2004, Τορίνο, EU-DAP trial

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2004, Τορίνο, EU-DAP trial"

Transcript

1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΜΕΛΕΤΗΣ 1. Εισαγωγή Ο ρόλος του σχολείου στην πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών Σχολικές παρεµβάσεις πρόληψης εξαρτησιογόνων ουσιών Η σηµασία του προγράµµατος EU-Dap Στόχοι της µελέτης Σχεδιασµός της µελέτης Το δειγµατοληπτικό πλαίσιο της µελέτης Πληθυσµός-στόχος: Τα κριτήρια ένταξης των σχολείων είναι τα ακόλουθα: Μέγεθος δείγµατος Τυχαία κατάταξη στην παρέµβαση Αριθµός τµηµάτων που θα συµµετάσχουν από κάθε σχολείο Θέµατα δεοντολογίας Το ερωτηµατολόγιο Πιλοτική µελέτη ιαδικασίες Follow-up Χρονοδιάγραµµα µελέτης...14

2 2004, Τορίνο, EU-DAP trial Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώµατος. Κανένα τµήµα της έκδοσης αυτής δεν αντιγράφεται, δεν αποθηκεύεται σε οποιοδήποτε σύστηµα και δεν µεταβιβάζεται σε καµία µορφή και µε κανέναν τρόπο, ηλεκτρονικά, µηχανικά, φωτοτυπικά, εγγράφως ή µε άλλο τρόπο, χωρίς προηγούµενη άδεια από τους εκδότες. Η συγκεκριµένη έκδοση αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εκδοτών της και δεν αντιπροσωπεύει µε κανέναν τρόπο τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή των υπηρεσιών της. ιεύθυνση Επικοινωνίας: Observatorio Epidemiologico delle Dipendenze ASL 5 Via Sabaudia, Grugliasco (TO) ITALY Tel.: Fax: Το EU-DAP συγχρηµατοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3 Οµάδα συντονισµού Fabrizio Faggiano (συντονιστής οµάδας) Roberta Siliquini Barbara Zunino Valeria Siliquini Paride Angius Centre for Drug Abuse Epidemiology of Piedmont (OED) Piemonte Ιταλία Rosaria Galanti Centre for Tobacco Prevention Σουηδία Peer Van Der Kreeft De Sleutel Βέλγιο Erwin Coppens Juan Carlos Melero EDEX Ισπανία Gudrun Wiborg IFT-Nord Institute for Therapy and Health Research Γερµανία Karl Bohrn Institüt für Social-und Gesundeits Psycologie (ISG) Αυστρία Vicky Yotsidi Εθνικό Κέντρο Τεκµηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά Ελλάδα (Ε.Κ.ΤΕ.Π.Ν.) Ερευνητικό Πανεπιστηµιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ) Gregor Burkhart European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (E.M.C.D.D.A.) Πορτογαλία Massimiliano Panella (εξωτερικός συνεργάτης) University of Piemonte Orientale Ιταλία Οµάδα σχεδιασµού αξιολόγησης Fabrizio Faggiano (συντονιστής οµάδας) Rosaria Galanti Clive Richardson Karl Bohrn - Εθνικό Κέντρο Τεκµηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (Ε.Κ.ΤΕ.Π.Ν.) Ερευνητικό Πανεπιστηµιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ) Ελλάδα Οµάδα σχεδιασµού παρέµβασης Peer Van Der Kreeft (συντονιστής οµάδας) Erwin Coppens Roberta Siliquini Anne-Marie Lindahl Centre for Tobacco Prevention Σουηδία Juan Carlos Melero Gudrun Wiborg Margot Koller Institüt für Social-und Gesundeits Psycologie (ISG) Αυστρία Maro Vassara Κέντρο Πρόληψης της Εξάρτησης από Ναρκωτικά και Προαγωγής Ελλάδα της Υγείας Νοµού Θεσσαλονίκης «ΠΥΞΙ Α» Massimiliano Panella

4 1. Εισαγωγή Η εξάρτηση από ουσίες συχνά περιγράφεται τόσο από ιατρικής όσο και από ψυχοκοινωνικής άποψης ως µια χρόνια, υποτροπιάζουσα ασθένεια, η οποία χαρακτηρίζεται από τις επιπτώσεις που έχει η παρατεταµένη χρήση και από διαταραχή στη συµπεριφορά λόγω του καταναγκαστικού της χαρακτήρα (Leshner, 1997). εν υπάρχει αµφιβολία ότι η εξάρτηση, από τη στιγµή που θα εδραιωθεί, «αποτελεί έναν ανεξέλεγκτο καταναγκασµό για εύρεση και χρήση ουσιών» (Leshner, 1999). Ωστόσο, έχει διαπιστωθεί ότι υπάρχουν δύο τουλάχιστον οµάδες χρηστών, αυτοί που «αποζητούν την απόλαυση» και αυτοί για τους οποίους η χρήση ουσιών αποτελεί «ένα µέσο αντιµετώπισης του προβληµάτων ζωής ή της δυσθυµικής τους διάθεσης». Επίσης, δεν προχωρούν όλοι οι χρήστες από την πειραµατική χρήση στο στάδιο της εξάρτησης. Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η πειραµατική χρήση ουσιών αποτελεί τυπική συµπεριφορά των εφήβων, οι οποίοι «κάνουν χρήση ουσιών απλώς για την ευχάριστη διάθεση ή την ευφορία που µπορεί να προκαλέσουν οι ουσίες ή για να γίνουν αποδεκτοί από τους συνοµηλίκους τους» (Leshner 1999). Παρόλο που θα πρέπει να λαµβάνεται υπόψη ο βαθµός ευαλωτότητας κάθε ατόµου, στη βάση ορισµένης νευρολογικής ή ψυχολογικής ευπάθειας, «ακόµα και η περιστασιακή χρήση ουσιών µπορεί ακουσίως να οδηγήσει σε εξάρτηση» (Leshner, 1997; Leshner, 1999). Προκειµένου να εξηγήσουν τον τρόπο µε τον οποίο προκαλείται η εξάρτηση, άλλοι επιστήµονες προτείνουν την «υπόθεση του περάσµατος», σύµφωνα µε την οποία, η χρήση ουσιών ακολουθεί πολιτισµικά καθορισµένα βήµατα. Για παράδειγµα, τα βαριά οινοπνευµατώδη ποτά και ο καπνός θεωρούνται ενδιάµεσο πέρασµα της χρήσης µπύρας / κρασιού και της κάνναβης, ενώ η χρήση κάνναβης αποτελεί πέρασµα προς τη χρήση άλλων παρανόµων ουσιών (Kandel, 1975). εδοµένου ότι τα παραπάνω δεν αποτελούν κατ ανάγκη εναλλακτικά επεξηγηµατικά µοντέλα, οποιοδήποτε από αυτά κι αν επιλεχθεί, οι παρεµβάσεις πρωτογενούς πρόληψης θα πρέπει να στοχεύουν τόσο στην πρόληψη της έναρξης χρήσης ουσιών (δηλαδή, στη µείωση των περιπτώσεων πρώτης χρήσης, σε επίπεδο γενικού πληθυσµού) όσο και στην ανακοπή της µετάβασης από ένα στάδιο χρήσης σε κάποιο άλλο, για παράδειγµα από την πειραµατική χρήση στην εξάρτηση. Συγκεκριµένα µοντέλα παρέµβασης µπορεί να στοχεύουν αποκλειστικά σε µία από τις δύο αυτές προσεγγίσεις. Για παράδειγµα, παρεµβάσεις που στοχεύουν αποκλειστικά στη διακοπή του καπνίσµατος εντάσσονται στη δεύτερη από τις προαναφερόµενες προσεγγίσεις, αφού η έναρξη καπνίσµατος συµβαίνει στο σύνολο σχεδόν του πληθυσµού, ενώ 30-50% όσων δοκιµάζουν γίνονται στη συνέχεια συστηµατικοί καπνιστές. Αντίστοιχα, η µετάβαση από τη χρήση κάνναβης (επικράτηση σε «όλη τη ζωή» >30%) σε «σκληρά» ναρκωτικά (επικράτηση <5%) θα µπορούσε να αποτελεί αντικείµενο παρέµβασης που στοχεύει από κοινού στη µείωση της έναρξης της χρήσης και στη µείωση της µετάβασης (Siliquini, 2001). Λαµβάνοντας υπόψη τα συγκεκριµένα θεωρητικά µοντέλα, καθώς και τις σύγχρονες σχετικές θεωρίες (Wise, 1998; Nestler, 1997), η εξάρτηση από ουσίες µπορεί να θεωρηθεί ως ένα ενιαίο πρόβληµα και, ως εκ τούτου, οι παρεµβάσεις πρόληψης θα πρέπει να απευθύνονται σε ηλικιακές οµάδες και όχι σε συγκεκριµένες ουσίες. Η συγκεκριµένη προσέγγιση συνυπολογίζει ότι όσα γνωρίζουµε µέχρι σήµερα για τις δυναµικές και τους παράγοντες που καθορίζουν την κατάχρηση ουσιών είναι κάθε άλλο παρά ικανοποιητικά (Green, 1991). 1.1.Ο ρόλος του σχολείου στην πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που καθιστούν το σχολείο κατάλληλο πλαίσιο για την εφαρµογή προγραµµάτων πρόληψης της χρήσης καπνού, οινοπνευµατωδών και παρανόµων ουσιών. Κατ αρχήν, τέσσερα στα πέντε άτοµα που καπνίζουν ξεκίνησαν το κάπνισµα πριν την ενηλικίωση. Εποµένως, η πρόληψη εξαρτησιογόνων ουσιών πρέπει να εστιάζεται σε παιδιά και εφήβους. εύτερον, το σχολείο παρέχει τον πιο συστηµατικό και αποτελεσµατικό τρόπο προσέγγισης ενός σηµαντικού αριθµού µαθητών κάθε χρόνο. Επίσης, οι εκπαιδευτικοί µπορούν να επηρεάσουν τους µαθητές όσο είναι ακόµη σε νεαρή ηλικία, πριν την εγκαθίδρυση σταθερών αντιλήψεων και στάσεων σχετικά µε το κάπνισµα και τις άλλες ουσίες. 1

5 Οι συγκεκριµένες παρεµβάσεις για την πρόληψη της έναρξης της χρήσης θα πρέπει να γίνονται συµπληρωµατικά και όχι να αντικαθιστούν την ανάπτυξη και εφαρµογή στο σχολείο πολιτικών σχετικά µε την πρόληψη ουσιών. Όταν οι πολιτικές αυτές εφαρµόζονται µε ορθό και συστηµατικό τρόπο µπορούν να συµβάλουν στην απόφαση των µαθητών να απέχουν από το κάπνισµα, την κατανάλωση οινοπνευµατωδών και τη χρήση παράνοµων ουσιών (CDC 94). Μια πολιτική σχολείου θα πρέπει να περιλαµβάνει τα εξής: - Επεξήγηση των λόγων για τους οποίους θα πρέπει κανείς να προλαµβάνει τη χρήση ουσιών (π.χ. το κάπνισµα αποτελεί κύρια αιτία θανάτου, αρρώστιας και ανικανότητας) - Απαγορεύσεις κατά του καπνίσµατος, της κατανάλωσης αλκοόλ και της χρήσης άλλων ουσιών, οι οποίες να ισχύουν για το σύνολο του προσωπικού του σχολείου και για όσους επισκέπτονται τους χώρους του σχολείου, στα λεωφορεία του σχολείου, και σε εκδηλώσεις του σχολείου εκτός των σχολικών εγκαταστάσεων. - Απαγορεύσεις κατά της διαφήµισης αλκοόλ και καπνού στα σχολικά κτίρια, τις σχολικές εκδηλώσεις και τις εκδόσεις του σχολείου. - υνατότητα στους µαθητές και το προσωπικό του σχολείου να έχουν πρόσβαση σε προγράµµατα παροχής βοήθειας για τη διακοπή της χρήσης ουσιών - ιαδικασίες γνωστοποίησης της πολιτικής πρόληψης στους µαθητές, το προσωπικό του σχολείου, τους γονείς και τις οικογένειες των µαθητών, τους επισκέπτες και την κοινότητα. Όπως έχει ήδη επισηµανθεί, οι σχολικές παρεµβάσεις δε χρειάζεται να επικεντρώνονται σε συγκεκριµένες ουσίες, αφού, για παράδειγµα, µια παρέµβαση πρόληψης του καπνίσµατος µπορεί παράλληλα να συµβάλει στην πρόληψη της χρήσης παρανόµων ουσιών. Ως εκ τούτου, αποτελεί πλεονέκτηµα όταν τέτοιες παρεµβάσεις στο σχολείο σχεδιάζονται µε στόχο την πρόληψη της χρήσης όλων των ουσιών. 1.2.Σχολικές παρεµβάσεις πρόληψης εξαρτησιογόνων ουσιών Η πλειοψηφία των παρεµβάσεων πρόληψης στο σχολείο βασίζεται στη συµπεριφοριστική θεωρία (Kelli, 2002; Tobler, 2000) και στοχεύει στη µείωση της έναρξης χρήσης καπνού, οινοπνευµατωδών και παράνοµων ουσιών αµβλύνοντας τους προσωπικούς και κοινωνικούς παράγοντες κινδύνου και ενισχύοντας παράλληλα τους προσωπικούς και κοινωνικούς προστατευτικούς παράγοντες (Ennet, 2003). Αρκετές έρευνες έχουν συγκρίνει την αποτελεσµατικότητα διαφόρων παρεµβάσεων πρόληψης στη σχολική κοινότητα. Τα προγράµµατα «Life Skills» (Botvin et al., 1995), «Northland» (Perry, 1996), «The Midwestern Prevention Project» (Pentz, 1989), «SMART» (Hansen, 1991) και «ALERT» (Ellickson, 1993) αποτελούν παραδείγµατα σχολικών προγραµµάτων εκπαίδευσης εφήβων στην ανάπτυξη δεξιοτήτων αντίστασης, γενικών, προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων. Παρόλο που οι παρεµβάσεις που βασίζονται στο µοντέλο εξιοτήτων Ζωής («Life Skills») παρουσιάζουν τα πιο ενθαρρυντικά αποτελέσµατα σχετικά µε τη µείωση της έναρξης χρήσης παράνοµων ουσιών (Faggiano, 1994), από τις περισσότερες παρεµβάσεις προκύπτει περιορισµένη επίδραση στη χρήση καπνού, ενώ αντιφατικά είναι τα αποτελέσµατα σχετικά µε την επίδραση των παρεµβάσεων αυτών στη χρήση οινοπνευµατωδών και παρανόµων ουσιών (Ashton, 2000; Tobler, 2000). Τα προαναφερθέντα προγράµµατα έχουν αναπτυχθεί κυρίως στη Βόρεια Αµερική, γεγονός που πιθανόν να δικαιολογεί τις διαφορές που παρουσιάζονται στην αποτελεσµατικότητά τους όταν εφαρµόζονται σε διαφορετικά πολιτιστικά πλαίσια. Μία πρόσφατη δηµοσίευση στην Αγγλία (Ashton, 2003) υπογραµµίζει τα µεθοδολογικά προβλήµατα και τα προβλήµατα προσαρµογής που εµφανίζονται στην εφαρµογή τέτοιων σύνθετων παρεµβάσεων, όπως είναι οι εξιότητες Ζωής, σε Ευρωπαϊκές κοινωνίες. Σύµφωνα µε εκτενή µελέτη της Tobler, οι παρεµβάσεις που βασίζονται στη διαντίδραση, στις οποίες η ενεργής συµµετοχή των µαθητών είναι µεγαλύτερη, είναι πιο αποτελεσµατικές στην πρόληψη παρανόµων και νοµίµων ουσιών σε εφήβους σε σύγκριση µε άλλες παρεµβάσεις που βασίζονται σε παραδοσιακές µεθόδους µαθήµατος (π.χ. διάλεξη) (Tobler, 2000). Η Tobler, επίσης, καταδεικνύει µια σειρά από επιπρόσθετους παράγοντες που θεωρούνται σηµαντικοί στην αύξηση της αποτελεσµατικότητας των σχολικών παρεµβάσεων. Οι παράγοντες αυτοί είναι οι εξής: 1) παροχή έγκυρων πληροφοριών σχετικά µε τις ουσίες, συµπεριλαµβανοµένων εκείνων που αφορούν τις άµεσες επιδράσεις και τις µακροπρόθεσµες 2

6 συνέπειες από τη χρήση, 2) έµφαση στις δεξιότητες αντίστασης, καθώς και στις προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες, σε µια προσπάθεια να αναγνωριστούν οι εσωτερικές (π.χ. άγχος) και εξωτερικές (π.χ. συνοµήλικοι, διαφήµιση) πιέσεις, 3) έµφαση στην παροχή έγκυρων στοιχείων σχετικά µε την επικράτηση της χρήσης καπνού, οινοπνευµατωδών και άλλων ουσιών από τους εφήβους, ώστε να γίνει αντιληπτό ότι η πλειοψηφία των εφήβων δεν κάνει χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών, 4) παροχή δοµηµένων προγραµµάτων εκπαίδευσης σε ευρείες δεξιότητες, όπως της στοχοθέτησης, της διαχείρισης άγχους, της επικοινωνίας, της διεκδικητικότητας, και γενικών κοινωνικών δεξιοτήτων, 5) εκπαίδευση και υποστήριξη / εποπτεία των εκπαιδευτικών από τους υπεύθυνους των παρεµβάσεων ή ειδικούς στην πρόληψη, 6) ενεργή εµπλοκή της οικογένειας και της κοινότητας, 7) «πολιτισµική ευαισθησία» των παρεµβάσεων, για παράδειγµα µε την εισαγωγή δραστηριοτήτων που προϋποθέτουν την ιδία άποψη των εκπαιδευτικών και των µαθητών και οι οποίες προσαρµόζονται σύµφωνα µε τις πολιτισµικές εµπειρίες της τάξης, στο σύνολό της (Kelli, 2002). 1.3.Η σηµασία του προγράµµατος EU-Dap Παρεµβάσεις πρόληψης της χρήσης καπνού, οινοπνευµατωδών και παράνοµων ουσιών υλοποιούνται στα περισσότερα Γυµνάσια και Λύκεια της Ευρώπης, σε ετήσια βάση. Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις παρεµβάσεις δεν έχουν ποτέ αξιολογηθεί µε την εφαρµογή επιστηµονικά ορθής µεθοδολογίας. Το γεγονός αυτό αποτελεί ένα πολύ σοβαρό πρόβληµα: από τη µια πλευρά, όπως έχει ήδη αναφερθεί, η θεωρία σχετικά µε το φαινόµενο της χρήσης ουσιών παραµένει ατελής, οπότε πολλές παρεµβάσεις µπορεί να βασίζονται σε λιγότερο έγκυρες αρχές. Από την άλλη πλευρά, η αξιολογήσεις αποτελέσµατος που έχουν διενεργηθεί µέχρι σήµερα δεν επιτρέπουν τη διεξαγωγή ασφαλών συµπερασµάτων και τη λήψη αποφάσεων. Σε κάποιες περιπτώσεις µελετήθηκε το αποτέλεσµα της παρέµβασης µόνο όσον αφορά την αλλαγή σε επίπεδο γνώσεων ή σε επίπεδο ορισµένων δεξιοτήτων. Σε άλλες περιπτώσεις, η µεθοδολογία αξιολόγησης που χρησιµοποιήθηκε δεν ήταν επαρκής, για παράδειγµα δεν χρησιµοποιήθηκε οµάδα ελέγχου. Οι υπάρχουσες αυτές συνθήκες µπορούν να αποβούν ακόµα και επικίνδυνες. Το πόσο σηµαντική είναι µια επιστηµονικά ορθή αξιολόγηση µπορεί εύκολα να γίνει κατανοητό από το παράδειγµα που ακολουθεί: Οι συγγραφείς ενός ευρέως εφαρµοζόµενου προγράµµατος πρόληψης, την Εκπαίδευση Ζωής ( Life Education ), έχουν αναφέρει: «Εάν τα αποτελέσµατα» της µελέτης αξιολόγησης «µεταφερθούν στο γενικό πληθυσµό των παιδιών, θα µπορούσε να σκεφτεί κανείς ότι από το σύνολο των παιδιών ηλικίας Α Γυµνασίου που καπνίζουν, ποσοστό 25% των κοριτσιών και 19% των αγοριών καπνίζουν ως αποτέλεσµα της συµµετοχής τους στο πρόγραµµα Εκπαίδευση Ζωής, και το ίδιο θα µπορούσε να πει κανείς για το 22% των αγοριών που πίνουν τώρα». Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι: «Τα συγκεκριµένα αποτελέσµατα καταδεικνύουν ότι οποιαδήποτε παρέµβαση πρόληψης θα πρέπει να αξιολογείται ενδελεχώς πριν αρχίσει να εφαρµόζεται ευρέως...» (Hawthorne, 1996). Από πλευράς δεοντολογίας, είναι άκρως απορριπτέο για µια παρέµβαση, η οποία εφαρµόζεται χωρίς να υπάρχει ρητή ανάγκη, να µπορεί να προκαλεί κακό (Gillon, 1994). Ελλείψει παρεµβάσεων πρόληψης µε βάσιµα στοιχεία αποτελεσµατικότητας προκύπτει η ανάγκη επιστηµονικά ορθής αξιολόγησης των παρεµβάσεων που εφαρµόζονται, ιδιαίτερα στις Ευρωπαϊκές χώρες. Το πρόγραµµα EU-Dap αναπτύχθηκε προκειµένου να καλύψει αυτό το κενό. Η παρέµβαση που πρόκειται να αξιολογηθεί στο πλαίσιο του EU-Dap σχεδιάστηκε ειδικά για να ανταποκρίνεται στα Ευρωπαϊκά σχολεία, και χρησιµοποιεί αρχές και µεθόδους τις οποίες η διαθέσιµη επιστηµονική βιβλιογραφία έχει επισηµάνει ως τις πλέον χρήσιµες στη µείωση της επικράτησης της χρήσης ουσιών (Tobler, 2000; Faggiano, 2004). Φιλοδοξία των ερευνητών του προγράµµατος EU-Dap είναι να παρασχεθεί στο Ευρωπαϊκό σχολείο και στους αρµόδιους για θέµατα υγείας χρήσιµη γνώση για την εφαρµογή αποτελεσµατικών παρεµβάσεων πρόληψης ουσιών στη σχολική κοινότητα και για την εφαρµογή µεθόδων αξιολόγησης της αποτελεσµατικότητάς τους. Το πρόγραµµα EU-Dap χρηµατοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (European Public Health programme 2002 grant # SPC ). 3

7 2. Στόχοι της µελέτης Στόχος της µελέτης είναι να συµβάλει στη δηµιουργία στοιχείων σχετικά µε την αποτελεσµατικότητα των προγραµµάτων πρόληψης εξαρτησιογόνων ουσιών. Η «πρόληψη εξαρτησιογόνων ουσιών» ορίζεται σε αυτή τη µελέτη ως: - Μία σύνθετη παρέµβαση - που στοχεύει είτε στη συγκράτηση της έναρξης της χρήσης - είτε στην καθυστέρηση της µετάβασης από την πειραµατική χρήση στην εξάρτηση - των εξής ουσιών: καπνού, αλκοόλ, κάνναβης, και άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών. Η µελέτη έχει ως στόχο την εκτίµηση της αποτελεσµατικότητας ενός σχολικού προγράµµατος πρόληψης εξαρτησιογόνων ουσιών στην Ευρώπη, µέσω της ταυτόχρονης αξιολόγησης σε πολλές διαφορετικές χώρες. Το πρόγραµµα πρόληψης, το οποίο βασίζεται σε θεωρία της συµπεριφοράς (Kelli 2002, Tobler 2000), έχει αναπτυχθεί από την ειδική οµάδα του EU-Dap (IPG group), και περιγράφεται σε ξεχωριστό κείµενο. Παράλληλα µε τη βασική παρέµβαση, το πρόγραµµα EU-Dap περιλαµβάνει επίσης ανεξάρτητη αξιολόγηση της επίδρασης που έχουν δύο ακόµη µέρη του προγράµµατος: η συµµετοχή των γονέων και η συµµετοχή των οµοτίµων. Ως εκ τούτου, συνολικά η µελέτη θα αξιολογήσει τρεις διαφορετικούς τύπους παρέµβασης, µέσω τριών διαφορετικών οµάδων παρέµβασης: - παρέµβαση ως προς τη συµπεριφορά των µαθητών, αυτοτελώς - παρέµβαση ως προς τη συµπεριφορά των µαθητών σε συνδυασµό µε τη συµµετοχή των γονέων - παρέµβαση ως προς τη συµπεριφορά των µαθητών σε συνδυασµό µε τη συµµετοχή των οµοτίµων. 3. Σχεδιασµός της µελέτης Η αξιολόγηση θα βασιστεί στη µεθοδολογία του τυχαίου στρωµατοποιηµένου δείγµατος µε οµάδα ελέγχου (Randomised Controlled Cluster Design - RCCT). Συγκεκριµένα, οι τρεις τύποι παρέµβασης στο σχολείο θα συγκριθούν µε µια οµάδα στην οποία δεν θα έχει γίνει παρέµβαση (οµάδα ελέγχου). Η κατάταξη των τάξεων σε παρέµβαση θα γίνει µε τυχαίο τρόπο από το συντονιστικό κέντρο της µελέτης. Η τυχαία επιλογή του δείγµατος σε στρώµατα θα βασιστεί στα κοινωνικο-δηµογραφικά χαρακτηριστικά των περιοχών που ανήκουν τα σχολεία κάθε συµµετέχουσας χώρας. Οι βασικές µεταβλητές που σχετίζονται µε τη χρήση ουσιών (αλκοόλ, καπνός, µαριχουάνα, άλλα ναρκωτικά) θα συγκριθούν µε την επικράτηση της χρήσης ένα χρόνο µετά. Πιο µακρόχρονες επαναξιολογήσεις (follow-ups), µετά από 2, 3 και 5 έτη, προβλέπονται να γίνουν αλλά εξαρτώνται από το κατά πόσον το πρόγραµµα θα παραταθεί. 4

8 4. Το δειγµατοληπτικό πλαίσιο της µελέτης Το δειγµατοληπτικό πλαίσιο της µελέτης είναι ο πληθυσµός των σχολείων των Κέντρων που συµµετέχουν στη µελέτη (Βλέπε τον Πίνακα που ακολουθεί). Συµµετέχουσα χώρα - περιοχή ΕΛΛΑ Α Βορειο-δυτική περιοχή Θεσσαλονίκης ΙΣΠΑΝΙΑ Comunidad Autonoma del Pais Basco ΓΕΡΜΑΝΙΑ Κίελο ΒΕΛΓΙΟ Merelbeke ΙΤΑΛΙΑ Ναβάρα ΣΟΥΗ ΙΑ Στοκχόλµη (εκτός του δήµου της Στοκχόλµης) ΙΤΑΛΙΑ Τορίνο ΑΥΣΤΡΙΑ Βιέννη # κατοίκων Κοινωνικοοικονοµικά χαρακτηριστικά Βιοµηχανική και αγροτική περιοχή Βιοµηχανική και αγροτική περιοχή Τουριστική, βιοµηχανική και αγροτική περιοχή Συντονιστής # σχολείων / # µαθητών που θα συµµετέχουν Εθνικό Κέντρο 15/600 Τεκµηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά Ε.Π.Ι.Ψ.Υ. EDEX 15/600 IFT Nord Institute 15/600 for Theraphy and Health Research De Sleutel 15/ Μεσαία Αστική περιοχή University of Eastern Piedmont Μεγάλη και µεσαία Centre for Tobacco αστική περιοχή Prevention - Stockholm centre of Public Health Βιοµηχανική περιοχή OED University of Torino Αστική περιοχή µε Institut fur social-und αναπτυγµένη τεχνολογία, Gesundeits Psycologie τουρισµό, εκπαίδευση και διοίκηση 15/600 30/ / /600 Σύνολο 150/ Πληθυσµός-στόχος: Τα κριτήρια επιλογής της συγκεκριµένης τάξης σχολείου (Α Γυµνασίου) για να συµµετάσχει στο πρόγραµµα είναι τα εξής: η επικρατούσα πορεία της συµπεριφοράς χρήσης τσιγάρου και άλλων ουσιών: η ηλικία των µαθητών πρέπει να είναι µικρότερη από την ηλικία που παρατηρείται επικράτηση της χρήσης, κατά κόρον η επικράτηση στην επαναξιολόγηση του 1 έτους: θα πρέπει να είναι µεγαλύτερη ώστε να είναι δυνατή η διερεύνηση διαφορών η πιθανότητα να παραµείνουν οι µαθητές στο ίδιο σχολείο για τα επόµενα 2 έτη ή και περισσότερο, γεγονός που θα διευκολύνει τις επόµενες επαναξιολογήσεις. Λαµβάνοντας υπόψη τα κριτήρια αυτά, το ηλικιακό δείγµα της µελέτης είναι τα: - 13 έτη για Γερµανία, Ελλάδα, Αυστρία, Σουηδία - 14 έτη για Ιταλία, Ισπανία και Βέλγιο. 5

9 4.2 Τα κριτήρια ένταξης των σχολείων είναι τα ακόλουθα: - να έχουν τουλάχιστον 2 τµήµατα στην τάξη - να µην αποτελούν ειδικά σχολεία, για παράδειγµα σχολεία για άτοµα µε νοητική καθυστέρηση και διαπολιτισµικά σχολεία δεν έχουν δυνατότητα ένταξης στη µελέτη - να επιθυµούν να συµµετάσχουν στη µελέτη µε τουλάχιστον 2 τµήµατα της τάξης - να µην συµµετέχουν παράλληλα σε άλλες παρεµβάσεις πρόληψης οι οποίες απευθύνονται στην ίδια τάξη µε αυτή της µελέτης και έχουν εντατικό πρόγραµµα. Η διαδικασία ένταξης των σχολείων στη µελέτη γίνεται σε 4 στάδια. Τα αποτελέσµατα που θα προκύψουν από αυτή τη διαδικασία θα πρέπει να καταγραφούν στο σχεδιάγραµµα που είναι στο Παράρτηµα: Πρώτο στάδιο: προσδιορισµός της γεωγραφικής περιοχής όπου θα γίνει η µελέτη και κατάρτιση λίστας µε το σύνολο των σχολείων της περιοχής, τα οποία έχουν την τάξη της Α Γυµνασίου. Τα σχολεία αυτά εντάσσονται από κάθε Κέντρο σε µία βάση δεδοµένων. εύτερο στάδιο: τα σχολεία που δεν απαντούν στα κριτήρια ένταξης που έχουν τεθεί (π.χ. λιγότερα από 2 τµήµατα, ειδικά σχολεία, κλπ) αποκλείονται από τη δυνατότητα ένταξης στη µελέτη και οι λόγοι µη-ένταξης καταγράφονται στη βάση δεδοµένων. Σε περίπτωση που τα χαρακτηριστικά µη-ένταξης κάποιων σχολείων δεν είναι εκ των προτέρων γνωστά στα κέντρα, τα σχολεία αυτά εντάσσονται αρχικά στη λίστα µε τα εκλόγιµα σχολεία και εξαιρούνται µετά την πρώτη επαφή. Τρίτο στάδιο: Τα σχολεία που έχουν δυνατότητα ένταξης θα πρέπει να κατηγοριοποιηθούν σε 3 διαφορετικές οµάδες ίσου µεγέθους, όσο το δυνατόν, σύµφωνα µε τη µεταβλητή στρωµατοποίησης (κοινωνικο-οικονοµικό στρώµα). Η κατηγοριοποίηση αυτή θα πρέπει να γίνει από τα κέντρα µε τον πιο πρόσφορο τρόπο που διαθέτουν (π.χ. κοινωνικές συνθήκες της περιοχής που ανήκει το σχολείο, τύπος σχολείου, κ.ά.) και σε περίπτωση που η πρόσβαση σε τέτοια στοιχεία δεν είναι εφικτή, θα πρέπει να ρωτήσουν απευθείας το σχολείο. Τα κριτήρια που τελικά θα χρησιµοποιηθούν για την κοινωνικο-οικονοµική στρωµατοποίηση των σχολείων θα πρέπει να περιγραφούν στη βάση δεδοµένων των σχολείων. Τέταρτο στάδιο: Το στρωµατοποιηµένο δείγµα των σχολείων που έχουν τη δυνατότητα να συµµετάσχουν στη µελέτη θα πρέπει να τυχαιοποιηθεί (να πάρει τυχαία σειρά) προκειµένου στη συνέχεια να επιλεχθούν τυχαία τα σχολεία ανά οµάδα παρέµβασης και ελέγχου. Χρησιµοποιώντας το Excel, θα πρέπει να συµπληρωθεί ένας πίνακας σαν αυτόν που ακολουθεί: ΣΤΡΩΜΑ 1 ΣΤΡΩΜΑ 2 ΣΤΡΩΜΑ 3 ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Σχολείο a Σχολείο a Σχολείο a Σχολείο b Σχολείο b Σχολείο b Σχολείο c Σχολείο c Σχολείο c Τα τρία στρώµατα θα πρέπει να έχουν τον ίδιο περίπου αριθµό σχολείων. 6

10 Μέσα σε κάθε στρώµα, θα πρέπει να δοθεί ένας τυχαίος µοναδικός αριθµός για κάθε σχολείο του δείγµατος, χρησιµοποιώντας τη σχετική εντολή του προγράµµατος Excel (=random()). Ως αποτέλεσµα, η λίστα των σχολείων διαµορφώνεται αναλόγως. Μετά από αυτή τη διαδικασία ο πίνακας µε τα σχολεία εµφανίζεται κάπως έτσι: ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΡΩΜΑ 1 ΣΤΡΩΜΑ 2 ΣΤΡΩΜΑ 3 Τυχαίος αριθµός ΣΧΟΛΕΙΟ Τυχαίος αριθµός ΣΧΟΛΕΙΟ Τυχαίος αριθµός... 0, , Σχολείο b 0, Σχολείο b 0, Σχολείο c 0,66681 Σχολείο a 0, Σχολείο a 0, Σχολείο a 0, , Σχολείο c 0, Σχολείο b 0, Σχολείο c 0, Ξεκινώντας από την αρχή της λίστας των σχολείων σε κάθε στρώµα, όπως έχει προκύψει από τη διαδικασία τυχαιοποίησης, παίρνει κανείς τον απαραίτητο αριθµό σχολείων (5 σχολεία σε πρώτη φάση) από κάθε στρώµα. Στη συνέχεια, γίνεται επικοινωνία µε τους ιευθυντές των σχολείων προκειµένου να έχουµε τη συγκατάθεσή τους να συµµετέχουν στη µελέτη, ή/και εφόσον χρειάζεται να πάρουµε πληροφορίες για πιθανά χαρακτηριστικά µηένταξης. Εάν ένα σχολείο αρνηθεί να συµµετάσχει ή προκύψει ότι δεν είναι εκλόγιµο, τότε αντικαθίσταται µε το επόµενο σχολείο που είναι στην ίδια λίστα. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται έως ότου συµπληρωθεί ο απαιτούµενος αριθµός σχολείων. Όταν συµπληρωθεί ο τελικός αριθµός σχολείων που θα δεχτούν να συµµετέχουν στη µελέτη, και αφού οι πληροφορίες σχετικά µε την όλη διαδικασία αναφερθούν στη βάση δεδοµένων των σχολείων, η βάση αυτή αποστέλλεται στο κέντρο του Τορίνου προκειµένου να γίνει τυχαία η κατάταξη των σχολείων σε οµάδες παρέµβασης και ελέγχου. 5. Μέγεθος δείγµατος Το Eu-Dap είναι µια µελέτη τυχαίου στρωµατοποιηµένου δείγµατος. Παρόλο που η µονάδα ανάλυσης είναι ο µαθητής, οι µαθητές οµαδοποιούνται σε τµήµατα και σχολεία, και κάθε σχολείο τοποθετείται τυχαία σε µια οµάδα παρέµβασης (ή ελέγχου). Η διαδικασία αυτή µειώνει το «αποτελεσµατικό µέγεθος δείγµατος» (effective sample size), αφού υπάρχει η τάση να παρατηρείται µεγαλύτερη οµοιότητα στα αποτελέσµατα µεταξύ δύο µαθητών από το ίδιο στρώµα, σε σύγκριση µε αυτά δύο µαθητών από διαφορετικά στρώµατα. Η τάση αυτή µετράται από το intraclass συντελεστή συσχέτισης ρ. Οι εκτιµήσεις που έχουµε κάνει σε έρευνες µαθητικού πληθυσµού στη Σουηδία και την Ελλάδα δείχνουν ότι θα ήταν ορθό να έχουµε έναν βαθµό σηµαντικότητας ρ = 0.05, παρόλο που για µερικά λήµµατα θα µπορούσε να είναι στο Η αποτελεσµατικότητα του µεγέθους του δείγµατος συνίσταται στην αύξηση του απαιτούµενου µεγέθους µέσω του εξής αυξητικού παράγοντα: 1 + (m 1) ρ όπου το m αποτελεί το µέσο µέγεθος του στρώµατος. Οπότε, εάν το m = 20, είναι απαραίτητο να διπλασιάσουµε σχεδόν το µέγεθος του δείγµατος για να έχουµε στατιστική σηµαντικότητα στο 7

11 ρ = 0.05 (αυξητικός παράγοντας 1.95), ή να αυξήσουµε το µέγεθος πάνω από το 1/3 εάν έχουµε στατιστική σηµαντικότητα στο ρ = 0.02 (αυξητικός παράγοντας 1.38). Στη συνέχεια περιγράφονται κάποιοι «σταθεροί» υπολογισµοί για να προκύψει το απαιτούµενο µέγεθος δείγµατος (αυτό σηµαίνει, αγνοώντας τη στρωµατοποίηση), από τους οποίους στη συνέχεια θα διαπιστώσουµε το µέγεθος της συσχέτισης intraclass που µας επιτρέπεται. Ο Πίνακας 1 (που ακολουθεί) παρουσιάζει τους υπολογισµούς για το µέγεθος του δείγµατος, στη βάση της σύγκρισης ενός τύπου παρέµβασης µε την οµάδα ελέγχου, µε ίσους αριθµούς σε κάθε οµάδα, µε την προϋπόθεση ότι η στατιστική σηµαντικότητα της έρευνας θα κινηθεί στα επίπεδα του α = 0.05 και µε ισχύ (power) 0.80, και µε την προϋπόθεση ότι ο σχετικός κίνδυνος κινείται σύµφωνα µε τη βιβλιογραφία στο 1.5 (οµάδα ελέγχου : οµάδα παρέµβασης, π.χ για οµάδα παρέµβασης : οµάδα ελέγχου). Οι αριθµοί αυτοί θα µείνουν σταθεροί στους Πίνακες που ακολουθούν. Πίνακας 1. Μεγέθη δείγµατος για τη σύγκριση δύο ποσοστών (π.χ. ποσοστά καπνίσµατος) ανάµεσα σε έναν τύπο παρέµβασης και µία οµάδα ελέγχου. Σηµείωση: δεν επιτρέπεται συσχέτιση intraclass. % σε οµάδες ελέγχου % σε οµάδες παρέµβασης* Μέγεθος δείγµατος Ανά οµάδα Σύνολο ,952 9, ,425 4, ,583 3, ,162 2, , ,482 *κατά προσέγγιση Από τον Πίνακα 1 καθίσταται φανερό ότι η σύγκριση ένα-προς-ένα δεν είναι καθόλου ισχυρή στατιστικά για το προτεινόµενο µέγεθος δείγµατος. Ωστόσο, θα προχωρήσουµε στη σύγκριση των στοιχείων και από τους τρεις τύπους παρέµβασης µαζί, έναντι των στοιχείων των οµάδων ελέγχου. Τα µεγέθη δείγµατος που είναι απαραίτητα παρουσιάζονται στον Πίνακα 2. Πίνακας 2. Μεγέθη δείγµατος για τη σύγκριση ανάµεσα σε συγκεντρωτικά στοιχεία και από τους τρεις τύπους παρέµβασης και οµάδα ελέγχου. Σηµείωση: δεν επιτρέπεται συσχέτιση intraclass. % σε οµάδα ελέγχου Μέγεθος δείγµατος σε Οµάδα Ελέγχου Οµάδα Παρέµβασης* Σύνολο 5 1,555 4,666 6, ,016 3,048 4, ,239 2, ,754 2, ,430 1,907 *Total for the 3 interventions 8

12 Εποµένως, εάν έχουµε ένα αποτέλεσµα 10% επικράτησης της χρήσης στην οµάδα ελέγχου, το προτεινόµενο µέγεθος δείγµατος των 960 ανά τύπο παρέµβασης θα επιτρέψει να έχουµε αυξητικό παράγοντα της τάξης 960 / 746 = 1.287, το οποίο αντιστοιχεί σε ρ = για m = 20. Προκειµένου να αυξηθεί η ισχύς της µελέτης θα συµπεριλάβουµε 15 σχολεία µε αναλογία ανάµεσα σε οµάδες παρέµβασης : οµάδες ελέγχου = 3:2. Με τον τρόπο αυτό έχουµε: Πίνακας 3. Μεγέθη δείγµατος για τη σύγκριση ανάµεσα σε συγκεντρωτικά στοιχεία και από τους τρεις τύπους παρέµβασης και 2 οµάδες ελέγχου. Σηµείωση: δεν επιτρέπεται συσχέτιση intraclass. % σε οµάδα ελέγχου Μέγεθος δείγµατος σε Οµάδα Ελέγχου Οµάδα Παρέµβασης Σύνολο 5 1,991 2,987 4, ,300 1,950 3, ,432 2, ,121 1, ,523 Σε αυτό το σενάριο, έχουµε 30 τµήµατα ανά κέντρο = 600 µαθητές ανά κέντρο = 4,800 µαθητές στη µελέτη, υπολογίζοντας ότι κάθε τµήµα θα έχει 20 µαθητές. Εποµένως, µε 10% επικράτηση στις οµάδες ελέγχου, µπορούµε να επιτρέψουµε αυξητικό παράγοντα της τάξης 4,800 / 2,387 = 2.011, που αντιστοιχεί σε συντελεστή συσχέτισης intraclass ένας αριθµός στον οποίο πρέπει να στοχεύουµε. Για 7.5% επικράτηση, µπορούµε να επιτρέψουµε ρ = 0.025, το οποίο είναι επίσης αποδεκτό για ορισµένες συγκρίσεις. Υπολογίζοντας: - κοινά σε όλους στατιστικά δεδοµένα (α = 0.05, ισχύς = 0.80) - αποτέλεσµα παρέµβασης αντίστοιχο µε RR = 1.5 (ελέγχου: παρέµβασης) - µέγεθος τµήµατος 20 µαθητές Κάθε ερευνητικό κέντρο συµπεριλαµβάνει 15 σχολεία, µε δύο τµήµατα κάθε σχολείο. Τα σχολεία αυτά χωρίζονται σε τρία στρώµατα που εκπροσωπούν τρεις κοινωνικο-οικονοµικές περιοχές της γεωγραφικής περιοχής της µελέτης, 5 σχολεία ανά στρώµα. Σε κάθε στρώµα, ένα σχολείο κατατάσσεται τυχαία σε έναν από τους τρεις τύπους παρέµβασης, και τα 2 υπόλοιπα σχολεία αποτελούν τις οµάδες ελέγχου. ύο κέντρα, του Τορίνο και της Στογκχόλµης, θα προσπαθήσουν να διπλασιάσουν το δείγµα σε 30 σχολεία. Με την προσθήκη αυτών των σχολείων, το συνολικό δείγµα των µαθητών θα φτάσει τους 6000 µαθητές σε 150 σχολεία. 6. Τυχαία κατάταξη στην παρέµβαση Η τυχαία κατάταξη θα αφορά: Τα σχολεία που θα συµπεριληφθούν σε κάθε οµάδα παρέµβασης, Τα σχολεία που θα δράσουν ως οµάδα ελέγχου. Για αυτά τα σχολεία, δεν θα µπορεί να γίνει κάποια άλλη παρέµβαση σαν το «ΞΕΡΩ ΟΤΙ ΑΞΙΖΩ» κατά τη διάρκεια του έτους, συζητείται όµως η πιθανότητα εφαρµογής προγράµµατος στις συγκεκριµένες τάξεις ένα χρόνο µετά. 9

13 Αναφορικά µε τα κέντρα που έχουν περισσότερα σχολεία από τα 15 απαιτούµενα, τα σχολεία αυτά που πλεονάζουν δεν θα συµµετάσχουν στη µελέτη. Ωστόσο, εάν το επιθυµούν µπορούν να συµµετάσχουν στην παρέµβαση. Η διαδικασία κατάταξης των σχολείων περιλαµβάνει, για κάθε κέντρο: Να γίνει µια λίστα µε τα σχολεία που αποτελούν το δείγµα (15 για κάθε κέντρο και 30 για τα κέντρα του Τορίνου και της Στογχκόλµης), Να τοποθετηθεί ένας τυχαίος αριθµός σε κάθε σχολείο, Να πάρουν µια τυχαία σειρά τα σχολεία µε βάση τον τυχαίο αριθµό, Να καταταγούν τα σχολεία στην παρέµβαση βάση της σειράς που έχουν στη λίστα: τα πρώτα 3 σχολεία στην παρέµβαση τύπου 1, τα επόµενα 3 σχολεία στην παρέµβαση τύπου 2, κλπ. Η τελική κατάταξη των σχολείων θα κοινοποιηθεί, στη συνέχεια, στα κέντρα. 7. Αριθµός τµηµάτων που θα συµµετάσχουν από κάθε σχολείο Όπως προαναφέρθηκε στα κριτήρια ένταξης των σχολείων, τα σχολεία που θα συµπεριληφθούν στη µελέτη θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον 2 τµήµατα στην τάξη που ενδιαφέρει την έρευνα, και τα 2 τµήµατα είναι και ο ελάχιστος αριθµός τµηµάτων που µπορούν να συµµετάσχουν. Λαµβάνοντας υπόψη τη δυνατότητα να συµπεριληφθούν περισσότερα τµήµατα προκειµένου να αυξηθεί η στατιστική ισχύς του δείγµατος, κάθε ερευνητικό κέντρο µπορεί να αποφασίσει να ζητήσει τη συµµετοχή ακόµη και του συνολικού αριθµού τµηµάτων που είναι διαθέσιµα σε κάθε σχολείο. Για να αποφύγει κανείς τη δειγµατοληπτική µεροληψία, η επιλογή του αριθµού των τµηµάτων που θα συµπεριληφθούν από κάθε σχολείο θα πρέπει να κοινοποιηθεί σε όλα τα σχολεία πριν την τυχαία κατάταξη των σχολείων στους τύπους παρέµβασης. Σε περίπτωση που ένα κέντρο επιλέξει να συµπεριλάβει περισσότερα από 2 τµήµατα, η πιθανή συνεννόηση µε τους ιευθυντές εκείνους οι οποίοι, για λόγους που αφορούν το σχολείο, θα θέλουν να µειωθούν τα τµήµατα στο δικό τους σχολείο, θα πρέπει επίσης να γίνει πριν την τελική τυχαία κατάταξη των σχολείων στους τύπους παρέµβασης και αυτός ο κανόνας θα πρέπει να τηρηθεί έως το τέλος της µελέτης. 8. Θέµατα δεοντολογίας Το βασικό πρόβληµα δεοντολογίας που ανακύπτει στη µελέτη αφορά την προστασία των προσωπικών δεδοµένων των µαθητών. Προκειµένου να διαφυλαχθούν τα προσωπικά στοιχεία, όλες οι διαδικασίες της συλλογής στοιχείων, της ανάλυσης των στοιχείων και της δηµοσίευσής τους προστατεύονται από αυστηρή τήρηση της ανωνυµίας. Για την τήρηση της ανωνυµίας, τα στοιχεία από τα ερωτηµατολόγια που θα προκύψουν από την έρευνα θα είναι ανώνυµα µε τον εξής τρόπο: - Όλα τα ερωτηµατολόγια είναι ανώνυµα: κάθε ερωτηµατολόγιο έχει έναν µοναδικό κωδικό ο οποίος προκύπτει από τον ίδιο τον µαθητή στη βάση προσωπικών και οικογενειακών στοιχείων, τα οποία δεν είναι διαθέσιµα στους ερευνητές του EU-DAP και συνήθως δεν είναι διαθέσιµα ούτε στο σχολείο. Επίσης, κάθε ερωτηµατολόγιο έχει έναν αλγόριθµο που είναι δεν είναι γνωστός στο σχολείο. - Ο ανώνυµος κωδικός που προκύπτει από τους ίδιους τους µαθητές χρειάζεται για να συνδυαστούν τα στοιχεία από τα αρχικά ερωτηµατολόγια και τα ερωτηµατολόγια των επαναξιολογήσεων. 10

14 - Τα ονόµατα και οι διευθύνσεις των συµµετεχόντων µαθητών συγκεντρώνονται για τους σκοπούς των επαναξιολογήσεων. Κρατούνται από τα ερευνητικά κέντρα µε απόλυτη εµπιστευτικότητα και ασφάλεια. - Όλες οι διαδικασίες που αφορούν τη µελέτη θα γίνονται στη βάση του ανώνυµου κωδικού που προκύπτει από τους ίδιους τους µαθητές. εν θα γίνει ποτέ σύνδεση µεταξύ της λίστας των ονοµάτων των συµµετεχόντων και των ανώνυµων κωδικών των ερωτηµατολογίων. Ο κωδικός προκύπτει από σταθερά προσωπικά και οικογενειακά στοιχεία, προκειµένου να επιτραπεί η πανοµοιότυπη αναπαραγωγή του ίδιου κωδικού σε οποιοδήποτε ερωτηµατολόγιο, οποιαδήποτε χρονική στιγµή. Ο κωδικός θα προκύπτει εκ νέου από τον συµµετέχοντα µαθητή κάθε φορά που θα συµπληρώνει το ερωτηµατολόγιο και για το λόγο αυτό η πρώτη σελίδα κάθε ερωτηµατολογίου περιλαµβάνει οδηγίες δηµιουργίας του ανώνυµου κωδικού. Η διαδικασία για τη συµπλήρωση των κωδικών έχει ως εξής: - Ο ερευνητής εξηγεί τις οδηγίες αυτό-δηµιουργίας του ανώνυµου κωδικού, - Το ερωτηµατολόγιο διανέµεται στους µαθητές, - Οι µαθητές συµπληρώνουν τον ανώνυµο κωδικό µε την εποπτεία του ερευνητή, - Ο ερευνητής ζητά από τους µαθητές να σκίσουν το φύλλο δηµιουργίας του ανώνυµου κωδικού και να το δώσουν στον ερευνητή, - Ο ερευνητής επιβεβαιώνει ότι έχουν συγκεντρωθεί όλα τα φύλλα και µετά τα καταστρέφει. Προκειµένου να ελεγχθεί η αξιοπιστία της διαδικασίας αυτό-δηµιουργίας των ανώνυµων κωδικών, διενεργήθει πιλοτική µελέτη τον Οκτώβριο Το ερωτηµατολόγιο Στόχος του προγράµµατος είναι να συµβάλει στη µείωση της επικράτησης της χρήσης σε συγκεκριµένη ηλικιακή οµάδα των εξής ουσιών: καπνός, αλκοόλ, κάνναβη, και άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες. Η επικράτηση της έναρξης της χρήσης και της συστηµατικής χρήσης πριν και µετά την παρέµβαση αντιπροσωπεύει το αποτέλεσµα της µελέτης. Σε θεωρητική βάση, η σύγκριση πριν- µετά δεν είναι απαραίτητη λόγω της οµοιογένειας των τυχαίων δειγµάτων του πληθυσµού της µελέτης µας, αλλά, επειδή η διαδικασία κατάταξης γίνεται σε επίπεδο οµάδας, θα είναι χρήσιµο να υπολογίσουµε το µέγεθος των αλλαγών µέσα στις οµάδες. Για τον λόγο αυτό, θα διεξαχθεί pre-test αξιολόγηση ώστε να υπολογιστούν οι κύριοι παρεµβαλλόµενοι παράγοντες και να εξακριβωθεί η επιτυχία της τυχαιοποίησης. Ένα αυτοσυµπληρούµενο ερωτηµατολόγιο θα διανεµηθεί τους πρώτους µήνες του ακαδηµαϊκού έτους ώστε να εκτιµηθεί η χρήση των ουσιών που µελετώνται και να συλλεχθούν κοινωνικο-δηµογραφικά και άλλα στοιχεία. Οι κύριες ενότητες του ερωτηµατολογίου είναι οι εξής: - Κοινωνικό περιβάλλον - Προσωπική χρήση ουσιών - Γνώσεις και στάσεις για τις ουσίες - Χρήση ουσιών στο οικογενειακό περιβάλλον 11

15 - Οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον - Σχολικό περιβάλλον και σχολική ατµόσφαιρα - Προβλήµατα και δεξιότητες Ένα έτος µετά την έναρξη της παρέµβασης, θα διεξαχθεί µια δεύτερη αξιολόγηση. Προκειµένου να αξιολογηθούν οι µακροπρόθεσµες επιδράσεις του προγράµµατος, µια παρόµοια αξιολόγηση έχει προγραµµατιστεί στα 2, 3 και 5 έτη. Ο ανώνυµος κωδικός που προκύπτει από τους ίδιους τους µαθητές θα χρησιµοποιεί για να συγκριθούν τα ερωτηµατολόγια της αξιολόγησης πριν την παρέµβαση (pre-test questionnaire) µε τις αξιολογήσεις µετά το πέρας της παρέµβασης (post-test evaluations), ενώ παράλληλα θα προστατεύεται η προσωπική ανωνυµία. Το σύστηµα αυτό έχει ως στόχο να αποφθεχθεί ο κίνδυνος σύνδεσης των στοιχείων µε πρόσωπα, επιτρέποντας παράλληλα τη σύνδεση διαφορετικών ερωτηµατολογίων που έχουν συµπληρωθεί από το ίδιο άτοµο. Με στόχο να συµπεριληφθούν στο ερωτηµατολόγιο ερωτήσεις που έχει ήδη κριθεί η εγκυρότητά τους, οι περισσότερες από τις ερωτήσεις έχουν προκύψει από Βάση εδοµένων Εργαλείων Αξιολόγησης (Evaluation Instrument Bank) του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Ναρκωτικά (EMCDDA). Ο πλήρης κατάλογος των πηγών των ερωτήσεων αναφέρεται στον Πίνακα που ακολουθεί. Ερώτηση # (1) EMCDDA (1) (2) EMCDDA (1) Πηγές (3) HBSC 1986, 1990,1994, 1998 REVISED (προσαρµογή) (4) EMCDDA (1) (προσαρµογή) (5) ESPAD03 (προσαρµογή) (6) HBSC 1986, 1990, 1994,1998 (C15) (προσαρµογή) (7) EMCDDA(11) (προσαρµογή) (8) HBSC 1986, 1990,1994,1998 (C17-C19) (προσαρµογή) (9) Espad 1995 (προσαρµογή) (10) EMCDDA(11) (προσαρµογή) (11) ESPAD03 (προσαρµογή) (12) ESPAD03 (προσαρµογή) (13) ESPAD03 (προσαρµογή) (14) ESPAD 2003 (προσαρµογή) (15) EMCDDA(11) (προσαρµογή) (16) EMCDDA (10) (προσαρµογή) (17) EMCDDA(8) (προσαρµογή) (18) rating (swedish cohort) (19) rating (swedish cohort) (20) ESPAD03 qu34 12

16 Ερώτηση # Πηγές (21) HBSC/Control of Adolescent Smoking (EC Biomed Programme project) 1998 (22) HBSC 1998 Canadian national questionnaire (προσαρµογή) (23) ESPAD 03 qu39 (24) EMCDDA(6) (25) BRIEF FAMILY LIFE QUESTIONNAIRE (26) Espad03 (A1) (προσαρµογή) (27) Espad03 (A1) d (28) HBSC 1986, 1990, 1994,1998(C10), rating (swedish cohort) (29) Rating (swedish cohort) (30) HBSC 1986,1990,1994,1998(C11) (31) HBSC 1994, 1998 (F10-F12) REVISED (32) ESPAD 03 qu37 (προσαρµογή) (33) EMCDDA(4) (34) rating (Swedish cohort): (προσαρµογή) (35) EMCDDA (12) (36) EMCDDA (3) (37) Fit 5-6 Stell dir vor. (Germany) 10. Πιλοτική µελέτη Οι στόχοι της πιλοτικής µελέτης είναι να ελεγχθούν τα ακόλουθα: 1. η εφαρµογή του αλγορίθµου σύνδεσης 2. η test-retest αξιοπιστία του αλγορίθµου 3. οι διαδικασίες δηµιουργίας του ανώνυµου κωδικού 4. η test retest αξιοπιστία µιας πρώτης εκδοχής του ερωτηµατολογίου 5. η γενική αποδοχή των ερωτήσεων εκτίµησης 6. η σχέση κόστους-οφέλους των διαφόρων επιλογών εισαγωγής στοιχείων (π.χ. οπτικός αναγνώστης, εισαγωγή από ερευνητή) Οι συµµετέχουσες χώρες στην πιλοτική µελέτη είναι: η Ελλάδα, η Ιταλία (Τορίνο και Νοβάρα), η Ισπανία και η Σουηδία. Η µελέτη, που θα διεξαχθεί Σεπτέµβριο-Νοέµβριο 2003, θα συντονιστεί από το κέντρο της Σουηδίας. 11. ιαδικασίες Follow-up Οι διαδικασίες αυτές θα χρησιµοποιηθούν προκειµένου να προσεγγιστούν µαθητές που θα έχουν φύγει από το σχολείο κατά τη φάση των επαναξιολογήσεων. 13

17 12. Χρονοδιάγραµµα µελέτης Οκτώβριος 2003 Πιλοτική µελέτη: πρώτη διανοµή πιλοτικού ερωτηµατολογίου Νοέµβριος 2003 Πιλοτική µελέτη: δεύτερη διανοµή πιλοτικού ερωτηµατολογίου εκέµβριος 2003 Μεταφορά βάσης δεδοµένων πιλοτικής µελέτης Ιανουάριος 2004 Μεταφορά ενηµερωτικού υλικού στα σχολεία Μάιος 2004 Αύγουστος- Σεπτέµβριος 2004 Μεταφορά της λίστας των σχολείων στο Τορίνο για να γίνει η τυχαία κατάταξη Εκπαίδευση εκπαιδευτικών Οκτώβριος 2004 ιανοµή του ερωτηµατολογίου πριν την παρέµβαση (pre-test questionnaire) Οκτώβριος Ιανουάριος 2005 Μάιος 2005 Εφαρµογή Παρεµβάσεων ιανοµή του ερωτηµατολογίου µετά την παρέµβαση (post-test questionnaire) 14

18 Schools in the study area (n= ) Eligible schools (n= ) Sampled schools (n= ) Agreeing participation and randomised (n= ) Excluded (n= ) < 3 classes (n= ) special profiles (n= ) Not sampled (n= ) Refused participation (n= ) Oversampled and not included (n= ) Allocated to intervention # 1 (schools n= ; students n= ) Refused intervention after allocation (schools n= ; students n= ) Allocated to intervention # 2 (schools n= ; students n= ) Refused intervention after allocation (schools n= ; students n= ) Allocated to intervention # 3 (schools n= ; students n= ) Refused intervention after allocation (schools n= ; students n= ) Allocated to control group (schools n= ; students n= ) Refused participation after allocation (schools n= ; students n= ) Lost to follow-up (schools n= ; students n= ) Discontinued intervention (schools n= ) Lost to follow-up (schools n= ; students n= ) Discontinued intervention (schools n= ) Lost to follow-up (schools n= ; students n= ) Discontinued intervention (schools n= ) Lost to follow-up (schools n= ; students n= ) Analysed (schools n= ; students n= ) Excluded from analysis (schools n= ; students n ) Analysed (schools n= ; students n= ) Excluded from analysis (schools n= ; students n ) Analysed (schools n= ; students n= ) Excluded from analysis (schools n= ; students n ) Analysed (schools n= ; students n= ) Excluded from analysis (schools n= ; students n ) Reasons : Reasons : Reasons : Reasons : Box 1 School selection procedure 15

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Έβρου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Έβρου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Έβρου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Σε συνεργασία με τη Δημοτική Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Βοιωτίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Βοιωτίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Βοιωτίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φωκίδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φωκίδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φωκίδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Άρτας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Άρτας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Άρτας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κυκλάδων

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κυκλάδων Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κυκλάδων Σε συνεργασία με τα Κέντρα Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσσαλονίκης Σε συνεργασία με τα Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φλωρίνης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φλωρίνης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φλωρίνης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αρκαδίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αρκαδίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αρκαδίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσπρωτίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσπρωτίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσπρωτίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες Σοφία Καζαντζίδου Υπεύθυνη Έρευνας ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ research@kethea-ithaki.gr 7-8 Δεκεμβρίου 2015 Ορισμός Μία συστηματική τεχνική διαδικασία με σαφή

Διαβάστε περισσότερα

Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο

Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΟΥΣΙΕΣ: Δείκτης Έκτασης της Χρήσης στο Γενικό και Μαθητικό Πληθυσμό: Για την εφαρμογή του δείκτη επικράτησης της χρήσης στο

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΟ ΟΣ ΝΕΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΙΣΟ ΟΣ ΝΕΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΙΣΟ ΟΣ ΝΕΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Έρευνα Εργατικού υναµικού Ειδική έρευνα 2009 (Αριθµός Σύµβασης 10302.2008.001-2008.718) Τελική Τεχνική Έκθεση Πειραιάς,

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Ορισμός Παράγοντες κινδύνου: Παράγοντες που αυξάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD)

ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD) ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD) Νεότερα στοιχεία από την πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD: Μείωση στην κατανάλωση οινοπνευματωδών

Διαβάστε περισσότερα

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Ένα ευρωπαϊκό εγχειρίδιο σχετικά µε τη λειτουργία έγκαιρης πληροφόρησης για τα νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη Συνοπτικη Παρουσιαση Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 03 / 07 / 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Προσδόκιµο και Υγείας 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), σε συνεργασία µε την Ευρωπαϊκή Κοινή ράση για την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκθεση με τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προσβάσιμη στο σύνδεσμο:

Η Έκθεση με τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προσβάσιμη στο σύνδεσμο: ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ Τετάρτη 18 Μαΐου 2016, 14.00 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ και ΚΥΡΙΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΕΠΙΨΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΞΑΡΤΗΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ. Ματσάγκος Ιωάννης-Μαθηματικός

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ. Ματσάγκος Ιωάννης-Μαθηματικός 1 ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ -Είναι γνωστό, ότι στη Στατιστική, όταν χρησιμοποιούμε τον όρο πληθυσμός, δηλώνουμε, το σύνολο των ατόμων ή αντικειμένων, στα οποία αναφέρονται οι παρατηρήσεις μας Τα στοιχεία του συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μέρη της Έρευνας Μέθοδος Πώς ερευνήθηκε το πρόβληµα? Μέθοδος

ειγµατοληψία ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μέρη της Έρευνας Μέθοδος Πώς ερευνήθηκε το πρόβληµα? Μέθοδος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Κουρίδης Γιάννης, Σάββα Σάββας, Κουρίδης Χρήστος, Τορναρίτης Μιχάλης. Εισαγωγή Στα σχολεία της Κύπρου δεν διδάσκεται το μάθημα της σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (ΠΙ)

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (ΠΙ) Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (ΠΙ) Διεθνής Έρευνα Δεξιοτήτων Ενηλίκων H πιο διεξοδική και εκτενής διεθνής έρευνα μελέτης των δεξιοτήτων και ικανοτήτων ενηλίκων

Διαβάστε περισσότερα

Ησυµβολή των Έργων ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών. Τίτλος Εργασίας: Πληροφοριακή Παιδεία και Ελληνική Ανώτατη Εκπαίδευση:

Ησυµβολή των Έργων ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών. Τίτλος Εργασίας: Πληροφοριακή Παιδεία και Ελληνική Ανώτατη Εκπαίδευση: 1 ο Επιστηµονικό Συµπόσιο Πληροφοριακή Παιδεία και Ελληνική Ανώτατη Εκπαίδευση: Ησυµβολή των Έργων ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών Τίτλος Εργασίας: Πληροφοριακή Παιδεία και Ελληνική Ανώτατη Εκπαίδευση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ EUropean Drug addiction prevention trial ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ EU-Dap Τελική Τεχνική Έκθεση Αρ. 2 Συγγραφείς: Η Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος

Δειγματοληψία στην Ερευνα. Ετος ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής και Κοινωνιολογικής Ερευνας Δειγματοληψία στην Έρευνα (Μέθοδοι Δειγματοληψίας - Τρόποι Επιλογής Τυχαίου Δείγματος)

Διαβάστε περισσότερα

«ΞΕΡΩ ΤΙ ΖΗΤΑΩ» Η πρόληψη της χρήσης καπνού, αλκοόλ και άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές γυμνασίου.

«ΞΕΡΩ ΤΙ ΖΗΤΑΩ» Η πρόληψη της χρήσης καπνού, αλκοόλ και άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές γυμνασίου. «ΞΕΡΩ ΤΙ ΖΗΤΑΩ» Η πρόληψη της χρήσης καπνού, αλκοόλ και άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές γυμνασίου. Μάρω Βασσάρα, ψυχολόγος σύμβουλος τοξικοεξάρτησης Επιστημονική Υπεύθυνη Κέντρου Πρόληψης ΠΥΞΙΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

W.P.1 - ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 1 : Τεύχος αποτελεσμάτων έρευνας

W.P.1 - ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 1 : Τεύχος αποτελεσμάτων έρευνας 5. 4. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 4 Σκοπός του Ερωτηµατολογίου 4 Ο σκοπός του ερωτηµατολογίου αυτού είναι η καταγραφή των δεξιοτήτων επαγγελµατικής εκπαίδευσης επιλεγµένου δείγµατος διανοµέων, προκειµένου µετά από

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Σκοπός Έρευνας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση των παραγόντων που επιδρούν και διαμορφώνουν τη γνώμη, στάση και αντίληψη των νέων (μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωστοπούλου Σωτηρία Βλαστού Σιμολένα Μάντζιου Ιωάννα Στασινοπούλου Σωτηρία ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ, ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ & ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ

Αναγνωστοπούλου Σωτηρία Βλαστού Σιμολένα Μάντζιου Ιωάννα Στασινοπούλου Σωτηρία ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ, ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ & ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Αναγνωστοπούλου Σωτηρία Βλαστού Σιμολένα Μάντζιου Ιωάννα Στασινοπούλου Σωτηρία ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ, ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ & ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Research-based προγράμματα (NIDA) Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Προέδρου Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου Δρα. Χρύσανθου Γεωργίου, στη διάσκεψη τύπου

Χαιρετισμός του Προέδρου Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου Δρα. Χρύσανθου Γεωργίου, στη διάσκεψη τύπου Χαιρετισμός του Προέδρου Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου Δρα. Χρύσανθου Γεωργίου, στη διάσκεψη τύπου της «4 ης Εβδομάδας Ευαισθητοποίησης για το Αλκοόλ Τετάρτη, 26 Οκτωβρίου 2016, 11.00 12.30 Έντιμοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους»

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» Σύντοµη περιγραφή Μέσα στο τρέχον εργασιακό περιβάλλον, κάτω από συνθήκες διαρκούς

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ε ΤΟ Ι Μ Α Σ Τ Η Κ Ε Α Π Ο Τ Η Ν Ε ΤΑ Ι Ρ Ε Ι Α R A I C O N S U LTA N T S Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Σ 2 0 1 5 Ταυτότητα Έρευνας Μέγεθος

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Τούντας. Καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθυντής

Γιάννης Τούντας. Καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ, ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟY ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΥΓΕΙΑΣ Η Σημασία της Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

PIAAC GREECE Σχέδιο δειγµατοληψίας Κύριας Έρευνας (MS)

PIAAC GREECE Σχέδιο δειγµατοληψίας Κύριας Έρευνας (MS) PIAAC GREECE Σχέδιο δειγµατοληψίας Κύριας Έρευνας (MS) ΙωάννηςΝικολαΐδης, Ελληνική Στατιστική Αρχή Προϊστάµενος του Τµήµατος Μεθοδολογίας, Ανάλυσης και Μελετών e-mail: giannikol@statistics.gr 1. Ερευνώµενος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία. Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας. Κατερίνα Ζώρα. Εκπαιδευτική Ψυχολόγος

Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία. Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας. Κατερίνα Ζώρα. Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Κατερίνα Ζώρα Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Στόχοι της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Ενώ η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 435: ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Ακαδηµαϊκό Έτος 2004 2005, Χειµερινό Εξάµηνο 2 Η ΟΜΑ ΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΡΧΙΚΗΣ Ι ΕΑΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris Εισηγητής: Φιλιώ

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 4: Η Δειγματοληπτική έρευνα (2/2) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 8. Οργάνωση Ελεγκτικής ιαδικασίας

Ενότητα 8. Οργάνωση Ελεγκτικής ιαδικασίας Ενότητα 8 Οργάνωση Ελεγκτικής ιαδικασίας Σχέση Εσωτερικού Εξωτερικού Ελέγχου Εσωτερικός Έλεγχος Εξωτερικός Έλεγχος Φύση Σχέσης Εργασιακής Υπάλληλος της οικονοµικής µονάδας Σκοπός Σκοπεύει στην εκτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά Ερωτηματολόγιο Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από μια σειρά ερωτήσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο την καταγραφή των απόψεων, γνώσεων ή στάσεων μιας ομάδας ατόμων. Τρόποι συμπλήρωσης: α) άμεσος (ο ίδιος ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ EFQM ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ... 4 3. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

Στάση και Συμπεριφορά των Ευρωπαίων Οδηγών και άλλων Μετακινουμένων απέναντι στην Οδική Ασφάλεια

Στάση και Συμπεριφορά των Ευρωπαίων Οδηγών και άλλων Μετακινουμένων απέναντι στην Οδική Ασφάλεια Στάση και Συμπεριφορά των Ευρωπαίων Οδηγών και άλλων Μετακινουμένων απέναντι στην Οδική Ασφάλεια Ε. Παπαδημητρίου, Α. Θεοφιλάτος, Γ. Γιαννής Τομέας Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής Σχολή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ.

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙ ΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙ ΕΙΑΣ Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Βλαχοπαπαδοπούλου1

Ε. Βλαχοπαπαδοπούλου1 Ε. Βλαχοπαπαδοπούλου 1, Φ. Καραχάλιου 1, Θ. Ψαλτοπούλου 2, Δ. Κουτσούκη 3, Ι. Μανιός 4, Γ. Μπογδάνης 3, Β. Καραγιάννη 5, Α. Καψάλη 6, Α. Χατζάκης 2, Σ. Μιχαλάκος 1 1 Ενδοκρινολογικό Τμ. Νοσοκ. Παίδων,

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ Ο ΗΓΩΝ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ Ο ΗΓΩΝ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων - Ελληνικό Ινστιτούτο Μεταφορών 2ο Συνέδριο για την Έρευνα στις Μεταφορές στην Ελλάδα Αθήνα, 26 & 27 Φεβρουαρίου 2004 ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ Ο ΗΓΩΝ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ]

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ] Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά 2010-2011] 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα «Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο» διεξήχθη από το ΚΕΕΑ για

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 37 1.1. Λειτουργικός ορισµός των εννοιών 38 1.1.1. Λειτουργικός ορισµός της έννοιας παλιννοστούντες 38 1.1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II

Case Study. Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II Case Study Η διαδικασία μέτρησης ικανοποίησης πελατών στο πρότυπο ISO 9001: Εφαρμογή σε εταιρεία Πληροφορικής II ΕΡΕΥΝΑ Η έρευνα ικανοποίησης που πραγματοποιήθηκε αφορά µία εταιρεία πληροφορικής. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ: ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ: ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ: ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δρ Ηλίας Μαρκάτζιης Διευθυντής Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα