ESTIMATIONS OF INFLEXIBLE PRODUCTION MODELS FOR SECTORS OF ΤΗΕ INDUSTRY:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ESTIMATIONS OF INFLEXIBLE PRODUCTION MODELS FOR SECTORS OF ΤΗΕ INDUSTRY:"

Transcript

1 ΕΠΙθΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 16 (2009), ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗ ΕΥΚΑΜΠΤΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΚΛΑΔΟΥΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ Λ. ΑΜΕΡΙΚΗΣ, ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΟΣΝΙΑ-ΕΡΖΕΓΟΒΙΝΗ ESTIMATIONS OF INFLEXIBLE PRODUCTION MODELS FOR SECTORS OF ΤΗΕ INDUSTRY: ΑΝ EMPIRICAL RESEARCH FOR LATIN AMERICAN COUNTRIES, GREECE AND BOSNIA-HERZEGOVINA. Περίληψη Το άρθρο αυτό αναφέρεται στην ανάλυση και στις οικονομετρικές εφαρμο γές των μη εύκαμπτων υποδε ιγμάτων παραγωγής, τα οποία περιλαμβάνουν τα παρακάτω υποδ ε ίγματα : Cobb-Douglas, Leontief, Solow-Tinbergen, S.M.A.C ή σταθερών ελαστικοτήτων υποκατάστασης (C.E.S.), Michael Bruno, Hilhorst και σταθερών -μεταβλητών ελαστικοτήτων υποκατάστασης ( C.E.S-V.E.S). Οι περισσότερες από τις παραπάνω συναρτήσεις βρίσκουν ε μπ ε ιρικές εφαρμογές γ ια αρκετ ές δεκαε τ ίες σε πολλές αναπτυγμένες και αναπτυσσόμ ε νες χώρες. Η έρευνα αυτή αναφέρεται στις οικονομετρικές εφαρ μογές που έχουν γίνει σ ε β ιομηχανικούς κλάδους της Ελλάδος, χωρών τη ς Λατινικής Αμερικής και στη βιομηχανία τη ς Βοσνίας - Ερζεγοβίνης, καθώς και συγκρίσε ις μεταξύ αυτών, κατά τη διάρκεια της ίδ ιας π ερίπου χρονικής περιόδου στην οποία οι χώρες αυτές είναι αναπτυσσόμενες. Σκοπός τη ς έρευνας αυτής είναι ο έλεγχος για το ποια από τις γνωστές συναρτήσεις παραγωγής που αναφέρονται αρμόζει καλύ τερα στα στοιχ εία των κλάδων της βιομηχανίας των χωρών που εξετάζονται. Abstract This paper refers to the analysis and applications of Inflexible Production Models which include the following models: Linear, Cobb-Douglas, Leontief, Solow-Tinbergen, S.M.A.C or constant elasticity substitution (C.E.S.), Michael Bruno, Hilhorst and C.E.S-V.E.S. Most of these models haνe found empirical applications for seνeral decades ίη both deνeloping and deνeloped countries. The present research refers to econometric applications ίη some industrial sectors of Greece and Latin American countries as well as to the whole industry of Bosnia Herzegoνina during the period that these countries are deνelop ing. The aim of this research is to find which of the well known production functions mentioned, fits best the data of the industry sectors examined. JEL Classification: Β23, C31, C32, C52, L23. ~ words: Inflexible Production Models, Econometric Estimations, Industrial Sectors, Greece, Latin America, Bosnia and Herzegoνina. Κωνσταντ ίνος Δ. Τραχανάς Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (Α. Σ.ΠΑΙ.ΤΕ) Constantin Ο. Trakhanas School of Pedagogical and Technological Education (ASPETE) 149

2 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙθΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 16 (2009), «Η μικροοικονομική θεωρία τη ς παραγωγής συγχωνεύεται αδιαίσθητα με τη θεω ρία της διανομής. Είναι δύσκολο να μιλήσουμε για την πρώτη χωρίς να παραβούμε τα όρια της άλλης. Με ανάλογο τρόπο, όταν η θεωρία της παραγωγής θεωρείται σε μακροοικονομικό επίπεδο, αυτή συγχωνεύεται αδιαίσθητα με τη θεωρία της οικονομικής ανάπτυξης». 1. Εισαγωγή Robert Solow (1967) Ο γερμανός γαιοκτήμονας και αναλυτής γεωργοοικονομικών προβλημάτων Johann Heinrich νοη Thίinen, στη δεύτερη έκδοση του βιβλίου του "Der isolirte Staat" ( ) περιγράφει τις φθίνουσες αποδόσεις κλίμακας και εκτιμάει ότι η παραγωγή είναι το αποτέλεσμα δύο συντελεστών παραγωγής της εργασίας και του κεφαλαίου. Προβαίν ε ι μάλιστα και στη μαθηματική θε μ ελίωση του υποδείγματος παραγωγής, αναπτύσσοντας πολλά αριθμητικά παραδείγματα και κάνοντας χρήση εμπε ιρικών δεδομένων. Η γενική μορφή τη ς συνάρτησης παραγωγής την οποία διατυπώνει ο Von Thίinen, είναι η παρακάτω: q = h (g +k)π (1) όπου h, g και η είναι σταθερές, ενώ το q εκφράζε ι την παραγωγή κατ' άτομο και k είναι η σχέση ανάμεσα στο κεφάλαιο κα ι την εργασία.. Εάν θεωρήσουμε την ειδική περίπτωση όπου g = Ο και συμβολίσουμε με Q τη συνολ ική παραγωγή, μ ε L τον συνολικό αριθμό των απασχολουμένων και με Κ το συνολικό κεφάλαιο που χρησιμοποποιείται, το παραπάνω οικονομικό υπόδειγμα μπορεί να γραφεί ως εξής: Q = h L ( Κ/L )Π (2) το οποίο με τη σειρά του μπορεί να γραφεί, όπως παρακάτω: Q = h Ο-η κη (3) με O<n<l, καταλήγουμε στη γνωστή συνάρτηση παραγωγής Cobb-Douglas. Για να περιγράψει ο Von Thίinen την τεχνική της παραγωγικής διαδικα σίας θεωρεί ότι ένα μέρος των εργαζομένων μπορεί να αντικατασταθεί από το κεφάλαιο και επίσης ένα μ έρ ος του κεφαλαίου μπορεί να αντικατασταθ εί από συμπληρωματικούς εργαζόμενους. Έτσι, όπως ο Antoine-Augustin Cournot θεωρείται ο πρόδρομος των εμπειρικών ερευνών των συναρτήσεων ζήτησης και της θεωρίας του μονοπωλίου και του δυοπωλίου, κατά τον ίδιο τρόπο θεωρούμε ότι ο Von Thίinen είναι ο μεγαλοφυής πρόδρομος των εμπειρικών ερευνών των συναρτήσεων παραγωγής (Meyer Μ.,1966, p. 814, Heertje Α., 1979, p. 93, Samuelson Α., 1988, p. 142). Με τον Cournot και τον Von Thίinen θεωρούμε ότι θεμελιώνεται η φάση της προμοντελοποίησης των οικονομικών φαινομένων, ενώ με τον ιδρυτή της μαθηματικής σχολής Leon Walras η οικονομική επιστήμη εισέρχεται στη φάση τη ς κλασικής μοντελοποίησης. Έτσ ι, στις αρχές του 2οου αιώνα και ενώ η μαθηματική ανάλυση έχει προχω ρήσει σε σημαντικό βαθμό, οι ερευνητικές εργασίες σε θεωρητικό επίπεδο

3 CONSTANTIN D. TRAKHANAS - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES- Να 16 (2009), του AJfred Marshall και του John Hics (l), καθώς και η εμπειρική έ ρευνα στή θεωρία της ζήτησης από τον Rodolfo Benini (1907), από τον Moore (1917) και λίγο αργότερα από τον μαθητή του Henry Schultz, ανοίγουν ν έους δρόμους σreαυτό που αργότερα θα ονομαστεί οικονομετρική έρευνα. Από τις αρχ έ ς της δεκαετίας του 1930 πληθώρα εμπειρικών ε ρευνητικών εργασιών θα ξ ε κινήσει και πάνω στη θεωρία της παραγωγής, με τη διατύπωση των μη εύκαμπτων υποδειγμάτων παραγωγής. 2. Μη εύκαμπτα και εύκαμπτα υποδείγματα παραγωγής Στη διεθνή βιβλιογραφία και αρθρογραφία τα υποδείγματα παραγωγής χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Στα μή εύκαμπτα και στα εύκαμπτα Μη εύκαμπτα υποδείγματα παραγωγής. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται το υποδειγμα Cobb-Douglas, το υπόδειγμα Leontief, το υπόδειγμα σταθερής ελαστικότητας υποκατάστασης, το υπόδ ε ιγμα CES-VES και κάποια υποδ ε ίγματα τα οποία απορρέουν από τα παραπάνω, ως προέκταση ή ως γενίκευση αυτών, όπως τα υποδείγματα Solow-Tinbergen, Michael Bruno και Hilhorst. α. Το υπόδειγμα Cobb-Douglas. Η επιστημονική συνεργασία των καθηγητών του Πανεπιστημίου του Σικάγου, του μαθηματικού Charles Cobb και του οικονομολόγου Paul Η. Douglas, έχει ως αποτέλεσμα την ανακάλυψη μιας λο γιστικής σχέσης, η οποία τους οδηγεί στη μοντελοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας και στη διατύπωση της συνάρτησης παραγωγής. Πιό συγκεκριμένα, ο Douglas παρατηρεί ότι το σύνολο των μισθών και των ημερομισθίων που καταβάλλονται από τις επιχειρήσεις αποτελεί σταθερό ποσοστό της παραγωγής, δηλαδή: w. L = a. Q ή η πρώτη μερική παρ άγωγος της συνάρτησης παραγωγής ως προς την εργασία, που εκφράζει την οριακή παραγωγικότητα της εργασίας, είναι ίση με το γινόμενο του συντελεστή a επί τη μέση παραγωγικότητα της εργασίας. Ο Cobb δίνει τη μαθηματική μορφή της συνάρτησης παραγωγή ς, που έχει την παραπάνω ιδιότητα και έτσι η συνάρτηση παραγωγ 1Ί ς Cobb-Douglas στην αρχική της μορφή διατυπώνεται ω ς εξής : (1) Η κ ατά Alfred Marshall ανάλυ ση τω ν εισροώ ν θεωρεί ότι ό λες οι ε ισ ρ ο ές π ου συ μμ ε τ έ χ ουν στην πα ραγ ω γι κ ή διαδικασία, εκτ ός του συ ντ ε λ ε στή εργασία, είν αι σταθερ έ ς κα ι γ ια τ ο λόγο αυτό ονο μάζεται κ αι ανάλυ ση ενός προϊόντος -μιας ε ισροή ς. Η κατά John Hicks ανάλυση των εισροών έ ρ χ εται να δ ιορθώσ ε ι μ ε ρ ι κ έ ς αδυνα μ ίες, τη ς προη γού μ ε ν ης αν άλυση ς, αφού θεωρεί ότι δύο μ ετα βλητ ές ε ισρο ές η εργασία (L) κ αι το κ ε φά λ αιο (Κ) συμμ ετ έχουν στην παραγωγική διαδικασία, ενώ όλες οι άλλες πα ραμένουν σταθερ ές κα ι γ ια το λόγ ο αυ τό ονομάζετα ι και ανάλυση ενός προϊόντος- δύο εισροές. Στη δεύτ ερη ανάλυση στηρίζεται η δ ιατύπωση των συναρτή σεων παραγωγής, ενώ η θεμελίωση της θεωρίας τεχνική ς υ ποκα τάστασης των εισροών και της ελαστικότητας τεχνικής υποκατάστασης μεταξύ δύο ε ισρο ών βοηθούν σημαντικά στην ανάλυση της παραγωγής και είν αι εργαλεία τα οποία χρησιμεύουν σε μεγάλο βαθ μ ό στην εμπειρική ανάλυση των υποδ ειγμάτων παραγωγής. 151

4 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙθΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τ εύχος 16 (2009), Q=A La κi-a (4) όπου Α, a είναι σταθερές, ενώ η συνάρτηση είναι ομογενής πρώτου βαθμού. Αργότερα ο Douglas αποδέχεται την πρόταση του γάλλου μαθηματικού Daνid Durand γιά τη χρησιμοποίηση μιας συνάρτησης παραγωγής πιό γενικευμένης, ώστε το άθροισμα των εκθετών να μπορεί να λάβει τιμές μικρότερες ή μεγαλύτερες της μονάδας. Η συνάρτηση παραγωγής θα επαναδιατυπωθεί με τη γενική της μορφή, με τον παρακάτω μαθηματικό τύπο: (5) όπου Α > Ο και Ο < a; b < 1. Οι αρχικές εμπειρ ικές έρευνες γίνονται από τον Douglas και τους συνερ γάτες του με βάση την παραπάνω συνάρτηση παραγωγής, σε μακροοικονομικό επίπεδο και με ετήσ ια στοιχεία χρονολογικών σειρών. Για τις Ηνωμέν ες Πολιτείες ( ) με τέσσερα διαφορετικά σενάρια, τη Νέα Ζηλανδία ( ) με διαστρωματικά στοιχεία και χρονολογικές σειρές των ετών και των ετών με δύο εναλλακτικά σενάρια, της Βικτώριας ( ) και της Ν έας Νότιας Ου αλίας ( ) (Douglas Ρ., 1948, pp. 1-49). Τα ε ναλλακτικά σενάρια που εφαρμόζονται έχουν σχέση με τους διαζευκτικούς τρόπους μέτρησης των συντελεστών παραγωγής εργασία-κ εφά λαιο και του παραγόμενου προϊόντος. Ο Paul Douglas και οι συνεργάτες του στηριζόμενοι στα αποτελέσματα των εκτ ιμήσ εων, αλλά και σε αποτελέσματα εκτιμήσεων άλλων ερευνητικών εργασιών του ς (μερικές μάλιστα βασισμένες σε διαστρωματικά δεδομένα παρατηρήσεων κυρίως παρά σε στοιχεία χρονολογικών σειρών), εξάγουν το βασικό συμπέρασμά τους ότι η παραγωγική διαδικασία παρουσιάζει σταθερές αποδόσεις κλίμακας. Κάθε δε συντελεστής παραγωγής πρέπει να αμοίβεται -κατά προσέγγιση με το μερίδιο που θα πρέπει να παίρνει ο κάθε συντελεστής παραγωγής κάτω από ανταγωνιστικές συνθήκες και το οποίο δίνεται από τις εκτιμήσεις των παραμέτρων a και b. Τα αποτε λέσματα αυτά ε ίναι περίπου 0,75 γ ια το a και 0,25 π ερ ίπου για το b, ενώ μπορούμ ε σε μία πρώτη γε νικευμένη τοποθ έτηση να εξάγουμε το συμπέρασμα, ότ ι η δ ιανομή του Εθνικού Προϊόντο ς των Η.Π.Α. και των άλλων χωρών πρέπει να γίνεται κατά 75% περίπου στο συντελεστή εργασία και κατά 25% περίπου στο συντελεστή κεφάλαιο. Η σπουδαιότητα της συνάρτησης παραγωγής Cobb-Douglas είναι πλέον καταφανής, παρά την έντονη κριτική που ασκείται στην αρχή από τους Menderhausen, Brown, Tinbergen, Barna και αργότερα και από άλλους ο ικονομολόγους και οικονομέτρες (Fruit R., 1962, p. 225). 152 β. Το υπόδειγμα Solow-Tinbergen. Το υπόδειγμα των Cobb-Douglas είναι ένα στατικό υ πόδειγ μα, γιατ ί δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη του το χρόνο. Οι

5 CONSTANTIN Ο. TRAKHANAS - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES - Να 16 (2009), καθηγητές Robert Solow και Jan Tinbergen εισάγουν τον πολλαπλασιαστικό όρο eγ t και το υπόδειγμα μετασχηματίζεται σε δυναμικό, μ ε την την παρακάτω μορφή: Q = Α eγ t ο-α κα, (6) όπου t είν α ι ο χρόνος και γ είνα ι η προς εκτίμηση παράμετρος< 2 ). Η παραπάνω συνάρτηση με τη χρήση των λογαρ ίθμων γίν εται: q = αk + (1 - α) l + γt (7) όπου q είναι ο ρυθμός ανάπτυξη ς της παραγωγής, k ο ρυθμός αύξη σης του κεφαλαίου, 1 ο ρυθμός αύξηση ς της εργασίας και γ ο ρυθμός ανάπτυξης της παραγωγής ως αποτέ λεσμα της «τεχνική ς προόδου» ή της «τεχνολογικής μεταβολής». Η πρώτη εμπ ε ιρική εφαρμογή του παραπάνω υποδείγματος γ ίνεται από τον J. Tinbergen το 1942, ο οποίος στηρίζεται σε στοιχ ε ία των ετών για τέσσερεις χώρες. Τη Γερμανία, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία κα ι τις Ηνωμ ένες Πολιτείες. Στη Γερμανία οι συντ ε λεστές πα ραγωγής εξασφα λίζουν το 60% της ανάπτυξη ς και το 40% εξασφα λ ίζεται από την τεχνική πρόοδο, στη Μεγάλη Βρετανία οι συντελεστές εξασφαλίζουν το 80% της ανάπτυξης και μόνο το 20% εξασφαλίζεται, από την τεχνική πρόοδο, ενώ στις Η.Π. Α. τα ποσοστά είναι 73% και 27% αντίστοιχα Για την π ε ρίοδο της έρευνας, η οποία χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα από μια επ ε κτατική ανάπτυξη της παρ αγωγής των χωρών αυτών, η τεχνική πρόοδος φα ίνεται ότι διαδραματίζει πολύ μικρότ ε ρο ρόλο από τους συντελ ε στές παραγωγής ε ργα σία και κεφάλαιο (Ossadtchaia 1., 1975, p. 150). Στη δ ε καετία του '50 οι ε ρευνητικ έ ς εργασί ε ς των αμ ε ρικανών οικονομο Denison δ ίνουν μια ν έα διάσταση στην λόγων R. Solow, J. Kendrick και Ε. ανάλυση τη ς συμβ ολή ς των συντ ελεστών παραγωγή ς στην ο ικονομ ική ανάπτυξη, με βάση τη δυν α μική συνάρτηση των Cσbb-Dougl a s. γ. Το υπό δ ειγμα σταθ ερή ς ελαστικότητα ς υποκατάστασης-c.ε. S. Το 1961 οι αμερικανοί καθηγητές Solow, Minhas, Arrow και Chenery με άρθρο του ς στη ν επ ι θ ε ώρηση "Review of Economics and Statistics" π ροτ είνουν συνάρτη ση παραγωγή ς, τη ς οποίας η μαθηματική μορφή είν αι π ιό πολύπλοκη από εκείνη των C-D και η οποία ονο μάζεται συνάρτη ση S.M.A.C ή συνάρτηση σταθερής ελαστικότητας υποκατάστασης - C.E.S.. (Arrow Κ.J.,Chenery H.B.,Minhas B.S., Solow R.M., 1961, p ). (2) Για την παράμετρο γ χρησιμοποιούνται πολλές ονομασίες. Ο Kendrick την ονομάζει «συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών» ή «τροποποίηση της αποτελεσματικότητας της παραγωγ1jς», ο Solow την ορίζει ως «δείκτη των τεχνικών μεταβολών», ο Abramoνitch χρησιμοποιεί τον όρο «μέτρηση της αγν ο ιάς μας», ο Perroux την προσδιορίζει ως παράμετρο μέτρησης της τεχνικής προόδου κατά μονάδα χρόνου, ενώ τέλος ο Domar την ονομάζει «δείκτη των τεχνολογικών μεταβολών». 153

6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύ χος 16 (2009), Η μαθηματική μορφή του υποδείγματος αυτού είναι: Q=A {δ κ-ρ +(1-δ) L-ρ}-1/ρ (8) όπου: Α είναι η παράμετρος κλίμακας με Α>Ο, δ είναι η παράμετρος διανομής με Ο<δ<l και ρ είναι η παράμετρος υποκατάστασης με ρ> =-1. Η ανακάλυψη του παραπάνω υποδείγματος στηρίχτηκε στην παρατήρηση ότι η κατά κεφαλή παραγωγή αποτελεί μεταβαλλόμενο ποσοστό του μισθού, δηλαδή ότι: Q/L=a.wσ (9) Όταν σ= 1 προκύπτει η παρατήρηση του Douglas, ενώ όταν σ> 1 η μέση παραγωγικότητα της εργασίας είναι εκθετική συνάρτηση του μισθού. Ως εκ τούτου η C.E.S. παριστάvει μιά οικογένεια υποδειγμάτων παραγωγής που περιλαμβάνει ως ειδικές περιπτώσεις, την Cobb-Douglas, την συνάρτηση εισροών-εκροών του Leontief και τη γραμμική συνάρτηση παραγωγής. Οι εμπειρικές έρευνες που γίνονται με τη χρήση διαστρωματικών στοιχείων για συγκεκριμένους βιομηχανικούς κλάδους 19 διαφορετικών χωρών - ΗΠΑ 1954, Καναδάς 1954, Νέα Ζηλανδία , Αυστραλία , Δανία 1954, Νορβηγία 1954, Η.Β. 1951, Ιρλανδία 1953, Πουέρτο Ρίκο 1952, Κολομβία 1953, Βραζιλία 1949, Μεξικό 1951, Αργεντινή 1950, Ελ Σαλβαντόρ 1951, Ροδεσία 1952, Ιράκ 1954, Κεϋλάνη 1952, Ιαπωνία 1953 και Ινδία (Πίνάκας 1), δείχνουν ότι οι τιμές της ελαστικότητας υποκατάστασης σ τείνουν να συγκεντρωθούν σε τιμές μικρότερες της μονάδας, ενώ γιά 10 από τους 24 βιομηχανικούς κλάδους οι εκτιμήσεις του σ είναι σημαντικά διάφορες της μoνάδας.(intriligator Μ., p. 183 και Σαραντίδη Σ., 1971, σελ. 278). Η παραπάνω συνάρτηση έχει γενικευθεί ακόμη περισσότερο από τους Μ. Brown και J. de Cani με την εισαγωγή και μιας τέταρτης παραμέτρου, η οποία μετράει το βαθμό ομογένειας της συνάρτησης, δηλαδή το βαθμό της κλίμακας απόδοσης και η οποία συμβολίζεται με μ. (Brown Μ. and de Cani J., 1962, p. 55, Κάτος Α., 1973, σελ. 106). Η γενικευμένη συνάρηση σταθερής ελαστικότητας υποκατάστασης έχει την παρακάτω μορφή: Q = Α {δ Κ-ρ + (1-δ) L-ρ}-μ/ρ (10) δ. Το υπόδειγμα μεταβλητής ελαστικότητας υποκατάστασης του Hilhorst. Ο οικονομολόγος J. Hilhorst μετά από έρευνες που πραγματοποιεί στην ολλανδική βιομηχανία, θεωρεί ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις μεταποιητικές βιομηχανίες ανεπτυγμένων χωρών μια συνάρτηση ετερογενής και μή γραμμι κή, προέκταση της συνάρτησης παραγωγής C.E.S. (Hilhorst J., 1961, p.p ). Η μαθηματική μορφή της συνάρτη σης αυτής είναι η παρακάτω : 154

7 CONSTANTIN D. TRAKHANAS - REVIEW OF ECONO MIC SCIENCES - Νο 16 (2009), Πίνακας 1. Ε κτιμήσεις της ελαστικ ότητ α ς υποκατάστα σης σ γιά 24 κλ άδ ους των μεταποιητικών βιομηχανιών 19 χω ρών. Βιο μηχαν ικοί κλάδοι σ Sσ R2 Βαθμοί Επίπεδο Ελευθερίας Σημαντ/τας (%) Γαλακτομικών προϊόντων 0,721 0,073 0, Κονσερβών φρούτων & λαχ. 0,855 0,075 0, Αλευρόμυλων 0,909 0,096 0, * Προϊόντων αρτοποιίας 0,900 0,065 0, Ζάχαρης 0,781 0,115 0, Καπνού 0,753 0,151 0, Κλωστοϋφαντουργίας 0,809 0,068 0, Πλεκτοβιομη χανίας 0,785 0,064 0, Ξύλου & Ξυλείας 0,860 0,066 0, Επίπλων 0,894 0,042 0, Χαρτοπολτού & χαρτιού 0,965 0,101 0, * Εκτυπώσεων & εκδόσεων 0,868 0,056 0, Επεξεργασίας δερμάτων 0,857 0,062 0, Βασικών χημικών προϊόντων 0,831 0,070 0, Λιπών & λαδ ιών 0,839 0,090 0, Διαφόρων χημικών 0,895 0,059 0, Προϊόντων αργίλου 0,919 0,098 0, * Γυαλιού 0,999 0,084 0, * Κεραμικής 0,901 0,044 0, Τσιμέντου 0,920 0,149 0, * Σιδήρου & χάλυβα 0,811 0,051 0, Μη σιδηρούχων μετάλλων 1,011 0,120 0,886 8 * Μεταλλικών προϊόντων 0,902 0,088 0, * Ηλεκτρικών μηχανών 0,870 0,118 0, * Πηγή: Arrow Κ, Chenery Η., Minhas Β., Solow R, 1961, p Οι συντελεστές a, b, c, Α και Β είναι όλοι θετικοί αριθμοί, με τους παρακάτω περορισμούς: Ο < a < 1 και Ο < b = < 1 ή Ο < a < = 1 και Ο < b < 1. Θέτοντας στο παραπάνω υπόδειγμα a = b = c προκύπτει η συνάρτηση παραγωγής C.E.S. ο μογενής και γραμμική. (11) ε. Το υπόδειγμα Michael Bruno. Το Φεβρουάριο του 1968 ο Καθηγητής του Εβρ αϊκού Πανεπιστημίου του Ισραήλ Μ. Bruno μετά από έρευνές του στη βιο μηχανία του Ισραήλ, που δημοσιεύονται στην επιθεώρηση 'Ί nternational Economic Review", παρουσιάζει μία γενίκευση της συνάρτησης παραγωγής των Solow-Tinbergen (Bruno Μ., 1968, p. 51), με την παρακάτω μορφή: 155

8 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑ Ν ΑΣ - ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΟΙ Κ Ο Ν Ο Μ ΙΚ Ω Ν Ε ΠΙΣΤ ΗΜΩΝ - Τεύχος 16 (2009), Q = Α e λt κa L1-a - m L (12) η οποία γράφεται ακόμη: Q / L = Α e λt (Κ / L γ - m (13) με Ο< a < 1 και Α >Ο. Η σχέση αυτή εκτιμάται από την παλινδρόμηση με εξαρτημένη μεταβλητή το λογάριθμο της παραγωγής ανά εργάτη και ερμηνευτικές μεταβλητές τον πραγματικό μισθό και το λόγο κεφαλαίου-εργασίας. Το παραπάνω υπόδειγμα ονομάζεται υπόδειγμα Bruno-Hildebrand-Liu ή B-H-L υπόδειγμα. στ. Το υπόδειμα CES-VES. Το 1972 μια οικογένεια συναρτήσεων παραγωγής με ελαστικότητες υποκατάστασης μεταβλητές ή σταθερές προτείνεται από δύο ερευνητές στην επιθεώρηση "Reνue d' Economie Politique'', και με την ονομασία συναρτ~ίσεις παραγωγής C.E.S.-V.E.S. (de Biolley Τ, Paeling J., 1972, pp. 1-24). Η μαθηματική μορφή της νέας συνάρτησης παραγωγής είναι η παρακάτω: log Q = η-(1 /θ) log{a κ-e + (1 - α) L-θ}-γ (L/Κ)β (14) Με γ ή / και β = Ο η παραπάνω συνάρτηση μετατρέπεται σε σταθερής ελαστικότητας υποκατάστασης και σε Cobb-Douglas, όταν επίσης το θ = Ο Εύκαμπτα υποδείγματα ή λογαριθμικά υπερβατικά (translog) υποδείγματα παραγωγής. Περιλαμβάνουν τα C-D υπερλογαριθμικά υποδείγματα, τα CES υπερλογαριθμικά υποδείγματα και το γενικευμένο υπόδειγμα Leontief. (Ανδρικόπουλου Α., 2000, σελ. 343). Γενικότερα τα εύκαμπτα υποδείγματα παραγωγής εκφράζονται στη συνάρτηση παραγωγής C-D ως μία λογαριθμική υπερβατική συνάρτηση παραγωγής, με την παρακάτω μορφή: lnq = α + a lnl +β ΙηΚ + γ lnl lnk + δ (lnl)2 + ε (lnk)2 (15) η οποία είναι συνάρτηση δευτέρου βαθμού ως προς τους νεπέριους λογαρίθμους των μεταβλητών -εργασία και κεφάλαιο- και παρουσιάζει ελαστικότητα υποκατάστασης διαφορετική από τη μονάδα (Intriligator Μ., 1982, p. 188). Στην παρούσα ερευνητική εργασία θα ασχοληθούμε διεξοδικά με τα μη εύκαμπτα υποδείγ ματα. 3. Στοχαστικά υποδείγματα παραγωγής και μέτρη ση των μεταβλητών. 156 Όλοι οι ερευνητές θεωρούν ότι η έννοια της συνάρτησης παραγωγής είναι καθαρά μικροοικονομική και δεν επιτρέπει μεγάλο βαθμό αθροιστικότητας των στατιστικών στοιχείων όσον αφορά στις μεταβλητές, οι οποίες υπεισέρχονται στο οικονομικό υπόδειγμα και ερμηνεύουν το φαινόμενο της παραγωγής. Τα υποδείγματα που εφαρμόζονται στις εμπειρικές έρευνες και οι οποίες

9 CONSTANTIN Ο. TRAKHANAS - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES - Νο 16 (2009), αναλύονται στο παρόν άρθρο, αναφέρονται σε βιομηχανικούς κλάδους ή στο σύνολο της μεταποιητικής βιομηχανίας αναπτυσσόμενων χωρών και ως εκ τούτου είναι μεσοοικονομικά υποδείγματα παραγωγής. Τα υποδείγματα αυτά είναι αυστηρά προσδιοριστικά ή ακριβή και ως εκ τούτου δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να εκτιμηθούν χωρίς τη μετατροπή τους σε στατιστικά ή στοχαστικά υποδείγματα. Η υπόθεση ότι η στοχαστική μεταβλητή υπεισέρχεται στα παραπάνω υποδείγματα με την πολλαπλασιαστική της μορφή με μέσο την μονάδα και σταθερή διακύμανση και ότι οι λογάριθμοι των τιμών αυτής κατανέμονται κανονικά, αποτελεί μια υπόθεση μεγάλης σημασίας. Έτσι, το πέρασμα από την «ποίηση>> των θεωρητικών υποδειγμάτων στον «πεζό λόγο» της εμπε ιρικής έρευνας είναι αναπόφευκτο. Αυτό το πέρασμα όμως υποχρεώνέι τους ερευνητές σε σημαντικές προσεγγίσεις και συμβιβασμούς, ιδιαίτερα στις κοινωνικές επιστήμες και πολύ περισσότερο για χώρες αναπτυσσόμενες, όπως είναι οι χώρες που εξετάζονται στην παρούσα έρευνα. Τα στοχαστικά υποδείγματα που έχουν τύχει εμπειρικών εφαρμογών και εξετάζοντα ι στην παρούσα έρευνα, είναι τα παρακάτω: 1 Το γραμμικό υπόδειγμα 2 Το γενικευμένο υπόδειγμα Cobb-Douglas, με την προϋπόθεση ότι το άθροισμα (a+b) είναι μεγαλύτερο, ίσο ή μικρότερο της μονάδας. 3 Το δυναμικό υπόδειγμα των Solow-Tinbergen. 4 Το υπόδειγμα S.M.A.C ή C.E.S για την εκτίμηση της ελαστικότητας υποκατάστασης. 5 Το υπόδειγμα των Bruno-Hildebrand-Liu, το οποίο αποτελεί γενίκευση του προηγούμενου υποδείγματος, αφού θεωρεί ότι η παραγωγή κατά εργαζόμενο δεν είναι μόνο συνάρτηση της αμοιβής του συντελεστή εργασία, αλλά ακόμη και του πηλίκου (Κ!L) που εκφράζει το απα σχολούμενο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο. 6 Το υπόδειγμα κεφαλαιακής έντασης, στατικό και δυναμικό. Τα δεδομένα για την εκτίμηση των παραμέτρων των συναρτήσεων παραγωγής των παραπάνω υποδειγμάτων, πρέπει να αναφέρονται σε φυσικές μονάδες, είτε σε στοιχεία διαστρωματικά (cross section data) είτε σε στοιχεία χρονολογικών σειρών (time series data), για τις μεταβλητές που υπεισέρχονται στα οικονομετρικά υποδείγματα. Η αδυναμία εξεύρεσης τέτοιων στατιστικών στοιχείων σε όλες τις χώρες του κόσμου, οδηγεί υποχρεωτικά τους ερευνητές στις βασικές πηγές των χρησιμοποιηθέντων στοιχείων, που είναι συνήθως οι ετήσιες βιομηχανικές έρευνες των ε θνικών στατιστικών υπηρεσιών των διαφόρων χωρών. Οι έρευνες αυτές παρέχουν στατιστικά στοιχεία σε σχέση με την ακαθάριστη αξία παραγωγής ή την προστιθέμενη αξία, τη μέση ετήσια απασχόληση σε αριθμό ατόμων ή εργατοωρών, την αμοιβή της ερ γασίας και τις επενδύσεις στους επί μέρους κλάδους της μεταποιητικής βιομηχανίας. Από το σύνολο των ερευνών που έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες, τόσο σε αναπτυγμένες όσο και σε αναπτυσσόμενες χώρες, η μεταβλητή που δημιουργεί τα περισσότερα προβλήματα από πλευράς εξεύρεσης στατιστικών 157

10 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 16 (2009), στοιχείων είναι η εισροή του κεφαλαίου. Τα στοιχεία αυτά είτε υπάρχουν και αποκρύπτονται επιμελώς από τις αρμόδιες υπηρεσίες, είτε είναι αμφίβολης εγκυρότητας, είτε δεν υπάρχουν. Έτσι, από την εμπειρία πολλών ερευνητών φαίνεται ότι τα προβλήματα μέτρησης που εμφανίζονται σχετικά με το συντελεστή κεφάλαιο ως εισροή στην παραγωγική διαδικασία, είναι τρομερά πολύπλοκα (Intriligator Μ., 1982, p. 168) και μερικ ές φορές αξ επέραστα ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες. 4. Εμπειρική έρευνα των συναρτήσεων παραγωγής στην ελληνική μεταποιητική βιομηχανία. Οι πρώτες οικονομετρικές έρευνες πάνω στη συνάρτηση παραγωγής Cobb-Douglas στην ελληύική μεταποιητική βιομηχανία γίνονται στις αρχές της δεκαετίας του 1960< 3 >, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του 1970 νέες έρευνες πραγματοποιούνται πάνω στις συναρτήσ ε ις C.E.S για την εκτίμηση των ελαστικοτήτων υποκατάστασης εργασίας-κεφαλαίου στην ελληνική μεταποιητική βιομηχανία( 4 ) Τα δεδομένα της έρευνας. Τα υποδείγματα παραραγωγής που βρίσκουν εφαρμογή στην «μείζον9'» ελληνική μεταποιητική βιομηχανία στην ερευνητική μας προσπάθεια (Trakhanas C., 1980, pp ), είναι με τη στοχαστική τους μορφή τα παρακάτω: 158 (3) Η πρώτη από τις έρευνες αυτές πραγματοποιείται στην αρχή της δεκαετίας του 1960 στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕ.Π.Ε) από την Καθηγήτρια Άννα Κουτσογιάννη και βασίζεται σε δείγμα 500 βιομηχανικών μονάδων. Περιλαμβάν ε ι δε τα αποτελέσματα εκτι μήσ εων παραμέτρων, τό σο συναρτήσεων παραγωγής Cobb Douglas όσο και απλών γραμμικών συναρτήσεων για όλους τους κλάδους της ελληνικής μεταποιητικής βιομηχανίας. Η δεύ τερη ερευνητική εργασία πραγματοποιείται και αυτή στις αρχές της δεκαετίας του 1960 στην Τράπεζα της Ελλάδος από τον Καθηγητή Κωνσταντίνο Δρακάτο και αποσκοπεί και αυτή στην εκτίμηση συναρτήσεων παραγωγής τύπου Cobb-Douglas για το σύνολο της ελληνικής μ εταποιητική ς βιομηχανίας, αλλά και των επιμέρους κλάδων της, σε δείγμα 214 βιομηχανικών μονάδων. (4) Οι έρευνες αυτές γίνονται στην Ελλάδα και εκτός Ελλάδος και αναφέρ ομαι ιδιαίτερα στους τρ είς Καθηγητές του Οικονομικ ού Παν επιστημίου Αθηνών. Charatsis, Ε. G.(1970): Statistical Methods for Estimation of Production Functions: Α Cross-Section and Time Series Analysis of the Greek Manufacturing Industry, Uniνersity of London, London School of Economics, Doctoral Thesis. Κιντή Α. (1976): Συνθήκαι ανταγωνισμού και αμοι βαί των συντελεστών της παραγωγής εις την ελληνικήν βιομηχανίαν: Οικονο μ ετρική Διερεύνησις, Σπουδαί, Τόμος ΚΣΤ, Τεύχος 1, σελ και Lianos Τ. (1975): Capital-Labor Substitution ίη a Deνeloping Country, European Economic Review, Vol. 6, p Επίσης στις δυο επόμενες δεκα ε τίες: Νεγρεπόντη-Δελιβάνη Μ. και Συνεργάτες (1983): Η Προβληματική Ελληνική Βιομηχανία και κά ποι ες Λύσεις της, Παρατηρητής, Αθήνα Θεσσαλονίκη. Χειλά Ι. (1982): Οικονομίες Κλίμακας. Με Έμφαση στις Τηλεπικοινωνί ες, Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή και Ρήγα Κ., Κορρ έ Γ.(19 97): Εφαρμογές των Συναρτήσεων Παραγωγής στην Ελληνική Βιομηχανία, llo Εθνικό Συν έδριο Ελληνικής Ετ αι ρίας Επιχειρησιακών Ερευνών, Μαίου, Γλυφάδα.

11 CONSTANTIN D. TRAKHANAS - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES - Νο 16 (2009), Το γραμμικό υπόδειγμα παραγωγής: Q = c + a L + b Κ + e 1 Το υπόδειγμα Cobb-Douglas: lnq = ΙηΑ + a lnl +b ΙηΚ + ε 1 Το υπόδειγμα Solow-Tinbergen: lnq = ΙηΑ + γ t + a lnl + b ΙηΚ + u 1 Το υπόδειγμα C.E.S: ln(q/l) = ΙηΑ + σ ln(w) + ν 1 Το υπόδειγμα B-H-L: ln(q/l) = ΙηΑ + σ ln(w) + θ Ιη(Κ/L) + ω 1 Τα στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην έρευνα αυτή είναι στοιχεία χρονολογικών σειρών και καλύπτουν τη χρονική περίοδο από το έτος 1958 μέχρι και το έτος 1975, περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται ως αναπτυσσόμενη. Τα χρησιμοποιηθέντα στοιχεία αναφέρονται στους είκοσι διψήφιους κλάδους και καλύπτουν τη «μείζονα» μεταποιητική βιομηχανία, δηλαδή τα βιομηχανικά καταστήματα που απασχολούν πάνω από δέκα άτομα, όπως αναφέρονται από την Ε.Σ.Υ.Ε. Ειδικότερα η μέτρηση των παραπάνω μεταβλητών έχει ως ακολούθως: Η εξαρτημένη μεταβλητή προϊόν (Q) μετράται σε όρους προστιθέμενης αξίας σε εκατομμύρια δρχ. και σε σταθερές τιμές του έτους Ο συντελεστής εργασία (L) μετράται με το συνολικό ετήσιο αριθμό απασχολουμένων ατόμων. Η αμοιβή της εργασίας W μετράται ως το συνολικό ετήσιο εργατικό κόστος σε σταθερές τιμές του Το συνολικό κόστος υπολογίζεται ως το άθροισμα των ετήσιων αμοιβών των εργαζομένων συν το σύνολο των εισφορών που καταβάλλει ο εργοδότης γιά ασφαλιστικές και άλλες εισφορές. Τέλος, η μεταβλητή κεφάλαιο (Κ) μετράται ως το καθαρό απόθεμα κεφαλαίου στο τέλος κάθε χρόνου, σε εκατομμύρια δρχ. κα ι σε σταθερές τιμές του Αυτό αποτελείται από την αξία των μηχανημάτων, των μεταφορικών μέσων και των άλλων στοιχείων του πάγιου ενεργητικού. Γιά τον αποπληθωρισμό των τρεχουσών τιμών των παραπάνω μεγ εθών χρησιμοποιούνται δείκτες προστιθέμενης αξίας της Δι εύθυνσης Εθνικών Λογαριασμών του Υπουργείου Συντονισμού και Προγραμματ ισμού Τα αποτελέσματα της έρευνας. Η εφαρμογή των υποδειγμάτων παραγωγής στη «μείζονα» ελληνική μεταποιητική βιομηχανία δείχνει ότι κάθε βιομηχανία και κατceεπέκταση κάθε βιομηχανικός κλάδος έχει τη δική του «τεχνολογία» και τους δικούς του «νό μους» παραγωγής Κατά ένα γενικό τρόπο και με βάση τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων των παραμέτρων των διαφόρων συναρτήσεων, κατά την αναφερόμενη περίοδο, φαίνεται ότι η συνάρτηση παραγωγής τύπου C.E.S των καθηγητών Solow-Minhas Arrow-Chenery δείνει τα πιό αξιόπιστα αποτελέσματα από στατιστικής και οικονομικής πλευράς (Πίνακας 2). Έτσι, φαίνεται ότι υπάρχει υψηλή υποκατάσταση του συντελεστή εργασία από το συντελεστή κεφάλαιο, αφού η τιμή της ελαστικότητας τεχνικής υποκατάστασης είναι στις περισσότερες περιπτώσεις πάνω από τη μονάδα ή γύρω στη μονάδα (Τραχανά Κ., 1981, σελ. 1085). 159

12 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τ εύχος 16 (2009), Για δύο όμως κλάδους, των παραγώγων πετρελαίου και άνθρακα (κλάδος 32) και λοιπές βιομηχανίες (κλάδος 39), η τιμή της ελαστικότητας τεχνικής υποκατάσταση ς είναι ιδιαίτερα χαμηλή (0,383 και 0,575 αντίστοιχα). Στην πρώτη περίπτωση ο συντελεστής προσδιορισμού είναι ιδιαίτερα χαμηλός (R2 = 0,335), όπως πολύ χαμηλός εμφανίζεται και στην περίπτωση των μεταφορικών μέσων (κλάδος 38). Στον κλάδο αυτό παρατηρείται και θετική αυτοσυσχέτιση μεταξύ των διαταρακτικών όρων και των ερμηνευτικών μ εταβλητών. Για τους υπόλοιπους κλάδους της ελληνικής μεταποιητικής βιομηχανίας φαίνεται ότ ι η τιμή της ελαστικότητας υποκατάσταση ς ανάμεσα στην εργασία και το κεφάλαιο είναι συνάρτηση της οικονομ ικής ανάπτυξης της χώρας την εξεταζόμενη περίοδο, αλλά και του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού του κάθε κλάδου ξεχωριστά. Η τιμή τη ς ελαστ ικότητας υποκατάστασης μειώνεται σε μακροχρόνια περίοδο, όταν η προηγμένη τεχνολογία ενός κλάδου αντικαθιστά την παραδοσιακή τεχνολογία. Έτσι, στους κλάδους εκείνους οι οποίοι χαρακτηρίζονται από την παρουσία παραδοσιακών επιχειρήσεων, η τιμή της ελαστικότητας υποκατάσταση ς είναι ιδιαίτερα υψηλή, ενώ αντίστροφα στους κλάδους που κυριαρχού νται από επενδύσεις σε μοντέρνα τεχνολογία, η τιμή της ελαστικότητας υποκατάστασης είνα ι χαμηλή. Αναμφισβήτητα και πρέπει να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της παρα γωγής, για να αυξηθ εί η ανταγωνιστικότητα των κλάδων της ελληνικής βιομη χανίας, σε σχέση με την παγκόσμια αγορά. Αυτό όμως πρέπ ει να γίνει με επι πλέον διερεύνη ση της αποτελεσματικότητας όλων των συντελεστών παραγω γής, που συμμετέχουν στην παραγωγική διαδικασία. 160

13 CONSTANTIN D. TRAKHANAS - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES - Νο 16 (2009), Πίνακας 2. Εκτίμηση των ελαστικοτήτων υποκατάστασης σ στους 20 κλάδους της ελληνικής μεταποιητικής βιομηχανίας. Κωδ.Αρ. Βιομηχανικοί κλάδοι σ R2 tσ d Αποτ έ λεσμα Ε.Σ.Υ.Ε. (α = 1%) 20 Ειδών διατροφής 1,028 0,951 17,826 0,922 Αμφιβολία (0,057) 21 Ποτών 0,939 0,854 9,714 1,044 Αμφιβολία (0,096) 22 Καπνού 1,191 0,893 11,667 1,297 Ανεξαρτησία (0,102) 23 Υφαντουργ ικές 1,179 0,968 22,724 1,147 Ανεξαρτησία (0,051) 24 Ειδών ένδυσης-υπόδησης 1,081 0,956 18,912 0,095 Αμφιβολία (0,057) 25 Ξύλου & φελλού 1,318 0,939 15,842 1,276 Ανεξαρτησία (0,083) 26 Επίπλων 0,996 0,974 24,895 1,223 Ανεξαρτησία (0,040) 27 Χαρτιού 1,123 0,839 9,142 0,956 Αμφιβολία (01122) 28 Εκτυπώσεων-εκδόσεων 1,124 0,874 10,611 1,501 Ανεξαρτησία (0,106) 29 Δέρματος-γουναρικών 1,147 0,870 10,401 1,224 Ανεξαρτησία (0,110) 30 Ελαστικού 1,449 0,826 8,734 2,539 Ανεξαρτησία (0,165) 31 Χημικών 1,481 0,978 27,309 1,003 Αμφιβολία (0,054) 32 Παραγώγων πετρελαίου 0,383 0,335 2,843 1,478 Ανεξαρτησία (0,134) 33 Μη μεταλλικών ορυκτών 1,336 0,970 23,328 1,489 Ανεξαρτησία (0,057) 34 Βασικών μεταλλουργ ικών 1,505 0,901 12,107 0,870 Αυτοσ. θετ. (0,124) 35 Αντικειμ. από μέταλλο 1,251 0,933 15,012 1,252 Ανεξαρτησία (0,083) 36 Μηχανών & συσκευών 0,826 0,872 10,499 1,348 Ανεξαρτησία (0,078) 37 Ειδών εφαρ. ηλεκτρισμού 1,038 0,897 11,902 0,707 Αυτοσ. θετ. (0,087) 38 Μεταφορικών μέσων 0,680 0,144 1,645 0,456 Αυτοσ. θετ. (0,413) 39 Διαφόρων 0,575 0,810 8,302 1,544 Ανεξαρτησία (0,069) Πηγή: Trakhanas C.,1980, p

14 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 16 (2009), Εμπειρική έρευνα των συναρτήσεων παραγωγής στις μεταποιητικές βιομηχανίες χωρών της Λ. Αμερικής. Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής και η Ινδία (Murti V. and Sastry V., 1957, pp ) είναι χώρες που προκαλούν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στους ερευνητές των συναρτήσεων παραγωγής. Ειδικότερα γιά τις χώρες της Λατινικής Αμερικής το ενδιαφέρον εστιάζεται στις συναρτήσις C.E.S περισσότερο και λιγότερο σε άλλες συναρτήσεις (Arrow Κ., Chenery Η., Minhas Β., Solow R., 1962, pp , Fuchs V., 1963, pp , Katz J., 1969, pp ) Τα δεδομένα της έρευνας. Η έρευνα πραγματοποιείται από τον Daνid Cantarelli, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα, ο οποίος εκτιμάει συναρτήσεις παραγωγής γιά ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους( 5 ) των χωρών Αργεντινής, Βραζιλίας, Κολομβίας, Εκουαδόρ, Μεξικού, Παραγουάης και Βενεζουέλας, με τις παρακάτω μορφές τους (Cantarelli D., 1974, p ): Το υπόδειγμα Cobb-Douglas: lnq = lna 0 + a 1 lnl + a 2 lnk + e 1, με (a 1 + a 2 ) μεγαλύτερο, ίσο ή μικρότερο του μηδενός. Το υπόδειγμα C.E.S: ln (Q / L) = lnb 0 + σ ln (W) + ε 1, παραλλαγές όσον αφορά στη μέτρηση των μεταβλητών. με διάφορες Το υπόδειγμα κεφαλαιακής έντασης: Ιη (Q / L) = lnd 0 + d 1 ln (Κ / L) + ν 1 Το υπόδειγμα B-H-L: ln (Q / L) = lnc 0 + c 1 ln (W) + c 2 ln (Κ / L) + u 1 Τα στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην έρευνα αυτή είναι διαστρωματικά στοιχεία, καλύπουν δε την περίοδο από το 1963 μέχρι το 1967 και προέρχονται από τις Στατιστικές Υπηρεσίες των χωρών αυτώνc 6 ) Τα αποτελέσματα της έρευνας. Η εκτίμηση των παραμέτρων των συναρτήσεων παραγωγής Cobb-Douglas και B-H-L μειώνει σε μεγάλο βαθμό τη σημαντικότητα της συνάρτησης παραγωγής CES, γιατί θεωρούμε ότι ορισμένοι κλάδοι της βιομηχανίας των χωρών της Λατινικής Αμερικής φαίνεται να εξηγούνται σαφώς καλύτερα από την «Παλαιά» συνάρτηση Cobb-Douglas (Πίνακας 3). Επίσης, φαίνεται ότι η υιοθέτησή της προσαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες βρίσκουμε άθροισμα ελαστικοτήτων εργασίας και κεφαλαίου μεγαλύτερο ή μικρότερο της μονάδας, σε ένα επίπεδο σημαντικότητας 5% και τα αποταλέσματά της είναι σαφώς καλύτερα εκείνων της συνάρτησης παραγωγής C.E.S. 162 (5) Πρόκειται γιά τους παρακάτω κλάδους της μεταποιητικής βιομηχανίας: Προϊόντα διατροφής, Ποτά, Κλωστοϋφαντουργία, Προϊόντα ξύλου, Δέρμα και γούνες, Χημικά προϊόντα, Μεταλλικά προϊόντα, Μηχανές μη ηλεκτρικές και Μηχανήματα μεταφοράς. (6) Ως πηγές δεδομένων αναφέρονται: Αργεντινή : Ministerio de Hacienda, Censo Economico National del 30 de Aνril 1964 (1963), Βραζιλία: Anuario Estatistico do Brasil 1967 (1965), Κολομβία: Departamento Administratiνo National de Estatistica, Industria Manufacturera National 1967 (1967), Εκουαδόρ: Junta National de Planificacion y Coordinacion, Eneuesta de Manufactura y Mineria 1966 (1966), Μεξικό: Secretaria de Industria y Comercio, VIII Cenco Industrial 1966 (1965), Mexico D.F 1967, Παραγουάη: Ministerio de Industria y Comercio, Censo Industrial del Paraguay (1963), Ascunsion 1965 και Βενεζουέλα: Ministerio de Forento, ΠΙ Cencos Economicos (1963), Caracas 1970.

15 CONSTANTIN Ο. TRAKHANAS - REVIEW OF ECON OMIC SCIENCES - Νο 16 (2009), Πίνακ α ς 3. Εκτίμηση των ελαστικοτήτων εργασίας (al) κ αι κ ε φαλαίου (a2) της συνάρτησης π αραγωγ ή ς Cobb-Douglas, μ ε (al +a2) > = < 1. Βιομηχανικοί κλάδοι και aι a2 και Χώρες (t εμπειρ) (t εμπειρ) R2 (t θεωρ.)1 (a1 +a2) Μηχανές μη ηλεκτρικές Μεξικό 0,6547 0,4333 (5,482) (5,385) Βενεζουέλα 1,0758 0,2079 (5,993) (1,601) Υλικά μεταφορών Μεξικό 0,5772 0,4683 (6,171) (8,636) Βενεζουέλα 0,4101 0,7637 (1,903) (3,960) Ποτά Μεξικό 0,2855 0,7401 (3,781) (14,200) Βενεζουέλα 1,072 0,2696 (2,129) (0,720) Εκουαδόρ 1,7828-0,0279 (9,841) (-0,267) Δ έρ μα και γούνες Μεξικό 0,4935 0,4788 (3,837) (8,357) Βενεζουέλα 1,4427-0,0463 (9,226) (-0,428) Εκουαδόρ 1,2835 0,2325 (7,489) (1,951) Χημικά προϊόντα Μεξικό 0,1839 0,8227 (1,663) (9,722) Β ενεζουέλα 0,2976 0,7841 (1,084) (4,037) Εκουαδόρ 1,5882 0,0329 (9,841) (0,270) Υφαντουργικ ές Με ξικό 0,5653 0,5217 (2,950) (3,898) Βενεζου έλα 0,4729 0,6252 (7,740) ( 4,693) Εκουαδόρ 0,4495 0,7035 (1,602) (3,628) 0,990(0) 1,0880 (2,048) 0,944(0) 1,2837 (2,160) 0,987 1,0455 (2,048) 0,980 1,1738 (2,086) 0,973 1,0256 (2,052) 0,934 1,3468 (2,093) 0,977 1,7549 (2,306) 0,975 0,9723 (2,064) 0,986 1,3964 (2,201) 0,998(0) 1,5160 (12,076) 0,981 1,0066 (2,055) 0,984 1,0817 (2,160) 0,985 1,6211 (3,182) 0,965 1,0870 (2,060) 0,998 1,0981 (2,306) 0,997 1,1530 (2,776) 1. Επίπεδο 5%, (Ο) Στα όρια τη ς πολυσυγγραμμικότητας Πηγή : Cantarelli D., 1974, p

16 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙθΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 16 (2009), Στις τρεις χώρες που εφαρμόζονται οι συναρτήσεις παραγωγής Cobb Douglas με (a 1 + a 2 ) μεγαλύτερο, ίσο ή μικρότερο της μονάδας, φαίνεται ότι σε οκτώ βιομηχανικούς κλάδους υπάρχουν σταθερές αποδόσεις κλίμακας και σε άλλους οκτώ βιομηχανικούς κλάδους υπάρχουν αύξουσες αποδόσεις κλίμακας. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η υψηλή τιμή της ελαστικότητας παραγωγής ως προς το κεφάλαιο σε δύο κλάδους του Μεξικού (ποτά και χημικά προϊόντα), της υψηλής τιμής της ελαστικότητας παραγωγής ως προς την εργασία, μεγαλύτερη της μονάδας, σε τρεις κλάδους της Βενεζουέλας (μηχανήματα μη ηλεκτρικά, ποτά και δέρματα-γούνες) και σε τρεις κλάδους του Εκουαδόρ (ποτά, δέρματα-γ ούνες και χημικά προϊόντα). Αρνητικές τιμές στην ελαστικότητα παραγωγής ως προς το κεφάλαιο παρουσιάζονται σε (Εκουαδόρ κλάδος ποτών και Βενεζουέλα κλάδος δέρματα-γούνες). δύο περιπτώσεις Τέλος, από στατιστικής πλευράς παρουσιάζεται σε τρεις περιπτώσεις το φαινόμενο της πολυσυγγραμμικότητας στις ερμηνευτικές μεταβλητές του υποδείγματος παλινδρόμησης, ενώ κανονικοί εμφανίζονται οι άλλοι διαγνωστικοί έλεγχοι. 6. Εμπειρική έρευνα των συναρτήσεων παραγωγής στη βιομηχανία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. 6.1 Τα δεδομένα της έρευνας. Η έρευνα πραγματοποιείται από τον υφηγητή του Πανεπιστημίου Louis Pasteur του Στρασβούργου και ερευνητή στο CEREQ-BETA Rabija Somun και αποτελεί τη διδακτορική του διατριβή στο παραπάνω Πανεπιστήμιο. (Somun R., 1986, pp.4-250) Σε μεταγενέστερες έρευνες πάνω στο ίδιο αντικ είμενο, αναφέρεται ως χρονική περίοδος το 1952 μέχρι και το 1989, καθώς και δύο υποπερίοδοι αυτής. Η πρώτη από το 1952 ως το 1965 και η δεύτερη από το 1966 ως το Καθceόλη την εξεταζόμενη περίοδο η οικονομική πολιτική που ασκείται στη χώρα αυτή χαρακτηρίζεται ως σοσιαλιστική-αυτοδιαχειριστική. Οκτώ υποδείγματα εφαρμόζονται στο σύνολο της βιομηχανίας και είναι τα παρακάτω: Το υπόδειγμα Cobb-Douglas: lnq = lna + a lnl + b ΙηΚ + e 1 Το υπόδειγμα Solow: lnq = lna + a lnl + b lnk + γt + ν 1 Το υπόδειγμα κεφαλαιακής έντασης: ln (Q / L) = lndo + dl ln (Κ / L) + ε 1 Το δυναμικό υπόδειγμα κεφαλαιακής έντασης: ln (Q/L) = lnd 0 + d 1 ln (Κ / L) + γt + ωt Τέσσερα υποδείγματα C.E.S., από τα οποία δύο είναι στατικά και τα άλλα δύο είναι δυναμικά. Τα δεδομένα της έρευνας προέρχονται από την Στατιστική Υπηρεσία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και είναι με τη μορφή των χρονολογικών σειρώνc 7 ), γιά 164 (7) Υπηρεσία Στατιστικής της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Στατιστικές Επετηρίδες ετών

17 GONSTANTIN Ο. TRAKHANAS - REVIEW OF EGONOMIC SGIENCES - Νο 16 (2009), το σύνολο της βιομηχανίας και όχι των επιμέρους κλάδων της. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνουν αθροιστικά δεδομένα του κοινωνικού προϊόντος γιά την παραγωγή, την αξία του σταθερού κεφαλαίου και τον αριθμό των απασχολουμένων γιά τους συντελεστές κεφάλαιο και εργασία αντίστοιχα. Η παραγωγή μετράται με το κοινωνικό προϊόν σε σταθερές τιμές, ενώ ένα μέρος των υπηρεσιών (υγεία, παιδεία, τράπεζες, ασφάλειες, διοίκηση, έθνική άμυνα κ.λ.π.) θεωρούνται ως «μη παραγωγικές» δραστηριότητες και δεν συμμετέχουν στον υπολογισμό του κοινωνικού προϊόντος. Η παραπάνω διαδικασία υπολογισμού του εθνικού προϊόντος σε μία σοσιαλιστική οικονομία είναι τελείως διαφορετική από εκείνη των καπιταλιστικών οικονομιών, η οποία έχει καταγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία και αρθρογραφία, χωρίς όμως αυτή η διαφοροποίηση να δημιουργεί _ προβλήματα συγκρισιμότητας στο βιομηχανικό τομέα, τον οποίο εξετάζουμε στο άρθρο αυτό Τα αποτελέσματα της έρευνας. Για την εκτίμηση της συνάρτησης παραγωγής σταθερής ελαστικότητας υποκατάστασης C.E.S., εφαρμόζεται κατa:αρχήν η γραμμική προσέγγιση για την εκτίμηση των παραμέτρων με τη μέθοδο των ελαχίστων τετραγώνων και μετά η μη γραμμική μέθοδος. Τα αποτελέσματα που προέρχονται από τη γραμμική μέθοδο δεν είναι αποδεκτά, ενώ οι εκτιμήσεις με τη μη γραμμική μέθοδο δεν είναι συγκλίνουσες και δεν ικανοποιούν. Η εφαρμογή της συνάρτησης παραγωγής τύπου Cobb-Douglas με σταθερές αποδόσεις κλίμακας οδηγεί σε αποδεκτά αποτελέσματα για την περίοδο , αλλά και για την υποπερίοδο Και για τις δύο παραπάνω περιόδους διαπιστώνεται ιδιαίτερα μεγάλη συμμετοχή του κεφαλαίου στην κοινωνική παραγωγή του βιομηχανικού τομέα και στη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας αυτής. Μία αύξηση κατά 1 % του συντελεστή κεφάλαιο οδηγεί σε αύξηση του κοινωνικού προϊόντος της βιομηχανίας κατά 0,912% την περίοδο και κατά 0,96% την υποπερίοδο Η συμμετοχή του συντελεστή εργασία σχεδόν εκμηδενίζεται, θέτοντας πολλά ερωτηματικά για την ορθή εκτίμηση της παραμέτρου αυτής. Για την άλλη υποπερίοδο η συνάρτηση παραγωγής Cobb Douglas με σταθερές αποδόσεις κλίμακας και το υπόδειγμα Solow-Nelson επίσης με σταθερές αποδόσεις κλίμακας, φαίνεται να ερμηνεύουν ικανοποιητικά την παραγωγική διαδικασία της βιομηχανίας της χώρας αυτής. Για την παραπάνω υποπερίοδο η τιμή της ελαστικότητας παραγωγής ως προς το κεφάλαιο μειώνεται σε σχέση με τις προηγούμενες υποπεριόδους. Μία αύξηση κατά 1 % του κεφαλαίου οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής από 0,57% έως 0,71 %. 7. Συμπεράσματα Ως προς τα υποδείγματα παραγωγής. Η επεξήγηση της παραγωγικής διαδικασίας με τη χρήση απλών οικονομετρικών υποδειγμάτων με μια εξίσωση και με δύο ερμηνευτικές μεταβλητές, συ- 165

18 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ - ΕΠΙθΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τεύχος 16 (2009), ναντούν πολύ μεγάλες δυσκολίες και τα αποτελέσματα φαίνονται μερικές φορfς αντικρουόμενα, θέτοντας έτσι ερωτηματικά τόσο για τη χρησιμότητα της εφαρμογής των υποδειγμάτων αυτών, όσο και για τις εκτιμήσεις των παραμέτρων. Οι αδυναμίες των μη εύκαμπτων υποδειγμάτων παραγωγής στρέφουν, από τα μέσα περίπου της δεκαετίας του '80, τους ερευνητές στην εφαρμογή των εύκαμπτων υποδειγμάτων. Οι έρευνες αυτές βρίσκουν εφαρμογές στον ενεργειακό τομέα, στον αγροτικό τομέα, στις συγκοινωνίες και στον χρηματοοικονομικό τομέα (Ανδρικόπουλου Α., 2000, σελ ). Παρόλα αυτά τα εύκαμπτα και μη εύκαμπτα υποδείγματα παραγωγής μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην κατανόηση της παραγωγικής διαδικασίας και των νόμων της, αλλά σε καμιά περίπτωση αυτό δεν μπορεί να γίνει κατά τρόπο αποκλειστικό. Ο τεχνολογικός χαρακτήρας της συνάρτησης παραγωγής, είτε σε μία επιχείρηση αναφέρεται αυ-ίή, είτε σε έναν κλάδο παραγωγής, είτε στην οικονομία ολόκληρη, εκφράζει τις μαθηματικές σχέσεις οι οποίες περιέχουν τους τεχνολογικούς όρους και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνδυάζονται οι συντελεστές παραγωγής στην παραγωγική διαδικασία. Ο τεχνολογικός αυτός χαρακτήρας υποχρεώνει στη χρησιμοποίηση στατιστικών στοιχείων για τη μέτρηση των μεταβλητών σε φυσικές μονάδες και όχι σε νομισματικές μονάδες, όπως γίνεται στις έρ ευνες των τελευταίων δεκαετιών. Οι συναρτήσεις παραγωγής φαίνεται ότι έχουν καλύτερη ανταπόκριση σε μικροοικονομικό και μεσοοικονομικό επίπεδο, παρά σε μακροοικονομικό επίπεδο. Κι' αυτό φυσικά οφείλεται στο βαθμό αθροιστικότητας των στατιστικών στοιχε ίων, με τα οποία μετρώνται οι μεταβλητές των υποδειγμάτων παραγωγής. Οι αναπτυσσόμενες χώρες φαίνεται να έχουν, ατομικά ή σε ομάδες, συναρτήσεις παραγωγής διαφορετικές για κάθε βιομηχανικό κλάδο, συναρτήσεις οι οποίες φαίνονται να μην είναι ανεξάρτητες των οικονομικών δομών της κάθε χώρας, αλλά και του επιπέδου της τεχνολογικής ανάπτυξης του κάθε βιομηχανικού κλάδου της ίδιας της χώρας και πολύ περισσότερο μεταξύ διαφορ ετικών χωρών του ίδιου ή π ε ρίπου ίδιου επιπέδου ανάπτυ ξης. Η διαπίστωση των Καθηγητών Η. Guitton και J. de Zatarain ότι «η κοινωνία θα περάσει από μία δομή του τύπου Μ. Bruno σε μία δομή του τύπου Cobb-Douglas, έπειτα σε μία δομή του τύπου C. Ε.S.γιά να καταλήξει σε μία δομή του τύπου Hilhorst» ( de Zatarain J., 1976, p. 101) φαίν εται ότι είναι ισχυρή και αποδεικνύεται και για τις που εξετάζονται στην έρευνα αυτή. βιομηχανίες των αναπτυσσομένων χωρών, Παρά τις δυσκολίες σύγκρισης των αποτελεσμάτων των εμπειρικών ερευνών από τη μή πλήρη ταύτιση των χρονικών περιόδων, φαίνεται ότι για τη βιομηχανία των χωρών της Λατινικής Αμερικής και της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η συνάρτηση παραγωγής Cobb-Douglas δίνει καλύτερα αποτελέσματα από τις άλλες συναρτήσεις παραγωγής που εξετάζονται στο άρθρο αυτό. Αντίθετα η ελληνική μεταποιητική βιομηχανία φαίνεται να υπακούει καλύτερα σε μία συνάρτηση τύπου C.E.S., με βάση τα στοιχεία των κλάδων της βιομηχανίας της εξεταζόμενης περιόδου. Αυτό ενδεχομένως να οφείλεται στον μεγαλύτερο βαθμό οικονομικής ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας την περίοδο και στο υψηλότερο τεχνολογικό επίπεδο των βιομηχανικών κλάδων της

19 CONSTANTIN Ο. TRAKHANAS - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES - Να 16 (2009), ελληνικής μεταποιητικής βιομηχανίας, σε σχέση με τις βιομηχανίες των άλλων χωρών που εξετάζονται στην έρευνα αυτή Ως πρός τη λήψη αποφάσεων. Για τον γάλλο οικονομολόγο Andre Vincent «Οι συναρτήσεις παραγωγής και οι τύποι της παραγωγικότητας είναι δύο εργαλεία ανάλυσης πολύ γειτονικά, τόσο για το σχήμα τους όσο και για το πεδίο της εφαρμογής τους». (Vincent Α., 1969, p. 1). Έτσι λοιπόν πολύ συχνά οι συναρτήσεις παραγωγής και τα στατιστικά στοιχεία τα οποία συλλέγονται και χρησιμοποιούνται από τους ερευνητές γιά την εκτίμηση αυτών των συναρτήσεων, τους μεταφέρουν αυτόματα στις παραγωγικότητες (μέσες και οριακές) και στον υπολογισμό τους, οι οποίες βοηθούν τα μέγιστα στη λήψη αποφάσεων. Κατά τη χρονική περίοδο διερεύνησης των συναρτήσεων παραγωγής η μέση παραγωγικότητα της εργασίας της ελληνικής μεταποιητικής βιομηχανίας αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό περίπου 8,95%, η δε οριακή παραγωγικότητα αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό 10,15% περίπου. Κατά την ίδια περίοδο η αμοιβή της εργασίας σε ωριαία βάση σε σταθερές τιμές του έτους 1970 σημειώνει μέση ετήσια αυξη ση μόνο κατά 6,95%, ποσοστό το οποίο είναι σημαντικά χαμηλότερο του αντί στοιχου ποσοστού της οριακής παραγωγικότητας. Ως εκ τούτου η περίφημη ισότητα της νεοκλασικής σχολής μεταξύ οριακής παραγωγικότητας της εργασίας και πραγματικών αμοιβών του ίδιου συντελεστή δεν επαληθεύεται. Μάλιστα η υστέρηση αυτή διευρύνει σημαντικά το άνοιγμα μεταξύ της οριακής παραγωγι κότητας της εργασίας και της μέσης ωριαίας αμοιβής του ίδιου συντελεστή, με συνέπεια ο συντελεστής κεφάλαιο να αυξάνει σημαντικά τη συμμετοχή του στην παραγωγή του συνολικού προϊόντος, σε βάρος της συμμετοχής της εργασίας. Η κατάσταση αυτή συντελεί σε διατήρηση βιομηχανικών επενδύσεων, από την πλευρά των επιχειρηματιών σε επίπεδα χαμηλότερα του άριστου επιπέδου, για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο (Κιντή Α. 1976, σελ.71). Οι εξελίξεις που σημειώνονται την τελευταία εικοσαετία, σε μεγέθη όπως είναι το πραγματικό κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, η παραγωγικότητα της εργασίας και οι πραγματικές ωριαίες αποδοχές των εργατών, φαίνεται να οδηγούν σ' ένα εντονότερο ρυθμό αναδιανομής του εισοδήματος στην Ελλάδα, αλλά και στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, σε βάρος του μεριδίου της εισροής εργασία και πρός όφελος του μεριδίου της εισροής κεφάλαιο στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης των οικονομιών. Ειδικότερα, παρά τις σημαντικές ετήσιες ποσοστιαίες αυξήσεις της παρα γωγικότητας της εργασίας στη μεταποίηση, ιδιαίτερα μετά το 1990, τα οφέλη από την αύξησή της δεν διανέμονται στην εργασία, στο βαθμό που αυτή συμ βάλλει πραγματικά. «Η διεύρυνση της οικονομικής ανισότητας που προήλθε από την οικονομική πολιτική της τελευταίας δεκαπενταετίας, επαύξησε τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες που ήταν ευρέως διαδεδομένες στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα αυτών των εξελίξεων, ο 0.0.Σ.Α. κατατάσσει την Ελλάδα τρίτη μεταξύ των μελών του με κριτήριο την ανισότητα σε θέση παραπλήσια με την Τουρκία» (Ι.Ν. Ε., 2001, σελ. 91). 167

20 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΑΧΑΝΑΣ- ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - Τ εύχος 16 (2009), Βιβλιογραφία 168 Ανδρικόπουλου Α. (2000): Οικονομετρία, Θεωρία και Εφαρμογές, Β' έκδοση, Μπένος, Αθήνα. Arcelli Μ. (1962): La Cobb Douglas Strumento Per la Programmatizione, Milano. Arrow Κ., Chenery Η., Minhas b., Solow R. (1961): Capital-Labor Substitution and Economic Efficiency, The Reνiew of Economics and Statistics, Vol. XLIII, Νο 3, pp Balisteri Ε. J., McDaniel C. Α. and Wong Ε. V.(2003): Αη Estimation of U.S Industry-level Capital-Labour Sibstitution Elasticities: Support for Cobb-Douglas, The North American Journal of Economics and Finance, Vol. 14, pp Brown Μ., de Cani J. (1962): Technological Change and the Distribution of Income, Report 6208, Econometric Institute Netherlands School of Economics. Bruno Μ. (1968): Estimation of Factor Contribution to Growth Under Structural Disequilibrium, International Economic Review, Vol. 9, Νο 1, February, pp Cantarelli D. (1974): Fonctions de Production de 1' Industrie dans Quelques Pays en Voie de Developpement, Centre National de la Recherche Scientifique (C.N.R.S.), Colloques Internatinaux du C.N.R.S., Paris. Γκαμαλέτσου Θ. (1973): Εφηρμοσμένη Οικονομετρία, Τόμος Α, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα. De Biolley Τ., Paelinck J. (1972): Une Famille de Fonctions de Production a Elasticites de Sibstitution Variables ou Constantes, Revue d' Economie Politique, Janvier-Fevrier, Νο 1, pp De Zatarain J. (1976): L' Elasticite dans les Fonctions de Production, Νο 4, Cujas, Paris. Douglas Ρ. (1948): Are There Laws of Production?, American Economic Review, Νο 38, pp Δρακάτου Κ. (1973): Μαθήματα Οικονομετρίας, Μέρος Δεύτερον: Εφαρμογαί, Εκδόσεις Σ. Ν. Κλουκίνας, Αθήνα. Fourastie J. (1976): Essai sur la Mesure des Quantites Economiques, Editions Mouton, Paris. Fruit R.(1962): La Fonction de Production de Cobb-Douglas, Revue Economique, Νο 2, pp Fuchs V. (1963): Capital-Labor Sibstitution: Α Note, Review of Economics and Statistics, Νο 45, pp Giannakas Κ., Tran Κ. C. and Tzouvelekas (2000): Efficiency, Technological Change and Output Growth in Greek Olive Farms: Α Box-Cox Approach, Applied Economics, Vol. 32, pp Guillaume Μ. (1971): Modeles Economiques, PUF, Paris Heathfield D. (1971): Συναρτήσεις Παραγωγής, Μετάφραση Π. Παυλόπου λου, Εκδόσεις Α. Σάκκουλα, Αθήνα. Heertje Α. (1979): Economie et Proges Technique, Recherches Economiques et Sociales, Preface Alfred Sauvy, Aubier, Paris.

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ PASW 18 Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012 ΕΠΙΧ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή 2013 [Πρόλογος] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 2012-2013 Μ.Επ. ΟΕ0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Μαρί-Νοέλ Ντυκέν, Επ. Καθηγητρία

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Θ Ο Δ Ο Σ Τ Α Υ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η! ΤΩΝ ΤΟΜΕΩΝ-ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Μ Ε Θ Ο Δ Ο Σ Τ Α Υ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η! ΤΩΝ ΤΟΜΕΩΝ-ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Γ Μ Ε Θ Ο Δ Ο Σ Τ Α Υ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η! ΤΩΝ ΤΟΜΕΩΝ-ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ο βαθμό αλληλεξάρτηση * μεταξύ των διαφόρων τομέων τη οικονομία μπορεί να δειχτεί από την αντίστροφη

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 5. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 5. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1 ΘΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Κεφάλαιο 5. Σαρτζετάκης 1 Συνάρτηση παραγωγής Προσδιορίζει τις δυνατότητες παραγωγής ενός αγαθού ή υπηρεσίας (εκροής) ως συνάρτησης των παραγωγικών συντελεστών (εισροών) δεδομένης της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ& ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ& ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ& ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2008-2009

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Συντελεστής συσχέτισης (εκτιμητής Person: r, Y ( ( Y Y xy ( ( Y Y x y, όπου r, Y (ισχυρή θετική γραμμική συσχέτιση όταν, ισχυρή αρνητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α εξεταστική περίοδος χειµερινού εξαµήνου 4-5 ιάρκεια εξέτασης ώρες και 45 λεπτά Θέµατα Θέµα (α) Τα υποδείγµατα που χρησιµοποιούνται στην οικονοµική θεωρία ονοµάζονται ντετερµινιστικά ενώ τα οικονοµετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 Μαρί-Νοέλ Ντυκέν Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Μαΐου 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Μαΐου 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Μαΐου 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: Μάρτιος 2015 Η εξέλιξη του είκτη Βιοµηχανικής Παραγωγής, µε βάση το έτος 2010=100,0, για το

Διαβάστε περισσότερα

Ρωξάνη Καραγιάννη Ερευνήτρια Γ Βαθμίδας

Ρωξάνη Καραγιάννη Ερευνήτρια Γ Βαθμίδας Ρωξάνη Καραγιάννη Ερευνήτρια Γ Βαθμίδας Ερευνητική Περιοχή: Οικονομικά της Υγείας Άλλα Ερευνητικά Ενδιαφέροντα: Μικροοικονομική, Εφαρμοσμένη Μικροοικονομική: Παραγωγικότητα, Αποτελεσματικότητα, Οικονομετρία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 9 Ιανουαρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 9 Ιανουαρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 9 Ιανουαρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: Νοέµβριος 2013 Η εξέλιξη του είκτη Βιοµηχανικής Παραγωγής, µε βάση το έτος 2005=100,0,

Διαβάστε περισσότερα

Το γράφηµα που ακολουθεί εµφανίζει την εξέλιξη του εποχικά και µη εποχικά διορθωµένου γενικού είκτη Βιοµηχανικής Παραγωγής.

Το γράφηµα που ακολουθεί εµφανίζει την εξέλιξη του εποχικά και µη εποχικά διορθωµένου γενικού είκτη Βιοµηχανικής Παραγωγής. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 9 Νοεµβρίου 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: Σεπτέµβριος 2015 Η εξέλιξη του είκτη Βιοµηχανικής Παραγωγής, µε βάση το έτος 2010=100,0,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 10 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: Σεπτέµβριος 2014 Η εξέλιξη του είκτη Βιοµηχανικής Παραγωγής, µε βάση το έτος 2010=100,0,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο.

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Αποτελέσματα από την επεξεργασία 226 ισολογισμών ισάριθμων βιομηχανιών με έδρα την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη Βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΝ Ι ΑΜ ΕΣ ΩΝ ΟΙ Κ ΟΝΟΜ Ι Κ ΩΝ Κ ΑΤΑΣ ΤΑΣ ΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙ ΡΙ ΑΣ Κ ΑΙ ΤΟΥ ΟΜ Ι ΛΟΥ Α Τρίµηνο 2005 ΑΝΩΝΥΜΟΣ Γ ΕΝΙ Κ Η ΕΤ ΑΙ Ρ Ι Α Τ ΣΙ ΜΕΝΤ ΩΝ Η Ρ ΑΚ Λ Η Σ ΑΡ. ΜΗ Τ Ρ. Α.Ε. : 13576/06/Β/86/096

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 21 Ιανουαρίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τρίτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης 1.1. Τι είναι η Οικονομική της Διοίκησης 1.2. Τι παρέχει η οικονομική θεωρία στην Οικονομική της Διοίκησης 1.3. Οι σχέσεις της οικονομικής της

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Understanding Economic Growth: A Macro-level, Industry-level, and Firm-level Perspective

Understanding Economic Growth: A Macro-level, Industry-level, and Firm-level Perspective Understanding Economic Growth: A Macro-level, Industry-level, and Firm-level Perspective Summary in Greek Κατανοώντας την οικονοµική µεγέθυνση : ανάλυση σε επίπεδο µακροοικονοµίας, τοµέα και επιχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Kεφάλαιο 4 ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Οι λόγοι για τους οποίους το νεοκλασικό υπόδειγμα εξωγενούς τεχνολογικής προόδου έγινε τόσο δημοφιλές στην οικονομική θεωρία είναι, πρώτον,

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 6: Παραγωγή. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 6: Παραγωγή. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 6: Παραγωγή Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα Επιτελική σύνοψη. Εισαγωγή 9. Μεθοδολογικό σημείωμα 11

Σελίδα Επιτελική σύνοψη. Εισαγωγή 9. Μεθοδολογικό σημείωμα 11 Περιεχόμενα Σελίδα Επιτελική σύνοψη 4 Εισαγωγή 9 Μεθοδολογικό σημείωμα 11 Ενότητα Α Ανάλυση Συνολικού Τομέα Μεταποίησης 14 Α.1 Α.2 Α.2.1 Α.2.2 Α.2.3 Α.2.4 Α.2.5 Η θέση της Μεταποίησης στην ελληνική οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Επιχειρησιακή Έρευνα Τυπικό Εξάμηνο: Δ Αλέξιος Πρελορέντζος Εισαγωγή Ορισμός 1 Η συστηματική εφαρμογή ποσοτικών μεθόδων, τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διαχείριση Υδατικών Πόρων Γ.. Τσακίρης Μάθημα 3 ο Λεκάνη απορροής Υπάρχουσα κατάσταση Σενάριο 1: Μέσες υδρολογικές συνθήκες Σενάριο : Δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες Μελλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες ΜΑΘΗΜΑ 3ο Βασικές έννοιες Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ένας από τους βασικότερους σκοπούς της ανάλυσης των χρονικών σειρών είναι η διενέργεια των προβλέψεων. Στα υποδείγματα αυτά η τρέχουσα τιμή μιας οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ Α. ΜΗΛΙΩΝΗΣ-2015 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ι. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ; Econometrics may be defined as the quantitative analysis of actual economic phenomena

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο,

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 22 Mαΐου 2013 Νέες πραγματικότητες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας Αντίκτυπος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο.

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Αποτελέσματα από την επεξεργασία 226 ισολογισμών ισάριθμων βιομηχανιών με έδρα την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Οικονομετρία=Προχωρημένη στατιστική+ Οικονομική

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Οικονομετρία=Προχωρημένη στατιστική+ Οικονομική ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Οικονομετρία=Προχωρημένη στατιστική+ Οικονομική Η οικονομετρία κάνει ποσοτική ανάλυση και προβλέψεις σε οικονομικά γεγονότα (κυρίως μακροοικονομικά) Δειγματική Μέση τιμή Δειγματική μέση τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 19 Απρίλιος 2004 ελτίο Ανταγωνιστικότητας Η σηµασία της Ανταγωνιστικής Αναπτυσσόµενης Βιοµηχανίας στη ηµιουργία Απασχόλησης 1998 2002 I. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική διαδικασία. Τεχνολογία

Παραγωγική διαδικασία. Τεχνολογία Σκοπός: Η μελέτη της σχέσης εισροών και εκροών Συντελεστές παραγωγής (Εισροές) Παραγωγική διαδικασία Παραγόμενο Προϊόν (Εκροές) Κεφαλαιουχικά αγαθά Εργασία Γή Επιχειρηματικές ή διοικητικές ικανότητες κλπ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 15. Μέρος Ι: Απλό και πολλαπλό υπόδειγμα παλινδρόμησης... 19. 1 Αντικείμενο της οικονομετρίας... 21

Πρόλογος... 15. Μέρος Ι: Απλό και πολλαπλό υπόδειγμα παλινδρόμησης... 19. 1 Αντικείμενο της οικονομετρίας... 21 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι: Απλό και πολλαπλό υπόδειγμα παλινδρόμησης... 19 1 Αντικείμενο της οικονομετρίας... 21 1.1 Τι είναι η οικονομετρία... 21 1.2 Σκοποί της οικονομετρίας... 24 1.3 Οικονομετρική

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική της Διοίκησης Ι. Μια σειρά από Διαλέξεις- ενότητα -3- Γ. Ξανθός

Οικονομική της Διοίκησης Ι. Μια σειρά από Διαλέξεις- ενότητα -3- Γ. Ξανθός Οικονομική της Διοίκησης Ι Μια σειρά από Διαλέξεις- ενότητα -3- Γ. Ξανθός Έννοιες (1): Μέση και Οριακή Παραγωγικότητα ( σε συνέχεια της ενότητας -2-) Παραγωγικότητα είναι λέξη μαγική? Οι οικονομολόγοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 20 Οκτωβρίου 2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο Δείκτης Κύκλου Εργασιών στη Βιομηχανία αυξήθηκε κατά 17,1% τον Αύγουστο 2010, σε σύγκριση με τον Αύγουστο 2009. ΔΕΙΚΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκρότηση της ΟΓ Βασικά ερωτήματα που θέτει η ΟΓ Οι τομείς της οικονομικής δραστηριότητας και οι γεωγραφικές τους διαστάσεις Η παραδοσιακή κυριαρχία της Βιομηχανικής Γεωγραφίας και οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ Πρόκειται για τµήµα των σηµειώσεων (περίπου το 20%) για το test δεξιοτήτων στην ύλη της διεθνούς οικονοµικής ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Απριλίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Απριλίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ + ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Απριλίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΚΥΚΛΟΥ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ: Φεβρουάριος 2013 Η εξέλιξη του είκτη Κύκλου Εργασιών στη Βιοµηχανία, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΚΥΚΛΟΥ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ: Σεπτέµβριος 2015. Εξέλιξη του Γενικού είκτη Κύκλου Εργασιών στη Βιοµηχανία (2010=100,0)

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΚΥΚΛΟΥ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ: Σεπτέµβριος 2015. Εξέλιξη του Γενικού είκτη Κύκλου Εργασιών στη Βιοµηχανία (2010=100,0) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Νοεµβρίου 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΚΥΚΛΟΥ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ: Σεπτέµβριος 2015 Η εξέλιξη του είκτη Κύκλου Εργασιών στη Βιοµηχανία, µε βάση το

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας

Οικονομικά της Τεχνολογίας Οικονομικά της Τεχνολογίας Μέγεθος Επιχείρησης, Καινοτομία και Μεγέθυνση Κώστας Τσεκούρας Περίγραμμα Η Schumpeterian Υπόθεση Το τεχνολογικό περιβάλλον Καινοτομικότητα και μέγεθος Καινοτομικότητα: SMEs

Διαβάστε περισσότερα

Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002

Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002 ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Τεύχος 100, Νοέμβριος 2003 Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002 Η α πασ χόλ η σ η κα τά κ λ άδ ο ο ι κονομικ ής δρασ τ η ρ ιό τ η τας Εργασ ια κ έ ς σ χ έ σ ε ις κα ι εκ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΒΑΘΜΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ TOY ΠΑΓΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ, 1963-1983

Ο ΒΑΘΜΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ TOY ΠΑΓΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ, 1963-1983 «ΣΠΟΥΔΑΙ», Τόμος 42, Τεύχος 2ο, Πανεπιστήμιο Πειραιώς / «SPOUDAI», Vol. 42, No 2, University of Piraeus Ο ΒΑΘΜΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ TOY ΠΑΓΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΛΑΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

3.3.1. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ - ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

3.3.1. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ - ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ 3.3. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ-ΕΞΑΓΩΓΕΣ Η περιγραφή του εισαγωγικού και εξαγωγικού profile της Κεντρικής Μακεδονίας δίνει ιδιαίτερα χρήσιµες πληροφορίες όταν τοποθετηθεί συγκριτικά µε την Αττική και το σύνολο των εισαγωγών-εξαγωγών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Οι συντελεστές παραγωγής (κεφαλαιουχικά αγαθά, εργασία, γη, επιχειρηµατικότητα, κλπ), µετά από µια διαδικασία, µετασχηµατίζονται σε αγαθά και υπηρεσίες. Η συνολική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής (TFP) Οι συντελεστές παραγωγής (κεφαλαιουχικά αγαθά, εργασία, γη, επιχειρηµατικότητα, κλπ), µετά από µια διαδικασία, µετασχηµατίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 2: Ζήτηση. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 2: Ζήτηση. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 2: Ζήτηση Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Ελαχιστοποίηση του Κόστους

Ελαχιστοποίηση του Κόστους Ελαχιστοποίηση του Κόστους - H ανάλυση του προβλήματος ελαχιστοποίησης του κόστους παρουσιάζει τα εξής πλεονεκτήματα σε σχέση με το πρόβλημα μεγιστοποίησης του κέρδους: (1) Επιτρέπει τη διατύπωση μιας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ 12ο

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ 12ο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 12ο ΑΙΤΙΟΤΗΤΑ Ένα από τα βασικά προβλήματα που υπάρχουν στην εξειδίκευση ενός υποδείγματος είναι να προσδιοριστεί η κατεύθυνση που μία μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία :

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εισαγωγή Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : Συνειδητή προσπάθεια για το

Διαβάστε περισσότερα

Τα Εισοδήματα από την Μισθωτή Εργασία σε σχέση με το Επίπεδο Εκπαίδευσης και το Φύλο:

Τα Εισοδήματα από την Μισθωτή Εργασία σε σχέση με το Επίπεδο Εκπαίδευσης και το Φύλο: 1 Τα Εισοδήματα από την Μισθωτή Εργασία σε σχέση με το Επίπεδο Εκπαίδευσης και το Φύλο: Η Περίπτωση των Αποφοίτων της Δευτεροβάθμιας και των Πτυχιούχων της Τριτοβάθμιας Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Δρ. Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ

1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ πόσες μετακινήσεις δημιουργούνται σε και για κάθε κυκλοφοριακή ζώνη; ΟΡΙΣΜΟΙ μετακίνηση μετακίνηση με βάση την κατοικία μετακίνηση με βάση άλλη πέρα της κατοικίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδόσεις της Ελλάδος στην τεχνολογική καινοτοµία

Επιδόσεις της Ελλάδος στην τεχνολογική καινοτοµία Επιδόσεις της Ελλάδος στην τεχνολογική καινοτοµία Νίκος Κοµνηνός Ερευνητική Μονάδα URENIO Μεταπτυχιακό Σεµινάριο ιδακτορικών 8 Φεβρουαρίου 2008 1. ιαφοροποίηση επιδόσεων καινοτοµίας στην ΕΕ 2. Μεταβολή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ& ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ ΑΥΤΟΠΑΛΙΝΔΡΟΜΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ AR(p) Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος ΕΠΙΧ Τεχνικές Προβλέψεων & Ελέγχου ιαφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Μακροοικονομικά της Ανάπτυξης [Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης] Νίκος Θεοχαράκης Σημειώσεις στην έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα Ανάλυση Διασποράς Έστω ότι μας δίνονται δείγματα που προέρχονται από άγνωστους πληθυσμούς. Πόσο διαφέρουν οι μέσες τιμές τους; Με άλλα λόγια: πόσο πιθανό είναι να προέρχονται από πληθυσμούς με την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 8 Προσδιορισμός τιμών και ποσοτική θεωρία Προσδιορισμός τιμών Προσδιορισμός τιμών! Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό επίπεδο τιμών και πως μεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

329 Στατιστικής Οικονομικού Παν. Αθήνας

329 Στατιστικής Οικονομικού Παν. Αθήνας 329 Στατιστικής Οικονομικού Παν. Αθήνας Σκοπός Το Τμήμα σκοπό έχει να αναδείξει επιστήμονες ικανούς να σχεδιάζουν, να αναλύουν και να επεξεργάζονται στατιστικές καθώς επίσης και να δημιουργούν προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

4.3.3 Ο Έλεγχος των Shapiro-Wilk για την Κανονική Κατανομή

4.3.3 Ο Έλεγχος των Shapiro-Wilk για την Κανονική Κατανομή 4.3.3 Ο Έλεγχος των Shapro-Wlk για την Κανονική Κατανομή Ένας άλλος πολύ γνωστός έλεγχος καλής προσαρμογής για την κανονική κατανομή, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην θέση του ελέγχου Lllefors, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Προσοµοίωση Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν ιδάσκων: Ν ικό λ α ο ς Α µ π α ζ ή ς Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν Τα απ ο τ ε λ έ σ µ ατ α απ ό τ η ν π αρ αγ ω γ ή κ αι τ η χ ρ ή σ η τ υ χ αί ω ν δ ε ι γ µ

Διαβάστε περισσότερα