ΟΙ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΑ, ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΚΑΡΕΑ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΣΚΟΝΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΑ, ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΚΑΡΕΑ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΣΚΟΝΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΑ, ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΚΑΡΕΑ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΣΚΟΝΗΣ Καρπέλης Ευστράτιος Σαμπάνης Χρήστος Εισηγήτρια: Δρ Μ. Βασαρμιδάκη ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

2 Περίληψη Η αλλεργία, μια νόσος που έρχεται από τα βάθη των αιώνων, αποτελεί ένα από τα πλέον καίρια προβλήματα υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Την τελευταία 20ετία η συχνότητα των αλλεργικών παθήσεων στις χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου έχει διπλασιασθεί έως και τετραπλασιασθεί, γεγονός που έχει κάνει πολλούς να μιλούν για τη νέα επιδημία του 21ου αιώνα. Υπολογίζεται ότι οι αλλεργίες και το άσθμα προσβάλλουν περίπου ένα στους εννέα ενηλίκους και ένα στα πέντε παιδιά με αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, στην εργασία και στη σχολική παρακολούθηση / αποδοτικότητα και μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και θάνατο. Σημαντικοί παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη αλλεργικών νοσημάτων είναι τα τρόφιμα, τα φυτά και τα ακάρεα της οικιακής σκόνης. Τα αλλεργικά άτομα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά, να επισκεφθούν οπωσδήποτε ένα ιατρό αλλεργιολόγο και να προσαρμόσουν τον τρόπο ζωής τους έτσι, ώστε να εφαρμόζουν ορισμένα απλά μέτρα προστασίας, ανάλογα με το είδος της αλλεργίας τους. Σε κάθε περίπτωση πάντως πρέπει να σημειωθεί ότι η επιστήμη της αλλεργιολογίας έχει προχωρήσει πολύ στις μέρες μας, παρέχοντας στους ιατρούς, συνεπώς και στους ασθενείς, πολλές επιλογές τόσο για τη διάγνωση, όσο και για την αντιμετώπιση των αλλεργικών παθήσεων. Λέξεις-Κλειδιά: αλλεργία, αλλεργιογόνα, αλλεργιογόνα τρόφιμα, αλλεργιογόνα φυτά, αλλεργιογόνοι γυρεόκοκκοι, ακάρεα οικιακής σκόνης, αλλεργική ρινίτιδα, αλλεργικό άσθμα. 2

3 Abstract Allergy, an age-long disease, is considered nowadays as one of the most major health problems worldwide. In the last 20 years, the frequency of allergy diseases in the developed world has doubled or even quadruplicated. As a result, many scientists consider allergies as the new epidemic of the 21 st century. It is calculated that allergies and asthma affect approximately one out of every nine adults and one out of every five children, with negative consequences in their quality of life, their occupation and school attendance/effectiveness, while they can even be fatal. Important factors that cause the development of allergic diseases are food, plants and house dust mites. Allergic people should be very careful, they should definitely visit an allergist-immunologist and they should adjust their way of life so as to involve some simple safety measures, depending on their type of allergy. In any case it should be mentioned that nowadays the science of allergology has advanced a great deal, providing doctors with a big range of options, regarding both the diagnosis and the treatment of allergic diseases. Keywords: allergy, allergens, food allergens, plant allergens, plant pollen allergens, pellitory, olive, house dust mites, allergic rhinitis, allergic asthma. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή Αλλεργίες και αλλεργιογόνα Αλλεργία Αλλεργιογόνα Παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση αλλεργίας Αιτίες για την πρόσφατη έξαρση των αλλεργιών στην Ελλάδα Αλλεργίες από τα φυτά και τα τρόφιμα Αλλεργίες από τρόφιμα Ανάπτυξη ακάρεων σε αποθηκευμένα τρόφιμα Αλλεργίες από τα φυτά Τα κυριότερα φυτά αλλεργιογονικής σημασίας στην Ελλάδα Αλλεργίες από τα ακάρεα της σκόνης Χημική σύσταση της σκόνης του σπιτιού Είδη ακάρεων Αλλεργιογόνα ακάρεων Διάγνωση και θεραπεία Αντιμετώπιση Συμπεράσματα...51 Βιβλιογραφία

5 Εισαγωγή Ο λόγος που διαλέξαμε να ασχοληθούμε με τις αλλεργίες που οφείλονται σε φυτά, σε τρόφιμα και σε ακάρεα οικιακής σκόνης, είναι τόσο η επικαιρότητα, όσο και η επικινδυνότητά τους. Αλλεργία: ονομάζεται η παθολογική (υπερβολική) ευαισθησία του οργανισμού στην επίδραση κάποιων παραγόντων που υπάρχουν στο περιβάλλον μας. Οι παράγοντες αυτοί ονομάζονται αλλεργιογόνοι, χωρίς πάντα να προκαλούν αλλεργίες όμοιες σε όλους τους οργανισμούς. Τα αλλεργικά νοσήματα είναι γνωστά από την αρχαιότητα και πρώτος ο Ιπποκράτης περιγράφει περιπτώσεις ατόμων που δεν "ανέχονταν" ορισμένα τρόφιμα γεγονός που τους προκαλούσε στομαχικές διαταραχές. Μόλις τα τελευταία 50 χρόνια κατέστη δυνατό να αποκρυπτογραφηθεί το πώς η έκθεση ενός ευπαθούς ατόμου σε κάποιο αλλεργιογόνο μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη αλλεργικών συμπτωμάτων. Οι εξελίξεις της βιοτεχνολογίας και της κυτταρικής και μοριακής βιολογίας σε συνδυασμό με την έρευνα στους τομείς της ανοσολογίας, της βιοχημείας, της γενετικής και της φαρμακολογίας έδωσαν απαντήσεις όσον αφορά στην αιτιολογία και στην παθογένεση των αλλεργικών παθήσεων. Οι αλλεργίες την τελευταία 10ετία έχουν υπερδιπλασιασθεί, ενώ μερικά ενδιαφέροντα επιδημιολογικά στοιχεία δίνονται παρακάτω (http://www.neo.gr): Οι αλλεργίες προσβάλλουν 50 εκατ. στις ΗΠΑ και 35% των Ευρωπαίων. Οι αλλεργίες είναι η έκτη αιτία χρόνιας νόσου. Το άσθμα προσβάλλει 15 εκατ. στις ΗΠΑ και το 2,5% (Φιλανδία) έως 17,5% (Ελβετία) του πληθυσμού στην Ευρώπη. Περίπου 5 10% των Ελλήνων υποφέρουν από άσθμα. Το άσθμα είναι η πρώτη αιτία σχολικής απουσίας και η τέταρτη κατά σειρά αιτία απουσίας από την εργασία. Στις ΗΠΑ το άσθμα ευθύνεται για θανάτους το έτος. Η αλλεργική ρινίτιδα προσβάλλει 15 20% των ατόμων ηλικίας κάτω των 30 ετών στην Ευρώπη και Ελλάδα και είναι η πιο συχνή χρόνια νόσος στα παιδιά. Η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) έχει αυξηθεί στα 10-12% του πληθυσμού στην Ευρώπη και 5

6 Αλλεργία στο νικέλιο προσβάλλει το 1% του γενικού πληθυσμού και το 10-25% του γυναικείου πληθυσμού. Με τους ρυθμούς αυτούς υπολογίζεται ότι μέχρι το έτος 2015 το 50% των Ευρωπαίων θα έχει κάποια αλλεργική νόσο. Η κατάσταση έχει δημιουργήσει μεγάλη ανησυχία στους διεθνείς οργανισμούς δημόσιας υγείας, καθώς το κόστος αντιμετώπισης των αλλεργικών παθήσεων είναι τεράστιο. Ήδη στην Ε.Ε. δαπανώνται για τα αλλεργικά νοσήματα περίπου 29 δισεκατομμύρια Ευρώ το χρόνο. Ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά τις αλλεργίες ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον αλλά και επίκαιρο ζήτημα, είναι το γεγονός ότι η επιστήμη της αλλεργιολογίας εξελίσσεται συνεχώς. Στο πρώτο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται μια εισαγωγική περιγραφή της αλλεργίας και των διαφόρων αλλεργιογόνων που την προκαλούν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις αιτίες έξαρσης των αλλεργιών στην Ελλάδα. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα είδη τροφίμων και φυτών που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργική αντίδραση. Ακόμη περιγράφονται αναλυτικά τα συμπτώματα που προκαλούνται σε κάθε περίπτωση και οι διάφοροι τρόποι διάγνωσης και αντιμετώπισης. Στο τρίτο κεφαλαίο παρουσιάζονται οι αλλεργίες που προκαλούνται στον άνθρωπο από τα ακάρεα της οικιακής σκόνης. Περιγράφονται αναλυτικά τα ακάρεα της οικιακής σκόνης και κυρίως τα είδη εκείνα που προκαλούν συχνότερα αλλεργικές αντιδράσεις και αναπτύσσεται η συμπτωματολογία των αντιδράσεων αυτών, καθώς και οι προτεινόμενοι τρόποι διάγνωσης και θεραπείας, ενώ παρατίθενται και ορισμένα μέτρα αντιμετώπισης και περιορισμού των πληθυσμών των ακάρεων. Στο τέταρτο κεφάλαιο εξάγονται κάποια γενικά συμπεράσματα, που αφορούν σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις. 6

7 1. Αλλεργίες και αλλεργιογόνα 1.1 Αλλεργία Η αλλεργία είναι μια ανώμαλη, μεταβαλλόμενη και ειδική αντίδραση του οργανισμού, λόγω παθολογικής ευαισθησίας του προς μια ιδιαίτερη ουσία ή ουσίες, που είναι γνωστές ως αλλεργιογόνα (www.gelis.gr). Η αντίδραση αυτή χαρακτηρίζεται ανώμαλη, γιατί μόνο τα αλλεργικά άτομα εκδηλώνουν συμπτώματα, όταν εκτίθενται σε αυτές τις ουσίες, οι οποίες είναι ακίνδυνες για τα μη αλλεργικά άτομα. Η αντίδραση είναι μεταβαλλόμενη και αυτό γιατί, αντίθετα από ότι συνήθως πιστεύει το κοινό, κανείς δεν γεννιέται πάσχοντας από αλλεργία. Η αλλεργία είναι πάντοτε επίκτητη, αλλά η προδιάθεση είναι κληρονομική. Η αλλεργία είναι ειδική αντίδραση. Ενώ όλοι οι άνθρωποι εκτίθενται σε χιλιάδες ουσίες του περιβάλλοντος, με τις οποίες θα μπορούσε να προκληθεί κάποια αλλεργία, εν τούτοις ελάχιστοι άνθρωποι, ακόμη και οι πιο έντονα αλλεργικοί είναι ευαίσθητοι ταυτόχρονα σε πολλά αλλεργιογόνα. Συνήθως oι αλλεργικοί είναι ευαίσθητοι σε πολύ μικρό αριθμό αλλεργιογόνων. Η αλλεργική αντίδραση μπορεί να είναι ειδική ακόμη και για το είδος του αλλεργιογόνου που προκαλεί την αλλεργία. Έτσι λοιπόν ένα άτομο με αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να είναι ευαίσθητο στη γύρη κάποιου αγρωστώδους (χόρτου) και να μην είναι σε άλλα είδη γρωστωδών. Η αλλεργία είναι προϊόν ευαισθησίας. Αυτό σημαίνει ότι η αντίδραση και τα κλινικά συμπτώματα μπορεί να προκληθούν και με την παρουσία πολύ μικρής ποσότητας αλλεργιογόνου. Για παράδειγμα, σχεδόν ο καθένας αν ξεσκονίσει ένα σκονισμένο ράφι, θα φταρνιστεί. Αυτό οφείλεται στον έντονο ερεθισμό των νευρικών απολήξεων του ρινικού βλεννογόνου, που συμβαίνει κα όταν εισπνέεται π.χ. πιπέρι και δεν είναι αλλεργία. Μιλάμε όμως για πιθανή αλλεργία, όταν το φτάρνισμα αρχίζει μόλις ξαπλώσει κάποιος να κοιμηθεί στο κρεβάτι του, παρά το γεγονός ότι τα κλινοσκεπάσματα είναι καθαρά και το στρώμα του καθαρίζεται καθημερινά με ηλεκτρική σκούπα. Τα φταρνίσματα αυτά προκαλούνται από τα αλλεργιογόνα των ακάρεων της σκόνης του σπιτιού, τα οποία υπάρχουν φυσιολογικά σε κάθε κρεβάτι. 7

8 Η ευαισθητοποίηση ενός ατόμου ξεκινάει αρκετές ημέρες μετά τη γέννησή του, με την πρώτη έκθεσή του σε κάποιο αλλεργιογόνο και συνοδεύεται από την παραγωγή ενός ειδικού τύπου αντισώματος, που λέγεται ανοσοσφαιρίνη Ε (ΙgE). Όταν το άτομο επανεκτεθεί στο ίδιο αλλεργιογόνο, μετά από παρέλευση μικρού χρονικού διαστήματος, τότε με τη μεσολάβηση ορισμένων κυττάρων του σώματος, που λέγονται μαστοκύτταρα προκαλείται η ένωση των αλλεργιογόνων και των ειδικών γι αυτά ΙgE αντισωμάτων πάνω στα μαστοκύτταρα κάποιου οργάνου (π.χ. μύτη, βρόγχοι, δέρμα, κλπ). Η αντίδραση μεταξύ των αλλεργιογόνων και των ΙgΕ αντισωμάτων προκαλεί την απελευθέρωση ουσιών από τα μαστοκύτταρα, όπως η ισταμίνη, η οποία προκαλεί τα αλλεργικά συμπτώματα στη μύτη (αλλεργική ρινίτιδα) ή στους βρόγχους (αλλεργικό άσθμα) ή στο δέρμα (κνησμός, κνίδωση, έκζεμα) ή στα μάτια (αλλεργική επιπεφυκίτιδα) ή μέσα στα αυτιά (εκκριτική μέση ωτίτιδα) ή στις παραρρίνιες κοιλότητες (ρινοκολπίτιδα, ιγμορίτιδα, μετωπιαία κολπίτιδα, ηθμοειδίτιδα, σφηνοειδίτιδα) ή στο λάρυγγα (αλλεργική λαρυγγίτιδα) ή σε πολλούς ιστούς και όργανα του σώματος ταυτόχρονα (αναφυλαξία, αναφυλακτικό σοκ). Συμπτώματα Τα συμπτώματα των αλλεργιών που εμφανίζονται από μεταδιδόμενες μέσω του αέρα ουσίες είναι: Φτέρνισμα που συχνά συνοδεύεται από κλειστή μύτη. Καταρροή από μύτη, φαγούρα στα μάτια, τη μύτη και στο λάρυγγα, αλλεργικό «μαύρισμα του ματιού» (μαύροι κύκλοι γύρω από τα μάτια, που προκαλούνται από αυξημένη ροή αίματος κοντά στα ιγμόρεια). «Αλλεργικός χαιρετισμός» (σε ένα παιδί, το διαρκές ανοδικό τρίψιμο της μύτης που δημιουργεί σημάδι στη μύτη). Μάτια που δακρύζουν. Επιπεφυκίτιδα (μια φλεγμονή της μεμβράνης του ματιού, που επικαλύπτει τα βλέφαρα. Δημιουργεί πρησμένα μάτια, κόκκινα στην άκρη και κρούστα στα βλέφαρα). Υπερβολική παραγωγή βλέννας, που μπορεί να καταλήξει σε αλλεργική ρινίτιδα. Δύσπνοια (οφείλεται σε βρογχόσπασμο). Συρίττουσα αναπνοή. 8

9 1.2 Αλλεργιoγόνα Τα Αλλεργιογόνα είναι πρωτεϊνικές ουσίες που έχουν εντοπιστεί να προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις. Τα αλλεργιογόνα χωρίζονται σε κατηγορίες, ανάλογα με την προέλευσή τους: 1) Βιολογικά (μικρόβια, ιοί, μύκητες, διάφορα παρασκευάσματα ορών, εμβόλια) 2) Φαρμακευτικά (φάρμακα ή παρασκευάσματα) 3) Σκόνη σπιτιού (ακάρεα, τρίχες, μαλλί, πιτυρίδα ζώων) 4) Γύρη φυτών 5) Τρόφιμα 6) Βιομηχανικά (χημικές ουσίες, κ.λ.π.). Τα πιο συνηθισμένα αλλεργιογόνα είναι: Οι γυρεόκοκκοι των ανεμόφιλων φυτών, δηλαδή των φυτών των οποίων ο πολλαπλασιασμός επιτυγχάνεται με τη μετακίνηση της γύρης τους με τη βοήθεια του ανέμου, Τα αλλεργιογόνα των ακάρεων της σκόνης του σπιτιού, Τα επιθήλια των οικόσιτων ζώων (σκύλος, γάτα), Διάφοροι μύκητες που αιωρούνται στον ατμοσφαιρικό αέρα, Διάφορα φάρμακα, Τα συστατικά ορισμένων τροφίμων (των ψαριών, αυγών, γάλακτος, ξηρών καρπών, ορισμένων φρούτων ή λαχανικών). Τα τσιμπήματα των μελισσών και των σφηκών μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις με μοιραία αποτελέσματα, σε σπάνιες περιπτώσεις. Μερικές ουσίες μπορούν να δράσουν ως αλλεργιογόνα, χωρίς να είναι πρωτεϊνικές ουσίες. Μετατρέπονται όμως σε αλλεργιογόνα, όταν ενώνονται μέσα στο σώμα με κάποια πρωτεΐνη του σώματος. Σε αυτή την περίπτωση τα αλλεργιογόνα λέγονται απτίνες. Στις απτίνες περιλαμβάνονται τα φάρμακα, διάφορα μέταλλα, διάφορες χημικές ουσίες, χρωστικές, καλλυντικά και αρώματα. 9

10 Τα αλλεργιογόνα ταξινομούνται ανάλογα με την πύλη εισόδου τους στον ανθρώπινο οργανισμό και εισέρχονται από: Αναπνευστικό σύστημα: π.χ. γύρεις, σπόρια μυκήτων, ακάρεα οικιακής σκόνης, επιθήλια ζώων Δέρμα: π.χ. φυτά, φάρμακα, κοσμήματα, καλλυντικά, χημικές ουσίες Πεπτικό σύστημα: π.χ. τροφές, φάρμακα Παρεντερικά: π.χ. φάρμακα, δηλητήριο εντόμων. 1.3 Παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση αλλεργίας Η αλλεργία επηρεάζεται από την κληρονομική προδιάθεση του ατόμου. Εμφανίζεται όμως με διαφορετική ένταση και διαφορετικά συμπτώματα στους απογόνους, δηλαδή θεωρείται ότι είναι επίκτητη. Την ιδιότητα που έχει κάποιος να αναπτύξει αλλεργία σε κάποια ουσία την αποκτά αφού έρθει σε επαφή με την αλλεργιογόνο ουσία και δεν εκδηλώνεται αμέσως, αλλά χρειάζεται μια περίοδο ευαισθητοποίησης και νέα επαφή με την ουσία αυτή. Το γενετικό υπόστρωμα του ατόμου παίζει σημαντικό ρόλο στη εκδήλωση των αλλεργικών συμπτωμάτων. Mια μεγάλη παρέκκλιση της δεξαμενής των γονιδίων προδιαθέτει περισσότερα άτομα στο να παράγουν μεγαλύτερες από το κανονικό ποσότητες ανοσοσφαιρίνης Ε (ΙgΕ). Το γεγονός αυτό οδηγεί σε αυξημένη έκφραση πολλών ατοπικών νόσων (αλλεργική ρινίτιδα, ατοπικό άσθμα και δερματίτιδα) (Holgate et al., 2003). Γι αυτό παίζει σημαντικό ρόλο η ύπαρξη αλλεργίας στα μέλη μιας οικογένειας. Τα άτομα που από κληρονομική προδιάθεση παράγουν αντισώματα IgE λέγονται ατοπικά και η κατάστασή τους ατοπική. Ο όρος ατοπία είναι συνώνυμος με τον όρο αλλεργία. Έχουν ενοχοποιηθεί διάφορα γονίδια για την προδιάθεση στην αλλεργία. Υπάρχουν πολλές θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν πως αναπτύσσονται οι αλλεργίες (www.gelis.gr). Άλλοι πάλοι επιχειρηματολογούν ότι η απουσία παρασίτων οδηγεί σε υπερευαισθησία του ανοσοποιητικού συστήματος. Άλλοι ισχυρίζονται ότι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις. Μερικοί πιστεύουν ότι ένοχη είναι η απουσία μητρικού θηλασμού. Τα άτομα που γίνονται αλλεργικά φαίνεται ότι μπορεί να είναι προδιατεθειμένα γενετικά και όταν βρεθούν κάτω από κατάλληλες περιβαλλοντικές 10

11 συνθήκες και αφθονία αλλεργιογόνων εκδηλώνουν αλλεργικά συμπτώματα σε οποιοδήποτε σημείο του σώματός τους. Οι σημαντικότεροι παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη αλλεργιών είναι οι ακόλουθοι: Το γενετικό υπόβαθρο Το περιβάλλον ανάπτυξης στην κατοικία κατά το πρώτο έτος της ζωής ενός παιδιού. Το παθητικό κάπνισμα των παιδιών από τους γονείς τους. Η πρόωρη εισαγωγή αλλεργιογόνων τροφών στο διαιτολόγιο του παιδιού. Η ρύπανση της ατμόσφαιρας, η πρόωρη διαβίωση βρεφών σε παιδικούς σταθμούς, η πρόωρη λήψη αντιβιοτικών και η γέννηση των παιδιών λίγο πριν από την έναρξη της άνοιξης και των ανθοφοριών των αλλεργιογόνων φυτών προάγει την αλλεργική ευαισθητοποίηση(howarth and Holmberg, 1995). Παράγοντες που φαίνεται να προλαβαίνουν την ανάπτυξη αλλεργιών είναι ορισμένες ιώσεις, όπως η ηπατίτιδα και η ιλαρά, η διαβίωση σε αγροτικές περιοχές, ιδίως κοντά σε στάβλους, η χρησιμοποίηση λακτοβακίλων και ορισμένα εμβόλια. Αυτό δίνει νόημα στην "υγιεινή θεωρία", στην οποία υποστηρίζεται ότι τα παιδιά που διαβιούν με τον αποκαλούμενο δυτικό τρόπο ζωής, που περιορίζει την έκθεσή τους στα αλλεργιογόνα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν κάποια αλλεργία. Επιπλέον, η έντονη έκθεση σε αλλεργιογόνα του σκύλου και της γάτας μέσα στην κατοικία μπορεί να προλάβει την ανάπτυξη αλλεργιών στα βρέφη (Weiss, 2002). Η μέτρια έκθεση στα συνηθισμένα αλλεργιογόνα της ατμόσφαιρας και τις αλλεργιογόνες τροφές σε συνδυασμό με τους άλλους παράγοντες που περιγράφηκαν πιο πάνω οδηγεί σε ευαισθητοποίηση του ατόμου και κλινική αλλεργία από την αρχή της ζωής. Η μέτρια έκθεση σε αλλεργιογόνα φαίνεται να είναι το κλειδί της πυροδότησης της ευαισθητοποίησης, καθώς σήμερα υπάρχουν αποδείξεις ότι η έντονη έκθεση σε αλλεργιογόνα στην αρχή της ζωής ασκεί προστατευτικό αποτέλεσμα κατά της αλλεργίας, όπως π.χ. της γάτας και του σκύλου. Παρά ταύτα στους κανόνες για την πρόληψη των αλλεργιών περιλαμβάνεται και η ελάχιστη έκθεση του ατόμου στα αλλεργιογόνα, κατά το πρώτο έτος της ζωής του. 11

12 1.4 Αιτίες για την πρόσφατη έξαρση των αλλεργιών στην Ελλάδα Η κατανάλωση εξωτικών τροφίμων (φρούτων και λαχανικών) και η ανεξέλεγκτη εισαγωγή καλλωπιστικών φυτών-ξένων προς το μεσογειακό κλίμα αποτελούν βασικούς παράγοντες για τον τετραπλασιασμό των αλλεργικών νοσημάτων στη χώρα μας. Πιο συγκεκριμένα, ένας στους τρεις κατοίκους της Αττικής αντιμετωπίζει κάποιας μορφής αλλεργία. Αυτό τονίστηκε και κατά τη διάρκεια Συνέντευξης Τύπου, η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 34ου Ετήσιου Πανελληνίου Συνεδρίου, της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών (http://chrisxx.com/forum/). Σύμφωνα με τα στοιχεία διαφόρων μελετών, η κατάσταση στη χώρα μας θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο, καθώς ακολουθούμε την πορεία των ανεπτυγμένων κρατών, τα οποία αντιμετώπισαν το ίδιο πρόβλημα στο παρελθόν (Αγγλία, Γαλλία, Σκανδιναβικές χώρες). Εκτός του γενετικού υποστρώματος, η συχνότητα και η νοσηρότητα της αλλεργίας εξαρτάται από τη συνεργική δράση πολλαπλών παραγόντων, ενδογενών και περιβαλλοντικών. Αλλεργιογόνα από το φυσικό ή το χημικό περιβάλλον μας, ερεθιστικές ουσίες ή σωματίδια και ρύποι στους χώρους διαβίωσης και επαγγελματικής ενασχόλησης, αλλαγές στη διατροφή και τρόπο διαβίωσης, που επήλθε στις αστικοποιημένες, πλούσιες σε καθημερινό άγχος, κοινωνίες -ιδιαίτερα τις δυτικού τύπου- έχουν συμβάλλει στην αύξηση των αλλεργικών νοσημάτων. Παρακάτω περιγράφονται ορισμένες από τις αιτίες που ευθύνονται για την έξαρση των αλλεργικών παθήσεων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Α) Εξωτικά τρόφιμα και καλλωπιστικά φυτά Τα ακτινίδια, οι μπανάνες και τα άλλα εξωτικά φρούτα που δεν ευδοκιμούσαν στη χώρα μας, είναι νέοι αλλεργιογόνοι παράγοντες που ευθύνονται πολύ συχνά για τροφικές αλλεργίες, που εκδηλώνονται με διαταραχές στο πεπτικό σύστημα, στο δέρμα και πιο σπάνια σε πολλαπλά συστήματα (γενικευμένη αναφυλαξία). Η ευρεία εισαγωγή δέντρων και άλλων φυτών για καλλωπιστικούς ή χρηστικούς σκοπούς, όπως κυπαρισσίδες στους περίγυρους των πολυκατοικιών ή το ευρέως διαδεδομένο «γκαζόν», έχει οδηγήσει στην εμφάνιση νέων ή και περισσοτέρων για τη γεωγραφική μας περιοχή αλλεργιογόνων, αφού ορισμένα από τα εισαγόμενα είδη είναι πιο αλλεργιογόνα από το φιλικό στον άνθρωπο μεσογειακό κυπαρίσσι, με το οποίο συμβιώσαμε ειρηνικά για χιλιετίες. 12

13 Ανάλογη δραστηριότητα στη Νότια Γαλλία έχει ήδη οδηγήσει σε έξαρση αναπνευστικής αλλεργίας από τα εισαγόμενα κυπαρίσσια, ενώ το ίδιο αναμένεται να συμβεί και στην Ελλάδα, όπου σε μεσοδιάστημα δεκαετίας ( ) οι συγκεντρώσεις των γυρεοκόκκων των κυπαρισσίδων εμφάνισαν αύξηση που έφτασε το 250%, ενώ διεύρυναν και τη χρονική περίοδο κυκλοφορίας τους στην ατμόσφαιρα κατά δύο επί πλέον μήνες. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής οι ειδικοί προτείνουν για τον καλλωπισμό σπιτιών και κήπων να συνεχιστεί η φύτευση των μεσογειακών ειδών (δένδρων, θάμνων και λουλουδιών), που είναι προσαρμοσμένα στο ξηρό μεσογειακό κλίμα και δεν απαιτούν μεγάλη ποσότητα νερού. Β) Περιβαλλοντολογική ρύπανση Οι αλόγιστες ανθρώπινες παρεμβάσεις στο περιβάλλον έχουν ως αποτέλεσμα τη ραγδαία περιβαλλοντολογική ρύπανση που ευθύνεται κι αυτή για την αλματώδη αύξηση των αλλεργιών. Η συνεχιζόμενη πυκνή δόμηση εντός και γύρω από τα κέντρα πόλεων σε συνδυασμό με την έλλειψη πρασίνου, μπορεί να έχει μειώσει το φορτίο των μειζόνων αλλεργιογόνων γυρεοκκόκων, έχει όμως προκαλέσει εντυπωσιακή αύξηση των αλλεργικών νοσημάτων την ίδια περίοδο, λόγω αύξησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Φαίνεται λοιπόν ότι οι ρύποι που αφθονούν στον αέρα των αστικών περιοχών, όπως σωματίδια του άνθρακα από τις εξατμίσεις των αυτοκινήτων, δρουν και ως ανοσοενισχυντές, αφού προάγουν την αιμοσφαιρίνη IgE μεσολαβούμενη αλλεργική αντίδραση και επακόλουθη αλλεργική φλεγμονή κατά μήκος των βλεννογόνων του αναπνευστικού, μέσω πολλαπλών μηχανισμών. Επί πλέον υπάρχει σαφής ένδειξη ότι αλληλοεπιδρούν με τα αλλεργιογόνα του ατμοσφαιρικού αέρα και επαυξάνουν την αλλεργιογόνο δράση τους. Για παράδειγμα, έχει αποδειχθεί ότι τα καυσαέρια των αυτοκινήτων αυξάνουν την τοξικότητα των γυρεόκοκκων, αφού επικάθονται πάνω τους και εισέρχονται στο αναπνευστικό σύστημα (Βehrendt, 1992). Στην εικόνα 1 φαίνονται φωτογραφίες διάφορων γυρεόκοκκων, μετά από έκθεσή τους σε καυσαέρια αυτοκινήτων. 13

14 Εικόνα 1: Αλλεργιογόνοι γυρεόκοκκοι δένδρων Γ) Τρόπος ζωής Εκτός όμως από όσα αναλύθηκαν παραπάνω, τρεις ακόμη παράγοντες, έχουν οδηγήσει στην πρόσφατη έξαρση των αλλεργιών στην Ελλάδα (http://chrisxx.com/forum/): 1) Η έλλειψη εξωτερικών χώρων αναψυχής - ιδιαίτερα για τα παιδιά- και ο επακόλουθος περιορισμός της σωματικής άσκησης, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται και με κάπνισμα στο ενδο-οικιακό περιβάλλον. 2) Η παράλληλη μεταστροφή των διατροφικών μας συνηθειών προς την εύκολη λύση των ταχυμαγειρείων. 3) Το άγχος, που βαραίνει ακόμη και την ανέμελη παιδική ηλικία. 14

15 2. Αλλεργίες από φυτά και τα τρόφιμα 2.1 Αλλεργίες από τα τρόφιμα Αλλεργιογόνα Μεγάλο μέρος του πληθυσμού σε όλο τον κόσμο παρουσιάζει αλλεργία σε κάποιο είδος τροφής ή σε συστατικό τροφής. Στις ΗΠΑ μέχρι 2 εκατομμύρια άνθρωποι (το 8% των παιδιών και το 2% των ενηλίκων) υπολογίζεται ότι υποφέρουν από αλλεργίες τροφών. Τα πιο κοινά αλλεργιογόνα τροφών είναι: οι πρωτεΐνες στο γάλα της αγελάδας, τα αυγά, τα φιστίκια και οι ξηροί καρποί, το σιτάρι, η σόγια, το ψάρι και τα οστρακοειδή, το κρέας, οι τομάτες, τα εσπεριδοειδή, η σοκολάτα, η φράουλα. Συμπτώματα Οι αλλεργικές αντιδράσεις από το τρόφιμα εμφανίζονται σχεδόν άμεσα, εμφανίζοντας διάρροια, φαγούρα, πυρετό. Η πιο κοινή αλλεργική αντίδραση σε τροφές εμφανίζεται στο δέρμα και λέγεται κνίδωση ή ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα. Τα συμπτώματα είναι κόκκινες, πολύ κνιδωτικές, πρησμένες περιοχές του δέρματος που μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά και να εξαφανιστούν γρήγορα. Είναι συχνά χρόνια και παρατηρείται σε άτομα με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών ή άσθματος. Συμπτώματα άσθματος, όπως ο βήχας ή η δυσκολία στην αναπνοή μπορούν να προκληθούν από την αλλεργία τροφίμων, ειδικά στα νήπια και στα παιδιά. Τα γαστρεντερικά συμπτώματα της αλλεργίας τροφίμων περιλαμβάνουν έμετο, διάρροια, κοιλιακό πόνο και μερικές φορές ερύθημα γύρω από το στόμα, πρήξιμο του στόματος και του λαιμού, κοιλιακές κράμπες, διάταση στομάχου και παραγωγή αερίων. Στα νήπια, οι μη αλλεργικές, προσωρινές αντιδράσεις σε ορισμένα τρόφιμα, ειδικά στα φρούτα, είναι κοινές. Συχνό είναι το ερύθημα γύρω από το στόμα, λόγω των φυσικών οξέων στα τρόφιμα, όπως οι ντομάτες και τα πορτοκάλια, ή η διάρροια εξαιτίας της υπερβολικής ζάχαρης στο χυμό φρούτων ή σε άλλα ποτά. Εντούτοις, άλλες αντιδράσεις είναι αλλεργικές και μπορεί να προκληθούν από ίχνη τροφίμων, όταν αυτά τρώγονται επανειλημμένα. Με την αύξηση της ηλικίας, μερικά παιδιά μπορούν να ανεχθούν τα τρόφιμα που προκάλεσαν αρχικά τις αλλεργικές αντιδράσεις. 15

16 Λιγότερο από το 21% των ασθενών με αλλεργία στα φυστίκια θα ξεπεράσει αυτές τις αλλεργίες. Οι περιοδικές εξετάσεις αλλεργίας τροφίμων με τις κατάλληλες προκλήσεις τροφίμων, πρέπει να πραγματοποιηθούν υπό την επίβλεψη ιατρού αλλεργιολόγου. Σε σπάνιες περιπτώσεις, με την κατανάλωση τροφίμων στα οποία κάποιος είναι αλλεργικός, μπορεί να προκληθεί μια απειλητική για τη ζωή του αντίδραση αποκαλούμενη αναφυλαξία - αλλεργική αντίδραση που μπορεί να είναι σοβαρή και μερικές φορές μοιραία. Τα πρώτα σημάδια της είναι αίσθημα καύσου, πονοκέφαλος, μούδιασμα στο στόμα ή κόκκινο κνισμώδες εξάνθημα. Άλλα συμπτώματα μπορούν να περιλαμβάνουν αίσθημα ζαλάδας, δύσπνοιας, επίμονο φτέρνισμα, αναστάτωση του στομαχιού, έμετο και διάρροια. Σε βαριές περιπτώσεις οι αλλεργικοί μπορεί να παρουσιάσουν μεγάλη πτώση στην πίεση αίματος που οδηγεί σε απώλεια συνείδησης και σε σοκ. Χωρίς άμεση θεραπεία η αναφυλαξία είναι δυνατό να προκαλέσει θάνατο. Γι αυτό, αμέσως μετά την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων αναφυλαξίας, θα πρέπει να γίνει ένεση αδρεναλίνης, να δοθούν αντιισταμινικά και να εφαρμοστούν όλα τα μέσα επείγουσας ιατρικής. Διάγνωση και αντιμετώπιση Η διάγνωση γίνεται με τις δερματικές δοκιμές αλλεργίας ή με την αναζήτηση αντισωμάτων IgE στο αίμα σε συγκεκριμένα ύποπτα τρόφιμα, με τη δοκιμασία RAST ή CAP-RAST. Ο αλλεργιολόγος μπορεί να προτείνει στον αλλεργικό να κρατά ένα ημερολόγιο τροφίμων, που θα είναι λεπτομερές αρχείο με ημερομηνία, χρόνο πρόσληψης και οποιαδήποτε συμπτώματα εμφανίζονται μετά το φαγητό. Όταν υποψιάζεται αλλεργία σε συγκεκριμένη τροφή ο αλλεργιολόγος μπορεί να συστήσει την αποφυγή της για ένα χρονικό διάστημα. Εάν τα συμπτώματα δεν ξαναπαρουσιαστούν, ο αλλεργιολόγος μπορεί να προσθέσει τα τρόφιμα στη διατροφή άλλη μία φορά για να καθορίσει περαιτέρω εάν προκληθεί πάλι αλλεργική αντίδραση (αυτό δεν γίνεται ποτέ όταν έχει ο αλλεργικός ιστορικό αναφυλαξίας). Γενικά, άτομα με τροφικές αλλεργίες πρέπει να συμβουλευτούν τον αλλεργιολόγο τους όταν: 16

17 Έχουν διαγνωσθείσα αλλεργία τροφίμων. Έχουν περιορίσει τη διατροφή τους βασιζόμενοι στις αντιληπτές δυσμενείς αντιδράσεις στα τρόφιμα ή στις πρόσθετες ουσίες. Έχουν οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών, αναμένουν νεογέννητο και ενδιαφέρονται για το προσδιορισμό στρατηγικών για την πρόληψη αλλεργίας στο νήπιο. Γενικά, μερικά απλά μέτρα προστασίας, που μπορεί να εφαρμόσει κανείς ακόμα και πριν επισκεφθεί τον αλλεργιολόγο, είναι: 1. Να αποφεύγει ορισμένα τρόφιμα. Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί η αλλεργία τροφίμων είναι να αποφευχθούν τα συγκεκριμένα τρόφιμα που προκαλούν την αλλεργία. 2. Να ενημερώνεται για τα συστατικά της τροφής. Για να αποφύγει ένα «κρυμμένο» αλλεργιογόνο τροφίμων, όταν τρώει κανείς μακριά από το σπίτι (σε εστιατόριο), πρέπει πάντα να ερευνάει τα συστατικά που περιλαμβάνει η τροφή που πρόκειται να φάει, αλλά και να γνωστοποιεί τη σοβαρότητα της αλλεργίας του στους υπόλοιπους. 3. Να διαβάζει τις ετικέτες τροφίμων. Είναι σημαντικό για τους τροφιμοαλλεργικούς ανθρώπους να διαβάζουν προσεκτικά τις ετικέτες τροφίμων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και πολλές άλλες χώρες έχουν θεσπίσει κανόνες επιβολής ετικέτας σε τρόφιμα που εξασφαλίζουν ότι τα αλλεργιογόνα των τροφίμων παρατίθενται στην κοινή γλώσσα, όπως «το γάλα» παρά ένα επιστημονικό ή τεχνικό όρο, όπως «την καζεΐνη». 4. Να είναι έτοιμος για τις έκτακτες ανάγκες. Οι αναφυλακτικές αντιδράσεις που προκαλούνται από τις αλλεργίες τροφίμων μπορεί ενδεχομένως να είναι απειλητικές για τη ζωή. Εκείνοι που έχουν εκδηλώσει μία αναφυλακτική αντίδραση σε τρόφιμα, πρέπει αυστηρά να τα αποφύγουν. Μπορεί να πρέπει να φέρουν και να ξέρουν πώς να χρησιμοποιήσουν την ενέσιμη επινεφρίνη και τα αντισταμινικά για να θεραπεύσουν τις αλλεργικές αντιδράσεις λόγω της τυχαίας κατάποσης. 17

18 2.2 Ανάπτυξη ακάρεων σε αποθηκευμένα τρόφιμα Τα ακάρεα αποτελούν ζωικούς οργανισμούς μικρού μεγέθους - της τάξεως περίπου του μισού χιλιοστού - πολύ μικρότερους από τα έντομα, τα οποία μπορεί επίσης να υφίστανται σε αποθηκευμένα τρόφιμα. Ένας μεγάλος αριθμός ακάρεων, όπως το Lepidoglyphus destructor, το Tyrophagus putrescentiae, το Acarus siro και το Cheyletus malaccensis, ευδοκιμούν λόγω των κακών συνθηκών συντήρησης σε αποθήκες παραγωγών, αγροτικών συνεταιρισμών, βιομηχανιών ή και καταστημάτων λιανικής πώλησης. Τα ακάρεα προκαλούν ποσοτική αλλά και ποιοτική υποβάθμιση των τροφίμων και των άλλων γεωργικών προϊόντων. Οι συγκεκριμένοι οργανισμοί εκκρίνουν υγρά, όπως λιπίδια και άλλες ουσίες από το σώμα τους, με αποτέλεσμα να προσδίδεται άσχημη οσμή και γεύση στα προϊόντα. Παράλληλα, τα ακάρεα μεταφέρουν σπόρια από μύκητες στα τρόφιμα, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη μυκήτων, ορισμένοι από αυτούς παράγουν μυκοτοξίνες που είναι σοβαρά δηλητήρια για τον άνθρωπο και τα ζώα, προκαλώντας συμπτώματα που κυμαίνονται από αναπνευστικά προβλήματα και πονοκεφάλους ως καρδιακές αρρυθμίες, προβλήματα στον θυρεοειδή αδένα και στο αναπαραγωγικό σύστημα, καρκίνο, ακόμη και θάνατο. Τα ακάρεα μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα πεπτικής φύσεως (π.χ. διάρροιες), ενώ παράλληλα η κατάποση ή η εισπνοή, ακόμη και η επαφή μαζί τους, είναι δυνατό ανάλογα και με τον οργανισμό του κάθε ατόμου να προκαλέσουν διάφορες μορφές αλλεργιών, όπως δερματίτιδες, αναφυλαξίες, ακόμη και αλλεργικό άσθμα. Άλλωστε, πολλά από τα ακάρεα των τροφίμων είναι κοινά με τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, που είναι γνωστό ότι προκαλούν αλλεργίες. Χρειάζεται να επισημανθεί ότι η παρουσία διαφόρων ειδών ακάρεων στα τρόφιμα αποτελεί ένα παγκόσμιο ζήτημα, το οποίο μάλιστα είναι πιο έντονο σε χώρες με πιο υγρά κλίματα από το δικό μας. Ωστόσο στην Ελλάδα αποδεικνύεται ότι το πρόβλημα είναι εντονότερο, εξαιτίας των κακών συνθηκών συντήρησης και αποθήκευσης των τροφίμων αλλά και των ελλιπών κανόνων ασφαλείας, οι οποίοι μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις δεν τηρούνται. Στην Ελλάδα η πρώτη ολοκληρωμένη έρευνα για τις επιπτώσεις των ακάρεων στα τρόφιμα πραγματοποιήθηκε από τον ερευνητή Παλυβό (Palyvos et al., 2008). Η συγκεκριμένη έρευνα διήρκεσε έξι χρόνια ( ) και αφορούσε σε εκτεταμένη 18

19 τυχαία δειγματοληψία σε 34 νομούς της Ελλάδας - πόλεις αλλά και χωριά από την Κρήτη ως τον Έβρο και από τη Λευκάδα ως τη Χίο, τη Σάμο και τη Μυτιλήνη. Συνολικά ελήφθησαν δείγματα και εντοπίστηκαν 65 διαφορετικά είδη ακαρέων στο 55% των δειγμάτων που εξετάστηκαν. Τα προϊόντα που μελετήθηκαν χωρίστηκαν σε πέντε κατηγορίες: Η πρώτη περιελάμβανε ζωοτροφές (καλαμπόκι, σιτάρι, κριθάρι, βρώμη, τριφύλλια, άχυρα), η δεύτερη άλευρα και πίτυρα (ελήφθησαν δείγματα από αλευρόμυλους), η τρίτη βρώσιμα προϊόντα (τρόφιμα σε χύμα μορφή και τυποποιημένα, όπως αποξηραμένα φρούτα - σταφίδες, σύκα - αλλά και τυριά, δείγματα των οποίων ελήφθησαν από σουπερμάρκετ, μπακάλικα αλλά και αποθήκες χονδρικής), η τέταρτη διάφορα προϊόντα (όπως σπόροι φυτών, σπόροι βάμβακος) και η πέμπτη υπολείμματα προϊόντων και σκόνη που ανευρίσκονται στις αποθήκες και αποτελούν κύριο «καταφύγιο» για τα ακάρεα, τα οποία μπορούν ανενόχλητα να βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για τον πολλαπλασιασμό τους. Επικίνδυνοι οργανισμοί εντοπίστηκαν μέσα σε αποθήκες τροφίμων, στα πλαίσια της παραπάνω έρευνας. Συνολικά εντοπίστηκαν 65 διαφορετικά είδη ακάρεων που ανήκαν σε 15 οικογένειες. Μάλιστα μεταξύ των ειδών που ανιχνεύθηκαν περιλαμβάνονταν και 6 που κατεγράφησαν στην Ελλάδα για πρώτη φορά. Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι πληθυσμοί ακάρεων είχαν αναπτυχθεί σε όλους τους χώρους αποθήκευσης, από τις αποθήκες των παραγωγών ως τις αποθήκες των αγροτικών συνεταιρισμών, των βιομηχανιών και των σουπερμάρκετ. Συνολικά το 55% των δειγμάτων που εξετάστηκαν περιείχε ακάρεα. Στις αποθήκες των αγροτών ακάρεα διαφορετικών ειδών εντοπίστηκαν στο 51% των δειγμάτων, στις αποθήκες των αγροτικών συνεταιρισμών στο 65% των δειγμάτων, στις αποθήκες των βιομηχανιών στο 57% των δειγμάτων, στα εμπορικά καταστήματα όπως τα σουπερμάρκετ στο 58%, ενώ στους αλευρόμυλους στο 46% των δειγμάτων, αντίστοιχα. Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα προέκυψαν με βάση τον εντοπισμό ακόμη και ενός ατόμου τέτοιων ειδών σε προϊόντα. Έτσι, η παρουσία μεγάλων πληθυσμών ακάρεων δεν ήταν ιδιαίτερα συχνή, ωστόσο είναι χαρακτηριστικό ότι στο 7,4% των δειγμάτων που λήφθησαν από καταστήματα εδώδιμων προϊόντων εντοπίστηκαν ως και 250 ακάρεα ανά 10 g προϊόντος, αριθμός που θεωρείται πολύ 19

20 μεγάλος. Υπήρξαν άλλωστε και περιπτώσεις ακόμη μεγαλύτερων αριθμών ακάρεων σε δείγματα - ως και άτομα ανά 10 g σε αποθήκες αγροτικών συνεταιρισμών. Τα κύρια είδη ακάρεων που εντοπίστηκαν στα περισσότερα προϊόντα ήταν τρία (3): το Acarus siro, το Tyrophagus putrescentiae και το Lepidoglyphus destructor. Από αυτά το L. destructor θεωρείται ένα από τα κύρια είδη ακάρεων που ευθύνονται για αλλεργίες, ενώ και το Τ. putrescentiae είναι επίσης γνωστό ότι μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις. Συνολικά όμως, άλλα 10 είδη από τα 65 που απομονώθηκαν παράγουν αλλεργιογόνες ουσίες. Εδώ πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι εντοπίστηκαν και 15 ωφέλιμα είδη ακάρεων, τα οποία συμβάλλουν στη μείωση των πληθυσμών των επιβλαβών ακάρεων και θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράγοντα βιολογικής αντιμετώπισης του προβλήματος της προσβολής αποθηκευμένων τροφίμων. Τα υπόλοιπα είδη που απομονώθηκαν από τους έλληνες ερευνητές ήταν φυτοφάγα (τρέφονται με σπόρους ή με το ίδιο το φυτικό προϊόν) ή μυκητοφάγα (τρέφονται με μύκητες που υπάρχουν μέσα στα προϊόντα). Πολλά από τα είδη που εντοπίστηκαν μεταφέρουν επίσης μύκητες, που ευθύνονται για την παραγωγή μυκοτοξινών. Τα αποτελέσματα της παραπάνω έρευνας είναι οπωσδήποτε ανησυχητικά, αλλά δεν πρέπει να προκαλούν πανικό. Άλλωστε το πρόβλημα με τα ακάρεα στα τρόφιμα δεν είναι μόνο ελληνικό, αλλά παγκόσμιο. Άλλες χώρες μάλιστα, λόγω του πιο υγρού κλίματός τους, παρουσιάζουν ακόμη εντονότερα προβλήματα, αφού τα ακάρεα χρειάζονται υγρασία για να αναπτυχθούν. Πράγματι, στη μελέτη σημειώνεται ότι σε ανάλυση που διεξήχθηκε σε 859 δείγματα αποθηκευμένων τροφίμων στη Γερμανία έδειξε προσβολή από ακάρεα στο 86,4% των δειγμάτων. Αντίστοιχη μελέτη στην Κροατία έδειξε προσβολή στο 73,3% των δειγμάτων και στην Ιρλανδία στο 75,3% των δειγμάτων. Φυσικά, υπάρχουν και άλλες χώρες όπου το πρόβλημα είναι σαφώς μικρότερο ή έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα, όπως η Πολωνία, όπου ακάρεα εντοπίστηκαν μέσα από μελέτη στο 30% των δειγμάτων και η Βρετανία, όπου βρέθηκαν στο 21% των δειγμάτων. Γενικά, είναι ανέφικτο να μην υπάρχουν προσβολές των προϊόντων από ακάρεα, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες, αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρξει δράση. Είναι χαρακτηριστικό ότι, στους αλευρόμυλους εντοπίστηκαν και τα χαμηλότερα ποσοστά προσβολής από ακάρεα. Και αυτό γιατί στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις γίνονται οι ανάλογες παρεμβάσεις, που βασίζονται στον καλό 20

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΙΕΡΕΜΙΑΣ Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία;

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία; Τι είναι η αλλεργία; Η αλλεργία είναι μια «άλλη» (διαφορετική από τη φυσιολογική) αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε μια ξένη για αυτό ουσία. Η ουσία αυτή που προκαλεί τα συμπτώματα ονομάζεται αλλεργιογόνο

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Διαχείριση πανικού- Αλλεργίες-Πυρετός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.)

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Πέννυ Εμμανουήλ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Η ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα είναι μια χρόνια κνησμώδης δερματοπάθεια κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες;

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες; ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ Τι είναι οι ρινικές κόγχες; Οι Ρινικές κόγχες είναι οστικές δομές μέσα στη μύτη σας που καλύπτονται από τους βλεννογόνους. Ενεργούν ως θερμαντικά σώματα στη μύτη σας, υγραίνουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab.

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab. Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Τροφική Δυσανεξία και το TrophoScan 1. Τι είναι η ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση? Ως ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση ορίζεται οποιοδήποτε σύμπτωμα εμφανίζεται μετά τη λήψη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δρ Αμαλία Τσαγκάρη 2.3.2015 Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης ΤΡΟΦΟΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το αλλεργικό παιδί. Αλλεργική ρινίτιδα. Βρογχικό άσθμα. Αλλεργίες και Σχολείο Οδηγός για Δασκάλους και Καθηγητές

Το αλλεργικό παιδί. Αλλεργική ρινίτιδα. Βρογχικό άσθμα. Αλλεργίες και Σχολείο Οδηγός για Δασκάλους και Καθηγητές 2 Αλλεργίες και Σχολείο Οδηγός για Δασκάλους και Καθηγητές Το αλλεργικό παιδί Αλλεργία είναι μια αντίδραση σε μια ή περισσότερες ουσίες του περιβάλλοντός μας οι οποίες δεν είναι βλαπτικές για τους περισσοτέρους

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΕ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΥΜΕΝΟΠΤΕΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΥΜΕΝΟΠΤΕΡΑ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΦΗΚΕΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ v Κοινή μέλισσα (Hoey bee) v Μπορεί να είναι άγριες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ

ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ Η αλλεργία θα πρέπει να θεωρείται γενετικό νόσημα. Πολλοί παράγοντες, γενετικοί και περιβαλλοντικοί, επιδρούν και τροποποιούν την έκφραση των γονιδίων της αλλεργίας.

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα;

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, φλεγμονώδης κατάσταση του δέρματος με υφέσεις και εξάρσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου. Χ. Χατζής Ιατρός Εργασίας Διδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ Click to edit Master subtitle style Η αλλεργικότερη ατοπική νόσος Τι είναι; Το έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα διαταραχή της ανώτερης στιβάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΟΣ

ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΟΣ ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΟΣ Το κοινό κρυολόγημα, γνωστό και ως οξεία ρινοφαρυγγίτιδα, κόρυζα ή απλώς κρυολόγημα, είναι ο τυπικός όρος περιγραφής, μιας εξαιρετικά μεταδοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ AFLUON 0,1% (w/v) ρινικό εκνέφωμα, διάλυμα Αζελαστίνη υδροχλωρική/azelastine hydrochloride Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Η άνοιξη είναι συνυφασμένη με την εμφάνιση πολλών αλλεργιών. Η συχνότερη από αυτές, μια ιδιαίτερα κοινή και ενοχλητική μορφή αλλεργίας, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome)

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) Επιµέλεια κειµένων : Σπύρος ρίβας,ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Τι είναι το άρρωστο κτίριο; Ο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΑ PLUS. φυτοφάρµακα. οικογενειακή µέριµνα για προστασία από τα ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΡΕΑ PLUS. φυτοφάρµακα. οικογενειακή µέριµνα για προστασία από τα ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΡΕΑ PLUS ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ φυτοφάρµακα οικογενειακή µέριµνα για προστασία από τα φυτοφάρµακα Με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν αέρα από και προς τους πνεύμονες κατά την αναπνοή 1

Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν αέρα από και προς τους πνεύμονες κατά την αναπνοή 1 ΑΣΘΜΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ A Αερομεταφερόμενο αλλεργιογόνο: Ένα αλλεργιογόνο (μία ουσία που μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση) που μεταφέρεται μέσω του αέρα κι εισπνέεται 2 Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Δημήτρης Παπαχρήστος Εργαστήριο Γεωργικής Εντομολογίας Τμήμα Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο e-mail : d.papachristos@bpi.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου!

Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου! 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΛΜΥΡΟΥ Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου! ΤΑΞΕΙΣ: Β1 Β2 Υπεύθυνες εκπαιδευτικοί: Καραβασίλη Ελένη, Σκλαβούνου Σοφία Σχολική χρονιά 2014 2015 1 1) Εισαγωγή Στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας. 1 Οι εργασίες που γίνονται κατά τη διαδικασία επεξεργασίας ξύλου και παραγωγής επίπλων, εκθέτουν τους εργαζόμενους σε διάφορες επικίνδυνες ουσίες όπως σκόνη ξύλου (κατά τη διάρκεια της μηχανικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Η ζωή με τις τροφικές αλλεργίες και την δυσανεξία Οι τροφικές αλλεργίες και οι τροφικές δυσανεξίες μπορούν να είναι δυσάρεστες, να περιπλέκουν τη ζωή και, στις χειρότερες

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΤΡΙΤΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η είδηση περί καπνού και χρησιμοποιήσεώς του έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. Αργότερα η χρήση του καπνού στην Ευρώπη ξεκινάει σαν ένα δώρο προς μια βασίλισσα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος ΟΜΙΛΗΤΕΣ - Μερκούρης Μποδοσάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό 1ο Δημοτικό σχολείο Παλλήνης Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ τάξης Το φυτολόγιό μας Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α3.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B.... 2 Β1.... 2 Β2....

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΙΑΒΑΣΕΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ!

ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΙΑΒΑΣΕΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ! Σφραγίδα της εγκατάστασης-υπηρεσίας ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΙΑΒΑΣΕΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ! Υπόµνηση για γονείς και λοιπούς κηδεµόνες της διάταξης του άρθρου 34 παρ.5 εδάφιο 2 του Νόµου περί προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης, προτου αρχίσετε να λαµβάνετε αυτό το φάρµακo. Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ - 2015 ΠΟΛΩΝΙΑ. οχήματα εμπορευμάτων με μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος (MEB) άνω των 12 τόνων

ΟΔΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ - 2015 ΠΟΛΩΝΙΑ. οχήματα εμπορευμάτων με μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος (MEB) άνω των 12 τόνων 1 ΟΔΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ - 2015 ΠΟΛΩΝΙΑ Γενικές απαγορεύσεις Επιπρόσθετες απαγορεύσεις οχήματα εμπορευμάτων με μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος (MEB) άνω των 12 τόνων σε όλη την επικράτεια από τις 18:00 μέχρι τις

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τροφικές ευαισθησίες Περιλαμβάνουν οποιαδήποτε αρνητική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικοί Στόχοι. Ολοι οι μαθητές: Να γνωρίζουν ότι μερικές φορές οι μικροοργανισμοί μπορούν να μας αρρωστήσουν

Διδακτικοί Στόχοι. Ολοι οι μαθητές: Να γνωρίζουν ότι μερικές φορές οι μικροοργανισμοί μπορούν να μας αρρωστήσουν Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.3. Η ενότητα, Βλαβεροί Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Πανεπιστημίου Πατρών Τάξη Β Σχ. Έτος 2012-2013 1 Περιεχόμενα TΟ ΕΛΑΤΟ... 2 ΔΑΦΝΗ... 4 ΤΟ ΔΕΝΤΡΟΛΙΒΑΝΟ... 5 ΤΟ ΕΛΑΤΟ... 6 ΤΟ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ...

Διαβάστε περισσότερα

Pr Jean François Stalder Ecole de l atopie de Nantes

Pr Jean François Stalder Ecole de l atopie de Nantes 4 4 4 4 4 0 0 0 40 0 0 0 40 0 0 0 0 40 0 0 0 0 40 0 0 0 0 40 0 0 4 4 4 4 4 0 0 40 0 0 0 0 40 0 0 0 0 40 0 0 0 0 0 40 0 0 40 0 0 0 Αυτό το βιβλίο, είναι ένα ψυχαγωγικό και παιδαγωγικό εργαλείο στα χέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα