Αναδιανεμητικές επιδράσεις των μη χρηματικών εισοδημάτων στην Ελλάδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναδιανεμητικές επιδράσεις των μη χρηματικών εισοδημάτων στην Ελλάδα"

Transcript

1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Μελέτες (Studies) / 6 Αναδιανεμητικές επιδράσεις των μη χρηματικών εισοδημάτων στην Ελλάδα ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΥΤΣΑΜΠΕΛΑΣ KAI ΠΑΝΟΣ ΤΣΑΚΛΟΓΛΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

2

3 Αναδιανεμητικές επιδράσεις των μη χρηματικών εισοδημάτων στην Ελλάδα

4

5 Αναδιανεμητικές επιδράσεις των μη χρηματικών εισοδημάτων στην Ελλάδα Χρήστος Κουτσαμπέλας Πάνος Τσακλόγλου Δεκέμβριος 2010

6 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Εμμανουήλ Μπενάκη 71Α , Αθήνα Τηλ Fax Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν κείμενο είναι των συγγραφέων και δεν εκφράζουν κατ ανάγκη τις θέσεις της ΓΣΕΕ. Επιμέλεια εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου Γλωσσική επιμέλεια Διορθώσεις: Γιώτα Γ. Χρόνη Φωτογραφία εξωφύλλου: Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Γιάννης Παπαδημητρόπουλος Εκτύπωση Παραγωγή: ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕΒΕ ΙΝΕ ΓΣΕΕ ISBN: Η παρούσα έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού»

7 Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Το Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτελεί έναν χώρο έρευνας και δράσης που απευθύνεται στους εργαζομένους, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στους φορείς χάραξης πολιτικής και στο σύνολο των πολιτών. Στόχος του είναι να προσφέρει επιστημονικά τεκμηριωμένες αναλύσεις για μια σειρά κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων που βρίσκονται στο επίκεντρο της τρέχουσας συγκυρίας και που έχουν άμεση σχέση με τα συμφέροντα του κόσμου της εργασίας. Το Παρατηρητήριο είναι σημείο συνάντησης και δημιουργικού διαλόγου πληθώρας ερευνητών, με απώτερο στόχο την ανάδειξη διαστάσεων των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων που έχουν ιδιαίτερη αξία για την οπτική των εργαζομένων και των συνδικάτων. Παράλληλα, η ερευνητική του δραστηριότητα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια καταγραφής πολιτικών που δύνανται να συνεισφέρουν με ουσιαστικό τρόπο στην επίλυση των σημαντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην τρέχουσα περίοδο ο κόσμος της εργασίας. Η δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς τομείς: α) στην οικονομία και την ανάπτυξη, β) στο κοινωνικό κράτος και το μέλλον της εργασίας και γ) στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού σε περιβάλλον δημοκρατίας και ισότητας. Ο πρώτος τομέας αφορά τα αίτια και τις επιπτώσεις της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, τις σύγχρονες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο δημόσιος τομέας και η δημοσιονομική πολιτική στην Ελλάδα, καθώς και τις αλλαγές που είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν στο αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας. Ο δεύτερος τομέας αναφέρεται στην ασκούμενη κοινωνική πολιτική, στα ζητήματα της φτώχειας και των ανισοτήτων, στις εργασιακές σχέσεις και στο θεσμικό πλαίσιο των αγορών εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ανάλυση της τρέχουσας συγκυρίας και στην αποδόμηση που επιχειρείται σε μια σειρά δικαιω-

8 μάτων και κατακτήσεων των εργαζομένων. Τέλος, ο τρίτος τομέας επικεντρώνεται σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση των εργαζομένων, τις ποιοτικές και ποσοτικές διαστάσεις της ανεργίας, τον κοινωνικό αποκλεισμό και το ρατσισμό που βιώνει σημαντική μερίδα των εργαζομένων και των ανέργων στη χώρα. Είναι προφανές ότι οι τρεις προαναφερθέντες τομείς έχουν επικαλύψεις μεταξύ τους. Μέσα από τα κείμενά του το Παρατηρητήριο επιδιώκει να αναδείξει αυτές τις επικαλύψεις και να φέρει στην επιφάνεια τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την πολύπλευρη ανάλυση των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων. Στο πλαίσιο της προσπάθειας που επιχειρείται, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η κατάθεση παρατηρήσεων, προτάσεων αλλά και εναλλακτικών προσεγγίσεων από όσους και όσες επιθυμούν να συνεισφέρουν στην ερευνητική δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου. Γιάννης Παναγόπουλος Πρόεδρος ΙΝΕ ΓΣΕΕ

9 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή και μεθοδολογία της έρευνας Εισαγωγή Τα εισοδήματα σε είδος στην Ελλάδα Μεθοδολογία της μελέτης Αποτίμηση των μη χρηματικών εισοδημάτων σε χρηματικούς όρους Ανάλυση κατανομών εισοδήματος 16 2 Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις των τεκμαρτών ενοικίων στην Ελλάδα Εισαγωγή Μεθοδολογία Μέθοδοι εκτίμησης των τεκμαρτών ενοικίων Το μοντέλο ηδονικής παλινδρόμησης Εμπειρικά αποτελέσματα Ανάλυση ανισότητας και φτώχειας Συμπεράσματα 30 3 Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις της ιδιοκατανάλωσης, των μεταβιβάσεων σε είδος από άλλα νοικοκυριά και των μισθολογικών παροχών σε είδος στην Ελλάδα Εισαγωγή Μέθοδοι και δεδομένα Εμπειρική ανάλυση Συμπεράσματα 37 4 Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις της δημόσιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα Εισαγωγή Η εκπαίδευση στην Ελλάδα 39

10 4.3 Ανισότητες στην πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέθοδοι και δεδομένα Εμπειρικά αποτελέσματα Ανάλυση ανισότητας και φτώχειας Συμπεράσματα 51 5 Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις της δημόσιας υγείας Εισαγωγή Το ελληνικό σύστημα υγείας Μέθοδοι και δεδομένα Ανάλυση φτώχειας και ανισότητας Συμπεράσματα 62 6 Οι συνολικές αναδιανεμητικές επιπτώσεις των εισοδημάτων σε είδος στην Ελλάδα Εισαγωγή Σύνθεση της διευρυμένης κατανομής Εμπειρικά αποτελέσματα Γραφική ανάλυση της ανισότητας Ποσοτικές μεταβολές στο επίπεδο της ανισότητας 75 Παράρτημα Ενότητας 6: Εισοδήματα σε είδος και κλίμακες ισοδυναμίας 76 7 Συμπεράσματα Σύνοψη αποτελεσμάτων Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις των εισοδημάτων σε είδος: Διεθνείς συγκρίσεις Εισοδήματα σε είδος και άσκηση πολιτικής Παραλείψεις, περιορισμοί και μελλοντική έρευνα 93 Βιβλιογραφία 99 Τεχνικό Σημείωμα 103

11 1. Εισαγωγή και μεθοδολογία της έρευνας 1.1 Εισαγωγή Στις περισσότερες εμπειρικές αναλύσεις για τη διερεύνηση της ανισότητας και της φτώχειας χρησιμοποιούνται κατανομές διαθέσιμου εισοδήματος (ή, σπανιότερα, κατανομές καταναλωτικής δαπάνης). Αυτή η πρακτική είναι προβληματική διότι με αυτό τον τρόπο αγνοούνται οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις των μη χρηματικών εισοδημάτων. Η παράλειψη των μη χρηματικών εισοδημάτων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «ακίνδυνη» μόνο αν υποθέσουμε ότι τα εισοδήματα σε είδος κατανέμονται ακριβώς όπως τα χρηματικά εισοδήματα. Η υπόθεση αυτή όμως δεν επιβεβαιώνεται από τα ευρήματα της σχετικής βιβλιογραφίας (Smeeding et al., Steckmest, Marical et al., 2006), που υποδεικνύει ότι τα μη χρηματικά εισοδήματα (δηλαδή τα εισοδήματα σε είδος) κατανέμονται διαφορετικά από το διαθέσιμο εισόδημα. Οι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό ποικίλλουν: για παράδειγμα, η αξία των δημόσιων μεταβιβάσεων σε είδος συνήθως είναι σε σχετικούς όρους μεγαλύτερη για τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα παρά για τα πλουσιότερα ή ενδέχεται τα φτωχά αγροτικά νοικοκυριά να εξαρτώνται περισσότερο από την ιδιοκατανάλωση προϊόντων σε σύγκριση με τα πλουσιότερα νοικοκυριά (αυτό συμβαίνει διότι οι πλουσιότεροι καλύπτουν τις καταναλωτικές ανάγκες τους αποκλειστικά σχεδόν από την αγορά). Επομένως, η παράλειψη των μη χρηματικών εισοδημάτων μπορεί να προκαλέσει σημαντικά σφάλματα μεροληψίας, τα οποία πιθανότατα να οδηγήσουν σε λανθασμένα συμπεράσματα τις διαστρωματικές, διαχρονικές συγκρίσεις καθώς και τις προτάσεις για άσκηση πολιτικής με στόχο την καταπολέμηση της ανισότητας και της φτώχειας. Το πρόβλημα αυτό αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας μελέτης, ενώ ο σκοπός της είναι να εκτιμήσει σε χρηματικούς όρους τα εισοδήματα σε είδος στην Ελλάδα, να σχηματίσει κατανομές διευρυμένου εισοδήματος (δηλαδή κα- ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

12 τανομές που περιέχουν τόσο χρηματικά όσο και μη χρηματικά εισοδήματα) και έχοντας ως βάση τις κατανομές αυτές να επανεκτιμήσει τα επίπεδα της συνολικής ανισότητας και φτώχειας, καθώς και τις αναδιανεμητικές επιπτώσεις των εισοδημάτων σε είδος. 1.2 Τα εισοδήματα σε είδος στην Ελλάδα Κάθε εισόδημα σε είδος θεωρητικά επηρεάζει την οικονομική ευημερία του νοικοκυριού που το λαμβάνει (άρα θα πρέπει να λογίζεται ως εισόδημα και να συμπεριλαμβάνεται στον σχετικό ορισμό). Παρ όλα αυτά, ο σχηματισμός μιας ολοκληρωμένης λίστας μη χρηματικών εισοδημάτων είναι πολύ δύσκολο εγχείρημα λόγω των μεγάλων πληροφοριακών απαιτήσεων καθώς και των μεθοδολογικών δυσκολιών που προκύπτουν. Ο σκοπός της μελέτης ήταν να συμπεριληφθούν όσο το δυνατόν περισσότερα εισοδήματα σε είδος και να σχηματιστεί μια εκτενής και ολοκληρωμένη λίστα αυτών. Στον όρο «εισόδημα σε είδος» συνήθως περιλαμβάνονται οι εξής κατηγορίες: α) Η χρηματική αξία των υπηρεσιών που απορρέουν από τη χρήση διαρκών αγαθών Ένα νοικοκυριό απολαμβάνει σημαντικές υπηρεσίες από τη χρήση διαρκών αγαθών. Οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να αποτιμηθούν σε χρηματικούς όρους και να λογιστούν ως εισόδημα. Το κυρίαρχο παράδειγμα στην εμπειρική βιβλιογραφία είναι τα τεκμαρτά ενοίκια (και πιο σπάνια οι υπηρεσίες που απορρέουν από τη χρήση του αυτοκινήτου). Ωστόσο, τεκμαρτό εισόδημα θεωρητικά λαμβάνουν τα άτομα από όλα τα διαρκή αγαθά τα οποία βρίσκονται υπό την ιδιοκτησία τους. Πρακτικά όμως η καταμέτρηση αυτών των τεκμαρτών εισοδημάτων είναι ανέφικτη, αφού είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντλήσουμε την απαραίτητη πληροφόρηση για μια τέτοια απόπειρα. β) Οι δημόσιες μεταβιβάσεις σε είδος Οι κυβερνήσεις παρέχουν στα άτομα υπηρεσίες οι οποίες στοχεύουν στην ικανοποίηση συγκεκριμένων αναγκών (π.χ. δημόσια εκπαίδευση ή υγεία). Στο βαθμό που παρέχονται δωρεάν ή σε χαμηλότερη τιμή από αυτή που θα επικρατούσε στην αγορά, οι εν λόγω υπηρεσίες συνιστούν εισόδημα σε είδος για τα άτομα του νοικοκυριού που τις λαμβάνουν. Βασικό χαρακτηριστικό των ερευνών 10 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 6

13 με αντικείμενο τις αναδιανεμητικές επιπτώσεις των δημόσιων μεταβιβάσεων σε είδος είναι ότι εστιάζονται μόνο σε δημόσια αγαθά των οποίων η κατανάλωση αποκλείει άλλους χρήστες. Αντιθέτως, «καθαρά» δημόσια αγαθά (pure public goods), όπως η εθνική άμυνα ή οι δημόσιες υποδομές, συνήθως αγνοούνται. Ο λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό είναι ότι οι πολύ έντονες εξωτερικότητες (externalities) που χαρακτηρίζουν αυτά τα δημόσια αγαθά καθιστούν ιδιαίτερα προβληματικό τον μεθοδολογικό χειρισμό τους. γ) Η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών εντός του νοικοκυριού Τα άτομα κατανέμουν το χρόνο τους σε εργασία, παραγωγικές δραστηριότητες εντός του νοικοκυριού και σε ελεύθερο χρόνο. Η εργασία αποδίδει εισόδημα στα νοικοκυριά, το οποίο αντανακλάται στο διαθέσιμο εισόδημά τους. Αντίθετα, οι παραγωγικές δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα εντός του νοικοκυριού (όπως το μαγείρεμα, η καθαριότητα, η φροντίδα των νοικοκυριών) δεν παράγουν χρηματικό εισόδημα. παρ όλα αυτά, επιδρούν στην οικονομική ευημερία του νοικοκυριού. Κάποια νοικοκυριά λαμβάνουν αυτές τις υπηρεσίες μέσω των αγορών (π.χ. πρόσληψη οικιακής βοηθού, αγορά έτοιμου φαγητού), ενώ άλλα νοικοκυριά επιλέγουν να τις παράγουν. Για τα παραπάνω, η κατανάλωση αυτών των υπηρεσιών συνιστά εισόδημα σε είδος. Ο ελεύθερος χρόνος επίσης αντιμετωπίζεται ως εισόδημα από κάποιους θεωρητικούς. Για παράδειγμα, ο Becker (1965) εντάσσει τον ελεύθερο χρόνο στο πλήρες εισόδημα (full income). Επιπλέον, ο ελεύθερος χρόνος συνάδει με την έννοια του φισεριανού εισοδήματος (Fisher, 1906). σύμφωνα με τον Fisher, το εισόδημα απορρέει από την ψυχική ικανοποίηση που αντλεί το άτομο από την κατανάλωση των αγαθών. Ωστόσο, οι περισσότεροι ερευνητές αποφεύγουν να συμπεριλάβουν την αξία του ελεύθερου χρόνου στον ορισμό του εισοδήματος, καθότι η αποτίμησή του είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενο εγχείρημα. Σε αυτή την κατηγορία μη χρηματικού εισοδήματος ανήκει και η παραγωγή αγαθών τα οποία καταναλώνονται απευθείας από το νοικοκυριό, όπως η ιδιοκατανάλωση αγροτικών και μη αγροτικών προϊόντων. δ) Μισθολογικές παροχές σε είδος Σε αρκετές περιπτώσεις, οι εργαζόμενοι επωφελούνται από τη δωρεάν παροχή αγαθών και υπηρεσιών στο πλαίσιο του πακέτου παροχών τους. Συνήθως ως μισθολογική παροχή σε είδος λογίζεται η χρήση του εταιρικού αυτοκινήτου ή κινητού. ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 11

14 Διάγραμμα 1.1: Κατάτμηση μη χρηματικών εισοδημάτων σε είδος Εισοδήματα σε είδος Δημόσιες μεταβιβάσεις σε είδος Ιδιωτικά εισοδήματα σε είδος Δημόσια εκπαίδευση Πρωτοβάθμια Δευτεροβάθμια IEK TEI AEI Δημόσια υγεία Μεταβιβάσεις σε (0-14) Μεταβιβάσεις σε (15-64) Μεταβιβάσεις σε (65+) Τεκμαρτά ενοίκια Εξολοκλήρου ιδιοκτήτες Με εκκρεμείς οφειλές Ελεύθεροι ένοικοι Άλλα εισοδήματα σε είδος Αγροτική ιδιοπαραγωγή Μη αγροτική ιδιοπαραγωγή Μισθολογικές παροχές σε είδος Μεταβιβάσεις από άλλα νοικοκυριά Τα εισοδήματα σε είδος παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία, γεγονός που κάνει εξαιρετικά χρήσιμη την ταξινόμησή τους. Για τις ανάγκες της μελέτης μας τα μη χρηματικά εισοδήματα αρχικά διαχωρίστηκαν σε δημόσιες μεταβιβάσεις σε είδος και σε ιδιωτικά μη χρηματικά εισοδήματα. Ακολούθως, οι δημόσιες μεταβιβάσεις σε είδος διαχωρίστηκαν σε μεταβιβάσεις στο χώρο της εκπαίδευσης και της υγείας. 1 Στη συνέχεια, η κάθε δημόσια μεταβίβαση διαιρέθηκε στα επιμέρους στοιχεία της. Οι δημόσιες μεταβιβάσεις εκπαίδευσης διαχωρίστηκαν ανά εκπαιδευτική βαθμίδα: μεταβιβάσεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ΙΕΚ, ΤΕΙ και ΑΕΙ. Οι δημόσιες μεταβιβάσεις σε είδος στον τομέα της υγείας διαχωρίστηκαν με τη χρήση ενός ηλικιακού κριτηρίου (μεταβιβάσεις σε άτομα ηλικίας 0-14 ετών, ετών και 65 ετών και άνω). ο διαχωρισμός αυτός δηλαδή διαφοροποιείται από εκείνον των εκπαιδευτικών μεταβιβάσεων 1. Η δημόσια υγεία και η εκπαίδευση αποτελούν το κυριότερο κομμάτι της αναδιανομής σε είδος όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς. 12 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 6

15 στο ότι δεν ακολουθεί ένα θεσμικό κριτήριο (όπως η κατάτμηση των εκπαιδευτικών παροχών ανά εκπαιδευτική βαθμίδα). Τα ιδιωτικά εισοδήματα σε είδος περιλαμβάνουν τα τεκμαρτά ενοίκια, τα οποία διαχωρίστηκαν με κριτήριο το ιδιοκτησιακό καθεστώς του νοικοκυριού, δηλαδή σε ιδιοκτήτες, ιδιοκτήτες που το ακίνητό τους βρίσκεται ακόμη σε υποθήκη και σε ελεύθερους ενοίκους, ενώ τα υπόλοιπα ιδιωτικά εισοδήματα σε είδος (όπως η ιδιοκατανάλωση της αγροτικής και μη αγροτικής παραγωγής, οι μεταβιβάσεις σε είδος από άλλα νοικοκυριά και οι μισθολογικές παροχές σε είδος) σχημάτισαν μία γενική κατηγορία υπό την ονομασία «άλλα μη χρηματικά εισοδήματα». 1.3 Μεθοδολογία της μελέτης Η βάση δεδομένων που χρησιμοποιεί η μελέτη είναι η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών 2004/05 (ΕΟΠ). Η ΕΟΠ διεξάγεται από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (ΕΣΥΕ) και καλύπτει όλα τα ιδιωτικά νοικοκυριά της χώρας με κλάσμα δειγματοληψίας 2/ Το δείγμα περιλαμβάνει παρατηρήσεις για νοικοκυριά ανά άτομα και περιέχει πληροφόρηση για τα δημογραφικά και τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των νοικοκυριών αυτών, την εργασιακή κατάσταση των μελών τους, τις συνθήκες στέγασής τους, καθώς και λεπτομερή δεδομένα αναφορικά με τις καταναλωτικές τους δαπάνες και το εισόδημά τους. Η κατανομή αναφοράς με την οποία θα γίνουν όλες οι υπόλοιπες συγκρίσεις είναι η κατανομή του ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος. Η μονάδα ανάλυσης είναι το άτομο, ενώ η μετατροπή του διαθέσιμου εισοδήματος σε ισοδύναμο έγινε με τη χρήση της τροποποιημένης κλίμακας ισοδυναμίας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) (modified OECD scale), που αποδίδει στάθμιση 1 στον υπεύθυνο του νοικοκυριού, 0,5 στα υπόλοιπα μέλη του νοικοκυριού ηλικίας άνω των 13 ετών και 0,3 στα παιδιά έως 13 ετών. Συνεπώς, σε κάθε μέλος του νοικοκυριού αποδίδεται ένα ισοδύναμο εισόδημα y e : y e = y h e, όπου y h είναι το συνολικό ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού και e η κλίμακα ισοδυναμίας που αντιστοιχεί στο νοικοκυριό αυτό (e = 1 + 0,5[A 1] + 0,3C, όπου Α o αριθμός όλων των μελών άνω των 13 ετών και C o αριθμός των παιδιών). ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 13

16 1.4 Αποτίμηση των μη χρηματικών εισοδημάτων σε χρηματικούς όρους Η μελέτη της αναδιανεμητικής επίδρασης των μη χρηματικών εισοδημάτων απαιτεί να υιοθετήσουμε ένα χρηματικό μέτρο της αξίας των εισοδημάτων αυτών. Αναφορικά με τις δημόσιες μεταβιβάσεις σε είδος, η κυρίαρχη πρακτική στη διεθνή βιβλιογραφία είναι να αποτιμώνται με βάση το κόστος παραγωγής τους. Η προσέγγιση αυτή συναντάται σε πληθώρα διεθνών μελετών ως ανάλυση επιπτώσεων των παροχών (benefit incidence analysis). H ανάλυση επιπτώσεων των παροχών συνδυάζει πληροφόρηση για το κόστος παροχής των δημόσιων υπηρεσιών καθώς και για τη χρήση τους. Γεφυρώνει δηλαδή, κατά μία έννοια, στοιχεία τόσο από την προσφορά του δημόσιου αγαθού όσο και από τη ζήτησή του, έτσι ώστε να αποδώσει μια εικόνα της επίδρασης των δημόσιων δαπανών στο επίπεδο οικονομικής ευημερίας των ατόμων που απολαμβάνουν τις αντίστοιχες παροχές. Περιλαμβάνει δε τα ακόλουθα γενικά βήματα: Α) Υπολογισμός του κατά κεφαλήν κόστους παραγωγής της δημόσιας παροχής υπό μελέτη, δηλαδή υπολογισμός του λόγου του συνολικού κόστους του δημόσιου αγαθού προς τον αριθμό των επωφελούμενων από αυτό. Οι επωφελούμενοι είναι οι άμεσοι χρήστες των αγαθών (για παράδειγμα, οι μαθητές στην περίπτωση της δημόσιας εκπαίδευσης). Β) Το κατά κεφαλήν κόστος παραγωγής του δημόσιου αγαθού θεωρείται ως η χρηματική αξία της μεταβίβασης σε είδος που απολαμβάνουν τα άτομα. Ως εκ τούτου, αυτή η αξία προστίθεται στο διαθέσιμο εισόδημα των ατόμων. Η συγκεκριμένη μέθοδος υποθέτει ότι το κόστος παραγωγής ενός δημόσιου αγαθού προσεγγίζει την αξία του πραγματικού οφέλους που αποκομίζουν τα άτομα από τα δημόσια αγαθά. Μια σημαντική τροποποίηση του μοντέλου συναντάται στο πλαίσιο της ασφαλιστικής προσέγγισης (insurance value approach), η οποία χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον σε μελέτες της αναδιανεμητικής επίδρασης των δημόσιων μεταβιβάσεων στον τομέα της υγείας. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η μεταβίβαση αποδίδεται σε όλους τους δυνητικούς χρήστες αντί για τους πραγματικούς χρήστες του δημόσιου αγαθού. ή, με άλλα λόγια, είναι η αναμενόμενη τιμή της μεταβίβασης που αποδίδεται στις σχετικές ομάδες του πληθυσμού. Ένα χαρακτηριστικό των μεθόδων αυτών είναι ότι αγνοούν τις εξωτερικότητες που προκαλούνται από τα δημόσια αγαθά. Λόγου χάρη, η δημόσια εκπαί- 14 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 6

17 δευση ενισχύει όχι μόνο το ανθρώπινο κεφάλαιο των μαθητών, κατ επέκταση και την πιθανότητα να λαμβάνουν υψηλότερους μισθούς στο μέλλον, αλλά ενέχει και ευρύτερα κοινωνικά οφέλη. Εντούτοις, η μέτρηση των εξωτερικοτήτων είναι πρακτικά εξαιρετικά δύσκολη. Μια εναλλακτική προσέγγιση είναι αυτή που προτάθηκε από τους Aaron and McGuire (1970), σύμφωνα με τους οποίους τα δημόσια αγαθά θα πρέπει να αξιολογούνται με γνώμονα τις προτιμήσεις των ατόμων (και όχι βάση του κόστους παραγωγής τους). Σε αυτή την περίπτωση, η αξία μιας δημόσιας παροχής θα διαφέρει από άτομο σε άτομο στο βαθμό που οι προτιμήσεις των ατόμων επίσης διαφέρουν. Παρόλο που η προσέγγιση αυτή βρίσκει ισχυρή στήριξη στις θεωρητικές αρχές της μικροοικονομικής, στην πράξη δεν συναντάται αρκετά συχνά. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι υπάρχουν έμφυτες δυσκολίες στο να αποκαλυφθούν οι προτιμήσεις των καταναλωτών για τα δημόσια αγαθά. Τα ιδιωτικά μη χρηματικά εισοδήματα περιλαμβάνουν ουσιαστικά την κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών που λαμβάνει χώρα εκτός του συστήματος των αγορών. Ενώ λοιπόν η αξία της κατανάλωσης ενός αγορασμένου προϊόντος είναι η τιμή στην οποία μπορεί να το αποκτήσει κανείς στην αγορά, η αξία των αγαθών σε είδος είναι άγνωστη και πρέπει να υπολογιστεί. Διάφορες μέθοδοι έχουν προταθεί στη βιβλιογραφία, ακολουθώντας την ταξινόμηση του Katz (1983). Διακρίνουμε τις εξής τρεις κατηγορίες μεθόδων: Α) Μέτρα αποτίμησης που βασίζονται στο κόστος απόκτησης των αγαθών Αυτά τα μέτρα χρησιμοποιούνται κυρίως για την αποτίμηση της αξίας των υπηρεσιών που απορρέουν από τη χρήση των διαρκών αγαθών. Στην ισορροπία, η ετήσια ή η μηνιαία αξία των υπηρεσιών αυτών είναι ίση με το κόστος που υφίσταται ο ιδιοκτήτης από τη μη πώληση των διαρκών αγαθών που παράγουν τις εν λόγω υπηρεσίες. Το κόστος αυτό είναι ίσο με το κόστος ευκαιρίας του κεφαλαίου συν την προσδοκώμενη πτώση στην αξία του διαρκούς αγαθού. Β) Μέτρα που χρησιμοποιούν πληροφόρηση για την τρέχουσα αξία παρόμοιων υπηρεσιών στις πραγματικές αγορές Για παράδειγμα, το ενοίκιο το οποίο θα είχε κερδίσει ο ιδιοκτήτης του αγαθού σε περίπτωση που το νοίκιαζε μπορεί να ερμηνευτεί ως κόστος ευκαιρίας χρήσης του αγαθού. Κόστη τα οποία είναι συνδεδεμένα με τη χρήση του αγαθού (όπως ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 15

18 συντήρηση ή επισκευές) θα πρέπει να αφαιρεθούν από την εκτιμώμενη ακαθάριστη αξία αυτών των υπηρεσιών. Η συγκεκριμένη μέθοδος συναντάται συνήθως σε μελέτες του αναδιανεμητικού αποτελέσματος των τεκμαρτών ενοικίων. Γ) Μέτρα τα οποία βασίζονται στην υποκειμενική αξιολόγηση του ιδιοκτήτη Τα μέτρα αυτά υπολογίζουν το ελάχιστο ποσό που θα δεχόταν ο ιδιοκτήτης του αγαθού για να το πουλήσει. Αντιπροσωπεύει δηλαδή το ελάχιστο ποσό το οποίο θα έπρεπε να δοθεί σε ένα άτομο έτσι ώστε να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο χρησιμότητας που απολάμβανε πριν πουλήσει το αγαθό. Όπως και στην περίπτωση των δημόσιων μεταβιβάσεων σε είδος, τέτοια μέτρα θα διαφέρουν ανάμεσα στα άτομα λόγω του ότι και οι προτιμήσεις τους διαφέρουν. 1.5 Ανάλυση κατανομών εισοδήματος Η μελέτη των αναδιανεμητικών επιπτώσεων των μη χρηματικών εισοδημάτων σε είδος περιλαμβάνει τρία στάδια. Στο πρώτο στάδιο σχηματίζεται η κατανομή του ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος. αυτή αποτελεί την κατανομή αναφοράς βάσει της οποίας θα συγκριθούν όλες οι υπόλοιπες κατανομές. Στο δεύτερο στάδιο εκτιμάται η χρηματική αξία των αγαθών σε είδος και προστίθεται στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Το τρίτο στάδιο, το πιο ενδιαφέρον της μελέτης, περιλαμβάνει την ανάλυση κατανομών εισοδήματος (income distribution analysis). 2 Οι διευρυμένες κατανομές του εισοδήματος (διαθέσιμο εισόδημα συν μη χρηματικό εισόδημα) συγκρίνονται με την κατανομή αναφοράς και μελετάται η επίπτωση των εισοδημάτων σε είδος στη συνολική ανισότητα και τη φτώχεια. Πρέπει να επισημανθεί πως η ανάλυση ακολουθεί συγκεκριμένη δομή για όλα τα εισοδήματα σε είδος, αφετηρία της οποίας είναι η εκτίμηση στατιστικών που περιγράφουν την κατανομή (και τις μεταβολές που συντελούνται) ανά πεμπτημόριο. Η ανάλυση της οικονομικής ανισότητας που ακολουθεί περιλαμβάνει τα γραφήματα των καμπυλών συγκέντρωσης (concentration curves) και των καμπυλών Lorenz. Οι καμπύλες συγκέντρωσης περιγράφουν τον τρόπο που κατανέμεται ένα μη χρηματικό εισόδημα σε σχέση με το εισόδημα αναφοράς (διαθέσιμο εισόδημα). Οι καμπύλες Lorenz αποκαλύπτουν την ποιοτική διάσταση του αναδιανεμητικού αποτελέσματος (redistributive effect) των μη χρηματι- 2. Τα μεθοδολογικά εργαλεία της ανάλυσης περιγράφονται λεπτομερώς στο Τεχνικό Σημείωμα στο τέλος της παρούσας μελέτης. 16 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 6

19 κών εισοδημάτων. επιπλέον, ανιχνεύουν περιπτώσεις «Lorenz dominance», ένα πολύ ισχυρό αποτέλεσμα των οικονομικών της ανισότητας. Οι δείκτες σχετικής ανισότητας που ακολουθούν εκτιμούν την ποσοτική διάσταση της αναδιανεμητικής επίπτωσης των μη χρηματικών εισοδημάτων. Το τελευταίο κομμάτι της ανάλυσης επικεντρώνεται στην εκτίμηση των επιπτώσεων των μη χρηματικών εισοδημάτων στη φτώχεια. Γι αυτόν το σκοπό επιστρατεύονται δείκτες φτώχειας. ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 17

20

21 2. Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις των τεκμαρτών ενοικίων στην Ελλάδα 2.1 Εισαγωγή Τα τεκμαρτά ενοίκια είναι από τα μεγαλύτερα σε σημασία ιδιωτικά μη χρηματικά εισοδήματα σε όλες τις χώρες. Ως τεκμαρτό ενοίκιο ορίζεται το ενοίκιο που θα πλήρωνε ο ιδιοκτήτης ενός σπιτιού αν δεν ήταν ιδιοκτήτης και πλήρωνε ενοίκιο. Το ποσό αυτό αντανακλά τη χρηματική αξία των υπηρεσιών στέγασης που απολαμβάνει ένα νοικοκυριό το οποίο ιδιοκατοικεί. Η ιδιοκατοίκηση αυξάνεται σταθερά στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες τις τελευταίες δεκαετίες. Η κατανάλωση υπηρεσιών στέγασης έχει πολύ μεγάλη σημασία στην οικονομική ευημερία των νοικοκυριών. Κατά συνέπεια, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλές μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το αναδιανεμητικό αποτέλεσμα των τεκμαρτών ενοικίων είναι αρκετά σημαντικό (Wollf, Smeeding et al., Yates, Saunders and Siminski, Buckley and Gurenko, Frick and Grabka, 2003, Gasparini and Escudero, Saarima, 2006). Καμία παρόμοια μελέτη, που να εξετάζει με λεπτομέρεια τις αναδιανεμητικές επιπτώσεις των τεκμαρτών ενοικίων στην Ελλάδα, δεν έχει υλοποιηθεί έως τώρα. Αυτό συνιστά μια σημαντική παράλειψη, αν λάβει κανείς υπόψη του τη μεγάλη έκταση της ιδιοκατοίκησης στη χώρα. 2.2 Μεθοδολογία Η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών παρέχει πολύτιμη πληροφόρηση για την εκτίμηση των τεκμαρτών ενοικίων. Η πληροφόρηση αυτή περιλαμβάνει στοιχεία για τα χαρακτηριστικά των σπιτιών (όπως το μέγεθος, το έτος ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 19

22 κατασκευής, ο τύπος της κατοικίας και οι βασικές ανέσεις). Τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με τα πραγματικά ενοίκια που πληρώνουν οι ενοικιαστές αποτελούν, όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω, τη βασική εισροή του μοντέλου ηδονικής παλινδρόμησης (hedonic regression), το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση των τεκμαρτών ενοικίων. Η βάση δεδομένων παρέχει επιπλέον τις υποκειμενικές αξιολογήσεις των ιδιοκτητών για την αξία των τεκμαρτών ενοικίων τους. Τέλος, στην ίδια βάση δεδομένων περιέχονται οι δαπάνες για επισκευές και συντήρηση των σπιτιών, καθώς και η αξία των τόκων των στεγαστικών δανείων. Τα νοικοκυριά έχουν χωριστεί σε τρεις κατηγορίες: στους ιδιοκτήτες, στους ιδιοκτήτες που αποπληρώνουν ακόμη το στεγαστικό τους δάνειο και τέλος στους ελεύθερους ενοίκους, στους οποίους το σπίτι όπου διαμένουν παρέχεται δωρεάν από κάποιον τρίτο (π.χ. από την οικογένεια ή τον εργοδότη) Μέθοδοι εκτίμησης των τεκμαρτών ενοικίων Τρεις μέθοδοι κυρίως συναντώνται στη σχετική βιβλιογραφία: Α) Η μέθοδος του ισοδύναμου ενοικίου (rental equivalence method) Η λογική αυτής της μεθόδου είναι ότι οι ιδιοκτήτες θα έπρεπε να πληρώνουν ενοίκιο για την κατοικία στην οποία διαμένουν αν δεν ήταν ιδιοκτήτες. Αυτό το υποθετικό ενοίκιο συνιστά ένα εισοδηματικό πλεονέκτημα για τα νοικοκυριά τα οποία ιδιοκατοικούν. Η μέθοδος λειτουργεί ως εξής: Αρχικά εστιαζόμαστε στο επιμέρους δείγμα των ενοικιαστών και εκτιμάμε ένα μοντέλο προσδιορισμού του ενοικίου ως προς τα χαρακτηριστικά του σπιτιού (ηδονική παλινδρόμηση). Στη συνέχεια το εκτιμώμενο μοντέλο εφαρμόζεται στο δείγμα των ιδιοκτητών έτσι ώστε να υπολογιστούν τα ακαθάριστα τεκμαρτά ενοίκια. Τέλος, τα κόστη ιδιοκτησίας αφαιρούνται, για να καταλήξουμε στα καθαρά τεκμαρτά ενοίκια, που είναι η εισροή της ανάλυσης. Β) Η μέθοδος της κεφαλαιακής αγοράς Η προσέγγιση αυτή αντιμετωπίζει το σπίτι ως επενδυτικό αγαθό. Συνεπώς, η απόδοσή του μπορεί να συγκριθεί με την απόδοση μιας επένδυσης αντίστοιχου κινδύνου. Σύμφωνα με την οικονομική θεωρία, αν οι αγορές κεφαλαίου είναι ανταγωνιστικές, τότε το κεφάλαιο θα μετακινείται ελεύθερα μεταξύ διαφορετικών επενδύσεων έτσι ώστε οι προσαρμοσμένες στον κίνδυνο αποδόσεις να εξισορροπηθούν. Άρα η τεκμαρτή απόδοση ενός σπιτιού θα πρέπει να είναι ίση με 20 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 6

23 την απόδοση ενός περιουσιακού στοιχείου αντίστοιχου ρίσκου, όπως είναι ένα δημόσιο ομόλογο. Η μέθοδος προϋποθέτει ότι από την τρέχουσα αξία του ακινήτου θα αφαιρεθεί η αξία του στεγαστικού δανείου που δεν έχει αποπληρωθεί και το υπόλοιπο ποσό θα πολλαπλασιαστεί με το κατάλληλο επιτόκιο. Αλγεβρικά: IR = i * (V M), αν V M > 0 0, αν V M 0, όπου i είναι το ονομαστικό επιτόκιο, V είναι η αξία του ακινήτου και M είναι η εκκρεμούσα οφειλή. Γ) Η μέθοδος της υποκειμενικής αξιολόγησης Τα άτομα ερωτώνται απευθείας για την υποθετική αξία του τεκμαρτού ενοικίου του σπιτιού τους. Στην περίπτωση της ΕΟΠ, οι συνεντευξιαζόμενοι ερωτήθηκαν: «Πόσο ενοίκιο θα ήσασταν διατεθειμένοι να πληρώσετε για ένα σπίτι όμοιο με το δικό σας;». Από τις υποκειμενικές αξιολογήσεις των ιδιοκτητών αφαιρούνται τα κόστη ιδιοκτησίας έτσι ώστε να υπολογιστούν οι καθαρές αξίες. Παρά την απλότητά της, η μέθοδος της υποκειμενικής αξιολόγησης μπορεί να είναι προβληματική. Είναι πολύ πιθανόν τα άτομα να μη γνωρίζουν τις τρέχουσες τιμές στις αγορές ακινήτων και έτσι να υποεκτιμήσουν ή να υπερεκτιμήσουν το τεκμαρτό ενοίκιο της οικίας τους. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να είναι πιο έντονο σε ηλικιωμένα νοικοκυριά ή σε αγροτικά νοικοκυριά όπου δεν υπάρχει συγκρίσιμη αγορά ενοικίων. Ένα πιθανό σφάλμα μπορεί να προέλθει από την τάση των ιδιοκτητών να μεροληπτούν υπέρ της ιδιοκτησίας τους. Για παράδειγμα, πολλοί ιδιοκτήτες μπορεί να πιστεύουν ότι υπερεκτιμώντας συστηματικά την αξία της περιουσίας τους μπορούν να επηρεάσουν τις προσδοκίες της αγοράς για την κίνηση των τιμών. Όπως και να έχει, οι περισσότεροι μελετητές προτιμούν να μη χρησιμοποιούν τις υποκειμενικές αξιολογήσεις των νοικοκυριών στην ανάλυσή τους. Η παρούσα μελέτη υιοθετεί τη μέθοδο του ισοδύναμου ενοικίου ως βασική μέθοδο εκτίμησης της αξίας των τεκμαρτών ενοικίων. Η μέθοδος της υποκειμενικής αξιολόγησης χρησιμοποιείται μόνο στο πλαίσιο της ανάλυσης ευαισθησίας ως εναλλακτικός τρόπος υπολογισμού. Η μέθοδος της κεφαλαιακής αγοράς δεν υλοποιήθηκε λόγω της ελλιπούς πληροφόρησης αναφορικά με την αξία των ακινήτων. ΑΝΑΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 21

24 2.2.2 Το μοντέλο ηδονικής παλινδρόμησης Για την εκτίμηση της αξίας των τεκμαρτών ενοικίων στην Ελλάδα έχει χρησιμοποιηθεί ένα μοντέλο ηδονικής παλινδρόμησης. Η ηδονική τιμολόγηση (hedonic pricing) έχει τις ρίζες της στη θεωρία του Lancaster (1966). Σύμφωνα με την εν λόγω θεωρία, τα άτομα αντλούν χρησιμότητα από τα χαρακτηριστικά ενός αγαθού και όχι από το αγαθό αυτό καθ εαυτό. Κατά συνέπεια η τιμή του αγαθού μπορεί να εκφραστεί ως συνάρτηση των χαρακτηριστικών του αγαθού. Το μοντέλο που υιοθετούμε αποτελεί εφαρμογή της θεωρίας αυτής. Ο φυσικός λογάριθμος του ενοικίου είναι η εξαρτημένη μεταβλητή του μοντέλου, ενώ οι επεξηγηματικές μεταβλητές είναι τα χαρακτηριστικά του σπιτιού. Η γενική ιδέα είναι να εκτιμήσουμε ένα μοντέλο προσδιορισμού της τιμής του ενοικίου στο δείγμα των ενοικιαστών και να το εφαρμόσουμε στο υπόλοιπο δείγμα των ιδιοκτητών, έτσι ώστε να υπολογίσουμε το τεκμαρτό ενοίκιο των ιδιοκτητών. Ο πιο απλός τρόπος εκτίμησης του μοντέλου είναι μια απλή γραμμική παλινδρόμηση στο δείγμα των ενοικιαστών, κάτι τέτοιο όμως ενδεχομένως να εισαγάγει σφάλμα μεροληψίας (selectivity bias) στις εκτιμήσεις. Ο λόγος είναι ότι τα άτομα επιλέγουν να νοικιάσουν ή να αγοράσουν ένα ακίνητο, με αποτέλεσμα το δείγμα των ενοικιαστών ενδεχομένως να μην είναι τυχαίο. Η οικονομετρική θεραπεία του προβλήματος αυτού έχει βρεθεί από τον Heckman (1979) και έγκειται στην ενσωμάτωση μιας εξίσωσης επιλογής (selection equation) στο μοντέλο. Τα ακόλουθα βήματα περιγράφουν λεπτομερώς τη διαδικασία: Βήμα 1: Εκτιμάμε ένα δισταδιακό μοντέλο γραμμικής παλινδρόμησης του φυσικού λογαρίθμου του ενοικίου στα χαρακτηριστικά του σπιτιού. Το ενοίκιο που χρησιμοποιείται ως εξαρτημένη μεταβλητή είναι το πραγματικό ενοίκιο που παρατηρούμε στο δείγμα των ενοικιαστών. Το σφάλμα μεροληψίας αντιμετωπίζεται με τη χρήση μιας εξίσωσης επιλογής. Ηδονική εξίσωση: Υ = Xb + u 1 (1) Εξίσωση επιλογής: s = 1[if zγ + u 2 > 0] (2), όπου Υ είναι ο φυσικός λογάριθμος του ακαθάριστου ενοικίου, Χ είναι το διάνυσμα που περιλαμβάνει τα χαρακτηριστικά των σπιτιών, ενώ z είναι το διάνυσμα που περιλαμβάνει μεταβλητές σχετικές με τη διαδικασία επιλογής. Η συσχέτιση μεταξύ των διαταρακτικών όρων u 1 και u 2 είναι η γενεσιουργός αιτία της ύπαρξης σφάλματος μεροληψίας. Η διαδικασία αντιμετώπισης του προβλήματος περιλαμβάνει δύο στάδια: 22 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 6

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς 21.11.2005 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2004/2005

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: Θ. Μητράκος Θ. Γεωργιάδης Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών Αθήνα, Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου στατιστικού σχεδίου δράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 2 / 11 / 2012 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2011 Οικονομική ανισότητα Από την Ελληνική Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 2 / 11/2012 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2011 Δείκτες συνθηκών διαβίωσης Από την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αν και η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας εθεωρείτο στο παρελθόν, ως κοινωνικό αγαθό, σήµερα βασίζεται σε ιδιωτικοοικονοµικά κριτήρια και στην ύπαρξη ασφάλισης. Είναι λοιπόν φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Ημερομηνία παράδοσης: Ερωτήσεις πολλαπλών

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1.1 Τι είναι η κοινωνικο-οικονομική αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 9/ 12/2010 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2009 Δείκτες συνθηκών διαβίωσης Από την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2013:

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2013: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 18 / 11 / 2014 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2013 (Περίοδος αναφοράς εισοδήµατος 2012) Υλική στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ Η επιλογή της κατάλληλης εκτιμητικής μεθόδου ακινήτων αποτελεί μία «λεπτή» διαδικασία που εξαρτάται κυρίως από τη φύση και τις προοπτικές του κάθε ακινήτου.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ-ΕΚΤΟ ΕΚΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ-ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της

Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της Πάνος Τσακλόγλου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών & Θεόδωρος Μητράκος Τράπεζα της Ελλάδος ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 1.12.2006 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2004/2005 ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ ΠΟΤΑ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Βασικές Υποθέσεις (i) Οι αγορές όλων των αγαθών είναι τέλεια ανταγωνιστικές. Οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

στο Real Estate των Τραπεζών Παναγιώτης Γαλογάβρος Πολιτικός Μηχανικός

στο Real Estate των Τραπεζών Παναγιώτης Γαλογάβρος Πολιτικός Μηχανικός Ο Πολύπλευρος ρόλος του Εκτιμητή Μηχανικού στο Real Estate των Τραπεζών Παναγιώτης Γαλογάβρος Πολιτικός Μηχανικός ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Το σύνολο των ακινήτων που απαρτίζουν τα χαρτοφυλάκια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 7 ΟΥ & 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ ΕΠΑ.Λ Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις σηµειώνοντας το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2012:

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2012: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 9 / 12 / 2013 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2012 (Περίοδος αναφοράς εισοδήµατος 2011) Οικονοµική ανισότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών

Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 11/2012 3-2013 Τα δάνεια των ελληνικών νοικοκυριών 2012 Ημερομηνία δημοσίευσης 26/2/2013 www.publicissue.gr Η Public Issue ιδρύθηκε το 2001. Εξειδικεύεται στην πολιτική και εκλογική έρευνα κοινής γνώμης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2010

ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2010 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Δ Ε Λ Τ Ι Ο Πειραιάς, 2 / 11 / 2012 Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2010 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνονται τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 2 Κλάδοι Οικονομικής (i) Μικροοικονομική: Αποφάσεις ατομικών νοικοκυριών- Επιχειρήσεων (ii) Μακροοικονομική: Μελέτη οικονομίας ως συνόλου Βασικά Ζητήματα που απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 Έκδοση 01 9/1/2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Economics of education)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Economics of education) ΟΡΙΣΜΟΣ Η οικονομική αντιμετώπιση των φαινομένων που απασχολούν την παιδαγωγική-εκπαιδευτική διαδικασία ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Economcs of educaton) ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Αθανάσιος Κατσής Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 1. Συνολικά εισοδήματα (σε εκατ. ) 2008 2012 Μεταβολή % Σύνολο εισοδήματος: 120,789 93,481-22.6

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 1 ΤΟΜΟΣ ΚΑΘΑΡΑ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΞΙΑ Η καθαρή Παρούσα Αξία ισούται με το άθροισμα προεξοφλημένων καθαρών ταμειακών

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2012

ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Πειραιάς, 29 / 11 / 2013 Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2012 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνονται τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου Επιθ. Κοιν. Ερευνών, 88, 1995, 85-99 Εύρος I. Αημητριάδης* Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εξασφάλιση βασικών αναγκών στη λιγότερο εύπορη μερίδα του πληθυσμού αποτελεί μία από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ

1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ πόσες μετακινήσεις δημιουργούνται σε και για κάθε κυκλοφοριακή ζώνη; ΟΡΙΣΜΟΙ μετακίνηση μετακίνηση με βάση την κατοικία μετακίνηση με βάση άλλη πέρα της κατοικίας

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2010-11 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2008

ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 8 / 10 / 2010 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2008 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνονται τα αποτελέσµατα της δειγµατοληπτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 5 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 5 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ SOS & ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΩΝ 5 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ www.dap papei.gr 2 ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Τι θα γράψω: Στις εξετάσεις τα θέματα περιλαμβάνουν ερωτήσεις και ασκήσεις (κυρίως ασκήσεις) όπου

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 2004-2005

Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 2004-2005 Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 24-25 Τίτλος Τα ποσοστά στην Εφορία (Μια πρόταση διδασκαλίας των ποσοστών στo Σ.Δ.Ε.) Σκοποί και Στόχοι 1. Να εξοικειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Περίγραµµα κεφαλαίου Εθνικοί λογαριασµοί εισοδήµατος: Οι µετρήσεις του προϊόντος, του εισοδήµατος και της δαπάνης Ακαθάριστο εγχώριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Διάλεξη 12 Νίκος Θεοχαράκης Δεκέμβριος 2014 Μέτρηση κόστους ζωής Το κόστος ζωής σε νομισματικές μονάδες μπορεί να αυξάνεται ενίοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - 2011 Δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την εκπαίδευση (έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών 2004 & 2008)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - 2011 Δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την εκπαίδευση (έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών 2004 & 2008) Έργο : ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - 2011 Δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την εκπαίδευση (έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών 2004 & 2008) Πηγές ερευνητικών δεδομένων : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2012:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2012: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 / 12 / 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΕΤΟΥΣ (Περίοδος αναφοράς εισοδήματος ) Δείκτες συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Οικονομικά της Εκπαιδευσης Ακαδημαικό έτος 2013-2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Εισαγωγικά Οικονομική επιστημη και εκπαίδευση Τα οικονομικά της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODEL)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODEL) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODL) Ορισμός και μέτρηση της διάρκειας H διάρκεια ενός χρηματοοικονομικού προϊόντος είναι ο μέσος σταθμικός χρόνος που απαιτείται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φορολογική βάση

Τι είναι φορολογική βάση Διάλεξη 1 Αρχές φορολογίας 1 Πίνακας.3. Ελλάδα: Εξέλιξη φορολογικών εσόδων σε εκατ. ευρώ 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Σύνολο φορολογικών εσόδων 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Φόροι από εισόδημα και κέρδη

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου»

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή 2013 [Πρόλογος] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 2012-2013 Μ.Επ. ΟΕ0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Μαρί-Νοέλ Ντυκέν, Επ. Καθηγητρία

Διαβάστε περισσότερα

O ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟΥ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (ΑΕΠ) ΩΣ ΔΕΙΚΤΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ.

O ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟΥ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (ΑΕΠ) ΩΣ ΔΕΙΚΤΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ. O ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟΥ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (ΑΕΠ) ΩΣ ΔΕΙΚΤΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ. Η πληροφόρησή μας δεν είναι ποιοτική, αλλά ποσοτική σε κάθε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Στατιστικά κριτήρια επιλογής υποδειγμάτων Παράδειγμα Θεωρήστε τον παρακάτω πίνακα ο οποίος δίνει τις ροές επενδυτικών σχεδίων λήξης μιας περιόδου στο μέλλον, όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα