Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α"

Transcript

1 Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης. Μέρος Α Θεραπευτική Καραμπίδου Κ. Καλαποθάκου Κ. Αυγερινού Γ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Α Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, Νοσ. Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Η συνεχής πρόοδος στην κατανόηση των παθογενετικών μηχανισμών ποικίλων φλεγμονωδών και αυτοάνοσων νοσημάτων σε συνδυασμό με την εφαρμογή καινοτόμων βιοτεχνολογικών διεργασιών οδήγησε στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων όπως oι αναστολείς νέκρωσης του όγκου-α (TNFα inhibitors) (ινφλιξιμάμπη, ανταλιμουμάμπη και ετανερσέπτη) με αποτέλεσμα την διεύρυνση της κλασικής θεραπευτικής προσέγγισης των νοσημάτων αυτών. Εκτός από την επίσημη εγκεκριμένη χορήγησή τους στην ψωρίαση και την ψωριασική αρθρίτιδα έχουν χρησιμοποιηθεί ανεπίσημα και σε άλλες φ- λεγμονώδεις δερματοπάθειες με ποικίλου βαθμού αποτελεσματικότητα όπως προκύπτει από την ανασκόπηση της πρόσφατης βιβλιογραφίας. Tumour Necrosis Alpha Inhibitors: Innovative Therapeutic Interventions Apart from Psoriasis. Part I Karambidou K., Kalapothakou K., Avgerinou G., Stavropoulos P.G. Summa ry The ongoing progress in the knowledge of the pathogenic mechanisms of various inflammatory or immune-mediated skin diseases and the availability of innovative biotechnological approaches have lead to the development of new drugs like TNF-alpha inhibitors (infliximab, adalimumab and etanercept) which add to conventional treatments. Besides their approved use in psoriasis and psoriatic arthritis there has been a lot of recent literature to support their off-label use and varying degree of efficacy in many skin inflammatory diseases. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Ινφλιξιμάμπη, ανταλιμουμάμπη, ετανερσέπτη, μη εγκεκριμένες θεραπείες, εφαρμογές, φλεγμονώδεις δερματοπάθειες. KEY WORDS Infliximab, adalimumab, etanercept, off-label use, skin inflammatory diseases. Ο παράγοντας νέκρωσης του όγκoυ (TNF-α) είναι μια φλεγμονώδης κυτταροκίνη που παράγεται από πολλά ανοσοδραστικά κύτταρα όπως μακροφάγα, μονοκύτταρα, λεμφοκύτταρα, δενδριτικά κύτταρα και ουδετερόφιλα, αλλά και ιστικά κύτταρα, όπως επιδερμιδικά κύτταρα. Έχει αποδειχθεί ότι προάγει τη φ- λεγμονή μέσω της απελευθέρωσης προφλεγμονωδών κυτταροκινών, όπως η ιντερλευκίνη 1, 6, 8 (IL-1, IL-6 και IL-8) αλλά και μέσω της αυξημένης έκφρασης μορίων προσκόλλησης των ενδοθηλιακών κυττάρων, που οδηγεί σε εξαγγείωση των λευκοκυττάρων. 1-2 Θεωρητικά, ο αποκλεισμός του TNF-α μπορεί να επηρεάσει την εξέλιξη μιας ευρείας ποικιλίας φλεγμονωδών παθήσεων. Προς το παρόν, τρεις TNF-α αν- Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 22: , 2011

2 24 Κ. Καραμπίδου, Κ. Καλαποθάκου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος ταγωνιστές είναι διαθέσιμοι και έχουν πάρει έγκριση για την ψωρίαση και την ψωριασική αρθρίτιδα: infliximab (ινφλιξιμάμπη), etanercept (ετανερσέπτη) και adalimumab (ανταλιμουμάμπη). Υπάρχουν όμως πολλαπλές ανακοινώσεις τα τελευταία χρόνια σχετικά με τη μη επίσημα εγκεκριμένη χρήση των παραγόντων αυτών σε διάφορες φλεγμονώδεις δερματοπάθειες. Σ αυτήν την ανασκόπηση αναφέρονται οι πιο πρόσφατες απόψεις για την επιτυχή χρήσης τους σε φλεγμονώδεις δερματικές νόσους, εκτός της ψωρίασης. ΙΝΦΛΙΞΙΜΑΜΠΗ (REMICADE) Το infliximab είναι ένα χιμαιρικό IgG1 αντίσωμα έναντι του TNF-α, αποτελούμενο από το Fc τμήμα της ανθρώπινης ανοσοσφαιρίνης IgG και το Fab τμήμα μυός, το οποίο συνδέεται με διαλυτό, αλλά και μεμβρανικό TNF-α εμποδίζοντας την σύνδεσή του με τον υποδοχέα του. Ενεργοποιεί, επίσης το συμπλήρωμα, προκαλώντας απόπτωση των κυττάρων που εκφράζουν TNF στην επιφάνειά τους. 3 Έχει εγκριθεί από το FDA για τη θεραπεία της ψωρίασης, ψωριασικής αρθρίτιδας, νόσου του Crohn συνοδευόμενη με ανάπτυξη συριγγίων, ρευματοειδούς αρθρίτιδας, ελκώδους κολίτιδας και αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας. Αντενδείκνυται σε ασθενείς με υπερευαισθησία σε πρωτεΐνη ποντικού και πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς με κακοήθεια, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια και πολλαπλή σκλήρυνση. 4 Η πιο συνηθισμένη ανεπιθύμητη ενέργεια είναι οι αντιδράσεις κατά την έγχυση, που συμβαίνουν στο 16% των ασθενών, και σχετίζονται με την ύπαρξη αντιχιμαιρικών αντισωμάτων. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, ρίγος, κνίδωση, προκάρδιο άλγος, υπόταση ή υπέρταση και δύσπνοια. Ο κίνδυνος εμφάνισής τους μειώνεται με την ταυτόχρονη χορήγηση μεθοτρεξάτης, αζαθειοπρίνης ή κορτικοστεροειδών, που εμποδίζουν τη δημιουργία αντισωμάτων. 5 Λοιμώξεις (πνευμονία), καθώς και ευκαιριακές λοιμώξεις (ιστοπλάσμωση), έχουν αναφερθεί, ενώ εξαιτίας της ι- κανότητάς του να αναστέλλει το σχηματισμό κοκκιωμάτων θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για ενεργό μυκοβακτηριδιακή λοίμωξη ή επαναδραστηριοποίηση αντίστοιχης λανθάνουσας. Για το λόγο αυτό, η διενέργεια φυματινοαντίδρασης (Μantoux), θεωρείται απαραίτητη πριν την έναρξη της θεραπείας, ό- πως και η ακτινογραφία θώρακος. Υπάρχουν ενδείξεις αυξημένου κινδύνου για ανάπτυξη λεμφοϋπερπλαστικών παθήσεων και κακοηθειών καθώς επίσης, και για εμφάνιση ή αναζωπύρωση πολλαπλής σκλήρυνσης. 6 Αντιπυρηνικά και αντι-dna αντισώματα και συμπτώματα φαρμακευτικού ερυθηματώδους λύκου έχουν αναφερθεί κατά τη θεραπεία με infliximab, τα οποία υποχωρούν μετά τη διακοπή του, ενώ έχει παρατηρηθεί επίσης, και «παράδοξη» ε- πανεμφάνιση ψωρίασης, αγγειίτιδα μικρών αγγείων καθώς και διάμεση κοκκιωματώδης δερματίτιδα. 7 Το infliximab ανήκει στην κατηγορία φαρμάκων Β όσον αφορά την ασφαλή χορήγηση στην κύηση. ΕΤΑΝΕΡΣΕΠΤΗ (ENBREL) Η ετανερσέπτη είναι μια πρωτεΐνη-υποδοχέας σύντηξης, αποτελούμενη από το εξωκυττάριο τμήμα του υποδοχέα TNF-α και το Fc τμήμα της ανθρώπινης IgG ανοσοσφαιρίνης, που συνδέεται και αναστέλλει τον διαλυτό και, σε μικρότερο βαθμό, τον μεμβρανικό TNF-α. Διαθέτει δυο ρ75 θέσεις πρόσδεσης, που του προσδίδουν μεγαλύτερη χημική συγγένεια για τον TNF-α συγκριτικά με το φυσικό υποδοχέα. Δεν ενεργοποιεί το συμπλήρωμα και δεν προκαλεί απόπτωση των Τ λεμφοκυττάρων. 8 Χορηγείται υποδορίως με αυτοχορηγούμενες ενέσεις σε δόση 25 mg δυο φορές την εβδομάδα στην ρευματοειδή αρθρίτιδα, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και ψωριασική αρθρίτιδα, ή σε δόση 50 mg δυο φορές εβδομαδιαίως για τρεις μήνες με επακόλουθη μείωση της δόσης σε 50 mg εβδομαδιαίως στην ψωρίαση. 9 Αντενδείκνυται σε ασθενείς με επιβεβαιωμένη υπερευαισθησία στο φάρμακο, ενώ πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς με ενεργό ή λανθάνουσα μυκοβακτηριδιακή λοίμωξη (φυματίωση), κακοήθεια, πολλαπλή σκλήρυνση και μη ελεγχόμενη καρδιακή νόσο. Οι αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης ήταν οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες κατά τις αρχικές κλινικές δοκιμές, σε ποσοστό 40% των ασθενών, ενώ διαπιστώθηκε επίσης και αυξημένη συχνότητα λοιμώξεων του α- νωτέρου αναπνευστικού. Οι απόψεις είναι αντικρουόμενες σχετικά με την εμφάνιση κακοήθειας και ι- διαίτερα λεμφωμάτων. Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης αντιπυρηνικών αντισωμάτων, με μικρό αριθμό ασθενών να εμφανίζουν και συμπτώματα φαρμακευτικού ερυθηματώδους λύκου, τα οποία είναι αναστρέψιμα μετά τη διακοπή χορήγησης του παράγοντα. 10 Αντισώματα έναντι της εταναρσέπτης έχουν βρεθεί σε ποσοστό μικρότερο του 10%, και συνήθως δε σχετίζονται με μείωση της δραστικότητας του φαρμάκου. Η ετανερσέπτη ανήκει στην κατηγορία φαρμάκων Β σε ό,τι αφορά την κύηση. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

3 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ. ΜΕΡΟΣ Α 25 ΑΝΤΑΛΙΜΟΥΜΑΜΠΗ (HUMIRA) Η ανταλιμουμάμπη είναι ένα ανθρώπινο ανασυνδυασμένο IgG1 μονοκλωνικό αντίσωμα έναντι του ανθρώπινου TNF-α. Συνδέεται με τον διαλυτό και τον μεμβρανικό TNF-α, προκαλώντας απόπτωση των κυττάρων που εκφράζουν στην επιφάνειά τους TNF. 11 Όπως και το infliximab, ενεργοποιεί το συμπλήρωμα και προκαλεί λύση των κυττάρων που εκφράζουν στην επιφάνειά τους TNF-α. Έχει εγκριθεί αρχικά για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και εν συνεχεία για την ψωριασική αρθρίτιδα, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και νόσο του Crohn. Χορηγείται σε δόση 40 mg υποδορίως ή ενδοφλεβίως κάθε δεύτερη εβδομάδα. Αρχική δόση εφόδου 80 mg χορηγείται για την ταχύτερη εμφάνιση ανταπόκρισης. Αντενδείκνυται σε ασθενείς με γνωστή υπερευαισθησία στο φάρμακο και πρέπει να αποφεύγεται σε όσους εμφανίζουν ενεργό λοίμωξη, κακοήθεια, πολλαπλή σκλήρυνση ή συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, 12 ενώ δε θα πρέπει να χορηγούνται εμβόλια με ζώντες εξασθενημένους μικροοργανισμούς σε ασθενείς που λαμβάνουν ανταλιμουμάμπη, όπως ισχύει και για τους υπόλοιπους αντι-tnfα παράγοντες. Η διενέργεια φυματινοαντίδρασης (Μantoux) πριν την έναρξη της θεραπείας είναι απαραίτητη για τον αποκλεισμό μυκοβακτηριδιακής λοίμωξης (φυματίωση). Οι αντιδράσεις στο σημείο ένεσης είναι σύμφωνα με κλινικές δοκιμές οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες σε ποσοστό 20% των ασθενών. Σε κλινικές μελέτες για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, αντισώματα έναντι του adalimumab βρέθηκαν στο 12% των ασθενών που ελάμβαναν τον παράγοντα ως μονοθεραπεία και στο 1% των ασθενών που ελάμβαναν ταυτόχρονα μεθοτρεξάτη. Αντιπυρηνικά αντισώματα ανευρίσκονται σε α- υξημένους τίτλους σε ασθενείς υπό θεραπεία με adalimumab, με κάποιους ασθενείς να εμφανίζουν συμπτωματολογία συστηματικού ερυθηματώδη λύκου. Εμφάνιση ψωρίασης και αγγειίτιδας μικρών αγγείων έχει αναφερθεί επίσης. 13 Το adalimumab ανήκει στην κατηγορία Β όσο αφορά την εγκυμοσύνη. ΜΗ ΕΠΙΣΗΜΑ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ TNF-Α ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ Σαρκοείδωση Η Σαρκοείδωση είναι μια ιδιοπαθής, συστηματική, κοκκιωματώδης νόσος, που προσβάλει τους πνεύμονες, το δέρμα, τα οστά και άλλα όργανα. Ο TNF-α φαίνεται πως παίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου. Στην πνευμονική σαρκοείδωση, ο TNF-α που παράγεται σε αυξημένα ποσά από τα κυψελιδικά μακροφάγα, συμμετέχει στη δημιουργία κοκκιωμάτων. Γενετικοί πολυμορφισμοί στον υποκινητή (promoter) του ΤΝF-α σχετίζονται με κλινικές μορφές της νόσου. Έχουν αναφερθεί πάνω από 35 περιπτώσεις σαρκοείδωσης που αντιμετωπίστηκαν με infliximab και περιλαμβάνουν δερματικές, πνευμονικές, ηπατικές και γαστρεντερικές μορφές. 14 Οι Meyrle και συν. 15 αναφέρουν χρήση του infliximab στη σαρκοείδωση. Η δόση του infliximab ήταν 3-5 mg/kg με εγχύσεις αρχικά στις εβδομάδες 0, 2 και 6 και εν συνεχεία κάθε 4-8 εβδομάδες. Βελτίωση παρατηρήθηκε μετά τη δεύτερη με τρίτη έγχυση και σε πολλούς ασθενείς μειώθηκε σημαντικά η απαιτούμενη δόση των κορτικοστεροειδών. 15 Οι Utz και συν. 16 χρησιμοποίησαν etanercept για την αντιμετώπιση 17 ασθενών με πνευμονική σαρκοείδωση, με επιτυχή αποτελέσματα σε 5 από τους 17. Οι Khanna και συν. 17 ανέφεραν μια ασθενή με χειμετλώδη λύκο και αρθρίτιδα που αντιμετωπίστηκε με etanercept σε δόση 25 mg 2 φορές την εβδομάδα και παρουσίασε βελτίωση τόσο από το δέρμα όσο και από τις αρθρώσεις μετά από 2 μήνες. Στην ασθενή αυτή, η ταυτόχρονη χορήγηση πρεδνιζόνης και υδροξυχλωροκίνης διεκόπη εντός 3 μηνών. Πλήρης ύφεση της νόσου διατηρήθηκε για 18 μήνες με θεραπευτικό σχήμα etanercept 25 mg 2 φορές την εβδομάδα και μεθοτρεξάτης (ΜΤΧ) 5 mg εβδομαδιαίως. Οι Phillips και συν. 18 ανέφεραν επιτυχή θεραπεία δερματικής σαρκοείδωσης με προσθήκη adalimumab 40 mg/εβδομάδα στην αρχική θεραπεία με υδροξυχλωροκίνη και πρεδνιζόνη. Ύφεση παρατηρήθηκε μετά από 9 εβδομάδες θεραπείας. Οι Heffernan και συν. 19 ανέφεραν μια περίπτωση δερματικής σαρκοείδωσης, ανθεκτικής στη θεραπεία με υδροξυχλωροκίνη και πρεδνιζόνη, η οποία παρουσίασε θεαματική βελτίωση μετά την προσθήκη adalimumab 40 mg/ εβδομάδα με σαφή κλινική βελτίωση στις 5 ε- βδομάδες που συνεχίζουν στις 10 εβδομάδες. Δακτυλιοειδές κοκκίωμα Το Δακτυλιοειδές Κοκκίωμα (ΔΚ) είναι μια συχνή δερματοπάθεια που προσβάλει το χόριο και τον υποδόριο ιστό. Αν και συνήθως υποχωρεί αυτόματα και χωρίς υπολειμματικές βλάβες, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η νόσος οδηγεί σε απώλεια ελαστικού ιστού και ατροφικές ουλές. Μολονότι η αιτιολογία του είναι άγνωστη, έχουν ενοχοποιηθεί για Ôüìïò 22, Ôåý ïò 1, Iανουάριος - Μάρτιος 2011

4 26 Κ. Καραμπίδου, Κ. Καλαποθάκου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος την εμφάνισή του παράγοντες όπως το τραύμα, η έ- κθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, δήγματα εντόμων κ.α. Πρόκειται μάλλον για μια επιβραδυνόμενη αντίδραση υπερευαισθησίας σε άγνωστο αντιγόνο, η ο- ποία μέσω της Th1 λεμφοκυτταρικής απάντησης και της παραγωγής ιντερφερόνης-γ (IFN-γ) προκαλεί α- ποδόμηση της θεμέλιας ουσίας. Υπάρχουν πολλοί τύποι ΔΚ που περιλαμβάνουν το εντοπισμένο, γενικευμένο, κηλιδώδες, το υποδόριο, το διατιτραίνον καθώς επίσης και το ΔΚ σχετιζόμενο με HIV ή κακοήθεια. Αυτόματη ύφεση συμβαίνει μέσα σε 2 χρόνια στο 50% των περιπτώσεων, με αυξημένο όμως ποσοστό υποτροπής (40%). Έχει αναφερθεί από αρκετούς ασθενείς αυτόματη υποχώρηση μετά τη διενέργεια βιοψίας δέρματος. Επειδή το ΔΚ είναι συνήθως ασυμπτωματικό, δεν είναι απαραίτητη τις περισσότερες φορές κάποια θεραπευτική παρέμβαση. Ωστόσο, η αντιμετώπιση των γενικευμένων μορφών αποτελεί θεραπευτική πρόκληση. Η χρήση ανταγωνιστών TNF-α αναφέρεται στη βιβλιογραφία, παρόλο που δεν υπάρχουν ελεγχόμενες, τυχαιοποιημένες, διπλές-τυφλές, με εικονικό φάρμακο μελέτες. Σε μια περίπτωση χρησιμοποιήθηκε infliximab για την αντιμετώπιση διάσπαρτου ΔΚ, ανθεκτικού σε προηγούμενες θεραπείες. Ο ασθενής έλαβε τον παράγοντα σε δόση 5 mg/kg ενδοφλεβίως στις εβδομάδες 0, 2 και 6 και εν συνεχεία κάθε 4 εβδομάδες για άλλους 4 μήνες. Σημαντική βελτίωση παρατηρήθηκε την εβδομάδα 2, ενώ μέχρι την 6η εβδομάδα οι περισσότερες βλάβες είχαν υποχωρήσει. Ο ασθενής παρέμεινε ελεύθερος νόσου για 1 έτος. 20 Έχει ανακοινωθεί μια περίπτωση χρήσης etanercept για την αντιμετώπιση διάσπαρτου ΔΚ. 21 Η δόση χορήγησης ή- ταν 50 mg 2 φορές την εβδομάδα για 12 μήνες. Μετά από 12 εβδομάδες σχεδόν όλες οι βλάβες είχαν υποχωρήσει καταλείποντας ερύθημα, ενώ η ύφεση διατηρήθηκε για 12 εβδομάδες μετά τη διακοπή της θεραπείας. Λιποειδική νεκροβίωση Η Λιποειδική Νεκροβίωση (ΛΝ) χαρακτηρίζεται από σταθερές, εμβυθισμένες, κιτρινωπές, κυματοειδείς πλάκες, που ξεκινούν σαν ερυθηματώδεις βλατίδες και εξελίσσονται σε βλάβες τύπου σκληροδερμίας (morphea). 60% των ασθενών πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη, ενώ 20% εμφανίζουν μειωμένη ανοχή στην γλυκόζη ή έχουν θετικό οικογενειακό ι- στορικό σακχαρώδους διαβήτη. Θεωρείται ότι η βασική αιτία της μεταβολής της δομής του κολλαγόνου που παρατηρείται στην ΛΝ οφείλεται σε ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη αγγειακή νόσο, ενώ και οι μικραγγειοπαθητικές αγγειακές αλλοιώσεις ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη πιθανόν να συμμετέχουν στην εκφύλιση του κολλαγόνου και τη φλεγμονή του χορίου. 22 Δεν υπάρχουν διπλές-τυφλές, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο μελέτες για την εκτίμηση της α- ποτελεσματικότητας της θεραπείας. Θεραπεία εκλογής είναι τα τοπικά κορτικοστεροειδή. Έχουν ανακοινωθεί λίγες περιπτώσεις αντιμετώπισης της ΛΝ με βιολογικούς παράγοντες. Ο TNF-α συμβάλει στο σχηματισμό κοκκιωμάτων και οι αναστολείς της δράσης του δρουν σ αυτή τη διαδικασία. Οι Cummins και συν. 23 ανακοίνωσαν μια περίπτωση ασθενούς με γενικευμένη ΛΝ, ανθεκτική στη θεραπεία με δαψόνη και πρεδνιζόνη, ο οποίος αντιμετωπίστηκε χειρουργικά με μερικού πάχους αυτόλογο μόσχευμα, ακολουθούμενη από χορήγηση πρεδνιζόνης 0,5 mg/ kg/ημέρα και etanercept 25 mg 2 φορές την εβδομάδα, που άρχισε 6 μέρες μετά τη χειρουργική ε- πέμβαση. Η διάρκεια χορήγησης ήταν 16 μήνες για το etanercept και 12 μήνες για την πρεδνιζόνη. Οι βλάβες υποχώρησαν και ο ασθενής παρέμενε ελεύθερος νόσου μετά από 2 χρόνια. Μια άλλη ασθενής με μονήρη πλάκα ΛΝ ανθεκτική στη θεραπεία αντιμετωπίστηκε με ενδοβλαβική διήθηση 25 mg etanercept ανά εβδομάδα. Οι διηθήσεις έγιναν στο χόριο, σε απόσταση 1 cm μεταξύ τους και σε όλη την έκταση της βλάβης. Βελτίωση παρατηρήθηκε αρχικά μετά από 1 μήνα θεραπείας και συνεχίστηκε για τους επόμενους 8 μήνες. 24 Μια τρίτη περίπτωση ασθενούς με μονήρη, εξελκωμένη πλάκα ΛΝ, ανθεκτική σε προγενέστερες θεραπείες, αντιμετωπίστηκε με infliximab 5 mg/kg. Βελτίωση παρατηρήθηκε μετά τη δεύτερη έγχυση και, παρόλο που η θεραπεία διεκόπη λόγω εμφάνισης φυματίωσης, ο ασθενής συνέχισε να βελτιώνεται κλινικά. 25 Γαγγραινώδες πυόδερμα Το Γαγγραινώδες Πυόδερμα (ΓΠ) είναι μια σπάνια, υποτροπιάζουσα, ελκωτική νόσος, που δεν είναι βέβαια «ούτε λοιμώδης ούτε γαγγραινώδης». Υπάρχουν 4 κλινικές μορφές: ελκωτική, πομφολυγώδης, φλυκταινώδης και επιφανειακή. Αρχίζει σαν μια φλύκταινα σε ερυθηματώδη βάση ή σαν ερυθρό οζίδιο και εξελίσσεται σε έλκος με νεκρωτικά, υποσκαμμένα χείλη. Ιστολογικά, στις πρώιμες βλάβες παρατηρείται ουδετεροφιλική αγγειακή αντίδραση με εντόπιση κυρίως γύρω από τον τριχοσμηγματογόνο θύλακο, ενώ στις μη θεραπευθείσες βλάβες παρατηρείται ουδετεροφιλική διήθηση με λευκοκυτταροκ- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

5 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ. ΜΕΡΟΣ Α 27 λασία. Αν και η αιτιολογία του είναι άγνωστη, θεωρείται ότι οφείλεται σε ανοσολογική διαταραχή, λόγω της συσχέτισής του με συστηματικές αυτοάνοσες παθήσεις. 26 Περίπου 50% των ασθενών με ΓΠ πάσχουν από κάποιο αυτοάνοσο νόσημα, κυρίως από φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, ελκώδη κολίτιδα και νόσο του Crohn. Άλλες σχετιζόμενες παθήσεις είναι η οξεία και χρόνια μυελογενής λευχαιμία, το πολλαπλούν μυέλωμα, η μονοκλωνική ΙgΑ γαμμαπάθεια, η «αληθής» πολυκυτταραιμία, η χρόνια ενεργός ηπατίτιδα Β, η ηπατίτιδα C, η HIV λοίμωξη, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η κύηση και η αρτηρίτιδα Takayasu. 27 Η θεραπεία εξαρτάται από τον αριθμό, το μέγεθος, την έκταση των βλαβών και από τις συνυπάρχουσες παθήσεις. Στόχος της θεραπείας είναι η μείωση της τοπικής φλεγμονώδους αντίδρασης και η αντιμετώπιση της υποκείμενης πάθησης. Θεραπευτικά, πρώτης γραμμής θεωρούνται τα τοπικά κορτικοστεροειδή ή συνδυασμός συστηματικής και τοπικής θεραπείας. Οι αντι-tnfα παράγοντες έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στη θεραπεία του ΓΠ, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που σχετίζεται με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Το δοσολογικό σχήμα για το infliximab είναι 5 mg/kg ενδοφλέβια στις εβδομάδες 0, 2 και Για το adalimumab είναι 80 mg υποδορίως ως αρχική δόση και στη συνέχεια 40 mg κάθε εβδομάδα ή κάθε δεύτερη εβδομάδα, ενώ για το etanercept είναι mg υποδόρια την ε- βδομάδα, χορηγούμενο σε μία ή δυο δόσεις. Στη μεγαλύτερη σειρά ασθενών με ΓΠ και φλεγμονώδη νόσο του εντέρου που αντιμετωπίστηκαν με infliximab (13 ασθενείς), οι 3 παρουσίασαν πλήρη ανταπόκριση μετά την δόση εφόδου, ενώ στους 10 απαιτήθηκε θεραπεία συντήρησης με εγχύσεις infliximab κάθε 4-12 εβδομάδες. Σε όλους τους ασθενείς κατέστη δυνατή η διακοπή των κορτικοστεροειδών ενώ στους 11 από τους 13 κρίθηκε απαραίτητη η συνέχιση α- ζαθειοπρίνης και 6-μερκαπτοπουρίνης28. Οι Ljung και συν. 29 ανακοίνωσαν την περίπτωση 8 ασθενών με ΓΠ και νόσο του Crohn, που αντιμετωπίστηκαν με infliximab, από τους οποίους 3 ασθενείς εμφάνισαν πλήρη ύφεση και 2 μερική. Οι περισσότεροι ασθενείς ανέφεραν βελτίωση μετά την πρώτη έγχυση και πλήρη ύφεση μέσα σε 3 μήνες. 30 Οι Kaufman και συν. 31 σε μια προοπτική μελέτη για τις εξωεντερικές εκδηλώσεις της νόσου του Crohn, χορήγησαν infliximab σε 4 ασθενείς με ΓΠ. Η μέση διάρκεια του ΓΠ ήταν 5,5 έτη. Σε όλους τους ασθενείς υπήρξε μερική ή πλήρης υποχώρηση των βλαβών μετά από 2-4 εγχύσεις ενώ δεν παρατηρήθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι McGowan και συν. 32 ανακοίνωσαν μια περίπτωση ασθενούς με ΓΠ μη σχετιζόμενου με φ- λεγμονώδη νόσο του εντέρου που αντιμετωπίστηκε με etanercept. Η ασθενής παρουσίαζε συνεχιζόμενη επιδείνωση παρά τη θεραπεία με συστηματικά κορτικοστεροειδή. Χορηγήθηκε etanercept 25 mg 2 φορές την εβδομάδα και πρεδνιζόνη 30 mg/d από του στόματος. Μετά από 1 μήνα παρατηρήθηκε πλήρης ύφεση. Ωστόσο, όταν η πρεδνιζόνη μειώθηκε στα 2,5 mg/ημέρα παρουσιάστηκε υποτροπή. Χορηγήθηκε υδροκορτιζόνη ενδομυϊκά ενώ αυξήθηκε η πρεδνιζόνη στα 60 mg/ημέρα και το etanercept στα 100 mg την εβδομάδα με ταχεία υποχώρηση των βλαβών. Η ασθενής παρέμεινε ελεύθερη νόσου για 4 μήνες υπό αγωγή με etanercept και μικρή δόση πρεδνιζόνης (5 mg/ημέρα). Οι Goldenberg & Jorizzo 33 καθώς και οι Pastor και συν. 34 έχουν ανακοινώσει περιπτώσεις επιτυχούς θεραπείας ΓΠ με etanercept. Σύνδρομο Sweet Το σύνδρομο Sweet ή Οξεία Εμπύρετος Ουδετεροφιλική δερματοπάθεια είναι μια ασυνήθης πάθηση με άγνωστη παθογένεια. Έχει προταθεί ότι πρόκειται για μια αντίδραση υπερευαισθησίας λόγω συσχέτισής της με λοιμώξεις, αυτοάνοσες παθήσεις, φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου και κακοήθειες. Συσχέτιση υπάρχει επίσης με λήψη φαρμάκων και εγκυμοσύνη. Στο 50% των περιπτώσεων είναι ιδιοπαθές. Οι αρχικές βλάβες είναι επώδυνες, ερυθηματώδεις βλατίδες και πλάκες που αυξάνονται σε μέγεθος και μπορεί να συρρέουν. Συχνά υπάρχει οίδημα στις βλάβες, ενώ κάποιοι ασθενείς αναπτύσσουν φυσαλίδες ή/και πομφόλυγες. Πιθανόν να παρατηρηθούν γενικά συμπτώματα, όπως πυρετός και κακουχία. Ιστοπαθολογικά, παρατηρείται πυκνή περιαγγειακή, ουδετεροφιλική διήθηση και οίδημα καθώς και λευκοκυτταροκλασία με ελάχιστη ή καθόλου αγγειίτιδα. Η πορεία του είναι καλοήθης, με διάρκεια από εβδομάδες έως μήνες, που ακολουθείται από αυτόματη ύφεση. Η πιο αποτελεσματική θεραπεία είναι η πρεδνιζόνη από του στόματος σε δόση 0,5-1 mg/kg/ημέρα για 4 έως 6 εβδομάδες. Αυξημένα επίπεδα TNF-α έχουν βρεθεί στις δερματικές βλάβες. Έχει αναφερθεί επιτυχής χρήση etanercept σε 2 περιπτώσεις ασθενών με σύνδρομο Sweet και ρευματοειδή αρθρίτιδα. Στη μια περίπτωση χορηγήθηκε etanercept σε δόση 50 mg 2 φορές την εβδομάδα και στην άλλη σε δόση 25 mg 2 φορές την εβδομάδα. Βελτίωση της συμπτωματολογίας του συνδρόμου Sweet παρατηρήθηκε και στις 2 περιπτώσεις χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν και κατά πόσο συνέβαλε σ αυ- Ôüìïò 22, Ôåý ïò 1, Iανουάριος - Μάρτιος 2011

6 28 Κ. Καραμπίδου, Κ. Καλαποθάκου, Γ. Αυγερινού, Π.Γ. Σταυρόπουλος τό η βελτίωση της υποκείμενης ρευματοειδούς αρθρίτιδας. 35 Υποκεράτιος φλυκταινώδης δερματοπάθεια ή νόσος Sneddon-Wilkinson Η Υποκεράτιος Φλυκταινώδης Δερματοπάθεια (ΥΦΔ) ή νόσος Sneddon-Wilkinson είναι μια χρόνια, άσηπτη δερματοπάθεια που εμφανίζεται συνήθως σε μεσήλικες γυναίκες και χαρακτηρίζεται από επιφανειακές φλύκταινες, που εντοπίζονται κυρίως στην κοιλιά, τις μασχάλες και τη βουβωνική χώρα, δημιουργώντας δακτυλιοειδείς σχηματισμούς. Σε κάποιες περιπτώσεις συνυπάρχει μονοκλωνική γαμμαπάθεια, κυρίως ΙgΑ. Ιστολογικά, οι φλύκταινες δημιουργούνται συνήθως κάτω από την κερατίνη στιβάδα, ενώ σπογγιόμορφες φλύκταινες ανευρίσκονται και στην ανώτερη επιδερμίδα. Η δαψόνη σε δόσεις mg/ημέρα είναι αποτελεσματική στις περισσότερες περιπτώσεις. Οι Grob και συν. 36 ανίχνευσαν α- υξημένα επίπεδα TNF-α στον ορό και το υγρό φυσαλίδων ασθενούς με ΥΦΔ, και επομένως οι ανταγωνιστές TNF-α θα μπορούσαν να δρουν αποτελεσματικά, αναστέλλοντας τη χημειοταξία των λευκοκυττάρων και τη συσσώρευση πολυμορφοπύρηνων ουδετερόφιλων. Οι Voigtlander και συν. 37 ανέφεραν μια περίπτωση ασθενούς με ΥΦΔ, ανθεκτικής στη δαψόνη, που αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με infliximab 5 mg/kg σε συνδυασμό με ασιτρετίνη 0,4 mg/kg/ ημέρα. Πλήρης ύφεση παρατηρήθηκε 2 μέρες μετά την πρώτη έγχυση infliximab, ενώ 14 μέρες μετά υπήρξε υποτροπή, που ακολουθήθηκε από δεύτερη έγχυση και νέα ύφεση. Μετά από 6 μήνες, ο ασθενής παρέμενε ελεύθερος νόσου. Αγγειίτιδες Οι αγγειίτιδες γενικά περιλαμβάνουν ένα σύνολο παθήσεων με κοινό χαρακτηριστικό τη φλεγμονώδη εξεργασία και καταστροφή των αιμοφόρων αγγείων. Υπάρχουν πολλές αναφορές για τη χρήση ανταγωνιστών ΤΝF-α στη θεραπεία παθήσεων όπως το σύνδρομο Churg-Strauss, η αρτηριίτιδα Takayasu, η γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα, η νόσος Kawasaki και η λευκοκυτταροκλαστική αγγειίτιδα. 38,39 Τα κορτικοστεροειδή σε συνδυασμό με ανοσοκατασταλτικά α- ποτελούν τη θεραπεία πρώτης γραμμής στις περισσότερες περιπτώσεις. Λόγω της αποτελεσματικότητάς τους σε κοκκιωματώδεις νόσους, όπως η σαρκοείδωση, οι αντι-tnfα παράγοντες μπορεί να έχουν θέση και στην κοκκιωμάτωση Wegener και αρκετές α- νοιχτές μελέτες έχουν δείξει την αποτελεσματικότητα του infliximab στην συγκεκριμένη πάθηση. 40 Οι Josselin και συν. 41 παρακολούθησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα 15 ασθενείς με αγγειίτιδα, που αντιμετωπίστηκαν με infliximab. Από αυτούς, 10 έ- πασχαν από κοκκιωμάτωση Wegener, 1 από μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα, 3 από ρευματοειδή αρθρίτιδα και 1 από κρυοσφαιριναιμία. Την 45η ημέρα, 11 ασθενείς εμφάνιζαν ύφεση ενώ άλλοι 4 σχετική ανταπόκριση στη θεραπεία. Παρά τη συνεχιζόμενη α- νοσοκατασταλτική θεραπεία, 10 από τους 15 ασθενείς τελικά υποτροπίασαν. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι σε ανθεκτικές περιπτώσεις, οι ανταγωνιστές ΤΝF-α μπορεί να αποδειχθούν πολύ χρήσιμοι. Τα αποτελέσματα από τη χρήση etanercept ήταν λιγότερο ενθαρρυντικά. Ο κίνδυνος βέβαια από τη χρήση βιολογικών παραγόντων σε α- σθενείς με αγγειίτιδα έγκειται στην αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης λοιμώξεων. Σημείωση συγγραφέων: θα ακολουθήσει και το δεύτερο μέρος της ανασκόπησης. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Wajant H, Pfizenmaier K, Scheurich P. Tumor necrosis factor signaling. Cell Death Differ 2003; 10: Gisondi P, Gubinelli E, Cocuroccia B, et al. Targeting tumor necrosis factor-alpha in the therapy of psoriasis. Curr Drug Targets Inflamm Allergy 2004; 3(2): Chaudhari U, Romano P, Mulcahy LD, et al. Efficacy and safety of infliximab monotherapy for plaque type psoriasis: a randomized trial. Lancet 2001; 357(9271): Behnam SM, Behnam SE, Koo JY. TNF-a inhibitors and congestive heart failure. Skinmed 2005; 4: Baert F, Noman M, Vermeire S, et al. Influence of immunogenicity on the long-term efficacy of infliximab in Crohn's disease. N Engl J Med 2003; 348: Mohan N, Edwards ET, Cupps TR, et al. Demyelination occurring during anti-tumor necrosis factor alpha therapy for inflammatory arthritides. Arthritis & Rheumatism 2001; 44: Kary S, Worm M, Audring H, et al. New onset or exacerbation of psoriatic skin lesions in patients with definite rheumatoid arthritis receiving tumor necrosis factor alpha antagonists. Ann Rheum Dis 2006; 65: Khanna D, McMahon M, Furst DE. Safety of tumour necrosis factor-alpha antagonists. Drug Saf 2004; 27(5): Bathon JM, Martin RW, Fleischmann RM, et al. A comparison of etanercept and methotrexate in patients with early rheumatoid arthritis. N Engl J Med 2000; 343: Weinblatt ME, Kremer JM, Bankhurst AD, et al. A trial of ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

7 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΝΕΚΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ. ΜΕΡΟΣ Α 29 etanercept, a recombinant tumor necrosis factor receptor: Fc fusion protein, in patients with rheumatoid arthritis receiving methotrexate. N Engl J Med 1999; 340: Mease PJ. Adalimumab: an anti-tnf agent for the treatment of psoriatic arthritis. Expert Opin Biol Ther 2005; 5: Keystone E, Haraoui B. Adalimumab therapy in rheumatoid arthritis. Rheum Dis Clin North Am 2004; 30:349-64, vii. 13. Bongartz T, Sutton AJ, Sweeting MJ, et al. Anti-TNF antibody therapy in rheumatoid arthritis and the risk of serious infections and malignancies; systematic review and meta-analysis of rare harmful effects in randomized controlled trials. JAMA 2006; 295: Roberts SD, Wilkes DS, Burgett RA, et al. Refractory sarcoidosis responding to infliximab. Chest 2003; 124: Meyerle JH, Shorr A. The use of infliximab in cutaneous sarcoidosis. J Drugs Dermatol 2003; 2: Utz JP, Limper AH, Kalra S, et al. Etanercept for the treatment of stage II and III progressive pulmonary sarcoidosis. Chest 2003; 124: Khanna D, Liebling MR, Louie JS. Etanercept ameliorates sarcoidosis arthritis and skin disease. J Rheumatol 2003; 30: Philips MA, Lynch J, Azmi FH. Ulcerative cutaneous sarcoidosis responding to adalimumab. J Am Acad Dermatol 2005; 53(5): Heffernan MP, Smith Dl. Adalimumab for treatment of cutaneous sarcoidosis. Arch Dermatol 2006; 142: (2003) 48:S Hertl MS, Haendle I, Schuler G, et al. Rapid improvement of recalcitrant disseminated granuloma annulare upon treatment with the tumour necrosis factor-alpha inhibitor, infliximab. Br J Dermatol 2005; 152: Shupack J, Siu K. Resolving granuloma annulare with etanercept. Arch Dermatol 2006; 142: Ullman S, Dahl MV. Necrobiosis lipoidica. An immunofluorescence study. Arch Dermatol 1977; 113: Cummins DL, Hiatt KM, Mimouni D, et al. Generalized necrobiosis lipoidica treated with a combination of s- plit-thickness autografting and immunomodulatory therapy. Int J Dermatol 2004; 43: Zeichner JA, Stern DW, Lebwohl M. Treatment of necrobiosis lipoidica with the tumor necrosis factor antagonist etanercept. J Am Acad Dermatol 2006; 54(Suppl):S Kolde G, Muche JM, Schulze P, et al. Infliximab: a promising new treatment option for ulcerated necrobiosis lipoidica. Dermatology 2003; 206: Wolff K, Stingl G. Pyoderma gangrenosum. In: Freedberg IM, Eisen AZ, Wolff K, et al, editors. Fitzpatrick's dermatology in general medicine. 5th edition. New York: Mc- Graw-Hill Health Professions Division; 1999; p Crowson AN, Mihm MC Jr, Magro C. Pyoderma gangrenosum: a review. J Cutan Pathol 2003; 30(2): Regueiro M, Valentine J, Plevy S, et al. Infliximab for treatment of pyoderma gangrenosum associated with inflammatory bowel disease. Am J Gastroenterol 2003; 98(8): Ljung T, Staun M, Grove O, et al. Pyoderma gangrenosum associated with Crohn disease: effect of TNF-alpha blockade with infliximab. Scand J Gastroenterol 2002; 37: Arnott ID, McDonald D, Williams A, et al. Clinical use of Infliximab in Crohn's disease: the Edinburgh experience. Aliment Pharmacol Ther 2001; 15: Kaufman I, Caspi D, Yeshurun D, et al. The effect of infliximab on extraintestinal manifestations of Crohn's disease. Rheumatol Int 2005; 25(6): McGowan JW 4th, Johnson CA, Lynn A. Treatment of pyoderma gangrenosum with etanercept. J Drugs Dermatol 2004; 3: Goldenberg G, Jorizzo JL. Use of etanercept in treatment of pyoderma gangrenosum in a patient with autoimmune hepatitis. J Dermatolog Treat 2005; 16: Pastor N, Betlloch I, Pascual JC, et al. Pyoderma gangrenosum treated with anti-tnf alpha therapy (etanercept). Clin Exp Dermatol 2006; 31: Yamauchi PS, Turner L, Lowe NJ, et al. Treatment of recurrent Sweet's syndrome with coexisting rheu matoid arthritis with the tumor necrosis factor antagonist etanercept. J Am Acad Dermatol 2006; 54(Suppl):S Grob JJ, Mege JL, Capo C, et al. Role of tumor necrosis factor-alpha in Sneddon-Wilkinson sub corneal pustular dermatosis. A model of neutro-phil priming in vivo. J Am Acad Dermatol 1991; 25: Voigtlander C, Luftl M, Schuler G, et al. Infliximab (antitumor necrosis factor alpha antibody): a novel, highly effective treatment of recalcitrant subcorneal pustular dermatosis (Sneddon-Wilkinson disease). Arch Dermatol 2001; 137: Bartolucci P, Ramanoelina J, Cohen P, et at. Efficacy of the anti-tnf-alpha antibody infliximab against refractory systemic vasculitides: an open pilot study in 10 patients. Rheumatology (Oxford) 2002; 41: Booth A, Harper L, Hammad T, et al. Prospective s- tudy of TNF alpha blockade with infliximab in antineutrophil cytoplasmic antibody-associated systemic vasculitis. J Am Soc Nephrol 2004; 15: Lamprecht P, Voswinkel J, Lilienthal T, et al. Effectiveness of TNF-alpha blockade with infliximab in refractory Wegener's granulomatosis. Rheumatology (Oxford) 2002; 41: Josselin L, Mahr A, Cohen P, et al. Infliximab efficacy and safety against refractory systemic necrotising vasculitides: long-term follow-up of 15 patients. Ann Rheum Dis 2008; 67(9): Áë ëç ëï ãñá ößá: Ð.Ã. Óôáõ ñü ðïõ ëïò Íï óï êï ìåßï Á. Óõã ãñüò, I. Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ Ôçë.: Fax: Ôüìïò 22, Ôåý ïò 1, Iανουάριος - Μάρτιος 2011

8

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη Πορταριά Βόλου ΕΔΑΕ, Ιαν, 2012 Αποτελεσματικότητα Βιολογικών Παραγόντων: μετά από 20 μέρες Μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ Ρευµατικά οζίδια, γαγγραινώδες πυόδερµα, αγγειίτιδα µικρών και µεσαίου µεγέθους αγγείων. Ουδετεροφιλικές δερµατοπάθειες PNGD (Palisaded( neutrophilic and granulomatous dermatosis)

Διαβάστε περισσότερα

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάβη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία;

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΖΥΓΟΥΡΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ IL- 6 IL- 6 mil- 6R gp13 gp13 Το Tocilizumab (TCZ) είναι το πρώτο ανασυνδυασµένο ανθρωποποιηµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΥΠΟ ANTI-TNF TNF ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΝΤΕΡΗΣ, MD, FEBG ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ Γ.Ν.ΝΙΚΑΙΑΣΝΙΚΑΙΑΣ "ΑΓ.ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ" Σημαντικά θέματα ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΕΓΧΥΣΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου>

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου> Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ Σημεία κλειδιά κορτικοστεροειδή: παραγωγή από φλοιό επινεφριδίων υπό την επίδραση της

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Μάρκου Σ. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Πνευμονολόγος, Ιδιωτικό Ιατρείο Δερματολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Ψωρίαση. Αναπληρωτής Καθηγητής Δερματολογίας, ΟΡΙΣΜΟΣ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΠΑ

Ψωρίαση. Αναπληρωτής Καθηγητής Δερματολογίας, ΟΡΙΣΜΟΣ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΠΑ Ψωρίαση Δημήτριος Ιωαννίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Δερματολογίας, ΑΠΘ ΟΡΙΣΜΟΣ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΠΑ ψωρίαση προσβάλλει κυρίως το δέρμα και είναι αρκετά συχνή πάθηση, αφού αφορά το 1-3% του γενικού πληθυσμού. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφική Ενημέρωση

Βιβλιογραφική Ενημέρωση Βιβλιογραφική Ενημέρωση Bιβλιογραφική Ενημέρωση Ιωαννίδης Δ. Bακιρλής Ε. Καθηγητής Δερματολογίας, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης Λέκτορας Δερματολογίας, Νοσοκομείο Αφροδισίων και

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειίτιδες. Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία. Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος. Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή

Αγγειίτιδες. Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία. Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος. Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αγγειίτιδες Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Φεβρουάριος 2012 Περίγραµµα οµιλίας! Ορισµός! Ταξινόµηση!

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική. Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β*

Θεραπευτική. Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β* Aνταγωνιστές του παράγοντα νέκρωσης των όγκων: Θεραπευτικές εφαρμογές εκτός ψωρίασης: Μέρος Β* Θεραπευτική Καλαποθάκου Κ. Καραμπίδου Κ. Αυγερινού Γ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Α Κλινική Δερματολογικών και Αφροδισίων

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Remicade 100 mg κόνις για πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Enbrel 25 mg κόνις και διαλύτης για ενέσιμο διάλυμα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φιαλίδιο περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Remicade 100 mg κόνις για πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Enbrel 50 mg ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Enbrel 50 mg ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Enbrel 50 mg ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε προγεμισμένη σύριγγα περιέχει 50 mg ετανερσέπτη. Η ετανερσέπτη είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολούθηση. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ προσδιορισμό νέων πληροφοριών ασφάλειας. Ζητείται από τους επαγγελματίες

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013 2014 Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Χρόνος: Δευτέρα έως

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Η. ΚΙΜΠΟΥΡΗ Επιστημονικός συνεργάτης Νοσ.Α.Συγγρός

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Η. ΚΙΜΠΟΥΡΗ Επιστημονικός συνεργάτης Νοσ.Α.Συγγρός ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Η. ΚΙΜΠΟΥΡΗ Επιστημονικός συνεργάτης Νοσ.Α.Συγγρός CONFLICTS OF INTEREST ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Σπάνια Άνδρες > Γυναίκες 65 % σε έδαφος προυπάρχουσας κοινής ψωρίασης Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΙΟΓΕΝΩΝ ΠΕΡΙΚΑΡ ΙΤΙ ΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΙΟΓΕΝΩΝ ΠΕΡΙΚΑΡ ΙΤΙ ΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΙΟΓΕΝΩΝ ΠΕΡΙΚΑΡ ΙΤΙ ΩΝ ΣΩΤΗΡΙΑ ΛΥΜΠΕΡΗ /ΝΤΡΙΑ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΝΝΘΑ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΑΙΤΙΑ ΠΕΡΙΚΑΡ ΙΤΙ ΑΣ (1) 1. Ιδιοπαθής (μη ειδική) 2. Ιογενείς λοιμώξεις: Ιός Coxsackie

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

* Ανθρώπινο μονοκλωνικό IgG1κ αντίσωμα που παράγεται από μία υβριδωματική κυτταρική σειρά ποντικού με τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA.

* Ανθρώπινο μονοκλωνικό IgG1κ αντίσωμα που παράγεται από μία υβριδωματική κυτταρική σειρά ποντικού με τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Simponi 50 mg ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη συσκευή τύπου πένας. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Μία προγεμισμένη συσκευή τύπου πένας 0,5 ml περιέχει 50 mg golimumab*.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

αγγειίτιδες ταξινόµηση- αλγόριθµοι ροσέγγισης Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου

αγγειίτιδες ταξινόµηση- αλγόριθµοι ροσέγγισης Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου αγγειίτιδες ταξινόµηση- αλγόριθµοι ροσέγγισης Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου αγγειίτιδες ροσέγγιση - ταξινόµηση Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου αγγειίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Οι παράγοντες που ασκούν επίδραση στο δέρμα είναι: 1)Η τριβή και η πίεση 2)οι τραυματισμοί 3)η θερμότητα και το ψύχος 4)η ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φιαλίδιο μίας δόσης 0,8 ml περιέχει 40 mg adalimumab. Το adalimumab

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΡΕΘΥΜΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Humira 40 mg/0,8 ml ενέσιμο διάλυμα για παιδιατρική χρήση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φιαλίδιο

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί,

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί, Αυτοάνοσα Νοσήματα Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Ένας στους δέκα πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικοί παράγοντες που προκαλούν εξάρσεις ψωρίασης

Φαρμακευτικοί παράγοντες που προκαλούν εξάρσεις ψωρίασης Φαρμακευτικοί παράγοντες που προκαλούν εξάρσεις ψωρίασης Χριστίνα Φωτιάδου Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστ. Συνεργ. Α Δερματολογικής Κλινικής Α.Π.Θ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΜΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Γενετική προδιάθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Αθανάσιος Γ. Τζιούφας Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Παν. Αθηνών Costa Navarino 26/6/2011

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Αθανάσιος Γ. Τζιούφας Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Παν. Αθηνών Costa Navarino 26/6/2011 ά ς. ύ ς ή ί ή ή. ώ Costa Navarino 26/6/2011 ά ή : ίπ 5% ύ π ύ ά- ά ή ά ή ά ή/ ώ - ά ή : ό ή ά π ό π ί ς ό έ - π ά ά ς- έ ς ά ής π ί ς ύ- ύς ό ς ής π ί ς ς ό ύ ά ά ή ί έ ς π ύς ί ς ή ή ς ής ής Ά ώ π ή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP Aσθενείς με ήπια συμπτώματα που δεν δημιουργούν πρόβλημα στις καθημερινές δραστηριότητες δεν

Διαβάστε περισσότερα

Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού

Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Παρουσίαση Περιστατικού Υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος. Παρουσίαση κλινικού περιστατικού Τζουβέκα Ε.Π. Αντωνίου Χ. Σταυρόπουλος Π.Γ. Αυγερινού Γ. Α Παν/κή Δερματολογική Κλινική, Νοσ. Αφροδισίων &

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ. Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας

ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ. Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας ΠΑΡΟΥΣΑ ΝΟΣΟΣ Αρθραλγίες κάτω άκρων από 10ημέρου Εμπύρετο από 24ώρου Προ εβδομάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Νοσήματα του δέρματος και ιδιοπαθής φλεγμονώδης πάθηση των εντέρων (ΙΦΠΕ) Μέρος Ι. Νοσολογία βλεννογονο-δερματικών εκδηλώσεων ΙΦΠΕ

Νοσήματα του δέρματος και ιδιοπαθής φλεγμονώδης πάθηση των εντέρων (ΙΦΠΕ) Μέρος Ι. Νοσολογία βλεννογονο-δερματικών εκδηλώσεων ΙΦΠΕ Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 REVIEW Νοσήματα του δέρματος και ιδιοπαθής φλεγμονώδης πάθηση των εντέρων (ΙΦΠΕ) Μέρος Ι. Νοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13

Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13 Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13 Αντιρευματικά Φάρμακα TCZ Ανταγωνιστές IL1 ΣΤΑΜΑΤΗΣ- ΝΙΚΟΣ ΛΙΟΣΗΣ Επικ. Καθηγητής Ρευματολογικό Τμήμα Ιατρική Σχολή Παν/μίου Πατρών Tocilizumab

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΟΥΡΛΑΚΟΥ

ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΟΥΡΛΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΒΟΥΡΛΑΚΟΥ ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΜΗ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΔΙΑΜΕΣΗ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΗ ΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΔΗΣ 1. Οξεία (βακτηριδιακή) πυελονεφρίτιδα 2. Χρόνια πυελονεφρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΙΤΙΔΕΣ-ΘΕΡΑΠΕ ΘΕΡΑΠΕYTIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Γ.Ν.Σερρών

ΑΓΓΕΙΙΤΙΔΕΣ-ΘΕΡΑΠΕ ΘΕΡΑΠΕYTIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Γ.Ν.Σερρών ΑΓΓΕΙΙΤΙΔΕΣ-ΘΕΡΑΠΕ ΘΕΡΑΠΕYTIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Γ.Ν.Σερρών ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Επιθετική ανοσοκαταστολή Συχνές/ σοβαρές επιπλοκές Ακριβής και τακτική αξιολόγηση της βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Αντώνης Βαρελιζίδης Ομοτ. Καθηγητής Δερματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Δ εν υπάρχει πιο πολυπρόσωπη δερματοπάθεια από την ψωρίαση.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ. Κατερίνα Πατσατσή Λέκτορας Δερματολογίας Β Κλινική Δερματικών & Αφροδισίων Νόσων ΑΠΘ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου

ΚΝΙΔΩΣΗ. Κατερίνα Πατσατσή Λέκτορας Δερματολογίας Β Κλινική Δερματικών & Αφροδισίων Νόσων ΑΠΘ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ΚΝΙΔΩΣΗ Κατερίνα Πατσατσή Λέκτορας Δερματολογίας Β Κλινική Δερματικών & Αφροδισίων Νόσων ΑΠΘ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ΚΝΙΔΩΣΗ Παθογένεση ΚΝΙΔΩΣΗ Κλινικές Μορφές Κλινικές Μορφές Κνίδωσης Γενικευμένη Κνίδωση

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2011-2013

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2011-2013 Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2011-2013 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΤΖΙΟΥΦΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης Κυριαζή Μαρία Τραχανά Μαρία Εισαγωγή Η λειχηνοειδής πιτυρίαση (Λ.Π.) είναι μια λεμφοϋπερπλαστική

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση της αποτελεσματικότητας των παραγόντων έναντι ΤΝF στη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας

Σύγκριση της αποτελεσματικότητας των παραγόντων έναντι ΤΝF στη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2007,18(1):52-59 Σύγκριση της αποτελεσματικότητας των παραγόντων έναντι ΤΝF στη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας Α. ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑΣ Ι. ΚΑΠΠΟΥ-ΡΗΓΑΤΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι αντι-tnf

Διαβάστε περισσότερα

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι.

Quiz. Ποιά είναι η διάγνωσή σας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Quiz Ποιά είναι η διάγνωσή σας Δελλή Φ-Σ. Στρατηγός Α. Μαντέκου-Λεφάκη Ι. Κρατική Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας 39 ετών, με γνωστή νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 NSIP Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών νοσημάτων πνεύμονα Διάχυτα Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα