πλάτων και ο Αίσωπος χρησιμοποίησαν για τη διδασκαλία των υψηλότερων ηθικών εννοιών και ιδεών στους μαθητές τους, μ έκανε ήδη από το 1983 ως σήμερα να εκδώσω έξι συλλογές λαϊκών παραμυθιών και μία έντεχνων, με την επιδίωξη να συνηγορήσω έτσι θερμά ως πεζογράφος και ως Παιδαγωγός Σχολικός σύμβουλος για την επάνοδο των μύθων στο Δημοτικό Σχολείο και ιδιαίτερα στο Νηπιαγωγείο και στις μικρές τάξεις του δημοτικού. Οι τρείς μάλιστα τελευταίες συλλογές «Μύθων περί ζώων, πτηνών και φυτών» είναι μια πρόταση για τη χρησιμοποίηση των μύθων στην οικολογική ευαισθητοποίηση των παιδιών, και στη διδασκαλία φυσιογνωστικών ενοτήτων, π.χ. διδασκαλία των βιότοπων μέσων των «Μύθων περί πτηνών». Επί τέσσερα συνεχή χρόνια, στα πλαίσια της Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, εφάρμοσα ένα πιλοτικό πρόγραμμα Action Research (Έρευνας Δράσης) στους μαθητές της Β, Γ και Δ τάξης σε διαφορετικά σχολεία, με εργαλείο για την ευαισθητοποίησή τους στην ελληνική πανίδα και χλωρίδα, τους Μύθους περί ζώων, πτηνών και φυτών. Έτσι, χωρίς διδακτισμό κατάφερα ν αποκλείσω την ανία και να κάνω τους μικρούς μου μαθητές να ευαισθητοποιηθούν για το Περιβάλλον και να κατανοήσουν ότι όλα πάνω στη γη τα ζώα, τα φυτά, τα πτηνά- είναι ένα αλληλένδετο σύνολο, που αναζωγονείται διαρκώς. ISSN

9 Οι μύθοι αποτελούν πολύτιμο εργαλείο στη διδακτική πράξη, γιατί με την παρατηρητικότητα που καλλιεργούν στα παιδιά, βοηθούν το δάσκαλο να διδάσκει με μεγαλύτερη επιτυχία κα εξαιρετική απόδοση τα φυσιογνωστικά μαθήματα. Γιατί οι σοφοί μυθογράφοι και ο λαός παρουσιάζουν περιγραφικότατα τις πιο χαρακτηριστικές ιδιότητες των ζώων και των φυτών. Η γνώση του τέλειου μας εξαναγκάζει να το σεβόμαστε, κι αυτός ο σεβασμός μας εμποδίζει να το μεταχειριζόμαστε ή να το καταστρέφουμε απερίσκεπτα, έλεγε ο Σέλλερ. Σεβόμαστε, αγαπάμε, προστατεύουμε ό,τι γνωρίζουμε. Πως θα σεβαστούν, θ αγαπήσουν και θα προστατέψουν τα παιδιά το περιβάλλον και τα έμβια όντα, αν δεν τα γνωρίσουν; Είναι παρήγορο ότι δύο-τρία χρόνια τώρα, έχουν αρχίσει ν ακούγονται φωνές και στη χώρα μας που συνηγορούν υπέρ των μύθων και των παραμυθιών, διοργανώνοντας παραμυθολογικά συνέδρια και γίνονται μελέτες. Χρειάζεται, όμως, να προχωρήσουμε με γρήγορα βήματα, και τα νέα βιβλία της Γλώσσας, που πρόκειται να εκδοθούν, να περιέχουν αρκετούς από τους γοητευτικούς, αθάνατους μύθους μας. Για να τεκμηριώσω όμως όσα παραπάνω προτείνω και να βοηθήσω γονείς και εκπαιδευτικούς, θα προσπαθήσω να προσεγγίσω τους μύθους από τη διδακτική και ανθρωπιστική τους σκοπιά και ν αποδείξω γιατί είναι ανάγκη να ξαναγυρίσουν στα σχολεία μας. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ Προηγουμένως, δώσαμε τους ορισμούς του μύθου και του παραμυθιού. Η διαφορά τους έγκειται στο ότι το το παραμύθι είναι ένας μεγάλος περιπετειακός μύθος. Στο εξής θ αναφερθούμε στο παραμύθι, έχοντας επίγνωση των διαφορών του από το μύθο, αλλά και των κοινών τους σημείων. Το παραμύθι λοιπόν είναι φανταστική αφήγηση συμβάντων, τα οποία δεν έχουν σχέση με την πραγματική ζωή, γιατί σ αυτά μιλούν τα δέντρα και τα ζώα, οι άνθρωποι μεταμορφώνονται, εκτελούνται πράξεις υπέρμετρες από τις ανθρώπινες δυνάμεις και αντικείμενες στους φυσικούς νόμους. Γενικά εκτίθενται σκηνές συμβάντων και δρώμενα, τα οποία προκαλούν το θαυμασμό των ακροατών. Κι όλα αυτά, δίχως να προσδιορίζονται χρονικά και τοπικά, αλλά αφήνονται στο κενό και το άπειρο του χώρου και του χρόνου, το οποίο μπορεί να συλληφθεί μόνο με τη φαντασία και μάλιστα του παιδιού ή του λαού, που βρίσκονται ακόμη στη νηπιακή περίοδο του λογισμού και στην κατώτερη βαθμίδα του πολιτισμού, αντίστοιχα. Το παραμύθι λοιπόν είναι δημιούργημα της φαντασίας, που δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. Γι αυτόν το λόγο προσιδιάζει ιδιαίτερα στη φύση της παιδικής ηλικίας, που αγνοεί τους φυσικούς νόμους και δίνει μορφή και περιεχόμενο στον κόσμο που την περιβάλλει και στη νηπιώδη πολιτιστική κατάσταση ενός λαού, η οποία θεοποιεί τα φυσικά φαινόμενα και αντικείμενα. Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ ISSN

10 Κανένα άλλο από τα πνευματικά δημιουργήματα του ανθρώπου δεν μπορεί να βρει μεγαλύτερη απήχηση στην παιδική ψυχή από το παραμύθι. Ο παιδικός χαρακτήρας του παραμυθιού είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα που το κάνει αναντικατάστατο παιδαγωγικό μέσο, όπως πιστεύουν πολλοί παιδαγωγοί. Γιατί το παραμύθι: 1. Ικανοποιεί τη φυσική τάση του παιδιού να δίνει ζωή σ όλα τα φυσικά αντικείμενα και φαινόμενα. 2. Φέρνει το παιδί σε στενή επαφή με τον περιβάλλοντα κόσμο και του δημιουργεί την ανάγκη ν ασχοληθεί μαζί του και να τον γνωρίσει, σε μια εποχή που ο εσωτερικός του κόσμος είναι κενός κι έχει ανάγκη να τον πληρώσει. 3. Αν και αναφέρεται σε πλάσματα της φαντασίας τα οποία δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα, δεν προκαλεί ζημιά, γιατί το παιδί δεν ενδιαφέρεται για τη νομοτέλεια που επικρατεί στη φύση, αλλά για τ αντικείμενα του φυσικού του περιβάλλοντος και εν προκειμένω για τα ζώα, τα πτηνά, τα φυτά. Η αντίθεση που υπάρχει μεταξύ του περιεχομένου του παραμυθιού και της πραγματικότητας ωφελεί, γιατί γίνεται αφορμή για να παρατηρήσει το παιδί ακριβέστερα το αντικείμενο ή το φαινόμενο που αναφέρεται στο παραμύθι κι έτσι να το γνωρίσει καλύτερα. 4. Το παραμύθι εκφράζει την ηθική τάξη του κόσμου απλά και εποπτικά και εισάγει το παιδί στις Ανθρωπιστικές αξίες, με την υποχώρηση του κακού και την επικράτηση και το θρίαμβο του αγαθού. 5. Συνηθίζει το παιδί να εκφράζεται γλωσσικά, να μιλάει και ν ακούει, ιδιαίτερα αν η διήγηση του παραμυθιού είναι υποδειγματική. Οι κλιμακωτές επαναλήψεις περιστατικών και καταστάσεων που υπάρχουν στα παραμύθια είναι μια υπέροχη Γλωσσική άσκηση του παιδιού για να συγκρατεί τα περιστατικά και να μπορεί συνέχεια να τα αφηγείται. Π.χ. στο παραμύθι της Σουσουράδας από τους «Μύθους περί πτηνών» έχουμε την παρακάτω ενδιαφέρουσα κλιμάκωση στην εν αγωνία προσπάθεια της σουσουράδας να μπορέσει να ξαναβρεί τα παιδιά της: «Σύννεφο, συννεφάκι, βρέξε στη γη νεράκι, να κάμει χορταράκι, να φάει το προβατάκι, να δώσει γαλατάκι, να πάρει ο βοσκός του, να πήξει το τυράκι, να δώσω της γριούλας, να φάει το ψωμάκι, να μου δώσει την ουρά του, να πετάξω στα παιδιά μου» Λαϊκό Παραμύθι Τι επιδιώκουμε όμως με τη διδασκαλία του Παραμυθιού στο Σχολείο; 1. Ψυχαγωγία: Τα παραμύθια τέρπουν και ψυχαγωγούν. Αυτή είναι η κυριότερη επιδίωξη. Το παραμύθι είναι ένα έργο τέχνης που χαρίζει χαρά και ξυπνά το αίσθημα του ωραίου. ISSN

11 2. Παροχή γνώσεων: Στηρίζεται στην αντίληψη ότι το Παραμύθι προσφέρει γνώσεις ζωολογικές, βοτανικές, φυσικές και γενικότερα οικολογικές, φυσικά και αβίαστα. 3. Καλλιέργεια της ηθικής και του ανθρωπισμού: Βασίζεται στην αντίληψη ότι το παραμύθι ασκεί μεγάλη επίδραση στο φρόνημα με τις παραστατικά εικονιζόμενες σκέψεις, συναισθήματα και πράξεις των δρώντων σ αυτό προσώπων, ζώων κ.λπ. 4. Εξέλιξη των δημιουργικών ικανοτήτων: Η διήγηση παραμυθιών και μύθων από τα παιδιά αφυπνίζει το δημιουργικό τους πνεύμα, καθώς συναρμολογούν και συνθέτουν όσα άκουσαν. Αυτή η ολοκλήρωση της διήγησης γεννά στο παιδί τη χαρά του δημιουργού. 5. Καλλιέργεια και ανάπτυξη εκφραστικής ικανότητας: Το παραμύθι είναι το καταλληλότερο μέσον με το οποίο το παιδί συνηθίζει ν ακούει προσεκτικά τους άλλους να μιλούν, να διηγείται το ίδιο, αλλά και να εικονογραφεί και να δραματοποιεί, κάτι που το συναρπάζει. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΥΘΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ Τα παραμύθια και οι μύθοι γνωρίζουν μεγάλη άνθιση στον ελληνικό χώρο. Στη βιβλιαγορά κυκλοφορούν πολλές συλλογές ελληνικών και ξένων λαϊκών αλλά και έντεχνων παραμυθιών που απευθύνονται σε μικρούς ή μεγάλους. Τα διάφορα παραμύθια και οι γοητευτικοί μύθοι, που έχει δημιουργήσει ο ελληνικός λαός από τους αρχαιοτάτους χρόνους μέχρι σήμερα, πρέπει να γίνουν κτήμα των παιδιών μας. Αλλά και τα δημιουργήματα των ξένων λαών, όπως τα λαϊκά παραμύθια τους ή τα διαχρονικά έντεχνα παραμύθια του Άντερσεν και άλλων ξένων παραμυθάδων, φτάνει να είναι μεταφρασμένα με τέχνη. Αντίθετα, μπορούμε να επιλέγουμε από τους αμέτρητους μύθους που καλλιεργούν θετικά τη φαντασία και όπου υπερισχύει πάντα το δίκαιο και το αγαθό. Η ύλη των παραμυθιών, που πρέπει να χρησιμοποιηθούν στο σχολείο, πρέπει να είναι ποικίλη, ν αναφέρεται στους γοητευτικούς μύθους που δημιούργησε η φαντασία του ελληνικού λαού, όπου οι θεοί και οι θεότητες έχουν ανθρώπινο πρόσωπο και αδυναμίες και δεν έχουν καμιά σχέση με τις σκοτεινές δοξασίες άλλων λαών. Ν αναφέρεται ακόμη στους ήρωες, στους ανθρώπους, στα ζώα, στα φυτά, στις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, στις σχέσεις των ζώων προς τον άνθρωπο, στις λαϊκές παραδόσεις διάφορων τόπων της πατρίδας μας. Τα κυριότερα κριτήρια επιλογής παραμυθιών για παιδιά είναι: Τα ενδιαφέροντά τους. Από έρευνες που έγιναν για τον καθορισμό του είδους των ιστοριών που αρέσουν στις διάφορες ηλικίες, διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά των πρώτων τάξεων του δημοτικού τα ενδιαφέρουν: 1. Εκείνες που είναι πλούσιες σε πράξεις συνεχόμενες και φτωχές σ εξηγήσεις και περιγραφές σκέψεων και συναισθημάτων. 2. Όσες περιέχουν γνωστές εικόνες, οι οποίες επισκιάζονται από μυστήριο. Αυτό οφείλεται στο ότι σ αυτές τις ηλικίες κυριαρχεί η φαντασία, αλλά και ευκολοπιστία, ώστε να θεωρούνται όλα δυνατά, π.χ. ότι ο κάβουρας όργωσε το ISSN

12 χωράφι στο παραμύθι «Αλεπού και Κάβουρας», ή ότι η αλεπού έγινε γιατρός και η σουσουράδα μιλούσε με το σύννεφο. Θα μπορούσαμε δηλαδή να συμπεράνουμε ότι για τα παιδιά των τριών μικρών τάξεων ενδείκνυνται οι μύθοι. Αντίθετα, στον κύκλο του ενδιαφέροντος των μαθητών των ανώτερων τάξεων, περιέχονται όσες ιστορίες και παραμύθια είναι αληθινά, ή φαίνονται σαν τέτοια. Αυτό εξηγείται από το ότι κατά τις ηλικίες αυτές οι μαθητές αρχίζουν να ενδιαφέρονται για το γιατί των πραγμάτων και των φαινομένων. Γι αυτές λοιπόν τις ηλικίες μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ενδείκνυνται τα παραμύθια ως συνθετότερες μορφές μύθων. Τα παραμύθια πρέπει να χρησιμοποιούνται ως αμοιβή των παιδιών για μια δημιουργική εργασία, ως ώθηση για παρατήρηση, ως παροχή κάθε είδους γνώσεων. Μια τέτοια όμως επιλογή της ύλης απαιτεί βαθιά γνώση και μελέτη του θησαυρού των παραμυθιών και κατάρτιση συλλογών από τους δασκάλους, οι οποίες ν ανταποκρίνονται ως προς το περιεχόμενο και τη μορφή προς τα ενδιαφέροντα και τους επιδιωκόμενους με τη διδασκαλία ειδικούς σκοπούς, αλά και στο πνευματικό και γλωσσικό επίπεδο κάθε ηλικίας. Οι τρείς συλλογές των μύθων περί ζώων, πτηνών και φυτών γράφηκαν από τη συνειδητοποίηση αυτής της ανάγκης και είναι μια προσπάθεια για την ανατροφοδότηση του ενδιαφέροντος εκπαιδευτικών, γονέων, παιδιών αλλά και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και του Υπουργείου Παιδείας για το μύθο και το παραμύθι. ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ Δεν υπάρχει πιο κατάλληλος τρόπος διδασκαλίας του παραμυθιού από εκείνον που χρησιμοποιείτο εδώ και αιώνες από τη γιαγιά παραμυθού. Αν θέλουμε να σπάσουμε τη μονοτονία στην τάξη, βάζουμε τα παιδιά να καθίσουν σταυροπόδι σε ημικύκλιο και η δασκάλα ος παραμυθού άς, ανάμεσα στα παιδιά, δημιουργεί μιαν ατμόσφαιρα μαγική και υποβλητική και ξεκινάει την αφήγηση. Μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ζήλια, ένα ντέφι, ή άλλα απίθανα αντικείμενα που μπορεί να επινοήσει ο δάσκαλος για να δώσει έμφαση στη διήγηση και πάνω απ όλα να διαμορφώσει μιαν ατμόσφαιρα μαγείας. Αντί για την τάξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια ειδικά διαμορφωμένη γωνιά παραμυθιών στη βιβλιοθήκη του σχολείου. Αν έχει λίγο κέφι ο δάσκαλος, αυτή η γωνιά της βιβλιοθήκης ή μία άλλη άδεια αίθουσα μπορεί να διαμορφωθεί σε Παραμυθοχώρα, με εύκολες κατασκευές που μπορεί να επινοήσει, οι οποίες ν αναπαριστάνουν τα πιο γνωστά Παραμύθια Ιστορίες, λ.χ. την ακρογιαλιά της «Μικρής Γοργόνας» του Άντερσεν, την «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» και τα Τραπουλόχαρτα, τον αστεροειδή του «Μικρού Πρίγκιπα» του Εξυπερύ, το τζάκι της «Σταχτοπούτας» κ.α. Αυτήν την Παραμυθοχώρα θα μπορούν τα παιδιά να επισκέπτονται και να βιώνουν έτσι τα παραμύθια. Μπορούν ακόμα να μεταχειρίζονται μαγικές συνθηματικές λέξεις, όπως λ.χ. Άμπρα Κατάμπρα, Χόκος πόκος, Κολοκυθότρυπα ή ό,τι άλλο επινοήσουν, για να μπαίνουν στην Παραμυθοχώρα. Προκειμένου όμως να διδαχτεί ένα παραμύθι, πρέπει ο δάσκαλος να έχει καθορίσει από πριν το σκοπό που επιδιώκει με τη διδασκαλία του. Θ ακολουθήσει τα εξής στάδια: ISSN

13 1) Σύνδεση του περιεχομένου του παραμυθιού με τα βιώματα που έχουν οι μαθητές στην καθημερινή τους ζωή ή με τη διδασκαλία των διάφορων μαθημάτων ή με την άμεση αντίληψη και επαφή με τ αντικείμενα, τα φαινόμενα και τις ανθρώπινες ενέργειες, στα οποία αναφέρεται το περιεχόμενο του παραμυθιού. Έτσι ένα ψέμα ή μια αλήθεια, μια καλή ή κακή συμπεριφορά, ένα ζώο ή φυτό που εξαφανίζεται, εκδηλώσεις συνηθισμένες στην καθημερινή σχολική, οικογενειακή και κοινωνική ζωή των μαθητών παρέχουν άριστες ευκαιρίες για τη διδασκαλία τους. Το μάθημα της μελέτης του Περιβάλλοντος, που διδάσκεται στην Α και Β τάξη, παρέχει άριστες ευκαιρίες για τη διδασκαλία παραμυθιών σχετικών με τις ενότητες της διδακτέας ύλης σ αυτές τις τάξεις. Αλλά και το μάθημα της Γλώσσας δημιουργεί πολλές αφορμές και δίνει την ευκαιρία για τη διδασκαλία παραμυθιών σχετικών με το περιεχόμενο των αναγνωστικών κομματιών, είτε αυτά είναι πεζογραφήματα, είτε ποιήματα. Αλλά και η όλη σχολική ζωή δημιουργεί βιώματα με τα οποία μπορεί να συνδεθεί μεγάλος αριθμός παραμυθιών ψυχαγωγικού και παιδαγωγικού περιεχομένου. Η διδακτική ενέργεια που αποβλέπει στη δημιουργία κατάλληλης διάθεσης στους μαθητές για το παραμύθι, έχει μεγίστη σημασία για την επιτυχία του σκοπού της διδασκαλίας του παραμυθιού. 2) Διήγηση του Παραμυθιού. Η διήγηση μπορεί να γίνεται από το δάσκαλο ή από τους μαθητές, γιατί δεν πρέπει να διηγείται μόνο ο δάσκαλος, όπως γινόταν παλαιότερα στο δασκαλοκεντρικό σχολείο, αλλά προπάντων τα παιδιά, για να καλλιεργείται έτσι αφ ενός η εκφραστική τους ικανότητα, αφ ετέρου να γίνεται η μετάδοση των μύθων, οι οποίοι αποτελούν στοιχεία του εθνικού μας πολιτισμού, από γενιά σε γενιά. Γιατί η σύνδεση με την πολιτιστική μας παράδοση, είναι το κλειδί για να αντισταθούμε στη βαρβαρότητα. Η διήγηση πρέπει να έχει όλα τα προσόντα της καλής διήγησης και προπαντός να είναι εύθυμη και να τελειώνει με φυσικό τρόπο. Γι αυτό εκείνος που διηγείται πρέπει: Να γνωρίζει καλά το παραμύθι με όλες τις λεπτομέρειες για να μην παρουσιάζει η διήγησή του επαναλήψεις, χαλαρότητα, παραλήψεις. Να δημιουργεί ευχάριστη ψυχική διάθεση στους ακροατές. Μετά τη διήγηση επακολουθεί η κατανόηση του περιεχομένου του παραμυθιού από τους μαθητές. Με κατάλληλες ερωτήσεις και διάλογο με το δάσκαλο οι μαθητές επιδοκιμάζουν με τρόπο φυσικό και αβίαστο κάθε καλή πράξη, αποδοκιμάζουν κάθε κακή, προβάλλουν τις απορίες τους, συζητούν πάνω στα επεισόδια, τα ζωγραφίζουν, τα δραματοποιούν. Τέλος γίνεται επαναδιήγηση του παραμυθιού. Αυτή μπορεί να γίνει στην ίδια τάξη, στις άλλες τάξεις, σε κάποια εκδρομή, σε άλλα σχολεία, στα πλαίσια μορφωτικών ανταλλαγών, την ώρα της σχολικής ζωής. 3) Εποπτικά μέσα. Το διδακτικό αξίωμα «δίδασκε εποπτικά» μας δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουμε τα άπειρα οπτικοακουστικά μέσα που έχει επινοήσει η τεχνολογική πρόοδος στην υπηρεσία των μύθων, των παραμυθιών, αλλά και της Λογοτεχνίας, με σκοπό να τους κάνουμε ελκυστικούς. Εικόνες, τα ίδια τα παραμύθια σε ταινίες ή CD s, με ηχητική επένδυση, διαφάνειες μπορούν να καλύπτουν την πλοκή ενός παραμυθιού, προσθέτοντάς του διάσταση και χρώμα, αμεσότητα και ζωντάνια. ISSN

14 Επίσης δραστηριότητες, γλωσσικά παιχνίδια, διάφορες πληροφορίες για τα ζώα ή τα φυτά, παράλληλα λογοτεχνικά κείμενα. Καλό είναι οι ταινίες να προβάλλονται με προβολέα, ώστε οι εικόνες να παραμένουν στην οθόνη επί τόσο χρόνο, όσος είναι απαραίτητος για μιαν ακριβή παρατήρηση. Τέλος, είναι χαριτωμένες οι αναπαραστάσεις των παραμυθιών από τα παιδιά που συναρπάζονται και τις επιζητούν. Οι αναπαραστάσεις μπορεί ν αναφέρονται σ ολόκληρο το περιεχόμενο του παραμυθιού, ή σε μερικές σκηνές που είναι οι πιο κατάλληλες για δραματοποίηση. Αν μάλιστα υπάρχει ένα κουτί στην τάξη με διάφορα αντικείμενα και ρούχα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πρόχειρες μεταμορφώσεις των παιδιών για τη δραματοποίηση, π.χ. μαντίλες, μουστάκια, γυαλιά, τσάντες, ψεύτικες μύτες, περούκες, φτερά, μάσκες με μορφές ζώων, οι αναπαραστάσεις των μύθων έτσι γίνονται πολύ διασκεδαστικές. ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ «Αλεπού και Κάβουρας» Βιώματα με τα οποία συνδέθηκε το λαϊκό αυτό παραμύθι της Πελοποννήσου: Η Β τάξη του 11 ου Δημ. Σχολείου Ζωγράφου, τη σχολική χρονιά την ώρα της Σχολικής Ζωής, πραγματοποιεί ένα Περιβαλλοντικό πρόγραμμα με θέμα την ευαισθητοποίηση και γνωριμία των παιδιών με τα ζώα, μέσω των μύθων. Την προηγούμενη, τα Μ.Μ.Ε. ασχολήθηκαν με το έθιμο του κυνηγιού της αλεπούς από τους Άγγλους ευγενείς και τις κινητοποιήσεις των οικολόγων που διαμαρτύρονται και ζητούν την κατάργησή του και την προστασία της αλεπούς ως είδος υπό εξαφάνιση. Μ αυτή την ευκαιρία η Άννα ανακοίνωσε στην τάξη όσα είδε χθες στην τηλεόραση: Άννα: Χθες η τηλεόραση έδειξε πολλούς ανθρώπους στην Αγγλία να διαμαρτύρονται γιατί κάποιοι άλλοι άνθρωποι κυνηγούν τις αλεπούδες, τους κόβουν την ουρά και τις σκοτώνουν. Δασκάλα: Μήπως πρόσεξες πως γίνεται αυτό; Άννα: Ναι! Έχουν μαζέψει πάρα πολλά κυνηγόσκυλα, οι κυνηγοί είναι πάνω στ άλογα, αφήνουν τα σκυλιά ελεύθερα να ψάχνουν μανιασμένα για την αλεπού, κι αυτοί τρέχουν ξοπίσω τους. Δασκάλα: Μήπως είδε κανένα άλλο παιδί την αλεπού; Κωνσταντίνος: Ήταν ένα μικρό ζωάκι κοκκινωπό, με φουντωτή ουρά που έτρεμε από το φόβο του, όταν το ανακάλυψαν τα σκυλιά και τρέχοντας σαν αστραπή κρύφτηκε στην κουφάλα ενός δέντρου. Δασκάλα: Το ότι κρύφτηκε στην κουφάλα τι φανερώνει; Ξένη: Προσπαθούσε να γλιτώσει. Δασκάλα: Μόνο αυτό; Αλέξανδρος: Και ότι είναι έξυπνη και δεν κάθισε να την ξεσκίσουν τα σκυλιά. Δασκάλα: Ώστε η αλεπού είναι έξυπνο ζώο; Μαθητές: Ναι, πολύ! Δασκάλα: Ο λαός μας έχει φτιάξει πολλά παραμύθια για την εξυπνάδα της αλεπούς. Θέλετε να σας πω ένα; Μαθητές: Ναι! Ναι! ISSN

15 Η δασκάλα διηγείται το παραμύθι παραστατικά, ή βάζει στα παιδιά ν ακούσουν την κασέτα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, όπου υπάρχει θεατροποιημένη αφήγηση του παραμυθιού με μουσική του Θάνου Μικρούτσικου. Το παραμύθι αυτό υπάρχει στο βιβλίο «Μύθοι περί Ζώων» στις εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα». Αν υπάρχει βιντεοκασέτα με κάποιο ντοκιμαντέρ για τη ζωή της αλεπούς την προβάλλουμε, για να γνωρίσουν τα παιδιά καλύτερα το ζώο. Εύκολα τότε θα μπορέσουν να συμπεράνουν ότι είναι άγριο ζώο, σαρκοφάγο και ότι συγγενεύει με το τσακάλι, το λύκο και τη νυφίτσα. Δίνεται η ευκαιρία να εξηγήσουμε στα παιδιά τη χρησιμότητα των σαρκοφάγων ζώων στη διατήρηση της οικολογικής αλυσίδας και να προσπαθήσουμε να άρουμε τις ριζωμένες προκαταλήψεις γι αυτά τα ζώα. Ύστερα γίνεται συζήτηση για τα μηνύματα και τις ιδέες που προβάλλονται στο παραμύθι. Παραθέτω ένα μέρος (αντιγράφω ακριβώς τα λόγια των παιδιών). Άννα: Παρατήρησα ότι η αλεπού ήτανε τεμπέλα και βαριότανε να κάνει δουλειές, γι αυτό κορόιδευε τον καημένο τον κάβουρα. Έλεγε τάχα δηλαδή ότι φοβόταν μήπως κατρακυλήσει ο βράχος, αλλά ο βράχος ήταν σταθερός. Αλλά ακόμη και να κινδύνευε στ αλήθεια, δεν θα μπορούσε να τον σηκώσει, όπως π.χ. εμένα μπορεί να με σηκώσει ο μπαμπάς μου, εγώ όμως όχι εκείνον! Δασκάλα: Τον ξεγέλασε δηλαδή! Αυτή η πράξη να ξεγελάμε τους άλλους, τι λέτε, είναι σωστή; Κωνσταντίνος: Όχι, είναι πολύ άσχημη. Εκτός από αυτά, όμως, δεν φτάνει που ήταν τεμπέλα, τα ήθελε και όλα δικά της. Δασκάλα: Ξέρετε πως λέμε αυτόν που τα ήθελε όλα δικά του; Άπληστο! Φαταούλα! Δημήτρης: Η αλεπού εκμεταλλεύτηκε ένα ελάττωμα του κάβουρα, να περπατάει πολύ αργά. Αλλά ο κάβουρας σκέφτηκε και κατάφερε να τη νικήσει με την εξυπνάδα. Φίλιππος: Μου άρεσε που ο κάβουρας ήταν εργατικός και υποχωρητικός και δέχτηκε να οργώσει, γιατί πίστευε ότι η αλεπού ήταν φίλη του, εκείνη, όμως ήταν ζαβολιάρα. Σκέφτηκε όμως το κόλπο να πιαστεί από την ουρά της κι έτσι τη νίκησε στο τέλος. Αλέξανδρος: Εμένα μου φάνηκε πολύ αστείος ο τρόπος που η αλεπού φώναζε τον κάβουρα, κάνοντας ψιλή τη φωνή της. Η συζήτηση συνεχίζεται Στη συνέχεια τα παιδιά θεατροποιούν σκηνές από το παραμύθι, το αναδιηγούνται και το ξανακούνε για μιαν ακόμη φορά, ενώ ζωγραφίζουν πολύ όμορφες σκηνές από το παραμύθι. Σαν παράλληλα κείμενα μπορούν να διαβαστούν: Το έξοχο έντεχνο παραμύθι «Το αλεπουδάκι του θάμνου» της Ιρίνα Κορσούνοφ ή το «Μια αλεπού στην πλατεία Βάθης» του Ανδρέα Αγγελάκη. Η όλη παρουσίαση μπορεί να συνδυαστεί με μια χειροτεχνική κατασκευή της αλεπούς που στο στομάχι της έχει ένα σκίουρο και ο σκίουρος αντίστοιχα ένα βελανίδι, για να κατανοήσουν την αλληλεξάρτηση των σαρκοφάγων από τα φυτοφάγα ζώα. Σε πρόσφατη διεθνή συνάντηση αρχαίου δράματος στους Δελφούς με θέμα «Περί Ιστορίας και Μύθων» η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ ορίζει το Μύθο ως ένα ψέμα που λέει την αλήθεια. Αυτή την αλήθεια καλούμαστε να διδάξουμε στα παιδιά μέσω των Μύθων, να τα κάνουμε να γνωρίσουν τον κόσμο και τη γλώσσα μας με τρόπο απλό και εποπτικό. Σήμερα, την εποχή της ενέργειας και της δύναμης της ύλης «που οι άνθρωποι στεγνώσανε και γινήκανε σαν ξερίχια από τον πολιτισμό», όπως έλεγε ο Φώτης Κόντογλου, ο κόσμος πρέπει ν απογυμνωθεί από το βάρος της πείρας και να γυρίσει ISSN

16 στις πρώτες ρίζες, να γίνει παρθενικός και απλός, οραματιζόταν ο μεγάλος μας μυθιστοριογράφος Ηλίας Βενέζης. Η σοφία, η ιδέα, η αρετή, ο Ανθρωπισμός, όλα είναι μια αυτονόητη πράξη του Μύθου, κάτι πειστικό και αναπότρεπτο, σαν τη φωτιά με τη φλόγα. Ζωή Θ. Σπυροπούλου Πεζογράφος Σχολικός Σύμβουλος ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α και Β μέρους: Δημαράς Αλέξης (2002)Διακομματική πολιτική στην Ελλάδα. Διδάγματα από την τετραετία : Δοκίμιο Προβληματισμού. Παπάς Αθανάσιος (1995) Η Αντιπαιδαγωγικότητα της Παιδαγωγικής (2 η έκδοση) Αθήνα Δελφοί. Σπυροπούλου Θ. Ζωή «Ολοήμερο Σχολείο Το σχολείο της Συλλογικότητας Τρόποι Εργασίας και Συνεργασίας» 2005 Χρ. Δαρδανός Gutemberg. Ανδρέου Αποστόλης (1990) «Τα διδασκαλεία και η κατάρτιση των Δασκάλων» Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσσαλονίκης Σχολή Παιδαγωγικής. Τμήμα Παιδαγωγικό Δημοτ. Εκπ/σης. Σπυροπούλου Θ. Ζωή (1996) «Πραγματικότητα και οράματα για την Παιδεία» Δοκίμια Ελληνικά Γράμματα. Μέγα, Παραμύθια. Πλάτωνος Πολιτεία. Α. Τσίριμπα, Ειδική Διδακτική. Α. Μιχαηλίδη Νουάρου, Ένα παραμύθι, γενικά προβλήματα και ειδικότερες παιδαγωγικές απόψεις. Μ. Μερακλή, Η διδακτική αξία του λαϊκού παραμυθιού στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Παραμύθια της Πελοποννήσου, Εκδόσεις Κέδρος (4 εκδόσεις), προλογίζει ο καθηγητής και Πρόεδρός του Μιχάλης Μερακλής. Σπυροπούλου Θ. Ζωή Μύθοι περί ζώων, φυτών και πτηνών. Ελληνικά Γράμματα (3 εκδόσεις έκαστο) ISSN

17 Ανδρόνικος Μανόλης «Πλατωνικά Παραμύθια». Επικεφαλίδα του Βήματος Κορσούνοφ Ιρίνα «Το αλεπουδάκι του θάμνου». Εκδόσεις Κέδρος ΠΡΟΣΟΧΗ Η παραπάνω εργασία της Ζωής Θ. Σπυροπούλου (πεζογράφου θεατρικής συγγραφέως και Σχολικής Συμβούλου ε.τ.) είναι το 2 ο μέρος του παιδαγωγικού δοκιμίου με γενικό τίτλο «Ανθρωπιστικό σχολείο Θεωρία και Πράξη». Το 1 ο μέρος θα αποσταλεί σύντομα προς δημοσίευση στο Περιοδικό του Elliepek που θα επακολουθήσει. ISSN

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΑΙΔΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων.

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων. ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ Α & Β ΣΑΞΗ 1 ο ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΣΤΚΑΜΠΟΤ ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ 2013-2014 «ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» ΘΕΜΑ: «ΑΙΣΩΠΟΥ ΜΥΘΟΙ» ΣΑΞΕΙ: Α & Β ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΙ: Παρτάλα Μαριάνθη (Α ΤΑΞΗ) Γούτου Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Παιδική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί».

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Μ. Μηλιάς Σχ. Έτος: 2006 2007 Υπεύθυνες προγράμματος: Τζιάτζιου Χριστίνα Βασιλειάδου Γεωργία 1 Στέφος Γιώργος Κουτλουμπάσης

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα Εκπαιδευτική εµψύχωση βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς ιοργάνωση: Παιχνιδοκαµώµατα για µικρούς & µεγάλους ερβενίων 43, Αθήνα 02-03 09-10 16-17 & 23-24 Νοεµβρίου 2013 ηλώσεις συµµετοχής: έως 29-10-2013

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει. Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει. Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο αφιερωμένο στο Μεσσήνιο λαογράφο Μιχάλη Μερακλή και στο ελληνικό λαϊκό παραμύθι. Την Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η απάντηση στην ΚΡΙΣΗ

Η απάντηση στην ΚΡΙΣΗ Η απάντηση στην ΚΡΙΣΗ 14 Ιανουαρίου 2015 Διοργανωτής: Β Τεχνική Σχολή Λ/σού «Γρηγόρης Αυξεντίου» Σώτος Βοσκαρίδης Αν. Λέκτορας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Πρόεδρος Συνδέσμου Κυπρίων Γελοιογράφων («ΓΕΛ.Α.»)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΕΛΗ

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΕΛΗ 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΕΛΗ Εισαγωγή Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου Στο Προσκοπικό Παιδαγωγικό Σύστημα η έκφραση των ΑΡΧΩΝ του Προσκοπισμού γίνεται μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη

Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Δομικά χαρακτηριστικά του παραμυθιού (υπερδομικό σχήμα αφήγησης) - Έναρξη-αρχή (χωροχρονικός προσανατολισμός)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση»

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Επιμορφωτές: Άγγελος Κωνσταντινίδης, Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Τους Μύθους αν ξυπνήσεις... θησαυρούς θα ανακαλύψεις

Τους Μύθους αν ξυπνήσεις... θησαυρούς θα ανακαλύψεις 2016 ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Ο Μιχάλης Κακογιάννης συνέστησε το κοινωφελές «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης» στα τέλη του 2003, επιθυμώντας να δημιουργήσει έναν φορέα πολιτισμού που θα διαθέτει σύγχρονα μέσα, καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα