ΘΕΜΑ: ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ: ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ"

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ Α.Μ.: ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΝΑΓΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΘΗΝΑ, 2014

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΝΟΙΕΣ: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ-Α.Ε.Π.-ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΧΕΣΗ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ-ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ-ΑΙΤΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 35 2

3 ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 38 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 43 ΕΠΙΛΟΓΟΣ 46 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 47 3

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εκπόνηση της παρούσας εργασίας γίνεται με σκοπό την μελέτη δύο φαινομένων, που απασχολούν αιώνες τώρα πολλούς οικονομολόγους και έχουν γίνει αμέτρητες προσπάθειες για την καταπολέμησή τους. Δυστυχώς, καμία από αυτές τις προσπάθειες δεν έχει φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, παρά μονάχα τον περιορισμό τους, ως έναν βαθμό, ο οποίος όμως δεν είναι και τόσο ικανοποιητικός. Επικρατούν από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και οι επιπτώσεις τους στην οικονομία, τόσο της χώρας μας, αλλά και παγκοσμίως, είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς. Λόγος γίνεται για το φαινόμενο της παραοικονομίας και της φοροδιαφυγής στην Ελλάδα. Έχουν γίνει μείζονα θέματα την τελευταία πενταετία, κατά την διάρκεια της οποίας, αρκετές χώρες βρίσκονται σε κρίσιμη οικονομική κατάσταση. Στα κεφάλαια που ακολουθούν, αναφέρονται κάποιες έννοιες, που θα βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση του θέματος. Τέτοιες έννοιες είναι: η φορολογία, το Α.Ε.Π. και η φοροαποφυγή. Στη συνέχεια, θα υπάρχει μια ανάλυση των εννοιών της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας, καθώς και η μεταξύ τους σχέση. Επίσης, θα παρουσιαστούν οι λόγοι, για τους οποίους οι πολίτες έχουν οδηγηθεί σε αυτή την συμπεριφορά, οι παράγοντες δημιουργίας των φαινομένων και οι τομείς και μέθοδοι με τους οποίους παρουσιάζονται. Κλείνοντας, θα υπάρχουν οι συνέπειες αυτών, οι τρόποι καταπολέμησης και ο επίλογος, όπου θα περιλαμβάνει μια σύνοψη όλης της εργασίας, έχοντας σαν στόχο, την προτροπή για την καταπολέμηση των δύο αυτών φαινομένων, καθώς το να εξαλειφθούν είναι αρκετά δύσκολο έως αδύνατο. 4

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοιες Φορολογίας - Α.Ε.Π. - Φοροαποφυγής Φορολογία είναι η καταβολή υποχρεωτικών φόρων υπέρ του κράτους και χωρίζεται σε άμεση και έμμεση. Άμεσος φόρος είναι το χρηματικό ποσό, που καταβάλλει στο κράτος ο πολίτης που ζει σε αυτό, ως ποσοστό του εισοδήματός του. Έμμεσος φόρος είναι οι καταναλωτικοί φόροι, χρηματικά ποσά δηλαδή, που ενσωματώνονται στην τιμή των εμπορευμάτων ή των παρεχομένων υπηρεσιών και που επίσης αποτελούν κρατικό έσοδο. Μεταξύ αυτών, συμπεριλαμβάνεται και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.). Είναι ένας έμμεσος φόρος που σχετίζεται με την κατανάλωση. Υπολογίζεται δηλαδή κατά την συναλλαγή, σε βάρος του αντισυμβαλλόμενου. Καθιερώθηκε με τον Ν.1642/1986 και τέθηκε σε εφαρμογή την 01/01/1987 και αποτελεί την σημαντικότερη πηγή εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού. Το Α.Ε.Π., δηλαδή το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, αποτελεί τον βασικό οικονομικό δείκτη μιας χώρας, εφόσον αποτελεί κριτήριο για την αξιολόγηση της εξέλιξης πολλών οικονομικών μεταβλητών και κοινωνικών δεικτών. Αποτελεί δηλαδή, τον οικονομικό εκείνο δείκτη, ο οποίος εκφράζει την συνολική παραγωγή ή το συνολικό εισόδημα. Σε μεγάλο βαθμό εκφράζει το βιοτικό επίπεδο και την ανάπτυξη της οικονομίας, στην οποία αναφέρεται ¹. Φοροαποφυγή καλείται, η εφαρμογή καλά σχεδιασμένων λογιστικών πρακτικών, που αποτελούν απόρροια προσεκτικής μελέτης της εμπορικής νομοθεσίας, της φορολογικής πρακτικής, των διεθνών προτύπων χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, δικαστικών και υπουργικών αποφάσεων, που μοναδικό στόχο έχει, την μείωση της φορολογητέας ύλης ενός φυσικού ή νομικού προσώπου. Πραγματοποιείται στα πλαίσια ενός καλά μελετημένου φορολογικού σχεδιασμού, σύμφωνα με τον οποίο, δημιουργούνται διάφορα σενάρια και εναλλακτικές, μέχρι να προσδιοριστεί ο ελάχιστος δυνατός φόρος, μέσα στα πλαίσια του νόμου. Η έννοια της φοροαποφυγής συνδέεται αρκετά με αυτήν της φοροδιαφυγής. Διαφέρουν όμως σημαντικά, από πολιτική και ηθική άποψη. Δηλαδή με την φοροαποφυγή, οι φορολογούμενοι αποφεύγουν την καταβολή του φόρου με νόμιμο τρόπο, ο οποίος δεν επιφέρει κυρώσεις για τους ίδιους, ενώ, το αντίθετο συμβαίνει με την φοροδιαφυγή. Γι αυτό συχνά παρατηρείται η χρησιμοποίηση του όρου «νόμιμη φοροδιαφυγή», αντί του όρου «φοροαποφυγή». 1 Κοψιαύτης Α. (2011), Το φαινόμενο της παραοικονομίας, E-magazine 5

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ορισμός Φοροδιαφυγής Οι δημόσιες δαπάνες καλύπτονται από τους φόρους, δηλαδή τις εισπράξεις του δημόσιου τομέα από τα εισοδήματα του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας. Οι φόροι αυτοί μπορούν να θεωρηθούν από οικονομική άποψη, ως η αμοιβή του δημόσιου τομέα για τα αγαθά που προσφέρει στην οικονομία, όπως είναι οι υπηρεσίες παιδείας, υγείας, κ.τ.λ. Επίσης, μπορούν να θεωρηθούν και ως αναγκαστική αποταμίευση της οικονομίας, η οποία χρησιμοποιείται για την κάλυψη των παραγωγικών δαπανών του δημοσίου. Πολλοί πολίτες προσπαθούν να αποφύγουν κατά ένα μέρος τους φόρους και έτσι εμφανίζεται το φαινόμενο της φοροδιαφυγής. Με τον όρο φοροδιαφυγή λοιπόν, εννοούμε, κάθε παράνομη απόκρυψη φορολογητέας ύλης, ενός φυσικού ή νομικού προσώπου. Θεωρείται παράνομη και έντονα αντικοινωνική συμπεριφορά, διότι η μη καταβολή του οφειλόμενου φόρου γίνεται με την παραβίαση ή καταστρατήγηση του νόμου. Συμπληρωματικά, ένας ορισμός, ο οποίος θεωρείται ότι αποδίδει αρκετά την έννοια της φοροδιαφυγής, είναι αυτός του Department of the Treasury, που αποτυπώθηκε το Σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό, φοροδιαφυγή είναι: Το τμήμα του φόρου εισοδήματος, το οποίο αντιστοιχεί σε εισόδημα, που θα έπρεπε -με βάση την ισχύουσα νομοθεσία- να δηλώνεται οικειοθελώς από τους φορολογούμενους στις αρμόδιες φορολογικές αρχές, αλλά για οποιονδήποτε λόγο δεν δηλώνεται. Το τμήμα εκείνο των άμεσων και έμμεσων φόρων, το οποίο, με βάση την ισχύουσα φορολογική νομοθεσία, θα πρέπει να εισπράττεται και να αποδίδεται εθελοντικά στο κράτος, αλλά για κάποιον λόγο, αυτό δεν φθάνει ποτέ στο δημόσιο ταμείο ¹. Οι φόροι, οι οποίοι δεν καταβλήθηκαν στο κράτος, λόγω φορολογικών απαλλαγών και κινήτρων, χωρίς να επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα 2. ¹ Κανελλόπουλος Κ.Α., 1985, Αθήνα 2 Παυλόπουλος, 1987, «Η παραοικονομία στην Ελλάδα: Μια πρώτη ποσοτική οριοθέτηση», Αθήνα 6

7 Οι τόκοι που αντιστοιχούν στο τμήμα εκείνο των φόρων, που καταβάλλονται με καθυστέρηση και μετά την λήξη του οικείου δημοσιονομικού έτους 1. Η μη είσπραξη των οφειλόμενων φόρων, μετά την βεβαίωσή τους. Ωστόσο, άλλοι συγγραφείς περιλαμβάνουν στην έννοια της φοροδιαφυγής και τις φορολογικές απαλλαγές, οι οποίες δόθηκαν σε φορολογουμένους, χωρίς να επιτευχθούν οι σκοποί για τους οποίους χορηγήθηκαν. 1 Μανεσιώτης Μ., 1991, «Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα, τα δημόσια οικονομικά στην Ελλάδα, τα οικονομικά» 7

8 1.2. Ορισμός Παραοικονομίας Αρχικά, πρέπει να επισημανθεί ότι, η έννοια της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία δεν καταγράφεται, είτε γιατί την αποκρύπτουν οι φορολογούμενοι, είτε γιατί οι στατιστικές υπηρεσίες δεν διαθέτουν την κατάλληλη οργάνωση -ώστε να μπορέσουν να την εντοπίσουν- εμφανίζεται με ποικιλία όρων. Ο όρος που έχει επικρατήσει στην χώρα μας, είναι αυτός της «παραοικονομίας». Η έννοια της παραοικονομίας έχει χρησιμοποιηθεί με μεγάλη ελαστικότητα, προκειμένου να χαρακτηρίσει διαφορετικές σε εύρος εννοιολογικές κατηγορίες. Οι μέχρι τώρα ορισμοί και έννοιες, έχουν προκαλέσει αρκετή σύγχυση στους μελετητές και οικονομολόγους. Γι αυτό το λόγο είναι απαραίτητο να διασαφηνισθεί, ποιό είναι το ακριβές περιεχόμενο του όρου αυτού, ώστε να μπορέσουν να αποφευχθούν οι οποιεσδήποτε παρεξηγήσεις. Ο ορισμός της παραοικονομίας που έχει δοθεί σε σχέση με την φοροδιαφυγή, δηλαδή ο χαρακτηρισμός όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων, που διαφεύγουν την φορολογία -ανεξάρτητα από τον τρόπο που ορίζονται από εθνικολογιστική σκοπιά- ως δραστηριοτήτων που συναποτελούν την παραοικονομία, έχει τις εξής αδυναμίες: Το κριτήριο αυτό πάσχει ως αίτιο. Η επιθυμία για φοροδιαφυγή, σαφώς και αποτελεί σπουδαίο λόγο υπάρξεως και αναπτύξεως της παραοικονομίας. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι λόγοι, για τους οποίους τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας διαφεύγει από την προσοχή των μηχανών καταγραφής. Η δυνατότητα διαφυγής από την προσοχή των φορολογικών αρχών, δεν ταυτίζεται και με την δυνατότητα διαφυγής από την προσοχή των εθνικολογιστικών αρχών. Όπως είναι γνωστό, οι υπηρεσίες εθνικών λογαριασμών σε όλες τις χώρες, καταλήγουν σε εκτιμήσεις του μεγέθους της οικονομικής δραστηριότητας, σύμφωνα με τις ενδείξεις που τους παρέχονται από διάφορες πηγές πληροφόρησης. Από αυτό προκύπτει ότι, μέρος των δραστηριοτήτων που διαφεύγουν την φορολογία, ή και το σύνολο αυτών, δεν διαφεύγουν και από την εθνικολογιστική στατιστική σύλληψη, τουλάχιστον όχι στην ίδια έκταση. 8

9 Ύστερα από συνάντηση εμπειρογνωμόνων που έγινε τον Μάϊο του 1981, το βασικό συμπέρασμα που προέκυψε είναι ότι, μέρος των οικονομικών δραστηριοτήτων, που θεωρείται από διάφορους ερευνητές να αποτελούν την κρυφή οικονομία, περιλαμβάνεται στους εθνικούς λογαριασμούς. Αυτό γίνεται διότι, οι εκτιμήσεις των εθνικών λογαριασμών, δεν υιοθετούν τις πληροφορίες που παρέχουν οι φορολογικές στατιστικές υπηρεσίες, χωρίς πρώτα να τις προσαρμόσουν και με βάση άλλων στοιχείων, όπως είναι τα στοιχεία απασχολήσεως, οικογενειακών προϋπολογισμών, κ.τ.λ.. Εξίσου ακατάλληλοι είναι οι ορισμοί της παραοικονομίας, που οριοθετούν την έννοια του Α.Ε.Π., με κριτήρια διαφορετικά από αυτά του ισχύοντος συστήματος εθνικών λογαριασμών. Οπότε, δεν θα έπρεπε πλέον να γίνεται λόγος περί παραοικονομίας, κρυφής οικονομίας κ.α., αλλά περί διαφορετικής εννοιολογικής προσέγγισης, στο θέμα της μέτρησης της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας. Στο σημείο αυτό όμως, προκύπτει ένα άλλο θέμα, αυτό της καταλληλότητας του Α.Ε.Π., ως δείκτη οικονομικής μετρήσεως της παραγωγικότητας, το οποίο ξεπερνά τα όρια της παρούσας εργασίας και δε θα εξεταστεί. Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, η παραοικονομία έχει ορισθεί να περιλαμβάνει, όλη τη μη μετρούμενη οικονομική δραστηριότητα 1. Σήμερα, η έννοια που έχει επικρατήσει για την παραοικονομία και προς την οποία συγκλίνουν οι περισσότεροι μελετητές και οικονομολόγοι, είναι η εξής: Η παραοικονομία ή η υποδόρια οικονομία, αφορά στις οικονομικές εκείνες δραστηριότητες, οι οποίες, ενώ δημιουργούν εισοδήματα συντελεστών παραγωγής και επομένως θα έπρεπε να καταγράφονται στις επίσημες στατιστικές εκτιμήσεις της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας -όπως είναι το Α.Ε.Π.- εξαιτίας της ολικής ή μερικής απόκρυψής τους από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, ή εξαιτίας αδυναμιών των τελευταίων, είναι δυνατόν να μην περιλαμβάνονται στις επίσημες εκτιμήσεις της. Συνεπώς, με βάση αυτόν τον ορισμό: Μόνο η προστιθέμενη αξία αποτελεί αντικείμενο ενδιαφέροντος. Οικονομικές δραστηριότητες όπως, η εργασία των νοικοκυριών, αποκλείονται. Όσο καλύτερη είναι η στατιστική οργάνωση μιας χώρας, τόσο μικρότερη θα είναι η μη καταγραφόμενη οικονομική δραστηριότητα. 1 E. L. Feige, «How big is the Irregular Economy», Challenge Nov/Dec,

10 Τέλος, καλό θα ήταν να αναφερθεί πως, στην διεθνή βιβλιογραφία, ο όρος παραοικονομία, μπορεί να συναντηθεί με τις ονομασίες «shadow economy-σκιώδης οικονομία», «informal-άτυπη», «hidden-κρυφή», «parallel-παράλληλη», «black-μαύρη», «moonlight-οικονομία του λυκόφωτος», «unrecorded-μη καταγραφόμενη», «underground-υπόγεια», «grey-γκρίζα», «dual-δυαδική», «unobserved-μη παρατηρήσιμη», κ.α.. 10

11 1.3. Σχέση Φοροδιαφυγής-Παραοικονομίας Οι έννοιες της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας είναι έννοιες περίπλοκες και συνεχώς μεταβαλλόμενες. Πολλοί πιστεύουν πως οι δύο αυτές έννοιες ταυτίζονται, πράγμα που δεν είναι ορθό, διότι μπορούμε να έχουμε φοροδιαφυγή, χωρίς να έχουμε παραοικονομία ή και αντίστροφα. Πρέπει λοιπόν, οι δύο αυτές έννοιες να διαχωριστούν, αλλιώς τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται για την αντιμετώπισή τους δεν θα είναι αποτελεσματικά. Καταρχήν η φοροδιαφυγή χωρίζεται σε δύο κατηγορίες. Σε αυτήν που έχει να κάνει με την τρέχουσα συνολική οικονομική δραστηριότητα και στη φοροδιαφυγή που έχει να κάνει με την μη τρέχουσα συνολική οικονομική δραστηριότητα. Διαγραμματικά: Πηγή εικόνας: e- περιοδικό επιστήμης και τεχνολογίας (Danopoulos G.P and Znidaric B.) Για τα παραπάνω ισχύουν τα εξής: τόσο η τρέχουσα, όσο και η μη τρέχουσα φοροδιαφυγή, είναι υποσύνολα της συνολικής φοροδιαφυγής, το άθροισμα των οποίων μας δίνει την συνολική φοροδιαφυγή. Αφού λοιπόν, η φοροδιαφυγή σχετίζεται με την τρέχουσα (εισόδημα συντελεστών παραγωγής του τρέχοντος έτους κ.τ.λ.) και με την μη τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα (φορολογία μεταβιβάσεων κληρονομιών κ.τ.λ.) και η παραοικονομία σχετίζεται μόνο με την τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα, είναι φυσικό οι δύο αυτές έννοιες να μην ταυτίζονται. Οι μεγαλύτερες και πιο περίπλοκες διαφορές επομένως, στη σχέση φοροδιαφυγήςπαραοικονομίας, στρέφονται στην περίπτωση της τρέχουσας οικονομικής 11

12 δραστηριότητας. Οι διαφορές αυτές γίνονται κατανοητές με την βοήθεια του παρακάτω πίνακα: Συνολικά εισοδήματα συντελεστών παραγωγής (και ποσά των έμμεσων φόρων) που πρέπει να καταγραφούν και να αποδοθούν στις οικονομικές υπηρεσίες. (Δραστηριότητες φοροδιαφυγής ή μη φοροδιαφυγής). Συνολική τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα που πρέπει να καταγραφεί στους Εθνικούς Λογαριασμούς. (Κρυμμένη και παρατηρήσιμη οικονομία). Καταγραφόμενη Μη καταγραφόμενη Δηλωμένες δραστηριότητες I. Όχι φοροδιαφυγή Όχι παραοικονομία II. Όχι φοροδιαφυγή Παραοικονομία Μη δηλωμένες III. IV. δραστηριότητες Φοροδιαφυγή Φοροδιαφυγή και Όχι παραοικονομία παραοικονομία Από τον παραπάνω πίνακα, παρατηρούμε ότι έχουμε την οριζόντια διάσταση, η οποία επεξηγεί την τρέχουσα δραστηριότητα, που πρέπει να καταγραφεί, αλλά για κάποιους λόγους, ένα κομμάτι αυτής δεν καταγράφεται. Ως εκ τούτου έχουμε δύο περιπτώσεις της παραοικονομίας, την καταγραφόμενη και τη μη καταγραφόμενη. Η κάθετη διάσταση, περιλαμβάνει τα εισοδήματα, που προκύπτουν από τη συνολική οικονομική δραστηριότητα και φορολογούνται άμεσα και από τις τρέχουσες συναλλαγές, που φορολογούνται έμμεσα. Επιπλέον, με βάση τον πίνακα, μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερα τεταρτημόρια. Στον πρώτο, έχουμε την ιδανική κατάσταση, όπου δεν έχουμε ούτε φοροδιαφυγή, ούτε παραοικονομία. Στην περίπτωση αυτή, οι φορολογικές αρχές είναι ενήμερες και μπορούν να εντοπίσουν ολόκληρη την τρέχουσα οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, ο κάθε φορολογούμενος δεν αποκρύπτει το πραγματικό του εισόδημα, ή οι οικονομικές υπηρεσίες είναι τόσο αποτελεσματικές, ώστε μπορούν να ελέγξουν τον καθένα φορολογούμενο. Στο δεύτερο τεταρτημόριο, μπορούμε να διακρίνουμε την περίπτωση, κατά την οποία αν και η προστιθέμενη αξία μερικών δραστηριοτήτων, για διάφορους λόγους, δεν 12

13 καταγράφεται στους εθνικούς λογαριασμούς, παρόλα αυτά, τα αντίστοιχα εισοδήματα που αποκτώνται, δηλώνονται κανονικά. Ακόμα, οι φόροι που προκύπτουν από τα εισοδήματα αυτά, πληρώνονται από τους υπόχρεους. Εδώ, έχουμε κυρίως, νέες οικονομικές δραστηριότητες, για τις οποίες δεν έχει διαμορφωθεί ακόμα το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα να μην παρακολουθούνται από τις στατιστικές υπηρεσίες. Στο τρίτο τεταρτημόριο, παρουσιάζεται η περίπτωση φοροδιαφυγής, χωρίς όμως να υπάρχει παραοικονομία. Σε αυτήν την περίπτωση, οι εθνικοί λογαριασμοί, καταγράφουν την προστιθέμενη αξία στην οικονομία από κάποιες δραστηριότητες, αλλά τα εισοδήματα και οι συναλλαγές από αυτές, δεν δηλώνονται. Στο τέταρτο και τελευταίο τεταρτημόριο, παρατηρείται η περίπτωση φοροδιαφυγής και παραοικονομίας ταυτόχρονα. Τα εισοδήματα που κερδίζονται στην παραοικονομία, όχι μόνο διαφεύγουν από τις στατιστικές υπηρεσίες, αλλά και οι αντίστοιχοι φόροι αυτών των εισοδημάτων, δεν εισπράττονται από τις οικονομικές υπηρεσίες. Σε αυτό το τεταρτημόριο βλέπουμε ότι τα δυο αυτά φαινόμενα συνυπάρχουν, χωρίς να ταυτίζονται. Στον βαθμό, που η φοροδιαφυγή είναι αιτία της παραοικονομίας - ανεξάρτητα από την εννοιολογική διαφορά τους- τότε επιφέρουν σχεδόν τα ίδια αποτελέσματα στο οικονομικό σύστημα. Ο περιορισμός όμως, του ενός εκ των δύο φαινομένων, θα μπορούσε να οδηγήσει και στον περιορισμό του άλλου. 13

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ιστορική Αναδρομή Η φορολογία έχει τις καταβολές της στην αρχαιότητα, όπου πρωτοεμφανίζεται ως υποχρέωση των πολιτών να καταβάλλουν αντικείμενα ή προϊόντα αξίας, σε άρχοντες ή κράτη. Συνήθως ανά περιοχή υπήρχε ένας άρχοντας με στρατιωτική ή πολιτική εξουσία, ή ήταν απλώς ένας γαιοκτήμονας στον οποίο αποδίδονταν οι εισφορές και αυτός με τη σειρά του τις έστελνε στην ανώτατη κρατική αρχή. Αξιοσημείωτο φαινόμενο της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, είναι η παροχή υπηρεσιών από τους άρχοντες, με αντάλλαγμα το δικαίωμα της είσπραξης των φόρων μιας περιοχής και για δικό τους όφελος. Στον ελλαδικό χώρο, όπως παρατηρήθηκε επί Βυζαντίου, οι εισφορές καταβάλλονταν στην κοινότητα αντί σε κάποιον άρχοντα και η κοινότητα με τη σειρά της, τα απέδιδε στο κράτος. Υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις, όπου ο φορολογούμενος δεν είναι ένας πολίτης ή ένας περίοικος (κάτοικος χωρίς πολιτικά δικαιώματα) μιας περιοχής, αλλά ένα ολόκληρο κράτος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένα αναγνωρισμένο κράτος, καταβάλλει υποχρεωτική εισφορά σε ένα άλλο, μετά από σχετική συνθήκη που είχε υπογραφεί. Αυτό συνέβαινε στον Μεσαίωνα, όπου σλαβικά κράτη πλήρωναν φόρο στο Βυζάντιο, ενώ το ίδιο σε άλλες ιστορικές περιόδους, πλήρωνε φόρο στην Περσία και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παράλληλα όμως με την φορολογία, γεννιέται και ένα άλλο φαινόμενο -ως φυσική απόρροια του πρώτου - το φαινόμενο της φοροδιαφυγής. Αυτό είχε σαν συνέπεια την δημιουργία ειδικών οργανώσεων συλλογής φόρων, ώστε να εξασφαλιστεί η είσπραξη των φόρων και ο ακριβής υπολογισμός του κάθε φόρου, όπως επίσης και η επιβολή της προβλεπόμενης ποινής, σε κάθε έναν που εντοπίζεται να φοροδιαφεύγει. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι, το ύψος των φόρων, καθώς και η είσπραξή τους, απασχολούσε και συνεχίζει να απασχολεί σε μεγάλο βαθμό τους κυβερνώντες, ιδιαίτερα όποτε παρατηρείται οικονομική κρίση, όπως αυτή που βιώνουμε στις μέρες μας. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζει απώλεια οικονομικών πόρων λόγω της φοροδιαφυγής. Όπως υπολόγισε η Ευρωπαϊκή επιτροπή, το 2011, λόγω των παραβάσεων των κανόνων απόδοσης της φορολογίας, της μη καταβολής του Φ.Π.Α και της φορολογικής βελτιστοποίησης της Ε.Ε., το συνολικό Α.Ε.Π. της μειώθηκε κατά 1,5%, 14

15 περίπου 200 δις ευρώ. Οι ειδικοί διαπιστώνουν πως, αν επιστραφούν όλοι οι απολεσθέντες από την φοροδιαφυγή πόροι, είναι εφικτό να λυθούν όλα τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας στο σύνολό τους. Στην Ελλάδα, όπως θα παρατηρήσουμε και στο διάγραμμα που ακολουθεί, η φοροδιαφυγή πλησιάζει τα 28 δις ετησίως. Μάλιστα, όπως τόνισε αρμόδιο στέλεχος της υπηρεσίας καταπολέμησης της φοροδιαφυγής: «η ευρηματικότητα των Ελλήνων στο θέμα της φοροδιαφυγής, έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο» 1. 1 Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, 1993, «Φορολογικό καθεστώς, παραοικονομία και φοροδιαφυγή στην Ελλάδα», Αθήνα 15

16 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ, ΤΟ ΕΤΟΣ

17 Όπως η φοροδιαφυγή, έτσι και η παραοικονομία, δεν αποτελεί φαινόμενο που εμφανίστηκε πρόσφατα. Η συνειδητοποίηση της ύπαρξης της διεθνώς, χρονολογείται στα τέλη της δεκαετίας του 70, μετά την δημοσίευση άρθρου του Peter Gutmann, στο οποίο υποστηριζόταν για πρώτη φορά ότι, στις Ηνωμένες Πολιτείες η μη δηλούμενη οικονομική δραστηριότητα αποτελούσε ένα σημαντικό ποσοστό του επίσημου Α.Ε.Π. της χώρας. Ποσοστό, που με συντηρητικές εκτιμήσεις ανερχόταν στο 10% αυτού. Το άρθρο αυτό όπως ήταν φυσικό, προκάλεσε το ενδιαφέρον των οικονομολόγων, για την διερεύνηση της φύσεως, του μεγέθους, των αιτιών και των επιπτώσεων του φαινομένου της παραοικονομίας. Σήμερα, η παραοικονομία είναι μεγαλύτερη και σύμφωνα με εκτιμήσεις ανέρχεται στο 12% του Α.Ε.Π. των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, γεγονός, το οποίο έχει σημαντικές επιπτώσεις, τόσο στην διαμόρφωση, όσο και στην αποτελεσματικότητα της οικονομικής πολιτικής των Ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Στην Ελλάδα, παρότι την δεκαετία του 80 υπήρχαν ίχνη της παραοικονομίας, μόλις την δεκαετία του 90 άρχισαν προσπάθειες εκτιμήσεώς της. Όπως ανέδειξε η έρευνα του Βρετανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Υποθέσεων, η χώρα μας ξεχώρισε, ως η χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό παραοικονομίας, ανάμεσα στις 21 χώρες-μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.). Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, η Ελλάδα εμφανίζει το μεγαλύτερο ποσοστό παραοικονομίας στην Ευρώπη, καθώς η σκιώδης οικονομία της άγγιξε το 24% του Α.Ε.Π. το 2012, ποσό που προσεγγίζει τα 45 δις ευρώ (δηλαδή περίπου το ¼ του Α.Ε.Π. της χώρας). Παρόλα αυτά αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσοστό αυτό εμφανίζεται μειωμένο σε σχέση με το 2011, όπου άγγιζε το 24,3% του Α.Ε.Π. της χώρας. 17

18 Η ΠΑΡΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε.-28, ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΟΥ Α.Ε.Π (2013) 18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Παράγοντες-Αίτια Δημιουργίας της Φοροδιαφυγής Η ύπαρξη της φοροδιαφυγής σε μια χώρα, εξαρτάται κυρίως από δυο παράγοντες. Πρώτον, από την τάση των φορολογούμενων για φοροδιαφυγή και δεύτερον, από την ικανότητα της φορολογούσας αρχής να περιορίσει την τάση αυτή. Έχει διαπιστωθεί ότι ένα μεγάλο ποσοστό των φορολογουμένων που φοροδιαφεύγουν, το κάνουν επειδή πιστεύουν ότι υπάρχει μικρή πιθανότητα να εντοπιστούν από τις φορολογικές αρχές. Μερικοί παράγοντες που οδηγούν στην φοροδιαφυγή είναι οι εξής: ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Το ύψος της φορολογικής επιβάρυνσης επηρεάζει πολύ την τάση για φοροδιαφυγή γιατί, όσο μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση από έναν φόρο, τόσο μεγαλύτερη είναι η τάση για φοροδιαφυγή. Ο περιορισμός της ικανοποίησης των ατομικών αναγκών του φορολογούμενου (διατροφή, ένδυση, κ.τ.λ.), είναι περισσότερο αισθητός, και το όφελος από το ποσό του φόρου που ενδέχεται να εξοικονομήσει, αντισταθμίζει τον κίνδυνο που συνεπάγεται η τυχόν αποκάλυψη της φοροδιαφυγής. ΤΟ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΥ ΠΛΥΘΗΣΜΟΥ Όταν το μορφωτικό και πολιτιστικό επίπεδο του πληθυσμού είναι χαμηλό, οι φορολογούμενοι δεν έχουν συνείδηση του γεγονότος ότι τα έσοδα από τους φόρους διατίθενται για την χρηματοδότηση του κόστους παραγωγής των δημοσίων αγαθών (παιδεία, υγεία, ασφάλεια, κ.τ.λ.), τα οποία ικανοποιούν συλλογικές ανάγκες. Όσο υψηλότερο επομένως, είναι το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού μιας χώρας, τόσο υψηλότερο είναι και το επίπεδο της φορολογικής τους συνείδησης. ΤΟ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΩΝ ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Όταν τα στελέχη των φοροτεχνικών υπηρεσιών (εφορία, Σ.Δ.Ο.Ε., κ.τ.λ.) είναι μορφωμένα και ικανά, μπορούν να διαμορφώσουν ένα φορολογικό σύστημα, που να περιορίζει την τάση για φοροδιαφυγή. Το σύστημα αυτό, θα πρέπει να είναι ορθολογικά σχεδιασμένο και να περιέχει τον κατάλληλο μηχανολογικό εξοπλισμό και ειδικευμένο προσωπικό. Όταν λοιπόν, οι υπηρεσίες και τα συστήματα δεν 19

20 πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις, επόμενο είναι, να υπάρχει εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Η ΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΠΑΛΑΓΓΩΝ ΠΟΥ ΔΙΝΟΝΤΑΙ ΝΟΜΙΜΑ Όσο περισσότερες νόμιμες εκπτώσεις ή απαλλαγές προβλέπει η νομοθεσία, τόσο μεγαλύτερη είναι η τάση των άλλων φορολογουμένων, που δεν δικαιούνται τέτοιες εκπτώσεις ή απαλλαγές, να αποφύγουν με παράνομα μέσα την καταβολή του απαιτούμενου φόρου. Η αλήθεια είναι ότι, όταν παραβιάζεται η αρχή της δίκαιης κατανομής των φορολογικών βαρών, τότε δημιουργείται το αίσθημα της αδικίας μεταξύ των φορολογουμένων. Επιπλέον, αυξάνεται το επίπεδο της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης, καθώς τα ποσά που θα κατέβαλαν όσοι απαλλάσσονται από την φορολογία, θα πρέπει να καταβληθούν από τους υπόλοιπους ιδιωτικούς φορείς. Το γεγονός αυτό, όπως είναι φανερό, έχει πολύ μεγάλη σημασία στην περίπτωση των επιχειρήσεων, όπου οι δικαιούμενες τις νόμιμες εκπτώσεις βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση -από άποψη ανταγωνισμού- από τις επιχειρήσεις που δεν δικαιούνται τέτοιες εκπτώσεις, με συνέπεια οι τελευταίες να παρουσιάζουν μεγαλύτερη τάση για φοροδιαφυγή. ΤΟ ΥΨΟΣ ΤΩΝ ΠΟΙΝΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ Σημαντικό ρόλο στον περιορισμό της τάσης των φορολογουμένων για φοροδιαφυγή, έχει το ύψος των ποινών που επιβάλλονται. Όσο μεγαλύτερες είναι οι ποινές, τόσο μικρότερη είναι η τάση των φορολογουμένων για φοροδιαφυγή και αντίστροφα. Ο ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ Ένα από τα πιο σημαντικά, κατά γενική ομολογία, αίτια που ωθεί τους φορολογουμένους να φοροδιαφεύγουν, είναι ο τρόπος διαχείρισης των χρημάτων από το κράτος. Όταν οι φορολογούμενοι γνωρίζουν ότι τα χρήματά τους χρησιμοποιούνται σωστά και παραγωγικά από το κράτος, τότε αναπτύσσεται μια σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ αυτών των δυο φορέων και έτσι ελαχιστοποιείται η τάση για φοροδιαφυγή. 20

21 Όταν όμως το κράτος σπαταλά αυτά τα χρήματα και κάνει κακή διαχείριση αυτών, τότε ο φορολογούμενος χάνει κάθε εμπιστοσύνη και αισθάνεται ότι το κράτος τον εκμεταλλεύεται. Σαν αντίδραση λοιπόν -και είναι λογικό- ο φορολογούμενος, καταφεύγει σε άλλες μεθόδους για να δείξει την αγανάκτησή του. Μια από αυτές, είναι το να μην αποδίδει στο κράτος τον φόρο που του αντιστοιχεί. ΒΑΘΜΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Όταν η οικονομία είναι οργανωμένη κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ένα μέρος των συναλλαγών να γίνεται σε είδος, η δυνατότητα φοροδιαφυγής είναι μεγαλύτερη από ότι σε μια οικονομία όπου οι συναλλαγές γίνονται με χρήματα. Επίσης, όταν έχουμε πολλές μικρές επιχειρήσεις, που δεν είναι τόσο οργανωμένες λογιστικά, όσο μια μεγάλη επιχείρηση, τότε η τάση για φοροδιαφυγή είναι μεγαλύτερη. Η ΔΙΑΡΘΩΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το είδος και η ταμιευτική σπουδαιότητα των φόρων, που απαρτίζουν το φορολογικό σύστημα μιας χώρας, προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό την έκταση της φοροδιαφυγής. Εάν το φορολογικό σύστημα κυριαρχείται από άμεσους φόρους, όπως είναι ο φόρος εισοδήματος, τότε η τάση για φοροδιαφυγή είναι μεγαλύτερη, γιατί οι ιδιωτικοί φορείς, έχουν περισσότερες ευκαιρίες να αποκρύψουν την φορολογητέα ύλη. Τα νοικοκυριά, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, κ.τ.λ. το επιτυγχάνουν αυτό, δηλώνοντας εισόδημα μικρότερο από το πραγματικό και από την άλλη μεριά οι επιχειρήσεις, μεταφέροντας μέρος από τα κέρδη τους σε λογαριασμούς αποσβέσεων, διαφόρων εξόδων, κ.α.. Αντιθέτως, αν το φορολογικό σύστημα κυριαρχείται από έμμεσους φόρους, η τάση για φοροδιαφυγή είναι μικρότερη, επειδή ο έλεγχος των φορολογικών οργάνων είναι αποτελεσματικότερος. Αυτό οφείλεται στο ότι οι φορολογούμενες μονάδες είναι λιγότερες (μόνο οι ιδιωτικές επιχειρήσεις) και επιπλέον είναι υποχρεωμένες να τηρούν λογιστικά βιβλία, από τα οποία προκύπτει η φορολογητέα ύλη (π.χ. Φ.Π.Α.). 21

22 3.2. Λόγοι Ύπαρξης της Παραοικονομίας Το φαινόμενο της παραοικονομίας, απασχολεί τόσο το ευρύ κοινό, όσο και τους φορείς της κρατικής πολιτικής πολλών χωρών, για τρείς κυρίως λόγους, όπως προβλήθηκαν από τον Tanzi το 1980 και είναι οι εξής: Η ανάπτυξη της παραοικονομίας, μπορεί να ερμηνευθεί, ως η αντίδραση του κοινωνικού συνόλου στις σημαντικές επιβαρύνσεις, που θεωρείται ότι προκαλούν στα άτομα και τις επιχειρήσεις οι κρατικές δραστηριότητες (όπως η υψηλή φορολογία και ο εκτεταμένος έλεγχος της οικονομίας). Στο μέτρο που η ανάπτυξη της παραοικονομίας προκαλείται κυρίως από την αύξηση του φορολογικού βάρους, μια αύξηση των φορολογικών συντελεστών, είναι δυνατόν να έχει σαν συνέπεια τη μείωση των φορολογικών εσόδων. Αυτό είναι δυνατό, να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη διεύρυνση του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού. Αν εξαιτίας της εκτεταμένης παραοικονομίας, τα μέτρα της οικονομικής πολιτικής, στηρίζονται σε λανθασμένους επίσημα μετρημένους δείκτες της κατάστασης της οικονομίας (ποσοστό ανεργίας, ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης, κ.τ.λ.), τα μέτρα αυτά είναι δυνατό να είναι όχι μόνο εσφαλμένου μεγέθους, αλλά και εσφαλμένης κατεύθυνσης. Το γενικότερο ενδιαφέρον, αναφορικά με τη μελέτη της παραοικονομίας, οφείλεται στις σημαντικές επιπτώσεις που έχει. Οι οικονομικού χαρακτήρα επιπτώσεις της, μπορεί να υποστηριχθεί ότι αναφέρεται κυρίως στον σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής, της νομισματοπιστωτικής πολιτικής, της πολιτικής απασχόλησης, της πολιτικής διανομής του εισοδήματος και της κλαδικής πολιτικής. Αυτό συμβαίνει γιατί η λειτουργία της παραοικονομίας σημαίνει ότι, τα επίσημα στατιστικά στοιχεία και οι επίσημοι στατιστικοί δείκτες, όπου στηρίζεται ο σχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής, παραποιούν την οικονομική πραγματικότητα. Δεν παρέχουν δηλαδή, μια σωστή απεικόνιση των σημαντικότερων τουλάχιστον μακροοικονομικών προβλημάτων. Θεωρείται επίσης από πολλούς ερευνητές ότι, η παραοικονομία, αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας, το οποίο μάλιστα 22

23 αυξάνεται με υψηλότερους ρυθμούς από ότι η επίσημη οικονομία, πράγμα που συμβάλλει στην αύξηση της σοβαρότητας των επιπτώσεών της. 23

24 3.3. Προσδιοριστικοί Παράγοντες Παραοικονομίας ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗΣ Είναι προφανές ότι οι υψηλοί άμεσοι φόροι (ceteris paribus), αποτελούν ισχυρό κίνητρο εμφάνισης και μεγέθυνσης της παραοικονομίας. Οι υψηλοί φορολογικοί συντελεστές, αναγνωρίζονται γενικά, ως ένας από τους βασικούς προσδιοριστικούς παράγοντες της παραοικονομίας. Οι παραγωγικές μονάδες, προκειμένου να αποφύγουν την υψηλή φορολογική επιβάρυνση, αποκρύπτουν ένα σημαντικό τμήμα της οικονομικής τους δραστηριότητας. Αν και τα δυο είδη φορολογίας (άμεσοι κα έμμεσοι φόροι) συμβάλλουν στην ανάπτυξη της παραοικονομίας, ωστόσο οι έμμεσοι φόροι αποτελούν πιο ισχυρό κίνητρο, συγκριτικά με τους άμεσους, διότι η φοροδιαφυγή, με την οποία σχετίζεται η παραοικονομία, ωφελεί συγχρόνως τόσο τους αγοραστές, όσο και τους πωλητές. Όσον αφορά το επίπεδο της φορολογικής επιβάρυνσης, τονίζεται ότι από το επίπεδο αυτό, εξαρτάται η ροπή των φορολογουμένων για φοροδιαφυγή και επομένως, το μέγεθος της φοροδιαφυγής και παράλληλα αυτό της παραοικονομίας. ΘΕΣΜΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΙ Είναι γεγονός, πως ακόμα και να μην υπήρχε η φορολογία, θα είχαμε παραοικονομία, εξαιτίας των διαφόρων θεσμικών περιορισμών που επιβάλλονται στις οικονομικές δραστηριότητες. Οι περιορισμοί αυτοί επιβάλλονται, είτε γιατί ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες είναι εγκληματικές ή παράνομες, είτε για την προαγωγή ορισμένων κοινωνικοοικονομικών σκοπών, όπως είναι η προστασία της εργασίας και της κατανάλωσης. Θεσμικοί περιορισμοί που επιβάλλονται σε νόμιμες οικονομικές δραστηριότητες, είναι η θέσπιση κατώτατων ορίων μισθών και ημερομισθίων, η καθιέρωση αδειών εργασίας για τους αλλοδαπούς, οι συνθήκες ασφαλείας και υγιεινής, κ.α.. ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Τα κίνητρα για την αναζήτηση εργασίας, επηρεάζονται άμεσα από το ύψος της ανεργίας. Τα κίνητρα αυτά είναι περισσότερο ισχυρά όταν στους ανέργους 24

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Ανέκαθεν η πλειοψηφία των κρατικών εσόδων κάθε κοινωνίας προερχόταν από την είσπραξη των φόρων. Φόρος καλείται η υποχρεωτική χρηματική καταβολή από τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες υπέρ του κράτους χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

β. i) Τα κέρματα, ii) Τα χαρτονομίσματα, iii) Οι τραπεζικές επιταγές, iv) Οι πιστωτικές κάρτες

β. i) Τα κέρματα, ii) Τα χαρτονομίσματα, iii) Οι τραπεζικές επιταγές, iv) Οι πιστωτικές κάρτες ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ Α Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΕΤΑΡΤΗ 27/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. α) Σωστό β) Λάθος γ) Λάθος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΠΑΡΑ ΕΛΛΑΔΑ» ΜΙΑ ΚΑΙ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ ΣΤΗΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚ0 ΠΛΑΣΙΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Νεόφυτος Νεοφύτου

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚ0 ΠΛΑΣΙΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Νεόφυτος Νεοφύτου ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚ0 ΠΛΑΣΙΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Νεόφυτος Νεοφύτου ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ 12 ΜΗΝΕΣ Φόρος Εισοδήματος ΕΚΠΙΠΤΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα: Μάρκετινγκ και Διοίκηση Λειτουργιών Μακρο-οικονομική: Εισαγωγή στην Μακροοικονομία Διδάσκων: Μποζίνης Η. Αθανάσιος Οικονομικό κύκλωμα Παραγωγή επιτυγχάνεται από Συνδυασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη ποσότητά του αυξηθεί κατά 4%, τότε η ζήτησή του είναι: α) ανελαστική. β) ελαστική. γ)

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους.

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10Ο : ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 10.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Για τις παρακάτω προτάσεις, να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος των δημοσίων επιχειρήσεων είναι η άριστη κατανομή των παραγωγικών πόρων που σκοπό έχει το παραγόμενο προϊόν να προσφέρεται σε προσιτή τιμή και σε επαρκή ποσότητα λαμβανομένου υπόψη του κόστους παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Αυξημένος φόρος έως και κατά 163,9%, για το ίδιο εισόδημα! Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες στην Ευρώπη όπου, ο φόρος που πληρώνουν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 9 Πληθωρισμός: αίτια και κόστη Πληθωρισμός! Πληθωρισμός είναι το φαινόμενο μιας συνεχούς αύξησης του γενικού επιπέδου τιμών! Είναι μια συνεχής και όχι μια στιγμιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΈΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ

ΈΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΈΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΟΡΟΣ Ονομάζεται η αναγκαστική χρηματική εισφορά των πολιτών προς το κράτος ή προς νομικό πρόσωπο χωρίς ειδική αντιπαροχή. Αναγκαστική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1/7 Το κύριο οικονομικό πρόβλημα Έχει παγκόσμια ισχύ Από αυτό απορρέουν όλα τα άλλα οικονομικά προβλήματα Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Σημείωμα για το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής για τον μηχανισμό στήριξης από την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 2/5/2010

Σημείωμα για το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής για τον μηχανισμό στήριξης από την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 2/5/2010 Σημείωμα για το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής για τον μηχανισμό στήριξης από την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 2/5/2010 Η Ελλάδα, με τη συμφωνία του προγράμματος οικονομικής πολιτικής ολοκληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΑΙΤΙΕΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΘΕΜΑ: ΑΙΤΙΕΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΑΙΤΙΕΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.Η ΑΠΟΨΗ ΤΩΝ ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων ΜΙΧΑΗΛ ΔΙΑΚΟΜΙΧΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.2: Η οργάνωση της οικονομίας

ΚΕΦ.2: Η οργάνωση της οικονομίας ΚΕΦ.2: Η οργάνωση της οικονομίας 2.1. Το Α.Ε.Π. και η οικονομική ευημερία Η οικονομία διακρίνεται σε : Μικρο-οικονομία: μελετά τις ατομικές επιλογές (παραγωγή προϊόντος, ζήτηση καταναλωτή, ποσότητα παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Ιούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΚΩ ΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ Κολλήγα Μαρία Επιβλέπων Καθηγητής: Γκίνογλου ηµήτριος Σάββατο 21 Νοεµβρίου 2015 Εισαγωγή Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 1820 ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΕΜΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έμμεση Φορολογία. Mέρος του Συνοπτικού Οδηγού Φορολογίας 2017

Έμμεση Φορολογία. Mέρος του Συνοπτικού Οδηγού Φορολογίας 2017 Έμμεση Φορολογία Mέρος του Συνοπτικού Οδηγού Φορολογίας 2017 KPMG - ΟΔΗΓΟΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ 2017 ΕΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 22 Έμμεση φορολογία 03 Έμμεση φορολογία 3.1 Φόρος Προστιθέμενης Αξίας Τι είναι ο Φόρος Προστιθέμενης

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο 1. Γενικά για την επιχείρηση Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιες δαπάνες γλιτώνουν φόρο οι ελεύθεροι επαγγελματίες Αναλυτικός οδηγός

Με ποιες δαπάνες γλιτώνουν φόρο οι ελεύθεροι επαγγελματίες Αναλυτικός οδηγός Περισσότερους φόρους θα κληθούν να πληρώσουν το 2014 οι... ΕΙΔΗΣΕΙΣ Η ECON ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ Σας ενημερώνει και σας υπενθυμίζει Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΗ Με ποιες δαπάνες γλιτώνουν φόρο οι ελεύθεροι επαγγελματίες

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπάτια Skywalker Κοινωνική Επιχειρηματικότητα Ενότητα: Φορολογικά. Πανοζάχος Δημήτριος Msc Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Σύμβουλος

Μονοπάτια Skywalker Κοινωνική Επιχειρηματικότητα Ενότητα: Φορολογικά. Πανοζάχος Δημήτριος Msc Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Σύμβουλος Μονοπάτια Skywalker Κοινωνική Επιχειρηματικότητα Ενότητα: Φορολογικά Πανοζάχος Δημήτριος Msc Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Σύμβουλος Αναφορές στο Νομικό Πλαίσιο λειτουργίας των Κοιν. Σ. Επ. Είναι Αστικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος Ημερίδα 2014 Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος (Κ.Φ.Ε.) Κ.Φ.Ε. (ν.4172/2013) Ορίζεται η έννοια του φορολογικού έτους το οποίο ταυτίζεται με το ημερολογιακό έτος. Καταργούνται οι έννοιες διαχειριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

«Η φορολόγηση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα Αναπτυξιακές προοπτικές και κίνητρα επενδύσεων» Νίκος Σγουρινάκης

«Η φορολόγηση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα Αναπτυξιακές προοπτικές και κίνητρα επενδύσεων» Νίκος Σγουρινάκης «Η φορολόγηση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα Αναπτυξιακές προοπτικές και κίνητρα επενδύσεων» Νίκος Σγουρινάκης Το νέο πλαίσιο φορολογίας των Επιχειρήσεων - Οντοτήτων στη χώρα μας, μετά τον Ν 2238/1994

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Σάββατο, 6 Ιουνίου 2009

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών B1. Ποια από τις παρακάτω πολιτικές θα αυξήσει το επιτόκιο ισορροπίας και θα μειώσει το εισόδημα ισορροπίας; A. Η Κεντρική τράπεζα πωλεί κρατικά ομόλογα, μέσω πράξεων ανοικτής

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1: Ομόρρυθμος εμπορική επιχείρηση με φορολογητέα κέρδη ευρώ και απασχόληση 3 ατόμων (μισθωτών)

Παράδειγμα 1: Ομόρρυθμος εμπορική επιχείρηση με φορολογητέα κέρδη ευρώ και απασχόληση 3 ατόμων (μισθωτών) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 3318807 -FAX 33.10.285 Αθήνα, 22 Αυγούστου 2011 ΘΕΜΑ: Σενάρια μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης εμπορικών επιχειρήσεων σε συνδυασμό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η. Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η. Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια θεωρούνται στοιχεία κόστους και ποια οφέλους στην αξιολόγηση ενός έργου ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΚΡΟ 1. Όταν η συνάρτηση κατανάλωσης είναι ευθεία γραµµή και υπάρχει αυτόνοµη κατανάλωση, τότε η οριακή ροπή προς κατανάλωση είναι: α. πάντοτε σταθερή, όπως και η µέση ροπή προς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Επενδυτικών Σχεδίων

Αξιολόγηση Επενδυτικών Σχεδίων Αξιολόγηση Επενδυτικών Σχεδίων Ενότητα 7: Κοινωνικο-οικονομική ανάλυση Δ. Δαμίγος Μ. Μενεγάκη Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Project1:Layout 1 3/23/2012 3:38 PM Page 1 Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Π. Ε. Πετράκης Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Συγγραφέας Π.Ε. Πετράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1.1. Γενικά... 21 1.2. Η σχέση της οικονομικής με τις άλλες κοινωνικές επιστήμες... 26 1.3. Οικονομική Περιγραφή και Ανάλυση...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης 1 Κάθε οικονομικό σύστημα λειτουργεί με στόχο την ικανοποίηση των αναγκών των καταναλωτών. Μέσα σε αυτό υπάρχουν οργανισμοί, δημόσιοι και ιδιωτικοί, τράπεζες, επιχειρήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Σάββατο, 2 Ιουνίου 2007

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες Α. Η Ψηφιακή Ωριμότητα της Ελλάδας Οι ψηφιακές υπηρεσίες στην Ελλάδα παρουσιάζουν χαμηλότερη διείσδυση και μικρότερη ανάπτυξη σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόσφατες αναλύσεις καταδεικνύουν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Διοίκηση Επιχειρήσεων Έννοια του Μάνατζμεντ Ικανότητες των Μάνατζερ Στόχοι του Μάνατζμεντ Βασικές Λειτουργίες του Μάνατζμεντ Σχεδιασμός Οργάνωση Διεύθυνση Έλεγχος Εφαρμογή του Μάνατζμεντ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικός οδηγός για τα σημαντικότερα φορολογικά θέματα του νέου πολυνομοσχεδίου που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή

Συνοπτικός οδηγός για τα σημαντικότερα φορολογικά θέματα του νέου πολυνομοσχεδίου που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή Συνοπτικός οδηγός για τα σημαντικότερα φορολογικά θέματα του νέου πολυνομοσχεδίου που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή Δεκέμβριος 2016 Εμμανουήλ Πετράκης Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά.

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Η Ελλάδα, με τη συμφωνία του προγράμματος οικονομικής πολιτικής ολοκληρώνει σχεδόν τις διαδικασίες που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ) Η μελέτη έχει ως στόχο να εκτιμήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα: Μάρκετινγκ και Διοίκηση Λειτουργιών Μακρο-οικονομική: Εισαγωγή στην Μακροοικονομία Διδάσκων: Μποζίνης Η. Αθανάσιος Πληθωρισμός Φαινόμενο με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 9 Ιουνίου 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΧΗ: Όσα θέματα είναι σκιασμένα με θαλασσί χρώμα είναι ΕΚΤΟΣ ΥΛΗΣ 2000 Α1 Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ. Αναθέτουσα Αρχή Ινστιτούτο Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Ανάδοχος TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ. Αναθέτουσα Αρχή Ινστιτούτο Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Ανάδοχος TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Αναφορικά με το έργο: «Μελέτη καταγραφής και συγκριτικής αξιολόγησης του φορολογικού πλαισίου που διέπει τις τουριστικές επιχειρήσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς» (ΥΠΟΕΡΓΟ 8 - ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας δύο καταναλωτών, του Α και του Β, δίνεται από τη σχέση 2U A + U B = 250, όπου U A είναι η χρησιμότητα του καταναλωτή Α, και U B είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση της ΕΣΕΕ για επαναφορά του μηνιαίου κατώτατου μισθού της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. στο επίπεδο των 701,01 ευρώ (μικτά)

Πρόταση της ΕΣΕΕ για επαναφορά του μηνιαίου κατώτατου μισθού της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. στο επίπεδο των 701,01 ευρώ (μικτά) ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Πέμπτη, 19 Ιουλίου 2012 Πρόταση της ΕΣΕΕ για επαναφορά του μηνιαίου κατώτατου μισθού της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. στο επίπεδο των 701,01 ευρώ (μικτά) Η μείωση του κατώτατου μισθού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ ΑΝΑ ΚΛΑΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ ΑΝΑ ΚΛΑΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ Σχολή Διοίκησης & Οικονομίας Τμήμα Λογιστικής Πτυχιακή Εργασία ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ ΑΝΑ ΚΛΑΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΔΑΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΩΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός και αν αναφέρεται διαφορετικά Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα Θέσεις/Προτάσεις. Σταύρος Κώστας. Πρόεδρος Φορολογικής Επιτροπής

Συμπεράσματα Θέσεις/Προτάσεις. Σταύρος Κώστας. Πρόεδρος Φορολογικής Επιτροπής Συμπεράσματα Θέσεις/Προτάσεις Σταύρος Κώστας Πρόεδρος Φορολογικής Επιτροπής I. ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΙΣΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Να εξασφαλίζει τα απαραίτητα έσοδα για τη λειτουργία του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 10 Ιουνίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστίες του εκδότη Πρόλογος [Mέρος 1] Εισαγωγή

Ευχαριστίες του εκδότη Πρόλογος [Mέρος 1] Εισαγωγή Πίνακας περιεχομένων Ευχαριστίες του εκδότη.................................................... 13 Πρόλογος............................................................... 15 [Mέρος 1] Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : ΚΕΦΑΛΑΙΑ 7-10

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : ΚΕΦΑΛΑΙΑ 7-10 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : ΚΕΦΑΛΑΙΑ 7-10 Οι ακόλουθες ασκήσεις αποτέλεσαν θέµατα στις πανελλαδικές εξετάσεις και αφορούν την ύλη της Μακροοικονοµίας στα ΕΠΑΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική Μέτρηση του Εθνικού Εισοδήματος Κεφάλαιο 22 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Μικροοικονομική Μικροοικονομική είναι η μελέτη του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΧΑΠΙ ΗΣ

ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΧΑΠΙ ΗΣ ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 1 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΔΟΜΗ ΝΕΟΥ Κ.Φ.Ε ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία Διάλεξη 15 Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία 1 Άριστη φορολογία αγαθών Ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να εισπράξει κάποια έσοδα από ένα φόρο για να χρηματοδοτήσει κάποιες δαπάνες. Ποιος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια τόπου ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών, κανόνας και εξαιρέσεις. Τριγωνικές πωλήσεις. Παραδείγματα.

Έννοια τόπου ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών, κανόνας και εξαιρέσεις. Τριγωνικές πωλήσεις. Παραδείγματα. ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΙΙ, ΦΟΡΟΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή, έννοια και λειτουργία του Φ.Π.Α. Λειτουργία του Φ.Π.Α. Έννοια της προστιθέμενης αξίας. Βασικά χαρακτηριστικά του Φ.Π.Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ο σύγχρονος φορολογικός έλεγχος ΘΕΜΑ: Φόροι. ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Τμήμα Λογιστικής

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Ο σύγχρονος φορολογικός έλεγχος ΘΕΜΑ: Φόροι. ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Τμήμα Λογιστικής ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Τμήμα Λογιστικής ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Επιμέλεια: Χρήστος Ανεμοζάλης Φόροι Επιβλέπων Καθηγητής : Μιχαήλ Διακομιχάλης Πρέβεζα 2014 1 Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 27 Βιογραφικά συγγραφέων 28 ΜΕΡΟΣ 4 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 29 15 Εισαγωγή στη μακροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Συμπληρωματικές Ασκήσεις (Διαλέξεις 10-13) Ερώτηση 1.

Διαβάστε περισσότερα