ΘΕΜΑ: ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ: ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ"

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ Α.Μ.: ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΝΑΓΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΘΗΝΑ, 2014

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΝΟΙΕΣ: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ-Α.Ε.Π.-ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΧΕΣΗ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ-ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ-ΑΙΤΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 35 2

3 ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 38 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 43 ΕΠΙΛΟΓΟΣ 46 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 47 3

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εκπόνηση της παρούσας εργασίας γίνεται με σκοπό την μελέτη δύο φαινομένων, που απασχολούν αιώνες τώρα πολλούς οικονομολόγους και έχουν γίνει αμέτρητες προσπάθειες για την καταπολέμησή τους. Δυστυχώς, καμία από αυτές τις προσπάθειες δεν έχει φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, παρά μονάχα τον περιορισμό τους, ως έναν βαθμό, ο οποίος όμως δεν είναι και τόσο ικανοποιητικός. Επικρατούν από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και οι επιπτώσεις τους στην οικονομία, τόσο της χώρας μας, αλλά και παγκοσμίως, είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς. Λόγος γίνεται για το φαινόμενο της παραοικονομίας και της φοροδιαφυγής στην Ελλάδα. Έχουν γίνει μείζονα θέματα την τελευταία πενταετία, κατά την διάρκεια της οποίας, αρκετές χώρες βρίσκονται σε κρίσιμη οικονομική κατάσταση. Στα κεφάλαια που ακολουθούν, αναφέρονται κάποιες έννοιες, που θα βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση του θέματος. Τέτοιες έννοιες είναι: η φορολογία, το Α.Ε.Π. και η φοροαποφυγή. Στη συνέχεια, θα υπάρχει μια ανάλυση των εννοιών της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας, καθώς και η μεταξύ τους σχέση. Επίσης, θα παρουσιαστούν οι λόγοι, για τους οποίους οι πολίτες έχουν οδηγηθεί σε αυτή την συμπεριφορά, οι παράγοντες δημιουργίας των φαινομένων και οι τομείς και μέθοδοι με τους οποίους παρουσιάζονται. Κλείνοντας, θα υπάρχουν οι συνέπειες αυτών, οι τρόποι καταπολέμησης και ο επίλογος, όπου θα περιλαμβάνει μια σύνοψη όλης της εργασίας, έχοντας σαν στόχο, την προτροπή για την καταπολέμηση των δύο αυτών φαινομένων, καθώς το να εξαλειφθούν είναι αρκετά δύσκολο έως αδύνατο. 4

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοιες Φορολογίας - Α.Ε.Π. - Φοροαποφυγής Φορολογία είναι η καταβολή υποχρεωτικών φόρων υπέρ του κράτους και χωρίζεται σε άμεση και έμμεση. Άμεσος φόρος είναι το χρηματικό ποσό, που καταβάλλει στο κράτος ο πολίτης που ζει σε αυτό, ως ποσοστό του εισοδήματός του. Έμμεσος φόρος είναι οι καταναλωτικοί φόροι, χρηματικά ποσά δηλαδή, που ενσωματώνονται στην τιμή των εμπορευμάτων ή των παρεχομένων υπηρεσιών και που επίσης αποτελούν κρατικό έσοδο. Μεταξύ αυτών, συμπεριλαμβάνεται και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.). Είναι ένας έμμεσος φόρος που σχετίζεται με την κατανάλωση. Υπολογίζεται δηλαδή κατά την συναλλαγή, σε βάρος του αντισυμβαλλόμενου. Καθιερώθηκε με τον Ν.1642/1986 και τέθηκε σε εφαρμογή την 01/01/1987 και αποτελεί την σημαντικότερη πηγή εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού. Το Α.Ε.Π., δηλαδή το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, αποτελεί τον βασικό οικονομικό δείκτη μιας χώρας, εφόσον αποτελεί κριτήριο για την αξιολόγηση της εξέλιξης πολλών οικονομικών μεταβλητών και κοινωνικών δεικτών. Αποτελεί δηλαδή, τον οικονομικό εκείνο δείκτη, ο οποίος εκφράζει την συνολική παραγωγή ή το συνολικό εισόδημα. Σε μεγάλο βαθμό εκφράζει το βιοτικό επίπεδο και την ανάπτυξη της οικονομίας, στην οποία αναφέρεται ¹. Φοροαποφυγή καλείται, η εφαρμογή καλά σχεδιασμένων λογιστικών πρακτικών, που αποτελούν απόρροια προσεκτικής μελέτης της εμπορικής νομοθεσίας, της φορολογικής πρακτικής, των διεθνών προτύπων χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, δικαστικών και υπουργικών αποφάσεων, που μοναδικό στόχο έχει, την μείωση της φορολογητέας ύλης ενός φυσικού ή νομικού προσώπου. Πραγματοποιείται στα πλαίσια ενός καλά μελετημένου φορολογικού σχεδιασμού, σύμφωνα με τον οποίο, δημιουργούνται διάφορα σενάρια και εναλλακτικές, μέχρι να προσδιοριστεί ο ελάχιστος δυνατός φόρος, μέσα στα πλαίσια του νόμου. Η έννοια της φοροαποφυγής συνδέεται αρκετά με αυτήν της φοροδιαφυγής. Διαφέρουν όμως σημαντικά, από πολιτική και ηθική άποψη. Δηλαδή με την φοροαποφυγή, οι φορολογούμενοι αποφεύγουν την καταβολή του φόρου με νόμιμο τρόπο, ο οποίος δεν επιφέρει κυρώσεις για τους ίδιους, ενώ, το αντίθετο συμβαίνει με την φοροδιαφυγή. Γι αυτό συχνά παρατηρείται η χρησιμοποίηση του όρου «νόμιμη φοροδιαφυγή», αντί του όρου «φοροαποφυγή». 1 Κοψιαύτης Α. (2011), Το φαινόμενο της παραοικονομίας, E-magazine 5

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ορισμός Φοροδιαφυγής Οι δημόσιες δαπάνες καλύπτονται από τους φόρους, δηλαδή τις εισπράξεις του δημόσιου τομέα από τα εισοδήματα του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας. Οι φόροι αυτοί μπορούν να θεωρηθούν από οικονομική άποψη, ως η αμοιβή του δημόσιου τομέα για τα αγαθά που προσφέρει στην οικονομία, όπως είναι οι υπηρεσίες παιδείας, υγείας, κ.τ.λ. Επίσης, μπορούν να θεωρηθούν και ως αναγκαστική αποταμίευση της οικονομίας, η οποία χρησιμοποιείται για την κάλυψη των παραγωγικών δαπανών του δημοσίου. Πολλοί πολίτες προσπαθούν να αποφύγουν κατά ένα μέρος τους φόρους και έτσι εμφανίζεται το φαινόμενο της φοροδιαφυγής. Με τον όρο φοροδιαφυγή λοιπόν, εννοούμε, κάθε παράνομη απόκρυψη φορολογητέας ύλης, ενός φυσικού ή νομικού προσώπου. Θεωρείται παράνομη και έντονα αντικοινωνική συμπεριφορά, διότι η μη καταβολή του οφειλόμενου φόρου γίνεται με την παραβίαση ή καταστρατήγηση του νόμου. Συμπληρωματικά, ένας ορισμός, ο οποίος θεωρείται ότι αποδίδει αρκετά την έννοια της φοροδιαφυγής, είναι αυτός του Department of the Treasury, που αποτυπώθηκε το Σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό, φοροδιαφυγή είναι: Το τμήμα του φόρου εισοδήματος, το οποίο αντιστοιχεί σε εισόδημα, που θα έπρεπε -με βάση την ισχύουσα νομοθεσία- να δηλώνεται οικειοθελώς από τους φορολογούμενους στις αρμόδιες φορολογικές αρχές, αλλά για οποιονδήποτε λόγο δεν δηλώνεται. Το τμήμα εκείνο των άμεσων και έμμεσων φόρων, το οποίο, με βάση την ισχύουσα φορολογική νομοθεσία, θα πρέπει να εισπράττεται και να αποδίδεται εθελοντικά στο κράτος, αλλά για κάποιον λόγο, αυτό δεν φθάνει ποτέ στο δημόσιο ταμείο ¹. Οι φόροι, οι οποίοι δεν καταβλήθηκαν στο κράτος, λόγω φορολογικών απαλλαγών και κινήτρων, χωρίς να επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα 2. ¹ Κανελλόπουλος Κ.Α., 1985, Αθήνα 2 Παυλόπουλος, 1987, «Η παραοικονομία στην Ελλάδα: Μια πρώτη ποσοτική οριοθέτηση», Αθήνα 6

7 Οι τόκοι που αντιστοιχούν στο τμήμα εκείνο των φόρων, που καταβάλλονται με καθυστέρηση και μετά την λήξη του οικείου δημοσιονομικού έτους 1. Η μη είσπραξη των οφειλόμενων φόρων, μετά την βεβαίωσή τους. Ωστόσο, άλλοι συγγραφείς περιλαμβάνουν στην έννοια της φοροδιαφυγής και τις φορολογικές απαλλαγές, οι οποίες δόθηκαν σε φορολογουμένους, χωρίς να επιτευχθούν οι σκοποί για τους οποίους χορηγήθηκαν. 1 Μανεσιώτης Μ., 1991, «Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα, τα δημόσια οικονομικά στην Ελλάδα, τα οικονομικά» 7

8 1.2. Ορισμός Παραοικονομίας Αρχικά, πρέπει να επισημανθεί ότι, η έννοια της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία δεν καταγράφεται, είτε γιατί την αποκρύπτουν οι φορολογούμενοι, είτε γιατί οι στατιστικές υπηρεσίες δεν διαθέτουν την κατάλληλη οργάνωση -ώστε να μπορέσουν να την εντοπίσουν- εμφανίζεται με ποικιλία όρων. Ο όρος που έχει επικρατήσει στην χώρα μας, είναι αυτός της «παραοικονομίας». Η έννοια της παραοικονομίας έχει χρησιμοποιηθεί με μεγάλη ελαστικότητα, προκειμένου να χαρακτηρίσει διαφορετικές σε εύρος εννοιολογικές κατηγορίες. Οι μέχρι τώρα ορισμοί και έννοιες, έχουν προκαλέσει αρκετή σύγχυση στους μελετητές και οικονομολόγους. Γι αυτό το λόγο είναι απαραίτητο να διασαφηνισθεί, ποιό είναι το ακριβές περιεχόμενο του όρου αυτού, ώστε να μπορέσουν να αποφευχθούν οι οποιεσδήποτε παρεξηγήσεις. Ο ορισμός της παραοικονομίας που έχει δοθεί σε σχέση με την φοροδιαφυγή, δηλαδή ο χαρακτηρισμός όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων, που διαφεύγουν την φορολογία -ανεξάρτητα από τον τρόπο που ορίζονται από εθνικολογιστική σκοπιά- ως δραστηριοτήτων που συναποτελούν την παραοικονομία, έχει τις εξής αδυναμίες: Το κριτήριο αυτό πάσχει ως αίτιο. Η επιθυμία για φοροδιαφυγή, σαφώς και αποτελεί σπουδαίο λόγο υπάρξεως και αναπτύξεως της παραοικονομίας. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι λόγοι, για τους οποίους τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας διαφεύγει από την προσοχή των μηχανών καταγραφής. Η δυνατότητα διαφυγής από την προσοχή των φορολογικών αρχών, δεν ταυτίζεται και με την δυνατότητα διαφυγής από την προσοχή των εθνικολογιστικών αρχών. Όπως είναι γνωστό, οι υπηρεσίες εθνικών λογαριασμών σε όλες τις χώρες, καταλήγουν σε εκτιμήσεις του μεγέθους της οικονομικής δραστηριότητας, σύμφωνα με τις ενδείξεις που τους παρέχονται από διάφορες πηγές πληροφόρησης. Από αυτό προκύπτει ότι, μέρος των δραστηριοτήτων που διαφεύγουν την φορολογία, ή και το σύνολο αυτών, δεν διαφεύγουν και από την εθνικολογιστική στατιστική σύλληψη, τουλάχιστον όχι στην ίδια έκταση. 8

9 Ύστερα από συνάντηση εμπειρογνωμόνων που έγινε τον Μάϊο του 1981, το βασικό συμπέρασμα που προέκυψε είναι ότι, μέρος των οικονομικών δραστηριοτήτων, που θεωρείται από διάφορους ερευνητές να αποτελούν την κρυφή οικονομία, περιλαμβάνεται στους εθνικούς λογαριασμούς. Αυτό γίνεται διότι, οι εκτιμήσεις των εθνικών λογαριασμών, δεν υιοθετούν τις πληροφορίες που παρέχουν οι φορολογικές στατιστικές υπηρεσίες, χωρίς πρώτα να τις προσαρμόσουν και με βάση άλλων στοιχείων, όπως είναι τα στοιχεία απασχολήσεως, οικογενειακών προϋπολογισμών, κ.τ.λ.. Εξίσου ακατάλληλοι είναι οι ορισμοί της παραοικονομίας, που οριοθετούν την έννοια του Α.Ε.Π., με κριτήρια διαφορετικά από αυτά του ισχύοντος συστήματος εθνικών λογαριασμών. Οπότε, δεν θα έπρεπε πλέον να γίνεται λόγος περί παραοικονομίας, κρυφής οικονομίας κ.α., αλλά περί διαφορετικής εννοιολογικής προσέγγισης, στο θέμα της μέτρησης της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας. Στο σημείο αυτό όμως, προκύπτει ένα άλλο θέμα, αυτό της καταλληλότητας του Α.Ε.Π., ως δείκτη οικονομικής μετρήσεως της παραγωγικότητας, το οποίο ξεπερνά τα όρια της παρούσας εργασίας και δε θα εξεταστεί. Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, η παραοικονομία έχει ορισθεί να περιλαμβάνει, όλη τη μη μετρούμενη οικονομική δραστηριότητα 1. Σήμερα, η έννοια που έχει επικρατήσει για την παραοικονομία και προς την οποία συγκλίνουν οι περισσότεροι μελετητές και οικονομολόγοι, είναι η εξής: Η παραοικονομία ή η υποδόρια οικονομία, αφορά στις οικονομικές εκείνες δραστηριότητες, οι οποίες, ενώ δημιουργούν εισοδήματα συντελεστών παραγωγής και επομένως θα έπρεπε να καταγράφονται στις επίσημες στατιστικές εκτιμήσεις της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας -όπως είναι το Α.Ε.Π.- εξαιτίας της ολικής ή μερικής απόκρυψής τους από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, ή εξαιτίας αδυναμιών των τελευταίων, είναι δυνατόν να μην περιλαμβάνονται στις επίσημες εκτιμήσεις της. Συνεπώς, με βάση αυτόν τον ορισμό: Μόνο η προστιθέμενη αξία αποτελεί αντικείμενο ενδιαφέροντος. Οικονομικές δραστηριότητες όπως, η εργασία των νοικοκυριών, αποκλείονται. Όσο καλύτερη είναι η στατιστική οργάνωση μιας χώρας, τόσο μικρότερη θα είναι η μη καταγραφόμενη οικονομική δραστηριότητα. 1 E. L. Feige, «How big is the Irregular Economy», Challenge Nov/Dec,

10 Τέλος, καλό θα ήταν να αναφερθεί πως, στην διεθνή βιβλιογραφία, ο όρος παραοικονομία, μπορεί να συναντηθεί με τις ονομασίες «shadow economy-σκιώδης οικονομία», «informal-άτυπη», «hidden-κρυφή», «parallel-παράλληλη», «black-μαύρη», «moonlight-οικονομία του λυκόφωτος», «unrecorded-μη καταγραφόμενη», «underground-υπόγεια», «grey-γκρίζα», «dual-δυαδική», «unobserved-μη παρατηρήσιμη», κ.α.. 10

11 1.3. Σχέση Φοροδιαφυγής-Παραοικονομίας Οι έννοιες της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας είναι έννοιες περίπλοκες και συνεχώς μεταβαλλόμενες. Πολλοί πιστεύουν πως οι δύο αυτές έννοιες ταυτίζονται, πράγμα που δεν είναι ορθό, διότι μπορούμε να έχουμε φοροδιαφυγή, χωρίς να έχουμε παραοικονομία ή και αντίστροφα. Πρέπει λοιπόν, οι δύο αυτές έννοιες να διαχωριστούν, αλλιώς τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται για την αντιμετώπισή τους δεν θα είναι αποτελεσματικά. Καταρχήν η φοροδιαφυγή χωρίζεται σε δύο κατηγορίες. Σε αυτήν που έχει να κάνει με την τρέχουσα συνολική οικονομική δραστηριότητα και στη φοροδιαφυγή που έχει να κάνει με την μη τρέχουσα συνολική οικονομική δραστηριότητα. Διαγραμματικά: Πηγή εικόνας: e- περιοδικό επιστήμης και τεχνολογίας (Danopoulos G.P and Znidaric B.) Για τα παραπάνω ισχύουν τα εξής: τόσο η τρέχουσα, όσο και η μη τρέχουσα φοροδιαφυγή, είναι υποσύνολα της συνολικής φοροδιαφυγής, το άθροισμα των οποίων μας δίνει την συνολική φοροδιαφυγή. Αφού λοιπόν, η φοροδιαφυγή σχετίζεται με την τρέχουσα (εισόδημα συντελεστών παραγωγής του τρέχοντος έτους κ.τ.λ.) και με την μη τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα (φορολογία μεταβιβάσεων κληρονομιών κ.τ.λ.) και η παραοικονομία σχετίζεται μόνο με την τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα, είναι φυσικό οι δύο αυτές έννοιες να μην ταυτίζονται. Οι μεγαλύτερες και πιο περίπλοκες διαφορές επομένως, στη σχέση φοροδιαφυγήςπαραοικονομίας, στρέφονται στην περίπτωση της τρέχουσας οικονομικής 11

12 δραστηριότητας. Οι διαφορές αυτές γίνονται κατανοητές με την βοήθεια του παρακάτω πίνακα: Συνολικά εισοδήματα συντελεστών παραγωγής (και ποσά των έμμεσων φόρων) που πρέπει να καταγραφούν και να αποδοθούν στις οικονομικές υπηρεσίες. (Δραστηριότητες φοροδιαφυγής ή μη φοροδιαφυγής). Συνολική τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα που πρέπει να καταγραφεί στους Εθνικούς Λογαριασμούς. (Κρυμμένη και παρατηρήσιμη οικονομία). Καταγραφόμενη Μη καταγραφόμενη Δηλωμένες δραστηριότητες I. Όχι φοροδιαφυγή Όχι παραοικονομία II. Όχι φοροδιαφυγή Παραοικονομία Μη δηλωμένες III. IV. δραστηριότητες Φοροδιαφυγή Φοροδιαφυγή και Όχι παραοικονομία παραοικονομία Από τον παραπάνω πίνακα, παρατηρούμε ότι έχουμε την οριζόντια διάσταση, η οποία επεξηγεί την τρέχουσα δραστηριότητα, που πρέπει να καταγραφεί, αλλά για κάποιους λόγους, ένα κομμάτι αυτής δεν καταγράφεται. Ως εκ τούτου έχουμε δύο περιπτώσεις της παραοικονομίας, την καταγραφόμενη και τη μη καταγραφόμενη. Η κάθετη διάσταση, περιλαμβάνει τα εισοδήματα, που προκύπτουν από τη συνολική οικονομική δραστηριότητα και φορολογούνται άμεσα και από τις τρέχουσες συναλλαγές, που φορολογούνται έμμεσα. Επιπλέον, με βάση τον πίνακα, μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερα τεταρτημόρια. Στον πρώτο, έχουμε την ιδανική κατάσταση, όπου δεν έχουμε ούτε φοροδιαφυγή, ούτε παραοικονομία. Στην περίπτωση αυτή, οι φορολογικές αρχές είναι ενήμερες και μπορούν να εντοπίσουν ολόκληρη την τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, ο κάθε φορολογούμενος δεν αποκρύπτει το πραγματικό του εισόδημα, ή οι οικονομικές υπηρεσίες είναι τόσο αποτελεσματικές, ώστε μπορούν να ελέγξουν τον καθένα φορολογούμενο. Στο δεύτερο τεταρτημόριο, μπορούμε να διακρίνουμε την περίπτωση, κατά την οποία αν και η προστιθέμενη αξία μερικών δραστηριοτήτων, για διάφορους λόγους, δεν 12

13 καταγράφεται στους εθνικούς λογαριασμούς, παρόλα αυτά, τα αντίστοιχα εισοδήματα που αποκτώνται, δηλώνονται κανονικά. Ακόμα, οι φόροι που προκύπτουν από τα εισοδήματα αυτά, πληρώνονται από τους υπόχρεους. Εδώ, έχουμε κυρίως, νέες οικονομικές δραστηριότητες, για τις οποίες δεν έχει διαμορφωθεί ακόμα το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα να μην παρακολουθούνται από τις στατιστικές υπηρεσίες. Στο τρίτο τεταρτημόριο, παρουσιάζεται η περίπτωση φοροδιαφυγής, χωρίς όμως να υπάρχει παραοικονομία. Σε αυτήν την περίπτωση, οι εθνικοί λογαριασμοί, καταγράφουν την προστιθέμενη αξία στην οικονομία από κάποιες δραστηριότητες, αλλά τα εισοδήματα και οι συναλλαγές από αυτές, δεν δηλώνονται. Στο τέταρτο και τελευταίο τεταρτημόριο, παρατηρείται η περίπτωση φοροδιαφυγής και παραοικονομίας ταυτόχρονα. Τα εισοδήματα που κερδίζονται στην παραοικονομία, όχι μόνο διαφεύγουν από τις στατιστικές υπηρεσίες, αλλά και οι αντίστοιχοι φόροι αυτών των εισοδημάτων, δεν εισπράττονται από τις οικονομικές υπηρεσίες. Σε αυτό το τεταρτημόριο βλέπουμε ότι τα δυο αυτά φαινόμενα συνυπάρχουν, χωρίς να ταυτίζονται. Στον βαθμό, που η φοροδιαφυγή είναι αιτία της παραοικονομίας - ανεξάρτητα από την εννοιολογική διαφορά τους- τότε επιφέρουν σχεδόν τα ίδια αποτελέσματα στο οικονομικό σύστημα. Ο περιορισμός όμως, του ενός εκ των δύο φαινομένων, θα μπορούσε να οδηγήσει και στον περιορισμό του άλλου. 13

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ιστορική Αναδρομή Η φορολογία έχει τις καταβολές της στην αρχαιότητα, όπου πρωτοεμφανίζεται ως υποχρέωση των πολιτών να καταβάλλουν αντικείμενα ή προϊόντα αξίας, σε άρχοντες ή κράτη. Συνήθως ανά περιοχή υπήρχε ένας άρχοντας με στρατιωτική ή πολιτική εξουσία, ή ήταν απλώς ένας γαιοκτήμονας στον οποίο αποδίδονταν οι εισφορές και αυτός με τη σειρά του τις έστελνε στην ανώτατη κρατική αρχή. Αξιοσημείωτο φαινόμενο της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, είναι η παροχή υπηρεσιών από τους άρχοντες, με αντάλλαγμα το δικαίωμα της είσπραξης των φόρων μιας περιοχής και για δικό τους όφελος. Στον ελλαδικό χώρο, όπως παρατηρήθηκε επί Βυζαντίου, οι εισφορές καταβάλλονταν στην κοινότητα αντί σε κάποιον άρχοντα και η κοινότητα με τη σειρά της, τα απέδιδε στο κράτος. Υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις, όπου ο φορολογούμενος δεν είναι ένας πολίτης ή ένας περίοικος (κάτοικος χωρίς πολιτικά δικαιώματα) μιας περιοχής, αλλά ένα ολόκληρο κράτος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένα αναγνωρισμένο κράτος, καταβάλλει υποχρεωτική εισφορά σε ένα άλλο, μετά από σχετική συνθήκη που είχε υπογραφεί. Αυτό συνέβαινε στον Μεσαίωνα, όπου σλαβικά κράτη πλήρωναν φόρο στο Βυζάντιο, ενώ το ίδιο σε άλλες ιστορικές περιόδους, πλήρωνε φόρο στην Περσία και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παράλληλα όμως με την φορολογία, γεννιέται και ένα άλλο φαινόμενο -ως φυσική απόρροια του πρώτου - το φαινόμενο της φοροδιαφυγής. Αυτό είχε σαν συνέπεια την δημιουργία ειδικών οργανώσεων συλλογής φόρων, ώστε να εξασφαλιστεί η είσπραξη των φόρων και ο ακριβής υπολογισμός του κάθε φόρου, όπως επίσης και η επιβολή της προβλεπόμενης ποινής, σε κάθε έναν που εντοπίζεται να φοροδιαφεύγει. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι, το ύψος των φόρων, καθώς και η είσπραξή τους, απασχολούσε και συνεχίζει να απασχολεί σε μεγάλο βαθμό τους κυβερνώντες, ιδιαίτερα όποτε παρατηρείται οικονομική κρίση, όπως αυτή που βιώνουμε στις μέρες μας. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζει απώλεια οικονομικών πόρων λόγω της φοροδιαφυγής. Όπως υπολόγισε η Ευρωπαϊκή επιτροπή, το 2011, λόγω των παραβάσεων των κανόνων απόδοσης της φορολογίας, της μη καταβολής του Φ.Π.Α και της φορολογικής βελτιστοποίησης της Ε.Ε., το συνολικό Α.Ε.Π. της μειώθηκε κατά 1,5%, 14

15 περίπου 200 δις ευρώ. Οι ειδικοί διαπιστώνουν πως, αν επιστραφούν όλοι οι απολεσθέντες από την φοροδιαφυγή πόροι, είναι εφικτό να λυθούν όλα τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας στο σύνολό τους. Στην Ελλάδα, όπως θα παρατηρήσουμε και στο διάγραμμα που ακολουθεί, η φοροδιαφυγή πλησιάζει τα 28 δις ετησίως. Μάλιστα, όπως τόνισε αρμόδιο στέλεχος της υπηρεσίας καταπολέμησης της φοροδιαφυγής: «η ευρηματικότητα των Ελλήνων στο θέμα της φοροδιαφυγής, έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο» 1. 1 Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, 1993, «Φορολογικό καθεστώς, παραοικονομία και φοροδιαφυγή στην Ελλάδα», Αθήνα 15

16 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ, ΤΟ ΕΤΟΣ

17 Όπως η φοροδιαφυγή, έτσι και η παραοικονομία, δεν αποτελεί φαινόμενο που εμφανίστηκε πρόσφατα. Η συνειδητοποίηση της ύπαρξης της διεθνώς, χρονολογείται στα τέλη της δεκαετίας του 70, μετά την δημοσίευση άρθρου του Peter Gutmann, στο οποίο υποστηριζόταν για πρώτη φορά ότι, στις Ηνωμένες Πολιτείες η μη δηλούμενη οικονομική δραστηριότητα αποτελούσε ένα σημαντικό ποσοστό του επίσημου Α.Ε.Π. της χώρας. Ποσοστό, που με συντηρητικές εκτιμήσεις ανερχόταν στο 10% αυτού. Το άρθρο αυτό όπως ήταν φυσικό, προκάλεσε το ενδιαφέρον των οικονομολόγων, για την διερεύνηση της φύσεως, του μεγέθους, των αιτιών και των επιπτώσεων του φαινομένου της παραοικονομίας. Σήμερα, η παραοικονομία είναι μεγαλύτερη και σύμφωνα με εκτιμήσεις ανέρχεται στο 12% του Α.Ε.Π. των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, γεγονός, το οποίο έχει σημαντικές επιπτώσεις, τόσο στην διαμόρφωση, όσο και στην αποτελεσματικότητα της οικονομικής πολιτικής των Ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Στην Ελλάδα, παρότι την δεκαετία του 80 υπήρχαν ίχνη της παραοικονομίας, μόλις την δεκαετία του 90 άρχισαν προσπάθειες εκτιμήσεώς της. Όπως ανέδειξε η έρευνα του Βρετανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Υποθέσεων, η χώρα μας ξεχώρισε, ως η χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό παραοικονομίας, ανάμεσα στις 21 χώρες-μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.). Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, η Ελλάδα εμφανίζει το μεγαλύτερο ποσοστό παραοικονομίας στην Ευρώπη, καθώς η σκιώδης οικονομία της άγγιξε το 24% του Α.Ε.Π. το 2012, ποσό που προσεγγίζει τα 45 δις ευρώ (δηλαδή περίπου το ¼ του Α.Ε.Π. της χώρας). Παρόλα αυτά αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσοστό αυτό εμφανίζεται μειωμένο σε σχέση με το 2011, όπου άγγιζε το 24,3% του Α.Ε.Π. της χώρας. 17

18 Η ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε.-28, ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΟΥ Α.Ε.Π (2013) 18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Παράγοντες-Αίτια Δημιουργίας της Φοροδιαφυγής Η ύπαρξη της φοροδιαφυγής σε μια χώρα, εξαρτάται κυρίως από δυο παράγοντες. Πρώτον, από την τάση των φορολογούμενων για φοροδιαφυγή και δεύτερον, από την ικανότητα της φορολογούσας αρχής να περιορίσει την τάση αυτή. Έχει διαπιστωθεί ότι ένα μεγάλο ποσοστό των φορολογουμένων που φοροδιαφεύγουν, το κάνουν επειδή πιστεύουν ότι υπάρχει μικρή πιθανότητα να εντοπιστούν από τις φορολογικές αρχές. Μερικοί παράγοντες που οδηγούν στην φοροδιαφυγή είναι οι εξής: ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Το ύψος της φορολογικής επιβάρυνσης επηρεάζει πολύ την τάση για φοροδιαφυγή γιατί, όσο μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση από έναν φόρο, τόσο μεγαλύτερη είναι η τάση για φοροδιαφυγή. Ο περιορισμός της ικανοποίησης των ατομικών αναγκών του φορολογούμενου (διατροφή, ένδυση, κ.τ.λ.), είναι περισσότερο αισθητός, και το όφελος από το ποσό του φόρου που ενδέχεται να εξοικονομήσει, αντισταθμίζει τον κίνδυνο που συνεπάγεται η τυχόν αποκάλυψη της φοροδιαφυγής. ΤΟ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΥ ΠΛΥΘΗΣΜΟΥ Όταν το μορφωτικό και πολιτιστικό επίπεδο του πληθυσμού είναι χαμηλό, οι φορολογούμενοι δεν έχουν συνείδηση του γεγονότος ότι τα έσοδα από τους φόρους διατίθενται για την χρηματοδότηση του κόστους παραγωγής των δημοσίων αγαθών (παιδεία, υγεία, ασφάλεια, κ.τ.λ.), τα οποία ικανοποιούν συλλογικές ανάγκες. Όσο υψηλότερο επομένως, είναι το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού μιας χώρας, τόσο υψηλότερο είναι και το επίπεδο της φορολογικής τους συνείδησης. ΤΟ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΩΝ ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Όταν τα στελέχη των φοροτεχνικών υπηρεσιών (εφορία, Σ.Δ.Ο.Ε., κ.τ.λ.) είναι μορφωμένα και ικανά, μπορούν να διαμορφώσουν ένα φορολογικό σύστημα, που να περιορίζει την τάση για φοροδιαφυγή. Το σύστημα αυτό, θα πρέπει να είναι ορθολογικά σχεδιασμένο και να περιέχει τον κατάλληλο μηχανολογικό εξοπλισμό και ειδικευμένο προσωπικό. Όταν λοιπόν, οι υπηρεσίες και τα συστήματα δεν 19

20 πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις, επόμενο είναι, να υπάρχει εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Η ΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΠΑΛΑΓΓΩΝ ΠΟΥ ΔΙΝΟΝΤΑΙ ΝΟΜΙΜΑ Όσο περισσότερες νόμιμες εκπτώσεις ή απαλλαγές προβλέπει η νομοθεσία, τόσο μεγαλύτερη είναι η τάση των άλλων φορολογουμένων, που δεν δικαιούνται τέτοιες εκπτώσεις ή απαλλαγές, να αποφύγουν με παράνομα μέσα την καταβολή του απαιτούμενου φόρου. Η αλήθεια είναι ότι, όταν παραβιάζεται η αρχή της δίκαιης κατανομής των φορολογικών βαρών, τότε δημιουργείται το αίσθημα της αδικίας μεταξύ των φορολογουμένων. Επιπλέον, αυξάνεται το επίπεδο της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης, καθώς τα ποσά που θα κατέβαλαν όσοι απαλλάσσονται από την φορολογία, θα πρέπει να καταβληθούν από τους υπόλοιπους ιδιωτικούς φορείς. Το γεγονός αυτό, όπως είναι φανερό, έχει πολύ μεγάλη σημασία στην περίπτωση των επιχειρήσεων, όπου οι δικαιούμενες τις νόμιμες εκπτώσεις βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση -από άποψη ανταγωνισμού- από τις επιχειρήσεις που δεν δικαιούνται τέτοιες εκπτώσεις, με συνέπεια οι τελευταίες να παρουσιάζουν μεγαλύτερη τάση για φοροδιαφυγή. ΤΟ ΥΨΟΣ ΤΩΝ ΠΟΙΝΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ Σημαντικό ρόλο στον περιορισμό της τάσης των φορολογουμένων για φοροδιαφυγή, έχει το ύψος των ποινών που επιβάλλονται. Όσο μεγαλύτερες είναι οι ποινές, τόσο μικρότερη είναι η τάση των φορολογουμένων για φοροδιαφυγή και αντίστροφα. Ο ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ Ένα από τα πιο σημαντικά, κατά γενική ομολογία, αίτια που ωθεί τους φορολογουμένους να φοροδιαφεύγουν, είναι ο τρόπος διαχείρισης των χρημάτων από το κράτος. Όταν οι φορολογούμενοι γνωρίζουν ότι τα χρήματά τους χρησιμοποιούνται σωστά και παραγωγικά από το κράτος, τότε αναπτύσσεται μια σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ αυτών των δυο φορέων και έτσι ελαχιστοποιείται η τάση για φοροδιαφυγή. 20

21 Όταν όμως το κράτος σπαταλά αυτά τα χρήματα και κάνει κακή διαχείριση αυτών, τότε ο φορολογούμενος χάνει κάθε εμπιστοσύνη και αισθάνεται ότι το κράτος τον εκμεταλλεύεται. Σαν αντίδραση λοιπόν -και είναι λογικό- ο φορολογούμενος, καταφεύγει σε άλλες μεθόδους για να δείξει την αγανάκτησή του. Μια από αυτές, είναι το να μην αποδίδει στο κράτος τον φόρο που του αντιστοιχεί. ΒΑΘΜΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Όταν η οικονομία είναι οργανωμένη κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ένα μέρος των συναλλαγών να γίνεται σε είδος, η δυνατότητα φοροδιαφυγής είναι μεγαλύτερη από ότι σε μια οικονομία όπου οι συναλλαγές γίνονται με χρήματα. Επίσης, όταν έχουμε πολλές μικρές επιχειρήσεις, που δεν είναι τόσο οργανωμένες λογιστικά, όσο μια μεγάλη επιχείρηση, τότε η τάση για φοροδιαφυγή είναι μεγαλύτερη. Η ΔΙΑΡΘΩΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το είδος και η ταμιευτική σπουδαιότητα των φόρων, που απαρτίζουν το φορολογικό σύστημα μιας χώρας, προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό την έκταση της φοροδιαφυγής. Εάν το φορολογικό σύστημα κυριαρχείται από άμεσους φόρους, όπως είναι ο φόρος εισοδήματος, τότε η τάση για φοροδιαφυγή είναι μεγαλύτερη, γιατί οι ιδιωτικοί φορείς, έχουν περισσότερες ευκαιρίες να αποκρύψουν την φορολογητέα ύλη. Τα νοικοκυριά, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, κ.τ.λ. το επιτυγχάνουν αυτό, δηλώνοντας εισόδημα μικρότερο από το πραγματικό και από την άλλη μεριά οι επιχειρήσεις, μεταφέροντας μέρος από τα κέρδη τους σε λογαριασμούς αποσβέσεων, διαφόρων εξόδων, κ.α.. Αντιθέτως, αν το φορολογικό σύστημα κυριαρχείται από έμμεσους φόρους, η τάση για φοροδιαφυγή είναι μικρότερη, επειδή ο έλεγχος των φορολογικών οργάνων είναι αποτελεσματικότερος. Αυτό οφείλεται στο ότι οι φορολογούμενες μονάδες είναι λιγότερες (μόνο οι ιδιωτικές επιχειρήσεις) και επιπλέον είναι υποχρεωμένες να τηρούν λογιστικά βιβλία, από τα οποία προκύπτει η φορολογητέα ύλη (π.χ. Φ.Π.Α.). 21

22 3.2. Λόγοι Ύπαρξης της Παραοικονομίας Το φαινόμενο της παραοικονομίας, απασχολεί τόσο το ευρύ κοινό, όσο και τους φορείς της κρατικής πολιτικής πολλών χωρών, για τρείς κυρίως λόγους, όπως προβλήθηκαν από τον Tanzi το 1980 και είναι οι εξής: Η ανάπτυξη της παραοικονομίας, μπορεί να ερμηνευθεί, ως η αντίδραση του κοινωνικού συνόλου στις σημαντικές επιβαρύνσεις, που θεωρείται ότι προκαλούν στα άτομα και τις επιχειρήσεις οι κρατικές δραστηριότητες (όπως η υψηλή φορολογία και ο εκτεταμένος έλεγχος της οικονομίας). Στο μέτρο που η ανάπτυξη της παραοικονομίας προκαλείται κυρίως από την αύξηση του φορολογικού βάρους, μια αύξηση των φορολογικών συντελεστών, είναι δυνατόν να έχει σαν συνέπεια τη μείωση των φορολογικών εσόδων. Αυτό είναι δυνατό, να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη διεύρυνση του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού. Αν εξαιτίας της εκτεταμένης παραοικονομίας, τα μέτρα της οικονομικής πολιτικής, στηρίζονται σε λανθασμένους επίσημα μετρημένους δείκτες της κατάστασης της οικονομίας (ποσοστό ανεργίας, ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης, κ.τ.λ.), τα μέτρα αυτά είναι δυνατό να είναι όχι μόνο εσφαλμένου μεγέθους, αλλά και εσφαλμένης κατεύθυνσης. Το γενικότερο ενδιαφέρον, αναφορικά με τη μελέτη της παραοικονομίας, οφείλεται στις σημαντικές επιπτώσεις που έχει. Οι οικονομικού χαρακτήρα επιπτώσεις της, μπορεί να υποστηριχθεί ότι αναφέρεται κυρίως στον σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής, της νομισματοπιστωτικής πολιτικής, της πολιτικής απασχόλησης, της πολιτικής διανομής του εισοδήματος και της κλαδικής πολιτικής. Αυτό συμβαίνει γιατί η λειτουργία της παραοικονομίας σημαίνει ότι, τα επίσημα στατιστικά στοιχεία και οι επίσημοι στατιστικοί δείκτες, όπου στηρίζεται ο σχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής, παραποιούν την οικονομική πραγματικότητα. Δεν παρέχουν δηλαδή, μια σωστή απεικόνιση των σημαντικότερων τουλάχιστον μακροοικονομικών προβλημάτων. Θεωρείται επίσης από πολλούς ερευνητές ότι, η παραοικονομία, αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας, το οποίο μάλιστα 22

23 αυξάνεται με υψηλότερους ρυθμούς από ότι η επίσημη οικονομία, πράγμα που συμβάλλει στην αύξηση της σοβαρότητας των επιπτώσεών της. 23

24 3.3. Προσδιοριστικοί Παράγοντες Παραοικονομίας ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ Είναι προφανές ότι οι υψηλοί άμεσοι φόροι (ceteris paribus), αποτελούν ισχυρό κίνητρο εμφάνισης και μεγέθυνσης της παραοικονομίας. Οι υψηλοί φορολογικοί συντελεστές, αναγνωρίζονται γενικά, ως ένας από τους βασικούς προσδιοριστικούς παράγοντες της παραοικονομίας. Οι παραγωγικές μονάδες, προκειμένου να αποφύγουν την υψηλή φορολογική επιβάρυνση, αποκρύπτουν ένα σημαντικό τμήμα της οικονομικής τους δραστηριότητας. Αν και τα δυο είδη φορολογίας (άμεσοι κα έμμεσοι φόροι) συμβάλλουν στην ανάπτυξη της παραοικονομίας, ωστόσο οι έμμεσοι φόροι αποτελούν πιο ισχυρό κίνητρο, συγκριτικά με τους άμεσους, διότι η φοροδιαφυγή, με την οποία σχετίζεται η παραοικονομία, ωφελεί συγχρόνως τόσο τους αγοραστές, όσο και τους πωλητές. Όσον αφορά το επίπεδο της φορολογικής επιβάρυνσης, τονίζεται ότι από το επίπεδο αυτό, εξαρτάται η ροπή των φορολογουμένων για φοροδιαφυγή και επομένως, το μέγεθος της φοροδιαφυγής και παράλληλα αυτό της παραοικονομίας. ΘΕΣΜΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΙ Είναι γεγονός, πως ακόμα και να μην υπήρχε η φορολογία, θα είχαμε παραοικονομία, εξαιτίας των διαφόρων θεσμικών περιορισμών που επιβάλλονται στις οικονομικές δραστηριότητες. Οι περιορισμοί αυτοί επιβάλλονται, είτε γιατί ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες είναι εγκληματικές ή παράνομες, είτε για την προαγωγή ορισμένων κοινωνικοοικονομικών σκοπών, όπως είναι η προστασία της εργασίας και της κατανάλωσης. Θεσμικοί περιορισμοί που επιβάλλονται σε νόμιμες οικονομικές δραστηριότητες, είναι η θέσπιση κατώτατων ορίων μισθών και ημερομισθίων, η καθιέρωση αδειών εργασίας για τους αλλοδαπούς, οι συνθήκες ασφαλείας και υγιεινής, κ.α.. ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Τα κίνητρα για την αναζήτηση εργασίας, επηρεάζονται άμεσα από το ύψος της ανεργίας. Τα κίνητρα αυτά είναι περισσότερο ισχυρά όταν στους ανέργους 24

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ Κολλήγα Μαρία Επιβλέπων Καθηγητής: Γκίνογλου ηµήτριος Σάββατο 21 Νοεµβρίου 2015 Εισαγωγή Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος Ημερίδα 2014 Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος (Κ.Φ.Ε.) Κ.Φ.Ε. (ν.4172/2013) Ορίζεται η έννοια του φορολογικού έτους το οποίο ταυτίζεται με το ημερολογιακό έτος. Καταργούνται οι έννοιες διαχειριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 9 Ιουνίου 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΑΙΤΙΕΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΘΕΜΑ: ΑΙΤΙΕΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΑΙΤΙΕΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων ΜΙΧΑΗΛ ΔΙΑΚΟΜΙΧΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΧΑΠΙ ΗΣ

ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΧΑΠΙ ΗΣ ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 1 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες Α. Η Ψηφιακή Ωριμότητα της Ελλάδας Οι ψηφιακές υπηρεσίες στην Ελλάδα παρουσιάζουν χαμηλότερη διείσδυση και μικρότερη ανάπτυξη σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόσφατες αναλύσεις καταδεικνύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 2 Κλάδοι Οικονομικής (i) Μικροοικονομική: Αποφάσεις ατομικών νοικοκυριών- Επιχειρήσεων (ii) Μακροοικονομική: Μελέτη οικονομίας ως συνόλου Βασικά Ζητήματα που απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ ΑΝΑ ΚΛΑΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ ΑΝΑ ΚΛΑΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ Σχολή Διοίκησης & Οικονομίας Τμήμα Λογιστικής Πτυχιακή Εργασία ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ ΑΝΑ ΚΛΑΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΔΑΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΩΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : ΚΕΦΑΛΑΙΑ 7-10

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : ΚΕΦΑΛΑΙΑ 7-10 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : ΚΕΦΑΛΑΙΑ 7-10 Οι ακόλουθες ασκήσεις αποτέλεσαν θέµατα στις πανελλαδικές εξετάσεις και αφορούν την ύλη της Μακροοικονοµίας στα ΕΠΑΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 3: ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Υπουργείο Οικονομικών παρουσίασε στη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 Είναι γεγονός ότι τις πρόσφατες περιόδους ο επιχειρηματικός κόσμος αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις τόσο σε μακροοικονομικό όσο και σε μικροοικονομικό επίπεδο, μέσα από τις οποίες

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού Πρόταση Σε μια προσπάθεια για την αντικειμενική εξεύρεση του αγροτικού εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική Μέτρηση του Εθνικού Εισοδήματος Κεφάλαιο 22 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Μικροοικονομική Μικροοικονομική είναι η μελέτη του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ «Πρόσβαση στη δραστηριότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων (ενσωμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ Συγγραφείς Γιώργος Α. Κορομηλάς Μαρίνα Θ. Τσιαουσίδου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ορισμοί Δομή και Πεδίο εφαρμογής των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

% Ποσό Φόρου Συνολικό Εισόδημα 0-10.000 0 ------ 10.000 ------

% Ποσό Φόρου Συνολικό Εισόδημα 0-10.000 0 ------ 10.000 ------ Φορολογικοί Συντελεστές Φυσικών Προσώπων Φορολογητέο εισόδημα % Ποσό Φόρου Συνολικό Εισόδημα Συνολικός Φόρος 0-10.000 0 ------ 10.000 ------ 10.001-15.000 20 1.000 15.000 1.000 15.001-20.000 25 1.250 20.000

Διαβάστε περισσότερα

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΙΟΙΚΗΗ. ιδασκαλία Αρχών Οικονομικής Θεωρίας (Μικροοικονομία Μακροοικονομία) με τη χρήση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή υνολική ιάρκεια 48 ώρες ΚΩ ΙΚΟ 1 2 Εισαγωγή-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ Φορολογικό σύστημα ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ Επίτιμος Γενικός Διευθυντής Φορολογίας Υπουργείου Οικονομικών Συγγραφέας φορολογικού δικαίου Διδάκτορας Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών Φορολογία και νομοθεσία Για

Διαβάστε περισσότερα

% Ποσό Φόρου 0-19.500 0 ------ 19.500 ------ 19.501-28.000 20 1.700 28.000 1.700 28.001-36.300 25 2.075 36.300 3.775

% Ποσό Φόρου 0-19.500 0 ------ 19.500 ------ 19.501-28.000 20 1.700 28.000 1.700 28.001-36.300 25 2.075 36.300 3.775 Φορολογικοί Συντελεστές Φυσικών Προσώπων Φορολογητέο εισόδημα % Ποσό Φόρου Συνολικό Eισόδημα Συνολικός Φόρος 0-19.500 0 ------ 19.500 ------ 19.501-28.000 20 1.700 28.000 1.700 28.001-36.300 25 2.075 36.300

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός και Φορολογία του Εισοδήματος

Προσδιορισμός και Φορολογία του Εισοδήματος Προσδιορισμός και Φορολογία του Εισοδήματος από Επιχειρηματική Δραστηριότητα ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 6 ώρες Πλήρης ανάλυση των διατάξεων του Ν. 4172/2013 (Κ.Φ.Ε.) που αφορούν τον προσδιορισμό και τη φορολογία εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ 1 ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΕΠ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΔΑΠΑΝΗΣ Y = C + I + G + ( X M) Y

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών 28-11-2012 1 Μέτρα ή μεταρρύθμιση Στην περίοδο της μεταπολίτευσης έγινε μια ουσιαστική

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚΕΜ ΗΜΕΡΙΔΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΙΕΚΕΜ ΗΜΕΡΙΔΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ 4&7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΙΕΚΕΜ ΗΜΕΡΙΔΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Κατερίνα Πέρρου Δικηγόρος - Φορολογικός Σύµβουλος ΘΕΜΑΤΑ 1. Φορολογία Εισοδήµατος 2. Υποχρεώσεις από τον Κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΗΡ Φορολογικοί Σύμβουλοι STATER Tax Experts Α. Λαζαράκη 33 Γλυφαδα, Τ.Κ 166 75

ΣΤΑΤΗΡ Φορολογικοί Σύμβουλοι STATER Tax Experts Α. Λαζαράκη 33 Γλυφαδα, Τ.Κ 166 75 Υπηρεσίες ΣΤΑΤΗΡ 1. ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ... 2 1.1 Βιβλία και στοιχεία (παραστατικά)... 2 1.2 Μηνιαίες Λογιστικές Υπηρεσίες... 2 1.3 Έξοδα Επομένων Χρήσεων... 2 1.4 Παγία Στοιχεία... 2 1.5 Εργασίες Τέλους

Διαβάστε περισσότερα

Υπ. Οικ. Πολ. 1079/19.03.2014

Υπ. Οικ. Πολ. 1079/19.03.2014 Υπ. Οικ. Πολ. 1079/19.03.2014 Παροχή οδηγιών και διευκρινίσεων επί των διατάξεων της απόφασης ΠΟΛ. 1055/17.2.2014 (ΦΕΚ 438 Β/24.02.2014) «Συμπλήρωση - Τροποποίηση των διατάξεων της απόφασης ΠΟΛ. 1281/2013

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ Ρύθμιση Παλαιών Ληξιπρόθεσμων Οφειλών που δημιουργήθηκαν μέχρι τις 31/12/2012 (μέχρι 75.000 ).

ΝΕΑ Ρύθμιση Παλαιών Ληξιπρόθεσμων Οφειλών που δημιουργήθηκαν μέχρι τις 31/12/2012 (μέχρι 75.000 ). ΝΕΑ Ρύθμιση Παλαιών Ληξιπρόθεσμων Οφειλών που δημιουργήθηκαν μέχρι τις 31/12/2012 (μέχρι 75.000 ). NOUSTAX Ποιες οφειλές ρυθμίζονται: Οι ληξιπρόθεσμες έως την 31.12.2012 οφειλές, που είναι βεβαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχέδιο 2013-2017

Στρατηγικό Σχέδιο 2013-2017 Στρατηγικό Σχέδιο 2013-2017 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ Η δυσμενής οικονομική συγκυρία για τη χώρα μας έχει αναδείξει την επίτευξη των στόχων Δημοσίων Εσόδων σε κρίσιμο παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΙΡΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Υ Π Ε Ρ Γ Ε Ι Ο Ι Χ Ω Ρ Ο Ι Κ Υ Ρ Ι Α Σ Χ Ρ Η Σ Η Σ

ΚΤΙΡΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Υ Π Ε Ρ Γ Ε Ι Ο Ι Χ Ω Ρ Ο Ι Κ Υ Ρ Ι Α Σ Χ Ρ Η Σ Η Σ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ & ΕΘΝΙΚΩΝ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΩΝ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ & ΣΤΕΓΑΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Ε ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΣΤΕΓΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ιδέα για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου ξεκίνησε με τη σκέψη ότι οι οποιεσδήποτε αλλαγές στη φορολογική διοίκηση πρέπει να είναι επιθυμητές, ώριμες, αποδεκτές από τον κόσμο που τον αφορούν (τον

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες 1 Περιεχόμενα Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αγορές Χρήματος Χρηματοοικονομική Διοίκηση Μακροπρόθεσμο χρέος 2 Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Οι μονάδες οι οποίες έχουν τρέχουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Παπαδημητρίου Δημήτριος Msc in Health Management Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις από Α1 μέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ

ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 2: ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΔΟΘΗΚΑΝ ΣΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΜΕΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογική Ενημέρωση 6

Φορολογική Ενημέρωση 6 Φορολογική Ενημέρωση 6 Έκτακτα Φορολογικά Μέτρα Εισαγωγή Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε στις 14 Δεκεμβρίου 2011 διάφορες τροποποιήσεις σε Φορολογικές Νομοθεσίες στα πλαίσια της προσπάθειας για οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η έκπτωση των ασφαλιστικών εισφορών από τα ακαθάριστα έσοδα

Η έκπτωση των ασφαλιστικών εισφορών από τα ακαθάριστα έσοδα Η έκπτωση των ασφαλιστικών εισφορών από τα ακαθάριστα έσοδα Γιώργος Α. Κοροµηλάς Φορολογικός Σύµβουλος, Συγγραφέας 1. Ισχύουσες διατάξεις Με τις διατάξεις της παραγράφου 45 του άρθρου 3 του Ν. 4110/2013

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση. Αρ. Διάλεξης: 6 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Προσφορά-Ζήτηση και Κρατική Παρέμβαση Αρ. Διάλεξης: 6 Προσφορά, Ζήτηση και Κυβερνητικές Πολιτικές Σε μια ελεύθερη και χωρίς κανόνες αγορά, οι δυνάμεις της προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φορολογική βάση

Τι είναι φορολογική βάση Διάλεξη 1 Αρχές φορολογίας 1 Πίνακας.3. Ελλάδα: Εξέλιξη φορολογικών εσόδων σε εκατ. ευρώ 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Σύνολο φορολογικών εσόδων 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Φόροι από εισόδημα και κέρδη

Διαβάστε περισσότερα

Α. Περί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμος

Α. Περί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμος ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΡΙΘΜΟΣ 1/2011 Σεπτέμβρης 2011 Α. Περί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμος Εισάγεται νέος φορολογικός συντελεστής 35% για φυσικά πρόσωπα για φορολογητέο εισόδημα που ξεπερνά τις

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Οικονομικά της Εκπαιδευσης Ακαδημαικό έτος 2013-2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Εισαγωγικά Οικονομική επιστημη και εκπαίδευση Τα οικονομικά της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος Νόμος 4172/2013 Ισχύει από 1/1/2014. Κώδικας Φορολογικών Διαδικασιών Ν.4174/2013 Ισχύει από 1/1/2014

Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος Νόμος 4172/2013 Ισχύει από 1/1/2014. Κώδικας Φορολογικών Διαδικασιών Ν.4174/2013 Ισχύει από 1/1/2014 ΠΑΝΟΖΑΧΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Επιστημονικός Υπεύθυνος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΕ Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος Νόμος 4172/2013 Ισχύει από 1/1/2014 Κώδικας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2014 ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΤΟΧΟΙ Δημιουργία αποτελεσματικής φορολογικής Διοίκησης Αύξηση φορολογικής συμμόρφωσης Καταπολέμηση της φορδιαφυγής Αναδιοργάνωση Βήματα Κεντρικών

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα