Η έννοια της φυσικήής δύύναμης ως κράάτιστος γνώώμων της πολιτικής στον Θουκυδίδη και στον Σπινόζα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια της φυσικήής δύύναμης ως κράάτιστος γνώώμων της πολιτικής στον Θουκυδίδη και στον Σπινόζα"

Transcript

1 Περιοδικό Φιλοσοφεῖν Η έννοια της φυσικήής δύύναμης ως κράάτιστος γνώώμων της πολιτικής στον Θουκυδίδη και στον Σπινόζα Ηλίας Βαβούρας, Διδάάκτωρ Φιλοσοφίίας Αριστοτελείίου Πανεπιστημίίου Θεσσαλονίίκης «Ρωτάάτε τι είίναι καλόό; Μα, αυτόό που ανυψώώνει το ανθρώώπινο είίδος, η αίίσθηση της δύύναμης και της θέέλησης για δύύναμη. Και το κακόό; Αυτόό που είίναι ριζωμέένο στην αδυναμίία. Ρωτάάτε τι είίναι η ευτυχίία; Η αίίσθηση πως η δύύναμη αυξάάνεται, μαζίί με την αντίίσταση. Δεν είίναι η ικανοποίίηση μα η δύύναμη, δεν είίναι η ειρήήνη, βέέβαια, αλλάά ο πόόλεμος, δεν είίναι η αρετήή μα η αξίία» 1. Ο υπαρκτός κόσμος, όπως σημείωσε ο σκοτεινός Ηράάκλειτος, δεν είναι ένα αιώνιο, απαθές και α- κίνητο ον, αλλάά ένα πεδίο συνεχούς έριδας και πάάλης α- ντίθετων δυνάάμεων που φιλονείκως αγωνίζονται να επικρατήσουν. Η «ειρήνη», η αρμονία βρίσκεται στο μεταίχμιο της σύγκρουσης. Η αρμονία αποτελεί αποτέλεσμα ισορροπίας μεταξύ αντιθέτων και ως εκ τούτου, κατάά μία αντιφατική διατύπωση, ο πόλεμος είναι ο πατέρας της ειρήνης 2. Η 1 Nietzsche F., Ο Αντίίχριστος, Κεφ, 1. 2 Ἡράάκλ., Β. 53 DK: Πόόλεμος πάάντων μὲν πατήήρ ἐστι πάάντων δὲ βασιλεύύς καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώώπους τοὺς μὲν Copyright Φιλοσοφεῖν 36

2 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα ηρακλείτεια κοσμική σύγκρουση ως γεννήτωρ της αρμονικής ειρήνης αποκτάά με τον ιδρυτή του πολιτικού ἱστορεῖν Θουκυδίδη πολιτική υπόσταση και ερμηνεία. Ο πολιτικός κόσμος είναι εντός της θουκυδίδειας σύλληψης ένα πεδίο σύγκρουσης, έριδας και πολεμικής αντίθετων ατομικών ή πολιτικών δυνάάμεων που αγωνίζονται να επιβάάλλουν το δίκαιο της δικής τους φύσης στους αντιπάάλους τους. Επιπλέον η σύγκρουση των πολιτικών όντων δεν περιορίζεται μόνο στο χώρο της πολιτικής ή στρατιωτικής αναμέτρησης αλλάά επεκτείνεται και στο χώρο του ίδιου του ιστορικού γίγνεσθαι. Το θουκυδίδειο πολιτικό ον αναμετράάται με την ίδια την ιστορία. Η ιστορία διέπεται από μια απαράάβατη αναγκαιότητα, από ένα πανίσχυρο πλέγμα φυσικών νόμων που είναι αενάάως εν ισχύι να καθυποτάάξουν την ανθρώπινη ή την κρατική οντότητα που υβριστικώς τους παραβαίνει. Στην υπερδύναμη των ιστορικών νόμων πρέπει να αντιπαρατεθεί μια πολιτική δύναμη ικανή όχι βέβαια να τους ανατρέψει - κάάτι που είναι φύσει αδύνατο - αλλάά να τους ερμηνεύσει με ακρίβεια και να τους δικαιώσει στην ιστορικοπολιτική πράάξη. Η ισχύς στο θουκυδίδειο ιστορικοπολιτικό σχεδίασμα ανάάγεται σε κύριο γνώμονα και συντελεστή της πολιτικής επικράάτησης ως κατευθυντήρια γραμμή της ιστορικής αλλαγής. Η ισχύς αυτή, όμως, που δικαιώνεται απρόσκοπτα και εμφατικάά σε κάάθε πτυχή της ανθρώπινης ιστορίας α- πεκδύεται όλων των επίπλαστων συμβατικών χαρακτηριστικών της, για να αποδείξει το κατεξοχήν είδος της, να αποδείξει δηλαδή τη φυσική της υπόσταση και συνέχεια. Η ανθρώπινη ισχύς είναι συνέχεια της φυσικής ισχύος, είναι η ίδια η φυσική ισχύς εισερχόμενη στην ανθρώπινη κατάάσταση, η οποία κατάάσταση με τη σειράά της είναι μέρος του φυσικού κόσμου. Τα εννοιολογικάά ζεύγματα φύύσις-νόόμος, δούύλους ἐποίίησε τοὺς δὲ ἐλευθέέρους. Πρβλ. Β 8 DK: ἐκ τῶν διαφερόόντων καλλίίστην ἁρμονίίαν [καὶ πάάντα κατ ἔριν γίίνεσθαι]. Copyright Φιλοσοφεῖν 37

3 Ηλίίας Βαβούύρας ισχύύς-ασθέένεια, δικαιοσύύνη-συμφέέρον, λογικήή-πάάθη, τύύχηανάάγκη, λόόγος-πράάξη είναι δηλωτικάά αντιθετικών καταστάάσεων, οι οποίες καθορίζονται από το συσχετισμό της δύναμης μεταξύ των αντιμαχόμενων μερών τους. Στην ανθρώπινη κατάάσταση η φυσική δύναμη οράάται υπό το πρίσμα τῆς ἀνθρωπείίας φύύσεως 3 βάάσει των εγγενών, πεφυκόότων - και άάρα αιώνιων - νόμων που την διέπουν και της νομοτελειακής αναπόδραστης αλληλεπίδρασης του φυσικού ανθρώπινου μικρόκοσμου με τον ιστορικό-φυσικό μακρόκοσμο. Εισερχόμενοι τώρα στο θουκυδίδειο κείμενο θα αναλάάβουμε το εγχείρημα ανάάδειξης και ερμηνείας της φυσικής δύναμης ως κρατίίστου γνώώμονος της πολιτικής. α) Η έννοια της φυσικής δύναμης νοηματοδοτείται μέσα από την νομοτελειακή υφή της άάχρονης ανθρώπινης φύσης. Τα ιστορικάά ή πολιτικάά γεγονότα είναι απόρροια των συσχετισμών δυνάάμεων ανάάμεσα σε αντιθετικάά δίπολα έριδας, που αποκτούν εμπράάγματη υπόσταση, μόνο ό- ταν είναι εγγενώς συνδεδεμένα με την ανθρώπινη κατάάσταση και φυσική λειτουργία. Όλα βαίνουν και ερμηνεύονται κατὰ τὸ ἀνθρώώπινον 4, η εκδίπλωση των ιστορικών γεγονότων, το ίδιο το ἱστορεῖν, και η πολεμική αντίθετων δυνάάμεων στερούνται νοήματος και περιεχομένου αποσυνδεμένα τῆς ἀνθρωπείίας φύύσεως. β) Η ανθρώπινη φύση ωθείται στη δράάση ή στην α- δράάνεια επηρεαζόμενη υπό τριών έμφυτων αιτιών, υπό τιμῆς καὶ δέέους καὶ ὠφελείίας. Η ισχύς κάάθε μορφής και έ- κτασης είναι θεμιτή, στο βαθμό που καθορίζεται από τα τρία αυτάά ελατήρια ως εγγενή χαρακτηριστικάά τῆς 3 Θουκ., Θουκ., : ὅσοι δὲ βουλήήσονται τῶν τε γενομέένων τὸ σαφὲς σκοπεῖν καὶ τῶν μελλόόντων ποτὲ αὖθις κατὰ τὸ ἀνθρώώπινον τοιούύτων καὶ παραπλησίίων ἔσεσθαι ὠφέέλιμα κρίίνειν αὐτὰ ἀρκούύντως ἕξει. Copyright Φιλοσοφεῖν 38

4 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα ἀνθρωπείίας φύύσεως. Η ανθρώπινη φύση έλκεται από την τιμήή, από την δόόξα που κατακτάά, αλλάά αυτή η δόόξα είναι απόρροια του δέέους, του φόβου της επιβολής του δικαίίου του ισχυρόότερου που προκαλείται στους ασθενείς αντιπάάλους. Το αντιθετικό δίπολο τιμήή-δέέος, που μεταφράάζεται ως ισχύύς-αδυναμίία, είναι άάρρηκτα συνδεδεμένο με το δίπολο ωφέέλεια-βλάάβη. Η επιδίωξη της τιμήής μέσω της δύύναμης δεν γίνεται για λόγους ευφημίας αλλάά γιατί η ενδεχομένη μείωση της ισχύύος συνεπάάγεται μείωση του ζωτικού χώρου δράάσης και άάρα επιβλαβή μείωση της ισχύος της ανθρώπινης φύσης του ηττημένου μέρους. Η συνεχώς αυξανομένη πλεονεξίία συνάάδει με την συνεχώς αυξανομένη δύναμη υπό το κράάτος της επίτευξης της φυσικής ωφέέλειας και όχι της οδυνηρής βλάάβης. γ) Η επιβολή της δύναμης μετουσιωμένη σε πολιτική αρχή αποκτάά κεντρικό ρόλο στην διαμόρφωση του ιστορικού και πολιτικού ρου. Η επιβολή της δύναμής καθορίζεται από την αναγκαιότητα εκπλήρωσης των νομοτελειακών επιταγών της ανθρώπινης φύσης. Κάάθε ενέργεια είναι δίκαιη εφόσον συμφωνεί με το φυσικό δίκαιο και το φυσικό δίκαιο δεν είναι άάλλο από το δίκαιο της ανθρώπινης φύσης. Όποιος κατέχει τη δύναμη να εκπληρώνει τα ανθρώπινα φυσικάά κελεύσματα είναι ρυθμιστής του εαυτού του και των ιστορικοπολιτικών περιστάάσεων. Ως εκ τούτου το φυσικό δίκαιο ανάάγεται σε δίίκαιο του ισχυροτέέρου. Η πολιτική καθορίζεται ἀπὸ τοῦ ἀνθρωπείίου τρόόπου και συγκεκριμένα από το νομοτελειακό ζεύγμα ἀναγκασθέέντας ἂν ἢ ἄρχειν ἐγκρατῶς ἢ αὐτοὺς κινδυνεύύειν. Η πολιτική αρχή είναι φυσική ανάάγκη, δεν υπάάρχει μέση οδός, ή θα υπερισχύσει κανείς με τον πλέον πειστικό τρόπο ή υποταγμένος θα κινδυνεύει διαρκώς υπό το φόόβο-δέέος του βίαιου θανάάτουαφανισμού. Η αξία της πολιτικής εκπηγάάζει από την έκταση επιβολής της δύναμης κατάά τις επιταγές της ανθρώπινης φύσης, άάξιοι στον ιστορικό ή πολιτικό χώρο αναμέτρη- Copyright Φιλοσοφεῖν 39

5 Ηλίίας Βαβούύρας σης είναι αυτοί (οι μεμονωμένοι άάνθρωποι ή τα συλλογικάά κράάτη) που χρησάάμενοι τῇ ἀνθρωπείίᾳ φύύσει ὥστε ἑτέέρων ἄρχειν δικαιόότεροι ἢ κατὰ τὴν ὑπάάρχουσαν δύύναμιν γέένωνται 5. δ) Ο νόμος που απορρέει από την ανθρώπινη φύση και επιτάάσσει την κατάά το δυνατόν μέγιστη υπερίσχυση 5 Θουκ., : καὶ ἀναγκασθέέντας ἂν ἢ ἄρχειν ἐγκρατῶς ἢ αὐτοὺς κινδυνεύύειν. οὕτως οὐδ ἡμεῖς θαυμαστὸν οὐδὲν πεποιήήκαμεν οὐδ ἀπὸ τοῦ ἀνθρωπείίου τρόόπου εἰ ἀρχήήν τε διδομέένην ἐδεξάάμεθα καὶ ταύύτην μὴ ἀνεῖμεν ὑπὸ τριῶν τῶν μεγίίστων νικηθέέντες τιμῆς καὶ δέέους καὶ ὠφελίίας οὐδ αὖ πρῶτοι τοῦ τοιούύτου ὑπάάρξαντες ἀλλ αἰεὶ καθεστῶτος τὸν ἥσσω ὑπὸ τοῦ δυνατωτέέρου κατείίργεσθαι ἄξιοίί τε ἅμα νομίίζοντες εἶναι καὶ ὑμῖν δοκοῦντες μέέχρι οὗ τὰ ξυμφέέροντα λογιζόόμενοι τῷ δικαίίῳ λόόγῳ νῦν χρῆσθε ὃν οὐδείίς πω παρατυχὸν ἰσχύύι τι κτήήσασθαι προθεὶς τοῦ μὴ πλέέον ἔχειν ἀπετράάπετο. ἐπαινεῖσθαίί τε ἄξιοι οἵτινες χρησάάμενοι τῇ ἀνθρωπείίᾳ φύύσει ὥστε ἑτέέρων ἄρχειν δικαιόότεροι ἢ κατὰ τὴν ὑπάάρχουσαν δύύναμιν γέένωνται. «και ότι θα ηναγκάάζεσθε να ασκήτε την επ' αυτών εξουσίαν με ισχυράάν πυγμήν, εάάν δεν ηθέλατε να εκτεθήτε οι ίδιοι εις κινδύνους. Επομένως, δεν εκάάμαμεν τίποτε το παράάδοξον ή αντίθετον προς την ανθρωπίνην φύσιν, εάάν εδέχθημεν την ηγεμονίαν προσφερομένην, και αφού άάπαξ την απεκτήσαμεν, αρνούμεθα να την παραιτήσωμεν, υπείκοντες εις τα ισχυρότατα των ελατηρίων - την δόξαν, τον φόβον και το συμφέρον. Ούτε άάλλωστε πρώτοι η- μείς εγκαινιάάσαμεν τοιαύτην πολιτικήν, αλλ' ανέκαθεν έχει κρατήσει η αρχή ότι ο ασθενέστερος υποκύπτει εις την θέλησιν του ισχυρότερου. Και ημείς, εξ άάλλου, νομίζομεν εαυτούς αξίους της ηγεσίας, και σεις μας εκρίνατε τοιούτους μέχρις ότου αιφνιδίως ε- σκέφθητε να προβάάλετε τώρα τας αρχάάς της δικαιοσύνης, ενώ πράάγματι αποβλέπετε εις τα συμφέροντάά σας. Ποτέ, τωόντι, άάνθρωπος, εις τον οποίον παρουσιάάσθη η ευκαιρία να απόκτηση κάάτι διάά της σκαιάάς βίας, δεν παρέλειψε να το κάάμη, προτιμήσας την (συμβατική) δικαιοσύνην. Και είναι άξιοι επαίνου εκείνοι, οι οποίοι, παρασυρόμενοι από την φυσικήν εις τον άνθρωπον φιλοδοξίαν του ν' άρχη επί άλλων, ήθελαν δειχθή δικαιότεροι παρ' όσον ε- πέτρεπεν εις αυτούς η δύναμις που διαθέτουν» (μτφρ. Ελ. Βενιζέλου). Copyright Φιλοσοφεῖν 40

6 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα του ισχυρού εναντίoν του ανίσχυρου δεν περιορίζεται μόνο στο ανθρώπινο πολιτικό μικρόκοσμο, αλλάά αποτελεί φυσικό αέναο νόμο που διέπει το σύνολο των όντων του μακρόκοσμου ως σχεδόν θεϊκή επιταγή. Οι Αθηναίοι στον φημισμένο διάάλογό τους με τους Μηλίους σημειώνουν εμφατικάά δικαιολογώντας την ακατάάπαυτη ορμή τους για την ο- λοσχερή καθυπόταξη της αδύναμης Μήλου: τὰ δυνατὰ δ' ἐξ ὧν ἑκάάτεροι ἀληθῶς φρονοῦμεν διαπράάσσεσθαι, ἐπισταμέένους πρὸς εἰδόότας ὅτι δίίκαια μὲν ἐν τῷ ἀνθρωπείίῳ λόόγῳ ἀπὸ τῆς ἴσης ἀνάάγκης κρίίνεται, δυνατὰ δὲ οἱ προύύχοντες πράάσσουσι καὶ οἱ ἀσθενεῖς ξυγχωροῦσιν. 6 Ο ορισμός αυτός της δικαιοσύνης εκλαμβάάνεται σαφώς ως αποτέλεσμα του ανθρώπινου ορθολογισμού με την ευκρινή διατύπωση ἐν τῷ ἀνθρωπείίῳ λόόγῳ και θέτει τη δικαιοσύνη στο μέσο δύο ισοσθενών δυνάάμεων που πασχίζουν να επικρατήσουν, η δικαιοσύνη ἀπὸ τῆς ἴσης ἀνάάγκης κρίίνεται. Η δικαιοσύνη ως ισονομία εν μέσω του τρόμου ε- πιβολής της ισχύος δεν διαρκεί για πολύ, διότι δυνατὰ δὲ οἱ προύύχοντες πράάσσουσι καὶ οἱ ἀσθενεῖς ξυγχωροῦσιν, η δικαιοσύνη δεν αποτελεί εν τέλει ισότητα αλλάά αντικατοπτρίζει το φυσικό δίκαιο του ισχυροτέρου. Όποιος εκλαμβάάνει την δικαιοσύνη ως κάάτι άάλλο είναι παράάλογος, μακριάά από την ανθρώπινη ορθολογική σύλληψη του δικαίου. Όλα αυτάά συγκροτούν και επεκτείνουν αυτό που οι Α- θηναίοι είχαν διατυπώσει στην αρχή του θουκυδίδειου έργου, 7 αἰεὶ καθεστῶτος τὸν ἥσσω ὑπὸ τοῦ δυνατωτέέρου 6 Θουκ., «Έχουμε την αξίωση να ενεργήσει ο καθένας από εμάάς ανταποκρινόμενος στις πραγματικές του δυνατότητες σύμφωνα με όσα και οι δύο πλευρές σχεδιάάζουμε στη σκέψη μας, αφού εξίσου γνωρίζουμε και γνωρίζετε καλάά ότι, κατάά τους έλλογους υπολογισμούς των ανθρώπων, η δικαιοσύνη ανακύπτει όταν τα αντίπαλα μέρη διαθέτουν ισοσθενή εξαναγκαστικάά μέσα για την επιβολή της, οι ισχυροί όμως εξαντλούν κάάθε δυνατότητα κυριαρχίας, οι ανίσχυροι υποχωρούν» (μτφρ. Ηλ. Βαβούρας). 7 Θουκ Copyright Φιλοσοφεῖν 41

7 Ηλίίας Βαβούύρας κατείίργεσθαι, θέτοντας τα όρια και τη μορφή της φυσικής και κατ επέκταση ανθρώπινης δίκαιης ισχύος. Αυτό το αἰεὶ καθεστῶτος δεικνύει την αιωνιότητα του φυσικού δικαίου. Το φυσικό δίκαιο του ισχυροτέρου αποτελεί αιώνια αναπόδραστη φυσική επιταγή που καθορίζει την ανθρώπινη δράάση και πολιτική προοπτική. Τὸν ἥσσω ὑπὸ τοῦ δυνατωτέέρου κατείίργεσθαι δεν αποτελεί συμβατική, παροδική ανθρώπινη θέσπιση αλλάά μέρος της αέναης φυσικής νομοτέλειας που ίσχυε πριν την εμφάάνιση των Αθηναίων στην ιστορία και μετάά μεγίστης βεβαιότητος θα εξακολουθήσει να ισχύει μετάά την εξαφάάνισή τους από αυτή. Οδηγούμαστε λοιπόν ακολουθώντας τις κειμενικές σημάάνσεις στην κατ άάλλους κυνική αλλάά απολύτως κεντρική και ευλόγως φυσική, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, απόφανση των Αθηναίων στους Μήλιους που επισφραγίζει έναν από τους κορυφαίους διαλόγους περί του φυσικού δικαίου: καὶ ἡμεῖς οὔτε θέέντες τὸν νόόμον οὔτε κειμέένῳ πρῶτοι χρησάάμενοι, ὄντα δὲ παραλαβόόντες καὶ ἐσόόμενον ἐς αἰεὶ καταλείίψοντες χρώώμεθα αὐτῷ, εἰδόότες καὶ ὑμᾶς ἂν καὶ ἄλλους ἐν τῇ αὐτῇ δυνάάμει ἡμῖν γενομέένους δρῶντας ἂν ταὐτόό. Τῆς μὲν τοίίνυν πρὸς τὸ θεῖον εὐμενείίας οὐδ' ἡμεῖς οἰόόμεθα λελείίψεσθαι οὐδὲν γὰρ ἔξω τῆς ἀνθρωπείίας τῶν μὲν ἐς τὸ θεῖον νομίίσεως, τῶν δ' ἐς σφᾶς αὐτοὺς βουλήήσεως δικαιοῦμεν ἢ πράάσσομεν. ἡγούύμεθα γὰρ τόό τε θεῖον δόόξῃ τὸ ἀνθρώώπειόόν τε σαφῶς διὰ παντὸς ὑπὸ φύύσεως ἀναγκαίίας, οὗ ἂν κρατῇ, ἄρχειν. 8 8 Θουκ., «Τον νόμο αυτό ούτε εμείς τον θεσπίσαμε ούτε, ενώ ίσχυε, εμείς πρώτοι τον εφαρμόσαμε, αλλάά τον βρήκαμε να ισχύει και θα τον κληροδοτήσουμε να υπάάρχει παντοτινάά, και τον εφαρμόζουμε γνωρίζοντας με σαφήνεια ότι και εσείς και οποιοιδήποτε άάλλοι στην εκδοχή που θα συγκεντρώνατε την ίδια δύναμη με εμάάς θα ενεργούσατε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Αλλάά εμείς νομίζουμε ότι δεν θα μας λείψει η ευμένεια των θεών διότι δεν διεκδικούμε τίποτε ούτε ενεργούμε αντίθετα από τις αντιλήψεις των ανθρώπων για το θείο ή τη θέλησή τους στις αναμεταξύ τους σχέσεις. Θεωρούμε δη- Copyright Φιλοσοφεῖν 42

8 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα Οι Αθηναίοι ισοπεδώνοντας ολοκληρωτικάά με την απαράάμιλλη ισχύ τους την αδύναμη Μήλο δεν θα είναι υ- πόλογοι όσον αφοράά τη δικαιοσύνη ούτε απέναντι στους θεούς ούτε απέναντι στους ανθρώπους, διότι ότι ισχύει στον «μεγάάλο» φυσικό κόσμο τον θεών ισχύει κατ επέκταση στον «μικρό» κόσμο των ανθρώπων. Η ευμένεια των θεών στρέφεται προς το μέρος της ισχυρής πλευράάς, η πραγματική όψη της πολιτικής επιτάάσσει την εξίσωση της δικαιοσύνης με την ισχύ κατάά τον αιώνιο νόμο της δύναμης που κληροδοτεί η φύση στη θεϊκή ή ανθρώπινη κατάάσταση σαφῶς διὰ παντὸς ὑπὸ φύύσεως ἀναγκαίίας, οὗ ἂν κρατῇ, ἄρχειν. Η πολιτική αρχή ταυτίζεται με τη δύναμη, δεν υ- πάάρχει πολιτική διακυβέρνηση, δεν υφίσταται κράάτος, εκεί που απουσιάάζει η δυνατότητα επιβολής της δύναμης και αυτό είναι το πραγματικό νόημα του φυσικού ανθρώπινου δικαίου. Συνεπώς η αξία της πολιτικής συνεπάάγεται απρόσκοπτη άάσκηση της αρχής, ἄξιοίί τε ὄντες ἅμα ἄρχομεν, 9 μπορούμε να αποκαλούμαστε άάξιοι μόνο στην εκδοχή που εφαρμόζουμε την αρχή που εκπορεύεται από τη δύναμη. Δεν μπορούμε, επιπλέον, να αποφύγουμε αυτή την αναγκαία συνθήκη επιδίωξης της αρχής δια της δύναμης, διότι ὅσῳ δυνατώώτεροι αὐτοὶ αὑτῶν ἐγίίγνοντο καὶ ἡμεῖς ἐρημόότεροι, 10 όσο αυξάάνεται η ισχύς του ενός μέρους, τόσο αυξάάνεται και η κυριαρχία του και τόσο ακριβώς μειώνεται ισχύς και η αρχή (και άάρα και η απομόνωση) της αντίπαλης πλευράάς. ε) Επομένως, ποια μπορεί να είναι η αντίδραση της ανθρώπινης φύσης στα νομοτελειακάά δεσμάά που θέτει η λαδή ότι και ο Θεός, κατάά την γνώμη των ανθρώπων και ο άάνθρωπος αποδεδειγμένα, κυριαρχεί σε κάάθε περίπτωση, όπου η δύναμή του είναι επικρατέστερη, ωθούμενος από μία φυσική αναγκαιότητα» (μτφρ. Ηλ. Βαβούρας). 9 Θουκ., Θουκ., Copyright Φιλοσοφεῖν 43

9 Ηλίίας Βαβούύρας ίδια στον εαυτό της; Ο άάνθρωπος και τα πολιτικάά του θεσπίσματα εμπίπτουν στο τραγικόόν της διάά της ισχύος ανάάπτυξης ή φθοράάς ὑπὸ φύύσεως ἀναγκαίίας ή υφίσταται μία οδός απεγκλωβισμού της ιστορίας από τα δεσμάά της ανθρώπινης φύσης και τις πραγματώσεις της ισχύος; Η απόφανση του Θουκυδίδη σ αυτό το απόρημα είναι μια κατεξοχήν πολιτική απόφανση. Η αντίδραση στο τραγικόόν της δυνάάμεως δεν είναι δυνατό να συνεπάάγεται κατάάργηση της δυνάάμεως, κάάτι τέτοιο είναι αδύνατο μπροστάά στη φυσική αναγκαιότητα που υποστηρίζει το αέναο δίκαιο της ισχύος. Η αντίδραση στο τραγικόόν συνεπάάγεται έλεγχο και ορθή διαχείριση της δυνάάμεως. Η ορθή άάσκηση της πολιτικής λαμβάάνει στο θουκυδίδειο σχεδίασμα μια μορφή έλλογης πρόγνωσης και διαχείρισης της δύναμης με ταυτόχρονη προσαρμογή στις εναλλαγές ή πτυχώσεις των ιστορικών περιστάάσεων. Ο πολιτικός φορέας είτε πρόκειται για μεμονωμένο πολιτικό ηγέτη 11 είτε για πολιτικό κράάτος 12 που αναλαμβάάνει ωθούμενος ὑπὸ φύύσεως ἀναγκαίίας να επιβάάλει την ισχύ του στα ιστορικάά δρώμενα πρέπει να ισχυροποιήσει την ίδια τη φύση του, ώστε να υπερβεί την ισχύ των γεγονότων και των αντιπάάλων του. Η υπερνίκηση της τραγικόότητας της δύναμης επιτυγχάάνεται μέσω της ισχυροποίησης της ανθρώπινης φύσης. Ο προγνοὺς τὴν δύύναμιν θα ελέγξει την δύναμη και, αν βέβαια ενεργήσει με πολυπράάγμονα αποφασιστικότητα, θα αποβεί κράάτιστος γνώώμων των ιστορικών και πολιτικών συνθηκών. Εἰδέέναι δὲ χρὴ ὅτι ἀνάάγκη πολεμεῖν, 13 πρέπει άάλλωστε να γνωρίζουμε ότι ο πόλεμος αποτελεί αναγκαία, αναπόδραστη συνθήκη, διότι ἐκ πολέέμου μὲν γὰρ εἰρήήνη μᾶλλον βεβαιοῦται, 14 και, όποιος 11 Θουκ., , Θεμιστοκλής Θουκ., 2. 65, Περικλής. 12 Θουκ., 1. 70, όπου αναπτύσσεται το δόγμα της πολυπραγμοσύύνης σε αντίθεση με το δόγμα της ησυχίίας σε επίπεδο πολιτικών κρατών. 13 Θουκ., Θουκ., Copyright Φιλοσοφεῖν 44

10 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα ανθρώπινος ή κρατικός παράάγων καθυποτάάξει την ανθρώπινη φύση διάά της γνώσης της ίδιας της ανθρώπινης φύσης και των διανοητικών και εμπράάγματων απολήξεών της, θα γίνει κύριος των καιρών και των πολιτικών συνθηκών. Το νήμα της ουσιαστικής επαναδιαπραγμάάτευσης της πολιτικής δύναμης που απορρέει από την ανθρώπινη φύση ακολουθεί και ο κατάά πολύ μεταγενέστερος χρονικάά αλλάά θεωρητικάά πλησίον του Θουκυδίδη, Σπινόζα. Στο έργο του Πολιτικήή Πραγματείία 15 ο Σπινόζα ανάάγει τη φυσικήή δύύναμη σε καθοριστικό παράάγοντα σύστασης και ανάάπτυξης της πολιτικής. α) Η πολιτική εκλαμβάάνεται από τον Σπινόζα ως ανθρώπινη, φυσική και αναγκαία απόληξη. 16 Το ανθρώπινο πολιτικό δίκαιο δομείται κατ επέκταση του φυσικού δικαίου, η πολιτικήή είναι γέννημα της ανθρώώπινης φύύσης και των νόμων που τη διέπουν. Τα ανθρώπινα πάάθη δεν αποτελούν ανθρώπινες παρεκβάάσεις ή αμαρτήματα εν αντιθέσει με τη λογική, αλλάά αντικατοπτρίζουν το είναι του ανθρώπου, τον έμφυτο χαρακτήρα της ανθρώπινης φύσης, τον άάνθρωπο, όπως είναι, και όχι όπως θα έπρεπε να είναι. 17 Ο λόόγος και τα πάάθη αποτελούν την ενιαία σύσταση της ανθρώπινης φύσης, που υπάάρχει και δρα σύμφωνα με το φυσικό δίκαιο. 18 Δεν υπάάρχει ατομικό ή πολιτικό δίκαιο που να θεμελιώνεται μόνο στο λόγο σε αντίθεση με τα πάάθη. Το φυσικό δίκαιο κάάθε φυσικού όντος ισούται με τη δύναμη που έχει κάάθε ον να διατηρηθεί στην ύπαρξη, ισούται με τη δύναμη που έχει κάάθε ον να εξακολουθήσει να υπάάρχει και να ενεργεί: 15 Σπινόζα Μπ., Πολιτικήή Πραγματείία (Tractatus Politicus), μτφρ. Α. Ι. Στυλιανού, Πατάάκης, Αθήνα Ό.π. Κεφ. 1. 3, Ό.π., Κεφ. 1. 1, Ό.π., Κεφ Copyright Φιλοσοφεῖν 45

11 Ηλίίας Βαβούύρας «Συνεπώώς, με τον όόρο δίίκαιο της φύύσης εννοώώ τους ίίδιους τους νόόμους ήή κανόόνες της φύύσης σύύμφωνα με τους ο- ποίίους παράάγονται όόλα τα πράάγματα, δηλαδήή την ίίδια τη δύύναμη της φύύσης. Γι αυτόό και το φυσικόό δίίκαιο ολόόκληρης της φύύσης και, κατάά συνέέπεια, του κάάθε ατόόμου εκτείίνεται ως εκείί που εκτείίνεται η δύύναμήή του. Κατάά συνέέπεια, οτιδήήποτε κάάνει έένας άάνθρωπος χάάρη στους νόόμους της φύύσης του, το κάάνει δυνάάμει του υπέέρτατου δικαίίου της φύύσης, και έέχει μέέσα στη φύύση τόόσο δίίκαιο όόση έέχει και δύύναμη». 19 β) Η ανθρώπινη ύπαρξη θεμελιώνεται πάάνω στο α- ντιθετικό ζεύγος δύύναμη-αδυναμίία, όσο αυξάάνεται η δύναμη τόσο αυξάάνεται και διατηρείται η ύπαρξη και αντίθετα όσο μειώνεται η δύναμη τόσο μειώνεται η δυνατότητα ύ- παρξης και διατήρησης του φυσικού είναι. Συνεπώς κάάθε ανθρώπινη ενέργεια είτε εκπορεύεται από το λόόγο είτε από τα πάάθη τείνει προς την εφαρμογή του φυσικούύ δικαίίου, τείνει δηλαδή προς την αύύξηση της δύύναμης και ταυτόχρονης διατήήρησης της ύύπαρξης. 20 γ) Η φυσική ισχύς ταυτίζεται με τη φυσική ελευθερίία, όσο μεγαλύτερη είναι η δύναμη ενός φυσικού όντος, όπως του ανθρώπου, τόσο μεγαλύτερη είναι και ελευθερία του με αποκορύφωμα την υπέρτατη ελευθερία του υπέρτατου φυσικού όντος, του Θεού, ο όποιος υπάάρχει, νοεί και ενεργεί με απόλυτη ελευθερία, και άάρα με απόλυτη δύναμη. 21 Η 19 Ό.π., Κεφ. 2. 2, Ό.π., Κεφ Ό.π., Κεφ. 2. 7: «Κανείίς δεν μπορείί να αρνηθείί το γεγονόός όότι ο άάνθρωπος, όόπως και τα υπόόλοιπα όόντα, προσπαθείί, όόσο εξαρτάάται απόό τον ίίδιο, να διατηρήήσει το είίναι του. Αν μπορούύσε να γίίνει αντιληπτήή εδώώ κάάποια διαφοράά, αυτήή θα έέπρεπε να προέέρχεται απόό το όότι ο άάνθρωπος έέχει δήήθεν ελεύύθερη βούύληση. Αλλάά, όόσο περισσόότερο νοούύμε τον άάνθρωπο ως ελεύύθερο, τόόσο περισσόότερο είίμαστε αναγκασμέένοι να σκεφτούύμε όότι πρέέπει κατ' ανάάγκην να αυτοσυντηρείίται και να είίναι κύύριος του εαυτούύ του πράάγμα που εύύκολα θα μου αναγνωρίίσει οποιοσδήήποτε δεν συγχέέει την ελευθερίία με το τυχαίίο. Πράάγματι, η Copyright Φιλοσοφεῖν 46

12 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα κυριαρχίία με κάάθε τρόπο (δια της βίας ή της απάάτης) ενός ανθρώπου επί άάλλων ανθρώπων είναι σύμφωνη με το φυσικό δίκαιο, εφόσον αποσκοπεί στην κατάά το δυνατό μεγαλύτερη αύξηση της ισχύος του κυρίαρχου που θα του επιτρέψει την επωφελή διατήρηση της ύπαρξής του. 22 Η κυριαρχία αποτελεί την επιβολή του δικαίου του κυρίαρχου ανθρώπου στον κυριαρχούμενο, ο πρώτος αυξάάνει και διατηρεί τη δύναμη της ύπαρξής του και της ελευθερίας του, ο δεύτερος αναγνωρίζει ως μόνο δίκαιο το δίκαιο του κυριάάρχου, και η ύπαρξή του εξαρτάάται από τη βούληση του κυριάάρχου. Η ισχυρότερη μορφή κυριαρχίας είναι αυτή που εξουσιάάζει τόσο την ψυχή όσο και το σώμα του αρχόμενου μέρους, τουλάάχιστον για όσο διάάστημα διαρκεί ο φόόβος ή η ελπίίδα που εμφυσάά ο ισχυρός στον ανίσχυρο. 23 ελευθερίία αποτελείί αρετήή ήή τελειόότητα: συνεπώώς, οτιδήήποτε δηλώώνει την αδυναμίία του ανθρώώπου δεν μπορείί να συσχετίίζεται με την ε- λευθερίία του. Αν λοιπόόν ο άάνθρωπος μπορείί να ονομαστείί ελεύύθερος, δεν είίναι επειδήή μπορείί να μην υπάάρχει ήή επειδήή μπορείί να μην κάάνει χρήήση του λόόγου, αλλάά μόόνο στον βαθμόό που έέχει την εξουσίία να υπάάρχει και να ενεργείί σύύμφωνα με τους νόόμους της ανθρώώπινης φύύσης. Άρα, όόσο περισσόότερο θεωρούύμε έέναν άάνθρωπο ελεύύθερο, τόόσο λιγόότερο μπορούύμε να πούύμε πως αυτόός μπορείί να μην κάάνει χρήήση του λόόγου ήή να επιλέέγει τα κακάά αντίί για τα καλάά γι' αυτόό και ο Θε- όός, ο όόποιος υπάάρχει, νοείί και ενεργείί με απόόλυτη ελευθερίία, υπάάρχει, νοείί και ενεργείί επίίσης με απόόλυτη αναγκαιόότητα: αυτήήν των νόόμων της φύύσης του. Γιατίί δεν χωρείί αμφιβολίία όότι ο Θεόός ενεργείί με την ίίδια ελευθερίία με την όόποια και υπάάρχει όόπως λοιπόόν υπάάρχει απόό την αναγκαιόότητα της φύύσης του, έέτσι και δρα απόό την αναγκαιόότητα της φύύσης του, δηλαδήή δρα απολύύτως ελεύύθερα». 22 Ό.π. Κεφ Ό.π., Κεφ : «Ένας άάνθρωπος έέχει έέναν άάλλον υπόό την εξουσίία του όόταν τον κρατάά αλυσοδεμέένο όόταν τούύ έέχει αφαιρέέσει τα όόπλα του και τα μέέσα για να αυτοαμυνθείί ήή να δραπετεύύσει όόταν τούύ έέχει εμφυσήήσει φόόβο όόταν τον έέχει τόόσο πολύύ υποχρεώώσει με κάάποια ευεργεσίία, ώώστε ο ευεργετημέένος να προτιμάά να υποτάάσσεται στις επιθυμίίες τούύ ευεργέέτη παράά στις δικέές του, και να ζει όόχι κατάά την κρίίση Copyright Φιλοσοφεῖν 47

13 Ηλίίας Βαβούύρας δ) Δεν υφίσταται διαχωρισμός μεταξύ φυσικήής και πολιτικήής κατάάστασης. Η πολιτική κατάάσταση του ανθρώπου συνεχίζει να αποτελεί μια εξολοκλήρου φυσική συνθήκη. 24 Δεν υπάάρχει φυσικό ανθρώπινο δίκαιο που να καθορίζεται από την ισχύ κάάθε ανθρώπου ξεχωριστάά, δεν υπάάρχει ανθρώπινη ύπαρξη άάνευ πολιτικής προοπτικής. Στην εκδοχή που η μεμονωμένη ανθρώπινη ύπαρξη ισοδυναμεί με αφανισμό και άάρα η ισχύς κάάθε ανθρώπου είναι μηδενική υπό το πρίσμα του αλληλοαφανισμού δια της διαρκούς σύγκρουσης αντίθετων δυνάάμεων που αγωνίζονται να διατηρήσουν και να αυξήσουν την ύπαρξη, την ισχύ και την ε- λευθερία τους, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι το φυσικό δίκαιο που προσιδιάάζει στο ανθρώπινο είδος είναι το δίκαιο της πολιτικήής κοινωνίίας, διότι όσο περισσότερη ισχύ έχει η πολιτική ένωση των ανθρώπων τόσο περισσότερο δίκαιο έχουν. Το δίκαιο που ορίζεται από το σύνολο των ενωμένων πολιτών καλείται πολιτικόό Κράάτος: «γίίνεται φανερόό όότι το δίίκαιο του κράάτους ήή το δίίκαιο του ανώώτατου άάρχοντος δεν είίναι άάλλο απόό το ίίδιο το δίίκαιο της φύύσης. Το δίίκαιο αυτόό καθορίίζεται απόό την δύύναμη, όόχι πλέέον του κάάθε ατόόμου, αλλάά του πλήήθους, το οποίίο καθοδηγείίται σαν απόό έένα κοινόό πνεύύμα πράάγμα που σημαίίνει όότι, όόπως ακριβώώς στην φυσικήή κατάάσταση το κάάθε άάτομο, έέτσι και το σώώμα και η ψυχήή όόλου του κράάτους έέχουν τόόσο δίίκαιο όόση και δύύναμη. Γι' αυτόό και κάάθε πολίίτης ήή υπήήκοος έέχει τόόσο λιγόότερο δίίκαιο όόσο περισσόότερο το πολιτικόό σώώμα του αλλάά κατάά την κρίίση τούύ ευεργέέτη. Οποίίος έέχει έέναν άάλλον στην εξουσίία του με τον πρώώτο ήή τον δεύύτερο τρόόπο, εξουσιάάζει το σώώμα του αλλάά όόχι την ψυχήή του- με τον τρίίτο όόμως ήή τον τέέταρτο τρόόπο, εξουσιάάζει τόόσο την ψυχήή όόσο και το σώώμα του, τουλάάχιστον για όόσο διάάστημα διαρκείί ο φόόβος ήή η ελπίίδα: όόντως, όόταν το έένα ήή το άάλλο συναίίσθημα εξαφανιστείί, ο εξουσιαζόόμενος υπόόκειται, στο έέξης, στο δικόό του δίίκαιο». 24 Ό.π., Κεφ , 16, 17. Copyright Φιλοσοφεῖν 48

14 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα είίναι δυνατόότερο απ' αυτόόν (βλ. παράάγραφο 16 του προηγούύμενου κεφαλαίίου) και, συνεπώώς, κανέένας πολίίτης δεν κάάνει και δεν κατέέχει οτιδήήποτε σύύμφωνα με το δίίκαιο, αν δεν μπορείί να το διεκδικήήσει δυνάάμει μιας κοινήής απόόφασης τούύ πολιτικούύ σώώματος». 25 Εκ των άάνωθεν διαπιστώσεων καθίσταται σαφές ότι όσο ισχυρότερο είναι το δίκαιο του κράάτους που μεταφράάζεται σε δίκαιο της ανώτατης κυβερνητικής αρχής, τόσο α- νίσχυρο είναι το δίκαιο του κάάθε ανθρώπου-πολίτη ξεχωριστάά. Συνεπώς, εφόσον το δίκαιο του κράάτους καθορίζεται από τη δύναμη υπεροχής έναντι των υπηκόων του και των υπολοίπων πολιτικών κρατών και το πολιτικό κράάτος έχει τόσο δίκαιο όσο και δύναμη, μπορούμε να μιλάάμε για την συνέχιση του φυσικού δικαίου που διέπει τη φυσική κατάάσταση. 26 Ακολούθως το κράάτος ως υπέρτατη κυβερνητική αρχή οφείλει να διατηρεί το φυσικό δίκαιο της δικής του δύναμης με κάάθε τρόπο εμφυσώντας στους υπηκόους του ή τους εχθρούς του το δέέος ή την ελπίίδα, διότι «εκείίνοι που δεν φοβούύνται ούύτε ελπίίζουν τίίποτε υπόόκεινται στο δικόό τους δίίκαιο και άάρα είίναι εχθροίί του κράάτους, το οποίίο δικαιούύται να τους καταστείίλει». 27 ε) Η οριοθέτηση και εγκαθίδρυση του φυσικού δικαίου όσον αφοράά το σύνολο του πολιτικού σώματος γίνεται με τον τρόπο που συμβαίνει στην φυσική κατάάσταση. Η εγκα- 25 Ό.π., Κεφ «Με ρωτάάς ποια διαφοράά υπάάρχει στον Χομπς και σε μέένα όόσον α- φοράά την πολιτικήή: η διαφοράά αυτήή συνίίσταται στο όότι εγώώ διατηρώώ πάάντοτε το φυσικόό δίίκαιο και, σε οποιαδήήποτε πολιτείία, δεν αναγνωρίίζω στον ανώώτατο άάρχοντα κανέένα δίίκαιο επίί των υπηκόόων, παράά μόόνο στο μέέτρο που αυτόός το κατακτάά με τη δύύναμη: πρόόκειται για τη συνέέχιση της φυσικήής κατάάστασης» (Επιστολή 50 στον Jelles), Σπινόζα Μπ., Πολιτικήή Πραγματείία (Tractatus Politicus), μτφρ. Α. Ι. Στυλιανού, Πατάάκης, Αθήνα 1996, σελ Σπινόζα Μπ., Πολιτικήή Πραγματείία (Tractatus Politicus), μτφρ. Α. Ι. Στυλιανού, Πατάάκης, Αθήνα 2003, Κεφ Copyright Φιλοσοφεῖν 49

15 Ηλίίας Βαβούύρας θίδρυση του πολιτικού κράάτους επιδιώκει να καταργήσει τον κοινό φόβο των ανθρώπων-πολιτών που συνομολογούν στην πολιτική ένωση και να δημιουργήσει προοπτικές επίτευξης της συνολικής και κατ επέκταση ατομικής ωφέλειας-ευδαιμονίας, αφού η ωφέλεια του ατόμου ταυτίζεται με τη συνολική ωφέλεια. Συνεπώς η πολιτική κοινωνία έχει ως μέγιστη επιδίωξη αυτό που θα προσπαθούσε μάάταια να πετύχει ο κάάθε άάνθρωπος κατάά τους νόμους της φύσης του στην φυσική κατάάσταση, καθοδηγούμενος από το λόόγο. 28 Η ωφέλεια του ενός ανθρώπου στην φυσική κατάάσταση ταυτίζεται ορθολογικάά με τη συνολική ωφέλεια όλων των ανθρώπων στην πολιτική κοινωνία. Η πολιτική κοινωνία, το πολιτικό κράάτος είναι προϊόν του ανθρώώπινου λόόγου, ο ο- ποίος διέπεται από το φυσικό νόμο που επιτάάσσει μεταξύ δύο κακών να επιλέγεται αυτό που προξενεί τη μικρότερη βλάάβη. Η πολιτική κοινωνία, λοιπόν, αποτελεί λιγότερο ε- πιβλαβή συνθήκη από την φυσική κατάάσταση, διότι είναι προτιμότερο να εκτείνει κανείς τη δύναμή του με ασφάάλεια, μέχρι εκεί που εκτείνεται η δύναμη του πολιτικού σώματος παράά να μην έχει καθόλου δύναμη ή να απειλείται διαρκώς από το φόβο του βίαιου θανάάτου. Η μετριασμένη ελευθερία υπό το καθεστώς του πολιτικού κράάτους είναι σαφώς ορθολογικάά προτιμότερη από την σκιώδη α- πόλυτη ελευθερία της φυσικής κατάάστασης υπό το καθεστώς του διαρκώς επερχόμενου αφανισμού. Έπεται ότι η πολιτική κοινωνία κατάά τις επιταγές του φυσικού δικαίου υπακούει στους κανόνες ενός κοινού ορθού λόγου, ο οποίος ασκεί την εξουσία στους επιμέρους πολίτες επιδιώκοντας και υπηρετώντας τον κοινό σκοπό της συνολικής ασφάάλειας-διατήρησης της ύπαρξης, ελευθερίας και κατ επέκταση ομόνοιας, 29 διότι, αν ένα μέρος του πολιτικού συνόλου σφετεριστεί ιδιοτελώς την εξουσία απομακρυνόμενο 28 Ό.π., Κεφ Ό.π., Κεφ. 3. 4, 7, Κεφ , Κεφ Copyright Φιλοσοφεῖν 50

16 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα από τις επιταγές του κοινού ορθού λόγου, παύει να υφίσταται πολιτική κοινωνία και επιστρέφουμε στη συνθήκη της φυσικής απολιτικής κατάάστασης. 30 Η πολιτική διακυβέρνηση πρέπει να υπακούει σ έναν συλλογικό ορθολογισμό που κατάά το φυσικό δίκαιο επιδιώκει τη διατήρηση της ύπαρξης του συνόλου, δηλαδή την αύξηση της συνολικής φυσικής δύναμης του κράάτους που ισοδυναμεί με την συνολική πολιτική ελευθερία. Εν κατακλείδι τα πολιτικάά πράάγματα και για τον Θουκυδίδη και για τον Σπινόζα είναι γιγνόόμενα μὲν καὶ αἰεὶ ἐσόόμενα ἕως ἂν ἡ αὐτὴ φύύσις ἀνθρώώπων ᾖ αλλάά τοῖς εἴδεσι διηλλαγμέένα, 31 και ο ανθρώώπινος ορθόός λόόγος αποτελεί τον μοναδικό, κράάτιστο γνώώμονα έποψης, ελέγχου και διακυβέρνησης υπό την έλλογη ερμηνεία της ανθρώπινης φύσης που δεικνύει το κατάά φύση ορθό την πολιτική συνθήκη και ταυτόχρονα επεκτείνει την φυσική δύναμη της ανθρώπινης ύπαρξης. 30 Ό.π., Κεφ. 3. 3: «Αν το πολιτικόό σώώμα παραχωρήήσει σε κάάποιον το δίίκαιο και, κατάά συνέέπεια, την εξουσίία (διόότι διαφορετικάά, σύύμφωνα με την παράάγραφο 12 τούύ προηγούύμενου κεφαλαίίου, δίίνει μόόνο λόόγια) να ζει σύύμφωνα με την ιδιοσυγκρασίία του, τόότε παραιτείίται απόό το δίίκαιόό του και το μεταβιβάάζει σ' αυτόόν στον όόποιο δίίνει μίία τέέτοια εξουσίία. Αν πάάλι δώώσει σε δύύο ήή σε περισσόότερους μίία τέέτοια εξουσίία, να ζουν δηλαδήή καθέένας σύύμφωνα με την ιδιοσυγκρασίία του, τόότε το κράάτος διασπάάται αν, τέέλος, δώώσει μίία τέέτοια εξουσίία σε κάάθε πολίίτη, τόότε αυτοκαταστρέέφεται: δεν υφίίσταται πλέέον πολιτικόό σώώμα, αλλάά όόλα επανέέρχονται στην φυσικήή κατάάσταση. Όλα αυτάά είίναι προφανέέστατα, σύύμφωνα με όόσα είίπαμε προηγουμέένως. Γι' αυτόό και είίναι απολύύτως αδιανόόητο οι θεσμοίί τούύ πολιτικούύ σώώματος να επιτρέέπουν σε κάάθε πολίίτη να ζει σύύμφωνα με την ιδιοσυγκρασίία του κατάά συνέέπεια, το φυσικόό δίίκαιο, σύύμφωνα με το οποίίο καθέένας είίναι κριτήής του εαυτούύ του, αναγκαστικάά παύύει να υφίίσταται στην πολιτικήή κοινωνίία». 31 Θουκ., Copyright Φιλοσοφεῖν 51

17 Ηλίίας Βαβούύρας Βιβλιογραφικές ενδείξεις Allison Henry, Benedict de Spinoza: An Introduction, Yale University Press, New Haven Balibar Etienne, Spinoza and Politics, Verso, London Bennett Jonathan, A Study of Spinoza's Ethics, Hackett Publishing, Indianapolis Della Rocca Michael, Spinoza, Routledge, London and New York Donagan Alan, Spinoza, University of Chicago Press, Chicago Edmunds Lowell, Chance and Intelligence in Thucydides, Harvard University Press Forde Steven, "Thucydides on the Causes of Athenian Imperialism," The American Political Science Review, τόμος 80, σσ Garrett Don, ed., The Cambridge Companion to Spinoza, Cambridge University Press, Cambridge and New York Johnson Laurie M., Thucydides, Hobbes, and the Interpretation of Realism, Northern Illinois University Press June Allison W., Power and Preparedness in Thucydides, Johns Hopkins University Press Kokaz Nancy, "Moderating Power: a Thucydidean perspective," Review of International Studies, τόμος 27, σσ Monoson, S. Sara, and Michael Loriaux, The Illusion of Power and the Disruption of Moral Norms: Thucydides' Critique of Periclean Policy, The American Political Science Review, τόμος 92 (1998), σσ Nadler Steven, Spinoza's Ethics: An Introduction, Cambridge University Press, Cambridge Orwin Clifford, The Humanity of Thucydides, Princeton University Press Palmer Michael, Love of Glory and the Common Good: Aspects of the Political Thought of Thucydides, Rowman & Littlefield, Popkin Richard, Spinoza, One World, Oxford Pouncey Peter R., The Necessities of War: A Study of Thucydides' Pessimism, Columbia University Press, Reeve, C. D. C., Thucydides on Human Nature, Political Theory, τόμος 27 (1999), σσ Spinoza, Opera, Carl Gebhardt (επιμ.), 5 τόμοι, Carl Winters, Heidelberg 1925, 1972 [τόμος 5, 1987]. Copyright Φιλοσοφεῖν 52

18 Η έννοια της φυσικήής δύύναμης στον Θουκυδίδη και τον Σπινόζα Verbeek Theo, Spinoza's Theologico-Political Treatise: Exploring the Will of God, Ashgate, London Wolfson Harry, The Philosophy of Spinoza, 2 τόμοι, Harvard University Press, Cambridge, MA Woodhead Arthur Geoffrey, Thucydides on the Nature of Power, Harvard University Press Θουκυδίδης (Thucydide) La guerre du peloponnese (Πελοποννησιακόός Πόόλεμος), μτφρ. L. Bodin-J. De Romilly Les Belles Lettres, Paris Θουκυδίδης (Thucydides) Historiae (Ιστορίίαι), επιμ. H. Stuart Jones, τόμ. B' (3) Clarendon Press, Oxford Θουκυδίδης (Thucydides) Historiae (Ιστορίίαι), επιμ. H. Stuart Jones, τόμ. Α' (2) Clarendon Press, Oxford 1966, Θουκυδίδης, Ιστορίία, μτφρ. Ελ. Βενιζέλος Εστία, Αθήνα, χ.χ. Μανιάάτης Γ., «Ο Σπινόζα και η πολιτική φιλοσοφία», Ουτοπίία, Τεύχος 61, σσ Μπαγιόνας Αυγ., «Η ελευθερία στο Σπινόζα», Ουτοπίία, Τεύχος 61, σσ Σπινόζα Μπ., Πολιτικήή πραγματείία Κεφ , μτφρ. Α. Ι. Στυλιανού Πατάάκης, Αθήνα Copyright Φιλοσοφεῖν 53

ΘΟΥΚΥ Ι Η ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36

ΘΟΥΚΥ Ι Η ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΘΟΥΚΥ Ι Η ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΘΕΜΑ: Εγκώμιο των προγόνων, των πατέρων και της σύγχρονης γενιάς. Υποδήλωση του θέματος του Επιταφίου. ΠΡΟΓΟΝΟΙ (Από τη μυθική εποχή ως το τέλος των Περσικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ- ΚΕΦ. 39 ΘΕΜΑ: Σύγκριση Αθήνας και Σπάρτης στα πολεμικά

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ- ΚΕΦ. 39 ΘΕΜΑ: Σύγκριση Αθήνας και Σπάρτης στα πολεμικά ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ- ΚΕΦ. 39 ΘΕΜΑ: Σύγκριση Αθήνας και Σπάρτης στα πολεμικά Διαφέρομεν δὲ καὶ ταῖς τῶν πολεμικῶν μελέταις τῶν ἐναντίων τοῖσδε Το ρήμα διαφέρομεν φανερώνει ότι η εξέταση των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα 3: Είναι - Συνειδέναι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κείµενο ιδαγµένο: ηµοσθένους, Υπέρ τῆς Ῥοδίων ἐλευθερίας, (18-20) 18 Ὥστ ἔγωγ οὐκ ἄν ὀκνήσαιµ

Διαβάστε περισσότερα

Το Νόημα της Ιστορίας

Το Νόημα της Ιστορίας ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2015 Το Νόημα της Ιστορίας Σεμινάριο 1 ο Πέμπτη 13 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ 322Α - 323Α

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ 322Α - 323Α ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΤΑΞΗ... Γ ΛΥΚΕΙΟΥ... ΜΑΘΗΜΑ...ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ... Α] ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-ΚΕΦ. 37 Θέμα: Έπαινος της πολιτείας και των τρόπων ζωής του Αθηναίου πολίτη.

ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-ΚΕΦ. 37 Θέμα: Έπαινος της πολιτείας και των τρόπων ζωής του Αθηναίου πολίτη. ΕΡΚΛΕΥΣ ΕΑΦΣ-ΚΕΦ. 37 Θέμα: Έπαινος της πολιτείας και των τρόπων ζωής του Αθηναίου πολίτη. Λ Ε Α το αθηναϊκό πολίτευμα δεν είναι μόνο πρωτότυπο αλλά και πρότυπο (πολιτείᾳ οὐ ζηλούσῃ παράδειγμα δὲ μᾶλλον

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ηθική Φιλοσοφία Διδάσκων: Άλκης Γούναρης Οκτώβριος 2014 Μέρος Α Ξεπερνώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Α. Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν οι

Διαβάστε περισσότερα

Αποκέντρωση και Ελευθερία

Αποκέντρωση και Ελευθερία Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Αποκέντρωση και Ελευθερία I Μία από τις πιο θεµελιώδεις συνεισφορές του Hayek στην κοινωνική θεωρία ήταν ότι διέγνωσε ορθά και µε διορατικότητα τον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο. Πλάτωνος Πρωταγόρας, (324 Α-C).

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο. Πλάτωνος Πρωταγόρας, (324 Α-C). ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-ΚΕΦ. 42 Θέμα: Ο έπαινος των νεκρών

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-ΚΕΦ. 42 Θέμα: Ο έπαινος των νεκρών ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-ΚΕΦ. 42 Θέμα: Ο έπαινος των νεκρών ι ὃ δὴ καὶ ἐμήκυνα τὰ περὶ τῆς πόλεως, διδασκαλίαν τε ποιούμενος μὴ περὶ ἴσου ἡμῖν εἶναι τὸν ἀγῶνα καὶ οἷς τῶνδε μηδὲν ὑπάρχει ὁμοίως,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Αγαπητοί εργαζόμενοι στους ΦΔ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της βιοπικοικλότητας ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΒΗΣ Κοινή λογική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Γραμματική: Συμφωνόληκτα 3 Κλήση αφωνόληκτων 4-6 Κλίση ημιφωνόληκτων 7-15 Ασκήσεις 16-23 Εργασία για το σπίτι 24 Κ.

Διαβάστε περισσότερα

2o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ

2o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ 2o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ Κείμενο: Λυσίου «Υπέρ Μαντιθέου» ( 18-21) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Α. Από το κείμενο που

Διαβάστε περισσότερα

Business Strategy. Έννοια & Ιστορία της Στρατηγικής

Business Strategy. Έννοια & Ιστορία της Στρατηγικής Business Strategy Έννοια & Ιστορία της Στρατηγικής 02 Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής CEO of the Serres Business & Innovation Centre Honoris Causa Η Επιστημολογική οπτική Διαλεκτική [Dialectic]

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα,

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, 1 Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Κοινωνική ικαιοσύνη: Ο ρόλος της Εκπαίδευσης», ευτέρα 22 Μαρτίου 2011, ώρα 19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Γιατί λέγεται φυσικό; 1. Γιατί προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΝΩΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί εγώ τόσο

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α Κείμενο Ἀκούσας ταῦτα ὁ Θηραμένης, ἀνεπήδησεν ἐπί τήν ἑστίαν καί εἶπεν: «Ἐγώ δ ἔφη, ὦ ἄνδρες, ἱκευεύω τά πάντων ἐννομώτατα, μή ἐπί Κριτίᾳ εἶναι ἐξαλείφειν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) A1. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 9 η : Ανακεφαλαίωση Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοπός ενότητας να θυμηθούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ Η δύναμη που ασκείται σε ένα σώμα προκαλεί μεταβολή της ταχύτητάς του δηλαδή επιτάχυνση.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ Η δύναμη που ασκείται σε ένα σώμα προκαλεί μεταβολή της ταχύτητάς του δηλαδή επιτάχυνση. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ Η δύναμη που ασκείται σε ένα σώμα προκαλεί μεταβολή της ταχύτητάς του δηλαδή επιτάχυνση. Η δύναμη είναι ένα διανυσματικό μέγεθος. Όταν κατά την κίνηση ενός σώματος η δύναμη είναι μηδενική

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Β1. Η διάκριση των αρετών δ ι α ν ο η τ ι κ έ ς η θ ι κ έ ς Διανοητικές αρετές

Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Β1. Η διάκριση των αρετών δ ι α ν ο η τ ι κ έ ς η θ ι κ έ ς Διανοητικές αρετές Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Ούτε μέσα μας, λοιπόν, ούτε ενάντια στη φύση γεννιούνται οι αρετές, αλλά (σ εμάς) που έχουμε από τη φύση την ιδιότητα να τις δεχτούμε, ενώ τελειοποιούμαστε με τη συνήθεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΜΕ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΠΟΥ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ.

ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΜΕ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΠΟΥ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ. ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΜΕ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΠΟΥ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ. Θα μελετήσουμε τώρα συστήματα που διεγείρονται σε ταλάντωση μέσω εξωτερικής ς που μπορεί να είναι (όπως θα δούμε παρακάτω) σταθερή, μεταβλητού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) Διδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος Πρωταγόρας 323C-324Α

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος Πρωταγόρας 323C-324Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Στρατάκη Ελένη Παρασύρη Παγώνα Μανουσιδάκη Κατερίνα Πουλινάκη Κατερίνα Μάθημα : Παιδαγωγική & Φιλοσοφία της Παιδείας Καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ. Απόστολος Δοξιάδης

Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ. Απόστολος Δοξιάδης Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ Απόστολος Δοξιάδης Περίληψη του βιβλίου Τι είναι τα Μαθηματικά; Ποια είναι η σχέση της «εικασίας» και του «θεωρήματος»; Ποιοι είναι οι πρώτοι αριθμοί; Christian

Διαβάστε περισσότερα

1. ιδαγµένο κείµενο από το πρωτότυπο Θουκυδίδου Ἱστοριῶν Β 36

1. ιδαγµένο κείµενο από το πρωτότυπο Θουκυδίδου Ἱστοριῶν Β 36 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΡΙΤΗ 17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι ένα είδος κοινότητας και κάθε

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι ένα είδος κοινότητας και κάθε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι ένα είδος κοινότητας και κάθε κοινότητα να έχει συσταθεί για την επίτευξη κάποιου αγαθού (γιατί όλοι κάνουν τα πάντα για χάρη εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Τευχος πρωτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Άσκηση Υπόθεση παραχάραξης Το 1938, το Υφυπουργείον Δημοσίας Ασφαλείας του ελληνικού κράτους δημοσιεύει

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Διδαγμένο κείμενο Πλάτωνα Πολιτεία (519D-520A) Ἒπειτ, ἒφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καί ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατόν αὐτοῖς ὂν ἂμεινον; Ἐπελάθου, ἦν δ ἐγώ, πάλιν, ὦ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τα Πλατωνικά και Αρχιµήδεια Στερεά

Λίγα λόγια για τα Πλατωνικά και Αρχιµήδεια Στερεά Λίγα λόγια για τα Πλατωνικά και Αρχιµήδεια τερεά (Κανονικά και Ηµικανονικά Πολύεδρα) Λίγα Ιστορικά στοιχεία ηµ. Μπουνάκης χ. ύµβουλος Μαθηµατικών dimitrmp@sch.gr Ιούνιος 2011 Κανονικό Πολύεδρο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (5) ιδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Πανσέληνος 17 Μάη στης 27 ο Ταύρου Σκορπιού

Πανσέληνος 17 Μάη στης 27 ο Ταύρου Σκορπιού Πανσέληνος 17 Μάη στης 27 ο Ταύρου Σκορπιού Οἱ γὰρ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Β4. α Σωστό, β Λάθος, γ Λάθος, δ Σωστό, ε Λάθος

Β4. α Σωστό, β Λάθος, γ Λάθος, δ Σωστό, ε Λάθος Απαντήσεις Β1. Αφού γίνει ετυμολογική ανάλυση του όρου μοίρα (σχολικό βιβλίο), θα πρέπει να δηλωθεί ότι το μερίδιο χαρακτηρίζεται θεϊκό, επειδή: α) το κατείχαν ως τότε μόνο θεοί β) το απέκτησαν με θεϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 10 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ «ΣΠΟΥΔΑΙ», Τόμος 52, Τείχος 4ο, (2002), Πανεπιστήμιο Πειραιώς / «SPOUDAI», Vol. 52, No 4, (2002), University of Piraeus ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ 241 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ Η επιτυχής υλοποίηση του επιχειρησιακού σχεδιασµού στη βάση των σχεδίων δράσης που έχουν αναπτυχθεί, προϋποθέτει την ύπαρξη αποτελεσµατικής

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος 3 ος Η Φιλοσοφία της Ιστορίας του Kant

Κύκλος 3 ος Η Φιλοσοφία της Ιστορίας του Kant Ι. Εργοβιογραφικά στοιχεία Κύκλος 3 ος Η Φιλοσοφία της Ιστορίας του Kant 22 Απριλίου 1724: Γεννιέται στο Königsberg της Ανατολικής Πρωσίας* *(πόλη εμπορική με ιδιαίτερη κίνηση και πάντως όχι απομονωμένη)

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Β1. Ποια είναι η δομή του συλλογισμού, με τον οποίο ο Αριστοτέλης ορίζει την πόλη ως την τελειότερη μορφή κοινωνίας;

Β1. Ποια είναι η δομή του συλλογισμού, με τον οποίο ο Αριστοτέλης ορίζει την πόλη ως την τελειότερη μορφή κοινωνίας; 1 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2013 ΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΚΕΙΜΕΝΟ (ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ) Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι μια κοινότητα και κάθε κοινότητα έχει συσταθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Α1, 1 Ἐπειδή πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινά οὖσαν καί πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἓνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γάρ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Θ2, 1-4)

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Θ2, 1-4) ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Θ2, 1-4) Ὅτι μὲν οὖν νομοθετητέον περὶ παιδείας καὶ ταύτην κοινὴν ποιητέον, φανερόν τίς δ ἔσται ἡ παιδεία καὶ πῶς χρὴ παιδεύεσθαι, δεῖ μὴ λανθάνειν.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά ( Γ 1, 1 2 )

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά ( Γ 1, 1 2 ) ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά ( Γ 1, 1 2 ) Τῷ περί πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καί τίς ἑκάστη καί ποία τις, σχεδόν πρώτη σκέψις περί πόλεως ἰδεῖν, τί ποτέ ἐστιν ἡ πόλις. Νῦν γάρ ἀμφισβητοῦσιν,

Διαβάστε περισσότερα