ΦΑΡΜΑΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΝΟ Δρ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΑΡΜΑΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΝΟ Δρ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου"

Transcript

1 ΦΑΡΜΑΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΝΟ Δρ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Το άλγος είναι ένα υποκειμενικό, δυσάρεστο συναίσθημα το οποίο εκδηλώνεται μετά από ιστική βλάβη. Η εμπειρία και η ερμηνεία του άλγους εξαρτάται από τις προηγούμενες εμπειρίες του ατόμου και τη φυσική του κατάσταση τη στιγμή της πρόκλησης του άλγους. Το άγχος και η κατάθλιψη μεταβάλλουν την αντίληψη του άλγους. 1

2 1. Προειδοποιητικό σήμα από ιστική βλάβη. 2. Έναρξη προστατευτικών μηχανισμών. Πχ αντανακλαστικό για απαλλαγή του ατόμου από το οδυνηρό ερέθισμα ή περιορισμό του τραυματισμού και της βλάβης των ιστών. Υποδοχείς πόνου. Ελεύθερες νευρικές απολήξεις. Μορφολογικά μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά λειτουργικά διαφέρουν. Αναγνωρίζουν μηχανικά, θερμικά, χημικά ερεθίσματα. 2

3 Μηχανοευαίσθητοι υποδοχείς πόνου. Ανταποκρίνονται σε ισχυρές μηχανικές δυνάμεις όπως κόψιμο, συντριβή, τσίμπημα, τρύπημα ή εφαρμογή πίεσης στους ιστούς Θερμοευαίσθητοι υποδοχείς πόνου. Ανταποκρίνονται σε μεγάλη αλλαγή θερμοκρασίας Χημειοευαίσθητοι υποδοχείς πόνου. Ανταποκρίνονται σε επιβλαβή χημικά ερεθίσματα Πολυτροπικοί υποδοχείς πόνου. Ανταποκρίνονται σε συνδυασμούς μηχανικών, θερμικών και χημικών ερεθισμάτων. Βρίσκονται σε αφθονία στο δέρμα και σε ορισμένους εσωτερικούς ιστούς όπως: Σκελετικοί μύες, περιόστεο, αρθρώσεις, αιμοφόρα αγγεία, καρδιά κλπ Οι περισσότεροι εν τω βάθει ιστοί δεν έχουν πλούσιους υποδοχείς πόνου Για να δημιουργηθεί πόνος, τα ερεθίσματα πρέπει να είναι έντονα και εκτεταμένα. 3

4 Ο εγκέφαλος, το παρέγχυμα του ήπατος και οι κυψελίδες των πνευμόνων δεν έχουν υποδοχείς πόνου. Καλούνται αναίσθητα ως προς τον πόνο σπλάχνα. Σοβαρές ασθένειες σε αυτές τις δομές δεν παράγεται πόνος, παρά μόνο όταν επεκταθούν σε ευαίσθητες ως προς τον πόνο δομές όπως είναι το τοίχωμα των αρτηριών. Οι Αδ άγουν το αίσθημα διαξιφιστικού, έντονου πόνου ενώ οι C το επίμονο αίσθημα αμβλύ, καυστικού πόνου. 4

5 Ενεργοποιούνται μέσω απελευθέρωσης χημικών ουσιών που προέρχονται από κύτταρα που έχουν υποστεί βλάβη, όπως η σεροτονίνη από αιμοπετάλια, η ισταμίνη από μαστοκύτταρα κλπ. Άλλοι υποδοχείς από μηχανικά ή θερμικά ερεθίσματα. Αλγοϋποδοχείς βρίσκονται στο δέρμα, μύες, σπλάχνα κλπ. Δυναμικά ενέργειας από υποδοχείς του πόνου μεταφέρονται στα οπίσθια κέρατα του νωτιαίου μυελού. Από εκεί το δυναμικό ενέργειας μεταφέρεται μέσω δευτερεύοντος νευρώνα στην αντίθετη πλευρά του νωτιαίου μυελού και από εκεί στην αντίστοιχη πλευρά του θαλάμου. Από το θάλαμο μέσω τριτεύοντος νευρώνα το δυναμικό ενέργειας καταλήγει στο σωματοαισθητικό φλοιό, όπου γίνεται ο εντοπισμός θέσης και έντασης του άλγους. 5

6 Οι κεντρομόλοι οδοί προβάλλονται και σε άλλα κέντρα του εγκεφάλου όπως ο υποθάλαμος, η αμυγδαλή και ο δικτυωτός σχηματισμός. Εδώ γίνεται η επεξεργασία των σωματοαισθητικών πληροφοριών και συσχετίζονται με παλαιότερες ευχάριστες ή δυσάρεστες εμπειρίες, που συνδέονται με τον πόνο. Η ευαισθησία στον πόνο μειώνεται με την πτώση του επιπέδου συνείδησης. Φόβος και η αναμονή τροποποιούν την αντίληψη του πόνου. Το δέρμα περιέχει τους περισσότερους αλδοϋποδοχείς. Έτσι, ο πόνος στο δέρμα εντοπίζεται με ακρίβεια πχ χέρια και πρόσωπο. Οξείς πόνοι στις αρθρώσεις περιγράφονται με ακρίβεια, ενώ όταν είναι χρόνιοι αρθρικοί ή μυϊκοί και οστικοί, η αίσθησή τους είναι περισσότερο διάχυτη. Το άλγος από τα εσωτερικά όργανα είναι διάχυτο και είναι δύσκολο να εντοπισθεί. Συνοδεύεται και από άλγος στις αντίστοιχες περιοχές του δέρματος, παρόλο που δεν υπάρχει ορατή βλάβη στο δέρμα. 6

7 Πχ ο καρδιακός πόνος συνυπάρχει με αντίληψη άλγους στον τράχηλο, τη γνάθο, και αντανακλά και στο αριστερό χέρι. Το άλγος της χοληδόχου κύστης αντανακλά στο δέρμα του δεξιού ώμου. Ο πόνος που εντοπίζεται σε διαφορετική περιοχή από αυτή του οργάνου που πάσχει ονομάζεται αντανακλαστικός πόνος. Ο οξύς πόνος ερμηνεύεται ως σήμα κινδύνου από το σώμα. Αυτός ο πόνος συνοδεύεται από άγχος και διαταραχές από το αυτόνομο όπως ταχυκαρδία, αύξηση αρτηριακής πίεσης και μυδρίαση. Προκαλεί αντιδράσεις αποφυγής. Το χρόνιο άλγος δεν γίνεται αντιληπτό ως σήμα κινδύνου. Λόγω της σταθερότητας και επιμονής του άλγους, το σώμα δεν λαμβάνει μέτρα για να αποφύγει την κατάσταση. 7

8 Το χρόνιο άλγος προκαλεί συχνά κατάθλιψη. Πολύ λίγες ή μηδενικές αντιδράσεις από το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Η αναλγητική θεραπεία εξαρτάται από το αν ο πόνος είναι οξύς ή χρόνιος. Για τον οξύ ισχυρό πόνο χρήση αναλγητικών για μικρό χρονικό διάστημα, αν χορηγηθούν για μεγαλύτερο διάστημα προκαλούν εξάρτηση. Το ζήτημα της εξάρτησης δεν είναι σημαντικό όταν οι ασθενείς είναι τελικού σταδίου. Σημαντικό να ανακουφίσουμε τον ασθενή συνδυάζοντας φαρμακευτική και μη φαρμακευτική θεραπεία. Οπιούχα αναλγητικά Τοπικά αναισθητικά Μη-στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ). 8

9 Δρουν στον εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό ελαττώνοντας την αντίληψη του πόνου. Δράση οπιούχων αναλγητικών. Καταστέλλουν την αγωγιμότητα των νευρικών ώσεων από την πάσχουσα περιοχή. Δράση τοπικών αναισθητικών. Μειώνουν τη φλεγμονή και άλλες αιτίες του πόνου στην πάσχουσα περιοχή. Δράση μηστεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ). Τα φάρμακα συνδέονται με τους υποδοχείς του ΚΝΣ. Αποτελεσματικά σε κάθε μορφή αισθητικού άλγους, δεν επιδρούν τόσο πολύ στο νευρογενή ή ψυχογενή πόνο. Αντικαταθλιπτικά και αγχολυτικά ενισχύουν το αναλγητικό αποτέλεσμα των κεντρικώς δρώντων αναλγητικών. 9

10 Ναρκωτικά λόγω των υπνωτικών αποτελεσμάτων τους. Καταστέλλουν τη νευρική δραστηριότητα στο επίπεδο του νωτιαίου μυελού ή και του υποθαλάμου γι αυτό είναι ΚΕΝΤΡΙΚΩΣ ΔΡΩΝΤΑ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ. Μηχανισμός δράσης: Υποδοχείς οπιοειδών είναι μ-υποδοχείς, υπεύθυνοι για αναλγησία, ευφορία και αναπνευστική καταστολή. Δράση στο ΚΝΣ μέσω υποδοχέων, αυξάνουν την έξοδο ιόντων Cl από τα κύτταρα οπότε πιο αρνητικό δυναμικό εσωτερικά του κυττάρου, έτσι υπερπόλωση νευρικών κυττάρων. Ταυτόχρονα, μείωση εισόδου ιόντων Ca στο νευρικό κύτταρο. Υπερπολωμένο κύτταρο απαιτεί μεγαλύτερο ερέθισμα για εκπόλωση. 10

11 Έτσι, λιγότερες διεγέρσεις άλγους στο σωματοαισθητικό φλοιό, δηλ αισθανόμαστε λιγότερο πόνο. Το σώμα περιέχει ενδορφίνες και εγκεφαλίνες πχ β-ενδορφίνη και μετεγκεφαλίνη που δρουν στους οπιοειδείς υποδοχείς, με παρόμοια αποτελέσματα όπως μορφίνη πχ αύξηση παραγωγής ενδορφινών στη διάρκεια επώδυνης καταπόνησης, όπως στη διάρκεια του μαραθωνίου. Μορφίνη, διαμορφίνη (ηρωΐνη), μεθαδόνη, πεθιδίνη, κωδεΐνη και διυδροκωδεΐνη είναι πλήρεις αγωνιστές. Βουπρενορφίνη, μετραζινόλη και τραμαδόλη είναι μερικοί αγωνιστές. Ναλοξόνη και ναλτρεξόνη είναι ανταγωνιστές. 11

12 Το όπιο από το άγουρο σπόρο της παπαρούνας Papaver somniferum (μήκος υπνοφόρος). Χρήση οπίου στην Ανατολή χιλιάδες έτη. Προκαλεί ευφορία και βαθύ ύπνο (ύπνος yen) με ζωηρά όνειρα. Ακατέργαστο όπιο είναι καφετί τσιχλοειδές υλικό που περιέχει μορφίνη, κωδεΐνη και παπαβερίνη. Η μορφίνη είναι ισχυρότερη. 12

13 Φάρμακο εκλογής για ισχυρή αναλγησία. Φαρμακοκινητική: από το στόμα ως ταμπλέτα άμεσης απελευθέρωσης, χορήγηση κάθε 4 ώρες. Ταμπλέτες βραδείας απελευθέρωσης, λήψη 2 ταμπλέτες καθημερινά. Σε μονήρη δόση μείωση ως 75% λόγω 1 ης διόδου. Σε επαναλαμβανόμενη δόση, δράση πιο αποτελεσματική. Απορρόφηση μορφίνης από γαστρεντερικό σωλήνα αργή και ακανόνιστη και συνήθως δεν χορηγείται από το στόμα. Σημαντικός μεταβολισμός 1 ης διόδου, οπότε ενδομυϊκή, υποδόρια και ενδοφλέβια χορήγηση. Κατασταλτικές και διεγερτικές δράσεις. Ανάπτυξη ανοχής και εξάρτησης. Καταστέλλει την εκτίμηση πόνου από τον εγκέφαλο. Ανακουφίζει όλους τους τύπους πόνου. Είναι πλήρους ευφορίας και καθησυχάζει την ανησυχία. Προκαλεί αναπνευστική καταστολή. Καταστέλλει το κέντρο του βήχα και έτσι μειώνει το αντανακλαστικό του βήχα. Προκαλεί μύση της κόρης των ματιών, λόγω διέγερσης των υποδοχέων μ και κ. 13

14 Προκαλεί απελευθέρωση ισταμίνης από τα σιτευτικά κύτταρα, με εμφάνιση κνίδωσης, εφίδρωσης και αγγειοδιαστολής. Όχι σε ασθματικούς γιατί ίσως προκαλέσει βρογχόσπασμο. Είναι ήπιο υπνωτικό. Με έγχυση γρήγορη αναλγησία διάρκειας 4 ωρών. Επίσης, με βραδεία έγχυση ενδοφλεβίως. Η αναλγητική επίδραση της υποδόριας έγχυσης αρχίζει μέσα σε 20 λεπτά και της ενδοφλέβιας μέσα σε 10 λεπτά, με μέγιστες τιμές μετά από 1 ώρα. Τυπική δόση (5-10 mg i.v.) παρέχει ανακούφιση από πόνο για 3-5 ώρες. Κατανέμεται γρήγορα σε όλους τους ιστούς του σώματος με μικρό μόνο ποσοστό να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό αφού είναι η λιγότερο λιπόφιλη από τα άλλα οπιοειδή. 14

15 Μεταβολίζεται στο ήπαρ με κύριο μεταβολίτη το 6-γλουκουρονίδιο της μορφίνης που έχει τις πιο ισχυρές αναλγητικές ιδιότητες. Απέκκριση κυρίως στα ούρα, μικρές ποσότητες στη χολή. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς είναι πιο ευαίσθητοι στις αναλγητικές δράσεις του φαρμάκου, πιθανώς λόγω μειωμένου μεταβολισμού ή άλλων παραγόντων όπως η μικρή μάζα σώματος, η νεφρική λειτουργία κλπ. Θα πρέπει να δίνονται μικρότερες δόσεις. Διεγερτικές δράσεις: Ναυτία και έμετο στο 30% των ασθενών. Μικραίνει τις κόρες του οφθαλμού λόγω διέγερσης υποδοχέων μ και κ. Περιφερικές δράσεις: Δυσκοιλιότητα, αύξηση χολικής πίεσης (σπασμός σφιγκτήρα Oddi), παρακράτηση ούρων (παρεμποδίζει τη λειτουργία της χοληδόχου κύστης), απελευθέρωση ισταμίνης (προκαλώντας βρογχοσυστολή). 15

16 Αναλγησία: Για έλεγχο πόνου (σε επείγουσες χειρουργικές επεμβάσεις, μετεγχειρητική περίοδο, μετά από τραυματισμό, μετά από στεφανιαία θρόμβωση, για έλεγχο έντονου πόνου τελικού καρκίνου, οξεία αριστερή κοιλιακή ανεπάρκεια με πνευμονικό οίδημα). Ανακούφιση από τον Βήχα: καταστέλλει το αντανακλαστικό του βήχα, αλλά η κωδεΐνη έχει ισχυρότερη αντιβηχική δράση. Θεραπεία διάρροιας: μειώνει την κινητικότητα των λείων μυών και αυξάνει τον τόνο τους. Θεραπεία οξέος πνευμονικού οιδήματος: ενδοφλέβια χορήγηση ανακουφίζει τη δύσπνοια του οξέος πνευμονικού οιδήματος που σχετίζεται με την καρδιακή ανεπάρκεια. Νυσταγμένος ή αναίσθητος. Δέρμα κυανό και ιδρωμένο. Αναπνοή κατεσταλμένη και οι κόρες του οφθαλμού σε μύση. Αντιμετώπιση: άμεση ενδοτραχειακή διασωλήνωση για να βοηθηθεί η αναπνοή και χορήγηση ανταγωνιστή οπιούχων υποδοχέων. 16

17 Χημική τροποποίηση της μορφίνης (ακετυλίωση). Περισσότερο λιποδιαλυτή από μορφίνη (διαπερνά γρήγορα αιματοεγκεφαλικό φραγμό), πιο έντονο αίσθημα ευφορίας. Η ηρωίνη μετατρέπεται σε μορφίνη μέσα στο σώμα, αλλά η δράση της είναι η μισή της μορφίνης. Σε χορήγηση από το στόμα μετατρέπεται στο ήπαρ σε μορφίνη πριν μπει στη συστηματική κυκλοφορία. Δράσεις ίδιες με μορφίνη. Δράσεις ηρωίνης πιο νωρίς μετά από έγχυση και είναι πιο διαλυτή από τη μορφίνη. Εγκυμοσύνη: Μορφίνη διασχίζει πλακούντα και έχει επιπτώσεις στο έμβρυο. 17

18 Αλλεργία. Βραδυκαρδία. Σύγχυση. Δυσκοιλιότητα. Εξάρτηση. Ξηροστομία. Παραισθήσεις και εφιάλτες (κυρίως τη νύχτα). Ναυτία, έμετος. Νάρκωση. Κατακράτηση ούρων. Σοβαρή καταστολή της αναπνοής. Συνθετικό οπιοειδές, ισχυρή αναλγητική δράση ίδια με μορφίνη. Μικρότερη ευφορία από μορφίνη, αλλά έχει μεγαλύτερη διάρκεια δράσης γιατί σε επαναλαμβανόμενες δόσεις ο χρόνος ημιζωής της αυξάνει. Εξάρτηση όπως η μορφίνη. Ήπιο σύνδρομο στέρησης, διάρκειας μεγαλύτερο (μέρες έως εβδομάδες). Όχι πάνω από 2 φορές καθημερινά για να αποφευχθεί η συσσώρευση. 18

19 Φαρμακοκινητική: καλή απορρόφηση από το στόμα. Συσσωρεύεται στους ιστούς και παραμένει εκεί συνδεδεμένη με πρωτεΐνες, από τις οποίες αποδεσμεύεται με βραδύ ρυθμό. Βιομετατρέπεται στο ήπαρ και απεκκρίνεται στα ούρα, κυρίως με τη μορφή αδρανών μεταβολιτών. Ανεπιθύμητες ενέργειες: μπορεί να προκαλέσει φυσική εξάρτηση ανάλογη με αυτήν της μορφίνης. Πόνος: ως υποκατάστατο της μορφίνης. Βήχας: σε μικρές δόσεις ως ηρεμιστικό του βήχα. Απόσυρση ηρωίνης: με χορήγηση από το στόμα ως υποκατάστατο μορφίνης ή ηρωίνης για απεξάρτηση. Χορήγηση κάθε 12 ώρες. 19

20 Μείγμα μορφίνης και άλλων οπιούχων. Δράσεις ίδιες με μορφίνης. Σπάνια χρησιμοποιείται πλέον. Συνθετική ουσία. Καλή απορρόφηση από στόμα, υποδορίως. Συνήθως ενδομυϊκά. Λιγότερο ισχυρή από μορφίνη. Όχι για θεραπεία διάρροιας ή βήχα. Όχι μύση στις κόρες οφθαλμού, επομένως σε ασθενείς με κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Εξάρτηση. 20

21 Για αντιμετώπιση κάθε τύπου ισχυρού πόνου, ιδίως σπλαχνικού. Από το στόμα ή ενδομυϊκά. Μικρότερη συσταλτική επίδραση στους λείους μυς σε σχέση με μορφίνη οπότε χρησιμοποιείται στον τοκετό για αποφυγή καταστολής της αναπνοής του νεογνού. Τώρα συνήθως επισκληρίδιο αναλγησία. Για ανακούφιση πόνου από λίθους χοληδόχου κύστης ή νεφρούς. Η δράση της διαρκεί 2-3 ώρες. Χημικά συγγενής με οπιοειδή, μεγαλύτερη ισχύ. Έχει ταχεία έναρξη και βραδεία διάρκεια δράσης λεπτά. Προσοχή λόγω αναπνευστικής καταστολής. Ως αυτοκόλλητο, αργή απορρόφηση μέχρι 72 ώρες για έντονο πόνο. Πυρετός αυξάνει απορρόφηση από αυτοκόλλητα και ίσως οδηγήσει σε συμπτώματα υπερβολικής δόσης. Το σκεύασμα από το στόμα χρησιμοποιείται στη θεραπεία του καρκίνου σε ασθενείς με εξάρσεις πόνου που είναι ανθεκτικοί στα οπιοειδή. 21

22 Λαμβάνεται από το όπιο. Από το στόμα, ήπια αναλγητική δράση, μικρότερη από μορφίνη, αλλά έχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν χορηγείται από το στόμα. Σπάνια δημιουργεί εξάρτηση. Χρήσιμη είναι η αντιβηχική δράση της. Μειώνει περισταλτισμό εντέρου. Συχνά χορήγηση μαζί με παρακεταμόλη ή ακετυλοσαλικυλικό οξύ. Το 10% μεταβολίζεται σε μορφίνη μέσα στον οργανισμό. Βήχα (στα αντιβηχικά σιρόπια για ανακούφιση από βήχα φάρυγγος, όχι σε διαβητικούς). Διάρροια. Ήπιο αναλγητικό (μαζί με ασπιρίνη ή παρακεταμόλη). Αύξηση της δόσης της κωδεΐνης πάνω από τη θεραπευτική δεν ενισχύει την αναλγητική επίδραση. 22

23 Είναι ισχυρά αναλγητικά, αλλά λιγότερο εθιστικά. Λιγότερο πιθανό να καταστείλουν την αναπνοή και να προκαλέσουν συμπτώματα ευφορίας. Δρουν στους υποδοχείς μ, όπως μορφίνη. Ανταγωνίζεται δράση της μορφίνης. Παρεντερικώς ή υπογλώσσια, όχι δραστική από το στόμα. Μακρά διάρκεια δράσης (6-8 ώρες) λόγω ισχυρής πρόσδεσης με υποδοχείς. Μεταβολίζεται στο ήπαρ, απεκκρίνεται στη χολή και ούρα. Κίνδυνος εξάρτησης χαμηλός. Αύξηση δόσης όχι καλύτερο αποτέλεσμα. Ανεπιθύμητες ενέργειες: ναυτία, ζάλη, ελάττωση της αρτηριακής πίεσης, καταστολή αναπνευστικής λειτουργίας. 23

24 Για αντιμετώπιση μέτριου και έντονου πόνου. Παρεντερικά για μετεγχειρητικό πόνο, αλλά η δράση της θα καθυστερήσει. Υπογλώσσια κάθε 6-8 ώρες για χρόνιο πόνο. Ανεπιθύμητες ενέργειες: Εμετός, αναπνευστική καταστολή (όχι ισχυρή όπως η μορφίνη). Παρόμοια αναλγησία με κωδεΐνη, αλλά η αναλγησία καθυστερεί να εμφανιστεί. Είναι συνθετικό παράγωγο της κωδεΐνης, με ασθενή δράση στους υποδοχείς μ, σχετικά μικρή αναλγητική ισχύ και περιορισμένο κίνδυνο παράλυσης του αναπνευστικού κέντρου. Μπορεί να χορηγηθεί από του στόματος. Για αντιμετώπιση μέτριου έως μετρίως έντονου πόνου. Προκαλεί σε μικρότερο βαθμό δυσκοιλιότητα σε σύγκριση με άλλα αναλγητικά. Η καταστολή της αναπνοής είναι μικρότερη από αυτή της μορφίνης. 24

25 Συχνότερες είναι: Ναυτία, Υπνηλία, Δυσκοιλιότητα Σε μεγάλες δόσεις αναπνευστική καταστολή. Η υπνηλία και αναπνευστική καταστολή επιτείνονται με την ταυτόχρονη χορήγηση ουσιών που καταστέλλουν το ΚΝΣ. Δηλαδή συνδυασμός οπιοειδών με αλκοόλ ή ηρεμιστικών μπορεί να είναι θανατηφόρα. Στη διάρκεια των τελικών σταδίων της εγκυμοσύνης υπάρχει κίνδυνος εξάρτησης στο νεογνό γιατί έχει ανώριμο ήπαρ και έτσι σημαντική αύξηση στο χρόνο ημίσειας ζωής των φαρμάκων αυτών. Για αναισθησία κατά τη διάρκεια τοκετού, το φάρμακο εκλογής είναι η πεθιδίνη γιατί έχει μικρό χρόνο ημίσειας ζωής. 25

26 Μοιάζουν χημικά με μορφίνη, την ανταγωνίζονται για τους υποδοχείς. Όταν καταλάβουν τους υποδοχείς παράγουν ελάχιστη ή καμία δράση, έτσι οι δράσεις μορφίνης αντιστρέφονται. Χρησιμοποιούνται για αντιμετώπιση της υπερβολικής δόσης από τα οπιούχα. Δεν έχει αναλγητική δράση. Αντιστρέφει τα αποτελέσματα των φυσικών και συνθετικών οπιούχων, αλλά με τη βουπρενορφίνη απαιτείται μεγαλύτερη δόση. Χορήγηση υποδορίως ή ενδοφλεβίως, πολύ γρήγορα αποτελεσματικό. Διάρκεια δράσης 1 ώρα, επαναλαμβανόμενες δόσεις. Χρησιμοποιείται για να ανατάξει το κώμα και την καταστολή του αναπνευστικού που προκαλούνται από υπερβολική δόση οπιοειδών. 26

27 Εκτοπίζει γρήγορα όλα τα μόρια των οπιοειδών που είναι προσδεδεμένα στους υποδοχείς και έτσι μπορεί να αντιστρέψει τα φαινόμενα που προκαλούνται από υπερβολική δόση ηρωίνης. Μέσα σε 30 δευτερόλεπτα από την ενδοφλέβια έγχυση ναλοξόνης, ανατάσσονται η καταστολή της αναπνευστικής λειτουργίας και το κώμα, χαρακτηριστικά των υψηλών δόσεων ηρωίνης, με αποτέλεσμα ο ασθενής να συνέρχεται και να βρίσκεται σε εγρήγορση. Η ναλοξόνη είναι συναγωνιστικός ανταγωνιστής στους υποδοχείς μ, κ και δ και έχει 10 φορές ισχυρότερη συγγένεια με τους υποδοχείς μ από ότι με τους υποδοχείς κ. 27

28 Χορηγείται από το στόμα, χρησιμοποιείται σε προγράμματα συντήρησης εξαρτημένων ατόμων, χρήσιμη στη θεραπεία του χρόνιου αλκοολισμού. Αποκλείει μέχρι και για 48 ώρες τη δράση της ενιόμενης ηρωίνης. Είναι ηπατοτοξική. Μορφίνη = mongol, oramorf, morficontin Διυδροκωδεΐνη = dolcontin 28

29 ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΦΑΡΜΑΚΑ Δρ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Αμυντικός μηχανισμός του οργανισμού ενάντια στην εισβολή παθογόνων παραγόντων όπως βακτηρίδια, ιοί και νεοπλασματικά κύτταρα. Οι αντιδράσεις αποτελούνται από: Έμφυτες, μη συγκεκριμένες και μη-ανοσολογικές απαντήσεις. Επίκτητες συγκεκριμένες ανοσολογικές απαντήσεις. 29

30 Προστατευτική αντίδραση σε ιστική βλάβη. Η φλεγμονή πυροδοτείται από απελευθέρωση χημικών μεσολαβητών από τους κατεστραμμένους ιστούς και τα μεταναστεύοντα κύτταρα. Περιλαμβάνουν αμίνες, λιπίδια όπως προσταγλανδίνες, μικρά πεπτίδια όπως βραδυκινίνη. Τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν τη σύνθεση των προσταγλανδινών. Βραδυκινίνη είναι αγγειοδιασταλτική ουσία που καθιστά τα τριχοειδή περισσότερο διαπερατά έτσι πρωτεΐνες, λευκοκύτταρα μπορούν να περάσουν από το αίμα στους ιστούς πχ ισταμίνη και νιτρικό οξύ απελευθερώνονται για να διευκολυνθούν τα λευκοκύτταρα και μονοκύτταρα μέσα στην περιοχή της βλάβης. Αυτά τα κύτταρα θα επιτεθούν στα βακτηρίδια και νεοπλασματικά κύτταρα. Επίσης, απελευθερώνονται κυτοκίνες που παίζουν ρόλο στην φλεγμονώδη απάντηση. 30

31 Απαντήση του ανοσοποιητικού που αναγνωρίζει ως ξένες συγκεκριμένες πρωτεΐνες των εισβαλόντων οργανισμών ή νεοπλασματικών κυττάρων και παράγει αντισώματα εναντίον τους. Φλεγμονή ευαισθητοποιεί αλδοϋποδοχείς. Τα αναλγητικά αναστέλλουν τα ερεθίσματα των υποδοχέων πριν φτάσουν στο ΚΝΣ και ονομάζονται περιφερικώς δρώντα αναλγητικά και συνδέονται με φλεγμονή. Σκοπός τους είναι η μείωση της σύνθεσης ουσιών που παράγονται στη φλεγμονή και ερεθίζουν τους αλγοϋποδοχείς. Η κυκλοοξυγενάση προκαλεί τον ερεθισμό των υποδοχέων αυτών. 31

32 Περιφερικώς δρώντα αναλγητικά έχουν αντιπυρετική και αντιφλεγμονώδη δράση. Χρήση για μυοσκελετικό άλγος, κεφαλαλγία, πόνο που συνδέεται με έμμηνο ρύση ή ήπια τραύματα. Ως αντιπυρετικά όταν πάνω από 39.5 ο C. Η αντιφλεγμονώδης δράση χρησιμοποιείται στη θεραπεία της οξείας φλεγμονής και ρευματικών νόσων. Τα πιο πολλά ΜΣΑΦ έχουν 3 σημαντικές θεραπευτικές ενέργειες: Αναλγητική (ανακούφιση πόνου) Αντιπυρετική (μείωση θερμοκρασίας) Αντιφλεγμονώδη (μείωση της ιστικής φλεγμονής) 32

33 Περιλαμβάνουν: Σαλικυλικά Παρακεταμόλη Μη εκλεκτικοί αναστολείς COX Εκλεκτικοί αναστολείς COX-2 ΜΣΑΦ έχουν 3 δράσεις: 1. Αντιφλεγμονώδεις δράσεις: τροποποίηση της φλεγμονώδους απάντησης. 2. Αναλγητική δράση: μείωση πόνου. 3. Αντιπυρετική δράση: πτώση της αυξημένης θερμοκρασίας. Όλες αυτές οι επιδράσεις σχετίζονται με τη βασική δράση των φαρμάκων, δηλ αναστολή της κυκλοξυγενάσης και συνεπώς αναστολή της παραγωγής προσταγλανδινών και θρομβοξανών. 33

34 Υπάρχουν 2 ισοένζυμα κυκλοξυγενάσης, η COX-1 και COX-2, που εκφράζονται στους περισσότερους ιστούς αλλά και στα αιμοπετάλια. Η COX-2 επάγεται στα φλεγμονώδη κύτταρα όταν αυτά ενεργοποιούνται. Οι κύριες φλεγμονώδεις κυτοκίνες ιντερλευκίνη-1 (IL-1) και ο παράγοντας νέκρωσης όγκων-α (TNF-α) έχουν σημαντικό ρόλο στην επαγωγή της COX-2. Τα ΜΣΑΦ είναι αναστολείς και των 2 ισοενζύμων, αλλά διαφέρουν στο βαθμό αναστολής. Η αντιφλεγμονώδης δράση των ΜΣΑΦ σχετίζεται με την αναστολή της COX-2. Όταν χρησιμοποιούνται ως αντιφλεγμονώδη, οι ανεπιθύμητες δράσεις τους, ιδιαίτερα αυτές που επηρεάζουν το γαστρεντερικό, είναι αποτέλεσμα της αναστολής της COX-2. 34

35 Για θεραπεία μικρών πόνων, πονοκεφάλων και έλεγχο άλγους και ακαμψίας σε ρευματισμούς και οστεοαρθρίτιδα. Δρουν καταστέλλοντας την παραγωγή προσταγλανδινών που υπάρχουν φυσιολογικά και απελευθερώνονται κατά την κυτταρική καταστροφή. Δράση προσταγλανδινών στην παραγωγή επώδυνων ερεθισμάτων, είναι υπεύθυνες για χαρακτηριστικά της φλεγμονής όπως θερμότητα, οίδημα και ερυθρότητα. Αναστέλλουν την κυκλοξυγενάση. COX1 για τη ρύθμιση της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων και προστατευτική επίδραση στο βλεννογόνο του στομάχου σαν απάντηση στη φλεγμονή. COX2 παράγεται οξέως στο φλεγμαίνοντα ιστό. ΜΣΑΦ για αναστολή της COX-2, όμως κάποια δεν είναι εξειδικευμένα οπότε μπορεί να προκαλέσουν έλκος στομάχου. 35

36 Ακετυλοσαλικυλικό οξύ, βουπροφαίνη, ινδομεθακίνη, πυροξικάμη. Μηχανισμός δράσης: Τραύμα δημιουργεί φλεγμονή και απελευθερώνει αραχιδονικό οξύ από φωσφολιπίδια της μεμβράνης. Η κυκλοξυγενάση μετατρέπει το αραχιδονικό οξύ σε προσταγλανδίνες και θρομβοξάνες που διεγείρουν τους αλγοϋποδοχείς. Τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν την κυκλοξυγενάση με 1) μη αναστρέψιμη απενεργοποίηση του ενζύμου πχ ακετυλοσαλικυλικό 2) ταχεία, αναστρέψιμη, ανταγωνιστική αναστολή πχ βουπροφαίνη, πιροξικάμη. Αναλγητική δράση: Κάποιες προσταγλανδίνες ευαισθητοποιούν τους περιφερικούς αλγοϋποδοχείς και ΚΝΣ. Έτσι, η φλεγμαίνουσα περιοχή έχει χαμηλότερο ουδό αίσθησης άλγους στην πίεση και αφή. Τα ΜΣΑΦ μειώνουν τον πόνο στους φλεγμαίνοντες ιστούς μέσω αναστολής της σύνθεσης προσταγλανδινών. 36

37 Αντιπυρετική δράση: Η θερμοκρασία σώματος ρυθμίζεται από θερμορυθμιστικό κέντρο του υποθαλάμου, το οποίο εξασφαλίζει ισορροπία ανάμεσα στην απώλεια και στην παραγωγή θερμότητας. Στις λοιμώξεις, οι τοξίνες των μικροβίων προκαλούν την απελευθέρωση από τα μακροφάγα ενός πυρετογόνου, της IL-1, που διεγείρει τον υποθάλαμο για παραγωγή προσταγλανδινών Ε οι οποίες επηρεάζουν τη θερμοκρασία του σώματος και τη ρυθμίζουν σε υψηλότερα επίπεδα. Τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν την παραγωγή προσταγλανδινών και η θερμοκρασία του σώματος επανέρχεται σε φυσιολογικές τιμές. Αντιφλεγμονώδης δράση: Στη φλεγμονή η κυκλοξυγενάση μεταβολίζει το αραχιδονικό οξύ σε προσταγλανδίνες και θρομβοξάνες. Η λιποξυγενάση μεταβολίζει το αραχιδονικό οξύ για σχηματισμό λευκοτριενίων. Οι προσταγλανδίνες προκαλούν αγγειοδιαστολή, αύξηση της αγγειακής διαπερατότητας και μείωση της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων. Θρομβοξάνες έχουν αντίθετο αποτέλεσμα. 37

38 Τα λευκοτριένια προάγουν τη μετανάστευση των ουδετεροφίλων, μονοκυττάρων και μαστοκυττάρων. Τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν την κυκλοξυγενάση, όχι όμως την λιποξυγενάση. Αντιαιμοπεταλιακή επίδραση: Θρομβοξάνες προάγουν τη συσσώρευση των αιμοπεταλίων και την προσκόλλησή τους. Τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν τη σύνθεση των θρομβοξανών και έτσι αυξάνεται ο χρόνος ροής. Να μην χρησιμοποιούνται μαζί με αντιπηκτικά ή ινωδολυτικά. 38

39 Επίδραση στο βλεννογόνο γαστρεντερικού: Οι προσταγλανδίνες αναστέλλουν τη σύνθεση HCl στο στομάχι. ΜΣΑΦ αναστέλλουν τη σύνθεση προσταγλανδινών οπότε αυξάνεται η έκκριση HCl στο στομάχι, ενισχύοντας τον κίνδυνο για γαστρικό έλκος ή έλκος του δωδεκαδακτύλου. Επίδραση στη νεφρική αιματική ροή: Οι προσταγλανδίνες συμβάλλουν στη διατήρηση της νεφρικής αιματικής ροής προκαλώντας αγγειοδιαστολή. ΜΣΑΦ αναστέλλουν σύνθεση προσταγλανδινών και ίσως προκαλέσουν νεφρική βλάβη λόγω μείωσης της αιματικής ροής. Φαρμακοκινητική: Ηπατικός μεταβολισμός και αποβολή σαν ανενεργοί μεταβολίτες. Ενδείξεις χορήγησης: Για ήπιο ή μέτριο πόνο με φλεγμονή. Στις χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους του συνδετικού ιστού τα ΜΣΑΦ βελτιώνουν την κινητικότητα των αρθρώσεων. Επίσης, στις οξείες κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας, δυσμηνόρροια, ημικρανίες. Θεραπεία εκλογής για άλγος από λίθους στους νεφρούς και χοληδόχο κύστη. 39

40 Ανεπιθύμητες ενέργειες: Επιγαστραλγία, αιμορραγία γαστρικού, ναυτία, έμετος. Παρενέργειες μετριάζονται με επικαλυμμένα δισκία ανθεκτικά στο όξινο γαστρικό περιβάλλον. Προσοχή σε ασθενείς με έλκη, αιμορροφιλικούς ή άλλα φάρμακα που αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας. Δερματικές αλλεργικές επιδράσεις, νεφρική βλάβη μετά από μακροχρόνια χρήση ΜΣΑΦ, σπάνια καταστολή μυελού των οστών, βλάβη ηπατοκυττάρων. 40

41 Χορήγηση από το στόμα, ταχεία απορρόφηση από στομάχι και λεπτό έντερο. Σαν προφάρμακο που ενεργοποιείται στο ήπαρ. Στις υψηλότερες θεραπευτικές δόσεις, δεσμεύεται με τις πρωτεΐνες του πλάσματος που μπορεί να οδηγήσει σε αντίδραση υπερευαισθησίας. 41

42 Όταν δεσμευτεί με τις πρωτεΐνες του πλάσματος, αλλάζει η μορφή της πρωτεΐνης που το ανοσοποιητικό σύστημα την θεωρεί ξένη και δημιουργεί αντισώματα ενάντια σε αυτήν. Επομένως, την επόμενη φορά που ο ασθενής πάρει ασπιρίνη μπορεί να εμφανιστεί μια αλλεργική αντίδραση. Μεταβολισμός και απέκκριση: 25% απεκκρίνεται αμετάβλητο, το υπόλοιπο μεταβολίζεται στο ήπαρ. Απεκκρίνεται από τα νεφρά μερικώς συνδεδεμένη με γλυκουρονικό οξύ. Αναλγητική και αντιφλεγμονώδη δράση: Αναστέλλει σύνθεση των προσταγλανδινών. Επιπλέον, εμποδίζουν την ευαισθητοποίηση των υποδοχέων του πόνου τόσο σε μηχανικά όσο και σε χημικά ερεθίσματα. Η ασπιρίνη είναι μη εκλεκτικός αναστολέας της COX-1 και COX-2. Αποτελεσματική σε πόνο ήπιας έντασης πχ ρευματοειδή αρθρίτιδα και σε οξύ ρευματικό πόνο όπου οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές της συνδυάζονται με την αναλγητική της δράση. Επίσης, σε πονοκεφάλους, πονόλαιμο, πονόδοντο. 42

43 Αντιπυρετική δράση: Ο έλεγχος της θερμοκρασίας σώματος ελέγχεται από το κέντρο του υποθαλάμου. Η εξισορρόπηση της θερμότητας επιτυγχάνεται αυξάνοντας την παραγωγή θερμότητας με την αύξηση του μεταβολισμού με ενέργειες όπως το ρίγος ή αυξάνοντας την απώλεια θερμότητας με εφίδρωση ή διαστέλλοντας τα αγγεία του δέρματος. Όταν ένας ασθενής έχει πυρετό ο μηχανισμός ελέγχου θερμότητας είναι σε υψηλότερο επίπεδο από το φυσιολογικό. Η ασπιρίνη δρα στο κέντρο και το επαναφέρει στο φυσιολογικό επίπεδο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα αυξημένη απώλεια θερμότητας με την εφίδρωση και με τη διαστολή των αγγείων του δέρματος. Θεραπευτική χρήση: Για αναλγησία δόση mg από το στόμα. Μαζί με γεύμα μειώνεται ο γαστρικός ερεθισμός. Μεταβολίζεται ταχέως και αποβάλλεται γι αυτό απαιτείται 4ωρη χορήγηση. Για καταστολή της φλεγμονής μεγαλύτερες δόσεις μέχρι 900mg ανά 4ωρο. 43

44 Σε μεγάλες δόσεις ωφέλιμα στη θεραπεία του ρευματικού πυρετού. Μέσα σε 3-4 ημέρες η θερμοκρασία πέφτει στο φυσιολογικό και το οίδημα και ο πόνος στις αρθρώσεις εξαφανίζεται. Ανεπιθύμητες ενέργειες θεραπευτικών δόσεων: ερεθιστική στο στομάχι και στο 70% των ατόμων προκαλεί γαστρορραγία. Χορήγηση για μεγάλα χρονικά διαστήματα ίσως αναιμία. Σπανίως οξεία αιματέμεση. Όχι σε άτομα με ιστορικό έλκους, αιμορροφιλία, ηπατική νόσο, ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά. Σπανίως βρογχόσπασμο. 44

45 Ανεπιθύμητες ενέργειες μεγαλύτερων δόσεων: Δράση στο VIII κρανιακό νεύρο (ακουστικό), έτσι ζάλη, βόμβο, κώφωση και έμετο. Υπέρπνοια λόγω διέγερσης του αναπνευστικού κέντρου και λόγω οξέωσης. Όχι σε παιδιά κάτω των 12 γιατί ίσως επισπεύσει το σύνδρομο Reye με κώμα και ηπατική βλάβη που μπορεί να αποβεί μοιραία. Διαλυτή ασπιρίνη: μείγμα ασπιρίνης με ανθρακικό ασβέστιο και κιτρικό οξύ. Παρόμοια δράση με αυτή της ασπιρίνης. Πιο ευδιάλυτη, έτσι καλύτερη απορρόφηση, λιγότερο ερεθιστική στο στομάχι, μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία. Βενοριλάτη: συνδυασμός παρακεταμόλης και ασπιρίνης. 45

46 Στις ΗΠΑ ακεταμινοφαίνη. Μικρή αντιφλεγμονώδης δράση, φάρμακο εκλογής για ήπιο έως μέτριο πόνο. Αντιπυρετικές, αναλγητικές δράσεις, μικρή επίδραση στον πόνο λόγω φλεγμονής. Χορηγείται από στόμα, απορροφάται γρήγορα από γαστρεντερικό σωλήνα. Είναι εν μέρει συνδεδεμένη στις πρωτεΐνες του πλάσματος και μεταβολίζεται στο ήπαρ. Ακεταμινοφαίνη και μεταβολίτες της απεκκρίνονται στα ούρα. Μεταβολισμό 1 ης διόδου. Μεταβολίζεται στο ήπαρ, χρόνος ημίσειας ζωής 2-3 ώρες. Φάρμακο εκλογής στην εγκυμοσύνη. Για παιδιά κάτω των 12, αλλά πάνω από 3 μηνών, σαν αναλγητικό και αντιπυρετικό γιατί δεν προκαλεί το σύνδρομο Reye (σαν σιρόπι). Δεν είναι πολύ αποτελεσματικό στη ρευματοειδή αρθρίτιδα γιατί έχει φτωχή αντιφλεγμονώδη δράση. 46

47 Ανεπιθύμητες ενέργειες: λίγες. Δεν προκαλεί δυσπεψία ή γαστρορραγία. Σε υπερβολική δόση σοβαρή ηπατική βλάβη με συνέπεια ηπατική νέκρωση που είναι σοβαρή και θανατηφόρα. Μεγάλες δόσεις για μεγάλες περιόδους μπορούν να προκαλέσουν νεφρική σωληναριακή νέκρωση. Ήπιο αναλγητικό, αλλά λίγο ισχυρότερο από την ασπιρίνη. Μεγαλύτερη διάρκεια από αυτή της ασπιρίνης. Μπορεί να προκαλέσει διάρροια. Στους ηλικιωμένους μπορεί να προκαλέσει οξεία νεφρική ανεπάρκεια. 47

48 Συνδυασμός με μικρή δόση ήπιου οπιοειδούς. Οι συνδυασμοί είναι ισχυρότεροι και χρησιμοποιούνται σε οξύ πόνο. Δισκία Co-codaprin, φωσφορική κωδεΐνη + ασπιρίνη. Επίσης σε διαλυτή μορφή. Χωρίς συνταγή. Δισκία Co-codamol, φωσφορική κωδεΐνη + παρακεταμόλη. Χωρίς συνταγή. Δισκία Co-dydramol, διυδροκωδεΐνη + παρακεταμόλη. Δισκία Co-proxamol, δεξτροπροποξυφαίμη + παρακεταμόλη. 48

49 Οι προσταγλανδίνες μπορούν να προκαλέσουν τη συστολή της μήτρας και είναι σημαντικές στην έναρξη του τοκετού. Τα ΜΣΑΦ παρεμποδίζουν την σύνθεση προσταγλανδινών και έτσι είναι χρήσιμα στη μείωση των πόνων περιόδου και για να αποτραπεί ο πρόωρος τοκετός. Για χρήση στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Για τη μείωση του οιδήματος στην οστεοαρθρίτιδα, αν και είναι σε αμφισβήτηση γιατί μπορεί να ανακουφίζουν τον πόνο αλλά επιταχύνουν τις εκφυλιστικές αλλαγές στην άρθρωση. Επίσης, για ανακούφιση του πόνου που προεέρχεται από τον μαλακό-ιστό στην οδοντιατρική. Επίσης, προσφέρουν αναλγησία στη μετεγχειρητική περίοδο. 49

50 Δρουν μειώνοντας την παραγωγή προσταγλανδινών, έτσι μειώνεται η φλεγμονή. Αν δεν είναι αποτελεσματικό μετά από 2 εβδομάδες θεραπείας πρέπει να αλλάξει η αγωγή. Η ιβουπροφαίνη δεν προκαλεί παρενέργειες αλλά είναι λιγότερη δραστική. Χρησιμοποιείται χωρίς συνταγή. Δεν ωφελεί να δίνονται 2 φάρμακα του ιδίου τύπου ταυτόχρονα. Όλα μπορεί να προκαλέσουν γαστρικό ερεθισμό γι αυτό μετά τα γεύματα. Η βουπροφαίνη έχει λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από της ίδιας ομάδας, αλλά λιγότερο αποτελεσματική. Αζαπροπαζόνη έχει υψηλή συχνότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών. Πολλά από αυτά τα φάρμακα και ως υπόθετα (πχ δικλοφενάκη, ινδομεθακίνη, κετοπροφαίνη) ή για έκχυση (δικλοφενάκη). 50

51 Ανεπιθύμητες ενέργειες: Δυσπεψία. Γαστρορραγία και διάτρηση. Συχνότερα στους ηλικιωμένους λόγω αποκλεισμού της προστατευτικής δράσης των προσταγλανδινών στο στομάχι. Όχι σε ασθενείς με έλκος στομάχου. Παροδική κατακράτηση ύδατος και αλάτων. Σπάνια βρογχόσπασμο. Μπορεί να επισπεύσουν τη νεφρική ανεπάρκεια σε ασθενείς με νεφρική βλάβη. Αλληλεπιδράσεις: Μπορούν να ανταγωνίζονται τη δράση των διουρητικών. Μπορούν να αυξάνουν τη δράση των αντιπηκτικών. 51

52 Κελεκοξίμπη (celecoxib- Celebrex) Ροφεκοξίμπη (rofecoxib Vioxx). Νεότερη κατηγορία φαρμάκων ΜΣΑΦ Αναστέλλουν εκλεκτικά την COX-2, ένζυμο που επάγεται σαν απάντηση σε φλεγμονώδη ερεθίσματα, ενώ η COX-1 προστατεύει το στομάχι από γαστρικό οξύ. Λανθασμένα θεωρούνται ότι δεν δημιουργούν έλκη. Σε χαμηλές δόσεις δρουν κυρίως σε COX-2, αλλά στις θεραπευτικές δόσεις μπορεί να ενεργήσουν σε COX-1 και να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες όπως τα άλλα ΜΣΑΦ. 52

53 ΜΣΑΦ και νεφρά: Δεν βλάπτουν τα νεφρά σε φυσιολογικά άτομα. Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, κίρρωση ήπατος, νεφρική βλάβη ή άτομα που λαμβάνουν διουρητικά, μπορεί να επισπεύσουν τη νεφρική ανεπάρκεια. Με διακοπή του φαρμάκου αντιστρέφεται, αλλά σπάνια προκαλούν μη αναστρέψιμη νεφρική βλάβη. Ινδομεθακίνη= fortathrin, reumacid Πυροξικάμη= brexin, feldene Νιμεσουλίδη= mesulid Ακετυλοσαλικυλικό οξύ= aspirin, salospir Δικλοφενάκη νατριούχος= voltaren Μεφαιναμικό οξύ= ponstan Παρακεταμόλη= depon, apotel, lonarid 53

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 1 Ο πρώτος χρόνος μετά τη γέννηση έχει τις μεγαλύτερες και ταχύτερες φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΕΘΙΣΜΟ. Το πέρασμα από τη χρήση στον εθισμό έχει ασαφή όρια

ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΕΘΙΣΜΟ. Το πέρασμα από τη χρήση στον εθισμό έχει ασαφή όρια ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΕΘΙΣΜΟ Το πέρασμα από τη χρήση στον εθισμό έχει ασαφή όρια Βασικές έννοιες Εθισμός Μερικές από τις ουσίες που καταναλώνει ο άνθρωπος προκαλούν εθισμό, δηλαδή μεταβάλλουν τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αναλγητικά - Αντιφλεγμονώδη Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 4. ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 4.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Θεραπεία του οξέος πόνου (βλ. παράγραφο 4.2). Συµπτωµατική θεραπεία της επώδυνης οστεοαρθρίτιδας

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 250 mg υπόθετα Παρακεταμόλη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 250 mg υπόθετα Παρακεταμόλη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ Panadol 250 mg υπόθετα Παρακεταμόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης πριν αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο, διότι περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος τελικού σταδίου

Καρκίνος τελικού σταδίου Καρκίνος τελικού σταδίου Ως τελικό στάδιο µιας αρρώστιας χαρακτηρίζουµε το στάδιο εκείνο που κάθε θεραπευτικός χειρισµός έχει εξαντληθεί και η ιατρική προσπάθεια επικεντρώνεται πλέον στην αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΟΕΙΔΗ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΤ Ν ΑΓΩ Γ ΝΙΣ

ΟΠΙΟΕΙΔΗ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΤ Ν ΑΓΩ Γ ΝΙΣ ΟΠΙΟΕΙΔΗ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΠΟΝΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Δυσάρεστη αίσθηση, είτε οξεία, είτε χρόνια, συνέπεια περίπλοκων νευροχημικών διαδικασιών στο περιφερικό και στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Διάκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ. Είναι δραστικές ουσίες οι οποίες Μουδιάζουν ή νεκρώνουν σημεία του σώματος Προκαλούν απώλεια αισθήσεων

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ. Είναι δραστικές ουσίες οι οποίες Μουδιάζουν ή νεκρώνουν σημεία του σώματος Προκαλούν απώλεια αισθήσεων ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Είναι δραστικές ουσίες οι οποίες Μουδιάζουν ή νεκρώνουν σημεία του σώματος Προκαλούν απώλεια αισθήσεων ΕΙΔΗ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ Μαριχουάνα - Χασίς (ινδική κάναβη) Έκσταση Ηρωίνη Μορφίνη Καρπός παπαρούνας

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π. Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.Θ Μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης φαρμάκων Περίπου 20% των φαρμάκων που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Λιδοκαΐνη Υδροχλωρική Μονοϋδρική 2%+ επινεφρίνη 1:80000Τοπικό αναισθητικό + επινεφρίνη ή νορεπινεφρίνη

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Λιδοκαΐνη Υδροχλωρική Μονοϋδρική 2%+ επινεφρίνη 1:80000Τοπικό αναισθητικό + επινεφρίνη ή νορεπινεφρίνη ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ LIGNOSPAN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Λιδοκαΐνη Υδροχλωρική Μονοϋδρική 2%+ επινεφρίνη 1:80000Τοπικό αναισθητικό +

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος:

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολογία A λυκείου Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: 2013-2014 Ένα αισθητικό σύστημα στα σπονδυλωτά αποτελείται από τρία βασικά μέρη: 1. Τους αισθητικούς υποδοχείς,

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Aflen 300 mg καψάκια σκληρά Triflusal Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC )

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ LONALGAL 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ &ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 4-(acetylamino)phenol (=Paracetamol) Codeine phosphate hemihydrate

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο,

Διαβάστε περισσότερα

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate)

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 φύσιγγα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα ml περιέχει: Δραστικό συστατικό: Μελοξικάμη 5 mg Έκδοχο:

Διαβάστε περισσότερα

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008 Αγχολυτικά (ελάσσονα ηρεµιστικά) Υπνωτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Άγχος ΚΤ 2008 Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη Στη θεραπεία της εξάρτησης από το αλκοόλ Οδηγίες για τους ασθενείς και τις οικογένειες τους. Η Ναλτρεξόνη

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Διαμερίσματα σωματικών υγρών 28,0 L Νεφρικοί μηχανισμοί ρύθμισης εξωκυτταρίου υγρού Ο όγκος του εξωκυτταρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. HYPNOMIDATE 20 mg/10 ml ενέσιμο διάλυμα Ετομιδάτη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. HYPNOMIDATE 20 mg/10 ml ενέσιμο διάλυμα Ετομιδάτη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ HYPNOMIDATE 20 mg/10 ml ενέσιμο διάλυμα Ετομιδάτη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. - Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Metacam. μελοξικάμη. Τι είναι το Metacam; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Metacam; Περίληψη EPAR για το κοινό

Metacam. μελοξικάμη. Τι είναι το Metacam; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Metacam; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/CVMP/259397/2006 EMEA/V/C/000033 Περίληψη EPAR για το κοινό μελοξικάμη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR). Σκοπός του εγγράφου είναι να εξηγήσει τον

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Myxina. Νιμεσουλίδη 100mg δισκία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ

Myxina. Νιμεσουλίδη 100mg δισκία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ REGULATORY AFFAIRS DEPARTMENT Edit: 06/2011 Myxina Νιμεσουλίδη 100mg δισκία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακολογία Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ.

Φαρμακολογία Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Α.Π.Θ. Ενότητα 10: Οπιοειδή Αναλγητικά Φάρμακα Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ Δρ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΕΣ ΝΟΣΟΙ Θρόμβωση είναι η σύνθεση στερεών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ (συγκεντρωμένοι ή διάσπαρτοι) ΝΕΥΡΙΚΕΣ ΟΔΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ Ειδικά κύτταρα - υποδοχείς, ευαίσθητα στις αλλαγές αυτές, είναι τα κύρια μέσα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17 Απαντά ο κ. Θεμιστοκλής Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Ίσως λίγοι από εμάς να είμαστε ενημερωμένοι για τη σπουδαία εργασία που εκτελεί στο σώμα μας, ένα από τα όργανα του, η χοληδόχος κύστη. Εκεί μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ)

Δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) Δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) Η δυσλειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (ΑΝΣ) ενδεχομένως να είναι το κεντρικό στοιχείο για την ελάττωση της ποιότητας ζωής ενός ατόμου και

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΔΥΝΑΜΙΚΗ

ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΔΥΝΑΜΙΚΗ αλληλεπιδράσεις μεταξύ χημικών ουσιών και ζώντων οργανισμών) ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ Διακίνηση του φαρμάκου στον οργανισμό ΦΑΡΜΑΚΟΔΥΝΑΜΙΚΗ Μηχανισμό δράσης Βιοχημικές δράσεις Φυσιολογικές δράσεις η φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Κάποιες ναρκωτικές ουσίες δρουν µόνο στο βιολογικό υπόστρωµα και άλλες δρουν σε βιολογικό και σε ψυχικό επίπεδο συγχρόνως, προκαλούν αλλαγές στις σωµα

Κάποιες ναρκωτικές ουσίες δρουν µόνο στο βιολογικό υπόστρωµα και άλλες δρουν σε βιολογικό και σε ψυχικό επίπεδο συγχρόνως, προκαλούν αλλαγές στις σωµα Ψυχοδιεγερτικά Παραισθησιογόνα Ηρεµιστικά ναρκωτικά Κάποιες ναρκωτικές ουσίες δρουν µόνο στο βιολογικό υπόστρωµα και άλλες δρουν σε βιολογικό και σε ψυχικό επίπεδο συγχρόνως, προκαλούν αλλαγές στις σωµατικές

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Τετάνου-Διφθερίτιδας-Κοκκύτη (Td/Tdap)

Εμβόλιο Τετάνου-Διφθερίτιδας-Κοκκύτη (Td/Tdap) Εμβόλιο Τετάνου-Διφθερίτιδας-Κοκκύτη (Td/Tdap) ΤΙ ΧΡΕΙAΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι είστε προστατευμένοι από τον τέτανο, τη διφθερίτιδα και τον κοκκύτη; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακούφιση των συμπτωμάτων ήπιας έως μέτριας οστεοαρθρίτιδας των γονάτων.

Ανακούφιση των συμπτωμάτων ήπιας έως μέτριας οστεοαρθρίτιδας των γονάτων. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EFFER ACTIV 2.ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο περιέχει 1,5 g γλυκοζαμίνης (ως υδροχλωρική γλυκοζαμίνη) Για τον

Διαβάστε περισσότερα

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Ερωτήσεις κατανόησης της θεωρίας του 1 ο κεφαλαίου (συνέχεια) 1. Από τι εξαρτάται η επιβίωση του ανθρώπου και ποιοι εξωτερικοί παράγοντες θα μπορούσαν να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Επιστημονικά πορίσματα - Σύνδρομο στέρησης: Για τα Effentora/Actiq, έχουν εμφανιστεί 54 περιστατικά ρίγους που

Διαβάστε περισσότερα

MIN-A-PON 100mg, δισκία

MIN-A-PON 100mg, δισκία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ MIN-A-PON 100mg, δισκία Νιµεσουλίδη (Νimesulide) Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρµακο. - Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΤΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ STRESS ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥ ΥΨΟΜΕΤΡΟΥ Η ατμοσφαιρική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ηλίας I. Χιντιπάς, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συνεργάτης ΓΑΙΑ

Γράφει: Ηλίας I. Χιντιπάς, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συνεργάτης ΓΑΙΑ Γράφει: Ηλίας I. Χιντιπάς, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συνεργάτης ΓΑΙΑ Η προεκλαμψία είναι μια σοβαρή διαταραχή που εμφανίζεται στην εγκυμοσύνη, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Salofalk 1 g υπόθετα Mεσαλαζίνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Salofalk 1 g υπόθετα Mεσαλαζίνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Salofalk 1 g υπόθετα Mεσαλαζίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. - Φυλάξτε αυτό το φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Πειραµατική Εργοφυσιολογία

Πειραµατική Εργοφυσιολογία Πειραµατική Εργοφυσιολογία Θερμορύθμιση Βασίλης Πασχάλης Επίκουρος καθηγητής ΤΕΦΑΑ - ΕΚΠΑ Θερμική ισορροπία Δυναμική ισορροπία μεταξύ παραγόντων που προσδίδουν και αφαιρούν θερμότητα: Βασικός μεταβολισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΕΜΒΟΛΙΑ

ΣΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΕΜΒΟΛΙΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Σα εμβόλια είναι ένα άλλο πολύ σημαντικό θέμα που αφορά άμεσα την υγεία του παιδιού. Σα τελευταία χρόνια έχουν συμβάλει τα μέγιστα για την βελτίωση της υγείας και την αποφυγή πολλών ασθενειών των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

RPOJECT 6 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΓΥΡΩ

RPOJECT 6 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΓΥΡΩ RPOJECT 6 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΓΥΡΩ ΒΟΤΑΝΑ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ Τα φύλλα έχουν αντισηπτικές, αποχρεμπτικές και σπασμολυτικές ιδιότητες.το φυτό έχει στομαχικές, τονωτικές και καρδιοτονωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ AIR SALONPAS 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Τα 100 ml του αερολύµατος για τοπική χρήση περιέχουν: Methyl salicylate 1.75g

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ (20 %) (60-75 %)% Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Η μείωση των επιπέδων της γλυκόζης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Η πρώτη γραπτή αναφορά στο φαινόμενο της ανοσίας μπορεί να αναζητηθεί στον Θουκυδίδη, τον μεγάλο ιστορικό του Πελοποννησιακού Πολέμου Ανάπτυξη και επιβίωση o

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΟ. Τα έκδοχα είναι ουσίες χωρίς θεραπευτική δράση αλλά με συμπληρωματικές λειτουργίες:

ΦΑΡΜΑΚΟ. Τα έκδοχα είναι ουσίες χωρίς θεραπευτική δράση αλλά με συμπληρωματικές λειτουργίες: ΦΑΡΜΑΚΟ Όλα τα φαρμακευτικά σκευάσματα αποτελούνται από το ενεργό συστατικό και διάφορα έκδοχα. Το ενεργό συστατικό προσδίδει και τη θεραπευτική δράση στο φάρμακο. Τα έκδοχα είναι ουσίες χωρίς θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DOLAL 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ DOLAL SYR 125MG/5ML: Κάθε 1 ml προϊόντος περιέχει 25mg παρακεταμόλης.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Cetirizine Dihydrochloride

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Cetirizine Dihydrochloride ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ DERMIZIN 10 mg/ml Cetirizine Dihydrochloride Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. - Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκα 50 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι εισάγεται με ιστορικό από 48ωρου ανορεξίας, δύσπνοιας και κεφαλαλγίας. Το σάκχαρο αίματος ήταν 550mg/dl

Γυναίκα 50 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι εισάγεται με ιστορικό από 48ωρου ανορεξίας, δύσπνοιας και κεφαλαλγίας. Το σάκχαρο αίματος ήταν 550mg/dl Γυναίκα 50 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι εισάγεται με ιστορικό από 48ωρου ανορεξίας, δύσπνοιας και κεφαλαλγίας. Το σάκχαρο αίματος ήταν 550mg/dl και η αναπνοή της μύριζε κετόνη. Την είχε βρει ο άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

1.ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

1.ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1.ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ RIMADYL injectable solution 2. ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΟ( Α) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Δραστικό( ά) συστατικό( ά ) : Το προϊόν περιέχει 50 mg καρπροφένης

Διαβάστε περισσότερα

AIΜΟΣΤΑΣΗ Τι είναι η αιμόσταση? Ποια είναι τα κύρια στάδια?

AIΜΟΣΤΑΣΗ Τι είναι η αιμόσταση? Ποια είναι τα κύρια στάδια? AIΜΟΣΤΑΣΗ Τι είναι η αιμόσταση? Ποια είναι τα κύρια στάδια? Aιμόσταση=πρόληψη απώλειας αίματος Aιμόσταση=πρόληψη απώλειας Tο αίμα: αίματος Πρέπει να είναι υγρό Δεν έρχεται σε επαφή με αρνητικά φορτισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Dr ΣΑΡΡΗΣ Ι. - αµ. επ. καθηγ. ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι. gr

Dr ΣΑΡΡΗΣ Ι. - αµ. επ. καθηγ. ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι.  gr Dr ΣΑΡΡΗΣ Ι. - αµ. επ. καθηγ. ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά τη διάρκεια υποσιτισµού ή βαριάς µη θυρεοειδικής νόσου, παρατηρούνται µεταβολές των επιπέδων των θυρεοειδικών ορµονών στο αίµα, που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ Παυλίδου Κυριακή Υποψ.Διδάκτορας Αναισθησιολογίας & Εντατικής Θεραπείας, Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Α.Π.Θ «Το δηλητήριο βρίσκεται σε καθετί και τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

PANADOL ADVANCE Επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο 500mg/TAB

PANADOL ADVANCE Επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο 500mg/TAB PANADOL ADVANCE 500mg/TAB ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Oνομασία PANADOL ADVANCE 500mg /TAB Paracetamol 1.2 Σύνθεση: Δραστική Ουσία: Παρακεταμόλη Έκδοχα: Πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΠΕΘΑΝΑΝ ΑΠΟ ΟΥΣΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

ΥΠΕΡΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΠΕΘΑΝΑΝ ΑΠΟ ΟΥΣΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 21.07.2016 ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΠΕΘΑΝΑΝ ΑΠΟ ΟΥΣΙΕΣ ΥΠΕΡΔΟΣΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΑΛΗΝΑΚΗ ΣΟΦΙΑ MSc Ψυχολόγος Υγείας Σύμβουλος Υπεράσπισης/Διεκδίκησης Δικαιωμάτων ΜΚΟ ΔΙΟΓΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα