Η ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΗ ΒΕΡΟΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΗ ΒΕΡΟΙΑ"

Transcript

1 Η ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΗ ΒΕΡΟΙΑ Ή πρόσφατη δημοσίευση των τοιχογραφιών του «Χρίστου» τής Βέροιας άπό τον καθηγητή Στ. Πελεκανίδη1 άποτελεϊ μια άπό τις σημαντικότερες προσφορές γιά τή γνώση τής καλλιτεχνικής κίνησης στήν πόλη, πού, αν καί ήταν γνωστό δτι διατηρούσε ένα μεγάλο αριθμό μνημείων2, έχει παραμείνει ώς τώρα άγνωστη στούς μελετητές τής βυζαντινής καί μεταβυζαντινής ζωγραφικής. Ένώ ή δημοσίευση των τοιχογραφιών τοϋ «Χρίστου» υπήρξε τό πρώτο βήμα μέσα στον άπεριόριστο πλούτο τής μνημειακής ζωγραφικής πού διασώθηκε ώς τις μέρες μας, οί φορητές εικόνες, πού παρουσιάζουν μιά άλλη πτυχή τής καλλιτεχνικής ζωής στήν πόλη, μένουν εντελώς ανέκδοτες3. Θά ήταν βέβαια υπερβολή νά πιστέψει κανείς οτι ή δημοσίευση εδώ μιας παλιάς βυζαντινής εικόνας άπό τις έκατό περίπου πού ύπάρχουν στή Βέροια έρχεται νά συμπληρώσει αυτό τό κενό4. 1. Στ. Πελεκανίδη, Καλλιέργης, όλης Θετταλίας άριστός ζωγράφος, ΆΟήναι Γ. Χιο νίδη, 'Ιστορία τής Βέροιας, Θεσσαλονίκη 1970, σ , όπου άναφέρονται οί παλιότερες μνείες των έκκλησιών τής Βέροιας. 3. Ό Α. Ξ υ γ γ ό π ο υ λ ο ς, L art byzantin du XlIIe s., «Symposium de Sopocani 1965», Beograd 1967, είκ. 3, δημοσίευσε μιά εικόνα Παναγίας 'Οδηγήτριας άπό τή Βέροια. Βλ. παλιότερες μνείες τής εικόνας Μ. Χατζηδάκη, Βυζαντινό καί Χριστιανικό Μουσείο, ΑΔ 20(1965) 13, πίν. Ιΐα-β καί τοϋ ίδιου, Βυζαντινή τέχνη-τέχνη Ευρωπαϊκή, Άθήναι 1964, άριθ. καταλ. 221 καί τελευταία, Βυζαντινές τοιχογραφίες καί εικόνες, Αθήνα 1976, σ. 47. Ό Ξυγγόπουλος σημειώνει ότι ή εικόνα, πού θεωρεί έργο τοϋ 13ου αί., προέρχεται άπό τό ναό τοϋ προφήτη Ήλία καί τήν πληροφορία αυτή τή μεταφέρει καί ό D. Τ. Rice, Byzantinische Malerei, Die letzte Phase, Frankfurt am Mein 1968, σ. 115 καί σ. 136, πίν. 101, ό όποιος όμως τή χρονολογεί στις αρχές τοϋ 14ου αί. Ή μεταφορά τής εικόνας αύτής άπό τό ναό τοϋ «Χριστοϋ» στό ναό τοϋ προφήτη Ήλία, πού γιά χρόνια χρησιμοποιόταν ώς πρόχειρος χώρος συλλογής άρχαίων, καί άπό κεί τώρα τελευταία στό άρχαιολογικό Μουσείο (άριθ. εύρ. 117) είναι βεβαιωμένη άπό τό φύλακα αρχαιοτήτων κ. Π. Ξυλαπετσίδη. Ή πληροφορία είναι πολύ σημαντική, γιατί πιστεύω πώς ή θαυμάσια αύτή εικόνα είναι μιά άπό τις δεσποτικές τοϋ βυζαντινοϋ τέμπλου του «Χριστοϋ». 4. Τό 1975 ή έπιμελήτρια βυζαντινών άρχαιοτήτων κα Χρ. Τσιούμη μοϋ άνάθεσε τήν καταγραφή καί τή φωτογράφηση όλων τών πολύτιμων άντικειμένων πού βρίσκονταν μέσα στούς ναούς τής Βέροιας. Ή μελέτη αύτής τής εικόνας όφείλεται σέ προτροπή τής ίδιας. Τήν εύχαριστώ θερμά. Τό σύνολο τών βυζαντινών εικόνων αποτελεί άντικείμενο μελέτης τής ίδιας.

2 208 Θανάσης Παπαζώτος Ή μεγάλη λατρευτική εικόνα τής Παναγίας πού πρόκειται νά μας ά- πασχολήσει φυλάγεται στό διακονικό του ναού τής Φανερωμένης1. Σήμερα δε σώζεται σέ πολύ καλή κατάσταση2 (είκ. 1). Παλιότερες επεμβάσεις έ χουν έξαλείψει τό χρώμα σέ ορισμένα σημεία των προσώπων καί τού ενδύματος. Τό ύφασμα πού είναι στρωμένο κάτω από τή ζωγραφική επιφάνεια καί ό γύψος τής προετοιμασίας φαίνονται στά σημεία εκείνα. Έπιζωγραφίσεις σέ μικρή κλίμακα, πού έγιναν γιά νά τονίσουν τά σβησμένα ή μαυρισμένα χαρακτηριστικά των προσώπων, αλλοίωσαν ως ένα σημείο τήν έκφρασή τους. Ή Παναγία είκονίζεται στον τύπο τής δεξιοκρατούσας 'Οδηγήτριας3. Ή πλατιά μορφή της καλύπτει τήν πιό μεγάλη έπιφάνεια τής εικόνας. Ζωγραφίστηκε ως τή μέση έχοντας στραμμένο τό κορμί της προς τά δεξιά. Ή κεφαλή της πού γέρνει ελαφρά προς τά κάτω ακολουθεί αυτή τή στροφή. Τό αριστερό χέρι της βρίσκεται μπροστά στό στήθος όπως δείχνει τό μετα- 1. Ό ναός αυτός είναι χαρακτηριστικό κτίσμα τής τουρκοκρατίας καί όφείλει τήν ονομασία του στην παλιά εικόνα τής Παναγίας. Μιά πιθανή άποψη είναι ότι κατασκευάστηκε γιά νά τήν προστατεύσει. Δέν είναι έξακριβωμένο, άν ό ναός κτίστηκε στή θέση βυζαντινού ναού πού είχε τήν όνομασία αυτή. Βλ. Γ. X ι ο ν ί δ η, 'Ιστορία, ό.π., σ Πάντως είναι σίγουρο ότι ό ναός γιά μιά περίοδο ήταν ένοριακός, δ.π., σ. 172, σημ. 1. Αύτό δικαιολογείται με τόν έξαιρετικό σεβασμό πού έτρεφαν οί κάτοικοι γιά τήν εικόνα τής Παναγίας Φανερωμένης. 2. Ή εικόνα βρίσκεται άναρτημένη στον άνατολικό τοίχο τού διακονικού μέσα σέ ξύλινο πλαίσιο καρφωμένο στον τοίχο. "Ενα γυαλί τήν προστατεύει άπό τούς καπνούς. Ή μεταφορά τής εικόνας άπό τή θέση αύτή είναι άδύνατη, όπως άδύνατη είναι καί ή ακριβής μέτρηση των διαστάσεων της. "Εχει ύψος 107 έκ. περίπου καί πλάτος 89 έκ. 3. Παλαιότερο δείγμα τού τύπου τής δεξιοκρατούσας 'Οδηγήτριας είναι ή εικόνα τής Santa Maria Nuova στή Ρώμη, βλ. A. Gra bar, L age d or de Justinien, 1966, πίν Στις αρχές τής δεύτερης χιλιετίας ξαναβρίσκουμε τόν ίδιο τύπο στόν Όσιο Λουκά τής Λειβαδιάς, E. D i e z - Ο. Demus, Byzantine mosaics in Greece, Cambridge (Mass) 1931, είκ. 21 καί κάπως διαφοροποιημένο σέ ψαλτήριο τού Βερολίνου, V. Lazarev, Storia della pittura bizantina, Torino 1967, είκ Άπό τό τέλος τού 12ου αί. συναντάται μέ ιδιαίτερη συχνότητα βλ. τήν τοιχογραφία τής Παναγίας τού "Αρακα (1192), Α. Στυλιανού, Αί τοιχογραφίαι τού ναού τής Παναγίας τού Άράκου, Λαγουδέρα Κύπρος, «Πεπραγμένα τού Θ' Διεθνούς Βυζαντινολογικοΰ Συνεδρίου», Άθήναι 1955, πίν. 153, τήν ψηφιδωτή είκόνα στό Σινά (περίπου 1200), Γ. καί Μ. Σωτηρίου, Είκόνες τής μονής Σινά, Άθήναι 1958, πίν. 71 καί Κ. Weitzmann, Sinai, Die Ikonenmalerei des 6-12 Jahrhunderts, Frühe Ikonen, Wien-München 1965, πίν. 36, άκόμη δύο είκόνες στό Σινά, Γ. καί Μ. Σωτηρίου, ό.π., πίν. 192 καί 200, τήν είκόνα τής μονής Χελανδαρίου τού Αγίου Όρους, Στ. Πελεκανίδη, Ή φορητή είκών τής Όδηγητρίας τής μονής Χελανδαρίου, ΑΕ 8 (1953-4) 75-83, τήν 'Οδηγήτρια σέ τοιχογραφία στή Μπογιάνα (1259), Κ. Μ i j a t e ν, The Boyana Murals, Sofia 1961, πίν. 39 καί 41, τήν τοιχογραφία στήν Ά- γήτρια Μάνης, Ν. Δρανδάκη, Βυζαντινοί τοιχογραφίαι τής Μέσα Μάνης, Άθήναι 1964, πίν. 77α, κ.λ.

3 Ή λατρευτική εικόνα τής Παναγίας Φανερωμένης στή Βέροια 209 ΕΙκ. 1. 'Η δεξιοκρατονσα 'Οδηγήτρια τον ναόν της Φανερωμένης στή Βέροια a

4 210 Θανάσης Παπαζώτος γενέστερο άργυρό κάλυμμα πού υπάρχει εκεί1. Αυτή ή θέση τοϋ σώματός της, πού άποδίδεται σχεδόν προοπτικά στο χώρο, σχηματίζει μιά πλατιά άγκαλιά όπου κάθεται ό Χριστός, συσπειρωμένος πάνω στο στήθος της. Ή κλίση τής κεφαλής τής Παναγίας καί ή άνάταση τής κεφαλής του Χριστού, παρόλο πού τό βλέμμα τους δε συναντιέται, δίνουν μιά πρώτη ιδέα τής ε σωτερικής σχέσης τους. Αργυρά καταστόλιστα ελάσματα είναι προσηλωμένα στον κάμπο τής εικόνας. Σέ δύο τέτοια έλάσματα είναι γραμμένη μέ μεγάλο άκανόνιστα γράμματα σε κάθετη καί οριζόντια διάταξη ή επιγραφή Μ(ΗΤ)ΗΡ Θ(ΕΟΥ) Η ΦΑ ΝΕΡΩΜΕΝΗ Η ΠΗΛΗ OVCA Θ(ΕΟ)Υ2. Τό πρόσωπο τής Παναγίας έχει ωοειδές σχήμα μέ περίγραμμα σταθερό καί καλλιγραμμένο. Ό λεπτός χειρισμός των χρωμάτων, πού φαίνεται στά άθικτα άπό έπιζωγραφίσεις σημεία, άποδίδει μέ ζωγραφικότητα τήν προβολή τού όγκου τού προσώπου μέσα άπό τό φακιόλιο καί τό μαφόριο. Οί παρειές πλάθονται μέ σκούρο λαδί χρώμα καί ξανοίγονται μέ θερμότερους τόνους, ρόδινους καί ώχροκίτρινους. Είναι κρίμα πού ή σημερινή κατάσταση τού έργου δεν μάς έπιτρέπει νά μιλήσουμε πιό πλατιά γιά τή χρήση τού χρώματος καί τήν τεχνική τής κατασκευής τών όγκων. Ωστόσο οί εκφραστικές δυνατότητες τού ζωγράφου φαίνονται στή σταθερή σχεδίαση τών λεπτομερειών τού προσώπου. Οί σπαθάτες γραμμές τών φρυδιών πού χάνονται μέσα στό χρώμα τού προπλασμού καί ή επιδέξια γραμμή στό σχέδιο τής μύτης εκφράζουν τήν τεχνική ώριμότητα καί γνώση τού ζωγράφου. Οί βαθιές κόγχες τών ματιών άποδομένες μέ τό σκούρο χρώμα τού προπλασμού δημιουργούν μιά άντίθεση μέ τό φωτισμένο μέτωπο καί τις παρειές πού τονίζει τή βαθυστόχαστη έκφραση πού έχουν τά μάτια. Οί κυματιστές, γεμάτες δύναμη, γραμμές τών βλεφάρων σκιάζουν κόρες μέ καθαρή γραφή. Οί δύο άνοιχτόχρωμες γραμμές στό πάνω βλέφαρο έγιναν μάλλον σέ άλλη έ- ποχή γιά νά τονίσουν τό μαυρισμένο καί φθαρμένο άπό τήν πολυκαιρία πρόσωπο. Αυτές άδυνατίζουν ώς ένα σημείο τήν ψυχολογημένη έκφραση τών ματιών πού είναι γεμάτα άπό συγκρατημένη μελαγχολία καί εσωτερική υποβολή. Τά χείλη έμειναν σχεδόν άθικτα άπό φθορές. Ή λεπτή μίξη τών θερμών χρωμάτων καί ή άκρίβεια τής περιγραφής τους δίνουν στό πρόσωπο άριστοκρατική εύγένεια καί επιβάλλουν μαζί μέ τά θλιμμένα μάτια τή διά- 1. Γιά τις γνώμες πού προβλήθηκαν τελευταία σχετικά μ αύτήν τήν είκονογραφική λεπτομέρεια, βλ. Α. Βασιλάκη-Καρακατσάνη, ΕΙκόνα βρεφοκρατοόσης τής μονής Βατοπεδίου, ΔΧΑΕ περίοδος Δ' Ε' ( ), Άθήναι 1969, σ Ό χαρακτηρισμός «ΠΥΛΗ» τής Παναγίας είναι παρμένος άπό τις προφητείες τού Ιεζεκιήλ «ή πύλη αΰτη κεκλεισμένη εσται», Ίεζ. XLIV 2. Βλ. καί δλη τή μεταγενέστερη έκκλησιαστική φιλολογία, K. Κ α λ ο κ ύ ρ η, Ή Θεοτόκος είς τήν εικονογραφίαν Ανατολής καί Δύσεως, Θεσσαλονίκη 1972, σ. 243, 257 καί 268.

5 Ή λατρευτική εικόνα τής Παναγίας Φανερωμένης στή Βέροια 211 χυτή σοβαρότητά του. Ή υποταγή των ζωγραφικών τρόπων στήν έκφραση ένός συγκεκριμένου συναισθήματος δείχνει τήν έξαρση τής καλλιτεχνικής ευαισθησίας τοϋ ζωγράφου. Τό σκούρο βυσσινί μαφόριο διατηρείται καλά γύρω άπό τήν κεφαλή της. "Ενα μεγάλο όκτάκτινο άστέρι υπάρχει πάνω άκριβώς άπό τό μέτωπό της. Ή ούγια καλύπτεται άπό λεπτά άργυρά ελάσματα κοσμημένα μέ κυματοειδή βλαστό καί φυλλαράκια στούς μυχούς. Στό στήθος ή φθορά τοϋ χρώματος έφτασε σέ τέτοιο σημείο, ώστε φαίνονται οί χαρακτηριστικές γραμμές όδηγοί πού τράβηξε ό ζωγράφος πάνω στήν προετοιμασία. Ή πυκνή χάραξη αυτών των γραμμών δηλώνει τό είδος τής πτυχολογίας πού σήμερα σέ άλλα σημεία δέν είναι ορατή άΐιό τις καπνιές πού έχουν έπικαθίσει έκεΐ. Ή ούγια τοϋ άναδιπλωμένου μαφοριοΰ πάνω στον άριστερό ώμο διακρίνεται κάπως άχνά. Οί γραμμές της δέν συνεχίζονται πέρα άπό τήν κάθετη ρωγμή τοϋ ξύλου σ έκεΐνο τό σημείο τής εικόνας. Αυτό είναι δύσκολο νά έξηγηθεΐ, όπως είναι δύσκολο νά έξηγηθεΐ καί άκόμη ένα σημάδι. Ή καμπύλη τοϋ ώμου τής

6 212 Θανάσης Παπαζωτος Παναγίας πέρα άπό τή ρωγμή δέν άκολουθεΐ φυσιολογικά τή στροφή τοϋ σώματος. Φαίνεται πώς μια ξεχωριστή τάβλα είχε προστεθεί αργότερα στο καταστραμμένο δεξί πλαίσιο τής παλιάς εικόνας με συμπληρωματική ζωγραφική. Ό Χριστός καί τό δεξί χέρι τής Παναγίας μόλις διακρίνονται. Οί πτυχές τοΰ καστανοκίτρινου ένδόματος του Χριστοϋ χάνονται κι αυτές κάτω άπό τό παχύ στρώμα πού σχημάτισαν οί καπνιές καί τά βερνίκια πάνω στή ζωγραφική έπιφάνεια. Ή εξαιρετική ποιότητα τής εικόνας, ή κατάκτηση ένός συγκεκριμένου συναισθήματος μέ ζωγραφικά μέσα, τή συνδέουν μέ μιά σειρά πρώιμων παλαιολόγειων έργων. Ό μνημειακός χαρακτήρας τής μορφής τής Παναγίας, ό υπερφυσικός όγκος τής κεφαλής της, ή άναλογική σχέση του σώματός της μέ τό άρκετά εύσωμο παιδικό κορμί τοϋ Χρίστου, συνθέτουν ένα σύνολο στοιχείων πού χαρακτηρίζουν παραστάσεις Παναγίας βρεφοκρατούσας άπό τό τέλος τοϋ 12ου αί. καί πού κυριαρχοΰν σ όλο τό 13ο αί.1 Έπειτα ή συχνότητα μέ τήν όποια συναντάμε τόν τύπο τής δεξιοκρατούσας 'Οδηγήτριας στο 13ο αί. δείχνει τήν αύξημένη διάδοσή του κατά τόν αίώνα αυτό. 1. Τόν όπερφυσικό όγκο τής κεφαλής τής Παναγίας τόν συναντάμε ώς τεχνοτροπικό στοιχείο σέ σειρά έργων πού χρονολογούνται άπό τό τέλος τού Που ώς τις άρχές τού 14ου αί. α) Τέλος Που αί.: τοιχογραφία δεξιοκρατούσας τού Άρακα, Α. Στυλιανού, δ.π., εικόνα τής Παναγίας Άρακιώτισσας, Α. Παπαγεωργίου, Βυζαντινές εικόνες τής Κύπρου - Μουσείο Μπενάκη 1976, είκ. σ. 34, εικόνα Παναγίας δεομένης άπό τήν Έγκλείστρα τοΰ άγίου Νεοφύτου, C. Mango-Ε. Hawkins, The Hermitage of St. Neophytos and its Wall Paintings, DOP 20 (1966) καί 201-2, είκ. 54, 56, 58 καί στού A. P a- pageorgiou, Icônes de Chypre, Genève 1969, είκ. σ. 19. β) 13ος αί.: εικόνα 'Οδηγήτριας άπό τό Μουτουλλά, Α. Παπαγεωργίου, δ.π., είκ. σ. 49, τοιχογραφίες στή Mileseva, C. P a μ ο j u n h Μ n ji e m e β a, Beograd 1963, πίν. XXIII, εικόνα Ελεούσας στήν Andria, W. Volbach-J. Lafontaine-Dosogne. Byzanz und der christliche Osten, «Propyläen Kunstgeschichte», Berlin 1968, πίν. 49b, τοιχογραφία στήν Άγήτρια Μάνης, Ν. Δρανδάκη, δ.π., δύο εικόνες στή μονή Σινά, Γ. καί Μ. Σωτηρίου, δ.π., Παναγία δεομένη σέ έπιστύλιο τής μονής Βατοπεδίου, Μ. Χατζηδάκη, Εικόνες έπιστυλίου άπό τό "Αγιον Όρος, ΔΧΑΕ περίοδος Δ' Δ' (1966), πίν. 81, εικόνα Παναγίας δεομένης στό Fremo τής Ιταλίας, A. Gr a bar, Les revêtements en or et en argent des icônes byzantines du Moyen Age, Venise 1975, σ. 44-5, είκ. 42, εικόνα δεξιοκρατούσας στή μονή Χελανδαρίου, Στ. Πελεκανίδη, δ.π., τοιχογραφία δεξιοκρατούσας στή Μπογιάνα, K. Μ i j a t e ν, δ.π., είκόνα Παναγίας δεομένης στό Freising, Μ. Καλλιγά, Φορητή είκών έν Freising, ΑΕ (1937) 501-6, Παναγία δεομένη στή Sopocani, V. Djuric, Sopocani, Leipzig 1967, πίν. LIV, είκόνα 'Οδηγήτριας στήν Αχρίδα, V. D j ur i c, Icônes de Jougoslavie, Belgrad 1961, σ μέ δλη τήν παλιότερη βιβλιογραφία γι αυτήν, κ.λ. γ) Αρχές 14ου αί.: είκόνα τής Ψυχοσώστριας στήν Αχρίδα, V. Djuric, Icônes, δ.π., σ

7 Ή λατρευτική είκόνα τής Παναγίας Φανερωμένης στή Βέροια 213 Ή συγκεκριμένη τάση για τή δήλωση τοϋ μνημειακού μέ τήν υπερβολή στο σχήμα τής κεφαλής σέ σχέση μέ το σώμα είναι ενα έξαιρετικά ενδιαφέρον τεχνοτροπικό στοιχείο, κατάκτηση αναμφισβήτητη του τέλους του 12ου καί των άρχών τοϋ 13ου αί. Ένα άπό τά πλέον άντιπροσωπευτικά έργα αυτής τής τάσης είναι ή Παναγία 'Οδηγήτρια (δεξιοκρατούσα) τής μονής Χελανδαρίου1. Οί είκονογραφικές παραλλαγές ανάμεσα στήν εικόνα αυτή καί τή δική μας είναι σχεδόν ασήμαντες. Τά ίδια στοιχεία κυριαρχούν καί στή δεξιοκρατούσα τής Μπογιάνας πού ή τεχνική της είναι επηρεασμένη άπό τήν τεχνική τής φορητής εικόνας* 2. Οί υπερφυσικές διαστάσεις, πού συναντάμε στήν εικόνα τής Παναγίας Φανερωμένης, ώς ένα ιδιαίτερα τονισμένο στοιχείο, αν καί δέν χάνονται όλότελα άπό έργα των πρώτων δεκαετιών τοϋ Μου αί.3, ώστόσο άπωθοϋνται άπό τις πιό φυσιοκρατικές καί πιο συγκεντρωμένες φόρμες πούέρχίζουν νά έπικρατοΰν στά τέλευταΐα χρόνια τής βασιλείας τοΰ Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου ( ). Τυπικό παράδειγμα αυτής τής ανανέωσης είναι ή εικόνα τής Περιβλέπτου τής Αχρίδας4. Σέ σχέση μέ αύτήν τήν εξέλιξη βρίσκεται καί ή οργάνωση των πτυχώσεων στήν ούγια τοϋ μαφοριοΰ γύρω άπό τήν κεφαλή τής Παναγίας. Στό τέλος τοΰ 12ου αί. καί στις άρχές τοϋ Μου οί πτυχές δηλώνονται μέ μιά κυματιστή, χωρίς γωνιές, ευλύγιστη γραμμή πού στεφανώνει τήν κεφαλή της5, ένώ προς τά μέσα τοϋ Μου αί. οί πτυχές γίνονται απανωτές μέ γωνιώδεις άναδιπλώσεις6. Οί ίδιες πτυχές στό τέλος τοϋ Μου καί στις άρχές τοϋ Μου αί. άραιώνουν καί γίνονται γραμμικές μέ μεγάλο μήκος ή κάθε μία7. Ή χαλαρή πτυχολο- Ι.Στ. Πελεκανίδης, ο.π., καί C. Padojunth, Crapo CpncKO CjiHKapcTBO, Beograd 1966, σ. 78 καί πίν. XXXV. Ό τελευταίος τή χρονολογεί στό 13ο αί. 2. Κ. Μ i j a t e v, δ.π. 3. Βλ. τήν εικόνα τής Ψυχοσώστριας στήν Αχρίδα, S. Radojcic, Ikonen aus Jugoslavien von 13. bis zum Ende des 17. Jahrhunderts, Frühe Ikonen, Wien-München 1965, πίν Τήν εικόνα τής Βέροιας πού πρώτος δημοσίευσε ό Ξυγγόπουλος, δν δεχτούμε τή χρονολόγηση πού προτείνει ό Rice, θά μπορούσαμε να τήν έντάξουμε σ αύτή τήν όμάδα. 4. S. Radojcic, δ.π., πίν. 171 καί V. Djuric, Icônes, δ.π., σ. 87-8, δπου δλη ή παλιότερη βιβλιογραφία γι αύτήν. 5. Τά παραδείγματα σέ τοιχογραφίες καί εικόνες είναι πολλά. Εδώ άναφέρουμε ένδεικτικά τήν είκόνα στό Σινά, K. Weitzmann, δ.π., πίν. 31, τήν ψηφιδωτή εικόνα στό Σινά, δ.π., πίν. 33, τήν είκόνα άπό τήν Έγκλείστρα τοϋ αγίου Νεοφύτου στήν Κύπρο, A. Papageorgiou, Icônes, δ.π., Μ. Χατζηδάκη, δ.π., κ.λ. 6. Κι έδώ τά παραδείγματα είναι δφθονα. Αναφέρουμε σάν πιό χαρακτηριστικά παραδείγματα αύτοϋ τοΰ τρόπου τήν είκόνα τής μονής Χελανδαρίου, C. P a π ο j u h h, Crapo CpncKo CjiHKapcTBO, δ.π., πίν. XXXV, μιά είκόνα στό Σινά, Γ. καί Μ. Σωτηρίου, δ.π., πίν. 199, τήν είκόνα στό Fremo, A. Gr a bar, Les revêtements., δ.π., κ.λ. 7. Βλ. είκόνα άπό τή Βέροια, Α. Ξυγγόπουλος, δ.π., είκόνα τής Περιβλέπτου τής Αχρίδας, S. Radojcic, δ.π., είκόνα τού Βυζαντινού Μουσείου των Αθηνών, Μ. Chatzidakis, Ikonen aus Griechenland, «Frühe Ikonen», Wien-München 1965, πίν.58 κ,λ.

8 214 Θανάσης Παπαζώτος γία τής ούγιας τοϋ μαφοριοϋ τής Παναγίας Φανερωμένης τή φέρνει πιο κον- τά στα έργα xfjç βασιλείας τοϋ Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου. Δύο μοτίβα τής διακόσμησης του άσημένιου καλύμματος του κάμπου τής εικόνας αποτελούν σημαντικό τεκμήριο χρονολόγησής της. Προτού όμως έξετάσουμε μέ λεπτομέρεια τά σωζόμενα τμήματα τής παλαιδς διακόσμησης, είναι σκόπιμο να ξεχωρίσουμε πρώτα τις μεταγενέστερες προσθήκες. Ξεχωρίζουμε έλάσματα άπό δύο χρονικές περιόδους. Ή νεώτερη προσθήκη (18ος ή 19ος αΐ.) είναι τέσσερα άσημένια έλάσματα προσηλωμένα στό κάτω πλαίσιο τής εικόνας πού είκονίζουν τούς τέσσερις ευαγγελιστές καί τά σύμβολά τους (είκ. 1). Στήν ίδια περίοδο ανήκει τό φωτοστέφανο τοϋ Χρίστου καί τό κάλυμμα στό χέρι του. Κατά τό 17ο αί. προσηλώθηκαν δύο έλάσματα στά κάθετα πλαίσια τής εικόνας. Είκονίζονται δώδεκα προφήτες (άπό έξι στό καθένα) πού είναι δύσκολο νά ταυτιστοϋν, γιατί δέ συνοδεύονται άπό έπιγραφές1. Ίσως τά έλάσματα αύτά πήραν τή θέση άλλων παλιότερων μέ τό ίδιο θέμα. Στήν ίδια περίοδο χρονολογοϋνται καί έκεΐνα μέ τις έπιγραφές. Τά παλιότερα έλάσματα πού είναι σύγχρονα μέ τήν εικόνα υπάρχουν σέ διάφορα σημεία τοϋ κάμπου, όπως δείχνει τό σχέδιο I2. Υπάρχουν έξι μοτίβα: α') Άπό τή διακόσμηση τοϋ κάμπου (σχ. 2). Τό θέμα είναι γεωμετρικό. Ανάμεσα σέ δυό παράλληλες γραμμές έγγράφεται κύκλος καί άλλοι μικρότεροι σέ δύο σειρές πού έφάπτονται μεταξύ τους. Λεπτή ταινία μέσα στό μεγάλο κύκλο πλέκεται σέ διάφορους γεωμετρικούς σχηματισμούς. Οί μικροί κύκλοι περιέχουν ταινίες πού ένώνονται σέ διακοσμητικό ρομβοειδές θέμα. β') Κυματοειδής βλαστός μέ φυλλαράκια στους σχηματιζόμενους μυχούς κοσμεί τήν ούγια τοϋ μαφοριοϋ καί ένα έλασμα πού σήμερα βρίσκεται προσηλωμένο στον ώμο τοϋ Χριστού. γ') Τό φωτοστέφανο τής Παναγίας κοσμείται μέ ένα θέμα πιό έλεύθερο στήν εκτέλεση (σχ. 3). Δύο κυματιστές ταινίες πλέκονται μεταξύ τους καί σχηματίζουν μεγάλα όφθαλμωτά σχήματα πάνω στήν κυρτή επιφάνεια τοϋ φωτοστέφανου. Τά περισσότερα σχήματα περιέχουν δύο λεπτούς βλαστούς 1. 'Ορισμένες μορφές μπορεί νά ταυτιστούν άπό τόν είκονογραφικό τους τύπο. Στό πάνω μέρος τών δύο έλασμάτων είκονίζονται οί προφήτες Δαυίδ καί Σολομών. Κάτω άπό αύτούς ό προφήτης Ήλίας άριστερά καί δεξιά ό Άαρών. Στό άριστερό πλαίσιο σέ συνέχεια κάτω άπό τόν προφήτη Ήλία είκονίζονται ό Μωϋσής, ό Δανιήλ καί ό Ζαχαρίας. 2. Τά κομμάτια τής παλιάς διακόσμησης τού κάμπου δέ βρίσκονται σήμερα στήν άρχική τους θέση, έκτος άπό μερικά. Φαίνεται δτι μέ τήν έπέμβαση τού 17ου αί. μεταφέρθηκαν καί προσηλώθηκαν^στό δεξί μέρος τής εικόνας πάνω στήν τάβλα πού, όπως ύποθέτουμε παραπάνω, προστέθηκε έκεΐ τό 17ο αί.

9 Ή λατρευτική εικόνα τής Παναγίας Φανερωμένης στή Βέροια 215 πού ξεκινούν άπό μια κοινή βάση. Οί βλαστοί αυτοί καί τά παρακλάδια τους ελίσσονται σέ άντίθετη φορά το καθένα καί άπολήγουν σέ τρίφυλλα άνθέμια ή σέ περισσότερα φύλλα. "Αλλα όφθαλμωτά σχήματα κοσμούνται μέ έλισσόμενους βλαστούς πού κυκλώνουν πεντάφυλλα άνθέμια. δ') Άπό τή διακόσμηση τού κάμπου (σχ. 4). Μικροί έφαπτόμενοι κύκλοι περιέχουν άπό ένα τετράφυλλο ό καθένας. Τά τετράφυλλα τού ένός κύκλου μέ τά τετράφυλλα τού άλλου ένώνονται μέ λεπτό μίσχο. Σχέδ. 2. Σχέδιο άπό τη διακόσμηση της εικόνας ε') Άπό τή διακόσμηση τού κάμπου (σχ. 5). Μικροί έφαπτόμενοι κύκλοι κοσμούνται μέ ενα άνθέμιο διαφορετικό σέ κάθε κύκλο χωριστά. στ') Άπό τή διακόσμηση τού κάμπου (σχ. 6). "Ενα σύστημα συμπλεκόμενων βλαστών σχηματίζει κύκλους μέσα στούς οποίους υπάρχει ένα μικρό άνθέμιο διαφορετικού σχήματος κάθε φορά. "Ιδιο άκριβώς μοτίβο κοσμεί δλο τόν κάμπο τής εικόνας τής Περιβλέπτου τής Αχρίδας1. Τό κόσμημα αυτό άποτελεΐ σοβαρή χρονολογική ένδειξη, αν συνδυαστεί μέ όλα τά άλλα στοιχεία. ζ') Πάνω άπό τόν αριστερό ώμο τής Παναγίας καί πάνω άπό τήν πλάτη τού Χριστού υπάρχουν στή θέση τους δύο ελάσματα μέ ίδια διακόσμηση (σχ. 1 καί είκ. 1). Ρομβοειδή πλαίσια άλλοτε μεγάλα καί άλλοτε μικρά περιέχουν άπό ένα κρινάνθεμο εντελώς όμοιο μέ αυτό πού ύπάρχει στο verso ένός νομίσματος τού Μιχαήλ Η' τού Παλαιολόγου ( ). Τό νόμισμα αυτό είναι μάλιστα άπό τά τελευταία τής βασιλείας του2. 1. A. Gr a bar, Les revêtements, ό.π., σ. 37 πίν. XVIII. 2. J. Touratzoglou, A contribution to the lily-type issues of Michael Vili Paleologus, ΑΔ 26 (1971) A' Μελέται, σ , πίν. 41,

10 216 Θανάσης Παπαζώτος Σχέδ. 3. Σχέδω τον φωτοστέφανον τής Παναγίας Σχέδ. 5, 6. Από τή διακόσμηση τον 'κάμπου

11 Ή λατρευτική εικόνα τής Παναγίας Φανερωμένης στή Βέροια 217 Ή μελέτη τής εικόνας καί οί σποραδικοί άλλα σίγουροι συσχετισμοί μέ κάπως χρονολογημένα έργα μάς δίνουν τό πλαίσιο μιας άρκετά στενής χρονολόγησής της. Οί άναλογίες τοϋ σώματος τοϋ Χρίστου σέ σχέση μέ τό σώμα τής Παναγίας καθώς καί ή περιγραφή των όγκων χαρακτηρίζουν ενα ζωγραφικό τρόπο πού συναντάμε μέ έξαιρετική συχνότητα στις φορητές εικόνες καί στή μνημειακή ζωγραφική τοϋ Που αί. Ή εικόνα τής μονής Χελανδαρίου καί ή τοιχογραφία στήν Μπογιάνα άποτελοϋν τυπικά παραδείγματα αύτοϋ τοϋ τρόπου. Ή άνάπτυξη αύτών τών στοιχείων στή δική μας εικόνα προσδιορίζει βέβαια τήν εποχή πού πρέπει νά κατασκευάστηκε, άλλ όμως τά πολύ σημαντικά γιά τή χρονολόγησή της μοτίβα στ' καί ζ' τής διακόσμησης τοϋ κάμπου περιορίζουν άκόμη πιό άποφασιστικά τό χρονικό πλαίοιο τής κατασκευής της. Τό νόμισμα τοϋ Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου πού έχει στό verso κόσμημα ίδιο μέ τό κόσμημα ζ' τοϋ κάμπου τής εικόνας χρονολογείται στά τελευταία χρόνια τής βασιλείας του.τό άλλο μοτίβο στ', πού όμοιο του κοσμεί τόν κάμπο τής εικόνας τής Περιβλέπτου τής Αχρίδας (άρχές τοϋ Μου αί.), μπορεί νά χαρακτηριστεί ώς terminus ante quem γιά τή χρονολόγηση τής εικόνας τής Παναγίας Φανερωμένης. Απομένει νά δεχτούμε ώς χρόνο κατασκευής της τό τελευταίο τέταρτο τοϋ Που αί. Θά ήταν βέβαια παράτολμο σύτή τή στιγμή νά προσπαθήσουμε νά εντοπίσουμε τό καλλιτεχνικό εργαστήρι, άπ όπου προέρχεται ή εικόνα τής Παναγίας Φανερωμένης, μιά καί ή σημερινή κατάστασή της δέν επιτρέπει άπόλυτα σίγουρες συγκρίσεις μέ άλλες γνωστές εικόνες, γιά τις όποιες οί μελετητές έχουν καταλήξει σέ κάποια συμπεράσματα ώς προς τόν τόπο προέλευσής τους. Ωστόσο, όσα στοιχεία της εξετάσαμε μέ άναλυτικό τρόπο έ δειξαν ότι πρόκειται γιά ένα έργο πού πρέπει νά προσγραφει στις δημιουργίες ένός έργαστηρίου μέ μακροχρόνια καλλιτεχνική παράδοση. Τό καλλιτεχνικό κλίμα στή Βέροια στό δεύτερο μισό τοϋ 13ου αί. μάς είναι άγνωστο, άν καί υποθέτουμε ότι αύτό καθοδηγούνταν άπό τήν άκτινοβολία τής δεύτερης πολιτείας τοϋ Βυζαντίου, τή Θεσσαλονίκη. Σήμερα ό έξαιρετικός σεβασμός τών κατοίκων γιά τήν εικόνα αύτή άπηχεϊ λατρεία αιώνων πού μόνον σέ «άχεραΐτικα» έργα συμβαίνει νά ύπάρχει. Σ αυτό τό σημείο είναι χρήσιμο νά άναφέρουμε τή διαθήκη τοϋ Θεοδώρου Σαραντηνοϋ1, όπου άπαριθμοϋνται άνάμεσα οέ άλλα άντικείμενα τής κινητής περιουσίας του καί δεκαέξι εικόνες. Γιά μιά άπό αυτές σημειώνεται χαρακτηριστικά' «προσκύνημα ό Τίμιος Πρόδρομος όν άπό τής Κωνσταντινουπόλεως έφερον»2, πράγμα 1. Γ. Θεοχαρίδου, Μία διαθήκη καί μία δίκη βυζαντινή, Θεσσαλονίκη 1962, σ Ή διαθήκη τοο ΣαραντηνοΟ (1326) άναφέρει τά κτήματα καί τήν κινητή περιουσία του πού χάρισε σέ μοναστήρι τής Βέροιας. 2. Ό.π., σ. 20,

12 218 Θανάσης Παπαζώτος πού δείχνει τή μεταφορά λατρευτικών εικόνων άπό μια πόλη σέ μιά άλλη. Είναι λογικό να δεχτούμε πώς ή λατρεία τής Παναγίας Φανερωμένης πού πλησιάζει στή λατρεία μιας «άχεραΐτικης» είκόνας δέν θά υπήρχε, αν αύτή είχε κατασκευαστεί στή Βέροια. Επομένως ή Κωνσταντινούπολη ή ή Θεσσαλονίκη, πού άκολουθεϊ βήμα προς βήμα κάθε άνανεωτική τάση τής πρωτεύουσας, άποτελοΰν τόν εύρύτερο καλλιτεχνικό χώρο στον όποιο θά μπορούσε να προσγραφεΐ ή δική μας εικόνα. ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΖΩΤΟΣ ZUSAMMENFASSUNG A. Papasotos, Odigitria-Ikone von der Kirche Panagia Phaneromeni in Veria. Im Diakonikon der Kirche von Panagia Phaneromeni in Veria, ist eine Odigitria-Ikone mit silbernem Überzug erhalten. Einige Stücke des silbernen Überzugs sind aus den Jh. und andere aus dem 17 Jh. Es gibt auch Stücke, die gleichzeitig mit der Ikone entstanden sind. Eines von diesen ist die Verzierung des Lilien Anthemion. Es gleicht der Verzierung im verso der Münze von Michael Vili. Paleologos ( ) und der Verzierung der Ikone von Peribleptos in Ochris (Anfang 14 Jhs.). Aus stilistischen Gründe ist die Ikone im letzten Viertel des 13. Jhs zu datieren. Konstantinopel oder Thessaloniki könnte der Ort sein, wo vielleicht diese Ikone hergestellt worden ist.

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Φορητές εικόνες στη Μακεδονία και το Άγιον Όρος κατά το 13ο αιώνα

Φορητές εικόνες στη Μακεδονία και το Άγιον Όρος κατά το 13ο αιώνα Φορητές εικόνες στη Μακεδονία και το Άγιον Όρος κατά το 13ο αιώνα Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΑ' (2000) Σελ. 123-156 ΑΘΗΝΑ 2000 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΝ ΟΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα

Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Εικόνα Παναγίας Γλυκοφιλούσας του 18ου αιώνα στη Βέροια. Μετάπλαση του θέματος μιας βυζαντινής εικόνας του 14ου αιώνα Χρυσάνθη ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ. 381-388 ΑΘΗΝΑ 2005 Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίον XAE 4 ( ), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Γεωργίου Α. Σωτηρίου ( ) Σελ Ανδρέας ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΑΘΗΝΑ 1966

Δελτίον XAE 4 ( ), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Γεωργίου Α. Σωτηρίου ( ) Σελ Ανδρέας ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΑΘΗΝΑ 1966 Μία τοιχογραφία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του ΙΑ αιώνος, εις τον ναόν του Αγίου Νικολάου της Στέγης (Κακοπετριά, Κύπρος).(Σημείωμα εις μνήμην του αειμνήστου Καθηγητού Γεωργίου Α. Σωτηρίου) (πίν. 75-76)

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις σε μια εικόνα Βρεφοκρατούσας της Μονής Βατοπεδίου (πίν. 82-83)

Σημειώσεις σε μια εικόνα Βρεφοκρατούσας της Μονής Βατοπεδίου (πίν. 82-83) Σημειώσεις σε μια εικόνα Βρεφοκρατούσας της Μονής Βατοπεδίου (πίν. 82-83) Αγάπη ΒΑΣΙΛΑΚΗ-ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗ Δελτίον XAE 5 (1969), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Δημητρίου Ευαγγελίδη (1888-1959) Σελ. 200-206 ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης

3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης 3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης Σύγχρονη Συνάντηση με την Παράδοση Ομαδική Εργασία Μνημειακού Χαρακτήρα Ομάδα 1 Γυμνάσιο Χρησιμοποιώντας την παραδοσιακή ξυλογλυπτική,

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76)

Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76) Εικόνα Παναγίας Ελεούσας από την Καστοριά (πίν. 75-76) Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 10 (1980-1981), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Ανδρέα Γρηγ. Ξυγγόπουλου (1891-1979) Σελ. 273-288 ΑΘΗΝΑ 1981 ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΝΑΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ*

ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ* ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ* Ή Μονή Παντοκράτορος1, έβδομη στην ίεραρχική τάξη των Άγιορείτικων μονών, βρίσκεται στη ΒΑ πλευρά τής χερσονήσου τοϋ Άθω (πίν. 1 α). Κτισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας.

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ KΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ 6 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινή εικόνα της Παναγίας δεομένης στην Καταπολιανή Πάρου

Βυζαντινή εικόνα της Παναγίας δεομένης στην Καταπολιανή Πάρου Βυζαντινή εικόνα της Παναγίας δεομένης στην Καταπολιανή Πάρου Αγγελική ΜΗΤΣΑΝΗ Τόμος ΚΓ' (2002) Σελ. 177-198 ΑΘΗΝΑ 2002 Αγγελική Μητσάνη ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΔΕΟΜΕΝΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΙΑΝΗ ΠΑΡΟΥ* ο

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώτος (1979). Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια. Μακεδονικά, 19, 168-194.

Παπαζώτος (1979). Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια. Μακεδονικά, 19, 168-194. Μακεδονικά Τομ. 19, 1979 Το έργο ενός ανώνυμου ζωγράφου στη Βέροια Παπαζώτος Θανάσης Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσ/νίκης 10.12681/makedonika.455 Copyright 1979 Θανάσης Παπαζώτος To cite this article:

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ ΧΑΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΠ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ

ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ ΧΑΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΠ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ ΧΑΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΠ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ α) Ειρήνη Χρυσοβαλάντη Ρουμπάνη β) Μαρία Πανακάκη «Το τοπίο είναι αντικείμενα σε διάφορες αποστάσεις, που χαρακτηρίζονται με χρώματα, σε διάφορες πλάκες, οριζόντιες,

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 001

ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 001 Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΗΣ ΑΞΙΟΥΠΟΛΕΩΣ & ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟΥ Ι.Ν. ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 001 ΤΕΜΠΛΟ / ΔΕΣΠΟΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Φωτογραφία αντικειμένου (πριν τη συντήρηση) Θέση αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 19 (1996-1997), Περίοδος Δ' Σελ. 97-116 ΑΘΗΝΑ 1997

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Δ: Υστεροβυζαντινή Τέχνη (1204-1453) Αρχιτεκτονική-Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας - Θεολογικὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ

Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ Μάριος Χειμαριός Μάριος Χειμαριός, Κέρκυρα, Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου (Αρχιτεκτονική/ Ιστορία ) www.24grammata.com1 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ.

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΠΟΜΠΗΪΑ : ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ ΔΡΟΣΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΡΥΣΗ ΛΕΚΑΝΗ Ψηφιδωτό του 2ου στυλ Το μωσαϊκό αυτό προέρχεται από την ομώνυμη οικία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ Ο ναός του αγίου Μηνά Βελβεντού, που βρίσκεται στην είσοδο της πόλεως, στη σημερινή μορφή είναι μονόχωρος, ξυλόστεγος ναός μικρών διαστάσεων, με ημικυκλική

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα A: Παλαιοχριστιανική Τέχνη (2 ος αι. αρχές 7 ου αι.) - Παλαιοχριστιανική και Προεικονομαχική Εικονογραφία. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΛΥΦΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΟΡΦΟΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ*

ΑΝΑΓΛΥΦΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΟΡΦΟΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ* ΑΝΑΓΛΥΦΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΟΡΦΟΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ* Μεταξύ των λατρευτικών αντικειμένων που περιλαμβάνονται στη συλλογή του Μουσείου Καστοριάς υπάρχει και μία ευμεγέθης, ανάγλυφη εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5

Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5 Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5 Αρχικές Σκέψεις Πόσο καλά γνωρίζουμε την πόλη μας; Πόσο καλά ξέρουμε την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση. Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά. (15ος & 17ος αιώνας)

Έκθεση. Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά. (15ος & 17ος αιώνας) Έκθεση Εικόνες Μηνά εκ Μυριανθούσης και χειρόγραφα από τον Πεδουλά (15ος & 17ος αιώνας) Συνδιοργανωτές: Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, Ιερά Μητρόπολις Μόρφου Συμμετέχοντες: Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

MΑΡΚΟΠΟΥΛΟ ΤΑ ΕΞΩΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΟΥ

MΑΡΚΟΠΟΥΛΟ ΤΑ ΕΞΩΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΟΥ MΑΡΚΟΠΟΥΛΟ ΤΑ ΕΞΩΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΟΥ ΠΑΝΑΓΙΑ ΒΑΡΑΜΠΑ Βόρεια απ την πόλη του Μαρκόπουλου βρίσκεται η κομψότατη μικρή εκκλησία της Παναγίας Βαραμπά. Ο ναός ανήκει στον τύπο του ελεύθερου σταυρού, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα

Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα Εικόνες από το αρχικό τέμπλο του ναού της Υπαπαντής στη Θεσσαλονίκη. Ανασύνθεση ενός συνόλου του 16ου αιώνα Νικόλαος ΣΙΩΜΚΟΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 321-334 ΑΘΗΝΑ 2006 Νικόλαος Δ. Σιώμκος ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Υπεύθυνοι μαθητές Τζούρι Άρτεμις Σίμος Νίκος Πέτσιος Αναστάσης Σακελλίων Γρηγόρης Υπεύθυνοι καθηγητές: Αδαμάρα Ζούλας

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους. 28/9/2008 12:48 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ.

ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους. 28/9/2008 12:48 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ. ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 28/9/2008 12:48 καθ. Τεχνολογίας 28/9/2008 12:57 Προοπτικό σχέδιο με 2 Σημεία Φυγής Σημείο φυγής 1 Σημείο φυγής 2 Γωνία κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών 1. Ιστορική αναδρομή στην τεχνολογία παρασκευής - χρήσης του υλικού στην αρχαιολογία και τέχνη (4 ώρες θεωρία) 2. Αναγνώριση - διάγνωση τεχνικών κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 1

Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 1 Η ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ Η Καστοριά, από τις πιο αξιόλογες πόλεις του ελληνικού χώρου για τα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της και τα πλούσια αρχοντικά της, είναι κτισμένη σε χερσόνησο

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης 1ης Διαδρομής Μονή Βαλτάδων Ναός Οσίου Δαυίδ Βυζαντινό Λουτρό Ναός Αγίου Νικολάου (Ορφανού) Ναός Αγίου Παντελεήμονα Ναός Σωτήρως Χριστός Ροτόντα Παλιά Πόλη,Κάστρα 2ης

Διαβάστε περισσότερα

ΌΡΑΣΗ. Εργασία Β Τετράμηνου Τεχνολογία Επικοινωνιών Μαρία Κόντη

ΌΡΑΣΗ. Εργασία Β Τετράμηνου Τεχνολογία Επικοινωνιών Μαρία Κόντη ΌΡΑΣΗ Εργασία Β Τετράμηνου Τεχνολογία Επικοινωνιών Μαρία Κόντη Τι ονομάζουμε όραση; Ονομάζεται μία από τις πέντε αισθήσεις Όργανο αντίληψης είναι τα μάτια Αντικείμενο αντίληψης είναι το φως Θεωρείται η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά για την Κρητική σχολή 3 Τεχνοτροπία 5 Εικόνες.9 Πηγές, συνεργασία, επικοινωνία 13 2 Γενικά για την Κρητική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς. Θέση: Επίκουρος καθηγητής. Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη.

Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς. Θέση: Επίκουρος καθηγητής. Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Θέση: Επίκουρος καθηγητής Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, Κάμπος Αβίας

Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, Κάμπος Αβίας ΕΘΝΙΚΌ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΊΟ ΑΘΗΝΏΝ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ Π3.2.2 Μνημείο Καλαμάτας Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, Κάμπος Αβίας Σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός μετά τρούλου, του οποίου η κατασκευή τοποθετείται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πηγές και μέθοδοι Κλασική Αρχαιολογία είναι: Ο κλάδος της αρχαιολογίας που μελετά τα υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Γ-1. Ανήκει στη Διακήρυξη Υπ αριθμό 07/16 ΣΝΔ από ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

Γ-1. Ανήκει στη Διακήρυξη Υπ αριθμό 07/16 ΣΝΔ από ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Γ-1 Ανήκει στη Διακήρυξη Υπ αριθμό 07/16 ΣΝΔ από 22-07 -2016 Παράρτημα ΓΑΛΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ν-2122 Β ΕΚΔΟΣΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΕΙΔΟΣ : ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ ΛΕΥΚΟ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ Τα πουκάμισα θα είναι καινούργια. Θα δηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 5: Άγιοι Αρχιεπίσκοποι της Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ )

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ ) 2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ. 20-23) 2.1. Η Χώρα. Νείλος : Πηγές από Αιθιοπία και δέλτα. Δυτικά : Η Λιβυκή έρημος. Ανατολικά : Η έρημος του Σινά έως Ερυθρά Θάλασσα. Λάσπη Ευφορία. Άνω Αίγυπτος-Κάτω Αίγυπτος. 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Σαμσάρης, Ή θέση τής μακεδονικής κώμης Νίκης 489

Δ. Σαμσάρης, Ή θέση τής μακεδονικής κώμης Νίκης 489 Δ. Σαμσάρης, Ή θέση τής μακεδονικής κώμης Νίκης 489 λίππων καί στήν περιοχή της υπήρχαν τά πλούσια μεταλλεία τού Παγγαίου1, πού είναι γνωστό ότι τά έκμεταλλεύτηκαν οί Μακεδόνες, ίδίως στήν έποχή τοϋ Φιλίππου

Διαβάστε περισσότερα

6 Γεωμετρικές κατασκευές

6 Γεωμετρικές κατασκευές 6 Γεωμετρικές κατασκευές 6.1 Γενικά Στα σχέδια εφαρμόζουμε γεωμετρικές κατασκευές, προκειμένου να επιλύσουμε προβλήματα που απαιτούν μεγάλη σχεδιαστική και κατασκευαστική ακρίβεια. Τα γεωμετρικά - σχεδιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Μ Α Ρ Ι Ζ Α Ν Τ Ε Κ Α Τ Ρ Ο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Bυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών εκπαιδευτικό υλικό Διάβασες το βιβλίο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου; Πήγες στο Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΑΣΗ. Για για την εφαρμογή εργασιών άμεσων μέτρων στερέωσης τοιχογραφιών μεταβυζαντινών μνημείων αρμοδιότητας της Ε.Φ.Α.Φ.Ε.,στην Π.Ε. Φθιώτιδας.

ΣΥΜΒΑΣΗ. Για για την εφαρμογή εργασιών άμεσων μέτρων στερέωσης τοιχογραφιών μεταβυζαντινών μνημείων αρμοδιότητας της Ε.Φ.Α.Φ.Ε.,στην Π.Ε. Φθιώτιδας. ΝΑ ΑΝΑΡΤΗΘΕΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Λαμία 26 Νοεμβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & Αρ.Πρωτ.: 6161 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ & ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας. Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης:

Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας. Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης: Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης: παρόμοιο με του Cabri με αρκετές όμως διαφορές στην αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΊΝΤΣΙ 1452-1519 ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΓΚΕΚΑΣ ΤΡΥΦΩΝ ΑΡΣΕΝΙΔΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ

ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΊΝΤΣΙ 1452-1519 ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΓΚΕΚΑΣ ΤΡΥΦΩΝ ΑΡΣΕΝΙΔΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΊΝΤΣΙ 1452-1519 ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΓΚΕΚΑΣ ΤΡΥΦΩΝ ΑΡΣΕΝΙΔΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ 1 Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν Ιταλός αρχιτέκτονας, ζωγράφος, γλύπτης, μουσικός, εφευρέτης, μηχανικός, ανατόμος, γεωμέτρης

Διαβάστε περισσότερα