Θεοδικία και ανθρωποδικία στον Ηρόδοτο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεοδικία και ανθρωποδικία στον Ηρόδοτο"

Transcript

1 .N. Θεοδικία και ανθρωποδικία στον Ηρόδοτο In: Mètis. Anthropologie des mondes grecs anciens. Volume 9-10, pp Citer ce document / Cite this document : Μαρωνίτης Δ.N. Θεοδικία και ανθρωποδικία στον Ηρόδοτο. In: Mètis. Anthropologie des mondes grecs anciens. Volume 9-10, pp doi : /metis

2 ΘΕΟΔΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΔΙΚΙΑ ΣΤΟΝ ΗΡΟΔΟΤΟ Ι Φοβάμαι πώς ήταν αστόχαστη ή υπόσχεση αυτής της ομιλίας με τόν προ κείμενο τίτλο της. Καί γιά άλλους λόγους καί επειδή ο ομιλητής απέχει, εδώ καί κάμποσα χρόνια, από τή συστηματική μελέτη τοϋ ήροδοτείου έργου, αφήνοντας ασυμπλήρωτες καί τίς βιβλιογραφικές του αποσκευές. Ενδέχεται, λοιπόν, όσα θά ακούσετε σήμερα νά επαναλαμβάνουν προτάσ εις πού έχουν ήδη διατυπωθεί, Ισως μάλιστα με έγγυρότερο καί πιό τε κμηριωμένο τρόπο. Τό μόνο ελαφρυντικό της φιλολογικής αυτής άπρέπειας εΐναι ή συνεχής καί αμείωτη αγάπη γιά τό ήροδότειο έργο, τό όποιο στήριξε τά πρώτα ακαδημαϊκά μου βήματα, καί εφεξής συχνά-πυκνά τό διαβάζω ώς απλός αναγνώστης. Δέν προτίθεμαι νά παρουσιάσω αυτοτελώς τό ζεύγος της ήροδότειας θεοόικίας καί άνθρωποδικίας, αλλά νά τό εγγράψω στον ευρύτερο κύκλο της ήροδότειας ανθρωπολογίας, ή οποία συνέχει ολόκληρη τήν ιστορία τοϋ 'Αλικαρνησσέα ιστορικού. Καί τοϋτο, επειδή κατά τή γνώμη μου ό πε ριστρεφόμενος κύκλος των άνθρωπηίων πρηγμάτων, αν δέν αίρει, πάντως μετριάζει τήν άλλως πως ευδιάκριτη αντιπαράθεση Ελλήνων καί βαρβά ρων. Μέ άλλα λόγια: αν ό πόλεμος (στή συγκεκριμένη περίπτωση ή έλληνοβαρβαρική σύρραξη, μέ κορύφωση τους περσικούς πολέμους) διχάζει, όπως θά δούμε, σέ πολλά καί κρίσιμα σημεία τους συμβαλλομένους, ή κοινή ανθρωπολογία τους συστεγάζει καί τους ενώνει. "Η, γιά νά τό πώ μετριοπαθέστερα: στό έργο τοϋ Ηροδότου διασταυρώνονται δύο γραμμ ές ή ένωτική-άνθρωπολογική καί ή διχαστική-πολεμική. Ζητούμενο αυτής της ομιλίας εΐναι νά μελετηθεί μέ τή δέουσα προσοχή τό σημείο δια-

3 70 Δ.Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ σταύρωσης. Προς αυτή την κατεύθυνση καλύτερος οδηγός νομίζω πώς είναι τό προοίμιο τοϋ ήροδοτείου έργου, όπου ή διασταύρωση γιά την όποια μίλη σα, προβάλλεται καί συγχρόνως προγραμματίζει τά επόμενα: Ηροδότου Άλικαρνησσέος ίστορίης άπόδεξις ήδε, ώς μήτε τά γενόμε να εξ ανθρώπων τω χρόνω εξίτηλα γένηται, μήτε έργα μεγάλα τε καί θωμαστά, τα μεν "Ελλησι, τα δε βαρβάροισι άποδεχθέντα, άκλεα γένηται, τά τε άλλα και δι ' ην αίτίην έπολέμησαν άλλήλοισι. II "Έχουν γραφεί αναρίθμητες σελίδες γιά την όντως προβληματική αυτή προοιμιακή περίοδο. Ή συνεχιζόμενη ακόμη διαφωνία άφορα κυρίως σέ δύο σημεία: αφενός αμφισβητείται τό λανθάνον νόημα των λέξεων γενό μενα, έργα αφετέρου προτείνονται διάφορες γνώμες γιά τη συντακτική συνάφεια της, ούτως ή άλλως, ανακόλουθης, καταληκτικής πρότασης τά τε άλλα και δι ' ην αίτίην έπολέμησαν άλλήλοισι. Δέν θά εμπλακώ σήμερα σέ αυτές τίς συμπληγάδες άντ' αυτού θά εξετάσω τό γραμμικό σχήμα της προοιμιακής περιόδου, τό όποιο κατά τή γνώμη μου έχει ιδιαίτερη σημα σία γιά τό συζητούμενο θέμα μας, καί εξηγεί ίσως τά άλλως πως δυσεξή γητα. Μετά τήν προβολή της ταυτότητας τοϋ συγγραφικού υποκειμένου (Ηροδότου Άλικαρνησσέος) καί τή συνοπτική επιγραφή τού αντικειμέ νου της συγγραφής (ίστορίης άπόδεξις ήδε), τό προοίμιο κατά κάποιον τρόπο ελίσσεται, δοκιμάζοντας νά ορίσει τους τελικούς στόχους τοϋ έργου (ώς μήτε - μήτε - τά τε άλλα). Τό χαρακτηριστικό αυτού τοϋ ελιγ μού είναι ότι ή σπείρα σχηματίζεται από εξω προς τά μέσα, όχι αντιστρό φως. Στην εξωτερική καμπύλη αυτής της σπείρας εγγράφονται, ώς πρώτος αξιολογικός στόχος τοϋ έργου, τά γενόμενα εξ ανθρώπων. "Οποιο συγκε κριμένο νόημα κι αν δώσουμε στή λέξη γενόμενα, αναμφίβολο είναι ότι αυτά ανήκουν σέ όλους τους ανθρώπους ορίζουν επομένως τήν κοινή ανθρωπολογική βάση τοϋ έργου, ή οποία (γιά νά χρησιμοποιήσω κινημα τογραφική ορολογία) υποβάλλεται εδώ ώς λευκή οθόνη. Ό,τι κι αν δια δραματίζεται εφεξής πάνω σέ αυτή τήν οθόνη, ή ύπαρξη της οθόνης παραμ ένει σταθερή. Καί επειδή ακριβώς τά προβαλλόμενα διχαστικά δρώμενα μπορεί νά μας κάνουν νά λησμονήσουμε τήν ύπαρξη της, ό Ηρόδοτος αναλαμβάνει, μέ τόν ενα ή τόν άλλο τρόπο, νά μας τήν θυμίζει - θά δούμε αργότερα μέ ποια καί τί λογής σήματα. Καθώς ή σπείρα συστρέφεται προς τά μέσα, εγγράφονται τώρα τά

4 ΘΕΟΔΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΔΙΚΙΑ ΣΤΟΝ ΗΡΟΔΟΤΟ 7 1 ενκλεα έργα των Ελλήνων καί των βαρβάρων ώς δεύτερος καί επιμερι σμένος στόχος τοϋ έργου. Παρακάμπτοντας πάλι τό εκβιαστικό ερώτημα γιά τό ακριβέστερο νόημα της λέξης έργα (τό προοίμιο εξάλλου προκρίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση τη, σχετική έστω, ασάφεια), θέλω νά υπο γραμμίσω ενα άλλο συστατικό στοιχείο της δεύτερης αυτής τελικής πρό τασης: όπως κι αν προσδιορίσει κανείς τά έργα, γεγονός παραμένει ότι αυτά αποδίδονται ισομερώς σέ "Έλληνες καί βαρβάρους καί ζυγίζονται μέ τό ίδιο μέτρο - τήν εύκλειά τους. Ή αξιολογική αυτή ισομέρεια Ελλήνων καί βαρβάρων μπορεί νά διαιρεί, αλλά πάντως δέν διχάζει τόν ήροδότειο κόσμο ή ανθρωπολογική ενότητα, πού ιδρύθηκε μέ τά προηγούμενα γενό μενα εξ ανθρώπων, εξακολουθεί νά ισχύει, κοσμημένη τώρα καί μέ τό ευσημο τοϋ κλέους, τό οποίο μέ δικαιοσύνη αποδίδεται καί στά δύο υπο κείμενα της. Ή μόνη τελικώς διάκριση πού επιχειρείται στή δεύτερη αυτή τελική πρόταση τοΰ προοιμίου εΐναι γεωγραφικής ή, αν θέλετε, εθνολο γικής τάξεως, καί από μόνη της δέν δικαιολογεί τήν πολεμική σύγκρουση Ελλήνων καί βαρβάρων τήν προαναγγέλλει ίσως, ώς αινιγματική όμως εκτροπή, πού χρειάζεται τήν εξήγηση της, τήν αμφισβητούμενη δηλαδή καί δυσανάγνωστη αιτία της. Έτσι φτάνουμε στό ιδεατό κέντρο της σπείρας μέ τήν τελευταία, συντακτικώς ανακόλουθη, πρόταση τά τε άλλα καί δι ' ην αίτίην επολέμησαν αλληλοισι. Τό πιό απροσδόκητο στοιχείο στή σύνταξη τοϋ ήροδοτείου προοιμίου εΐναι κατά τή γνώμη μου ή τόσο καθυστερημένη εμφάνιση της εννοίας καί της λέξης "πόλεμος": επολέμησαν. Στον βαθμό πού εκτιμούμε τήν ιστορία τοϋ Ηροδότου ώς εξιστόρηση κυρίως της πολεμικής σύ γκρουσης Ελλήνων καί βαρβάρων, ή καθυστερημένη αυτή εμφάνιση τοϋ ρήματος επολέμησαν προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη αν μάλιστα συγκριθεί μέ τήν προβολή τοϋ ίδιου ρήματος στην πρώτη ήδη πρόταση τοϋ προοιμίου στον Θουκυδίδη: Θουκυδίδης 'Αθηναίος ξυνέγραψε τόν πόλεμον των Πελοποννησίων καί 'Αθηναίων, ώς επολέμησαν προς αλλήλους. Στό ήροδότειο προοίμιο ή θουκυδίδεια διάταξη προεμφανίζεται αντε στραμμένη: ό κύριος θεματικός στόχος τοϋ έργου, ό πόλεμος Ελλήνων καί βαρβάρων, επιβάλλεται τελευταίος, μέ μιά σύνταξη μάλιστα ή οποία φαίνεται νά θέλει νά προκαλέσει τήν απορία τοϋ άναγνώστη-άκροατή: γιά ποιόν επιτέλους λόγο Έλληνες καί βάρβαροι συγκρούστηκαν μεταξύ τους; Ή απορία αυτή οξύνεται, καθώς εγγράφεται στό κέντρο μιας σπεί ρας, ή οποία, στην πρώτη καί δεύτερη καμπύλη της, προβάλλει τά γενόμε να εξ ανθρώπων μέ τρόπο ενωτικό καί αξιοθαύμαστα ισότιμο. Συμπεραίνω κάπως βιαστικά καί απότομα: τό γράφημα πού προκύπτει από τή σύνταξη τοϋ ήροδοτείου προοιμίου δείχνει ότι ή πολεμική σύ γκρουση αποτελεί κατά κάποιον τρόπο μελανό καί παράλογο σημείο στό

5 72 Δ.Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ κέντρο μιας ανθρωπολογικής σπείρας, πού θά μπορούσε άλλως πως νά παραμείνει μέχρι τέλους άπόλεμη. Ότι κάπως έτσι έχουν τά πράγματα, φαίνεται νομίζω καί άπό τίς διηγήσεις των λογίων Περσών, οι όποιες έπονται αμέσως μετά τό προοίμιο τοϋ έργου. Οι διηγήσεις αυτές, ώς γνω στόν, αναφέρονται σέ διαδοχικές αρπαγές γυναικών μεταξύ Ελλήνων καί βαρβάρων, οι όποιες καταλήγουν, όπως ισχυρίζονται οι Πέρσες λόγιοι, σέ έναν πόλεμο, άπό λογικό λάθος των Ελλήνων. Καί ασφαλώς δέν είναι τυ χαίο ότι οι Πέρσες λόγιοι ισχυρίζονται ότι με τόν τρωικό αυτόν πόλεμο διαταράχθηκε, εκτός τών άλλων, καί ή νόμιμη γεωγραφική διαίρεση της οικουμένης σέ Ευρώπη καί 'Ασία -ισχυρισμός πού πρέπει πιστεύω νά συνδυαστεί μέ τά δεδομένα της δεύτερης τελικής πρότασης τοϋ προοιμίου. Υπάρχουν στή διαδρομή τοϋ ήροδοτείου έργου πολλά καί σημαντικά σημεία, μέ τά όποια κατακρίνεται ό παραλογισμός της πολεμικής σύρρα ξης Ελλήνων καί βαρβάρων - ή κοινή θεοδικία καί άνθρωποδικία Ελλή νων καί βαρβάρων αποτελεί, όπως θά δοΰμε, τό επιφανέστερο σήμα της κριτικής. Προτού όμως προχωρήσω στην παρουσίαση τοΰ ενωτικού αυτού ζεύγους, θά υποδείξω, μέ τόν συνοπτικότερο δυνατό τρόπο, τήν κα ταγωγή της ήροδότειας ανθρωπολογίας, όπως μέχρι στιγμής ιχνογραφήθ ηκε. "Ήδη στην αρχαιότητα ό Ηρόδοτος είχε πολιτογραφηθεί ώς όμηρικώτατος, προφανώς επειδή στή σύνταξη της δικής του ιστορίας ελέγχονται πολλαπλές ομηρικές επιδράσεις. Ειδικότερα γιά τό προοίμιο έχει ήδη πα ρατηρηθεί ή βαθιά συγγένεια τοΰ Ηροδότου (λεξιλογική καί ιδεολογική) μέ τόν Όμηρο. Γιατί σέ αντίθεση μέ πρωϊμότερους ϊωνες λογογράφους, λ.χ. τόν Εκαταίο, ô 'Αλικαρνασσέας ιστορικός δοκίμασε καί πέτυχε νά συμφιλιώσει τήν ομηρική παράδοση μέ τόν ιωνικό εμπειρισμό καί ορθο λογισμό της εποχής του. Ή συμφιλίωση αυτή φέρνει πολύ κοντά τήν ήροδότεια ανθρωπολογία στην ομηρική, ειδικότερα μάλιστα στην ιλιαδική. Ό χρόνος δέν μέ παίρνει νά τεκμηριώσω επαρκώς τόν προηγούμενο ισχυρι σμό αρκούμαι μόνον σέ δύο, καθοριστικές Ομως, σχετικές ενδείξεις. Σέ ολόκληρη τήν Ίλιάδα δέν υπάρχουν εμφανή τουλάχιστον ίχνη, τά όποια νά διαφοροποιούν ριζικώς Τρώες καί 'Αχαιούς ώς προς τήν ανθρωπολογική θεωρία καί πράξη τους. "Ενα λανθάνον ίχνος αναγνωρίζ εται δύσκολα στην πρώτη καί πρότυπη σκηνή μάχης της τέταρτης ραψωδ ίας: Οπου ή σιωπή καί ή εύκοσμία τών 'Αχαιών αντιβάλλονται προς τή θορυβώδη άκοσμία τών Τρώων, μέσα από δύο επάλληλες παρομοιώσεις. Κατά τά άλλα, 'Αχαιοί καί Τρώες υπακούουν στην Ίλιάδα σέ ταυτόσημο κώδικα ανθρώπινης εΰκλειας καί υποτάσσονται στίς εντολές κοινής θεοδικίας καί άνθρωποδικίας. Τούτο επικυρώνεται καί στην τελευταία ρα ψωδία τού έπους, στην περίφημη σκηνή συμφιλίωσης 'Αχιλλέα καί Πριά-

6 ΘΕΟΔΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΔΙΚΙΑ ΣΤΟΝ ΗΡΟΔΟΤΟ 73 μου, με τόν μύθο των δύο πίθων τού Διός (24, 527 κ.ε.). Τό μεταγενέστερο πάντως ιδεολόγημα πολλαπλών διαφορών μεταξύ ελληνικού καί βαρβαρι κού κόσμου, ελληνικού καί βαρβαρικού λόγου δέν βρίσκει στην Ίλιάδα τουλάχιστον κανένα έρεισμα. Στην Όδύσσεια τό πράγμα κάπως διαφέρει, καθώς ό κόσμος διακρίνεται κάποτε σέ έννομους καί άνομους, ευσεβείς καί ασεβείς, πολιτισμένους καί απολίτιστους ή διάκριση όμως αυτή κατά κανένα τρόπο δέν ανακλάται στό ζεύγος Ελλήνων καί βαρβάρων ή Ευρώ πης καί 'Ασίας. Με τους Ορους αυτούς μπορούμε νά θεωρήσουμε σχεδόν βέβαιο ότι ο Ηρόδοτος κληρονομεί καί προβάλλει τήν ομηρική ανθρωπολογική θεω ρία ήδη στό προοίμιο τού έργου του. Καθώς όμως ή ήροδότεια συγγραφή αφιερώνεται στή σύγκρουση Ελλήνων καί βαρβάρων, αναζητώντας τίς μυθολογικές καί ιστορικές αφορμές της, συντάσσει συγχρόνως καί τή δ ιχαστική γραμμή μεταξύ ελληνικού καί βαρβαρικού κόσμου καί λόγου, υπό τόν όρο ότι ο διχασμός αυτός αντιβαίνει σέ κοινές ανθρωπολογικές εντο λές, οι οποίες όχι μόνον τόν ελέγχουν αλλά προκαθορίζουν καί τήν τελική τους έκβαση. III Δέν εΐναι της ώρας νά επιμείνω σέ διεξοδικότερη περιγραφή καί εκτί μηση της διχαστικής αυτής θεωρίας καί πρακτικής στον Ηρόδοτο εξ ανά γκης θά περιοριστώ στά στοιχειώδη μόνον καί απολύτως απαραίτητα. "Αν πρέπει νά αποδοθεί σέ συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες ή σύντα ξη τοΰ έλληνοβαρβαρικού ιδεολογήματος, γιά τό όποιο μίλησα προηγου μένως, ο Ηρόδοτος αποδεικνύεται καί πάλι ο καλύτερος οδηγός μας. Για τί σύμφωνα με τή δική του ερμηνευτική πρόταση, ή διχαστική περιπέτεια ελληνικού καί ασιατικού κόσμου μπορεί νά μοιραστεί σέ τρία κεφάλαια: τήν εγκαινιάζει ο Κροίσος με τήν επεκτατική πολιτική του- τήν οξύνουν οι βίαιες αντιπαραθέσεις της ιωνικής επανάστασης τήν διευρύνουν καί τήν επικυρώνουν οί δύο μεγάλες περσικές εκστρατείες στην Ελλάδα. Σέ αυτό τό ιστορικό τρίγωνο θά πρέπει νά εγγραφεί καί ή σύνταξη τού έλλη νοβαρβαρικού ιδεολογήματος. Ή πρώτη καί πρωϊμότερη μορφή της διχαστικής αυτής θεωρίας ανι χνεύεται εύκολα στους Πέρσες τού Αισχύλου. 'Από τόν Αισχύλο τήν πα ραλαμβάνει ô Ηρόδοτος μερικά χρόνια αργότερα καί τήν οργανώνει λίγο-πολύ σέ σύστημα: σύμφωνα με τό σύστημα αυτό "Ελληνες καί βάρβα ροι διακρίνονται όχι μόνον γεωγραφικώς, αλλά πολύ περισσότερο από πολιτειακή καί πολιτιστική άποψη. Ή συγκεκριμένη αυτή ιδεολογική πρό ταση τού Ηροδότου θά κυκλοφορήσει ευρύτατα στους "Ελληνες καί θά γνωρίσει εφεξής πολλές καί αντιφατικές μεταξύ τους παραλλαγές.

7 74 Δ.Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ Ή γεωγραφική διάκριση Ευρώπης - 'Ασίας είναι, όπως ήδη υπαινίχθη κα, παλαιότερο καί κοινής μάλλον αποδοχής θεώρημα τόσο των Ελλήνων όσο καί των βαρβάρων. Στον Ηρόδοτο όμως τό θεώρημα αυτό αποκτά βαρύνουσα καί συμβολική τιμή: ο Ελλήσποντος ορίζεται τώρα ώς απαρά βατη διαχωριστική γραμμή της 'Ασίας καί της Ευρώπης όποιος έκβιαστικώς, όπως ο Ξέρξης, δοκιμάζει νά συζεύξει τίς διισταμένες ηπείρους, τιμωρείται. Τό περίεργο εΐναι ότι σέ αυτόν τόν, θεολογικό σχεδόν, διαχω ρισμό Ευρώπης καί 'Ασίας ô Ηρόδοτος δεν συνυπολογίζει τη διασπορά τόσων ελληνικών πόλεων σέ ολόκληρη τή μικρασιατική ακτή, αλλά καί βορειότερα. Σημαντικότερος όμως, όπως είπα, ελέγχεται ο πολιτειακός καί πολιτι κός όρος τοΰ διχαστικού ιδεολογήματος. Σέ αυτό τό επίπεδο άντιβάλλονται: ή δεσποτική εξουσία μέ τά απαράβατα ήθη καί εθιμά της αφενός, ό νόμος μέ τίς νόμιμες μεταβολές του αφετέρου τό απέραντο περσικό βασί λειο, πού κυριαρχείται αποκλειστικώς άπό τόν μεγάλο βασιλέα, καί οι αυτόνομες ελληνικές πόλεις πού αύτορρυθμίζονται. Καί σέ τούτο τό διχα στικό επίπεδο παραλείπεται ώς υπολογίσιμος όρος τοΰ προβλήματος ή ελληνική τνραννίς, τήν οποία άλλου καί άλλως καταδικάζει ό Ηρόδοτος απερίφραστα. "Αν ό γεωγραφικός καί πολιτειακός διχασμός έχει ήδη προσχηματιστει στην εποχή τοΰ Αισχύλου, ο πολιτιστικός διαχωρισμός Ευρώπης καί 'Ασίας πρέπει μάλλον νά χρεωθεί στον Ηρόδοτο. Στό κρίσιμο τούτο κε φάλαιο άντιπαρατίθενται ol νοοτροπίες ελληνικού καί βαρβαρικού κό σμου ώς ριζικού τύπου αντιθέσεις: τό ανεξέλεγκτο πάθος αφενός, ο ελεγ χόμενος και έλεγχων λόγος αφετέρου ή καθήλωση τού βαρβαρικού κό σμου στή χειροπιαστή εμπειρία και ή προσφυγή τού ελληνικού κόσμου στή θεωρίη, ή οποία αμφισβητεί τήν προχειρότητα της ανεπεξέργαστης εμπειρίας καί επιχειρεί τήν υπέρβαση της μέ τή στοχαστική σοφίη. Ή άκρως παθολογική αυτή συμπεριφορά τού ασιατικού κόσμου προφαίνεται, όταν καί όπου συμβάλλονται τό πάθος τού ερωτά καί τό πάθος της εξουσίας. Καί ασφαλώς δέν είναι τυχαίο ότι τό έργο τού Ηροδότου ανοί γει καί κλείνει μέ δύο ομόλογες νουβέλες, οί όποιες δραματοποιούν ακριβώς αυτό τό παθολογικό ζεύγος, μέ πρωταγωνιστές αντιστοίχως τόν Κανδαύλη καί τόν Ξέρξη - τόν πρώτο στην εκδοχή τού θύματος, τόν δεύ τερο τοΰ θύτη. Θά πίστευε κάποιος ότι δύο κόσμοι διχασμένοι σέ τόσο εύρος καί σέ τέτοιο βάθος δέν είναι δυνατόν νά συνέχονται μέ κοινή καί ισότιμη ανθρωπολογία, όπως προηγουμένως τήν περιέγραψα, βασισμένος στά δε δομένα τού προοιμίου. Παρά ταύτα τό ήροδότειο έργο συντάσσει Έλληνες-καί βαρβάρους μέσα στον ενιαίο κύκλο των άνθρωπηίων πρηγμάτων,

8 ΘΕΟΔΙΚΙΑ fcai ΑΝΘΡΩΠΟΔΙΚΙΑ ΣΤΟΝ ΗΡΟΔΟΤΟ 75 όπου τελικώς οι διχαστικές διαφορές ελέγχονται ώς επιφανειακά μάλλον σύνδρομα πού τά παροξύνει ό πόλεμος. "Ετσι, μέ εσκεμμένη καθυστέρηση, έφτασα επιτέλους στον ύπεσχημένο τελικό στόχο της ομιλίας μου, πού προδηλώνεται καί στον τίτλο της. IV Θά πρέπει αμέσως νά θυμίσω ότι πρώτος, επισημότερος καί επαρκέ στερος, εισηγητής της ήροδότειας ανθρωπολογίας (στό κέντρο της οποίας βρίσκεται ό ζυγός της θεοδικίας καί της άνθρωποδικίας) είναι ο "Αθη ναίος Σόλων - γεγονός πού θά μπορούσε νά μας παραπλανήσει ώς προς την πατρότητα της καί νά μας κάνει νά μιλάμε γιά αθηναϊκού τύπου σολώνεια ανθρωπολογία. Θά δούμε στό τέλος αυτής της ομιλίας ότι μιά τέ τοια υπόθεση δεν ευσταθεί. Προς τό παρόν υπογραμμίζω κάποια στοιχεία της ήροδότειας αφήγησης (πού φιλοξενεί τόν Σόλωνα καί τη θεωρία του), τά όποια δείχνουν, κατά τή γνώμη μου, ότι ό Ηρόδοτος θέλει νά δώσει στην ανθρωπολογία του τό μεγαλύτερο δυνατόν εύρος καί βάθος. "Οταν ό αθηναίος σοφός φτάνει στίς Σάρδεις καί επισκέπτεται τόν πα ντοδύναμο Κροίσο, συστήνεται ώς τελευταίος επισκέπτης σέ μιά σειρά άλλων σοφιστών, των οποίων αποσιωπάται τόσο ή ονομαστική όσο καί ή πολιτική ταυτότητα. Ό Σόλων επομένως εκπροσωπεί κατά κάποιον τρό πο τή γενικότερη ανθρώπινη σοφία - ήδη τό στοιχείο αυτό διευρύνει τή βάση της ανθρωπολογικής θεωρίας πού εκθέτει στον Κροίσο. Σύμφωνα μέ τή ρητή δήλωση τοϋ Ηροδότου ό Σόλων φθάνει στίς Σάρδ εις ύστερα από δεκαετή αποδημία καί περιήγηση ανά τόν κόσμο. Μέ τό μέτρο αυτό ή ανθρωπολογική θεωρία του θά πρέπει νά εκτιμηθεί ώς προϊ όν κοσμοπολίτικης γνώσης καί εμπειρίας. Τέλος, τό ϊδιο τό περιεχόμενο καί κυρίως ή ορολογία της σολώνειας ανθρωπολογίας δείχνουν ότι ή θεωρία υπερβαίνει καί την πόλη καί τό πρόσωπο τοΰ ομιλητή: ô Σόλων μιλά ώς άνθρωπος γιά τους ανθρώπους. "Υστερα από τίς διασαφήσεις αυτές προχωρώ: Θεμέλιος λίθος της ήροδότειας ανθρωπολογίας είναι ό ορισμός τοΰ θείου - ή συμπεριφορά τοϋ θεού απέναντι στον άνθρωπο αποτελεί τήν πρώτη καί ηγουμένη πρόταση της ήροδότειας θεωρίας. Ό Σόλων προλέγ ει: Ώ Κροίσε, εΐαστάμενόν τε το θείον πάν εόν φθονερόν τε καί τα ραχώδες επειρωτζίζ άνθρωπηίων πρηγμάτων πέρι. Ό χρόνος δέν μέ παίρνει νά συζητήσω διεξοδικώς τόν άπροσδόκητον αυτόν καί βαθύτατα απαισιόδοξο ορισμό τοΰ θείου, πού αύτολεξεί τουλά χιστον δέν άπαντα, όσο ξέρω, σέ κανέναν άλλο προηγούμενον ή σύγχρονο συγγραφέα τοΰ Ηροδότου. Περιορίζομαι, λοιπόν, στίς επόμενες γενικές

9 76 Δ.Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ υποθέσεις γιά τό πιθανό νόημα τοΰ όρισμοΰ. Ό θεός δεν επιτρέπει στον άνθρωπο νά συμμεριστεί (πολύ περισσότερ ο, νά σφετεριστεί) τόν δικό του ζωτικό χώρο υπάρχει επομένως μια γραμμή απαράβατη μεταξύ θεοϋ καί ανθρώπου, πού ό άνθρωπος, καί νά θέλει, δέν μπορεί νά την ξεπεράσει. Αυτό εΐναι Ισως τό νόημα τοϋ θεϊκού φθόνου: αν πρωταρχική καί διακριτική ιδιότητα τού θεού είναι τό άμετάβλητον, ώς κλήρος τοΰ ανθρώπου ορίζεται ή συνεχής, κάποτε ανατρεπτι κή (πρόρριζος, λέει ο Σόλων) μεταβολή: καμία ημέρα της ανθρώπινης ζωής δέν εΐναι όμοια μέ τήν προηγούμενη καί τήν επόμενη της. Τό θείον αρέσκεται νά ταράσσει τή ζωή τοΰ ανθρώπου, αλλάζοντας την άπό μέρα σέ μέρα. Υποκείμενος σε αυτή τήν ταραχώδη αλλαγή ο άνθρωπος αποδει κνύεται ερμαιό της: παν εστί άνθρωπος σύμφορη. Μέ τή μεσαία αυτή πρό ταση φτάνουμε στό τρίτο καί τελικό συμπέρασμα της ήροδότειας ανθρω πολογίας. Μέ δεδομένα τόν φθόνο καί τήν ταραχή τοΰ θείου αφενός, τήν ανθρώ πινη σύμφορη αφετέρου, κανείς άνθρωπος επί γης, καί καμία χώρα, δέν μπορεί νά ισχυριστεί πώς είναι αυτάρκης. Στον άνθρωπο καί στον χώρο πού κατοικεί ανήκει μόνον τό μέρος, όχι τό όλον, πού είναι κατηγόρημα τοΰ θεού: πάντα... συλλαβεΐν ανθρωπον έόντα αδύνατον εστί. Τά μεριδιακά αγαθά καθενός ανθρώπου μπορεί νά παίζουν (σέ μία δεδομένη στιγμή ό ένας έχει περισσότερα άπό τόν άλλον), ποτέ όμως δέν φτάνουν στην πλήρη επάρκεια. Τούτο επιβάλλει μεταξύ των ανθρώπων καί των χωρών αμοιβαίες ανταλλαγές, άν θέλουν νά επιβιώσουν. Μεριδιακός, λοιπόν, ό πλοΰτος, μεριδιακή όμως καί ή ευτυχία πού ενδέχεται νά αυξομειώνεται ή, συνηθέστερα, νά εναλλάσσεται μέ τή δυστυχία. Μόνον τό τέλος της ζωής ενός ανθρώπου, επιτρέπει οριστικό καί ασφαλή απολογισμό της μοί ρας (μέ τήν ετυμολογική σημασία της λέξης) τοΰ ανθρώπου. "Ανακεφαλαιώνω καί συμπεραίνω κάπως σχηματικά: α) Ή ήροδότεια ανθρωπολογία έπικαθορίζεται από τήν ήροδότεια θεο λογία, αποτελεί εξαρτημένο κρίκο της. Τά κατηγορήματα τοΰ θείου (φθονερόν τε καί ταραχώδες) ορίζουν τή συμπεριφορά τοΰ θεού προς τόν άνθρωπο καί προορίζουν τό δικό του βασικό κατηγόρημα (άνθρωπος σύμφορη). β) Ή ήροδότεια θεολογία είναι κυρίως θεοδικία, πού επιβάλλει τήν αντίστοιχη άνθρωποδικία: τό δίκαιο τοΰ θεού περιορίζει τό δίκαιο τοΰ ανθρώπου τό ελέγχει συνεχώς, μεταβάλλοντας τίς συνθήκες της ζωής του. γ) Ή ήροδότεια ανθρωπολογία (καί άνθρωποδικία) ελέγχεται ώς εκ τούτου απαισιόδοξη: ό άνθρωπος είναι εκτεθειμένος στον φθόνο καί στην ταραχή τοΰ θεοΰ- συμφέρεται μέ τίς επιβαλλόμενες αλλαγές, αποδεικνύετ αι σύμφορη. Ή ανθρώπινη σοφία συνίσταται στή γνώση καί στην άποδο-

10 ΘΕΟΔΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΔΙΚΙΑ ΣΤΟΝ ΗΡΟΔΟΤΟ 77 χή αυτής της σύμφορης, ή όποια αποκλείει την αυτάρκεια και επιτρέπει μόνον τη μεριδιακή ευτυχία. Ή αναγκαστική αυτή ανεπάρκεια του ανθρώ που καί τοΰ χώρου ευνοεί τή συμβολή ανθρώπων καί χωρών, θά έλεγα: τή συμφιλίωση τους, ώστε τά μερίδια πλούτου καί ευτυχίας νά ανταλλάσσον ται καί κατά κάποιον τρόπο νά πολλαπλασιάζονται, χωρίς όμως νά φτά νουν ποτέ στην ολοκλήρωση. δ) Γιά νά αποφανθεί κάποιος αν στή ζωή του ανθρώπου υπερέχει τ ελικώς ή μεριδιακή ευτυχία έναντι της δυστυχίας του, πρέπει νά περιμένει τό τέλος του θανάτου: τελικώς ό θάνατος αποφασίζει γιά τή ζωή τοϋ ανθρώπου. Έδώ θά μπορούσα καί νά τελειώσω επιφυλάσσεται όμως ή έκπληξη πού ήδη υπαινίχθηκα, ή οποία στηρίζει τήν αρχική υπόθεση ότι: ή ήροδότεια ανθρωπολογία άφορα εξίσου Έλληνες καί βαρβάρους, μετριάζοντας τή διχαστική τους αντιπαράθεση. Είναι καταρχήν ενδιαφέρον νά δει κάποιος πώς ή σολώνεια θεωρία δι εισδύει στην ήπειρο της 'Ασίας. Ό Κροίσος, πρώτος ακροατής της, σέ πρώτη φάση τήν απορρίπτει, χαρακτηρίζοντας τόν Σόλωνα αμαθέα. όταν όμως συντρίβεται από τόν Κύρο αναγνωρίζει τήν αξία της, κι ο αναγνωρισμός αυτός τόν διασώζει τήν τελευταία στιγμή από τόν θάνατο. Εφεξής ό Κροίσος, απογυμνωμένος από τή δική του εξουσία, γίνεται θεωρητικός σύμβουλος τού Κύρου, αργότερα καί τοϋ Καμβύση. Ή παρουσία τοϋ Κροίσου μάλιστα σβήνει μέσα στό έργο ανεπαίσθητα, δίχως νά δηλώνεται ô χρόνος, ο τόπος καί ο τρόπος τοϋ θανάτου του. Μπορούμε, λοιπόν, νά υποθέσουμε ότι ό Ηρόδοτος θέλει τόν Κροίσο μεσάζοντα Ευρώπης καί 'Ασίας, διάμεσο αγωγό μεταξύ ελληνικού καί βαρβαρικού λόγου. Μέ τόν μικρασιάτη λυδό βασιλιά μεταφέρεται ή ήροδότεια ανθρωπολογία από τή μία στην άλλη ήπειρο. 'Ακόμη σημαντικότερο, κατά τή γνώμη μου, είναι ενα άλλο δεδομένο: στην εξέλιξη τοϋ ήροδοτείου έργου ή Ιδρυτική πρόταση της ήροδότειας ανθρωπολογίας (τό θείον φθονερόν τε καί ταραχώδες) ακούγεται άλλες δύο φορές. "Όχι όμως πιά από τό στόμα ενός σοφού 'Αθηναίου, αλλά από δύο ξένους. Πρώτα άπό τόν βασιλιά της Αιγύπτου "Αμαση ύστερα από τόν σύμβουλο τοΰ Ξέρξη Άρτάβανο. Τούτο σημαίνει ότι ο πυρήνας της ήροδότειας ανθρωπολογίας διακινείται στό τρίγωνο των τριών ηπείρων, της ήροδότειας δηλαδή οικουμένης. Τά συμφραζόμενα καί στίς δύο "βαρβαρικές" περιπτώσεις ενισχύουν τό κύρος της ανθρωπολογικής γνώμης πού συζητώ. Τά θυμίζω μέ κάθε δυ νατή συντομία: Ό "Αμασης, προβεβλημένος μέ έμφαση στό ήροδότειο έργο γιά τή στο χαστική του σοφία, διατηρεί σχέσεις καί άλληλογαφία μέ τόν διαβόητο τύ-

11 78 Δ.Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ ραννο της Σάμου Πολυκράτη. Σε κάποια στιγμή, ανήσυχος γιά τήν υπερ βολική ευτυχία τοϋ φίλου του, τοϋ γράφει: εμοί δε αί σαι μεγάλαι εύτυχίαι ουκ άρέσκονσι, επισταμένο) τό θείον ώς εστί φθονερόν (3, 40). Στην εκφραστική καί νοηματική σύμπτωση της θεολογικής γνώμης τοϋ "Αμαση προς τήν πρότυπη γνώμη τοϋ Σόλωνα, θά πρέπει νά προστεθεί καί ή ανα λογία των ευκαιριακών συνθηκών: Κροίσος καί Πολυκράτης προειδοποιοϋνται γιά τή φύση τοϋ θεοΰ, όταν βρίσκονται στό απόγειο της εξουσια στικής τους δύναμης καί της υλικής τους ευτυχίας. Τά συμφραζόμενα της άλλης περίπτωσης: ό Ξέρξης δεν έχει ζεύξει ακόμη τόν Ελλήσποντο, βρίσκεται στην "Αβυδο, όπου εποπτεύει τήν τ εράστια στρατιωτική καί ναυτική του δύναμη, καθ' οδόν προς τήν Ελλάδ α, καί μελαγχολεί. Σ' αυτήν τήν κρίσιμη στιγμή ο Άρτάβανος, εξαρχής δύσθυμος καί απαισιόδοξος γιά τήν Ολη επιχείρηση, αποφαίνεται: ό δέ θεός γλνκύν γεύσας τόν αιώνα φθονερός εν αύτω ευρίσκεται εών. Υποση μειώνω ότι τό επίθετο φθονερός άπαντα τρεις μόνον φορές στον Ηρόδοτ ο, καί τίς τρεις ώς κατηγόρημα τοϋ θεοϋ. Κατά τά άλλα ή παραλλαγή της σολώνειας θεολογικής γνώμης πού επιχειρεί εδώ ο Άρτάβανος, παρουσ ιάζει καί τοϋτο τό ενδιαφέρον: ερμηνεύει κατά κάποιον τρόπο τή δυσερ μήνευτη σολώνεια γνώμη, καθώς προσθέτει στό πραγματικό πρόσωπο τοϋ θεοϋ τώρα καί τό υποκριτικό προσωπείο του. Ή ερμηνευτική διάθεση τοϋ Άρταβάνου ελέγχεται καί σέ δύο άλλες προηγούμενες καί ομόλογες γνώμες πού τίς απευθύνει καί πάλι στον Ξέρ ξη, όπου εξηγείται ή πρακτική τοϋ θείου φθόνου προς τόν άνθρωπο: φιλέει γαρ ο θεός τά υπερέχοντα πάντα κολούειν καί αμέσως μετά: ού γαρ èç. φρονέειν μέγα ο θεός άλλον ή έωυτόν (7, 10e)]. Έδώ θά σταματήσω, δίχως άλλα, έπιλογικά καί συμπερασματικά, σχό λια. Τοϋτο μόνον θυμίζω: μπορεί ή ήροδότεια ανθρωπολογία νά είναι σκοτεινή καί απαισιόδοξη ώς προς τίς σχέσεις θεοϋ καί ανθρώπου, αλλά διαφαίνεται φιλάνθρωπη ώς προς τίς σχέσεις ανθρώπου προς άνθρωπο. Ό απόηχος της Ίλιάδας παραμένει καί έδώ ευδιάκριτος. (Université de Salonique) Δ.Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ( ΣΤΙΧΟΙ 1-13) 1.Να χαρακτηρίσετε τον Οδυσσέα με βάση τους στίχους 1-13, αιτιολογώντας σύντομα κάθε χαρακτηρισμό σας

Ερωτήσεις ( ΣΤΙΧΟΙ 1-13) 1.Να χαρακτηρίσετε τον Οδυσσέα με βάση τους στίχους 1-13, αιτιολογώντας σύντομα κάθε χαρακτηρισμό σας ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΗΛΕΜΑΧΕΙΑ Ραψωδία α Προοίμιο(στίχοι 1-25) ΔΟΜΗ Στην Οδύσσεια διακρίνουμε δύο προοίμια: α προοίμιο ( κυρίως προοίμιο ή προοίμιο του ποιητή) στίχοι 1-13 β προοίμιο( το προοίμιο της Μούσας )

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπάς για να ακούγεσαι

Σιωπάς για να ακούγεσαι Σιωπάς για να ακούγεσαι 01/12/2014 Γράφει η Αίγλη Τούμπα Μάρω Βαμβουνάκη Εκδόσεις Ψυχογιός σελ. 272 Ίσως από τα καλύτερα μυθιστορήματα της Μάρως Βαμβουνάκη να ήταν το «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο».

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Â Αφηγηματική τεχνική είναι η προοικονομία. Με όσα αναφέρει ο ποιητής σε κάποιους στίχ ους, μας προϊδεάζει (μας δίνει μια ιδέα) τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, ώστε να είμαστε λίγο πολύ προετοιμασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία The Whole Cow Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία Σοφία Βόικου: Θέλω να δώσω στη γυναίκα τη θέση που πραγματικά της αρμόζει μέσα από τα βιβλία μου Οι ήρωες της Σοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε Ἦχος Νη α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε στη η και ε πι κα α θε ε ε ε δρα α λοι οι µων ου ουκ ε ε κα θι ι σε ε ε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Γ. ΠΑΤΟΥΛΗΣ: Καταρχήν να ευχηθώ στο νέο Προεδρείο ότι καλύτερο και πιστεύω ότι όλοι εδώ, πέραν των εργαζομένων ΠΟΕ ΟΤΑ και του ΕΔΣΝΑ, ήρθαμε ως

Γ. ΠΑΤΟΥΛΗΣ: Καταρχήν να ευχηθώ στο νέο Προεδρείο ότι καλύτερο και πιστεύω ότι όλοι εδώ, πέραν των εργαζομένων ΠΟΕ ΟΤΑ και του ΕΔΣΝΑ, ήρθαμε ως Γ. ΠΑΤΟΥΛΗΣ: Καταρχήν να ευχηθώ στο νέο Προεδρείο ότι καλύτερο και πιστεύω ότι όλοι εδώ, πέραν των εργαζομένων ΠΟΕ ΟΤΑ και του ΕΔΣΝΑ, ήρθαμε ως αυτοδιοικητικοί και όχι κομίζοντας κανείς καμία άλλη ταυτότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ

Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Δευτέρα 14:00 πμ Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ Κατερίνα Ακριβοπούλου 14/05/2007 Κατερίνα Ακριβοπούλου: Τον αντίκτυπο του σκανδάλου των ομολόγων στην κοινή γνώμη καταγράφει το βαρόμετρο

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Ενότητα: 3 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Ενότητα 3 η Πώς τίθεται το πρόβλημα του ορισμού στον Μένωνα του Πλάτωνα Ερώτηση του Μένωνα στον

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τα εργαλεία του ιστορικού. Από τις αιτίες στα αποτελέσματα ή από τα αποτελέσματα στις αιτίες; Γνωσιοθεωρητικές

Διαβάστε περισσότερα

Με χαρά παρευρίσκομαι σήμερα στη σημαντική εκδήλωση του Ευρωβουλευτή και φίλου, κ. Μανώλη Αγγελάκα, και τον ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση.

Με χαρά παρευρίσκομαι σήμερα στη σημαντική εκδήλωση του Ευρωβουλευτή και φίλου, κ. Μανώλη Αγγελάκα, και τον ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση. ΣΧΕ ΙΟ Ομιλίας του Γενικού Γραμματέα Επενδύσεων και Ανάπτυξης, κ. Σπύρου Ευσταθόπουλου, στην ημερίδα «Καινοτομία, Έρευνα και Ανάπτυξη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Περιφερειακής Πολιτικής» με θέμα «Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ 1 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑ, Μ. Παπαδημητράκης.

ΑΝΑΛΥΣΗ 1 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑ, Μ. Παπαδημητράκης. ΑΝΑΛΥΣΗ 1 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑ, 15-10-13 Μ. Παπαδημητράκης. 1 Παράδειγμα. Ως εφαρμογή της Αρχιμήδειας Ιδιότητας θα μελετήσουμε το σύνολο { 1 } A = n N = {1, 1 n 2, 1 } 3,.... Κατ αρχάς το σύνολο A έχει προφανώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 7η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 7η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 7η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 7η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 143 / 167 Hamiltonian γραφη ματα κύκλος Hamilton:

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος και Πολιτική

Πόλεμος και Πολιτική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθημα 2 ο : Αρχαιότητα. Ο πόλεμος στην εποχή του χαλκού. 3η χιλιετηρίδα 1η πριν το έτος μηδέν. Γεώργιος Μαργαρίτης, Καθηγητής, ΑΠΘ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7- Πρόσθετο Υλικό: Πολυπλοκότητα Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Εισαγωγή 1 H γοητεία της δουλειάς του ιστορικού είναι ότι έχει να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Το αντικείμενο [τα βασικά]

Το αντικείμενο [τα βασικά] Το αντικείμενο [τα βασικά] Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με το αντικείμενο στα αρχαία ελληνικά. Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα Νέα Ελληνικά (ΝΕ) Τι είναι το αντικείμενο; Αντικείμενο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 10η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 10η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 0η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 05 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 0η Δια λεξη Φεβρουα ριος 05 99 / 0 Χρωματισμο ς Ακμω ν k-χρωματισμός ακμών: Η ανα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική σχεδίαση με ηλεκτρονικό υπολογιστή

Αρχιτεκτονική σχεδίαση με ηλεκτρονικό υπολογιστή Γ Αρχιτεκτονική σχεδίαση με ηλεκτρονικό υπολογιστή Η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών στο τεχνικό σχέδιο, και ιδιαίτερα στο αρχιτεκτονικό, αποτελεί πλέον μία πραγματικότητα σε διαρκή εξέλιξη, που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης 1. Εισαγωγή στη διαμεσολάβηση (30 ) Στόχοι Να εντοπίσουν παρακολουθήσουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης. Διαδικασία Έχουμε από πριν καλέσει δυο μέλη (ένα αγόρι Α και ένα κορίτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 14/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thessalikipress.gr Θεοδώρα Τζανή http://www.thessalikipress.gr/eidiseis/biblio/e-stigmoula-einai-dunate-ste-thessalikepress.html MEAT INFO ''Η στιγμούλα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται

Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται Π P O Λ O Γ O Σ Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται στον καθορισμό τού τι είναι καλό. Ό,τι, με τις ηθικές θεωρίες που διατυπώθηκαν κατά καιρούς, επιχείρησαν, πρωτίστως, οι εισηγητές των να

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική, Πόλεμος, Στρατηγική

Πολιτική, Πόλεμος, Στρατηγική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα2:Ο πόλεμος στην εποχή του χαλκού Γιώργος Μαργαρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΡΕΠΠΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ ΤΟΥ «ΑΘΗΝΑ 9,84»: «ΜΗΝ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙΤΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΡΕΠΠΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ ΤΟΥ «ΑΘΗΝΑ 9,84»: «ΜΗΝ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙΤΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ - ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 28 Ιουλίου 2010 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΡΕΠΠΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ ΤΟΥ «ΑΘΗΝΑ 9,84»: «ΜΗΝ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙΤΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α Κείμενο Ἀκούσας ταῦτα ὁ Θηραμένης, ἀνεπήδησεν ἐπί τήν ἑστίαν καί εἶπεν: «Ἐγώ δ ἔφη, ὦ ἄνδρες, ἱκευεύω τά πάντων ἐννομώτατα, μή ἐπί Κριτίᾳ εἶναι ἐξαλείφειν

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο; Ημερομηνία 28/09/2015 Μέσο Συντάκτης Link clickatlife.gr Χριστίνα Χρυσανθοπούλου http://www.clickatlife.gr/euzoia/story/63076/pos-tha-kano-to-paidi-mou-naagapisei-to-sxoleio ΕΥΖΩΙΑ Πώς θα κάνω το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

2 η τηλεδιάσκεψη (Εικονική Τάξη) Σχέδιο µαθήµατος Α) Γενικά Στοιχεία 1. άσκαλοι(ες): Ένας δάσκαλος από κάθε σχολείο 2. Τόπος, χρόνος, αριθµός µαθητών Σχολείο ιδακτική Ώρα Τάξη/ Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ 33 ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ JOHN LOCKE (1632-1704) Το ιστορικό πλαίσιο. Την εποχή του Locke είχε αναβιώσει ο αρχαίος ελληνικός σκεπτικισμός. Ο σκεπτικισμός για τον Locke οδηγούσε

Διαβάστε περισσότερα

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας.

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας. 1 Κος ΘΕΟΣ: (Μηχανικός. Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων κατείχε θέση στον κρατικό μηχανισμό, η οποία είχε σχέση με τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών έργων και γενικότερα της αναπτυξιακής πολιτικής της

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Προσοχής στην Παράγραφο Ε1.

Σημεία Προσοχής στην Παράγραφο Ε1. Σημεία Προσοχής στην Παράγραφο Ε1. 1. Πότε μια πρόταση που περιέχει το ή είναι αληθής; Μια πρόταση που περιέχει τον σύνδεσμο "ή", ουσιαστικά αποτελείται από δύο ισχυρισμούς. Μπορεί και οι δύο ισχυρισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 5η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 5η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 5η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 5η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 107 / 122 Δε νδρα Δένδρο: Ένα γρα φημα το οποι ο

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Tο ύφος........ γραφής! Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ.

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ. Ημερομηνία 10/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr/ Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500083418 Παρασκευή 10 Ιουνίου 2016, 13:01 Νικόλας Σμυρνάκης: Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 2:Στοιχεία Μαθηματικής Λογικής Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Όπως είδαμε η συνάρτηση g : S { } είναι ένας επιμορφισμός ομάδων. Ο πυρήνας Ke g {σ S / g σ } του επιμορφισμού συμβολίζεται με A περιέχει όλες τις άρτιες μεταθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φρήντριχ Σίλλερ, «Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α10, σσ )

Φρήντριχ Σίλλερ, «Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α10, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Φρήντριχ Σίλλερ, «Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α10, σσ. 67-71) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

γλώσσα β γυμνασίου ενότητα 2 : περίληψη

γλώσσα β γυμνασίου ενότητα 2 : περίληψη γλώσσα β γυμνασίου ενότητα 2 : περίληψη πλαγιότιτλοι Για να γράψουμε πλαγιότιτλους Διαβάζουμε προσεκτικά την παράγραφο και εντοπίζουμε τη βασική τη βασική της ιδέα Εντοπίζουμε και υπογραμμίζουμε τις λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Φ(s(n)) = s (Φ(n)). (i) Φ(1) = a.

Φ(s(n)) = s (Φ(n)). (i) Φ(1) = a. 1. Τα θεμελιώδη αριθμητικά συστήματα Με τον όρο θεμελιώδη αριθμητικά συστήματα εννοούμε τα σύνολα N των φυσικών αριθμών, Z των ακεραίων, Q των ρητών και R των πραγματικών. Από αυτά, το σύνολο N είναι πρωτογενές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Όσοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της θρησκείας και συνολικά την αξιοπιστία της, συνήθως αυτοί παρκάρουν στην απέναντι πλευρά που βρίσκεται η Επιστήμη. Συνήθως, εκτιμούν χρήσιμη

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα;

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; του Χρήστου 'ChIossif' Ιωσηφίδη Ο Θανάσης και ο Χρήστος πίνουν χαλαρά τον απογευματινό τους καφέ και κουβεντιάζουν για άλλο ένα πολιτικό κόμμα που μπήκε πρόσφατα στην ζωή

Διαβάστε περισσότερα

Ermis Media. Κατηγορία: Τηλεόραση. Τίτλος Συμμετοχής: Κάνε το Βήμα. Προϊόν/Υπηρεσία ( Brand Name): Lacta. Εταιρία/Πελάτης: Mondelez International

Ermis Media. Κατηγορία: Τηλεόραση. Τίτλος Συμμετοχής: Κάνε το Βήμα. Προϊόν/Υπηρεσία ( Brand Name): Lacta. Εταιρία/Πελάτης: Mondelez International Ermis Media Η έκθεση δεν θα πρέπει να ξεπερνάει συνολικά τις 10 σελίδες (μαζί με τις οδηγίες συμπλήρωσης των πεδίων). Για τις απαντήσεις θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί μέγεθος γραμματοσειράς 10 ή και μεγαλύτερο.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Το σύνολο αναφοράς και οι περιορισμοί

Εισαγωγή Το σύνολο αναφοράς και οι περιορισμοί ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΛΥΟΝΥΜΙΚΕΣ Εισαγωγή Το σύνολο αναφοράς και οι περιορισμοί Όταν έχουμε μία εξίσωση που περιέχει παρονομαστές ή ρίζες, πρέπει να βάζουμε περιορισμούς. Το νόημα

Διαβάστε περισσότερα