Επίδραση των στατινών και των άλλων υπολιπιδαιμικών στα επίπεδα της 25(OH)VITD ορού

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επίδραση των στατινών και των άλλων υπολιπιδαιμικών στα επίπεδα της 25(OH)VITD ορού"

Transcript

1 Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 4(2):79 85 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 4(2):79 85 Επίδραση των στατινών και των άλλων υπολιπιδαιμικών στα επίπεδα της 25(OH)VITD ορού Μία νέα πλειοτροπική δράση; Σ.Ε. Μακαρίου, 1,2 Ε.Ν. Λυμπερόπουλος, 1 Ά. Χάλλα, 2 Μ. Ελισάφ 1* 1 Τομέας Παθολογίας, 2 Τομέας Υγείας του Παιδιού, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα Effect of statins and other lipid-lowering drugs on serum 25(OH)VITD levels A new pleiotropic effect? S.E. Makariou, 1,2 E.N. Liberopoulos, 1 A. Challa, 2 M. Elisaf 1* 1 Department of Internal Medicine, 2 Department of Child Health, Medical School, University of Ioannina, Ioannina, Greece ΠΕΡIΛΗΨΗ: Τα χαμηλά επίπεδα της 25-υδροξυ-βιταμίνης D [25(ΟΗ)VitD] θεωρείται ότι αποτελούν έναν νέο παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου. Οι στατίνες, που χρησιμοποιούνται ευρέως για την πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων, έχουν διάφορες πλειοτροπικές δράσεις, μία εκ των οποίων φαίνεται ότι είναι η αύξηση των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD στον ορό. Ειδικότερα, η χορήγηση λοβαστατίνης, σιμβαστατίνης, ατορβαστατίνης και ροσουβαστατίνης σχετίζεται με αυξήσεις στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD στον ορό. Ωστόσο, δεν είναι γνωστή η αποτελεσματικότητα των διαφόρων στατινών στην αύξηση της 25(OH)VitD, ο μηχανισμός με τον οποίο αυτή συντελείται, ούτε και η τυχόν ύπαρξη δοσο-εξαρτώμενης επίδρασής τους στην αύξηση της 25(ΟΗ)VitD. Η επίδραση άλλων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων, όπως οι φιμπράτες, τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, η εζετιμίμπη ή το νικοτινικό οξύ στον μεταβολισμό της VitD παραμένει άγνωστη. Σε μια μελέτη μας βρέθηκε ότι η υψηλή δόση ροσουβαστατίνης (40 mg) και η συνήθης δόση ροσουβαστατίνης ABSTRACT: Low levels of 25-hydroxy-vitamin D [25 (OH) VitD] are considered a novel cardiovascular risk factor. Statins, which are widely used for the prevention of cardiovascular disease, have various pleiotropic effects, one of which appears to be the increase of serum 25(OH)VitD levels. In particular, lovastatin, simvastatin, atorvastatin and rosuvastatin seem to be associated with increases in 25(OH)VitD levels. However, the effect of different statins on 25(OH)VitD levels, the underlying mechanism and the existence of a dose-dependent effect, have not yet been clarified. Any possible effects of other lipid-lowering drugs such as fibrates, omega-3 fatty acids, ezetimibe or nicotinic acid on 25(OH)VitD levels remain generally unknown. In a previous study we found that high-dose rosuvastatin (40 mg) and the usual dose of rosuvastatin (10 mg) plus fenofibrate (200 mg) or omega-3 fatty acids (2 g) were associated with similar increases in 25(OH)VitD levels (53%, 64% and 61%, respectively). Ezetimibe may be a moderate inhibitor of 25(OH)VitD intesti- Ελισάφ Μωυσής MD, FASA, FRSH Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα Τηλ: , Fax: Dr Moses Elisaf MD, FASA, FRSH University of Ioannina, GR Ioannina, Greece Tel: (+30) , Fax: (+30)

2 80 Σ.Ε. Μακαρίου και συν (10 mg) συν φαινοφιμπράτη (200 mg) ή ωμέγα-3 λιπαρά οξέα (2 g) συσχετίστηκαν με παρόμοιες αυξήσεις της 25(ΟΗ)VitD (53%, 64% και 61%, αντίστοιχα). Η εζετιμίμπη πιθανόν αποτελεί έναν μέτριο αναστολέα της εντερικής απορρόφησης της 25(ΟΗ)VitD. Σε μια μελέτη μας διαπιστώθηκε ότι για τον ίδιο βαθμό μείωσης της χοληστερόλης των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών [low density lipoprotein cholesterol (LDL-C)], η μονοθεραπεία με σιμβαστατίνη (40 mg) συσχετίσθηκε με μια υπερδιπλάσια αύξηση της 25(ΟΗ)VitD (79,1%) σε σύγκριση με τη συνδυαστική θεραπεία με σιμβαστατίνη/εζετιμίμπη (10/10 mg) (36,7%). Συμπερασματικά, η αύξηση των επιπέδων της 25(OH)VitD με τη χορήγηση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων αποτελεί μία νέα πλειοτροπική δράση που πιθανόν συμβάλει στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Λέξεις ευρετηρίου: Βιταμίνη D, στατίνες, υπολιπιδαιμικά φάρμακα. nal absorption. In one study we found that for the same degree of low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C) reduction, monotherapy with simvastatin 40 mg was associated with a more than double increase of 25(OH)VitD levels (79.1%) compared with combination treatment with simvastatin/ezetimibe 10/10 mg (36.7%). In conclusion, the increase in circulating 25(OH)VitD levels by lipid-lowering drugs may be a novel pleiotropic effect, which may contribute to cardiovascular disease risk reduction. Key words: Vitamin D, statins, hypolipidemic drugs. 1. Εισαγωγή Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 10 ετών το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τη βιταμίνη D (VitD) έχει μετατοπισθεί από τη συμμετοχή της στην ομοιοστασία του ασβεστίου και τον μεταβολισμό των οστών, στον ρόλο της στη φυσιολογική λειτουργία πολυάριθμων ιστών και οργάνων. 1 Ειδικότερα, τα χαμηλά επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD θεωρείται ότι αποτελούν έναν νέο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση της καρδιαγγειακής νόσου, του μεταβολικού συνδρόμου και των επιμέρους χαρακτηριστικών του (δηλαδή υπέρταση, αθηρογόνο δυσλιπιδαιμία, διαταραχή ανοχής γλυκόζης και κεντρική παχυσαρκία), του σακχαρώδους διαβήτη, αλλά και διαφόρων κακοηθειών, διαφόρων αυτοάνοσων νοσημάτων, λοιμώξεων, καθώς και θανάτων από κάθε αιτία. 1,2 Οι στατίνες, αποτελούν ευρύτατα χρησιμοποιούμενα φάρμακα για την πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ασθενείς με δυσλιπιδαιμία. 3,4 Έχει αποδειχθεί ότι οι στατίνες δεν δρουν μόνο μειώνοντας τα επίπεδα της LDL-χοληστερόλης, αλλά έχουν διάφορες άλλες πλειοτροπικές δράσεις. 5 Μία από αυτές τις δράσεις συσχετίζεται με την αύξηση των επιπέδων της VitD. Τα δεδομένα για την επίδραση των άλλων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων στα επίπεδα της VitD είναι ελάχιστα. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχει ακόμη διευκρινι- σθεί η κλινική σημασία της αύξησης των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD που σχετίζεται με τη χορήγηση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων. 2. Στατίνες και βιταμίνη D Οι μελέτες των τελευταίων 10 ετών έδειξαν ότι τα μειωμένα επίπεδα της VitD αποτελούν έναν νέο παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου. 6 Οι στατίνες έχουν χαρακτηρισθεί ως θαυματουργά φάρμακα εξαιτίας τής καλά τεκμηριωμένης επίδρασής τους στη μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Τα ευεργετικά οφέλη των στατινών δεν οφείλονται μόνο στην ιδιότητά τους να μειώνουν τα επίπεδα της LDL-χοληστερόλης, αλλά και στις επιβεβαιωμένες αντιθρομβωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες. 7 Η σκέψη ότι μπορεί να υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ στατινών και επιπέδων 25(ΟΗ)VitD έγινε όταν κάποιες μελέτες συσχέτισαν τη χορήγηση των στατινών με την εμφάνιση λιγότερων καταγμάτων ισχίου και με βελτίωση της οστικής πυκνότητας του ισχίου. 8 Πρόσφατες έρευνες έχουν συσχετίσει τη χορήγηση των στατινών με αύξηση των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD στον ορό. Η αύξηση αυτή της VitD μπορεί να θεωρηθεί ως μία νέα πλειοτροπική δράση των στατινών και πιθανόν διαδραματίζει κάποιον ρόλο στη μείωση της καρδιαγγειακής αλλά και της ολικής θνησιμότητας που σχετίζεται με τη χορήγηση αυτών των φαρμάκων.

3 ΒΙΤΑΜIΝΗ D ΚΑΙ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚA ΦAΡΜΑΚΑ 81 Πιο αναλυτικά, παλαιότερα δεδομένα έδειξαν ότι η χορήγηση αυξανόμενων δόσεων λοβαστατίνης (20 80 mg) σε 18 ασθενείς με ετερόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία και χαμηλά αρχικά επίπεδα 25(ΟΗ)VitD συσχετίσθηκε με αύξηση της 25(ΟΗ)VitD στον ορό 3 μήνες μετά την έναρξη της θεραπείας. 9 Επιπρόσθετα, η χορήγηση σιμβαστατίνης 10 mg και 20 mg σε 13 ασθενείς με ετερόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία για 5 εβδομάδες συσχετίσθηκε με αύξηση τόσο της 25(ΟΗ)VitD όσο και της 1,25(ΟΗ) 2 VitD, του ενεργού μεταβολίτη της VitD, στον ορό και μάλιστα με δοσοεξαρτώμενο τρόπο. 10 Αντίθετα, μια πολύ πιο πρόσφατη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη δεν έδειξε καμία επίδραση της χορήγησης σιμβαστατίνης 40 mg/ημέρα για ένα έτος στα επίπεδα VitD 82 υγιών μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών με οστεοπενία (T-score <-1) αλλά χωρίς γνωστή υπερλιπιδαιμία σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. 11 Οι συγγραφείς τής ανωτέρω μελέτης σχολιάζουν ότι η παρατηρούμενη αύξηση της 25(ΟΗ)VitD μετά από θεραπεία με στατίνες που αναφέρεται σε προηγούμενες μη ελεγχόμενες μελέτες πιθανόν οφείλεται στη συνύπαρξη μεταβολών σε διάφορες παραμέτρους που επηρεάζουν τα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD, όπως είναι η ταυτόχρονη αλλαγή του τρόπου ζωής των ασθενών (π.χ. αύξηση της σωματικής άσκησης και συνεπώς της έκθεσης στον ήλιο, κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε VitD ή λήψη συμπληρωμάτων διατροφής). 11 Σε μια δική μας μελέτη, η χορήγηση σιμβαστατίνης 40 mg/ημέρα για 3 μήνες σε ασθενείς με πρωτοπαθή υπερχοληστερολαιμία συσχετίσθηκε με αύξηση κατά 79,1% των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD στον ορό (από 6,7 σε 12,0 ng/ml, P=0,008). 12 Αξίζει να σημειωθεί ότι στην αρχή της μελέτης οι περισσότεροι από τους ασθενείς είχαν πολύ χαμηλά επίπεδα 25(ΟΗ)VitD (6,7 ng/ml). 12 Οι λόγοι είναι άγνωστοι αλλά πιθανόν σχετίζονται με την περιορισμένη έκθεση στον ήλιο κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα οπότε και διενεργήθηκε η μελέτη. Αντίθετα, στη μελέτη των Rejnmark et al μόνο τρεις ασθενείς είχαν ανεπάρκεια VitD [25(ΟΗ)VitD <10 ng/ml (25 nmol/l)]. 11 Είναι πιθανό ότι όσο χαμηλότερα είναι τα βασικά επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD, τόσο μεγαλύτερη είναι η αύξηση που παρατηρείται μετά από θεραπεία με στατίνες. Μια άλλη μελέτη αξιολόγησε την επίδραση της χορήγησης ατορβαστατίνης στα επίπεδα της VitD σε 83 ασθενείς (52 άνδρες και 31 γυναίκες) με οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (75 με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και 8 με ασταθή στηθάγχη). 13 Οι ασθενείς έλαβαν ατορβαστατίνη μετά τη διάγνωση στα πλαίσια της δευτερογενούς πρόληψης. Η θεραπεία με ατορβαστατίνη συσχετίσθηκε με 14,6% αύξηση των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD (από 16,4±7,6 σε 18,8±7,6 ng/ml, P=0,003), και με μείωση του ποσοστού ανεπάρκειας σε VitD [25(ΟΗ)VitD <20 ng/ml] από 75% σε 57% μετά από 12 μήνες θεραπείας. 13 Δύο πρόσφατες μελέτες εξέτασαν την επίδραση της χορήγησης ροσουβαστατίνης σε δόσεις 10 mg και 20 mg/ημέρα στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD στον ορό υπερλιπιδαιμικών ασθενών μετά από 8 εβδομάδες θεραπείας. 14 Στις μελέτες αυτές διαπιστώθηκαν σημαντικές αυξήσεις της 25(ΟΗ)VitD κατά 159% [από 14,0 (3,7 67,0) σε 36,3 (3,8 117) ng/ml, P<0,001] 15 και 198% [από 11,8 (3,7 30,0) σε 35,2 (4,0 101,0) ng/ml, P<0,001], 14 αντίστοιχα. Σε μια δική μας μελέτη η χορήγηση ροσουβαστατίνης 40 mg/ημέρα συσχετίσθηκε με μια μικρότερη αύξηση κατά 53% των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD μετά από 3 μήνες θεραπείας [από 14,6 (1,0 38,0) σε 17,8 (5,3 49,6) ng/ml, P=0,000]. 16 Οι λόγοι για αυτή τη διαφορά μεταξύ των μελετών δεν είναι γνωστοί. Ωστόσο, αυτή η διαφορά πιθανόν να οφείλεται σε διαφορές στους πληθυσμούς της μελέτης, στη θεραπευτική δόση ή στη διάρκεια παρακολούθησης των ασθενών. Ο Dr Grimes ήταν ο πρώτος που πρότεινε ότι τα μη αναμενόμενα κλινικά οφέλη που προκύπτουν από τη χρήση των στατινών αποτελούν επίσης ιδιότητες της VitD. 17 Κατά συνέπεια πρότεινε ότι εφόσον οι στατίνες μιμούνται πολλές από τις δράσεις της VitD θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως ανάλογα της VitD που ενεργοποιούν άμεσα τους υποδοχείς της VitD (VDRs). 17 Η πρόταση αυτή προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση στον επιστημονικό κόσμο. Mία in vitro μελέτη έδειξε ότι τουλάχιστον 3 στατίνες, η σιμβαστατίνη, η πραβαστατίνη και η λοβαστατίνη δεν ενεργοποιούσαν άμεσα τους VDRs. 18 Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη δεν απέκλεισε την πιθανότητα, της in vivo μετατροπής των στατινών σε μεταβολίτες οι οποίοι θα μπορούσαν να ενεργοποιούν τους VDRs. 18 Αντίθετα, μια άλλη μελέτη έδειξε ότι η σιμβαστατίνη στις συνήθεις θεραπευτικές δόσεις και η λοβαστατίνη σε υψηλότερες δόσεις είχαν την ιδιότητα να ασκούν άμεση διεγερτική επίδραση στους VDRs, ενώ η ατορβαστατίνη, η φλουβαστατίνη, η πραβαστατίνη και η ροσουβαστατίνη δεν φάνηκε να έχουν κάποια σημαντική επίδραση. 19 Οι μετέπειτα έρευνες επικεντρώθηκαν στην παρατήρηση ότι, αντίθετα από την αρχική ανησυχία που υπήρχε ότι οι στατίνες μπορεί να παρεμπόδιζαν τη σύνθεση των στεροειδών συμπεριλαμβανομένης και της σύνθεσης της VitD, 20 η χορήγηση στατινών συσχετίσθηκε με αυξήσεις των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD στον ορό, όπως περιγράφηκε παραπάνω. Μέχρι σήμερα έχουν

4 82 Σ.Ε. Μακαρίου και συν προταθεί μερικοί πιθανοί μηχανισμοί για την ερμηνεία της παρατηρούμενης αύξησης των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD στον ορό που σχετίζεται με τη χορήγηση στατινών. Κάποιοι ερευνητές θεώρησαν ότι η αύξηση της 25(ΟΗ)VitD στον ορό πιθανόν οφείλεται στον ανταγωνισμό στο κοινό μονοπάτι καταβολισμού της VitD και των στατινών. Συγκεκριμένα, η VitD καταβολίζεται στο ήπαρ και στο έντερο από το ένζυμο CYP3Α4, 21 το οποίο επιπρόσθετα συμμετέχει στον μεταβολισμό των στατινών μαζί με το ένζυμο CYP3Α5. 14 Ωστόσο, αυξήσεις της 25(ΟΗ)VitD στον ορό έχουν παρατηρηθεί και με τη θεραπεία με ροσουβαστατίνη, στον μεταβολισμό της οποίας δεν συμμετέχει το ένζυμο CYP3A4. Ένας άλλος μηχανισμός είναι η αναστολή του ενζύμου HMG- CoA αναγωγάση από τις στατίνες, με αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων της 7-δεϋδροχοληστερόλης, που είναι το κοινό πρόδρομο μόριο για τη σύνθεση τόσο της χοληστερόλης, όσο και της 25(ΟΗ)VitD. 13 Το αποτέλεσμα είναι η ύπαρξη αυξημένου υποστρώματος για τη σύνθεση της 25(ΟΗ)VitD υπό την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας (UVB) στο δέρμα και άρα η αύξηση της συγκέντρωσής της στο πλάσμα. Ορισμένες μελέτες έδειξαν ότι οι περισσότερες στατίνες φαίνεται να προκαλούν μια σχετικά μικρή αύξηση των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD ορού 22 σε σύγκριση με τη ροσουβαστατίνη 14,15 (κάτι το οποίο ωστόσο δεν επιβεβαιώθηκε σε δική μας μελέτη), 16 ενώ η φλουβαστατίνη δεν συσχετίσθηκε με αύξηση της VitD. 14 Οι προτεινόμενες εξηγήσεις που δίνονται για την πιθανόν καλύτερη δραστικότητα της ροσουβαστατίνης στο να αυξάνει τα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD στον ορό σε σύγκριση με τις άλλες στατίνες είναι δύο: είτε η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά της, στην αναστολή της HMG- CoA αναγωγάσης, είτε η μεγαλύτερη βιοδιαθεσιμότητά της, ως υδρόφιλη στατίνη (σε σχέση για παράδειγμα με τη λιπόφιλη φλουβαστατίνη), που οδηγεί σε έναν πιο αργό ρυθμό διάχυσής της διαμέσου των κυτταρικών μεμβρανών και αντίθετα σε μια πιο γρήγορη πρόσληψή της από το ήπαρ διαμέσου ενεργών πρωτεϊνών-μεταφορέων. 14,23 Συνολικά φαίνεται ότι οι διαφορές που υπάρχουν στη βιοδιαθεσιμότητα και τον τρόπο ηπατικής πρόσληψης μεταξύ των λιπόφιλων (π.χ. λοβαστατίνη, σιμβαστατίνη, ατορβαστατίνη κ.λπ.) και των υδρόφιλων στατινών (π.χ. πραβαστατίνη και ροσουβαστατίνη) πιθανόν είναι υπεύθυνες για την ποικίλλουσα επίδρασή τους στον μεταβολισμό της VitD. 14,24 3. Άλλα υπολιπιδαιμικά φάρμακα και βιταμίνη D Η επίδραση άλλων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων στον μεταβολισμό της VitD έχει μελετηθεί ελάχιστα στη βιβλιογραφία. Η ομάδα μας μελέτησε για πρώτη φορά την επίδραση στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD στον ορό της χορήγησης είτε μονοθεραπείας με ροσουβαστατίνη 40 mg/ημέρα (n=22), είτε συνδυαστικής θεραπείας με ροσουβαστατίνη 10 mg/ημέρα και φαινοφιμπράτη 200 mg/ημέρα (n=21) ή ροσουβαστατίνης 10 mg/ημέρα και ωμέγα-3 λιπαρών οξέων 2 g/ημέρα (n=17) για 3 μήνες σε ασθενείς με μικτή δυσλιπιδαιμία. 16 Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι η μονοθεραπεία με ροσουβαστατίνη συσχετίσθηκε με 53% αύξηση της 25(ΟΗ)VitD [από 14,6 (1,0 38,0) σε 17,8 (5,3 49,6) ng/ml; P=0,000]. Η συνδυαστική θεραπεία με ροσουβαστατίνη και φαινοφιμπράτη ή ροσουβαστατίνη και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα συσχετίσθηκε με αυξήσεις κατά 64% [από 14,1 (1,0 48,0) σε 18,4 (6,7 52,4) ng/ml, P=0,001] και 61% [από 10,4 (6,6 38,4) σε 14,0 (9,6 37,6) ng/ml, P=0,04], αντίστοιχα. Οι ανωτέρω αυξήσεις στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD μετά τη χορήγηση χαμηλής δόσης ροσουβαστατίνης με φαινοφιμπράτη ή ωμέγα-3 λιπαρά οξέα δεν διέφεραν σημαντικά σε σύγκριση με αυτή που παρατηρήθηκε στην ομάδα μονοθεραπείας με υψηλή δόση ροσουβαστατίνης. Ωστόσο, ο σχεδιασμός αυτής της μελέτης δεν μας επιτρέπει να ξεχωρίσουμε εάν η φαινοφιμπράτη ή τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα έχουν πιθανόν συνεργιστική επίδραση με τη ροσουβαστατίνη στην αύξηση της 25(ΟΗ)VitD ή εάν οι παρατηρούμενες αυξήσεις σχετίζονται μόνο με τη ροσουβαστατίνη ανεξάρτητα από τη δόση της. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με την πιθανή επίδραση των φιμπρατών ή των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD στον ορό. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να συμπεράνουμε εάν η φαινοφιμπράτη ή τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα σχετίζονται από μόνα τους με αύξηση των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD ή εάν η ροσουβαστατίνη ανεξάρτητα από τη δόση (δηλαδή στη συνήθη δόση των 10 mg και στη μέγιστη δόση των 40 mg) συσχετίζεται με παρόμοιες αυξήσεις της 25(ΟΗ)VitD στον ορό. Στη μελέτη δεν υπήρξαν ομάδες μονοθεραπείας με φαινοφιμπράτη ή ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, καθώς η χορήγηση στατινών είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της υπολιπιδαιμικής αγωγής. Η εζετιμίμπη είναι ένας αναστολέας της απορρόφησης χοληστερόλης που χρησιμοποιείται κυρίως σε συνδυασμό με στατίνες. Η επίδρασή της στον μεταβολισμό της VitD δεν έχει μελετηθεί σε ανθρώπους. Ωστόσο, πειράματα σε ζώα δείχνουν ότι η εζετιμίμπη πιθανόν αποτελεί έναν ήπιο αναστολέα της εντερικής απορρό-

5 ΒΙΤΑΜIΝΗ D ΚΑΙ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚA ΦAΡΜΑΚΑ 83 φησης της 25(ΟΗ)VitD. 25 Τα πειράματα αυτά βασίσθηκαν στην παρατήρηση ότι η υπολιπιδαιμική δράση της εζετιμίμπης επιτυγχάνεται διαμέσου της αναστολής του Niemann-Pick C1 Like 1 (NPC1L1) μεταφορέα χοληστερόλης, ο οποίος ωστόσο συμμετέχει και στην εντερική απορρόφηση της 25(ΟΗ)VitD. 25 Αυτά τα in vitro πειράματα έδειξαν ότι η εζετιμίμπη ανέστειλε την πρόσληψη της 25(ΟΗ)VitD σε Caco-2 (human colon carcinoma) και ΗΕΚ (human embryonic kidney) κύτταρα. 25 Επίσης, in vivo πειράματα πρόσληψης έδειξαν ότι η εζετιμίμπη μείωσε την περιεκτικότητα σε 25(ΟΗ)VitD εντερικών ιστοτεμαχίων πειραματοζώων, αλλά αυτές οι διαφορές δεν ήταν σημαντικές. 25 Παρόμοια, μια προηγούμενη μελέτη σε αρουραίους έδειξε ότι η απορρόφηση της VitD ήταν χαμηλότερη στην ομάδα της εζετιμίμπης, αλλά η διαφορά παρέμεινε μη σημαντική. 26 Επομένως, η συμμετοχή των μεταφορέων NPC1L1 στην απορρόφηση της 25(ΟΗ)VitD in vivo είναι πιθανά μικρή. 25 Εξάλλου, η συνεισφορά της εντερικής απορρόφησης στα επίπεδα της VitD ορού στον άνθρωπο, όταν δεν λαμβάνονται συμπληρώματα διατροφής, είναι μικρή δεδομένου ότι το 80 90% της VitD προέρχεται από ενδογενή παραγωγή της στο δέρμα. 1 Μια πρόσφατη κλινική μελέτη έδειξε την ύπαρξη μιας αρνητικής αλλά μη σημαντικής επίδρασης στην οστική πυκνότητα με τη χορήγηση εζετιμίμπης για ένα έτος. 27 Πρόσφατα συγκρίναμε την επίδραση της χορήγησης συνδυασμού σιμβαστατίνης/εζετιμίμπης (10/10 mg/ ημέρα) (n=25) με τη χορήγηση σιμβαστατίνης (40 mg/ ημέρα) (n=25) για 3 μήνες στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD σε ασθενείς με πρωτοπαθή δυσλιπιδαιμία. Η μελέτη έδειξε ότι η χορήγηση σιμβαστατίνης/εζετιμίμπης 10/10 mg συσχετίσθηκε με μια αύξηση κατά 36,7% της 25(ΟΗ)VitD στον ορό (από 6,8 σε 9,3 ng/ml, P=0,000), ενώ η χορήγηση σιμβαστατίνης 40 mg συσχετίσθηκε με αύξηση κατά 79,1% (από 6,7 σε 12,0 ng/ml, P=0,008). 12 Η αύξηση της 25(ΟΗ)VitD στην ομάδα της σιμβαστατίνης 40 mg ήταν σημαντικά μεγαλύτερη σε σύγκριση με εκείνη της ομάδας σιμβαστατίνης/εζετιμίμπης 10/10 mg (P=0,04), ενώ και στις δύο ομάδες παρατηρήθηκαν παρόμοιες μειώσεις της LDL-χοληστερόλης. Επομένως, για τον ίδιο βαθμό μείωσης της LDL-χοληστερόλης η χορήγηση σιμβαστατίνης 40 mg συσχετίσθηκε με μια υπερδιπλάσια αύξηση της 25(ΟΗ)VitD σε σύγκριση με τη χορήγηση σιμβαστατίνης/εζετιμίμπης 10/10 mg. 12 Αυτή η διαφορά μπορεί να αποδοθεί είτε σε μια δοσοεξαρτώμενη επίδραση της σιμβαστατίνης στην αύξηση των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD, είτε σε μείωση της εντερικής απορρόφησης της VitD εξαιτίας της εζετιμίμπης. Ωστόσο, δεν έχει διευκρινισθεί εάν υπάρχει δοσοεξαρτώμενη επίδραση των στατινών στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD, καθώς και ποια η επίδραση της εζετιμίμπης ως μονοθεραπεία στα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD στον άνθρωπο. Μειονέκτημα αυτής της μελέτης αποτελεί το γεγονός ότι δεν συμπεριλήφθηκε ομάδα μονοθεραπείας με εζετιμίμπη, δεδομένου ότι οι στατίνες είναι τα πρώτης γραμμής υπολιπιδαιμικά φάρμακα. Επιπρόσθετα, δεν υπήρξε ομάδα σιμβαστατίνης σε χαμηλή δόση 10 mg, δεδομένου ότι οι ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές προτείνουν μείωση τουλάχιστον κατά 40% της LDL-χοληστερόλης, η οποία επιτυγχάνεται με 40 mg σιμβαστατίνης. 4. Σημασία της αύξησης της βιταμίνης D που σχετίζεται με τη χορήγηση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων Η αύξηση της 25(ΟΗ)VitD που έχει παρατηρηθεί με τη χορήγηση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων μπορεί να είναι κλινικά σημαντική, δεδομένου ότι τα χαμηλά επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD έχουν συσχετισθεί με τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. 6,28 Αποτελέσματα από μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι η ανεπάρκεια 25(ΟΗ)VitD (<15 ng/ml) συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για έμφραγμα του μυοκαρδίου. 29 Επιπρόσθετα, η ανεπάρκεια VitD φαίνεται να έχει αρνητική συσχέτιση με την επιβίωση, ενώ η χορήγηση διατροφικών συμπληρωμάτων πιθανόν μειώνει την καρδιαγγειακή αλλά και τη θνησιμότητα από κάθε αιτία. 30,31 Ωστόσο, μια πολύ πρόσφατη μελέτη έθεσε υπό αμφισβήτηση την αναφερόμενη συσχέτιση των χαμηλών επιπέδων της VitD με την ολική θνησιμότητα. 32 Αυτή η μελέτη έδειξε ότι η οικογενειακή μακροζωία συσχετιζόταν με χαμηλότερα επίπεδα VitD και με μικρότερη συχνότητα της παραλλαγής του αλληλικού γονιδίου CYP2R1, το οποίο σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα VitD. 32 Εκτός από την πιθανή επίδραση στους κλασικούς καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου (όπως είναι η υπέρταση, η αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία, η διαταραχή ανοχής γλυκόζης και η κεντρική παχυσαρκία), 1 η VitD μπορεί να επηρεάσει την καρδιακή λειτουργία και την αθηροσκλήρωση διαμέσου πολλαπλών μηχανισμών. Για παράδειγμα, η ανεπάρκεια βιταμίνης D έχει συσχετισθεί με αυξημένη δραστηριότητα του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης, 33 με τον αγγειακό τόνο, την καρδιακή συσταλτικότητα, τη συγκέντρωση του κολλαγόνου στα καρδιακά κύτταρα και την ωρίμανση του καρδιακού ιστού, 34 και έχει άμεση επίδραση στην αποτιτάνωση και τον πολλαπλασιασμό των αγγεια κών λείων μυϊκών κυττάρων. 35 Επιπρόσθετα,

6 84 Σ.Ε. Μακαρίου και συν η υποβιταμίνωση D έχει συσχετισθεί με την παρουσία χρόνιας υποξείας φλεγμονής και την ενεργοποίηση του παράγοντα NF-κB 36 με αποτέλεσμα την ευόδωση της δημιουργίας των αφρωδών κυττάρων 37 διαμέσου της οποίας πιθανόν συμβάλλει στην εξέλιξη των αθηροσκληρωτικών βλαβών. Ενδιαφέροντα είναι τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης μελέτης που βασίσθηκε σε δεδομένα της μελέτης NHANES Αυτή η μελέτη έδειξε μια αντίστροφη συσχέτιση των επιπέδων της VitD με τα επίπεδα της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) σε ασυμπτωματικούς ενήλικες με επίπεδα 25(ΟΗ)VitD <21 ng/ml. Ωστόσο, η σχέση αυτή έγινε θετική όταν τα επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD ήταν >21 ng/ml, ενώ περαιτέρω αύξησή τους σχετιζόταν με αύξηση παρά με μείωση των επιπέδων της CRP. Συνεπώς, επίπεδα VitD πάνω από τη διάμεσο τιμή του πληθυσμού (21 ng/ml) πιθανόν να ασκούν προφλεγμονώδεις δράσεις, ενώ η υποκατάσταση βιταμίνης D μπορεί να οδηγεί σε μείωση της φλεγμονής μόνο στα άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D. 38 Μάλιστα, μια πολύ πρόσφατη μετα-ανάλυση έδειξε ότι πιθανόν υπάρχει μια αντίστροφη γραμμική συσχέτιση των επιπέδων της VitD από 8 ως 24 ng/ ml με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, ενώ για υψηλότερα επίπεδα φαίνεται πως υπάρχει ένα φαινόμενο τιμής-κατωφλιού (threshold effect). 39 Σε μια μελέτη δείξαμε ότι σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο, τα χαμηλά επίπεδα της 25(ΟΗ)VitD συσχετίζονταν αντίστροφα με τα επίπεδα των ιδιαίτερα αθηρογόνων μικρών πυκνών LDL-C σωματιδίων (sdldl-c), αλλά όχι με την ενεργότητα της φωσφολιπάσης A2 που συσχετίζεται με τις λιποπρωτεΐνες (Lp-PLA2) ή με την υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (hscrp). 40 Επιπρόσθετα, η χορήγηση 25(ΟΗ)VitD (2000 IU/ημέρα) σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο συσχετίζεται με μείωση των επιπέδων των 8-ισοπροστανίων (8-iso- PGF2a) στα ούρα, που αποτελούν δείκτη του οξειδωτικού στρες (αδημοσίευτα δεδομένα). Συγκεκριμένα, στην ομάδα ελέγχου τα 8-iso-PGF2a ούρων μειώθηκαν μη σημαντικά κατά 2,7% [από 40,3 (10,8 99,3) σε 39,2 (13,3 120,1) ng/mmol creatinine], ενώ στην ομάδα χορήγησης VitD μειώθηκαν κατά 21,2% [από 48,6 (22,8 137,1) σε 38,3 (13,3 120,1) ng/mmol creatinine, P=0,015]. Η αύξηση των επιπέδων της 25(ΟΗ)VitD και η μείωση των 8-iso-PGF2a διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων (P=0,005 και P=0,04, αντίστοιχα). Η αύξηση των επιπέδων της 25(OH)VitD μετά από τη χορήγηση στατινών ή και άλλων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων ή συνδυασμού τους πιθανόν αποτελεί μια νέα πλειοτροπική δράση αυτών των φαρμάκων. Η κλινική σημασία της αύξησης των επιπέδων της VitD παραμένει άγνωστη. Σε εξέλιξη βρίσκεται η μελέτη Vitamin D and Omega-3 Trial (VITAL), μία 5 ετούς διάρκειας, τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη που περιλαμβάνει υγιείς ανθρώπους στις ΗΠΑ, η οποία εξετάζει εάν η χορήγηση VitD (2.000 IU/ημέρα) με ή χωρίς τη χορήγηση ωμέγα-3 λιπαρών οξέων ελαττώνει την εμφάνιση της καρδιαγγειακής νόσου και του καρκίνου. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον. 5. Συμπεράσματα Η αύξηση των επιπέδων της 25(OH)VitD στον ορό μετά τη χορήγηση στατινών μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μια νέα πλειοτροπική δράση αυτής της ομάδας φαρμάκων. Ωστόσο, δεν είναι γνωστή η επίδραση των διαφορετικών στατινών στην αύξηση των επιπέδων της 25(OH)VitD, ο μηχανισμός με τον οποίο συντελείται αυτή η αύξηση, ούτε και η τυχόν ύπαρξη δοσο-εξαρτώμενης συσχέτισης. Η επίδραση των άλλων υπολιπιδαιμικών φαρμάκων, όπως οι φιμπράτες, τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, η εζετιμίμπη ή το νικοτινικό οξύ στον μεταβολισμό της VitD παραμένει άγνωστη. Η εζετιμίμπη πιθανόν συσχετίζεται με μια μέτρια μείωση της εντερικής απορρόφησης της 25(OH)VitD. Ωστόσο, η επίδραση αυτή δεν θεωρείται ικανή να επηρεάσει σημαντικά τα επίπεδα της 25(OH)VitD στον άνθρωπο, αφού η πλειοψηφία τής απαιτούμενης VitD παράγεται ενδογενώς στο δέρμα. Η αύξηση της 25(OH)VitD που σχετίζεται με τη χορήγηση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων πιθανόν συσχετίζεται με τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Μεγάλες, ειδικά σχεδιασμένες μελέτες πρέπει να γίνουν προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση όλων των υπολιπιδαιμικών φαρμάκων στα επίπεδα της VitD. Βιβλιογραφία 1. Makariou S, Liberopoulos EN, Elisaf M, Challa A. Novel roles of vitamin D in disease: what is new in 2011? Eur J Intern Med 2011, 22: Florentin M, Elisaf MS, Mikhailidis DP, Liberopoulos EN. Vitamin D and metabolic syndrome: is there a link? Curr Pharm Des 2011, 16: Shepherd J, Cobbe SM, Ford I et al. Prevention of coronary heart disease with pravastatin in men with hypercholesterolemia. West of Scotland Coronary Prevention Study Group. N Engl J Med 1995, 333: Scandinavian Simvastatin Survival Study Group. Randomized trial of cholesterol lowering in 4444 patients with coronary heart disease: The Scandinavian Simvastatin Survival Study (4S). Lancet 1994, 344: Shaw SM, Fildes JE, Yonan N,Williams SG. Pleiotropic effects and cholesterol-lowering therapy. Cardiology 2009, 112:4 12

7 ΒΙΤΑΜIΝΗ D ΚΑΙ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚA ΦAΡΜΑΚΑ Baz-Hecht M, Goldfine AB. The impact of vitamin D deficiency on diabetes and cardiovascular risk. Curr Opin Endocrinol Diab Obes 2010, 17: Davignon J. Beneficial cardiovascular pleiotropic effects of statins. Circulation 2004, 109: Hatzigeorgiou C and Jackson JL. Hydroxymethylglutaryl-coenzyme A reductase inhibitors and osteoporosis: a meta-analysis. Osteoporos Int 2005, 16: Wilczek H, Sobra J, Justova V et al. (Iatropathogenic effect of Mevacor on vitamin D metabolism). Cas Lek Cesk 1989, 128: Wilczek H, Sobra J, Ceska R et al. Monitoring plasma levels of vitamin D metabolites in simvastatin (Zocor) therapy in patients with familial hypercholesterolemia. Cas Lek Cesk 1994, 133: Rejnmark L, Vestergaard P, Heickendorff L, Mosekilde L. Simvastatin does not affect vitamin d status, but low vitamin d levels are associated with dyslipidemia: results from a randomised, controlled trial. Int J Endocrinol 2010, 95: Liberopoulos EN, Makariou SE, Moutzouri E et al. Effect of simvastatin/ezetimibe 10/10 mg versus simvastatin 40 mg on serum vitamin D levels. J Cardiov Pharmac Therap 2012 (in press) 13. Perez-Castrillon JL, Vega G, Abad L et al. Effects of atorvastatin on vitamin D levels in patients with acute ischemic heart disease. Am J Cardiol 2007, 99: Ertugrul DT, Yavuz B, Cil H et al. STATIN-D Study: Comparison of the influences of rosuvastatin and fluvastatin treatment on the levels of 25 hydroxyvitamin D. Cardiovasc Ther 2011, 29: Yavuz B, Ertugrul DT, Cil H et al. Increased levels of 25 hydroxyvitamin D and 1,25-dihydroxyvitamin D after rosuvastatin treatment: a novel pleiotropic effect of statins? Cardiovasc Drugs Ther 2009, 23: Makariou SE, Liberopoulos EN, Agouridis AP et al. Effect of Rosuvastatin Monotherapy and in Combination With Fenofibrate or Omega-3 Fatty Acids on Serum Vitamin D Levels. J Cardiovasc Pharmacol Ther. Published online Mar ; DOI: / Grimes DS. Are statins analogues of vitamin D? Lancet 2006, 368: Wu-Wong JR, Nakane M, Ma J, Ju TR. Statins do not directly activate vitamin D receptor. J Thromb Haemost 2007, 5: Marshall TG. Are statins analogues of vitamin D? Lancet 2006, 368:1234 author reply Dobs AS, Levine MA, Margolis S. Effects of pravastatin, a new HMG-CoA reductase inhibitor, on vitamin D synthesis in man. Metabolism 1991, 40: Xu Y, Hashizume T, Shuhart MC et al. Intestinal and hepatic CYP3A4 catalyze hydroxylation of 1alpha, 25-dihydroxyvitamin D(3): implications for drug-induced osteomalacia. Mol Pharmacol 2006, 69: Aloia JF, Li-Ng M, Pollack S. Statins and vitamin D. Am J Cardiol 2007, 100: Frishman WH, Horn J. Statin-drug interactions: not a class effect. Cardiol Rev 2008, 16: Bhattacharyya S, Bhattacharyya K, Maitra A. Possible mechanisms of interaction between statins and vitamin D. Qjm 2012, 105: Reboul E, Goncalves A, Comera C et al. Vitamin D intestinal absorption is not a simple passive diffusion: evidences for involvement of cholesterol transporters. Mol Nutr Food Res 2011, 55: van Heek M, Farley C, Compton DS et al. Ezetimibe potently inhibits cholesterol absorption but does not affect acute hepatic or intestinal cholesterol synthesis in rats. Br J Pharmacol 2003, 138: Sertbas Y, Ersoy U, Ayter M et al. Ezetimibe effect on bone mineral density and markers of bone formation and resorption. J Investig Med 2010, 58: Kendrick J, Targher G, Smits G et al. 25-Hydroxyvitamin D deficiency is independently associated with cardiovascular disease in the Third National Health and Nutrition Examination Survey. Atherosclerosis 2009, 205: Grandi NC, Breitling LP, Brenner H. Vitamin D and cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis of prospective studies. Prev Med 2010, 51: Autier P and Gandini S. Vitamin D supplementation and total mortality: a meta-analysis of randomized controlled trials. Arch Intern Med 2007, 167: Melamed ML, Michos ED, Post W, Astor B. 25-hydroxyvitamin D levels and the risk of mortality in the general population. Arch Intern Med 2008, 168: Noordam R, de Craen AJ, Pedram P et al. Levels of 25-hydroxyvitamin D in familial longevity: the Leiden Longevity Study. Cmaj 2012, DOI: /cmaj Milliez P, Girerd X, Plouin PF et al. Evidence for an increased rate of cardiovascular events in patients with primary aldosteronism. J Am Coll Cardiol 2005, 45: Achinger SG, Ayus JC. The role of vitamin D in left ventricular hypertrophy and cardiac function. Kidney Int Suppl 2005, 95: Cardus A, Parisi E, Gallego C. 1,25-Dixydroxyvitamin D3 stimulates vascular smooth muscle cell proliferation through a VEGFmediated pathway. Kidney Int 2006, 69: Cohen-Lahav M, Shany S, Tobvin D. Vitamin D decreases NFkappaB activity by increasing IkappaBalpha levels. Nephrol Dial Transplant 2006, 21: Cohen-Lahav M, Douvdevani A, Chaimovitz C, Shany S. The anti-inflammatory activity of 1,25-dihydroxyvitamin D3 in macrophages. J Steroid Biochem Mol Biol 2007, 103: Amer M, Qayyum R. Relation between serum 25-hydroxyvitamin D and C-reactive protein in asymptomatic adults (from the continuous National Health and Nutrition Examination Survey 2001 to 2006). Am J Cardiol 2012, 109: Wang L, Song Y, Manson JE et al. Circulating 25-Hydroxy- Vitamin D and Risk of Cardiovascular Disease: A Meta-Analysis of Prospective Studies. Circ Cardiovasc Qual Outcomes 2012, DOI: /CIRCOUTCOMES Makariou S, Liberopoulos E, Florentin M et al. The relationship of vitamin D with non-traditional risk factors for cardiovascular disease in subjects with metabolic syndrome. Arch Med Sci 2012, 8: Ημερομηνία Υποβολής 06/12/2012 Ημερομηνία Έγκρισης 18/02/2013

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ. Αθηροσκλήρωσησ. Βιταμίνη D και υπολιπιδαιμικά φάρμακα

ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ. Αθηροσκλήρωσησ. Βιταμίνη D και υπολιπιδαιμικά φάρμακα ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ISSN 1792-4944 Τόμος 4 Τεύχος 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Volume 4 No 2 APRIL-JUNE 2013 ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ Αθηροσκλήρωσησ Βιταμίνη D και υπολιπιδαιμικά φάρμακα Τόμος 4 Τεύχος

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών 1 Μωυσής Ελισάφ, 2 Χρήστος Πίτσαβος, 3 Ευάγγελος Λυμπερόπουλος, 4 Βασίλειος Άθυρος για

Διαβάστε περισσότερα

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA OLD HOUSE DETAIL IOANNINA Νέα Φάρμακα Ι: Ο συνδυασμός πραβαστατίνης με φαινοφιμπράτη για την αντιμετώπιση ασθενών με αθηρωγόνο μικτή δυσλιπιδαιμία ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗΣ Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία Αλέξανδρος Δ. Τσελέπης, MD, PhD Καθηγητής Βιοχημείας - Κλινικής Χημείας ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Τ Η Ρ Ι Ε Σ Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 2(3):163 168 Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr Σ τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακή νόσος Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν τετραπλάσια αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακής νόσου απ ότι οι µη διαβητικοί ασθενείς Το 50% των νεοδιαγνωσµένων διαβητικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Ι Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων 1 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Χ. Πίτσαβος, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Ελισάφ, Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ CHD Risk Ratio Coronary Heart Disease Risk According

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Λογικά επιχειρήµατα: Ηλικία "φαρµακοκινητική / φαρµακοδυναµική " τοξικότητα. "φάρμακα" " "αλληλεπιδράσεις. Παλαιότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Τι είναι η χοληστερόλη? Η χοληστερόλη είναι µια λιπαρή ουσία που παράγεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18:

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ LDL χοληστερόλη Σύσταση 16: Ο πρωτεύων θεραπευτικός στόχος στην αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας είναι η μείωση της LDL χοληστερόλης ανάλογα με το επίπεδο καρδιαγγειακού κινδύνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον προ-διαβήτη. Έχει θέση; IFG Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής & Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Προ-διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Κυκλοφορικό. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Κυκλοφορικό. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Κυκλοφορικό Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

2003: 194 2025: 330 3-4% 12-15%

2003: 194 2025: 330 3-4% 12-15% Ένωση Επιστηµονικού Προσωπικού Νοσοκοµείου > Αθήνα, 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 Κλινικό Φροντιστήριο «Σακχαρώδης ιαβήτης Τύπου 2» υσλιπιδαιµία στον Σ 2 Ευγενία Mαυροκεφάλου Επιµελήτρια Β Παθολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κ. Παπαδοπούλου-Λεγμπέλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ Νοσ. «Παπαγεωργίου» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Η καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Wednesday, March 4, 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ασθενείς με ΧΝΑ αποτελούν το 11% του

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Αγωγή υπερχοληστερολαιμίας: Κριτήρια έναρξης αγωγής με στατίνες και νεότερες θεραπευτικές επιλογές ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την. αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με

Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την. αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2). Η απώλεια των ελαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Φ Τρυποσκιάδης 1, Α Κουτσοβασίλης 2, Δ Λεβισιανού 2, Γ Κουκούλης 1, Ι Σκουλαρίγκης

Διαβάστε περισσότερα

Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σε ποιους ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Aρτηριακή σκληρία και μακροζωία:

Aρτηριακή σκληρία και μακροζωία: Aρτηριακή σκληρία και μακροζωία: Δεδομένα από την μελέτη ΙΚΑΡΙΑ. Π. Πιέτρη, Χ. Βλαχόπουλος, Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Ν. Ιωακειμίδης, Ν. Αλεξόπουλος, Π. Ξαπλαντέρης, Κ. Αζναουρίδης, Μ. Abdelrasoul, Ι. Γουργούλη,

Διαβάστε περισσότερα

Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα

Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα Ευάγγελος Ρίζος Παθολόγος Διαβητολόγος Επιμελητής Α ΠΓΝΙ Disclosures Speaker honoraria, consulting

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Η Κορινθιακή σταφίδα είναι ένα μοναδικό προϊόν που παράγεται σχεδόν αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ Αποκλείει τους L-type διαύλους Ca 2+, αλλά επίσης και τους T-type

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ.

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. Στατίνες σε νέους < 30 ετών και ηλικιωμένους > 80 ετών ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ ΔΕΝ ΕΧΩ

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Κατηγοριοποίηση στις τιμές των λιπών Μεταβολισμός λιπιδίων κατά την άσκηση Επίδραση της οξείας άσκησης Επίδραση της χρόνιας άσκησης Επίδραση της έκκεντρης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Στέφανος Γρ.Φούσας MD, FESC, FACC Πρόεδρος Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας ΑΓΡΙΝΙΟ 30/9/2016 Καρδιοπάθειες Στεφανιαία νόσος Βαλβιδοπάθειες Μυοκαρδιοπάθειες Περικαρδίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογία της Στεφανιαίας Nόσου στην Ελλάδα.

Επιδηµιολογία της Στεφανιαίας Nόσου στην Ελλάδα. Επιδηµιολογία της Στεφανιαίας Nόσου στην Ελλάδα. Γεωργία Κουρλαµπά, MSc, βιοστατιστικός Επιπολασµός της νόσου Στη δεκαετία του 1970 η Καρδιολογική Κλινική του Λαϊκού Νοσοκοµείου, υπό την επίβλεψη του Καθηγητού

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΤΟΜΑ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ Άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

The role of PCSK9 protein in lipoprotein (a) metabolism. Ο ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης στον μεταβολισμό της λιποπρωτεΐνης (a) Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η

The role of PCSK9 protein in lipoprotein (a) metabolism. Ο ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης στον μεταβολισμό της λιποπρωτεΐνης (a) Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 6(2):116 121 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 6(2):116 121 Ο ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης στον μεταβολισμό της λιποπρωτεΐνης (a) Ε. Κλούρας,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 7η ΛΙΠΙΔΙΑ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των λιποειδών Η πέψη,

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950

Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950 Η Επιδημιολογία της Καρδιαγγειακής Νόσου στην Ελλάδα, από το 1950 ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ ΑΡ Ο ΚΟ Π Ε Ι Ο Π ΑΝ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Keys A et al. Epidemiological studies related to coronary

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ vs ΟΦΕΛΟΣ 3/12/2014. Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική. Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών

ΑΣΦΑΛΕΙΑ vs ΟΦΕΛΟΣ 3/12/2014. Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική. Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών Σερήφ Λεβέντ 2013 Επιβλέπων: Γεώργιος Κολιός, MD PhD Αν. Καθηγητής Φαρμακολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες Η επίδραση του πολυμορφισμού 3872 Α>G του γονιδίου της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης στους μηχανισμούς φλεγμονής και θρόμβωσης σε ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο Γ. Χατζής, Δ. Τούσουλης, Ν. Παπαγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ HIV ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ AIDS: Σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας ρετροιός RNA (Lentivirus)

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012

Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012 Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012 we calculated that the total number of AMI cases is 19,853 per year, corresponding to an incidence of 18.43 cases per 10,000 of the general

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Updated guidelines of the Hellenic Society of Atherosclerosis for the diagnosis and treatment of dyslipidemia-2014

Updated guidelines of the Hellenic Society of Atherosclerosis for the diagnosis and treatment of dyslipidemia-2014 Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 5(3):151 163 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 5(3):151 163 Αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση Α ν α σ κ ό π η σ η Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση Α. Κεή, Μ. Ελισάφ Τομέας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ιωάννινα Περίληψη 87 Οι δυσλιπιδαιμίες

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

LIPEMIA ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

LIPEMIA ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ LIPEMIA Το Lipemia περιέχει ιχθυέλαιο με υψηλή περιεκτικότητα σε Ω-3 λιπαρά οξέα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα EPA και DHA. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Το Lipemia χορηγείται σε ασθενείς, στους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Σταχυολογήματα από τις πρόσφατες κατευθυντήριες Αμερικάνικες οδηγίες για την υπερλπιδαιμία

Σταχυολογήματα από τις πρόσφατες κατευθυντήριες Αμερικάνικες οδηγίες για την υπερλπιδαιμία Σταχυολογήματα από τις πρόσφατες κατευθυντήριες Αμερικάνικες οδηγίες για την υπερλπιδαιμία Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπλρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστημιακή Κλινική, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Καλαμάτα,

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στατίνες και μυοπάθεια

Στατίνες και μυοπάθεια ΒΡΑΧΕΙΑ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ BRIEF REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(3):329-333 Στατίνες και μυοπάθεια Λέξεις ευρετηρίου Καρδιαγγειακή νόσος Μυοπάθεια P-450 κυτόχρωμα Στατίνες Συνένζυμο Q 10 Copyright Athens

Διαβάστε περισσότερα

Λαχανικά. Φυτά. Ψάρια. Ψάρια. Ε ι κ ο σ α ν ο ε ι δ ή. Ακετυλο-CoA. Πλαστίδια. Eλαϊκό οξύ. Ενδοπλασµατικό δίκτυο. Λινελαϊκό οξύ (ω-6)

Λαχανικά. Φυτά. Ψάρια. Ψάρια. Ε ι κ ο σ α ν ο ε ι δ ή. Ακετυλο-CoA. Πλαστίδια. Eλαϊκό οξύ. Ενδοπλασµατικό δίκτυο. Λινελαϊκό οξύ (ω-6) Ω- 6/Ω-3 3 λιπαρά οξέα: το διατροφικό πηλίκο µε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου. Καλλιόπη Άννα Πούλια, MMedSci Κλινική ιαιτολόγος, ΓΝΑ «Λαϊκό» Φυτά Ψάρια Ακετυλο-CoA Eλαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες (2016).

Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες (2016). Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη, σε ποιούς ασθενείς? Δεδομένα από το Cochrane Reviews, από την ομάδα του Cholesterol Treatment Trialists (CCT) και την μετανάλυση του Abramson. Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ

Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ Cholestagel ένας εξειδικευµένος εσµευτικός Παράγοντας των Χολικών Οξέων δισκία των 625 mg 6 δισκία άπαξ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου

Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου? Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΉΜΑΤΟΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ Γ..Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΥΝ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ Δρ. Γιαννάκης Στυλιανού ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα