ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ Πρόγραμμα PRO-SKILLS CP LU-Grundtvig-G1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ Πρόγραμμα PRO-SKILLS 230054-CP-1-2006-1-LU-Grundtvig-G1 www.pro-skills.eu"

Transcript

1 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ για την προώθηση των κοινωνικών και ατομικών δεξιοτήτων σε κοινωνικά μειονεκτούντες νέους ενήλικες, αναγκαία προϋπόθεση για τη δια βίου εκπαίδευση ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ Πρόγραμμα PRO-SKILLS CP LU-Grundtvig-G1

2 2

3 3

4 Φορείς υπεύθυνοι για την παρούσα έκδοση: Centre de Prévention des Toxicomanies Zentrum für empirische (CePT) pädagogische Forschung (zepf) 8-10, rue de la Fonderie (Centre for Educational Research) L-1531 Luxemburg Bürgerstr. 23 D Landau Συγγραφείς: Cristina Bergo - Ιταλία István Bogdándi - Ουγγαρία Uwe Ch. Fischer - Γερμανία Eva Hegyiné Gombkötö - Ουγγαρία Claudia Jung - Γερμανία Matej Košir - Σλοβενία Thérèse Michaelis - Λουξεμβούργο Bernadette Morand-Aymon - Ελβετία Dorothée Nägele - Γερμανία Αγγελική Πασσά - Ελλάδα Carlos Paulos - Λουξεμβούργο Jan Ries - Γερμανία Anne Salovaara - Φινλανδία Με τις ευχαριστίες μας στους: Aliette Lauff, Ann-Mari Bergström, Astrid Godart, Ferruccio D'Ambrogio Εκδότες: Cristina Bergo, Claudia Jung & Uwe Ch. Fischer Σχεδιασμός και εκτύπωση Metaph, Agence Conseil en Communication (Σχεδιασμός) Klischat Offsetdruckerei GmbH, Neunkirchen (εκτύπωση) Μετάφραση από τα Αγγλικά στα Ελληνικά Αγγελική Πασσά Φιλολογική Επιμέλεια κειμένου Ευθύμης Πανουργιάς Τεχνική επεξεργασία κειμένου Βίκυ Μητσοστεργίου Συγγραφικά δικαιώματα Δηλώνουμε ρητώς ότι η αναπαραγωγή και διάδοση αυτού του εγχειριδίου είναι επιτρεπτή και επιθυμητή. Σας προσκαλούμε να εφαρμόσετε ιδέες από το υλικό εγχειριδίου στη δουλειά σας και να τις προωθήσετε και σε άλλους ανθρώπους που θα μπορούσαν να ωφεληθούν. Σε περίπτωση που αναπαράγετε αντίγραφα ή παίρνετε αποσπάσματα από το εγχειρίδιο, σας παρακαλούμε να αναφέρεστε στο πρόγραμμα PRO-SKILLS και στην ιστοσελίδα. Πολλές ευχαριστίες. Αυτό το πρόγραμμα υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ούτε η Ε.Ε., ούτε οποιοσδήποτε άλλος που ενεργεί εκ μέρους της Ε.Ε. έχει το δικαίωμα για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών από αυτό το εγχειρίδιο. 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 6 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Δια βίου μάθηση Βασικές δεξιότητες και η σπουδαιότητά τους στην δια βίου μάθηση Εκπαιδευτικές προσεγγίσεις Αυτορυθμιζόμενη μάθηση Παραγωγική μάθηση Συνεργατική μάθηση Εμπειρική μάθηση Η ομάδα στόχου Ορισμός: κοινωνική μειονεξία και κοινωνικά μειονεκτούντα άτομα Πρωταρχικοί παράγοντες πίσω από την κοινωνική μειονεξία Ιδιαίτερες πλευρές της κοινωνικής μειονεξίας Μελέτες πάνω στην δια βίου μάθηση για τους κοινωνικά μειονεκτούντες Πως μπορούν κοινωνικά μειονεκτούντες να προσεγγιστούν 24 3 ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εκπαιδευτικοί στόχοι Εκπαιδευτικό περιεχόμενο Αναγκαίες προϋποθέσεις εκπαίδευσης και πλαίσιο Ο εκπαιδευτής Το εκπαιδευτικό σεμινάριο Οι συμμετέχοντες Εκπαιδευτικό πλαίσιο Τα εργαλεία του PRO-SKILLS: Παραδείγματα καλής πρακτικής 38 4 ΣΧΗΜΑΤΑ ΠΙΛΟΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΝ Wilde Bühne MEKKA «ΠΡΟΤΑΣΗ» Κίνηση για έναν άλλο τρόπο ζωής Hochschule Fulda, Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών Συμπέρασμα 55 5 ΕΤΑΙΡΟΙ ΤΟΥ PRO-SKILLS 58 6 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 62 5

6 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο αριθμός των ατόμων που προέρχονται από «δύσκολο» κοινωνικό υπόβαθρο, οι οποίοι είναι χωρίς καμία εκπαίδευση ή που μόνο με δυσκολία μπορούν να βρουν δουλειά ως πρώτο τους επάγγελμα, διαρκώς αυξάνει. Η εκπαίδευση ενηλίκων έχει την πρόθεση να παρέχει σ αυτά τα άτομα ευκαιρίες για ολοκληρωμένα σεμινάρια περαιτέρω εκπαίδευσης και ως εκ τούτου να μπορέσουν να βελτιώσουν τα προσόντα τους. Η εμπειρία και οι μελέτες από διαφορετικά μέρη της Ευρώπης δείχνουν ότι η εκπαίδευση ενηλίκων και οι προσφορές για δια βίου εκπαίδευση κατά κύριο λόγο, επιδιώκονται από άτομα που ήδη έχουν ένα συγκεκριμένο βαθμό εκπαίδευσης. Οι κοινωνικά μειονεκτούντες συγκεκριμένα, σπάνια βρίσκονται ανάμεσα σε εκπαιδευόμενους ή ακόμα και αν βρίσκονται παρουσιάζουν δυσκολία στην επιτυχή περάτωση της εκπαίδευσής τους. Για αυτή την ομάδα στόχου, η έλλειψη κοινωνικών και προσωπικών δεξιοτήτων μπορεί να είναι ένα βασικό εμπόδιο. Ξέχωρα από την εξειδικευμένη και πρακτική γνώση, οι κοινωνικές και προσωπικές ικανότητες είναι βασικές δεξιότητες των ενηλίκων και προαπαιτούμενες για την πρόσβαση και την επιτυχή ολοκλήρωση κάθε μορφής τυπικής ή άτυπης εκπαίδευσης και περαιτέρω μόρφωσης. Επιπλέον, είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη και ενίσχυση της πολιτισμικής ταυτότητας Θεωρούνται δε ως ένας σημαντικός πόρος για να ζήσουν μια υγιή ζωή. Δυστυχώς, αυτές οι βασικές δεξιότητες σπάνια έχουν αναδειχθεί στο αναλυτικό πρόγραμμα για την εκπαίδευση ενηλίκων και υπάρχουν μόνο λίγες ευκαιρίες που προσφέρονται για να τις δοκιμάσουν και να τις εφαρμόσουν σ ένα προστατευμένο περιβάλλον. Το πρόγραμμα PRO-SKILLS θα ήθελε να συμπληρώσει αυτό το κενό. Αυτό το εκπαιδευτικό περιεχόμενο αποσκοπεί στο να υποστηρίξει τους ενήλικες στην ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων ως προαπαιτούμενο για τη δια βίου εκπαίδευση. Για να επιτευχθεί αυτό, οι εταίροι του PRO-SKILLS έφεραν μαζί τους εξειδίκευση από σημαντικά διαφορετικούς τομείς εργασίας. Συνέδεσαν την εμπειρία τους στην εργασία με κοινωνικά μειονεκτούντες ανθρώπους, την εκπαίδευση ενηλίκων στην αθλητική άσκησή τους, με την εμπειρία της καλλιέργειας κοινωνικών και προσωπικών δεξιοτήτων στο πεδίο της προώθησης της υγείας και την πρόληψη της εξάρτησης. Αυτό το φυλλάδιο δεν προσφέρει κάποιο τυποποιημένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση με το σκοπό του να φτάσει σε ένα πλατύ φάσμα ομάδων στόχου προερχόμενες από τις πιο διαφορετικές κοινωνικές και πολιτισμικές διαδρομές της ζωής. Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο προσφέρει μια θεωρητική βάση ειδικά όσον αφορά στις εκπαιδευτικές προσεγγίσεις και την κατάσταση ζωής και αναγκών της ομάδας στόχου. Ο πυρήνας αυτού του φυλλαδίου είναι φτιαγμένος από διάφορες δομικές ενότητες και πιθανά αντικείμενα μελέτης της εκπαίδευσης. Επιπλέον, θα θέλαμε να επικεντρώσουμε σε πρωταρχικά βασικά χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης και στην επιλογή τεχνικών και ασκήσεων. 6

7 Στην πορεία της εφαρμογής τεσσάρων πιλοτικών εκπαιδευτικών σχημάτων σε διαφορετικές χώρες, η ομάδα του προγράμματος συσσώρευσε νέες εμπειρίες μέσα από την εργασία με κοινωνικά μειονεκτούντες ανθρώπους. Τα αποτελέσματα και οι εμβαθύνσεις από αυτά τα εκπαιδευτικά σεμινάρια παρέχουν στον αναγνώστη μία χειροπιαστή άποψη για το εκπαιδευτικό περιεχόμενο και βοηθούν στην ανάπτυξη της δικής του εκπαιδευτικής προσέγγισης. Καθώς αυτό το εγχειρίδιο αποσκοπεί στο να προσφέρει μία σύντομη ματιά, η εκτύπωση όλου του υλικού που παράχθηκε θα ήταν πέραν του σκοπού που επιτελεί αυτό το εγχειρίδιο. Έτσι σας προσφέρουμε συμπληρωματικές πληροφορίες για το πρόγραμμα και τα σχήματα των πιλοτικών εκπαιδεύσεων στην ιστοσελίδα μας, που είναι αφιερωμένη στο πρόγραμμα μαζί με ασκήσεις και υλικό που έχουμε χρησιμοποιήσει καθώς και χρήσιμες συνδέσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Προς χάριν μεγαλύτερης ευκρίνειας και αναγνωσιμότητας έχουμε χρησιμοποιήσει το αρσενικό γένος σε όλο το φυλλάδιο. Αυτό σημαίνει ότι αναφερόμαστε στο αρσενικό και θηλυκό γένος όλες τις φορές χωρίς να το διευκρινίζουμε κάθε φορά. Αυτό το πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να έχει επιτυχώς πραγματοποιηθεί χωρίς οικονομική και στελεχική υποστήριξη. Η οικονομική υποστήριξη παρασχέθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους εταίρους που είχαν εμπλοκή στο πρόγραμμα. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται σε όλους τους ανθρώπους και τους φορείς που μας υποστήριξαν με κάθε πρόσφορο τρόπο και παρείχαν ανατροφοδότηση. Ελπίζουμε ότι αυτό το φυλλάδιο θα σας δώσει φρέσκια ώθηση και θα σας ενθαρρύνει να παρέχετε βασικές δεξιότητες, ούτως ώστε η εκπαίδευση ενηλίκων και η δια βίου εκπαίδευση να μπορέσουν να πλησιάσουν τις ομάδες στόχου που τόσο τις έχουν ιδιαίτερη ανάγκη. Η ομάδα του Pro-Skills 7

8 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Η προώθηση της ανάπτυξης των βασικών δεξιοτήτων δεν απαιτεί από εμάς να ξαναανακαλύψουμε τον τροχό! Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστήμη της εκπαίδευσης της ψυχολογίας και της κοινωνικής εργασίας έχουν παράξει πολυάριθμες εξέχουσες βασικές προσεγγίσεις και τεχνικές οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν σ αυτήν την προσπάθεια. Στις ακόλουθες σελίδες θα σας παρουσιάσουμε μία σύντομη ανασκόπηση επιλεγμένων προσεγγίσεων, τις οποίες θεωρούμε κατάλληλες και χρήσιμες για το εκπαιδευτικό μας περιεχόμενο. Θα αρχίσουμε εισάγοντας την ιδέα της δια βίου εκπαίδευσης ως κυρίαρχου στόχου. Θα συζητηθεί η σπουδαιότητα των βασικών δεξιοτήτων για τη δια βίου εκπαίδευση. Θα παρουσιαστούν βασικές προσεγγίσεις για αυτορρυθμιζόμενη, παραγωγική, συνεργατική και εμπειρική μάθηση. Για περισσότερη σε βάθος ανάγνωση, στη σελίδα μας προσφέρουμε βιβλιογραφικές αναφορές και συνδέσεις με άλλες δικτυακές σελίδες. 2.1 Δια βίου μάθηση Στα συμπεράσματα μιας ειδικής σύσκεψης τον Μάρτιο του 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έθεσε αυτοβούλως έναν πολύ φιλόδοξο στόχο για την επόμενη δεκαετία: Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρόκειται να γίνει [ ] η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομική περιοχή στον κόσμο, που θα βασίζεται στη γνώση, μια οικονομική περιοχή [ ] ικανή να επιτύχει αειφόρο οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες δουλειές και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 2000). Η δια βίου εκπαίδευση φαίνεται να είναι μία από τις θεμελιώδεις στρατηγικές για την επίτευξη αυτού του στόχου [ ] όχι μόνο με όρους ανταγωνιστικότητας και παροχής εργασίας, αλλά επίσης και με όρους κοινωνικής ένταξης, ενεργούς δράσης του πολίτη και προσωπικής ανάπτυξης» Αυτός ο στόχος υποδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που αποδίδεται στη δια βίου εκπαίδευση για τη μορφοποίηση και ανάπτυξη της κοινωνίας. Αλλά τι ακριβώς σημαίνει αυτή η παιδαγωγική προσέγγιση, που εγείρει τόσο τεράστιες προσδοκίες; Αυτός ο στόχος υποδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που αποδίδεται στη δια βίου εκπαίδευση για τη μορφοποίηση και ανάπτυξη της κοινωνίας. Αλλά τι ακριβώς σημαίνει αυτή η παιδαγωγική προσέγγιση, που εγείρει τόσο τεράστιες προσδοκίες; Η δια βίου εκπαίδευση είναι [ ] όλη η μάθηση στη ζωή ενός ανθρώπου που εξυπηρετεί τη βελτίωση της γνώσης, των προσόντων και δεξιοτήτων και πραγματοποιείται μέσα στο πλαίσιο μιας προσωπικής, κοινωνικής ή σχετιζόμενης με την εργασία προοπτικής (Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Εκπαίδευση και τη Μόρφωση, 2006). Αυτός ο ορισμός αγκαλιάζει ένα ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών κατευθύνσεων, μεθόδων και στόχων. Η δια βίου μάθηση εκτείνεται σε ολόκληρη τη ζωή, από την προσχολική ηλικία μέχρι τη συνταξιοδότηση, περιλαμβάνει τόσο θεωρητική γνώση όσο και πρακτικές δεξιότητες, περικλείει την απόκτηση, βελτίωση και επέκταση οποιουδήποτε τύπου δεξιοτήτων. Επίσης, περικλείει μια πληθώρα δραστηριοτήτων που μπορούν να χωριστούν σε τρεις γενικές κατηγορίες: Τυπική εκπαίδευση: Κάθε τυπική εκπαίδευση ή εκπαιδευτική διαδικασία στα σχολεία, τα πανεπιστήμια και άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα που χαρακτηρίζονται από μία δεδομένη δομή όσον αφορά στους μαθησιακούς στόχους, τη διάρκεια και τις μεθόδους, και η οποία οδηγεί σε μία επίσημη αποφοίτηση ή ένα επίσημο πτυχίο. 8 Άτυπη εκπαίδευση: μάθηση έξω από εκπαιδευτικά ιδρύματα, συχνά χωρίς βεβαίωση, αλλά με μια συγκεκριμένη πρόθεση, π.χ. το παίξιμο ενός μουσικού οργάνου, η

9 «Όταν σχεδιάζεις για ένα χρόνο φύτεψε σπόρους, όταν σχεδιάζεις για μια δεκαετία φύτεψε δέντρα. Όταν σχεδιάζεις για μια ζωή, εκπαίδευσε και μόρφωσε τους ανθρώπους» Κινέζικη παροιμία 9

10 εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας, αθλητικές δραστηριότητες, περαιτέρω σεμινάρια, εκπαιδευτικά γεγονότα κ.ά. Ανεπίσημη εκπαίδευση: τυχαίες ή περιστασιακές εμπειρίες και απόκτηση γνώσεων στην καθημερινή ζωή, όπως για παράδειγμα μάθηση από γενιά σε γενιά (γονείς που μαθαίνουν πώς να χρησιμοποιούν τους υπολογιστές από τα παιδιά τους), εμπειρία στην οργάνωση στρατηγικών για το σχεδιασμό ενός πάρτυ κ.λπ. Η έννοια της δια βίου μάθησης αγκαλιάζει σχεδόν κάθε τύπο γνώσης. Επομένως, οι τύποι εκμάθησης είναι ατομικά προσαρμοσμένοι στις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και την κατάσταση ζωής του κάθε μαθητευόμενου. Η δια βίου μάθηση δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να πάρουν ενεργό μέρος στην κοινωνική και οικονομική ζωή και ως εκ τούτου, να ασκήσουν μία σημαντική επιρροή στην κοινωνία στην οποία ζουν. Επιπλέον εκτός από την καθαρά οικονομική πλευρά της εξειδικευμένης εργασίας, η δια βίου μάθηση συνεισφέρει πρωτίστως στην κοινωνική ένταξη του ατόμου και κατ επέκταση στην κοινωνική συνοχή, καθώς επίσης και στη βελτίωση της ψυχολογικής του υγείας και γενικότερα της καλής του κατάστασης. Ο ΠΟΥ (2001) προσδιορίζει ως ψυχολογική υγεία την «καλή κατάσταση, στην οποία το άτομο εξασκεί τις ικανότητές του, μπορεί να συνδιαλλαγεί με τις φυσιολογικές εντάσεις της ζωής, μπορεί να εργαστεί παραγωγικά και αποδοτικά και είναι σε θέση να συνεισφέρει στην κοινότητά του». Η μάθηση, η ενεργή δέσμευση του ατόμου στο περιβάλλον του και η ετοιμότητα να αναλάβει τη δική του προσωπική ανάπτυξη είναι σημαντικοί δείκτες της ψυχολογικής υγείας. Η προαγωγή της επιθυμίας για μάθηση και η προαγωγή της υγείας, ως εκ τούτου, διασυνδέονται. Σύμφωνα με το στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κάθε πολίτης πρέπει να έχει συνεχή πρόσβαση στη δια βίου μάθηση. Για να συνεισφέρουμε με κάποιο τρόπο σ αυτό το στόχο, θα στρέψουμε τώρα την προσοχή μας στις βασικές δεξιότητες και στη σπουδαιότητά τους στη δια βίου μάθηση. 2.2 Βασικές δεξιότητες και η σπουδαιότητά τους στη δια βίου μάθηση Πως μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος της δια βίου μάθησης; Η δια βίου μάθηση είναι μία εξαιρετικά πολύπλοκη διαδικασία: ο μαθητευόμενος πρέπει ο ίδιος να βάλει σχετικούς και ρεαλιστικούς στόχους, να ψάξει και να επιλέξει ευκαιρίες και προσφορές, να έρθει σε επαφή με φορείς, δασκάλους ή εκπαιδευτές πρέπει να τα καταφέρει επιτυχώς με τη μαθησιακή διαδικασία, να διατηρήσει το κίνητρό του, να ξεπεράσει δυσκολίες και εμπόδια κ.λπ. Χωρίς τις βασικές δεξιότητες και τους κατάλληλους πόρους, η οργάνωση και εφαρμογή όλων αυτών των διαδικασιών είναι πολύ δύσκολη ή ακόμα και αδύνατη. Περισσότερο γενικές, βασικές δεξιότητες έρχονται στο προσκήνιο ακόμα και πριν από τις δεξιότητες κλειδιά, όπως λόγου χάρη η συνδιαλλαγή με τον προφορικό και γραπτό λόγο, η γνώση υπολογιστών κλπ. και καθιστούν σημαντικές τις προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες, καθώς επίσης και την αυτοδιαχείρισή τους. Όλα αυτά αποτελούν την πραγματική βάση για κάθε είδους μαθησιακή διαδικασία και προσωπική ανάπτυξη. Ο 10

11 δρόμος για την εξειδικευμένη, πάνω σε συγκεκριμένο θέμα, περαιτέρω εκπαίδευση απαιτεί όχι μόνο τις απαραίτητες δεξιότητες κλειδιά, αλλά ταυτόχρονα και τις θεμελιακές βασικές δεξιότητες (εικόνα 1). Εικόνα 1 βασικές, θεματικά εξειδικευμένες δεξιότητες κλειδιά (Pro-Skills 2008) Επαγγελματικές δεξιότητες Συγκεκριμένη δουλειά ή δραστηριότητα Δεξιότητες κλειδιά Τεχνική βάση για δουλειά ή περαιτέρω εκπαίδευση Δεξιότητες αυτοδιαχείρισης Προσωπικές Κοινωνικές δεξιότητες δεξιότητες Γενική βάση για στοιχειώδη μάθηση Δυστυχώς, ένας αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων έχει έλλειψη αυτών των βασικών δεξιοτήτων, είτε γιατί δεν τις αναπτύσσουν νωρίς στην προσωπική εξέλιξή τους ή γιατί φθείρονται στην πορεία της ζωής τους. Κοινωνικά μειονεκτούντα άτομα παρουσιάζουν ιδιαίτερες ελλείψεις στις βασικές δεξιότητες. Ακόμα περισσότερο από τις δεξιότητες κλειδιά, η έλλειψη βασικών δεξιοτήτων μπορεί να είναι ένα εμπόδιο στην ανάληψη και εφαρμογή σχεδίων εκπαίδευσής τους. Αυτός μπορεί να είναι ένας από τους λόγους που τα κοινωνικά μειονεκτούντα άτομα σπάνια αντιπροσωπεύονται στην εκπαίδευση ενηλίκων. Γνωρίζουμε ότι οι συνθήκες ζωής, ο τρόπος που η κοινωνία είναι οργανωμένη και οι κανόνες που την διέπουν, όπως επίσης και οι κοινωνικές περιστάσεις είναι περαιτέρω σημαντικές συνθήκες για την ένταξη στην κοινωνία. Σε αυτό το πρόγραμμα, εν τούτοις, θα θέλαμε να επικεντρώσουμε στην προσωπική βάση και όχι στις ισχυρές εξωτερικές συνθήκες που επηρεάζουν το άτομο. Προσωπικές, κοινωνικές δεξιότητες και δεξιότητες αυτοδιαχείρισης επηρεάζουν επιπλέον, την παρακίνηση κάποιου να μάθει και να εμπλακεί ενεργά μέσα στο περιβάλλον και για το περιβάλλον όπου ζει. Η παρακίνηση είναι ένας συνδυασμός συναισθηματικής και νοητικής αλληλεπίδρασης. Νέες συνθήκες μπορούν να προκαλέσουν αισθήματα, όπως περιέργεια ή αγωνία. Ο άνθρωπος προσδιορίζει τις δεξιότητες και την επινοητικότητά του σε σχέση με τις προσδοκούμενες απαιτήσεις και σταθμίζει τις προοπτικές επιτυχίας των εναλλακτικών διαδρομών δράσης του (αυτό-αποτελεσματικότητα). Η αξία της επιτυχούς εφαρμογής επίσης προσμετράται. Αξίζει να επενδυθεί χρόνος και ενέργεια; Είναι το όφελος σημαντικό για μένα; Τι σημασία μπορεί να έχει για την ταυτότητά μου; Μόλις ληφθεί η απόφαση για την προσέγγιση ενός συγκεκριμένου στόχου, είναι απαραίτητες οι δεξιό- 11

12 τητες για να μετατρέψουν την πρόθεση σε συγκεκριμένες δράσεις και να διατηρήσουν το κίνητρο καθ όλη της διάρκεια της πορείας. Εικόνα 2: Η σχέση ανάμεσα σε βασικές δεξιότητες, αυτο-αποτελεσματικότητα, παρακίνηση και η Προσωπικές δια βίου μάθηση (Pro-Skills 2008) δεξιότητες Κοινωνικές δεξιότητες Δεξιότητες διαχείρισης Αυτo αποτελεσματικότητα Παρακίνηση & Βούληση Δια βίου Μάθηση α) Αυτο-αποτελεσματικότητα Η Αυτο-αποτελεσματικότητα προσδιορίζεται ως η πεποίθηση και η προσδοκία που βασίζεται στις ικανότητες και την επινοητικότητα κάποιου να μπορεί να εφαρμόζει δραστηριότητες και σχεδιασμούς με επιτυχία. Η αντίληψη της αυτο-αποτελεσματικότητας είναι πολύ υποκειμενική γνώση, η οποία δεν είναι απαραίτητο να συμπίπτει με τις πραγματικές δεξιότητες ενός ατόμου. Εξαιτίας μιας χαμηλής αίσθησης αυτοεκτίμησης ή μιας εμπειρίας από προηγούμενες αποτυχίες, οι άνθρωποι μπορεί να αναπτύξουν μια πολύ αρνητική εκτίμηση των ικανοτήτων και των δυνατοτήτων τους. Εν τούτοις, η προσδοκία αυτο-αποτελεσματικότητας σε μεγάλο βαθμό προσδιορίζει την επιλογή για εναλλακτικούς τρόπους δράσης, τον βαθμό της προσπάθειας και της απαιτούμενης ενέργειας και ως εκ τούτου, εμμέσως, τον βαθμό επιτυχίας. Αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε μία αρνητική σπειροειδή πορεία. Ένα άτομο με χαμηλές προσδοκίες αυτο-αποτελεσματικότητας θα επενδύσει λιγότερη προσπάθεια σε μία δράση. Αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε αποτυχία και απογοήτευση και έτσι να επιβεβαιώσει ή να ενισχύσει ακόμα περισσότερο την αρνητική αυτοεκτίμησή του. Αντιστρόφως, άνθρωποι με υψηλή προσδοκία αυτο-αποτελεσματικότητας θα επενδύσουν πολύ ενέργεια σ ένα στόχο και θα καταπιαστούν με τέτοιες προκλήσεις, που, αν επιτύχουν, θα ενισχύσουν την προσωπική τους ανάπτυξη. Η προσδοκία για αυτο-αποτελεσματικότητα ενισχύεται από περαιτέρω επιτυχείς εμπειρίες. Είναι προφανές ότι η ενδυνάμωση της υποκειμενικής αντίληψης της αυτοαποτελεσματικότητας μπορεί να αποτελέσει μία σημαντική συνεισφορά στο μονοπάτι της δια βίου μάθησης. Χωρίς αυτοεκτίμηση, τόσο η προσδοκία της αυτοαποτελεσματικότητας όσο και σχεδόν κάθε πορεία μάθησης είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. Η ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων που συνεισφέρουν στην πεποίθηση για 12

13 την αυτo-αποτελεσματικότητα ενός ατόμου, είναι ένα από τα κεντρικά οικοδομήματα του PRO-SKILLS. β) Παρακίνηση και Βούληση Η κινητοποίηση για τη δια βίου μάθηση αναπτύσσεται μέσα από τα κίνητρα και τις ανάγκες. Αυτά διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο και μπορούν να αλλάξουν στο χρόνο. Το πιο σημαντικό προαπαιτούμενο για τη δημιουργία παρακίνησης είναι το άτομο να ανακαλύπτει τις ανάγκες και τους στόχους και να τα προσδιορίζει για τον εαυτό του. Μερικοί άνθρωποι δεν σκέφτονται τις επιθυμίες τους, ούτε έχουν την παραμικρή ιδέα τι ευκαιρίες μπορεί να εμπίπτουν στα ενδιαφέροντά τους. Αυτό μπορεί να βοηθήσει αυτά τα άτομα να αρχίσουν να συλλογίζονται τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους. Πιθανά εμπόδια για την παρακίνηση μπορούν να απεικονιστούν στην αναφορά της ιεραρχίας αναγκών του Abraham Maslow (1954). Ο ψυχολόγος προσδιόρισε πέντε κατηγορίες αναγκών και έθεσε ως αξίωμα ότι ανάγκες που βρίσκονται σε υψηλότερη σειρά είναι σημαντικές μόνο σε ανθρώπους των οποίων οι θεμελιακές/βασικές ανάγκες έχουν ικανοποιηθεί. Για παράδειγμα, ένα άτομο θα δείξει πολύ μικρό ενδιαφέρον στην εκπαίδευση, εάν αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα ή αν έχει εμπλακεί σε κρίση σχέσεων. Αυτό θέτει μία μεγάλη πρόκληση όσον αφορά στην προώθηση της δια βίου εκπαίδευσης. Εικόνα 3 Maslow (1954) Για ένα άτομο που πρέπει να ξεπεράσει θεμελιακές δυσκολίες, συχνά είναι δύσκολο να εκτιμήσει ότι η εκπαίδευση ή η περαιτέρω μόρφωση μπορεί να συνεισφέρει στην επίλυση των προβλημάτων του μακροπρόθεσμα. Είμαι επιτυχημένος όχι γιατί ήμουν Η απλή πρόθεση κάποιου να πετύχει έναν στόχο, συνήθως δεν είναι αρκετή, για να αναλάβει πραγματική δράση. Εκτός από την παρακίνηση κάποιου να σχεδιάζει και να ανα- ιδιαίτερα δυνατός, επίμονος και λαμβάνει δραστηριότητες για την εκπαίδευσή του, το να πραγματώνει την επιδίωξη τολμηρός. Ξεκίνησα και να διατηρεί τα κίνητρά του καθ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής, έχει πολύ μεγάλη σπουδαιότητα. Αυτή η διαδικασία είναι κατανοητή με τον όρο βούληση. Μερικές με το να δίνω νόημα πτυχές της διαδικασίας της βούλησης, από τη στιγμή που έχουν τεθεί, γίνονται πραγματικά ενεργές. Επικεντρώνοντας σε μία δραστηριότητα κινητοποιούν διαθέσιμους σε ό,τι κάνω». Reinhold Messner, πόρους, ξεπερνούν δυσκολίες, όταν παρουσιάζονται, και συνεχίζουν με στόχους. Σ ορειβάτης αυτή την αφετηρία το άτομο δεσμεύεται στην δραστηριότητα, αναζητά μεταγνωσιακές ακραίων συνθηκών στρατηγικές (αυτο-παρατήρηση και αυτο-αξιολόγηση της σκέψης και της μαθησιακής πορείας), ώστε να διατηρεί την παρακίνηση, να ξεπερνά απρόβλεπτες δυσκολίες και να υπερασπίζεται την θετική πρόθεσή του απέναντι σε εναλλακτικούς τρόπους δράσης. Οι προαναφερόμενες πτυχές μπορούν να εφαρμοστούν σ ένα εκπαιδευτικό σεμινάριο για την αυτοδιαχείριση των δεξιοτήτων. γ) Συναίσθημα και ταυτότητα Αυτοπ ραγμάτωση Αυτοεκτίμηση «Ανήκειν» Ασφάλεια Επ βίωση Η παρακίνηση δεν είναι μόνο μια γνωσιακή διαδικασία, που περιλαμβάνει προθυμία και στρατηγικές, αλλά είναι επίσης, σταθερά συνδεδεμένη με συναισθήματα. Κάθε νέα κατάσταση εκτιμάται ανάλογα με την ικανότητά μας να την ξεπεράσουμε. Λαμβάνοντας μέρος σ ένα εκπαιδευτικό σεμινάριο ή σε άλλα πλαίσια εκμάθησης υπάρχουν νέες, μη οικείες, άγνωστες καταστάσεις για πολλούς ανθρώπους. Η εκτίμησή μας για την κατάσταση επηρεάζεται από την προσδοκία μας για αυτο-αποτελεσματικότητα και τις προοπτικές για επιτυχή ανταπόκριση στην πρόκληση. Βασίζεται στην εκτίμησή μας για 13

14 τις δικές μας δεξιότητες, το διαθέσιμο υλικό και τους κοινωνικούς πόρους και επίσης στις προηγούμενες εμπειρίες μας σε παρόμοιες καταστάσεις. Αυτή η πορεία αξιολόγησης μπορεί να συνοδεύεται από διαφορετικά αισθήματα. Όσο περισσότερο το άτομο υποθέτει ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις, τόσο πιο αβέβαιο και ανήσυχο θα αισθανθεί. Αντιστρόφως, το άτομο το οποίο είναι πεπεισμένο ότι μπορεί να τα καταφέρει στην νέα κατάσταση, θα νιώσει να εμπνέεται και θα δει τη νέα κατάσταση ως μία θετική πρόκληση. Και στις δύο περιπτώσεις η συναισθηματική κατάσταση του ατόμου παίζει λογικά ένα κατανοητό ρόλο: Προετοιμάζει το άτομο ψυχολογικά και σωματικά, για να ανταποκριθεί στην κατάσταση σύμφωνα με την δική του εκτίμηση για αυτήν. Εάν το άτομο εκτιμήσει τις δεξιότητες και τους πόρους θετικά με την έννοια μιας ισχυρής πεποίθησης στη δική του αυτο-αποτελεσματικότητα, τότε τα συναισθήματα πίσω απ αυτήν την πεποίθηση η οποία είναι συνδεδεμένη με μιαν αυξημένη ετοιμότητα, συγκέντρωση και με έναν εγκέφαλο και μύες καλά αιματωμένους θα συνεισφέρουν στην ενεργή επίλυση προβλήματος. Αντίθετα, ένα άτομο που εκτιμά τις ικανότητές του ως ανεπαρκείς, θα τείνει να αποφεύγει την κατάσταση, εξαιτίας του συσχετισμού των αρνητικών αισθημάτων του με αυτήν (αβεβαιότητα, ανησυχία, προδιάθεση για φυγή κ.λπ.). Αυτές οι συνδέσεις βασίζονται σε αρχέγονες διαδικασίες, οι οποίες στο παρελθόν οδηγούσαν τον άνθρωπο σε συμπεριφορές φυγής ή αγώνα. Επιπλέον, πολλές περιπτώσεις έχουν τις ρίζες τους σε ένα κοινωνικό πλαίσιο. Εάν βρεθούμε μαζί με άλλους ανθρώπους σε μία κοινωνική περίσταση, όπως για παράδειγμα σε ένα σεμινάριο, και άλλοι επίσης, θα παρατηρήσουν και θα αξιολογήσουν τη συμπεριφορά μας. Αυτό το γεγονός μπορεί τόσο να εμπνεύσει ανθρώπους, όσο και να τους φοβίσει, ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία και την αυτοεκτίμησή τους. Ταυτόχρονα, οι άλλοι άνθρωποι αποτελούν πηγές για να ξεπερνάμε δυσκολίες και καταστάσεις. Ως εκ τούτου, ο τρόπος με τον οποίον αντιλαμβανόμαστε τις κοινωνικές καταστάσεις εξαρτάται με τη σειρά του από την υποκειμενική αξιολόγηση των διαδικασιών. Αν κάποιος το φέρει αυτό στο μυαλό του είναι και αναγκαίο και βοηθητικό για να μπορέσει να αναγνωρίσει και να κατανοήσει τα δικά του συναισθήματα και να τα διαχειριστεί στο σχετικό (κοινωνικό) πλαίσιο. Εικόνα 4: Σημαντικές πλευρές της παρακίνησης Μετα γνωσιακή Στρατηγικές Στοχασμός για τις δικές μας σκέψεις, συναισθήματα και αξίες Γνώση Εκτίμηση της κατάστασης ως απειλή ή ως πρόκληση Συναίσθημα Φόβος ή άνεση Ταυτότητα Πολιτισμικές και κοινωνικές αξίες όσον αφορά στη μάθηση, τα περιεχόμενά της & τις μεθόδους της Μια περαιτέρω πλευρά της παρακίνησης αφορά τις αξίες και την ταυτότητα του ατόμου. Εάν η μάθηση και η εκπαίδευση δεν σημαίνουν τίποτα για εμάς, μόλις και μετά βίας θα παρακινηθούμε να επενδύσουμε χρόνο και ενέργεια. Οι αξίες αναπτύσσονται γενικώς σε πολιτισμικές και κοινωνικές ομάδες, που σημαίνει ότι μπορεί να έχουν τις ρίζες 14

15 τους σε μεγάλες κοινωνικές ομάδες ή και σε μικρότερες πολιτισμικές ομάδες. Εάν ό,τι κάνουμε βρίσκεται σε αρμονία με τις δικές μας αξίες είναι ταυτόχρονα και μία έκφραση της ταυτότητάς μας. Εάν, από την άλλη πλευρά, αναγκαζόμαστε να δράσουμε σε αντίθεση με τις δικές μας αξίες και ως εκ τούτου, σε αντίθεση με την ταυτότητά μας, η παρακίνηση για δράση θα τείνει να είναι χαμηλή. Κοινωνικά μειονεκτούντα άτομα συχνά έχουν ένα σύστημα αξιών που διαφέρει ή έρχεται σε αντίθεση με τις αξίες των «κατεστημένων» κοινωνικών ομάδων. Αυτή η ιδιαίτερη ταυτότητα συμβάλλει στη διατήρηση της προσωπικής αξίας και της αξιοπρέπειάς τους. Η μάθηση και η εκπαίδευση θα πρέπει να σέβονται αυτή τη διαφορετικότητα των αξιών και ταυτοτήτων. Είναι μια ιδιαίτερη πρόκληση για τον εκπαιδευτή να ενσωματώσει την αξία της δια βίου μάθησης στο σύστημα αξιών της εκάστοτε ομάδας στόχου. Η παρακίνηση να μάθει και να εκθέσει κάποιος τον εαυτό του σε νέες καταστάσεις θα είναι υψηλότερη, εάν οι στόχοι της μάθησης και ο τρόπος στον οποίο κάποιος μαθαίνει είναι συμβατά με την ταυτότητά του. Εν τούτοις, οι αξίες κάποιου μπορεί να είναι εμπόδιο, ιδιαίτερα εάν το άτομο έχει αποκομίσει αρνητικές εμπειρίες από τα παραδοσιακά εκπαιδευτικά συστήματα. Αυτά τα άτομα συχνά αποφεύγουν κάθε κατάσταση μάθησης, ώστε να αποφύγουν ταυτόχρονα αποτυχία και να προστατέψουν το συναίσθημα της αυτοαξίας. Εδώ είναι που οι εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες διαφέρουν σημαντικά από την παραδοσιακή μάθηση, έρχονται στο προσκήνιο. Μπορούν να βοηθήσουν στο να στοχαστεί κάποιος τις απόψεις του και να βρει μια νέα πρόσβαση στη μάθηση και νέα παρακίνηση να μάθει. Είναι προφανές ότι αυτά τα νέα κανάλια πρόσβασης στη μάθηση πρέπει να συνδεθούν με την ήδη υπάρχουσα ταυτότητα του μαθητευόμενου. Ένα ιδιαίτερα αρνητικό παράδειγμα της αποτυχίας να επιδειχθεί ενδιαφέρον για τις υπάρχουσες ταυτότητες, είναι ο τρόπος που οι ιθαγενείς αντιμετωπίζονταν στο παρελθόν Ως συμπέρασμα, η κοινωνική και πολιτισμική ταυτότητα είναι επίσης ένας πόρος μάθησης και μπορεί να γίνει ένα σημαντικό θεμέλιο για μια υγιή αίσθηση αυτοεκτίμησης, εάν αντιμετωπιστεί προσεκτικά και με σεβασμό ως μέρος του εκπαιδευτικού σεμιναρίου. 2.3 Εκπαιδευτικές προσεγγίσεις Όπως έχει ήδη αναφερθεί, υπάρχει ένας αριθμός εκπαιδευτικών προσεγγίσεων που προσφέρουν πολύτιμες τεχνικές για τους σκοπούς της εκπαιδευτικής μας κεντρικής ιδέας. Αυτές οι προσεγγίσεις είναι: Αυτορυθμιζόμενη μάθηση Παραγωγική μάθηση Συνεργατική μάθηση Εμπειρική μάθηση Οι προαναφερόμενες προσεγγίσεις θα παρουσιαστούν συνοπτικά παρακάτω. Για περισσότερη, σε βάθος ανάγνωση η ιστοσελίδα μας προσφέρει βιβλιογραφικές αναφορές και σχετικές σελίδες στο διαδίκτυο Αυτορυθμιζόμενη μάθηση Η ικανότητα για αυτορυθμιζόμενη μάθηση είναι ένα θεμελιακό προαπαιτούμενο για μια επιτυχή δια βίου μάθηση. Μόνο όταν ο μαθητευόμενος μπορεί ο ίδιος να εφαρμόσει όλα τα βήματα της μαθησιακής διαδικασίας αυτόνομα και ανεξάρτητα από δασκάλους και άλλα άτομα που έχουν αυτή τη δικαιοδοσία, τότε θα είναι ικανός να προσαρμόσει τα σχέδια και τις προσπάθειές του στις εναλλασσόμενες συνθήκες και εξελίξεις στη ζωή του. 15

16 Γιατί η αυτορυθμιζόμενη μάθηση είναι τόσο σημαντική; Έκρηξη γνώσης: Οι τεχνικές, επιστημονικές και κοινωνικές εξελίξεις τις τελευταίες δεκαετίες έχουν σαν αποτέλεσμα μία ιλιγγιώδη επέκταση και ταχεία απαρχαίωση της γνώσης. Αυτό έχει δώσει ώθηση σε μία διαρκή ανάγκη για περαιτέρω εκπαίδευση, στην οποία οι παραδοσιακές εκπαιδευτικές μέθοδοι και τα συστήματα αδυνατούν να ανταπεξέλθουν. Νέες πληροφορίες και τεχνολογία της επικοινωνίας: Χάρη συγκεκριμένα, στο Διαδίκτυο και τις παρουσιάσεις με πολυμέσα, ο μαθητευόμενος έχει πρόσβαση σε έναν τεράστιο πλούτο πληροφοριών και γνώσης. Αυτό καθιστά τη μάθηση ανεξάρτητη από χώρο και χρόνο. Για να μπορέσει να αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματα των νέων αυτών πόρων, ώστε να πετύχει καλύτερο αποτέλεσμα, η πρόκληση για τον μαθητευόμενο είναι να οργανώσει και να διαχειριστεί την πορεία μάθησης από μόνος του. Η αυτοδιαχειριζόμενη μάθηση σημαίνει ότι ο μαθητευόμενος σχεδιάζει και ελέγχει εξ ολοκλήρου από μόνος του την μαθησιακή του πορεία και δρα αυτόνομα στη λήψη των απαραίτητων αποφάσεων για τις ακόλουθες πλευρές της μάθησης. Στόχοι μάθησης (γιατί και για ποιο λόγο;) Περιεχόμενο μάθησης (τι; Ποιο περιεχόμενο;) Πόροι και υλικά (με τι;) Μέθοδοι μάθησης και στρατηγικές (πως;) Χρόνος (πότε και για πόσο χρόνο;) Ανασκόπηση (επίτευξη του στόχου και πιθανή τροποποίηση της μαθησιακής στρατηγικής) Υπάρχουν 4 σημαντικά συστατικά που πρέπει κάποιος να λάβει υπ όψιν: Παρακίνηση (Εγγενής παρακίνηση, προσδοκίες αυτο-αποτελεσματικότητας, βούληση) Γνώση (στρατηγικές μάθησης, εφαρμογής και μεταφοράς γνώσης, ανασκόπηση και τροποποίηση της μαθησιακής πορείας) Χρήση υπαρχόντων πόρων Αλληλεπίδραση (κοινωνικοί πόροι) Η αυτορυθμιζόμενη μάθηση είναι ένα σημαντικό βήμα στην ενδυνάμωση. Δίνεται η δυνατότητα στον μαθητευόμενο να οργανώσει τον εαυτό του και να υπερασπιστεί τα δικαιώματα και τα ενδιαφέροντά του Παραγωγική Μάθηση Η παραγωγική μάθηση είναι ένας νέος τύπος μάθησης, ο οποίος προοδευτικά αντικαθιστά τις παραδοσιακές πρακτικές. Η βασική αρχή είναι ότι η μάθηση αποκτάται μέσα από την εμπειρία σε συνθήκες πραγματικές. Αυτό δημιουργεί την άμεση σχέση ανάμεσα στη διαδικασία μάθησης και τη ζωή που ο μαθητευόμενος στην πραγματικότητα ζει, στην οποία δίνει έμφαση και νόημα. Ο μαθητευόμενος αναπτύσσει μία αναδρομική κατανόηση των διαδικασιών από την πρακτική του εμπειρία και καθίσταται ικανός να κτίσει πάνω σ αυτή, για να βελτιώσει στο μέλλον αυτό που κάνει. Για έναν αριθμό μαθητευόμενων, αυτή η μορφή μάθησης είναι αξιοσημείωτα πιο εύκολο να γίνει κατανοητή απ ό,τι οι αφηρημένες και θεωρητικές γνώσεις. Ταυτόχρονα, ο μαθητευόμενος βιώνει την εμπειρία του να είναι ικανός να κάνει χρήση των ικανοτήτων του, για να κάνει κάτι διαφορετικό και να πετύχει κάτι, το οποίο βιώνει με τις δικές του δυνάμεις και πόρους. Αυτό εγείρει εσωτερική παρακίνηση για μάθηση και ενισχύει την προσδοκία για αυτο-αποτελεσματικότητα. Επίσης, κάποιος αναγνωρίζει τις αδυναμίες του και εντείνει την προσπάθεια να τις βελτιώσει. 16

Προϋποθέσεις για εκπαιδευτικές πολιτικές που αφορούν την ενδυνάμωση κοινωνικά μειoνεκτούντων ατόμων. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ Πρόγραμμα PRO-SKILLS www.pro-skills.

Προϋποθέσεις για εκπαιδευτικές πολιτικές που αφορούν την ενδυνάμωση κοινωνικά μειoνεκτούντων ατόμων. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ Πρόγραμμα PRO-SKILLS www.pro-skills. Προϋποθέσεις για εκπαιδευτικές πολιτικές που αφορούν την ενδυνάμωση κοινωνικά μειoνεκτούντων ατόμων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ Πρόγραμμα PRO-SKILLS www.pro-skills.eu ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο αριθμός των ατόμων που προέρχονται από «δύσκολο»

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε θέματα που σχετίζονται με εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Οικογένεια & επιλογή σταδιοδρομίας {1} Αναπαραγωγή του σχεδίου οικογενειακής

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Η σύγχρονη αγορά εργασίας Η αγορά εργασίας μεταβάλλεται και διευρύνεται Η εργασία οργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων»

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας Κοδριγκτώνος 12, 210 8203573, 210 8203 803 http://este.dmst.aueb.gr/ «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η προώθηση της

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση αναγκών & Κοινωνικός Σχεδιασμός. Μάθημα 2 ο Κοινωνικός Σχεδιασμός. Κούτρα Κλειώ Κοινωνική Λειτουργός PhD, MPH

Εκτίμηση αναγκών & Κοινωνικός Σχεδιασμός. Μάθημα 2 ο Κοινωνικός Σχεδιασμός. Κούτρα Κλειώ Κοινωνική Λειτουργός PhD, MPH Εκτίμηση αναγκών & Κοινωνικός Σχεδιασμός Μάθημα 2 ο Κοινωνικός Σχεδιασμός Κούτρα Κλειώ Κοινωνική Λειτουργός PhD, MPH kkoutra@staff.teicrete.gr 1 Κοινωνικός Σχεδιασμός 2 Κοινωνικός Σχεδιασμός Αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Τι είναι η «Εκπαιδευτική Τεχνολογία» (1) Εκπαιδευτική Τεχνολογία είναι «η εφαρμογή τεχνολογικών διαδικασιών και εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ

Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ Το Έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικά Εργαστήρια του προγράμματος Εφόδια Για Δράση Βαδίζω Μπροστά!

Βιωματικά Εργαστήρια του προγράμματος Εφόδια Για Δράση Βαδίζω Μπροστά! Βιωματικά Εργαστήρια του προγράμματος Εφόδια Για Δράση Βαδίζω Μπροστά! A. Σκοπός Προγράμματος Η Διεύθυνση του Ενιαίου Λυκείου Β επέλεξε να υλοποιήσει το πρόγραμμα Εφόδια Για Δράση Βαδίζω Μπροστά! με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ)

Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ) Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ) Επαγγελματική κοινότητα Μάθησης (ΕΚΜ) Professional learning community (PLC) Μια συνεχής διαδικασία στην οποία οι εκπαιδευτικοί εργάζονται από κοινού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

H Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙΝ

H Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙΝ H Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙΝ Νοέμβριος 2016 Απαρχές των Ομάδων Μαθησιακοί Στόχοι Τα κύρια στάδια διαμόρφωσης της ομάδας Ποιες είναι οι επιπτώσεις των σταδίων διαμόρφωσης της ομάδας Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE Eισαγωγή Για σκεφτείτε το: ένα άτομο κάτω των δεκαοκτώ ετών κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ζήσει ποτέ χωρίς ίντερνετ. Επιπλέον, σε όλο και πιο πολλά μέρη της υφηλίου, τα περισσότερα παιδιά κάτω των δέκα

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

(Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 11Μαίου 2010 στην 120 η Συνεδρία)

(Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 11Μαίου 2010 στην 120 η Συνεδρία) Σύσταση CM/Rec(2010)7 Της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη-μέλη για το Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Παιδεία της Δημοκρατίας και την Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Υιοθετήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013 Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ Αθήνα, 24/1/2013 Κοινή Έρευνα των Ινστιτούτων της ΓΣΕΒΕΕ και της ΓΣΕΕ σχετικά με τα κίνητρα και τα εμπόδια συμμετοχής των ενηλίκων στη διά βίου μάθηση. Το Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό πλαίσιο έργου ESTEP

Eπιμορφωτικό πλαίσιο έργου ESTEP Eπιμορφωτικό πλαίσιο έργου ESTEP Ενίσχυση της αποτελεσματικής συμμετοχής των γονέων μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης Birmingham City University 1. Εισαγωγή Το E-STEP στοχεύει στην ανάπτυξη, την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Fiche N /File Nr 6: COM-Part - p. 1

Fiche N /File Nr 6: COM-Part - p. 1 Πρόγραμμα Τομεακό Πρόγραμμα Κατηγορία Δράσης Δράση Στόχοι και περιγραφή της δράσης ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ COMENIUS ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ Πολυμερείς Σχολικές Συμπράξεις COMENIUS Οι Πολυμερείς Σχολικές συμπράξεις Comenius

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN Module 5: Μαθησιακή Συµβουλευτική Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία του Προγράμματος Pro-Skills

Η φιλοσοφία του Προγράμματος Pro-Skills Η φιλοσοφία του Προγράμματος Pro-Skills Η εκπαίδευση ενηλίκων είναι βασισμένη στην «πεποίθηση ότι οι άνθρωποι μπορούν να πάρουν την ζωή στα χέρια τους, μπορούν να κάνουν αλλαγές και δεν είναι ανήμποροι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 6: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές πρακτικές: Συνεργασία μεταξύ γενικών και ειδικών παιδαγωγών

Συνεργατικές πρακτικές: Συνεργασία μεταξύ γενικών και ειδικών παιδαγωγών Συνεργατικές πρακτικές: Συνεργασία μεταξύ γενικών και ειδικών παιδαγωγών Αναστασία Βλάχου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Γιατί η συνεργασία είναι αναγκαία;

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Ορισμοί Ο διδάσκων δεν αρκεί να κάνει μάθημα, αλλά και να διασφαλίζει ότι πετυχαίνει το επιθυμητό αποτέλεσμα της μάθησης Η εκτίμηση της μάθησης αναφέρεται στην ανατροφοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα