Κρίση χρέους, δηµοσιονοµική λιτότητα και οικονοµική κρίση στην Ευρωζώνη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κρίση χρέους, δηµοσιονοµική λιτότητα και οικονοµική κρίση στην Ευρωζώνη"

Transcript

1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 214 Μελέτες (Studies) / 3 Κρίση χρέους, δηµοσιονοµική λιτότητα και οικονοµική κρίση στην Ευρωζώνη ΣΤΕΛΛΑ ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ

2 Κρίση χρέους, δημοσιονομική λιτότητα και οικονομική κρίση στην Ευρωζώνη

3

4 Κρίση χρέους, δημοσιονομική λιτότητα και οικονομική κρίση στην Ευρωζώνη Στέλλα Μιχοπούλου Απρίλιος 214

5 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Εμμανουήλ Μπενάκη 71Α 16 81, Αθήνα Τηλ Fax Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν κείμενο είναι της συγγραφέως και δεν εκφράζουν κατ ανάγκη τις θέσεις της ΓΣΕΕ. Επιμέλεια εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου Γλωσσική επιμέλεια - Διορθώσεις: Ματίνα Βασιλείου Φωτογραφία εξωφύλλου: Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Μάρθα Δελτούζου Εκτύπωση - Παραγωγή: ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕΒΕ ΙΝΕ ΓΣΕΕ ISBN: Η παρούσα έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού»

6 Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Το Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτελεί έναν χώρο έρευνας και δράσης που απευθύνεται στους εργαζομένους, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στους φορείς χάραξης πολιτικής και στο σύνολο των πολιτών. Στόχος του είναι να προσφέρει επιστημονικά τεκμηριωμένες αναλύσεις για μια σειρά κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων που βρίσκονται στο επίκεντρο της τρέχουσας συγκυρίας και που έχουν άμεση σχέση με τα συμφέροντα του κόσμου της εργασίας. Το Παρατηρητήριο είναι σημείο συνάντησης και δημιουργικού διαλόγου πληθώρας ερευνητών, με απώτερο στόχο την ανάδειξη διαστάσεων των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων που έχουν ιδιαίτερη αξία για την οπτική των εργαζομένων και των συνδικάτων. Παράλληλα, η ερευνητική του δραστηριότητα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια καταγραφής πολιτικών που δύνανται να συνεισφέρουν με ουσιαστικό τρόπο στην επίλυση των σημαντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην τρέχουσα περίοδο ο κόσμος της εργασίας. Η δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς τομείς: α) στην οικονομία και την ανάπτυξη, β) στο κοινωνικό κράτος και το μέλλον της εργασίας και γ) στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού σε περιβάλλον δημοκρατίας και ισότητας. Ο πρώτος τομέας αφορά τα αίτια και τις επιπτώσεις της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, τις σύγχρονες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο δημόσιος τομέας και η δημοσιονομική πολιτική στην Ελλάδα, καθώς και τις αλλαγές που είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν στο αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας. Ο δεύτερος τομέας αναφέρεται στην ασκούμενη κοινωνική πολιτική, στα ζητήματα της φτώχειας και των ανισοτήτων, στις εργασιακές σχέσεις και στο θεσμικό πλαίσιο των αγορών εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ανάλυση της τρέχουσας συγκυρίας και στην αποδόμηση που επιχειρείται σε μια σειρά δικαιω-

7 μάτων και κατακτήσεων των εργαζομένων. Τέλος, ο τρίτος τομέας επικεντρώνεται σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση των εργαζομένων, τις ποιοτικές και ποσοτικές διαστάσεις της ανεργίας, τον κοινωνικό αποκλεισμό και το ρατσισμό που βιώνει σημαντική μερίδα των εργαζομένων και των ανέργων στη χώρα. Είναι προφανές ότι οι τρεις προαναφερθέντες τομείς έχουν επικαλύψεις μεταξύ τους. Μέσα από τα κείμενά του το Παρατηρητήριο επιδιώκει να αναδείξει αυτές τις επικαλύψεις και να φέρει στην επιφάνεια τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την πολύπλευρη ανάλυση των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων. Στο πλαίσιο της προσπάθειας που επιχειρείται, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η κατάθεση παρατηρήσεων, προτάσεων αλλά και εναλλακτικών προσεγγίσεων από όσους και όσες επιθυμούν να συνεισφέρουν στην ερευνητική δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου. Γιάννης Παναγόπουλος Πρόεδρος ΙΝΕ ΓΣΕΕ

8 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή 9 2 Το κυρίαρχο δόγμα δημοσιονομικής πολιτικής Ο ρόλος της δημοσιονομικής πολιτικής στο μοντέλο της «νέας συναίνεσης» Συμβατικές αποκλίσεις μετά την κρίση 18 3 Δημοσιονομική λιτότητα: Επιλογή ύφεσης, ανεργίας και χρηματοπιστωτικής αστάθειας 25 4 Το θεμελιακό θεσμικό κενό στην αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης Ο φαύλος κύκλος λιτότητας-ύφεσης-δημοσιονομικής και οικονομικής κρίσης 37 5 Λιτότητα και δημοσιονομική φερεγγυότητα: Εμπειρική ανάλυση Δείκτης δημοσιονομικής φερεγγυότητας Στατιστική εκτίμηση του δείκτη δημοσιονομικής φερεγγυότητας Οικονομική μεγέθυνση και δημοσιονομική φερεγγυότητα: Οικονομετρική ανάλυση 71 6 Συμπεράσματα 77 Βιβλιογραφία 79 Παράρτημα 85

9

10 1. Εισαγωγή Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η Ευρωζώνη αντιμετωπίζει μια πολύπλευρη κρίση επιβίωσης. Μετά την εκδήλωση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης το 27-29, πολλές κυβερνήσεις ευρωπαϊκών και άλλων χωρών, αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων, επιχείρησαν να υποστηρίξουν με δημοσιονομικά μέσα τις οικονομίες τους για να περιορίσουν τις αρνητικές συνέπειες στην απασχόληση και την οικονομική δραστηριότητα. Ανάλογα με την κατάσταση και τις ανάγκες της κάθε εθνικής οικονομίας, οι κυβερνήσεις επιδίωξαν αρχικά να διασώσουν το χρηματοπιστωτικό τους σύστημα από το ρίσκο της κατάρρευσης και της χρεοκοπίας. Παράλληλα, πολλές κυβερνήσεις αποδέχτηκαν τη μετάβαση των οικονομιών τους σε κατάσταση υψηλότερων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, είτε ως αποτέλεσμα της λειτουργίας των αυτόματων σταθεροποιητών είτε ως συνέπεια της επιλογής τους για δημοσιονομική επέκταση, στοχεύοντας στην αντιστάθμιση της πτώσης της ενεργού ζήτησης που προκάλεσε η χρηματοπιστωτική κρίση. Ωστόσο, η πολιτική επιλογή αύξησης του δημόσιου ελλείμματος και χρέους στο πλαίσιο της αρχιτεκτονικής της Ευρωζώνης δημιούργησε αρνητικές προσδοκίες για πιθανά προβλήματα φερεγγυότητας και αξιοπιστίας. Επιπρόσθετα, προσδοκίες για μελλοντικές φορολογικές αυξήσεις αφύπνισαν τα αντανακλαστικά συντηρητικών Ευρωπαίων πολιτικών, οικονομολόγων και ασκούντων οικονομική πολιτική. Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η οικονομική πολιτική στην Ευρωζώνη είναι έντονα επηρεασμένη από συμβατικές οικονομικές ιδέες, οδήγησαν πολλές κυβερνήσεις, ειδικά χωρών που αντιμετώπιζαν υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, να προσαρμοστούν γρήγορα στο κυρίαρχο δόγμα και να υιοθετήσουν πολιτική δημοσιονομικής λιτότητας, επιδιώκοντας τη δημοσιονομική προσαρμογή τους μέσω της μείωσης των λόγων δημόσιου ελλείμματος και δημόσιου χρέους στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (στο εξής ΑΕΠ). ΚΡΊΣΗ ΧΡΈΟΥΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉ ΛΙΤΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΏΝΗ 9

11 Η δημοσιονομική λιτότητα αναδείχτηκε έτσι σε κυρίαρχη επιλογή δημοσιονομικής προσαρμογής και μακροοικονομικής διαχείρισης, και σηματοδότησε την προσαρμογή των εθνικών οικονομιών στις απαιτήσεις των αγορών για αξιοπιστία και φερεγγυότητα. Ωστόσο, η επιλογή της λιτότητας ως μέσου δημοσιονομικής προσαρμογής είναι επιλογή ύφεσης και έχει προκαλέσει στις χώρες που την εφαρμόζουν μεγάλη οικονομική και κοινωνική καταστροφή, που μπορεί να ερμηνευθεί μόνο εάν κατανοήσουμε, όπως σημειώνει ο Krugman (212), τη λογική της συμβατικής σοφίας. Στη σχετική βιβλιογραφία γίνεται πλέον λόγος για την «εποχή της λιτότητας», αφού η δημοσιονομική λιτότητα θεωρείται αναγκαίο και αναπόφευκτο μέσο δημοσιονομικής προσαρμογής των οικονομιών που έχουν υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και υψηλό δημόσιο χρέος. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η ιδέα πως το γερμανικό αναπτυξιακό μοντέλο μπορεί να γίνει μοντέλο ανάπτυξης της ΕΕ είναι επικίνδυνη και καταστροφική. Η δυναμική της γερμανικής οικονομίας μετά την εισαγωγή του ευρώ στηρίχτηκε στις εξαγωγές και την εισοδηματική λιτότητα. Η ισχυρή βιομηχανική δομή του γερμανικού καπιταλισμού μπορούσε, χάρη στις επιλογές πολιτικής οικονομικού εθνικισμού, να δημιουργήσει σταθερότητα μέσω της αντιστάθμισης που παράγουν τα εμπορικά πλεονάσματα στις αρνητικές μεταβολές της εγχώριας κατανάλωσης εξαιτίας της εισοδηματικής λιτότητας. Το ίδιο δεν μπορεί να συμβεί σε χώρες με διαρθρωτικά παραγωγικά προβλήματα, με χαμηλή ανταγωνιστικότητα και υψηλά εμπορικά ελλείμματα. Επίσης, το γερμανικό μοντέλο δεν μπορεί να εφαρμοστεί ταυτόχρονα και με επιτυχία σε όλες τις χώρες. Ο λόγος είναι ότι η επιτυχία του εξαρτάται από τη συσσώρευση ελλειμμάτων στις άλλες χώρες. Ο οικονομικός εθνικισμός είναι ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος, δημιουργεί κερδισμένους και χαμένους. Η επιτυχία της Γερμανίας στη μεταονε περίοδο ήταν το αποτέλεσμα της μετάβασης των χωρών του ευρωπαϊκού κυρίως Νότου σε υψηλότερα επίπεδα δανεισμού και σε καθεστώς μη διατηρήσιμων εισαγωγών. Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη χωρίζεται στις εξής ενότητες: Στην Ενότητα 2 παρουσιάζουμε τις βασικές συμβατικές ιδέες για την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής και τις τελευταίες εξελίξεις στη συμβατική έρευνα, που απορρίπτουν τη βιαιότητα της δημοσιονομικής λιτότητας. Στην Ενότητα 3 αναπτύσσονται τα βασικά επιχειρήματα της μη συμβατικής οικονομικής σκέψης στην παράδοση των Minsky Keynes, τα οποία αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα της δη- 1 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 3

12 μοσιονομικής λιτότητας, υποστηρίζοντας ότι είναι επιλογή ύφεσης, ανεργίας και χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Στην Ενότητα 4 αναπτύσσουμε βασικά επιχειρήματα της προσέγγισης Minsky στην ανάλυση των περιορισμών ρευστότητας και φερεγγυότητας του δημόσιου τομέα και αναδεικνύουμε το θεσμικό έλλειμμα ρευστότητας σε μείζονα αιτία της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης. Η ανάλυσή μας επικεντρώνεται στις αρνητικές συνέπειες των πολιτικών λιτότητας στη φερεγγυότητα των εθνικών κρατών που έχουν εκχωρήσει τη νομισματική τους ανεξαρτησία. Στην Ενότητα 5 προτείνουμε ένα δείκτη δημοσιονομικής φερεγγυότητας και επιχειρούμε την εμπειρική του εκτίμηση για τις 17 χώρες-μέλη της Ευρωζώνης. Τα εμπειρικά ευρήματα μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η λιτότητα έχει μειώσει τη δημοσιονομική φερεγγυότητα των κρατών-μελών της Ευρωζώνης, με εξαίρεση τη Γερμανία. Παράλληλα, επιχειρούμε οικονομετρική ανάλυση, χρησιμοποιώντας pool data analysis, της σχέσης μεταξύ του δείκτη δημοσιονομικής φερεγγυότητας και της οικονομικής μεγέθυνσης. Η Ενότητα 6 παρουσιάζει τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης. ΚΡΊΣΗ ΧΡΈΟΥΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉ ΛΙΤΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΏΝΗ 11

13

14 2. Το κυρίαρχο δόγμα δημοσιονομικής πολιτικής Τα τελευταία χρόνια, η δημόσια συζήτηση για την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής έχει περάσει διάφορες φάσεις. Αμέσως μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 27-8 κυριάρχησε η ιδέα της δημοσιονομικής επέκτασης, για να αποφευχθεί μια νέα παγκόσμια ύφεση ανάλογη εκείνης της δεκαετίας του 193. Αρκετοί αναλυτές αξιολόγησαν, με υπερβολική βιασύνη, την επιλογή αυτή ως επιστροφή στον κεϋνσιανισμό. Στη συνέχεια, και ως συνέπεια της αύξησης του δημόσιου ελλείμματος και χρέους σε πολλές χώρες, το ενδιαφέρον και η προσπάθεια των ασκούντων οικονομική πολιτική στράφηκε προς την εφαρμογή δημοσιονομικής λιτότητας. Το κυρίαρχο δόγμα όριζε την ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής των εθνικών οικονομιών σε χαμηλότερα ποσοστά δημόσιου ελλείμματος και χρέους στο ΑΕΠ, ώστε να μην κλονιστεί η αξιοπιστία τους στις διεθνείς αγορές ομολόγων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση (στο εξής ΕΕ), η μεταστροφή αυτή πήρε μεγάλες διαστάσεις μετά το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης χρέους και τη δημοσιονομική και τραπεζική αστάθεια στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η χρηματοοικονομική διάσωσή της από την πολύ πιθανή δημοσιονομική χρεοκοπία τον Μάιο του 21 και τον Μάρτιο του 212 συνοδεύτηκε από συγκεκριμένους όρους εφαρμογής ενός προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής με βίαιη δημοσιονομική λιτότητα, στο πρότυπο των προγραμμάτων σταθεροποίησης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). 1 Ο Kitromilides (211) παρατηρεί ότι η υλοποίηση του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής στην Ελλάδα άνοιξε τον ασκό του Αιόλου για την 1. Για τη φιλοσοφία και τα βασικά χαρακτηριστικά των προγραμμάτων σταθεροποίησης του ΔΝΤ, βλ. Μιχοπούλου (212). ΚΡΊΣΗ ΧΡΈΟΥΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉ ΛΙΤΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΏΝΗ 13

15 εξάπλωση της δημοσιονομικής λιτότητας μέσα και έξω από την Ευρωζώνη, ειδικά σε χώρες με σημαντικά δημοσιονομικά ελλείμματα, όπως π.χ. στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σε όλες τις εθνικές περιπτώσεις λήψης μέτρων δημοσιονομικής λιτότητας, τα επιχειρήματα ήταν τα ίδια. Η άμεση και αποτελεσματική μείωση των δημόσιων ελλειμμάτων, με δραματική μείωση κυρίως των δημόσιων (κοινωνικών) δαπανών, κατέληξε να γίνει «μονόδρομος» οικονομικής πολιτικής για τις οικονομίες που επιδιώκουν να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη και να αποφύγουν την τιμωρία των αγορών χρήματος και κεφαλαίου. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο επαναπροσανατολισμός της οικονομικής πολιτικής στην κατεύθυνση της δημοσιονομικής λιτότητας πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο που η παγκόσμια οικονομία δεν είχε περάσει σε φάση ουσιαστικής ανάκαμψης, ενώ η νομισματική πολιτική έδειχνε εγκλωβισμένη στα όρια του μηδενικού επιτοκίου. Ο Krugman (212) αναφέρεται στον εγκλωβισμό των οικονομιών στην παγίδα ρευστότητας και υποστηρίζει την αδυναμία της νομισματικής πολιτικής να δημιουργήσει την αναγκαία ιδιωτική και, κυρίως, επενδυτική δαπάνη για την έξοδό τους από τη στασιμότητα. Το επιχείρημα βέβαια των υποστηρικτών της δημοσιονομικής λιτότητας στηρίζεται στην υπόθεση ότι η επιταχυνόμενη μείωση των δημόσιων ελλειμμάτων είναι απαραίτητη και αναπόφευκτη για τη διατήρηση της αξιοπιστίας των κυβερνήσεων και την αποφυγή δημοσιονομικής κρίσης. Η υπόθεση, ωστόσο, δημιουργεί μια σειρά θεωρητικών και εμπειρικών ερωτημάτων γύρω από τη συσχέτιση της μείωσης του δημόσιου ελλείμματος με την οικονομική ανάκαμψη και μεγέθυνση, ως συνέπεια της άσκησης βίαιης δημοσιονομικής λιτότητας. Τα ερωτήματα αυτά σχετίζονται: πρώτον, με το εάν η δημοσιονομική λιτότητα και προσαρμογή συμβάλλει ή παρεμποδίζει την έξοδο μιας οικονομίας από τη στασιμότητα και την ύφεση πιο συγκεκριμένα, εάν η δημοσιονομική λιτότητα και προσαρμογή δημιουργεί προϋποθέσεις εξόδου της οικονομίας από την κατάσταση χρηματοπιστωτικής αστάθειας και δημοσιονομικής χρεοκοπίας ή εάν, αντίθετα, αποσταθεροποιεί περαιτέρω το χρηματοπιστωτικό σύστημα, αυξάνοντας το πιστωτικό ρίσκο της οικονομίας και την πιθανότητα χρεοκοπίας της. Δεύτερον, τίθεται το θέμα εάν η δημοσιονομική λιτότητα δημιουργεί το μακροοικονομικό περιβάλλον που ενθαρρύνει τις ιδιωτικές επενδυτικές αποφάσεις ή εάν προκαλεί αποπληθωριστικές επιπτώσεις που δημιουργούν αρνητικές επιδράσεις στην ψυχολογία και την εμπιστοσύνη των ιδιωτών επενδυτών στην οι- 14 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 3

16 κονομία. Τρίτον, σε τι βαθμό βελτιώνει πράγματι η δημοσιονομική λιτότητα και προσαρμογή την αξιοπιστία της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής; Οι απαντήσεις στα προαναφερόμενα ερωτήματα έχουν διαφορετικό περιεχόμενο ανάλογα με το θεωρητικό παράδειγμα στο πλαίσιο του οποίου εξετάζονται Ο ρόλος της δημοσιονομικής πολιτικής στο μοντέλο της «νέας συναίνεσης» Τις τελευταίες δύο δεκαετίες η κατανόηση της οικονομικής λογικής και της πολιτικής φιλοσοφίας της δημοσιονομικής λιτότητας και η σχέση αυτής με τη δημοσιονομική προσαρμογή είναι συνυφασμένες με το κυρίαρχο, συμβατικό μακροοικονομικό μοντέλο της «νέας συναίνεσης». Είναι λοιπόν σημαντικό να αναλυθούν τα βασικά χαρακτηριστικά και οι μείζονες υποθέσεις και παραδοχές του συγκεκριμένου μακροοικονομικού μοντέλου, έτσι ώστε να αναδειχτεί η θεωρητική βάση των πολιτικών επιχειρημάτων υπέρ της δημοσιονομικής λιτότητας. Η ανάπτυξη του βασικού πυρήνα των υποθέσεων, ιδεών και πολιτικών της «νέας συναίνεσης» συντελέστηκε στη διάρκεια της δεκαετίας του 199, ως αποτέλεσμα σύνθεσης μεταξύ των βασικών συμβατικών μακροοικονομικών ρευμάτων σκέψης. 2 Η κύρια εξέλιξη αναφορικά με την άσκηση μακροοικονομικής πολιτικής που σηματοδοτεί η «νέα συναίνεση» αφορά την αναβάθμιση του ρόλου της νομισματικής πολιτικής και των κεντρικών τραπεζών στη διαχείριση της ενεργού ζήτησης και την υποβάθμιση του σταθεροποιητικού ρόλου της δημοσιονομικής πολιτικής. 3 Ειδικότερα, στο πλαίσιο του μοντέλου της «νέας συναίνεσης» ο πληθωρισμός εκλαμβάνεται ως αποτέλεσμα της υπερβάλλουσας ζήτησης στην αγορά αγαθών και υπηρεσιών, η οποία με τη σειρά της είναι συνέπεια της υπερβάλλουσας προ- 2. Το μακροοικονομικό μοντέλο της «νέας συναίνεσης» συνθέτει την πολιτική φιλοσοφία του μονεταρισμού και τη μεθοδολογία των νεοκλασικών οικονομικών, των νεοκεϋνσιανών οικονομικών και της θεωρίας των πραγματικών οικονομικών κύκλων: βλ. π.χ. Argitis (213), Woodford (23, 29), Blanchard (28), Goodfriend (27), Taylor (1997). Στην παρούσα μελέτη θα επικεντρωθούμε κυρίως στις προεκτάσεις του μοντέλου της «νέας συναίνεσης» στην οικονομική πολιτική. 3. Για πιο λεπτομερειακή ανάλυση του ρόλου της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής στο μοντέλο της «νέας συναίνεσης», βλ. Αργείτης και Κορατζάνης (211), Arestis (26, 29), Arestis and Sawyer (24, 26, 28). ΚΡΊΣΗ ΧΡΈΟΥΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉ ΛΙΤΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΏΝΗ 15

17 σφοράς χρήματος. Σε αντίθεση με τη μονεταριστική θεωρία, η «νέα συναίνεση» απορρίπτει τον έλεγχο της προσφοράς χρήματος από τις κεντρικές τράπεζες, υιοθετεί όμως τη μονεταριστική εμμονή στη νομισματική σταθερότητα ως μείζονα στόχο της νομισματικής πολιτικής. Κατά την άποψή μας, αυτό είναι ουσιαστική ένδειξη της μονεταριστικής φιλοσοφίας του μοντέλου της «νέας συναίνεσης». Στο τελευταίο, ωστόσο, η νομισματική επίδραση στη διαμόρφωση της εγχώριας ζήτησης προσδιορίζεται από τη δυνατότητα των ανεξάρτητων κεντρικών τραπεζών να διαμορφώνουν το βασικό επιτόκιο δανεισμού της οικονομίας και να το προσαρμόζουν ανάλογα με τις πληθωριστικές προσδοκίες, το φυσικό ποσοστό ανεργίας και την τιμή του πληθωρισμού-στόχο. Ως εκ τούτου, η «νέα συναίνεση» ανάγει τις νομισματικές αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας ως προς τη διαμόρφωση του επιτοκίου σε βασικό εργαλείο άσκησης σταθεροποιητικής πολιτικής και μακροοικονομικής διαχείρισης των βραχυχρόνιων διακυμάνσεων της οικονομίας γύρω από το «φυσικό» επίπεδο παραγωγής. Η αξία της δημοσιονομικής πολιτικής ως αποτελεσματικού εργαλείου άσκησης σταθεροποιητικής πολιτικής υποτιμάται, και ο ρόλος της περιορίζεται στο να λειτουργεί συμπληρωματικά και να βελτιώνει την αντιπληθωριστική δράση της νομισματικής πολιτικής. Το κύριο επιχείρημα υπέρ της θεωρητικής και πρακτικής υποβάθμισης της δημοσιονομικής πολιτικής είναι ότι δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και προσδοκίες, καθώς αυξάνει αφενός την ενεργό ζήτηση και αφετέρου τις δανειακές ανάγκες του κρατικού τομέα της οικονομίας. Ο δημόσιος δανεισμός απορροφά εθνική αποταμίευση, συνεπώς και τους διαθέσιμους πόρους για τη χρηματοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων. Υποστηρίζεται επίσης ότι η άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής θα πρέπει να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις του οικονομικού κύκλου, αποκλειστικά μέσω της λειτουργίας των αυτόματων σταθεροποιητών. Με τον τρόπο αυτό θεωρείται ότι η βραχυπρόθεσμη συμπεριφορά της οικονομίας αποδεσμεύεται από πολιτικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο του εκλογικού κύκλου της. Η αποδέσμευση αυτή μπορεί να διασφαλιστεί με την αντιπληθωριστική πειθαρχία της δημοσιονομικής πολιτικής και, όπως προαναφέραμε, με τη χρησιμοποίηση αυτόματων σταθεροποιητών σε ένα δημοσιονομικό περιβάλλον ισοσκελισμένων κρατικών προϋπολογισμών. Παραδείγματα αυτόματων σταθεροποιητών είναι οι προοδευτικοί φόροι και οι μεταβιβαστικές πληρωμές, που εφόσον ενσωματωθούν στο δημοσιονομικό σύστημα μπορούν να ενεργο- 16 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 3

18 ποιούνται αυτόματα και να διασφαλίζουν την αύξηση της ενεργού ζήτησης σε περιόδους ύφεσης και τη μείωσή της σε περιόδους πληθωρισμού. Συνεπώς, στο μοντέλο της «νέας συναίνεσης», μία αλλαγή στο χαρακτήρα της δημοσιονομικής πολιτικής (επεκτατική-περιοριστική) δεν έχει σημαντική επίδραση στην ενεργό ζήτηση, καθώς οι πολλαπλασιαστές θεωρούνται ότι είναι πολύ μικρότεροι της μονάδας. Οι Αργείτης και Κορατζάνης (211) υποστηρίζουν ότι η υποβάθμιση του ενεργού ρόλου της δημοσιονομικής πολιτικής στο μοντέλο της «νέας συναίνεσης» είναι ένδειξη της ιδεολογικής προσήλωσης του συγκεκριμένου μοντέλου στις αρχές του οικονομικού φιλελευθερισμού. Η «πίστη» στην αυτορυθμιστική ικανότητα της αγοράς παραγκωνίζει τη σημασία του ρόλου του κράτους και επιβάλλει, συνεπώς, τον εξοστρακισμό της δημοσιονομικής πολιτικής από τη μακροοικονομική διαχείριση της οικονομίας. Η εξυπηρέτηση της συγκεκριμένης πολιτικής ιδεολογίας περιορίζει τον αναλυτικό χώρο της «νέας συναίνεσης» στη χρήση αφηρημένων εννοιών και κατηγοριών, όπως οι ορθολογικές προσδοκίες, το φυσικό επιτόκιο και το φυσικό ποσοστό ανεργίας. Έτσι, η «νέα συναίνεση» αιτιολογεί την αναποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής ως συνέπεια της επίδρασης που ασκεί στη διαμόρφωση των ορθολογικών προσδοκιών των ατόμων αναφορικά με τις μεταβολές που θα προκαλέσει στο μελλοντικό εισόδημα και πλούτο τους και, μέσω αυτών, στη δαπάνη τους. Όπως παρατηρούν οι Αργείτης και Κορατζάνης (211), είναι η υπόθεση των ορθολογικών προσδοκιών που καθιστά τη δημοσιονομική πολιτική αναποτελεσματική, καθώς τα άτομα προσαρμόζουν τις αποφάσεις δαπάνης-αποταμίευσης έτσι ώστε να αντισταθμίζονται οι κεϋνσιανού τύπου συνέπειες μιας επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής. Οι Arestis and Sawyer (24, 28) ταξινομούν τα επιχειρήματα της μακροοικονομικής θεωρίας της «νέας συναίνεσης» αναφορικά με τις επιπτώσεις της δημοσιονομικής πολιτικής ως εξής (βλέπε επίσης Αργείτης και Κορατζάνης, 211): α) Παραγκωνίζονται οι ιδιωτικές επενδύσεις εξαιτίας της απορρόφησης της εθνικής αποταμίευσης και της αύξησης του κόστους δανεισμού που επιφέρει η αύξηση του δημόσιου δανεισμού. β) Ισχύει το θεώρημα ισοδυναμίας του Ricardo, δηλαδή η δημοσιονομική πολιτική αδυνατεί να επηρεάσει την ενεργό ζήτηση εξαιτίας της αντιστάθμισης που θα προκαλέσει η μείωση της επενδυτικής και καταναλωτικής ζήτησης στην αύξηση των δημόσιων δαπανών. Το αποτέλεσμα αυτό αιτιολογείται από την υπόθεση ότι τα άτομα διαμορφώνουν ορθο- ΚΡΊΣΗ ΧΡΈΟΥΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉ ΛΙΤΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΏΝΗ 17

19 λογικές προσδοκίες σχετικά με τις μελλοντικές επιπτώσεις της δημοσιονομικής πολιτικής και, επομένως, αυξάνουν την αποταμίευσή τους σήμερα προβλέποντας αύξηση της φορολογίας στο μέλλον. γ) Η δημοσιονομική πολιτική είναι θεσμικά αδύνατο να προσαρμοστεί στις μεταβολές των οικονομικών συνθηκών, ενώ οι επιπτώσεις της στην πραγματική οικονομία παρουσιάζουν σημαντική χρονική υστέρηση. Η υποβάθμιση του σταθεροποιητικού ρόλου της δημοσιονομικής πολιτικής στο μοντέλο της «νέας συναίνεσης» σχετίζεται και με την άσκηση νομισματικής πολιτικής. Υποστηρίζεται ότι υπάρχει ανταγωνιστική σχέση μεταξύ δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής, κυρίως στο πλαίσιο του νομισματικού καθεστώτος του πληθωρισμού-στόχο. Η υπόθεση που υιοθετείται είναι ότι η αντιπληθωριστική αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής μειώνεται από τις πληθωριστικές προσδοκίες που δημιουργεί η άσκηση ενεργητικής δημοσιονομικής πολιτικής. Καθώς η επίτευξη μη πληθωριστικής ισορροπίας είναι ο πρωταρχικός στόχος της οικονομικής πολιτικής σταθεροποίησης, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να υποβαθμιστεί και να περιοριστεί με κανόνες πειθαρχίας σε ένα δευτερεύοντα ρόλο, προκειμένου να μην παρεμποδίζει την επίτευξη των στόχων της νομισματικής πολιτικής (Creel and Sawyer, 29). Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διασφαλιστεί η νομισματική σταθερότητα και να περιοριστεί η αβεβαιότητα στις αγορές. Η δημοσιονομική πολιτική λειτουργεί, συνεπώς, ως παράγοντας αύξησης της αξιοπιστίας της κεντρικής τράπεζας και της αποτελεσματικότητας της νομισματικής πολιτικής, συμβάλλοντας, υποθετικά, στην αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων, του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης και της απασχόλησης Συμβατικές αποκλίσεις μετά την κρίση Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση του 27-8 και η ύφεση που την ακολούθησε δημιούργησε διαφωνίες στο εσωτερικό της συμβατικής σκέψης αναφορικά με την αναγκαιότητα της βίαιης δημοσιονομικής λιτότητας. Όπως θα αναλύσουμε στη συνέχεια, ενώ το γενικό πλαίσιο και η φιλοσοφία της «νέας συναίνεσης» δεν αμφισβητούνται, υπάρχει μια αυξανόμενη τάση απόρριψης της έντασης και της ταχύτητας εφαρμογής των προγραμμάτων δημοσιονομικής λιτότητας και δημοσιονομικής προσαρμογής. Με άλλα λόγια, η τρέχουσα δημοσιονομική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της συμβατικής οικονομικής και πολιτικής σκέψης 18 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 3

20 αφορά το ερώτημα εάν ο ρυθμός της δημοσιονομικής προσαρμογής, και συνεπώς της δημοσιονομικής λιτότητας, πρέπει να επιβραδυνθεί ή όχι. Οι υποστηρικτές της επιβράδυνσης ισχυρίζονται ότι όταν μια χώρα δεν έχει απολέσει τη φερεγγυότητά της στις διεθνείς αγορές και εξακολουθεί να δανείζεται με χαμηλό κόστος, τότε η ορθολογική δημοσιονομική διαχείριση θα επιτευχθεί με τη μείωση του ρυθμού δημοσιονομικής λιτότητας και προσαρμογής. Η επιλογή αυτή θα ήταν «άριστη», ειδικά στην περίπτωση που η εν λόγω χώρα υποφέρει από υψηλή συσσώρευση χρέους του ιδιωτικού τομέα της. Ο Van Reenen (212) αναφέρεται στην περίπτωση της Ισπανίας και παρατηρεί ότι η εμμονή στη δημοσιονομική λιτότητα, σε μια χώρα που έχει πρωτίστως πρόβλημα ιδιωτικού χρέους και η οποία βρίσκεται σε φάση οικονομικής βύθισης, είναι συνταγή ύφεσης και αποπληθωρισμού, που τελικά θα δημιουργήσει μεγαλύτερη δημοσιονομική εκτροπή. Παρά το γεγονός ότι στη συμβατική σκέψη του Van Reenen (212) η βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή είναι πιθανό να υποκινήσει την οικονομική μεγέθυνση, εντούτοις σημειώνει ότι κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο να συμβεί όταν οι εμπορικοί εταίροι της υποθετικής οικονομίας εφαρμόζουν αντίστοιχα προγράμματα δημοσιονομικής λιτότητας. Για τον Van Reenen (212) είναι επίσης σημαντικό να αξιολογηθεί η ψυχολογία της αγοράς ομολόγων και η πολιτική οικονομία της αξιοπιστίας που καθορίζει τις προτιμήσεις των αγορών. Ισχυρίζεται πάντως ότι, βάσει οικονομικής ανάλυσης και μόνο, η επιβράδυνση της δημοσιονομικής προσαρμογής είναι αναγκαία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF, 212) έχει επίσης υποστηρίξει το σενάριο της επιβράδυνσης της δημοσιονομικής προσαρμογής. Η «νέα» αντίληψη του ΔΝΤ είναι σημαντική, καθώς το ταμείο έχει τεράστια εμπειρία από την οικονομική και κοινωνική καταστροφή που έχει προκαλέσει τις τελευταίες δεκαετίες σε πολλές χώρες, ως συνέπεια της πολιτικής του «δόγματος του σοκ» που επέβαλε σε αυτές. Στην έκθεσή του, το ΔΝΤ φαίνεται να αναγνωρίζει ότι η υπερβολική δημοσιονομική προσαρμογή, δηλαδή η μείωση των δημόσιων δαπανών βραχυπρόθεσμα, δεν θα επιφέρει το επιδιωκόμενο δημοσιονομικό αποτέλεσμα (μείωση πρωτογενούς ελλείμματος-επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος) εξαιτίας της ύφεσης που θα προκαλέσει. Επιπλέον, η βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει την αντίδραση της κοινωνίας και πιθανή πολιτική αστάθεια, υπονομεύοντας την αξιοπιστία της χώρας στις αγορές. ΚΡΊΣΗ ΧΡΈΟΥΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉ ΛΙΤΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΏΝΗ 19

21 Τα μείζονα οικονομικά επιχειρήματα υπέρ της επιβράδυνσης της δημοσιονομικής λιτότητας είναι τα εξής (βλέπε π.χ. Krugman, 212 DeLong and Summers, 212): Πρώτον, σε πολλές οικονομίες υπάρχει σημαντική απόκλιση μεταξύ του πραγματικού και του δυνητικού ΑΕΠ, παρά το γεγονός ότι η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση έχει συμβάλει στη μείωση του τελευταίου. Στην περίπτωση των ΗΠΑ, η ασκούμενη οικονομική πολιτική επιδιώκει τη μείωση αυτής της απόκλισης, χρησιμοποιώντας σχεδόν μηδενικά επιτόκια και νομισματική-πιστωτική χαλάρωση. Ωστόσο, η μείωση της ζήτησης έχει μεσο-μακροπρόθεσμα αρνητική επίδραση στην προσφορά, κυρίως μέσω της μείωσης της παραγωγικότητας. Δεύτερον, ο δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής είναι πιθανό να είναι μεγαλύτερος όταν η οικονομία βρίσκεται σε φάση ύφεσης. Σε αυτήν την περίπτωση, η δημοσιονομική προσαρμογή μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα. Τρίτον, δημιουργούνται αποτελέσματα υστέρησης όταν η ύφεση έχει μακρά διάρκεια, κυρίως μέσα από την απαξίωση του ανθρώπινου κεφαλαίου εξαιτίας της μακροχρόνιας ανεργίας (Aghion et al., 29). Συνεπώς, βραχυπρόθεσμες πολιτικές μεταβολής της ζήτησης μπορεί να έχουν μακροχρόνιες αρνητικές επιδράσεις στην παραγωγικότητα και την προσφορά. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι υπερασπιστές της ήπιας δημοσιονομικής προσαρμογής δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο επιχείρημα ότι η δημοσιονομική λιτότητα δεν πρέπει να αποσπά την οικονομική πολιτική από το στόχο της διαμόρφωσης συνθηκών μακροχρόνιας μεγέθυνσης. Στο πεδίο αυτό ταυτίζονται απολύτως με το μακροοικονομικό μοντέλο της «νέας συναίνεσης» και εστιάζουν σε μεταρρυθμίσεις που απορρυθμίζουν τις αγορές προϊόντων και εργασίας. Επίσης, προτάσσουν μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό σύστημα που, κατά τη γνώμη τους, αυξάνουν την αξιοπιστία της οικονομίας ως προς την προοπτική μείωσης του δημόσιου χρέους της. Οι Corsetti et al. (21, 212) αναγνωρίζουν ότι η εφαρμογή δημοσιονομικής λιτότητας σε πολλές χώρες δεν είχε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, κυρίως σε ό,τι αφορά την οικονομική μεγέθυνση. Στην ανάλυσή τους αναδεικνύουν ως μείζον ζήτημα το ρίσκο μακροοικονομικής σταθερότητας των εθνικών οικονομιών, και ως αιτία του προβλήματος αναφέρουν το κανάλι της μετάδοσης αυτού του ρίσκου, το οποίο επηρεάζει αρνητικά τους όρους δανεισμού στο σύνολο της οικονομίας. Οι Corsetti et al. (21, 212) σημειώνουν ότι το ρίσκο μακροοικονομικής 2 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 3

22 σταθερότητας έχει δύο βασικές επιπτώσεις. Πρώτον, οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές είναι μικρότεροι από ό,τι συνήθως όταν το εθνικό μακροοικονομικό ρίσκο είναι υψηλό. Υποστηρίζουν ότι σε αυτήν την περίπτωση μια μεταβολή στις δημόσιες δαπάνες προκαλεί μικρότερο του προσδοκώμενου επεκτατικό αποτέλεσμα. Υποστηρίζουν επίσης ότι κάτω από ειδικές συνθήκες ο πολλαπλασιαστής μπορεί να είναι και αρνητικός. Παραδέχονται ωστόσο ότι στη βραχυχρόνια περίοδο η δημοσιονομική προσαρμογή θα έχει συσταλτικό αποτέλεσμα. Δεύτερον, η άσκηση προκυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής είναι πιο αποτελεσματική στη διασφάλιση μακροοικονομικής σταθερότητας. Οι Corsetti et al. (21, 212) υποστηρίζουν ότι οι υπερχρεωμένες οικονομίες είναι πιο ευάλωτες σε διακυμάνσεις, καθώς οι μειώσεις στο ΑΕΠ δημιουργούν προσδοκίες δημοσιονομικής επιδείνωσης και αυξήσεις στο κόστος δανεισμού. Ως αποτέλεσμα, η προκυκλική μείωση των δημόσιων δαπανών είναι πιθανό να αυξήσει την αξιοπιστία και τη φερεγγυότητα της κυβέρνησης. Σημαντική είναι η κριτική των Blanchard and Leigh (212) στα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής. Στην τελευταία μελέτη τους, η οποία δημοσιεύτηκε στη σειρά των κειμένων εργασίας του ΔΝΤ, οι Blanchard and Leigh (212) θέτουν σε αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής λιτότητας βάσει της υποεκτίμησης των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών στο σχεδιασμό των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής. Θέτουν δηλαδή, ουσιαστικά, ζήτημα υποεκτίμησης των βραχυπρόθεσμων συνεπειών της μείωσης των δημόσιων δαπανών και της αύξησης της φορολογίας στην οικονομική δραστηριότητα. Η βασική ιδέα των Blanchard and Leigh (212) (βλέπε επίσης και IMF, 28) είναι ότι στην περίπτωση που υποθέσουμε α) ορθολογικές προσδοκίες και β) ότι οι προβλέψεις στηρίζονται στο σωστό μοντέλο πρόβλεψης, τότε η παράμετρος της μεταβλητής πρόβλεψης δημοσιονομικής προσαρμογής θα πρέπει να είναι ίση με το μηδέν. Αν όμως οι προβλέψεις υποεκτιμούν τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές, τότε η δημοσιονομική προσαρμογή είναι πολύ πιθανό να είναι αρνητικά συσχετισμένη με τις λανθασμένες εκτιμήσεις πρόβλεψης της οικονομικής μεγέθυνσης. Οι Blanchard and Leigh (212) ισχυρίζονται, βάσει των εμπειρικών εκτιμήσεών τους σε διαφορετικές ομάδες χωρών, ότι η αποτυχία των προβλέψεων για την οικονομική μεγέθυνση θα είναι μεγαλύτερη στις χώρες που σχεδιάζουν και εφαρμόζουν βίαιη δημοσιονομική λιτότητα. ΚΡΊΣΗ ΧΡΈΟΥΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΉ ΛΙΤΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΚΡΊΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΖΏΝΗ 21

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

No 22_Φεβρουάριος 2014 Κείμενο Πολιτικής Εσωτερική Υποτίμηση: Προοπτικές, Περιορισμοί και Εναλλακτικές Επιλογές Γιώργος Αργείτης Αν.

No 22_Φεβρουάριος 2014 Κείμενο Πολιτικής Εσωτερική Υποτίμηση: Προοπτικές, Περιορισμοί και Εναλλακτικές Επιλογές Γιώργος Αργείτης Αν. No 22_Φεβρουάριος 2014 Κείμενο Πολιτικής Εσωτερική Υποτίμηση: Προοπτικές, Περιορισμοί και Εναλλακτικές Επιλογές Γιώργος Αργείτης Αν. Καθηγητής, ΕΚΠΑ Copyright 2014 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής

Διαβάστε περισσότερα

Νέα δανειακή συμφωνία και Μνημόνιο ΙΙ: Η Ελλάδα εγκλωβισμένη στην «παγίδα χρεοκοπίας»

Νέα δανειακή συμφωνία και Μνημόνιο ΙΙ: Η Ελλάδα εγκλωβισμένη στην «παγίδα χρεοκοπίας» ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 3 Νέα δανειακή συμφωνία και Μνημόνιο ΙΙ: Η Ελλάδα εγκλωβισμένη στην «παγίδα χρεοκοπίας» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΓΕΙΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

No 1_Μάρτιος 2013. Κείμενο Πολιτικής. Κρίση Χρέους, Λιτότητα και Οικονομική Κρίση: Υπάρχει Διέξοδος. Γιώργος Αργείτης Αν.

No 1_Μάρτιος 2013. Κείμενο Πολιτικής. Κρίση Χρέους, Λιτότητα και Οικονομική Κρίση: Υπάρχει Διέξοδος. Γιώργος Αργείτης Αν. No 1_Μάρτιος 2013 Κείμενο Πολιτικής Κρίση Χρέους, Λιτότητα και Οικονομική Κρίση: Υπάρχει Διέξοδος Γιώργος Αργείτης Αν. Καθηγητής, ΕΚΠΑ Copyright 2013 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση των ΚΕΠΠ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, με θέμα: «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη: Υπάρχει ελπίδα για την Ελλάδα

Απασχόληση, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη: Υπάρχει ελπίδα για την Ελλάδα ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 4 Απασχόληση, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη: Υπάρχει ελπίδα για την Ελλάδα ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής και η συμβατότητά

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Πρόεδρος ΚΕΠΠ πρώην Υποσργός Ελλάδα: Από ηην κρίζη ζηην Ανάκαμψη; Ομιλία ζηην παροσζίαζη μελέηης ηοσ ΚΕΠΠ για ηο ΕΒΕΑ

ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Πρόεδρος ΚΕΠΠ πρώην Υποσργός Ελλάδα: Από ηην κρίζη ζηην Ανάκαμψη; Ομιλία ζηην παροσζίαζη μελέηης ηοσ ΚΕΠΠ για ηο ΕΒΕΑ ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Πρόεδρος ΚΕΠΠ πρώην Υποσργός Ελλάδα: Από ηην κρίζη ζηην Ανάκαμψη; Ομιλία ζηην παροσζίαζη μελέηης ηοσ ΚΕΠΠ για ηο ΕΒΕΑ Τεηάρηη, 10 Ιοσλίοσ 2013 1 Ελλάδα: Από την Κρίση στην Ανάκαμψη;

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Μελέτες (Studies) / 26 Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr

EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr FOCUS ON THE FIRST LINE!!! Αξιολογήστε την προοπτική του προσδοκώμενου κύκλου εργασιών της υποψήφιας επιχειρηματικής σας ιδέας (1 η γραμμή της ΚΑΧκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015.

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Δήλωση της κυρίας Χρυστάλλας Γιωρκάτζη, Διοικητού της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 3 (Μακροοικονομική) Ακαδ. Έτος: 2007-8 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 215 Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Ιούλιος 215 6 η τριμηνιαία έρευνα στις επιχειρήσεις-μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση E Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση τ ια σ ή 2 015 η σ ε θ κ Έ 17 ΕΚΘΕΣΕΙΣ Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση Ετήσια Έκθεση 2015 ΑΘΗΝΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 17 ΕΚΘΕΣΕΙΣ Περιεχόμενα Περίληψη...13 Πρόλογος...20

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 ISSN:2241 4878 Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης: από το -10,4% (2011q1) στο 1,9% (2014q3). Επενδύσεις: από το -38.6%

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 02 Φεβρουαρίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα, 02 Φεβρουαρίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 02 Φεβρουαρίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ομιλία Υπουργού Εσωτερικών κ. Τάσου Γιαννίτση, σε εκδήλωση Κέντρου Ερευνών Προοδευτικής Πολιτικής με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

«Η κρίση στην Ευρωζώνη και οι επιπτώσεις στην Ελλάδα»

«Η κρίση στην Ευρωζώνη και οι επιπτώσεις στην Ελλάδα» «Η κρίση στην Ευρωζώνη και οι επιπτώσεις στην Ελλάδα» Άγγελος Κότιος Κοσμήτορας Σχολής Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ηράκλειο Κρήτης 25 Φεβρουαρίου 2014 Τι είδους

Διαβάστε περισσότερα

Η Νομισματική Προσέγγιση

Η Νομισματική Προσέγγιση Η Νομισματική Προσέγγιση Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Η Νομισματική Προσέγγιση Βάση της νομισματικής προσέγγισης είναι το λεγόμενο νομισματικό υπόδειγμα, το οποίο προσδιορίζει τους παράγοντες που επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του Παρουσίαση «Έκθεσης για την Οικονομία και την Απασχόληση 2013» 16 Δεκεμβρίου 2013, Αίθουσα Εκδηλώσεων ΕΤΚΑ/ΠΕΟ Άνοιγμα Παύλου Καλοσυνάτου, Γενικού Διευθυντή του ΙΝΕΚ- ΠΕΟ Συνάδελφε Γ.Γ. της ΠΕΟ και Πρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 7 ΡΑΝΙΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΣΟΦΙΑ ΑΔΑΜ KAI ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 7 ΡΑΝΙΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΣΟΦΙΑ ΑΔΑΜ KAI ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 7 Η πρόταση της εγγυημένης απασχόλησης για την Ελλάδα Βασικά συμπεράσματα της μελέτης Ανταποκρινόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Οι μακροοικονομικές παραδοχές του προγράμματος δημοσιονομικής λιτότητας στην Ελλάδα: Πόσο ρεαλιστικές είναι;

Οι μακροοικονομικές παραδοχές του προγράμματος δημοσιονομικής λιτότητας στην Ελλάδα: Πόσο ρεαλιστικές είναι; ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 2 Οι μακροοικονομικές παραδοχές του προγράμματος δημοσιονομικής λιτότητας στην Ελλάδα: Πόσο ρεαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Μανούζας Ζήσης Υποψήφιος Διδάκτορας Πανεπιστημίου Αθηνών Δεκέμβριος 2015 Πεδίο ανάλυσης: Το πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών Αιτίες και Κόστος Πληθωρισμού Κεφάλαιο 28 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Προσδιορισμός τιμών Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Η ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του 1929-31 ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του

Διαβάστε περισσότερα