Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ"

Transcript

1 ΘΕΟΔ. ΣΤ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΑΤΕΡΙΚΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ Μετάφραση Κων. Νικολακοπούλου, Δρος Θεολογίας, Λ\\ ^. ι. ΐ ' - ΕΚΔΟΣΕΙΣ Π. ΠΟΥΡΝΑΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1992

2 Φωτοστοιχειοθεσία-Φιλμς-Μοντάζ-Εξώφυλλο Σοφία Σπυρίδου, Πέτρου Λεβαντή 13, Τηλ. (031)

3 Στα παιδιά μου Τάνια και Κώστα

4 Θεοδώρου Στ. Νικολάου-Εκδόσεις Παναγ. Σ. Πουρναρα Καστριτσίου 12, Θεσσαλονίκη GREECE ISBN:

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Μία από τις πρώτες εμπειρίες κατά τήν εικοσιπενταετή ζωή μου στη Γερμανία, πού μου έκαναν ζωηρή εντύπωση, ήταν ό διαφορετικός τρόπος χριστιανικής ευσέβειας και ζωής. Είδικώτερα μέ έξένισε στήν αρχή ή ευρέως διαδεδομένη άποψη, οτι οι εικόνες είναι λατρευτικά αντικείμενα άσχετα λίγο πολύ μέ τή χριστιανική πίστη, οτι δηλαδή ανήκουν στά «αδιάφορα» του χριστιανισμού και γι' αυτό είναι μέχρις ενός σημείου περιττές και ό ρόλος τους ασήμαντος. Ή εμπειρία αυτή είναι ό λόγος, γιά τόν όποιο ασχολήθηκα σέ περισσότερες μελέτες 1 μου στά τελευταία δεκαεπτά χρόνια μέ τό ζήτημα τής θεολογίας των εικόνων. Σχεδόν όλες εγράφησαν και έδημοσιεύθηκαν κατ 5 αρχήν μόνον στά Γερμανικά. Μερικές άπ' αυτές, δπως π.χ. γιά τήν προσκύνηση των εικόνων κατά τόν άγιο Ιωάννη τό Δαμασκηνό, έχουν τύχει μάλιστα πολύ ευμενούς κριτικής στή διεθνή βιβλιογραφία. Τό γεγονός αυτό καθώς ε πίσης οι παροτρύνσεις φίλων και μαθητών μου απετέλεσαν αφορμή νά δημοσιεύσω στό παρόν βιβλίο τις ακόλουθες πέντε πραγματείες στά Ελληνικά και νά τις καταστήσω έτσι προσιτές στό ευρύτερο ελληνικό κοινό: 1. Ή τέχνη και ή παιδαγωγική αξία της στους Τρεις Ιεράρχες (Μ. Βασίλειο, Γρηγόριο τό Θεολόγο και Ιωάννη τό Χρυσόστομο) [πρωτοδημοσιεύθηκε: Θεολογία 49 (1979) ]. 1. Βλ. κατάλογο των μελετών αυτών κατ. σ. 178 έξ.

6 8 2. Συνέχεια των χριστολογικών ερίδων και μετά τήν ΣΤ' Οικουμενική Σύνοδο [πρωτοδημοσιεύθηκε: Επιστημονική Παρουσία Εστίας Θεολόγων Χάλκης 2 (1991) ]. 3. Ή προσκύνηση των εικόνων ώς παράδειγμα θεολογίας και ευσέβειας τής Ανατολικής Εκκλησίας κατά τόν Τωάννη τό Δαμασκηνό (πρωτοδημοσιεύθηκε: Ostkirchliche Studien 25 (1976) ]. 4. Κριτική έρευνα των πηγών τής πραγματείας πζ' «Περί εικόνων» τών «Αποριών και Λύσεων» και ή σημασία της γιά τήν καταδίκη του Ιωάννου Ιταλού, εν: Actes du XVe Cong res international d' etudes byzan tines y Athenes 5-11 Septembre 1976 [πρωτοδημοσιεύθηκε: Μνήμη Μητροπολίτου Ικονίου Ιακώβου, Αθήναι 1984, σ ]. 5. Ή θέση τής εικόνας στή λειτουργική ζωή τής Ό ρ- θόδοξης Εκκλησίας [πρωτοδημοσιεύθηκε: Κ Ν Α - Ökumenische Information Nr. 49/1983, σ. 5-8, Nr. 50/1983, σ. 5-8, Nr. 51/1983, σ. 5-8]. Τό βήμα τής παρούσης δημοσιεύσεως κατέστη δυνατό χάρη στήν προθυμία και τούς ευγενείς κόπους του μαθητού και νυν επιστημονικού βοηθού μου κ. Κων. Νικολακοπούλου, Δρος Θεολογίας, ό όποιος μετέφρασε τό μεγαλύτερο μέρος τών μελετών αυτών από τά Γερμανικά στά Ελληνικά. Γιά τούς μόχθους του αυτούς τον ευχαριστώ θερμά. Επίσης ευχαριστώ τούς μαθητές μου, κ. Μαρία Πετρίδη και κ. Δημ. Μόσχο, οι όποιοι βοήθησαν στή γλωσσική διόρθωση του παρόντος πονήματος. Έν τούτοις, πρέπει νά ομολογήσω, οτι σέ μερικά σημεία υ πάρχουν γλωσσικές αδυναμίες, γιά τις όποιες φέρω προσωπικά τήν ευθύνη και πού οφείλονται σέ δύο κυρίως λό-

7 γους. Πρώτον ζώντας στό Εξωτερικό δέν μπόρεσα νά εξοικειωθώ μέ τις γλωσσικές «μεταρρυθμίσεις», πού σημειώθηκαν τήν τελευταία δεκαετία στήν πατρίδα. Δεύτερον δέν μπόρεσα νά τις επιδοκιμάσω πλήρως άπό γνήσια αγάπη προς τή γλώσσα μας, πρός τήν ιστορία της και τή σημασία της. Πολλές άπό τίς «μεταρρυθμίσεις» αυτές έπεβλήθηκαν, όπως είναι γνωστό, διά νόμου κι έ φεραν τή γνωστή μεγάλη γλωσσική αναστάτωση στόν τόπο μας. Και απετέλεσαν μέν ϊσως μιά κάπως δικαιολογημένη αντίδραση στήν εσφαλμένη γλωσσική πολιτική πολλών προηγουμένων δεκαετιών, πλήν όμως ή αντίδραση αυτή ήταν απαράδεκτα ριζική και ολέθρια. Επειδή τά άρθρα του παρόντος βιβλίου εγράφησαν έκ διαφόρων αφορμών και σέ διάφορα χρονικά διαστήματα, εμπεριέχουν και ώρισμένες επαναλήψεις. Οι λίγες επαναλήψεις, πού απέμειναν και μετά τήν κάποια ενοποίηση τών εν λόγω άρθρων στό παρόν πόνημα, θά τύχουν, ελπίζω, συγγνώμης άπό μέρους τών αναγνωστών. 9 Θεόδωρος Στ. Νικολάου Ινστιτούτο Όρθοδόξου Θεολογίας του Παν/μίου Μονάχου "Αγια Θεοφάνεια του 1992

8

9 ΣΥΝΤΜΉΣΕΙς ΒΕΠ = Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων, Αθήναι 1955 έξ. CChr.SL = Corpus Christianorum, Series Latina, Turnholt 1953 έξ. ΕΕΘΣΠΘ = Επιστημονική Έπετηρις τής Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1 (1953) έξ. Ίωάν. Καρμίρη, ΔΣΜν = Ίωάν. Καρμίρη, Τα Δογματικά και Συμβολικά Μνημεία τής Όρθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας, 2 τ., Graz JbAC = Jahrbuch für Antike und Christentum 1 (1958) έξ. LThk = Lexikon für Theologie und Kirche, 10 τ., Freiburg Mansi = J. D. Mansi, Sacrorum conciliorum nova et amplissima collectio, Νέα έκδοσις μετά συμπληρωμάτων υπό L. Petit - J. Β. Martin, 60 τ., Parisiis OFo = Orthodoxes Forum. Zeitschrift des Instituts für Orthodoxe Theologie der Universität München 1 (1987) έξ. PG = Patrologiae cursus completus, ed. J. -P. Migne, Series Graeca, 161 τ., Parisiis PL = Patrologiae cursus completus, ed. 7. -P. Migne, Series Latina, 221 τ., Parisiis

10 12 PO = Patrologia orientalis, ed. R. Graffin und F. Nau, Parisiis 1903 έξ. RAC = Reallexikon für Antike und Christentum, Stuttgart 1950 έξ. SVF = Stoicorum Veterum Fragmenta, col. Ioannes ab Arnim (editio stereotypa editionis primae 1905), 4 τ., Stuttgart ThWNT = Theologisches Wörterbuch zum Neuen Testament, G. Kittel u.a. (HggJ, 10 τ., Stuttgart ΘΗΕ = Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, 12 τ., Αθήναι ZKG = Zeitschrift für Kirchengeschichte, (Gotha) Stuttgart 1 (1876) έξ.

11 Α. Η ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΣΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ (Μ. Βασίλειο, Γρηγόριο τό θεολόγο και Ιωάννη τό Χρυσόστομο)* 7. Εισαγωγικά Ή εορτή τών Τριών Τεραρχών τελείται στήν Όρθόδοξη Εκκλησία ιδιαίτερα πανηγυρικά, διότι είναι αφιερωμένη στή μνήμη τών τριών δντως μεγάλων Πατέρων τής Εκκλησίας και οικουμενικών διδασκάλων: Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Ή ζωή και το έργο τους τόν 4ο αιώνα συμπίπτουν μέ τήν εποχή άνθίσεως τής μιας αδιαιρέτου αρχαίας Εκκλησίας* ναί, δέν είναι υπερβολικό νά ειπωθεί, δτι ακριβώς αυτό τό πολύπλευρο και βαθύπνοο έργο τους ώς εκκλησιαστικών ηγετών, διδασκάλων και διανοητών αποτελεί ένα πολύ σημαντικό παράγοντα γιά τήν τότε, αλλά και γιά τή μεταγενέστερη εκκλησιαστική και ίστορικοθεολογική εξέλιξη -κατά κύριο λόγο τής Ανατολής. Ή θεμελιώδης σημασία του έργου τους διαφαίνεται άπό τό γεγονός, δτι οί επερχόμενοι θεολόγοι και διανοητές στό Βυζάντιο - αλλά ακόμη και σήμερα στήν ορθόδοξη θεολογία- στηρίζονται στά έργα τών Τριών Ιεραρχών ώς μιας ευρέως αναγνωρισμένης αυθεντίας. Είναι γι' αυτό πλήρως κατανοητό, δτι - σύμφωνα μέ *Τό παρόν κείμενο απετέλεσε διάλεξη, πού δόθηκε στις στή Βόννη έπ' ευκαιρία τής εορτής τών Τριών Ιεραρχών κατόπιν προσκλήσεως τής Ελληνικής Όρθοδόξου Μητροπόλεως και του Τμήματος Εκπαιδεύσεως τής Ελληνικής Πρεσβείας στή Βόννη.

12 14 τό ιστορικό εισαγωγής τής εορτής στό εορτολόγιο τής Εκκλησίας- τόν 11ο αιώνα «στάσις γέγονε παρά τών έλλογίμων και ενάρετων ανδρών...» ώς πρός τό ποιος άραγε άπό τούς τρεις Τεράρχες είναι ό μεγαλύτερος και σπουδαιότερος. Σχηματίσθηκαν μάλιστα ομάδες, οι ό ποιες έδιναν τήν προτίμηση τους στόν ένα ή στόν άλλον. Ή διαμάχη έληξε μέ τήν πρόταση του ποιητή και σοφού Ιωάννου Μαυρόποδος, επισκόπου Εύχαΐτων, ή Εκκλησία νά εισάγει μία κοινή εορτή καΐ γιά τούς τρεις Ιεράρχες στις 30 Ιανουαρίου 1. Ή θέσπιση τής εορτής πραγματοποιήθηκε σέ μία ε ποχή, κατά τήν οποία ή αρχαία ελληνική παιδεία έκαλλιεργεΐτο ιδιαιτέρως στό νεοΐδρυτο πανεπιστήμιο τής Κωνσταντινουπόλεως, και κατά τήν οποία έδρασαν σημαίνοντες λόγιοι, μεταξύ τών οποίων ό Μιχαήλ Ψελλός και ό Ιωάννης Ιταλός* είναι ή εποχή τοΰ βυζαντινού «ανθρωπισμού» (Humanismus). Ή θέσπιση τής εορτής τών Τριών Ιεραρχών πρέπει νά θεωρηθεί μέσα σ' αυτά τά πλαίσια και ύπό τήν επήρεια τοΰ κλίματος αυτού. Υπέρ τής απόψεως αυτής συνηγορεί σαφώς και τό νόημα τής ε ορτής. Πολύ πριν δηλαδή άπό τό ακαδημαϊκό έτος 1843/44, οπότε ή εορτή τών Τριών Τεραρχών καθιερώθηκε άπό τή Σύγκλητο τοΰ Πανεπιστημίου Αθηνών ώς επίσημη εορτή τής ελληνοχριστιανικής παιδείας, είχε ήδη α ποκτήσει τή σημασία αυτή στή συνείδηση τών έλληνορ- 1. Πρβλ. Μηναΐον Ιανουαρίου, έκδ. Αποστολικής Διακονίας τής Εκκλησίας τής Ελλάδος, Αθήναι 1974, σ. 250 έξ. και PG 29, CCCXC έξ. Σύμφωνα μέ τις πληροφορίες αυτές εισήχθη ή εορτή άπό τόν Αλέξιο Κομνηνό ( ). ΕΙς ΑΙ. Maltzew (Hg.), Menologion der orthodox-katholischen Kirche des Morgenlandes, I. Theil, Deutsch und Slavisch Berlin 1900, σ. 859, βρίσκεται γραμμένη ή ημερομηνία Μερικές φορές αναφέρεται επίσης «Μέσα τής ια' έκατονταετηρίδος»: βλ. Β. Στεφανίδου, Εκκλησιαστική Ιστορία, 1 Αθήναι , σ. 463, ό όποιος ορθώς θεωρεί ώς «λίαν χαρακτηριστικόν δια τήν έλληνικήν Έκκλησίαν» τό γεγονός, δτι αφήρεσε άπό τήν γενικά γνωστή ομάδα τών τριών Καππαδοκών τό Γρηγόριο Νύσσης και άντ' αυτού πρόσθεσε τόν Ιωάννη Χρυσόστομο ώς τόν τρίτο μεγάλο διδάσκαλο τής Εκκλησίας.

13 θοδόξων χριστιανών 2. Τό έναυσμα γιά τό νόημα αυτό τής εορτής δίδουν τά ίδια τά συγγράμματα τών Τριών Ιεραρχών, τά όποια συνεχίζουν και συμπληρώνουν τήν εναρμόνιση τής χριστιανικής άποκαλύψεως μέ τήν ελληνική σκέψη, ή όποια άρχισε κυρίως μέ τόν Κλήμεντα τόν Άλεξανδρέα και τόν Ώριγένη. Τό ιδεώδες τής ελληνοχριστιανικής παιδείας έγινε όμως τά τελευταία χρόνια 2α στήν πολιτική σκηνή τής Ελλάδος έξ αιτίας χαμηλών πολιτικών σκοπιμοτήτων και σφετερισμού τής εξουσίας αντικείμενο φθηνής προπαγάνδας κι έχασε γι' αυτό τό κύρος του. Μόνο μέ συστηματική κριτική επεξεργασία τών κειμένων μπορούμε νά κατανοήσομε εκ νέου τό αληθινό του νόημα. Οι πανηγυρικοί λόγοι κατά τήν εορτή τών Τριών Ιεραρχών αναφέρονται συνήθως στό θέμα τής σημασίας τους ώς παιδαγωγών και προστατών τής ελληνοχριστιανικής παιδείας. Ακολουθώντας τή συνήθεια αυτή, επωφελούμαι μετά χαράς τής ευκαιρίας, πού μού προσφέρουν οί διοργανωτές τής εκδηλώσεως αυτής μέ τήν τιμητική τους πρόσκληση, και θά μιλήσω γιά τό ειδικό θέμα: «Ή τέχνη και ή παιδαγωγική αξία της στους Τρεις Τεράρχες». Πριν αναλύσω τις μαρτυρίες τών τριών εκκλησιαστικών Πατέρων γιά τό συγκεκριμένο αυτό αντικείμενο, θεωρώ απαραίτητο νά δώσω σέ αδρές γραμμές τήν τοποθέτηση τής αρχαίας Εκκλησίας απέναντι στήν τέχνη μέχρι τόν τέταρτο αιώνα Εκκλησία και τέχνη μέχρι τον τέταρτο αιώνα "Οτι ή αρχαία Εκκλησία, σύμφωνα μέ τις φιλολογι- 2. Πρβλ. Δ. Σ. Μπαλάνον, Διατί ή εορτή τών Τριών Ιεραρχών έθεσπίσθη ώς εορτή τής Παιδείας, Αθήναι 1948, σ. 3. 2α. Αναφορά στή δικτατορία τών ετών

14 16 κές πηγές, παίρνει τελείως αρνητική θέση απέναντι στις εικαστικές τέχνες μέ θρησκευτικές παραστάσεις μέχρι τις αρχές του τετάρτου αιώνα, αποτελεί εδώ και πολλές δεκαετίες μία αναντίρρητη και καλά εξακριβωμένη αλήθεια 3. Στό σημείο αυτό δέν μπορούν νά επιφέρουν α ποφασιστική αλλαγή οΰτε ή ανοικτή και ανεκτική τοποθέτηση απέναντι στήν τέχνη ενός Κλήμεντος Άλεξανδρέως, ό όποιος π.χ. προτείνει ουδέτερες παραστάσεις γιά τις σφραγίδες 4, ούτε τό γεγονός, δτι υπήρχαν εικόνες 5, ακόμη και του ίδιου του Χριστού, σέ αιρετικούς και επομένως σέ κύκλους, οι όποιοι δέν ζούσαν μέσα στήν Εκκλησία. Οι εκκλησιαστικοί συγγραφείς αυτής τής εποχής υποστηρίζουν σχεδόν απερίφραστα τήν αρχαία ιουδαϊκή παράδοση, πού τήν διακρίνει μεγάλη ε πιφυλακτικότητα έναντι τών εικόνων 6, αν και στό μεταξύ στις συναγωγές τής ελληνιστικής εποχής ή παράδοση αυτή είχε υποχωρήσει και άτονίσει σημαντικά 7. Τά θεο- 3. Η. Koch, Die altchristliche Bilderfrage nach den literarischen Quellen, Göttingen W. Elliger, Die Stellung der alten Christen zu den Bildern in den ersten vier Jahrhunderten (nach den Angaben der zeitgenössischen kirchlichen Schriftsteller), Leipzig H. v. Campenhausen, Die Bilderfrage als theologisches Problem der alten Kirche, έν: Του αυτού, Tradition und Leben, Kräfte der Kirchengeschichte (Aufsätze und Vorträge), Tübingen 1960, σ Κλήμεντος Άλεξανόρέως, Παιδαγωγός 3, 11: 777, 215, 39 έξ.: «αί δέ σφραγίδες ήμΐν έστων πελειάς ή ιχθύς ή ναύς ούριοδρομούσα ή λύρα μουσική, ή κέχρηται Πολυκράτης, ή άγκυρα ναυτική, ην Σέλευκος ένεχαράττετο τή γλυφή, καν αλιεύων τις ή, αποστόλου μεμνήσεται καΐ τών έξ ύδατος άνασπωμένων παιδιών ού γάρ ειδώλων πρόσωπα έναποτυπωτέον...». 5. Πρβλ. π.χ. τήν εικόνα τού Χριστού τών Καρποκρατιανών {Ειρηναίου, "Ελεγχος και ανατροπή τής ψευδωνύμου γνώσεως 1, 25, 6: PG 7, 685 Β) τήν εικόνα τού εύαγγελιστού Ιωάννου τού Αυκομήδη [Πράξεις Ιωάννου, 26-29* Neutest. Apokryphen, Ε. Hennecke και W, Schneernelcher (Hgg.J, τ. 2, Berlin , σ ] και τήν εικόνα τού Σίμωνα τών Σιμωνιανών (Ειρηναίου, "Ελεγχος..., 1, 23, 4: PG 7, 673 Α) Πρβλ. επίσης Εύσεβίου, Επιστολή πρός Κωνσταντίαν τήν Βασίλισσαν: ΒΕΠ 29, 174, 5 έξ. 6. Πρβλ. Έξ 20, 4 έξ., 23 Αευϊτ 26, 1 Δευτ 4, 16 έξ. 5, 8 έξ. 27, Πρβλ. Η. L. Strack-P. Billerbeck, Kommentar zum Neuen Testament aus

15 λογικά τους επιχειρήματα δέν προέρχονται όμως μόνον άπό τήν ιουδαϊκή πολεμική, άλλ' επίσης και άπό τήν κριτική τής ελληνικής φιλοσοφίας τής θρησκείας 8. Ή χριστιανική πράξη δέν συμφωνεί μολαταύτα μέ αυτή τήν τοποθέτηση τής αρχαίας χριστιανικής γραμματείας απέναντι στή ζωγραφική τέχνη. Τά αρχαιολογικά ευρήματα ενισχύουν τή θέση, οτι ή ζωγραφική τέχνη είχε εισβάλει στή ζωή τής αρχαίας Εκκλησίας ήδη πριν άπό τόν 4ο αιώνα. Ή χριστιανική αρχαιολογία είχε ταχθεί παλαιότερα υπέρ τής γνώμης, δτι τά πρώτα χριστιανικά καλλιτεχνικά ευρήματα ήσαν τόσο αρχαία δσο και ό ϊδιος ό Χριστιανισμός περισσότερες νέες παρατηρήσεις, ιδιαίτερα άπό τό τέλος τής δεκαετίας , ο δήγησαν δμως στήν επιστημονικά τεκμηριωμένη άποψη, δτι ή χριστιανική τέχνη μέ τή στενή έννοια τοΰ όρου, δηλαδή ή τέχνη, «ή οποία οφείλει τήν ύπαρξη της και τό περιεχόμενο της σέ χαρακτηριστικές χριστιανικές ιδέες και αλήθειες», εμφανίσθηκε αμέσως μετά τό 200 μ.χ Talmud und Midrasch, VI, 1, München 1928, σ W. G. Kümmel, Die älteste religiöse Kunst der Juden, Judaica 2 (1946) Αξιομνημόνευτες είναι οί σκηνές άπό τήν Παλαιά Διαθήκη στους τοίχους τής συναγωγής Dura- Europos, οί όποιες άπό τήν εποχή τής άνακαλύψεώς τους (1932) δημιουργούν αφορμές γιά σφοδρές συζητήσεις περισσότερα σχετικά, ιδιαίτερα γιά τήν εξέλιξη τών συζητήσεων, βλ. J. Guttmann (ed.), The Dura-Europos Synagogue; a re-evaluation ( ), Missoula, Arnerican Academy of Religion, Society of Biblical Literature Συγκεντρωμένα και μέ παραπομπές σέ ώρισμένα χωρία βλέπε τά επιχειρήματα αυτά στόν J. Kollwitz, Bild III (christlich), RACx. 2, στ. 319 έξ. Γιά τό δτι οί Χριστιανοί συγγραφείς χρησιμοποιούν επίσης τήν κριτική τής ελληνικής θρησκευτικής φιλοσοφίας, χαρακτηριστική είναι ή αντίληψη του Ζήνωνος, πού παραδόθηκε μόνο άπό τόν Κλήμεντα 'Αλεξανδρέα (Στρωματεΐς V, 11: ΒΕΠ 8, 144, 1-3), δτι στό κράτος του δέν ήθελε νά υπάρχουν ναοί και αγάλματα τών θεών σχετικά μέ τή γενική κριτική τής φιλοσοφίας τής θρησκείας στήν αρχαιότητα πρβλ. επίσης τήν ακόμη και σήμερα αξιόλογη μελέτη τού Jon. Geffcken, Der Bilderstreit des heidnischen Altertums, Archiv für Religionswissenschaften 19 (1916/1919) 289 έξ. 9. Th. Klauser, Studien zur Entstehungsgeschichte der christlichen Kunst I,

16 18 Ή ασυμφωνία, πού δημιουργήθηκε ανάμεσα στις ε χθρικές ώς πρός τήν τέχνη γνώμες τών χριστιανών συγγραφέων τής πρώιμης εποχής και τής εξελισσόμενης στό μεταξύ χριστιανικής τέχνης, είναι μία απόδειξη, οτι ή τέχνη έγινε δεκτή κατ 5 αρχήν σέ απλούς, όχι θεολογικά μορφωμένους χριστιανικούς κύκλους. Έκτος αυτού τελούσε αναμφίβολα κάτω άπό τήν επίδραση τοΰ ελληνιστικού περιβάλλοντος. Πόσο πλατειά υπήρξε ή επίδραση αυτή, τό συμπεραίνομε άπό τήν αξιόλογη σειρά τών «Μελετών γιά τήν ιστορία τής εμφανίσεως τής χριστιανικής τέχνης» 10 τού Theodor Klauser. Στή σειρά αυτή ό Klauser απέδειξε πειστικά, οτι οί παραστάσεις τοΰ «κριοφόρου» (Schafträger) και τής «δεομένης» (Orans), οί όποιες στή χριστιανική αρχαιολογία εθεωρούντο ώς εικόνες τοΰ καλού ποιμένος Χριστού και μιας δεομένης γυναίκας, τής χριστιανής «μακάριας ψυχής εν παραδείσφ» (anima beata in paradiso), προέρχονται άπό έξωχριστιανικά πρότυπα 11. Ό «κριοφόρος» ϊσχυε ήδη στήν άρ- JbAC 1 (1958) Ό Klauser παραπέμπει στή συνάφεια αυτή και στις εργασίες τών Α. Μ. Schneider, Ρ. Styger, F. Wirth, G. Rodenwaldt και άλλων. Στή μελέτη του: Die Äußerungen der Alten Kirche zur Kunst. Revision der Zeugnisse 1, Folgerungen für die archäologische Forschung, έν: Τοΰ αυτού, Gesammelte Arbeiten zur Liturgiegeschichte, Kirchengeschichte und christlichen Archäologie, hg. von E. Dassman [JbAC, Ergänzungsband 3), Münster 1974, σ. 334, ό Klauser χρονολογεί «τήν γενική αλλαγή τοποθετήσεως τής Εκκλησίας στό ζήτημα τών εικόνων ανάμεσα στό 350 και 400». Τήν εποχή αυτή δηλαδή καταφάσκεται και υποστηρίζεται ή τέχνη τό πρώτον και άπό τούς χριστιανούς συγγραφείς και εκκλησιαστικούς Πατέρες, αρχής γενομένης κυρίως άπό τούς τρεις Καππαδόκες και τόν Ιωάννη Χρυσόστομο. 10. Th. Klauser, Studien zur Entstehungsgeschichte der christlichen Kunst, JbAC 1 (1958) (1959) (1960) (1961) (1962) (1963) (1964) /9 (1965/66) (1967) Ιδιαίτερα διαφωτιστικοί είναι οί πίνακες, οί όποιοι προστίθενται στό τέλος κάθε τόμου σέ μεγάλο αριθμό, και στους οποίους αναφέρονται τά άρθρα. 11. Μέ βάση τή διαπίστωση αυτή απέδειξε ό Klauser τή μη χριστιανική καταγωγή περισσοτέρων γνωστών μνημείων, όπως λ.χ. τών σαρκοφάγων τής La

17 χαία ελληνική περίοδο ώς τό σύμβολο τού φιλάνθρωπου θεού Έρμή και μέ βάση τήν αντίληψη αυτή παρίστανε στήν ελληνιστική εποχή τήν προσωποποιημένη αρετή τής φιλανθρωπίας. Επίσης ή «δεομένη» (Orans) συμβόλιζε στήν ελληνιστική περίοδο τήν αρετή τής «ευσέβειας» (pietas). Και οί δύο παραστάσεις έχρησιμοποιοΰντο κυρίως σέ σχέση μέ τήν ταφή τών νεκρών, τούς οποίους έπαρουσίαζαν ώς φιλάνθρωπους καί έδικαιολογοΰσαν έτσι τήν αξίωση μιας ευτυχισμένης ζωής στό έπέκεινα. Ή παραλαβή και χρήση τών δύο παραστάσεων δέν ήταν ασφαλώς κάτι τό δύσκολο στους απλούς χριστιανούς, οί όποιοι επιθυμούσαν μία σαρκοφάγο διακοσμημένη, δεδομένου μάλιστα, δτι ή φιλανθρωπία καί ή ευσέβεια είναι επίσης βασικές χριστιανικές αρετές 12. Παρά τήν ευνοϊκή ώς πρός τήν τέχνη εξέλιξη σέ λαϊκά στρώματα ή ϊσως ακριβώς γι 5 αυτό, ή σύνοδος τής Έλβήρας ήδη στις αρχές τοΰ 4ου αιώνα (304;) αναγκάσθηκε νά εκδώσει τό γνωστό 34ο κανόνα: «picturas in ecclesia esse non debere, ne quod colitur et adoratur in parietibus depingatur» (Δέν επιτρέπεται νά υπάρχουν εικόνες στήν εκκλησία, διότι δ,τι κανείς λατρεύει καί τιμά, δέν πρέπει νά είναι ζωγραφισμένο στόν τοίχο) 13. Μέ τόν κανόνα αυτό όμως διαδηλώνεται σαφώς επίσης καί ή πλήρως αρνητική στάση θεολογικά μορφωμένων επισκοπικών κύκλων εκείνης τής εποχής γιά μία ακόμη φορά. Μόνον λαμβάνοντας ύπ' όψιν τήν κατάσταση αυτή μπορεί νά αξιολογηθεί σωστά ή ρηξικέλευθη θετική στάση τών Τριών Ιεραρχών έναντι τής τέχνης μέσα στον ϊδιο αιώνα. 19 Gayole \JbAC 3 (1960) , ], τής Via Salaria \JbAC 3 (1960) 1 Μ Ι 15, ] καί του Split \JbAC 5 (1962) ]. 12. Πρβλ. Μκ 12, παράλλ. 13. Fr. Lauchert (Hg.), Die Kanones der wichtigsten altkirchlichen Concilien, Frankfurt 1961, σ. 19.

18 20 3. Βασίλειος ό Μέγας Τόσο χρονικά οσο και ώς προς τό θέμα καθ' εαυτό, πρέπει νά αναφερθεί πρώτος στό σημείο αυτό ό Μέγας Βασίλειος (+ 379), ό όποιος ανέπτυξε τις απόψεις του ώς πρός τήν τέχνη σέ σχέση μέ τή θεία δημιουργία. Έάν ό μή καλλιτέχνης, λέγει, έβλεπε τά κατασκευασμένα τμήματα ενός αγάλματος, π.χ. τό βραχίονα ή τό μάτι ξεχωριστά τό ένα άπό τό άλλο, δέν θά τά εύρισκε ώραΐα («καλά»). Ό καλλιτέχνης απεναντίας γνωρίζει τή μορφολογική αρχή τών επί μέρους τμημάτων τού έργου του καί συνεπώς είναι σέ θέση νά τά κρίνει καί νά τά βάλει σέ τάξη. Μέ τήν ικανότητα του αυτή μιμείται ό καλλιτέχνης τή θεία δημιουργία, αν καί τά έργα τού Δημιουργού καθώς επίσης καί ή κρίση Του γύρω άπό αυτά δέν είναι δυνατόν νά κατανοηθούν μέ βάση ανθρώπινα αισθητικά κριτήρια, τήν «τέρψιν οφθαλμών». Γιά τό Δημιουργό - καί σέ αναλογία γιά τόν καλλιτέχνη - ή ομορφιά τού έργου του συνίσταται στό δτι πρώτον δημιουργήθηκε σύμφωνα μέ τή βαθύτερη έννοια, μέ τήν εσωτερική δομική αρχή καί αιτία τής τέχνης (τφ λόγψ τής τέχνης), καί δεύτερον αποδεικνύεται ωφέλιμο γιά τό σκοπό, γιά τόν όποιο κατασκευάσθηκε 14. Ό Δημιουργός έχει επιτύχει 14. Βασιλείου Μεγάλου, Όμιλία Γ' εις τήν Έξαήμερον 10: ΒΕΠ 51, 214, 21-34: «Και είδεν ό Θεός δτι καλόν. Ουχί όφθαλμοΐς τέρψιν παρέχει τά παρ' αύτου γινόμενα, ουδέ τοιαύτη παρ' αύτώ ή αποδοχή τών καλών, οϊα και παρ' ήμΐν άλλά καλόν τό τω λόγω τής τέχνης εκτελεσθέν, και πρός τήν τοΰ τέλους εύχρηστίαν συντεΐνον. Ό τοίνυν εναργή τόν σκοπόν τών γινομένων προθέμενος, τά κατά μέρος γινόμενα ώς συμπληρωματικά του τέλους, τοις τεχνικοις έαυτοϋ λόγοις έπελθών άπεδέξατο. Έπεί και χειρ καθ' έαυτήν, καί ο φθαλμός ιδία, καί έκαστον τών τοΰ άνδριάντος μελών διηρημένως κείμενα, ούκ άν φανείη καλά τφ τυχόντι πρός δέ τήν οίκείαν τάξιν άποτεθέντα, τό έκ τής αναλογίας, εμφανές μόλις ποτέ, καί τω ιδιώτη παρέχεται γνώριμον. Ό μέντοι τεχνίτης καί πρό τής συνθέσεως οίδε τό έκαστου καλόν, καί έπαινεΐ

19 21 τό σκοπό αυτό κατά τον καλύτερο τρόπο καί ισχύει γι 5 αυτό ώς «ό μέγας... τεχνίτης» 15. Ό κόσμος, τό αρμονικό Του «τεχνικό κατασκεύασμα» είναι αντικείμενο θέας όλων καί αποκαλύπτει τή σοφία τού Δημιουργού 16. Στό «Μέγα Καλλιτέχνη» πρέπει νά αποδοθούν καί όλες οί ανθρώπινες τέχνες, εϊτε πρόκειται γιά τήν ιατρική τέχνη είτε γιά τή γεωργία* έχουν δωρηθεΐ στόν άνθρωπο πρός αρωγή καί εξισορρόπηση τής φύσεως 17. Ή αναλογία ανάμεσα στή δημιουργία καί τήν τέχνη είναι μολαταύτα περιωρισμένη. "Ο,τι ισχύει γιά τή θεωρία τής τέχνης (τεχνολογία) δέν μπορεί νά αναφερθεί αυτόματα καί στή δημιουργία. Κατά τήν αιτιολόγηση αυτής τής θέσεως ό ιερός Πατήρ αποδεικνύεται καλός γνώστης τών αριστοτελικών απόψεων 18 : Ή κατασκευή ενός έργου τέχνης απαιτεί τόν καλτά καθ' έκαστον, πρός τό τέλος αυτών έπαναφέρων τήν έννοιαν». Πρβλ. επίσης Α. Beckermann, Der Kunst-Begriff vom Hellenismus bis zur Aufklärung, Historisches Wörterbuch der Philosophie, τ. 4, Darmstadt 1976, στ Βασιλείου Μεγάλου, Όμιλία Δ' εις τήν Έξαήμερον 1: ΒΕΠ 51, 215, Βασιλείου Μεγάλου, Όμιλία Α' εις τήν Έξαήμερον 7: ΒΕΠ 51, 190, 33-35: «... ό κόσμος τεχνικόν έστι κατασκεύασμα προκείμενον πασιν εις θεωρίαν, ώστε δι' αύτοϋ τήν του ποιήσαντος αυτόν σοφίαν έπιγινώσκεσθαι». ΒΕΠ 51, 191, 7-8: «τό παν όμόλογον έαυτώ καί σύμφωνον καί έναρμονίως έχον». Ό κόσμος ώς «τεχνικόν κατασκεύασμα» είναι μία άποψη, πού υπάρχει στήν κλασσική ελληνική γραμματεία: Ό πλατωνικός δημιουργός κατασκευάζει τά αισθητά, όπως ένας καλλιτέχνης, βλέποντας πρός τόν κόσμο τών ιδεών γι' αυτό αυτός ό κόσμος είναι «είκών τού νοητού» (Τίμαιος 92 C 5-9). Επίσης ό χαρακτηρισμός τής φύσεως ώς «τεχνικής» στους Στωικούς πρέπει νά κατανοηθεί μέ τήν έννοια ενός έργου τέχνης: Γαληνού, Περί τής θεραπευτικής μεθόδου 1, 2: SVFlh 135, Βασιλείου Μεγάλου, "Οροι κατά πλάτος κατ' έρώτησιν καί άπόκρισιν 55: ΒΕΠ 53, 212, 18 έξ. Στήν Όμιλία Δ' εις τήν Έξαήμερον 1: ΒΕΠ 51, 215, 22, ό Μ. Βασίλειος κάνει λόγο γιά «τάς έκ τών τεχνών πρός τό ζήν έπινοίας». Έτσι υποδηλώνεται επίσης, δτι οί τέχνες δόθηκαν στόν άνθρωπο ώς βασικές Ικανότητες. Έφ' όσον ό άνθρωπος προικίσθηκε μέ νού, είναι σέ θέση νά αναπτύξει αυτές τίς βασικές ίκανότητες. 18. Βασιλείου Μεγάλου, Περί τού Αγίου Πνεύματος 3: ΒΕΠ 52, 234.

20 22 λιτέχνη (ύφ 5 ού = causa efficiens), τό υλικό (έξ ού = causa materialis), τό όργανο (δι 5 ού = causa Instrumentalis), τό παράδειγμα (καθ 5 ö = causa exemplaris) και τό σκοπό (δι 5 δ = causa finalis). Ή causa exemplaris είναι σύμφωνα μέ αυτό τό χωρίο διττώς νοητή: είτε πρόκειται γιά μία εικόνα στό νοΰ τού καλλιτέχνη, τήν οποία μεταποιεί σέ έργο, εϊτε είναι ένα πραγματικό πρότυπο, τό όποιο κοιτάζει ό καλλιτέχνης καί μέ πιστή απόδοση κατασκευάζει τό ο μοίωμα του 19. Τό στοιχείο τής μιμήσεως κατέχει κεντρική σημασία στή διδασκαλία τού Μεγάλου Βασιλείου περί τέχνης. Ακόμη καί ό ϊδιος ό δρος «είκών», τόν όποιο χρησιμοποιεί ύπό τήν επίδραση τοΰ Πλατωνισμοΰ μέ μιά πολύ ευρεία έννοια, εμπερικλείει τό στοιχείο τής μιμήσεως, τής «όμοιώσεως» τής εικόνας μέ τό πρωτότυπο. Ό όρος δέν μπορεί νά χρησιμοποιηθεί ούτε καν σέ σχέση μέ τόν δρο «φυσική είκών» -διά τοΰ οποίου χαρακτηρίζεται ό Χριστός ώς εικόνα τού Θεού Πατρός -, εάν ή εικόνα δέν διασώζει τό αρχέτυπο απεικονισμένο ώς πρός τή φύση του μέ σαφήνεια καί απαράλλακτο τρόπο 20. Ή διαπί- 19. «Τό δέ καθ' ö τό ένθύμιον δηλούν ή τό έκκείμενον υπόδειγμα τω τεχνίτη. 'Ή γαρ προαναζωγραφήσας τή διάνοια τό κατασκεύασμα, ούτως εις έργον τήν φαντασίαν ήγαγεν ή πρός ήδη έκκείμενον παράδειγμα αποβλέπων, καθ' όμοίωσιν εκείνου τήν ένέργειαν κατευθύνει»: ΒΕΠ 52, 234, Ένώ ό πλατωνικός δημιουργός χρησιμοποιεί τόν κόσμο τών ιδεών ώς causa exemplaris, ό Θεός κατεσκεύασε τόν κόσμο κατά τό Μ. Βασίλειο έκ του μηδενός σύμφωνα μέ πρότυπα, τά όποια αυτός έπενόησε («εις νούν βάλλειν», «έννοεΐν») καί είναι γι' αυτό «αυτής τής φύσεως τών όντων δημιουργός»: Όμιλία Β' εις τήν Έξαήμερον 2-3: ΒΕΠ 51, 196 έξ. Γι' αυτά τά επινοημένα πρότυπα ό Ψευδό-Διονύσιος (Περί θείων ονομάτων 5: PG 3, 816 Α έξ.) χρησιμοποίησε τόν δρο «προορισμοί», τόν όποιο παρέλαβε καί ό Ιωάννης Δαμασκηνός (Πρός τούς διαβάλλοντας τάς αγίας εικόνας Α', 10: Kotier III, 84. Γ', 19: Kotier III, 127). Πρβλ. Επίσης Η. Menges, Die Bilderlehre des hl. Johannes von Damaskus, Kallmütz 1937, σ. 52. Βλ. καί κατ. σ. 94 έξ. 20. Βασιλείου Μεγάλου, Έπιστ. 38, 8: ΒΕΠ 55, 63: «Ού γάρ αν ό τής εικόνος διασωθείη λόγος, ει μή διά πάντων τό εναργές έχοι καί άπαράλλακτον».

21 στωση, δτι ή εικόνα διασώζει πιστά τό πρωτότυπο, ισχύει ώς πρός τήν τέχνη σέ μεγαλύτερο βαθμό. Ό χαρακτηρισμός τού έργου τέχνης ώς «μιμητικής εικόνος» 21 υπογραμμίζει ακριβώς τό στοιχείο αυτό, δτι δηλαδή πρέπει νά είναι μία δσο τό δυνατόν πιό πιστή απόδοση τού πρωτοτύπου. Ή παραδεδομένη στωική αντίληψη «ars imitatur naturam» (ή τέχνη μιμείται τή φύση) 22 ισχύει καί επί τού προκειμένου. 23 Τό χαρακτηρισμό του Χρίστου ώς εικόνα Θεού, ό όποιος προέρχεται άπό τόν απόστολο Παύλο (Β' Κορ 4, 4. Κολ 1, 15), διαπραγματεύεται λεπτομερώς ό Μ. Βασίλειος στις πραγματείες: Περί τού Άγιου Πνεύματος 9: ΒΕΠ 52, : ΒΕΠ 52, 269. Κατ' Εύνομίου Β', 16-17: ΒΕΠ 52, 199 έξ. [Βασιλείου Μεγάλου], Κατ' Εύνομίου Ε': PG 29, 724 έξ.: έδώ περιγράφεται μέ ιδιαίτερη παραστατικότητα ή μιμητική παραγωγική εργασία τού καλλιτέχνη. Βλ. καί κατ. σ. 82, σημ. 26 καί σ. 94 έξ. 21. Ή διπλή ορολογία «φυσική είκών» καί «μιμητική είκών», τήν οποία συναντάμε συχνά στό Μ. Βασίλειο (Περί τού Αγίου Πνεύματος 18: ΒΕΠ 52, 269, 20. Όμιλία ΚΔ' κατά Σαβελλιανών καί Αρείου καί τών Ανόμοιων 4: ΒΕΠ 54, 219 έξ. Κατ' Εύνομίου Α' 18: ΒΕΠ 52, 178. Β', 16-17: ΒΕΠ 52, 199 έξ.) καί σέ άλλους Πατέρες τής Εκκλησίας (πρβλ. Γρηγορίου Νύσσης, Περί κατασκευής 5: PG 44, 137 Α. Ιωάννου Δαμασκηνού, Πρός τούς διαβάλλοντας τάς αγίας εικόνας Γ', 18-23: Kotier III, 126 έξ. καί 129 έξ. Θεοδώρου Στουδίτου, Επιστολή πρός Πλάτωνα: PG 99, 501 Β), άπαντα ήδη στό Φίλωνα Αλεξανδρείας: πρβλ. Fr. W. Eltester, Eikon im Neuen Testament, Berlin 1958, σ. 59 καί 102 έξ. Κατά τήν ερμηνεία τού Μ. Βασιλείου τό στοιχείο τής μιμήσεως είναι γιά τήν εικόνα απαραίτητο. ΓΓ αυτό τό έργο τού ζωγράφου είναι κάτι τό «θαυμαστόν», δταν «μιμηθεί» τήν ομορφιά τού άνθρωπου: Πρός τούς νέους, δπως άν έξ ελληνικών ώφελοιντο λόγων 6: ΒΕΠ 54, 204. Τουναντίον είναι δείγμα κακής ζωγραφικής, δταν ή μίμηση δέν ικανοποιεί πλήρως καί ή εικόνα αποκαλύπτει τό πρωτότυπο μόνον μέ μεγέθυνση ενός στοιχείου π.χ., μιας καμπύλης μύτης ή μιας ουλής: Περί φθόνου 5: ΒΕΠ 54, 113. Πρβλ. επίσης Έπιστ. 38, 8: ΒΕΠ 55, 63 ή επιστολή αυτή δέν προέρχεται βέβαια άπό τό Μ. Βασίλειο, άλλα άπό τό Γρηγόριο Νύσσης, δπως υπέδειξε ό Α. Cavallin, Studien zu den Briefen des hl. Basilius, Lund 1944, σ , καί απέδειξε τελικά ό R. Hübner, Gregor von Nyssa als Verfasser der sog. Ep. 38 des Basilius, έν: Epektasis. Melanges patristiques offerts au Cardinal Jean Danielou, publies par J. Fontaine et Ch. Kannengiesser, Paris 1972, σ Cicero, De legibus, 1, 8, 25-26: SVE II, 334, 16 έξ.: έδώ πρόκειται γιά έ να απόσπασμα τού Χρυσίππου. Πρβλ. ακόμη Κ. Flasch, Ars imitatur naturam.

22 24 Είναι αυτονόητο, πώς ή άποψη τής μιμήσεως σ' αυτή τή συνάφεια δέν άφορα τις τέχνες γενικά, αλλά ειδικά τις εικαστικές τέχνες. Καί μεταξύ αυτών ό Μ. Βασίλειος εφιστά τήν προσοχή του δχι τόσο στήν πλαστική, δσο κυρίως στή ζωγραφική. Ή θετική του κρίση γιά τή ζωγραφική εκφράζεται σαφώς στή σύγκριση 23, τήν ο ποία κάνει ανάμεσα στό ζωγράφο καί στό λογογράφο. Καί οί δύο αναφέρονται σέ γεγονότα καί τά συγκρατούν. Ό λογογράφος-ίστορικός «τω λόγω», «εν γραφή», ό ζωγράφος «τοις πίναξιν». «"Α γάρ ό λόγος τής ιστορίας διά τής ακοής παρίστησι, ταύτα γραφική σιωπώσα διά μιμήσεως δείκνυσιν». Σ' ένα άλλο χωρίο καί συγκεκριμένα στό τέλος τού λόγου γιά τό μάρτυρα Βαρλαάμ 24 εμφανίζεται πάλι αυτή Platonischer Naturbegriff und mittelalterliche Philosophie der Kunst, έν: Κ. Flasch (Hg.), Parousia. Festschrift für J. Hirschberger, Frankfurt 1965, σ * i- διαίτ. σ. 267, σημ. 5, δπου αναφέρονται στοιχεία σχετικά μέ τήν καταγωγή τής ανωτέρω φράσεως. 23. Βασιλείου Μεγάλου, Όμιλία ΙΘ' εις τούς αγίους τεσσαράκοντα μάρτυρας 2: ΒΕΠ 54, 172, "Οτι ή λέξη «λογογράφος» σ' αυτό τό χωρίο δέν έννοει τούς ευαγγελιστές, δπως ένόμιζαν κατά τήν εικονομαχία καί ακόμη και σήμερα ώρισμένοι ερμηνευτές νομίζουν (πρβλ. Ιωάννου Δαμάσκηνου, Κατά Κωνστ. Καβαλίνου 3: PG 95, 316 Β. Dem. Savramis, Der abergläubische Mißbrauch der Bilder in Byzanz, Ostkirchliche Studien 9, 1960, 177), εξάγεται ευκρινώς άπ' δλο τό χωρίο. Τό χωρίο αυτό ανήκει στήν εισαγωγή τής Όμιλίας καί ή σύγκριση ανάμεσα στό ζωγράφο καί στό λογογράφο πρέπει νά εννοηθεί σ' αυτά τά γενικά πλαίσια. Χαρακτηριστική είναι πάντως ή άρχή τής συγκρίσεως* «έπεί καί πολέμων ανδραγαθήματα καί λογογράφοι πολλάκις καί ζωγράφοι διασημαίνουσιν...». 24. Βασιλείου Μεγάλου, Όμιλίαι ΙΖ', Εις Βαρλαάμ τόν μάρτυρα 3: ΒΕΠ 54, 163. Πρβλ. επίσης Έπιστ. 2, 3: ΒΕΠ 55, 14. Ώς πρός τό χωρίο άπό τήν Όμιλία γιά τό Βαρλαάμ πρβλ. επίσης H.-G. Beck, Von der Fragwürdigkeit der Ikone, Bayerische Akademie der Wissenschaften, phil.-hist. Klasse, Sitzungsberichte 1975/7, München 1975, σ. 22, δπου δμως ή πρόταση «Ich will den Athleten sehen, der auf eurem Bild gemalt ist» αποτελεί τελείως ελεύθερη καί α νεπιτυχή απόδοση τού κειμένου τού ιερού Πατρός.

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-B A1-2: Περίοδος Δογματικής Ανασυγκρότησης (313-451) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ Αριστοτέλειο, Ερμού 61 ), Γραμματολογία τ.α, ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΛΟΓΙΑΣ Αριστοτέλειο,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς οι Πατέρες αντιμετώπισαν τους αιρετικούς.

Πώς οι Πατέρες αντιμετώπισαν τους αιρετικούς. Πώς οι Πατέρες αντιμετώπισαν τους αιρετικούς. του Πρωτοπρεσβύτερου Ιωάννου. Ρωμανίδου ( ) από το βιβλίο Πατερική Θεολογία Εκδόζεις Παρακαηαθήκη Περί της εννοίας του δόγματος Οι Πατέρες τονίζουν ότι η σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

Η ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ Η ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ Κοντογιώργος Παναγιώτης, φοιτητής του Τμήματος Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης, ΕΚΠΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στα έργα

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών.

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθημάτων Π.Μ.Σ. Πρώτου Κύκλου. ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Α Εξάμηνο ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ Διδάσκων: Χ. Καραγιάννης, Λέκτωρ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και περιεχόμενο

Δομή και περιεχόμενο Δομή και περιεχόμενο Διάλεξη Δεύτερη από την σειρά Το Βιβλίο των Πράξεων Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος;

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A12: Μικρασιάτες, Παλαιστίνιοι και Αντιοχειανοί Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙI

Χριστιανική Γραμματεία ΙI Χριστιανική Γραμματεία ΙI Ενότητα 1: Εικονομαχία (727-843) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 8: ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγικά Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Το θέμα που θα αναπτυχθεί πρέπει να ευρίσκεται εντός του κύκλου ενδιαφέροντος του φοιτητή. Ο-Η φοιτητής/τρια

Διαβάστε περισσότερα

Μια διαφορετική πρόταση για τη μουσική. Eduard Hanslick (1825-1904)

Μια διαφορετική πρόταση για τη μουσική. Eduard Hanslick (1825-1904) Μια διαφορετική πρόταση για τη μουσική Eduard Hanslick (1825-1904) Για το ωραίο στη μουσική Ο Hanslick δεν ήταν φιλόσοφος, αλλά μουσικοκριτικός και μάλιστα ο πιο επιφανής της εποχής του. Παρόλα αυτά, το

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που νοιάζεται για όλους Ο Αγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Ο Άγιος Ιωάννης γεννήθηκε στην πόλη της Άμαθούντας*. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς χριστιανοί. Ο πατέρας του ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΥΡΗΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ Π.Μ.Σ. «ΘΕΟΛΟΓΙΑ

ΠΡΟΚΥΡΗΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ Π.Μ.Σ. «ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ EΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Κτίριο Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημιούπολη 15784, Τηλ. 210-727-5712, 5742, 5746 Ιστοσελίδα: www.soctheol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Μάθημα 1 ο Immanuel Kant Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Η απάντηση του Kant στο ερώτημα: «τι είναι διαφωτισμός;» «ιαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητά του για την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) Η Εκκλησία, στην οποία είναι ο χώρος που ενεργεί το Άγιο Πνεύμα, περιλαμβάνεται στη θεϊκή κυριαρχία πάνω στο χρόνο. Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που εργάζεται για όλους Ο Απόστολος Παύλος, ο διδάσκαλος Ο Σαούλ ήταν ένας πολύ μορφωμένος Ιουδαίος, που ζούσε στην Παλαιστίνη, μια χώρα πολύ κοντά στο νησί μας.

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα