Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Βιβλιοκριτική Παναγιώτης Σωτήρης

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Βιβλιοκριτική Παναγιώτης Σωτήρης"

Transcript

1 Κωνσταντίνος ΚαβουλάκοςΠέρα από την μεταφυσική και τον επιστημονισμό.ο "διεπιστημονικός υλισμός" του Max HorkheimerΑθήνα, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2001 Εισαγωγή Ένα από τα παράδοξα των φιλοσοφικών και θεωρητικών ρευμάτων ή "σχολών" είναι ότι ενίοτε ο βαθμός προβολής ή δημοσιότητάς τους είναι αντιστρόφως ανάλογος του πραγματικού βαθμού συζήτησης των θεωρητικών προϋποθέσεών τους. Συχνά μάλιστα αυτή η "δημοτικότητά" τους σημαίνει και ένα σημαντικό βαθμό παραγνώρισης, παρερμηνείας ή άκριτης αξιοποίησής τους.αυτό πιστεύουμε ότι ισχύει σε μεγάλο βαθμό για την Κριτική Θεωρία (ή τη "σχολή της Φρανκφούρτης" όπως έμεινε γνωστή). Παρότι είχε μια ιδιαίτερη δημοτικότητα εντός συγκεκριμένων ρευμάτων του θεωρητικού, πολιτικού και αισθητικού ριζοσπαστισμού που αναδύθηκε μαζί με τα κινήματα του '68, παρότι σκόρπια στοιχεία της αποτέλεσαν διαδεδομένα leitmotif, παρότι βιβλία ή αποσπάσματα αποτέλεσαν εύκολα σημεία αναφοράς, εντούτοις ο βαθμός ουσιαστικής θεωρητικής συζήτησης ειδικά των φιλοσοφικών παρεμβάσεών της ήταν μικρότερος από ό,τι έπρεπε.παρόλα αυτά σε μεγάλο βαθμό τα κείμενα αυτά (θεωρούμενα πολύ συχνά ως ένα συνεκτικό σύνολο, ενώ σε κανέναν βαθμό δεν ήταν) θεωρήθηκαν ότι μπορούσαν να αποτελέσουν ένα θεωρητικό αντίβαρο στη μαρξιστική παράδοση, ή σε ό,τι ορίστηκε ως μία μηχανιστική, δογματική, νατουραλιστική θεώρηση του μαρξισμού, ότι μπορούσαν να αποτελέσουν μια πραγματική ή εν δυνάμει θεωρητική αριστερή αντιπολίτευση ή ετεροδοξία, ότι προσέφεραν το σημείο συνάντησης του μαρξισμού με άλλες παραδόσεις (όπως της ψυχανάλυσης) αλλά και άλλα επίπεδα του επιστητού (το ψυχικό, το ερώτημα της αλλοτρίωσης κ.λπ.). Μικρή σημασία έχει ότι συχνά αυτά τα στοιχεία προήλθαν από αναφορές σε κείμενα ή συγγραφείς που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο απομακρύνθηκαν από όψεις της κριτικής θεωρίας, πολιτικά και θεωρητικά, (για παράδειγμα η νεοανθρωπιστική ανάγνωση της ψυχανάλυσης από τον Φρομ ή ο τρόπος που έγιναν δεκτές οι πιο αισιόδοξες αναφορές του Μαρκούζε για τη δυνατότητα άρσης της απώθησης). η αίσθηση μιας αναφοράς παρέμενε.βέβαια σήμερα αυτή η συζήτηση έχει υποχωρήσει, μαζί άλλωστε με μέρος εκείνου του ριζοσπαστισμού. Σε αυτό συνετέλεσε και η μετατόπιση (κατά τη γνώμη μας σε βαθμό τομής με τις αρχικές θεωρητικές προϋποθέσεις) επόμενων εκπροσώπων της Κριτικής Θεωρίας και ιδίως του Χάμπερμας όπου η επιστροφή στην αναζήτηση μιας ορθολογικής θεμελίωσης του κοινωνικού πράττειν οδήγησε σε μια προμαρξιστική (και προεγελιανή) νεοκαντιανή απόπειρα ανασύνθεσης ενός υπερβατολογικού επιχειρήματος μέσα από την έμφαση στην εγγενή πρακτική ορθολογικότητα που προϋποθέτει το ίδιο το γεγονός της ανθρώπινης επικοινωνίας.με αυτή την έννοια το βιβλίο του Κ. Καβουλάκου Πέρα από τη μεταφυσική και τον επιστημονισμό είναι παραπάνω από καλοδεχούμενο, αφού επιλέγει να επιστρέψει και να ανασυνθέσει μία από τις βασικές αναφορές της Κριτικής Θεωρίας, δηλαδή τις φιλοσοφικές παρεμβάσεις του Χορκχάιμερ στη δεκαετία του '30, ουσιαστικά να ξαναγυρίσει στα αφετηριακά κείμενα αυτού που ονομάστηκε Κριτική Θεωρία. Μια φιλοσοφική στιγμή: ο "διεπιστημονικός υλισμός" του Μαξ Χορκχάιμερ Ο Καβουλάκος επιλέγει να ασχοληθεί με μια στιγμή στην ιστορία της Κριτικής Θεωρίας: τα κείμενα και τα θεωρητική σχέδια του Χορκχάιμερ στη δεκαετία του Κείμενα κρίσιμα μια που θα αποτελέσουν την αρχική διαμόρφωση ενός θεωρητικού προγράμματος για μια συλλογική διεπιστημονική κριτική θεώρηση του σύγχρονου καπιταλισμού.ο Καβουλάκος ορθά τονίζει τον γόνιμο χαρακτήρα αυτής της περιόδου, μια που μέσα στην εμπειρία μιας πολυεπίπεδης κρίσης (κοινωνικής, πολιτικής, αλλά και --σε ό,τι αφορά το εργατικό κίνημα-- στρατηγικής), όπως αυτή σηματοδοτείται από την άνοδο του ναζισμού, ο Χορκχάιμερ εξακολουθεί να επιδιώκει να ανασυνθέσει τους θεωρητικούς (φιλοσοφικούς και επιστημονικούς όρους) που θα μπορούσαν (υπό Σελίδα 1 / 5

2 την προϋπόθεση μιας θεωρητικής ανεξαρτησίας) να βοηθήσουν το πολιτικό δυναμικό της Αριστεράς να επαναδιατυπώσει ένα πρόγραμμα κοινωνικής χειραφέτησης, σημείο το οποίο διαφοροποιεί τα κείμενα αυτής της περιόδου από επόμενες πολύ πιο απαισιόδοξες αναφορές.έχει πολύ ενδιαφέρον ότι στο βιβλίο του Καβουλάκου αναδεικνύεται η αρχική υπεράσπιση από τον Χορκχάιμερ μιας ορισμένης έννοιας της επιστήμης, που συνδέεται και με μια υλιστική αντιμεταφυσική τοποθέτηση. Παρότι ο Χορκχάιμερ με σαφήνεια εντοπίζει τα στοιχεία του κοινωνικού καθορισμού που διαπλέκονται με την επιστημονική παραγωγή εντούτοις δεν προσχωρεί σε μια ιστορικιστική παραλλαγή ενός πραγματιστικού σχετικισμού, αλλά προσπαθεί να απαντήσει με το ερώτημα μιας ολιστικής θεωρίας της κοινωνικής πραγματικότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτά τα πλαίσια ο Χορκχάιμερ ρητά αναφέρεται και σε μια υλιστική φιλοσοφική τοποθέτηση η οποία αντιτίθεται σε όλες τις παραλλαγές του θεωρητικού ιδεαλισμού.παρακολουθούμε έτσι στις σελίδες του Καβουλάκου τον Χορκχάιμερ να αποπειράται να διατυπώσει (σε κείμενα όπως το Παραδοσιακή και Κριτική Θεωρία) τις προγραμματικές θέσεις μιας μη ιδεαλιστικής θεωρητικής προσέγγισης του κοινωνικού όλου και να αναμετράται τόσο με τον ιδεαλισμό του καντιανού φορμαλισμού, όσο και με τις αντιφάσεις της Εγελιανής διαλεκτικής, αξιοποιώντας το κεκτημένο του ιστορικιστικού μαρξιστικού ρεύματος (Λούκατς, Κορς) για να αντιπαρατεθεί τόσο σε μια μηχανιστική αντίληψη, όσο και στις παραλλαγές του ιδεαλισμού, χωρίς ωστόσο να ταυτίζεται με τη χαρακτηριστική ιστορική αισιοδοξία που χαρακτήρισε τον Λούκατς.Σε αυτά τα πλαίσια η μεγάλη πρόκληση για τον Χορκχάιμερ ήταν να ανασυνθέσει μια δυνατότητα επιστημονικής αντικειμενικότητας που να μην υποκύπτει στο θετικισμό και στον επιστημονισμό. Ο Καβουλάκος καταγράφει με τρόπο σαφή και εμπεριστατωμένο τον τρόπο που αυτό θα επιδιωχθεί μέσα από την ένταξη της θεωρητικής δραστηριότητας εντός της ολότητας της κοινωνικής πράξης, της υλικής αναπαραγωγής των κοινωνικών πρακτικών, κάτι που κατά τη γνώμη του Χορκχάιμερ μπορεί να ξεπεράσει τα όρια των όποιων (υπό ιδεαλιστική δεσπόζουσα) κριτικών ενοράσεων του γερμανικού ιδεαλισμού.σε αυτή τη βάση το κλειδί θα θεωρηθεί ότι είναι μια άρνηση του παραδοσιακού επιστημονικού καταμερισμού εργασίας που αντιμετωπίζεται ως η μήτρα των θετικιστικών παρεκκλίσεων. Έτσι μια ολιστική κοινωνική θεωρία καλείται από τον Χορκχάιμερ να παίξει έναν διπλό ρόλο: Όχι μόνο να προσφέρει την γνώση της κοινωνικής πραγματικότητας, αλλά και να είναι ο μόνος τρόπος συγκρότησης μιας κριτικής γνωσιοθεωρίας και επιστημολογίας (αφού η στιγμή της γνώσης εντάσσεται μέσα στην ευρύτερη έννοια της κοινωνικής πράξης). Επιπλέον οδηγεί και σε μια υπέρβαση της αξιολογικής ουδετερότητας που πρόβαλε ο θετικισμός: ο στόχος της κοινωνικής επιστήμης οφείλει να είναι η κοινωνική χειραφέτηση (και κατ' αναλογία ο αστικός επιστημονισμός λειτουργεί νομιμοποιητικά της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων).σε αυτά τα πλαίσια ο Καβουλάκος εξετάζει συστηματικά την υπόθεση εργασίας του ότι υπάρχει σε όλο το έργο του Χορκχάιμερ στη δεκαετία του 1930 μια ορισμένη συνέχεια ως προς την εμμονή σε μια συγκεκριμένη εκδοχή υλισμού, οριζόμενου από την αντίληψη της θεωρίας ως πρακτικής δραστηριότητας εντός της υλικής αναπαραγωγής των ανθρώπινων κοινωνιών, αλλά και από την έμφαση στην ανάγκη γείωσης της κριτικής θεωρητικής δραστηριότητες στο πρακτικό ενδιαφέρον όσων αγωνίζονται για μια καλύτερη κοινωνία. Με αυτό τον τρόπο ο Χορκχάιμερ προσπαθεί να εντάξει την κριτική θεωρητική δραστηριότητα στην ίδια την εγγενή αντιφατικότητα μιας κοινωνίας διαπερνώμενης από συγκρούσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή τη φάση το ερώτημα της κοινωνικής χειραφέτησης ορίζεται ακόμη με όρους ενός ορθολογικού κοινωνικού σχεδιασμού που δεν απέχει από τη μαρξιστική παράδοση. Ορθά όμως ο Καβουλάκος εντοπίζει ότι αυτή η επίκληση, έστω και αν δεν έχει τη χαρακτηριστική αισιοδοξία των ιστορικιστών ή την εμμονή στην ουτοπία του Μαρκούζε, παραμένει μετέωρη, τόσο ως προς τους όρους της κοινωνικής πρακτικής που θα οδηγήσει σε αυτή, όσο και ως προς τις πολιτικές δυνάμεις που θα την εκπροσωπήσουν.ταυτόχρονα ο συγγραφέας εντοπίζει τη σημασία που έχει για τον Χορκχάιμερ η έννοια της ανθρώπινης ευτυχίας ως ένα εν δυνάμει νατουραλιστικό θεμέλιο της αναγκαίας προθετικότητας μιας κοινωνικής θεωρίας. Γνώμη μας είναι πως αυτό το στοιχείο, παρότι αναγκαίο για τη συνοχή του εγχειρήματος του Χορκχάιμερ, εντούτοις είναι και από τα πιο αντιφατικά, ακριβώς γιατί φέρει τα προβλήματα οποιασδήποτε γενικευτικής αναφοράς σε ανθρώπινα χαρακτηριστικά (και όχι σε συγκεκριμένα ταξικά συμφέροντα).ακολουθεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα τμήματα του βιβλίου, στο οποίο ο Καβουλάκος διαλέγεται με την απόπειρα του Χορκχάιμερ για έναν υλιστικό αντιθεμελιωτισμό, ο οποίος να μπορεί να αποφεύγει τόσο τον δογματισμό του θετικισμού και του επιστημονισμού (που μπορεί να λειτουργήσει ως απολογητική των δοσμένων εκμεταλλευτικών κοινωνικών σχέσεων) όσο και τον σχετικισμό που μπορεί να φέρει η ιστορικοποίηση των αποφάνσεων περί του κοινωνικού (που μπορεί να υπονομεύσει τη θεωρητική υποστήριξη των αιτημάτων κοινωνικής χειραφέτησης). Πρόκειται για απόπειρα εν μέρει ανολοκλήρωτη, αλλά Σελίδα 2 / 5

3 και πηγή διαφορετικών απαντήσεων στην εξέλιξη της κριτικής θεωρίας (βλ. για παράδειγμα το εγχείρημα του Χάμπερμας να βρει τη θεμελίωση μιας δυνάμει οικουμενικής ορθολογικότητας στα ενυπάρχοντα στις κοινωνικές και επικοινωνιακές πρακτικές στοιχεία). Ορθά εντοπίζεται από τον Καβουλάκο ότι αυτή η αίσθηση απορίας προκύπτει και από την πολιτική απογοήτευση του Χορκχάιμερ για τις πολιτικές μορφές του εργατικού κινήματος, και αυτό είναι που τον κάνει να απομακρύνεται από τις αισιόδοξες τοποθετήσεις του Λούκατς για τον ιστορικό ρόλο του προλεταριάτου. Άλλωστε η θεώρηση μιας λίγο πολύ τελειωτικής ήττας, χειραγώγησης και ενσωμάτωσης των λαϊκών μαζών σφράγισε ολόκληρη την εξέλιξη της Κριτικής Θεωρίας, ιδιαίτερα μετά την αναγκαστική μετοίκηση στην Αμερική.Κατά τη γνώμη μας όμως είναι και μια ριζική απορία που εξακολουθεί να διαπερνά τη μαρξιστική θεωρία: με ποιο τρόπο μια θεωρία που έχει ως βασική θεωρητική αρχή τον κοινωνικό καθορισμό (άρα και την ιστορικότητα) των αποφάνσεων περί του κοινωνικού, μπορεί να υποστηρίξει την αντικειμενικότητά της, την επιστημονική ισχύ της, την καθολικότητα της ισχύος των δυνατοτήτων που προβάλλει; Ο Καβουλάκος σε αυτό το ερώτημα απαντά με το αίτημα μιας κριτικής ερμηνευτικής που να προσπαθεί όχι μόνο να καταγράφει την υπάρχουσα πραγματικότητα, αλλά και να εντοπίζει τις δυνατότητες μιας άλλης κοινωνικής πραγματικότητας, παίρνοντας θέση μέσα σε υπαρκτούς και συγκεκριμένους αγώνες. Από τη μεριά μας πιστεύουμε ότι υπάρχει και ένας άλλος δρόμος: συμφωνώντας ότι υφίσταται μια σχέση εσωτερικότητας της θεωρητικής οπτικής ως προς τις κοινωνικές συγκρούσεις, πιστεύουμε ότι μπορούμε να υπερασπιστούμε την αντικειμενικότητα του ιστορικού υλισμού ακριβώς λόγω της "μεροληπτικότητάς" του εντός της ταξικής πάλης (αφού αυτό επιτρέπει την απομυστικοποίηση του γεγονότος της εκμετάλλευσης), εμμένοντας ταυτόχρονα σε μια αντίληψη αντικειμενικών ανταγωνιστικών στρατηγικών ταξικών συμφερόντων, τα οποία η καπιταλιστική εκμεταλλευτική σχέση εξακολουθεί να αναπαράγει ως ανταγωνιστικούς ορίζοντες κοινωνικών πρακτικών.στη συνέχεια ο Καβουλάκος εξετάζει τον συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο υλοποιήθηκε το πρόγραμμα του "διεπιστημονικού υλισμού". Μας υπενθυμίζει έτσι ότι αντίθετα με μια ορισμένη θεώρηση της κριτικής θεωρίας ως ενός φιλοσοφικού κυρίως ρεύματος, στη συγκυρία της δεκαετίας του '30 ο Χορκχάιμερ εξακολουθεί να πιστεύει ότι μπορεί να ανασυντεθεί μια εμπειρικά γειωμένη επιστημονική μελέτη της τότε καπιταλιστικής πραγματικότητας, καθοδηγούμενη φιλοσοφικά από αυτό που όριζε ως κριτική θεωρία, δηλαδή μια κριτική γνωσιοθεωρία και επιστημολογία για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος του θετικιστικού επιστημονισμού. Αυτή άλλωστε η κατεύθυνση είχε αποτυπωθεί και στην όλη αρθρογραφία του περιοδικού που διηύθυνε, του Zeitschrift fur Sozialforschung.Δύο είναι, κατά τη γνώμη μας, τα κομβικά ερωτήματα που αναδείχθηκαν στα πλαίσια αυτής της έρευνας και στα οποία στέκεται ο Καβουλάκος:Το πρώτο ήταν αυτό του χαρακτήρα της σύγχρονης καπιταλιστικής οικονομίας. Στο φόντο των καταστροφολογικών σχημάτων για την καπιταλιστική κρίση ως καπιταλιστική κατάρρευση (που εντός του Ινστιτούτου Κοινωνικής Έρευνας εκπροσωπήθηκε από το έργο του Γκρόσμαν) όλο και περισσότερο άρχισε να αναδεικνύεται μια αντίληψη μετάβασης προς έναν "ολοκληρωτικό", αυταρχικό, κρατικό καπιταλισμό, στηριζόμενο στην κρατική παρέμβαση, τον σχεδιασμό, την αναίρεση όψεων του φιλελευθερισμού. Αυτή η πεποίθηση για τη δυνατότητα (και επιτυχία) ενός "οργανωμένου" αυταρχικού καπιταλισμού (με έμβλημα το ναζιστικό κράτος) θα χρωματίσει πολλαπλά τις επόμενες επεξεργασίας των θεωρητικών της Σχολής της Φρανκοφούρτης.Το δεύτερο ήταν το ερώτημα μιας κριτικής κοινωνικής ψυχολογίας που θα μπορούσε να δώσει απάντηση στο ερώτημα που βασάνισε ολόκληρο τον δυτικό μαρξισμό μετά την ήττα της επανάστασης στη Δύση, αλλά και την άνοδο του φασισμού και του ναζισμού: γιατί οι λαϊκές μάζες εσωτερικεύουν τις απαιτήσεις της αναπαραγωγής της αστικής κυριαρχίας και έχουν μια τέτοια, φαινομενικά αυτόβουλη, πρακτική που την στηρίζει; Στο σημείο αυτό κομβικό ρόλο θα παίξει η προσπάθεια του Φρομ για μια κοινωνικά προσανατολισμένη αναδιατύπωση της φροϋδικής θεωρίας (ανεξάρτητα από το εάν αργότερα όψεις των επεξεργασιών του Φρομ θα τύχουν δριμείας κριτικής από άλλους εκπροσώπους της κριτικής θεωρίας, όπως ο Μαρκούζε). Εδώ ο Καβουλάκος καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο ο Χορκχάιμερ θα επιχειρήσει να διατυπώσει ένα θεωρητικό σχήμα για την κεντρικότητα της οικογένειας ως του τόπου όπου αναπαράγονται και εσωτερικεύονται τα συστατικά στοιχεία μιας αστικής αυθεντίας, και όπου η πατριαρχική εξουσία ανάγεται σε κομβικό στήριγμα της αστικής εξουσίας. Παρότι ο Χορκχάιμερ σε αυτή τη φάση εξακολουθεί να πιστεύει ότι οι αντικειμενικοί υλικοί όροι αναπαραγωγής της εργατικής οικογένειας μπορούν να οδηγήσουν και σε μη αυταρχικές πρακτικές αλληλεγγύης, εντούτοις η στροφή αυτή προς την κοινωνική ψυχολογία αποτελεί κατά την γνώμη μας μια κρίσιμη μετατόπιση: διαμορφώνεται ουσιαστικά το θεωρητικό υπόβαθρο μιας αντίληψης ολοκληρωτικού ελέγχου και ενσωμάτωσης που θα χρωματίσει τις επόμενες επεξεργασίες της Σχολής της Φρανκφούρτης (ειδικά όταν συναρθρωθεί με τις Σελίδα 3 / 5

4 αναλύσεις περί μαζικής κουλτούρας και χειραγώγησης).ανακεφαλαιώνοντας τις παρατηρήσεις του πάνω στις παρεμβάσεις του Χορκχάιμερ στη δεκαετία του '30 ο Καβουλάκος ορθά εντοπίζει τον τρόπο με τον οποίο συγκεκριμένες τάσεις και αναφορές τους μετατοπίστηκαν στο έργο του Χορκχάιμερ (αλλά και των συνεργατών του) στη δεκαετία του '40 σε κάπως διαφορετικές κατευθύνσεις.με αυτή την έννοια το σημείο τομής είναι η Διαλεκτική του Διαφωτισμού, όπου ο αυταρχικός καπιταλιστικός ολοκληρωτισμός θεωρείται ότι είναι το απώτερο σημείο του ίδιου του Διαφωτισμού (άρα και της εμπιστοσύνης στον ορθολογισμό, στην επιστήμη κ.λπ.), και όπου η εμμονή στη δυνατότητα μιας ολοκληρωτικής χειραγώγησης οδηγεί σε μια απαισιόδοξη ανθρωπολογία μιας αναπόδραστης κυριαρχίας. Και σωστά ο Καβουλάκος επισημαίνει ότι η επόμενη γενιά της Κριτικής Θεωρίας, και κύρια ο Χάμπερμας, ανεξάρτητα από τα συμπεράσματά του, ξεκίνησε ακριβώς από την προσπάθεια να υπερβεί τις θεωρητικές (αλλά και πολιτικές) αντινομίες της Διαλεκτικής του Διαφωτισμού, για να επαναθεμελιώσει ένα πρόταγμα κοινωνικής χειραφέτησης (έστω και αν κατέληξε τελικά, μέσω της στροφής από την παραγωγή στην επικοινωνία, σε έναν ιδιότυπο ρεφορμιστικό, μετασοσιαλδημοκρατικό νεοκαντιανισμό).με αυτή την αφορμή άλλωστε ο Καβουλάκος προσπαθεί να διατυπώσει και το αίτημά του για την ανάγκη μιας "υλιστικής διόρθωσης" της σύγχρονης επικοινωνιακής κριτικής θεωρίας. Παρότι ο τρόπος που αναφέρεται σε έναν "λανθάνοντα οικονομισμό" του Χορκχάιμερ, δεν μας βρίσκει σύμφωνους (όχι ως χαρακτηρισμός του Χορκχάιμερ, αλλά ως άρνηση τού σε τελική ανάλυση καθοριστικού ρόλου του οικονομικού επιπέδου, προς όφελος μιας πιο γενικευτικής έννοιας της κυριαρχίας), εντούτοις οι κριτικές του παρατηρήσεις για τις πολιτικές συνέπειες της επικοινωνιακής εκδοχής της κριτικής θεωρίας, (που συνδέθηκε κυρίως με το έργο του Χάμπερμας), και τον τρόπο που συντονίζονται με όψεις των πολιτικών της νεοφιλελεύθερης αντεπίθεσης, διατηρούν την αξία τους. Όπως επίσης σίγουρα διατηρεί την σημασία του το γεγονός ότι ο Καβουλάκος επιμένει να αναφέρεται στην ανάγκη μιας κοινωνικής θεωρίας που να προσπαθεί να αντιπαρατεθεί με τρόπο συνολικό όσο και ριζικό με τη σύγχρονη καπιταλιστική πραγματικότητα. Ανεξάρτητα από τις διαφωνίες που μπορεί να έχουμε στον τρόπο με τον οποίο περιγράφει αυτή την θεωρία, το σίγουρο είναι ότι έχουμε να κάνουμε με μια πολιτική λήψη θέσης που είναι παραπάνω από καλοδεχούμενη. Κάποιες επιπλέον σκέψεις Αν θα θέλαμε να πούμε ποια είναι η βασική χρησιμότητα του βιβλίου του Καβουλάκου, πέρα από το το ενδιαφέρον του, την οξυδέρκεια των παρατηρήσεών του και την πολύ καλή του τεκμηρίωση, θα λέγαμε ότι επιτρέπει να ξανανοίξει μια κριτική συζήτηση πάνω σε ένα από τα σημαντικότερα ρεύματα του μαρξισμού του 20ού αιώνα. Πόσο μάλλον που αυτό το ρεύμα πολλές φορές θεωρείται ή προβάλλεται ως βασική ριζοσπαστική θεωρητική ετεροδοξία, ή ως απάντηση στην υποτιθέμενη μαρξιστική ή λενινιστική ορθοδοξία.πιστεύουμε έτσι ότι αξίζει τον κόπο να ξαναγυρίσουμε στις θεωρητικές (και πολιτικές) απορίες και αντιφάσεις ρευμάτων όπως ήταν η Κριτική Θεωρία (όπως και ευρύτερα οι ιστορικιστικές απαντήσεις στην ήττα της επανάστασης στη Δύση) ακριβώς γιατί, ανεξάρτητα από τις απαντήσεις τις οποίες έδωσαν, προσέκρουσαν πάνω σε κρίσιμα ερωτήματα, τα οποία ο αναδυόμενος τότε σοβιετικός μαρξισμός είτε παρέκαμπτε, είτε απαντούσε με τρόπο επηρεασμένο από τον αστικό οικονομισμό (αργότερα και ουμανισμό). Άρα δεν μιλάμε για μια εκλεκτικιστική επανοικειοποίηση αλλά για μια εκ νέου πόλωση κρίσιμων θεωρητικών (και όχι μόνο) αντιφάσεων.με αυτή την έννοια ο Καβουλάκος, επιλέγοντας να ασχοληθεί με ένα τμήμα μόνο της εξέλιξης αυτού του ρεύματος, προσφέρει μια πολύ χρήσιμη υπηρεσία: Επιτρέπει να δούμε καλύτερα τις μετατοπίσεις, τις αντιφάσεις που σφράγισαν αυτό το ρεύμα. Γνώμη μας είναι πως η ανάγνωση του βιβλίου του καταδεικνύει τις τρεις βασικές αντιφάσεις οι οποίες θα πυροδοτήσουν τις μετέπειτα κατευθύνσεις: την αποσύνδεση του αιτήματος της κοινωνικής χειραφέτησης από συγκεκριμένα ταξικά συμφέροντα, ειδικά καθώς κυριαρχούσε και μια αντίληψη εν δυνάμει ή πραγματικής πλήρους χειραγώγησης των προλεταριακών μαζών. Την πεποίθηση ότι είναι εφικτή μια αυταρχική, κρατικιστική, καπιταλιστική ρύθμιση των εγγενώς συγκρουσιακών τάσεων του ύστερου καπιταλισμού. Την υποκατάσταση του ερωτήματος για την ιδεολογία από το ερώτημα για μια κοινωνική ψυχολογία, ειδικά από τη στιγμή που παραγνωρίστηκε ότι το επίπεδο της ιδεολογίας είναι επίσης ένα Σελίδα 4 / 5

5 συγκρουσιακό πεδίο, όπου διαρκώς αναπαράγονται ιδεολογικές πρακτικές ανταγωνιστικές προς την αστική "αυθεντία". Καθοριστικό ρόλο σε αυτές τις αντιφάσεις θα παίξει και η ολοένα και μεγαλύτερη απομάκρυνση των εκπροσώπων της Σχολής της Φρανκφούρτης από οποιαδήποτε σχέση ή αναφορά σε μάχιμες πολιτικές πρακτικές, που επέτεινε την αίσθηση μιας ολοκληρωτικής αδυναμίας μαζικής πολιτικής.με αυτή την έννοια η Διαλεκτική του Διαφωτισμού με όλη τη γοητευτική υποβλητικότητά της, και την αξία πολλών επιμέρους αποφάνσεών της θα αφήσει μια κληρονομιά και με αρνητικές πλευρές. Θα ανακόψει την έστω και αντιφατική προηγούμενη διεκδίκηση της δυνατότητας μιας κριτικής επιστημονικής προσέγγισης του σύγχρονου καπιταλισμού, αφού θα διακηρύξει μια αναπόδραστη σχέση ανάμεσα στον λόγο και την κυριαρχία. Θα μετατρέψει την αναφορά στο σοσιαλιστικό πρόταγμα σε μια προμαρξιστική (και εν πολλοίς προεγελιανή) αναπόληση (και όχι διεκδίκηση) μιας συμφιλίωσης υποκειμένου και αντικειμένου, ανθρώπου και φύσης. Θα ολοκληρώσει μια αντίληψη αναπόδραστης καπιταλιστικής κυριαρχίας.ως αποτέλεσμα, το αρχικό σχέδιο του Χορκχάιμερ για μια συνολική, φιλοσοφική και επιστημονική, επαναθεμελίωση μιας αριστερής πολιτικής θα μείνει μετέωρο και εν πολλοίς ανολοκλήρωτο. Πρώτα από όλα δεν θα το συνεχίσει ο ίδιος μεταπολεμικά, όταν θα κωδικοποιήσει θεωρητικά την αδυναμία πολιτικής δραστικότητας. Δεν αποτελεί συνέχεια ακριβώς του αρχικού προγράμματος η ιστορικιστικά αισιόδοξη απόπειρα του Μαρκούζε για έναν αυθεντικό αριστερό εγελιανισμό. Ούτε είναι τυχαίο ότι η προσπάθεια του Χάμπερμας να επανασυνδεθεί με την προσέγγιση συγκεκριμένων πολιτικών ερωτημάτων θα έχει το τίμημα μιας σαφούς ρεφορμιστικής μετατόπισης.ακόμη και στο ιδιαίτερα γόνιμο έργο του Αντόρνο αυτή η θεωρητικοποίηση της ιστορικής απαισιοδοξίας θα ρίξει μια βαριά σκιά, κυρίως ως προς τη δυνατότητα από τις καίριες οριοθετήσεις να περάσουμε στη δυνατότητα μιας πιο συνολικής θεωρητικής και πολιτικής ανασυγκρότησης. (Είναι έξω από τα όρια αυτού του σημειώματος, αλλά θα πρέπει να τονίσουμε ότι η κριτική του Αντόρνο στην φαινομενολογία, τα κείμενά του για τον Χέγκελ, η Αρνητική Διαλεκτική, αποτελούν κατά τη γνώμη μας πολύ σημαντικές στιγμές υλιστικής φιλοσοφικής παρέμβασης και χάραξης διαχωριστικών γραμμών από όλες τις εκδοχές του ιδεαλισμού, ενώ η προσέγγιση που κάνουν ως προς την θεωρητικοποίηση της κοινωνικής ολότητας απομακρύνεται από μια αντίληψη τελεολογικής "εκφραστικής ολότητας", που είναι το χαρακτηριστικό των κλασικών ιστορικιστικών τοποθετήσεων). Ανακεφαλαιώνοντας Είναι προφανές ότι μια προσπάθεια ανασύνθεσης των θεωρητικών όρων ενός αντικαπιταλιστικού πολιτικού προτάγματος οφείλει να ξανακοιτάξει κρίσιμες συζητήσεις και παρεμβάσεις στην ιστορία του μαρξισμού. Παρότι η ιστορία μάλλον έχει τη συνήθεια να μην επαναλαμβάνεται, οι φιλοσοφικές αντιφάσεις και τα προβλήματα συχνά επανέρχονται και άρα οφείλουμε να τις ξανακοιτάξουμε. Τα ερωτήματα που διέτρεξε η αντιφατική θεωρητική περιπέτεια της Κριτικής Θεωρίας διατηρούν ακόμη την επικαιρότητά τους.με αυτή την έννοια τόσο ως συγκεκριμένη μελέτη και παρουσίαση, όσο όμως και ως αφετηρία για συζήτηση και κριτική επισκόπηση μιας σημαντική στιγμής της ιστορίας του μαρξισμού, το βιβλίο του Κώστα Καβουλάκου αξίζει τον κόπο να διαβαστεί. Σελίδα 5 / 5

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 8: Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Κριτική Θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική*

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* 2 Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* Πιστεύω, σ αυτό είμαστε όλοι σύμφωνοι, ότι ο προσδιορισμός του περιεχομένου της παρούσης ιστορικής περιόδου και, ειδικά, η ανάπτυξη του ύστερου καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα τελευταία χρόνια από διάφορες

Τα τελευταία χρόνια από διάφορες OYTOPIA 17X24 (TEYXOS 88):Layout 1 3/9/10 1:16 PM Page 186 186 ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ γνώστη ένα σημαντικό βοήθημα, όχι προφανώς για την υποκατάσταση του κόπου που οφείλει ο ίδιος να καταβάλλει στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org Ιδρυτική Διακήρυξη 1. 2. 3. Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών - ΕΝΑ ενεργοποιείται σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου 125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Ιστορία και εξέλιξη του Τμήματος Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας αποτελεί οργανική εξέλιξη του πρώτου στην ιστορία Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αναζητώντας τη γραμμή του υλισμού. (Υποθέσεις για μια έρευνα). Μέρος Β Παναγιώτης Σωτήρης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αναζητώντας τη γραμμή του υλισμού. (Υποθέσεις για μια έρευνα). Μέρος Β Παναγιώτης Σωτήρης ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΥΛΙΣΜΟΥ (ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ)του Παναγιώτη Σωτήρη Πρόλογος Το κείμενο που ακολουθεί περιλαμβάνει μια σειρά από προγραμματικές υποθέσεις για τη σημασία που εξακολουθεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 3: Η εθνολογική θεώρηση Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 7: Τέχνη -κουλτούρα - κριτική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

The Frankfurt school and the criticism of modern society

The Frankfurt school and the criticism of modern society σελ // 110 The Frankfurt school and the criticism of modern society Kostopoulos, A. George In this article we will describe the main points of criticism of the Frankfurt School in modern society, between

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.1: : Η Διατύπωση του Κεντρικού Ερωτήματος-Προβλήματος. Βύρων Κοτζαμάνης

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.1: : Η Διατύπωση του Κεντρικού Ερωτήματος-Προβλήματος. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.1: : Η Διατύπωση του Κεντρικού Ερωτήματος-Προβλήματος Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ Ενότητα 3: Κριτική Προσέγγιση Κώστας Χρυσαφίδης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Ενότητα 1η: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Όνομα Καθηγητή: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΛΕΡΗ Τμήμα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 1. Σκοποί Ενότητας Παρουσιάζεται η φιλοσοφία του 20 ου αιώνα (και γενικά η σύγχρονη φιλοσοφία ως

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 1 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Νεωτερικότητα

Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Νεωτερικότητα Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Νεωτερικότητα Βίκυ Ιακώβου Εισαγωγή Ένας από τους άρρηκτα συνυφασµένους µε τη νεωτερικότητα όρους είναι αυτός της «κριτικής». Για τον Καντ, ο δρόµος της κριτικής ήταν ο µόνος

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΑΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ Ενότητα 1: Κώστας Χρυσαφίδης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Ο όρος Θετικισμός και η σημασία του Ο όρος θετικισμός προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Επιστρέφοντας στον Μαρξ Παναγιώτης Σωτήρης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Επιστρέφοντας στον Μαρξ Παναγιώτης Σωτήρης ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΝΤΑΣ ΣΤΟΝ ΜΑΡΞ (Γ. Μηλιός, Δ. Δημούλης, Γ. Οικονομάκης, Η θεωρία του Μαρξ για τον καπιταλισμό. Πλευρές μιας θεωρητικής ρήξης, Αθήνα, εκδ. Νήσος, 2005)του Παναγιώτη Σωτήρη 1. Η σημασία της μαρξικής

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Πολεοδοµικός σχεδιασµός και αρχιτεκτονική της πόλης

Πολεοδοµικός σχεδιασµός και αρχιτεκτονική της πόλης ioannou first pages: 1 6/6/2014 2:15 1 Πολεοδοµικός σχεδιασµός και αρχιτεκτονική της πόλης εισαγωγή σε βασικές έννοιες ioannou first pages: 1 6/6/2014 2:15 2 ioannou first pages: 1 6/6/2014 2:15 3 ΒΥΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Θεωρίες τις Αναπαραγωγής: : Bowles & Gintis Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 6ο (σελ. 136 150) Διαφοροποιημένες κατευθύνσεις στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην κοινωνική έρευνα. Earl Babbie. Κεφάλαιο 2. Έρευνα και θεωρία 2-1

Εισαγωγή στην κοινωνική έρευνα. Earl Babbie. Κεφάλαιο 2. Έρευνα και θεωρία 2-1 Εισαγωγή στην κοινωνική έρευνα Earl Babbie Κεφάλαιο 2 Έρευνα και θεωρία 2-1 Σύνοψη κεφαλαίου Μερικά παραδείγματα της κοινωνικής επιστήμης Επιστροφή σε δύο συστήματα λογικής Παραγωγική συγκρότηση θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογία. Διάγραμμα ενός αμφισβητούμενου πεδίου Δημήτρης Δημούλης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογία. Διάγραμμα ενός αμφισβητούμενου πεδίου Δημήτρης Δημούλης ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΝΟΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΜΕΝΟΥ ΠΕΔΙΟΥτου Δημήτρη Δημούλη Οι σκέψεις που ακολουθούν αποβλέπουν στο να δοθεί ένα περίγραμμα στις συζητήσεις για την ιδεολογία. Επιχειρούν να μεσολαβήσουν ανάμεσα

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος.

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Γ. Μπλιώνης Κύκλος συζητήσεων για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα»

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα» Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου Βασίλης Γραμματικόπουλος, Επίκουρος καθηγητής Θεματολογία Ορισμός του όρου «έρευνα» Ιστορική αναδρομή & φιλοσοφία της έρευνας Διαδικασία διεξαγωγής της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Sheri Berman Το Πρωτείο της Πολιτικής: Η Σοσιαλδημοκρατία και η Ευρώπη του 20ου αιώνα

Sheri Berman Το Πρωτείο της Πολιτικής: Η Σοσιαλδημοκρατία και η Ευρώπη του 20ου αιώνα Sheri Berman Το Πρωτείο της Πολιτικής: Η Σοσιαλδημοκρατία και η Ευρώπη του 20ου αιώνα Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 540 σελίδες Η Sheri Berman αποτελεί από τις γνωστές συγγραφείς της σύγχρονης πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική (και) επικοινωνία

Πολιτική (και) επικοινωνία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Πολιτική (και) επικοινωνία Ενότητα 2: Η μελέτη της πολιτικής επικοινωνίας: Η εξέλιξη της έρευνας και θεωρητικοί προβληματισμοί Ιωάννης Καραγιάννης Τμήμα Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Ανέστης Στάθης Αναπληρωτής Γ. Γραµµατέας & Γραµµατέας Τύπου ΓΣΕΕ Αθήνα, 14 Φεβρουαρίου 2011 Με

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 Βιομηχανική Κοινωνιολογία και Βιομηχανικές Σχέσεις 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία Πρόλογος Καθηγητή Βασίλη Φίλια... 17 Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ.

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. 6) Πατριαρχία 1 Η λέξη πατριαρχία, προέρχεται από την ελληνική γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Αλεξάνδρα Ανδρούσου - Βασίλης Τσάφος Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Παιδαγωγική ως (δι)επιστημονικό πεδίο (1/2) Επιστημονικά πορίσματα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Βιβλιοκριτική Παναγιώτης Σωτήρης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Βιβλιοκριτική Παναγιώτης Σωτήρης Σπύρος Σακελλαρόπουλος, Η Ελλάδα στη Μεταπολίτευση.Πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις 1974-1988. Εκδ. Οίκος Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα 2001, 540 σελίδες Εισαγωγή Η μεταπολίτευση (με τον συμβατικό ορισμό της περιόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ H ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ H ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΚΠΑ Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης ΠΜΣ Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία Δημήτρης Κωτσάκης 12-12-2012 Μαρξ και Μαρξισμός ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ H ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ο Μαρξ είναι ένας από τους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, )

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, ) EDMUND HUSSERL 1 EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, 1859-1938) Ο Καρτέσιος (Ντεκάρτ) αναζήτησε να θεμελιώσει τη γνώση και να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της Επιστήμης στις πρώτες αναμφισβήτητες παρατηρήσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Πολιτική και Ταξική Ανάλυση Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Τι καταλαβαίνουμε με τον όρο «κοινωνική ανισότητα»; Πλούσιοι και φτωχοί; Προνομιούχοι ή άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα και ταλέντα; Κυρίαρχοι και

Διαβάστε περισσότερα

Για την επαναστατική θεωρία και την ιδεολογική μας δουλειά

Για την επαναστατική θεωρία και την ιδεολογική μας δουλειά Για την επαναστατική θεωρία και την ιδεολογική μας δουλειά Στο παρόν κείμενο επιχειρούμε να παρουσιάσουμε, με αφορμή και την συζήτηση που διεξάγεται εν όψει του συνεδρίου στις οβ και τα κείμενα συμβολής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΑΕΑ 15/10/ ΔΣΕ

ΠΕΑΕΑ 15/10/ ΔΣΕ ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΤΗ ΣΥΝΕΝΕΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΚΟΙΝΒΟΥΛΙΟΥ ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙ ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΝ ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ, ΠΟΥ ΣΤΗΡΙΞΕ Η ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Ενότητα 1: Παγκοσμιοποίηση και πολυπολιτισμικές κοινωνίες; Χρήστος Παρθένης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παγκοσμιοποίηση και Πολυπολιτισμικές Κοινωνίες; 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Πορεία Διδακτικών Ενοτήτων Μαθήματοσ (Syllabus)

Πορεία Διδακτικών Ενοτήτων Μαθήματοσ (Syllabus) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΨΓΙΚΗΣ, ΧΥΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΩΝ ΠΟΤΔΩΝ «ΦΙΛΟΟΦΙΑ» Γραμματεία ΠΜΣ: Φιλοσουική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: 2

ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: 2 ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: 2 Η ιστορία της φιλοσοφίας από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα μπορεί να θεωρηθεί ως μια διαδικασία αναζήτησης μιας απάντησης στο ερώτημα, «τι είναι γνώση;» Οι Δυτικοί φιλόσοφοι

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 - Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης

Ενότητα 13 - Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης Ενότητα 13 - Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης Ιστορία Γ Γυμνασίου Απεικόνιση των γεγονότων στην Haymarket Square Σικάγο - Μάιος 1886 Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 4: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ Ενότητα 2: Ερμηνευτική Προσέγγιση Κώστας Χρυσαφίδης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Η ερμηνευτική μέθοδος ως ερευνητικό εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ.

Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ. Σύνοψη του Βιβλίου: Δημήτρης Κωτσάκης. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ. Ταξικές αντιθέσεις και ηγεμονία στον κοινωνικό χώρο. Εκδόσεις των ξένων. Θεσσαλονίκη, 2016. Τα κείμενα που υπάρχουν στο βιβλίο είναι σημειώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 1: Εισαγωγή στην ιστορία των πολιτικών ιδεολογιών Σπύρος Μαρκέτος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Τα νομικά πρόσωπα και οι κανόνες γνώσης - Μια πρόκληση για τη νομική σκέψη και πράξη

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Τα νομικά πρόσωπα και οι κανόνες γνώσης - Μια πρόκληση για τη νομική σκέψη και πράξη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...IX ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...XΙΙI 1. Τα νομικά πρόσωπα και οι κανόνες γνώσης - Μια πρόκληση για τη νομική σκέψη και πράξη I. Δύο νομολογιακές αφορμές για την κατανόηση του προβλήματος...

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ανιχνεύοντας τη σοσιαλιστική προοπτική Περικλής Παυλίδης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ανιχνεύοντας τη σοσιαλιστική προοπτική Περικλής Παυλίδης ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ (Μερικές σκέψεις εξ αφορμής του βιβλίου του Θ. Βακαλιού, Η Αριστερά χθες, σήμερα, αύριο, εκδ. Βακαλιός, Αθήνα 2004) του Περικλή Παυλίδη Ζούμε σε μια εποχή όπου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΒΙΒΑΙΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΒΙΒΑΙΟΥ Επιθ. Kolv. Ερευνών, 96-97, 1998, 331-336 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΒΙΒΑΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο ΛΟΓΟΣ Μερικές σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Δημήτρη Χαραλάμπη, 1998, Δημοκρατία και Παγκοσμιοποίηση - Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου.

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Επιβλέπων Καθηγητής: Ε. Μαυρικάκης Ομάδα Έ Χαριτάκη Χαρά Ξενάκη Μαρία Παπαδημητράκη Αρετή Πετράκη Κατερίνα Πιτσικάκη Σοφία Ο ρόλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η εκπαιδευτική έρευνα και ο σχεδιασμός της Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 2: Παλαιό Καθεστώς και Διαφωτισμός Σπύρος Μαρκέτος Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης MEA CULPA (?) του Γιώργου Η. Οικονομάκη Κύριε Διευθυντή. Μέχρι τη στιγμή που γράφω το σημείωμα τούτο γνωρίζω ότι για μια, τουλάχιστο, διατύπωση - θέση του τελευταίου άρθρου μου στο περιοδικό έγινα αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Επίλογος. Προς μια ανατρεπτική κοινωνική ψυχολογία

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Επίλογος. Προς μια ανατρεπτική κοινωνική ψυχολογία Επίλογος Προς μια ανατρεπτική κοινωνική ψυχολογία Στο τέλος της εισαγωγής αυτού του βιβλίου παραθέσαμε, χωρίς να συζητήσουμε ιδιαίτερα, μία φράση του Serge Moscovici σύμφωνα με την οποία «η κοινωνική ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτισμική προσέγγιση

Η πολιτισμική προσέγγιση Η πολιτισμική προσέγγιση Σχετίζεται με την έννοια του κειμένου (τηλεοπτικά προγράμματα, βιβλία, τραγούδια ταινίες κ.λπ.) Δομή του κειμένου Πρόσληψη μηνυμάτων των κειμένων (ΜακΚουέϊλ, Η θεωρία της Μαζικής

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερη Ελληνική Ιστορία

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Νεότερη Ελληνική Ιστορία Ενότητα 1: Μεθοδολογίες Σώματα, Λόγοι, Εξουσίες: Ξαναγυρνώντας στην «Περίπτωση Φουκώ» Τεύχος 89, περίοδος: Οκτώβριος Δεκέμβριος, 2004. Σώματα, Λόγοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος Αναπαράσταση του κλασικού: Το κλασικό παρελθόν δεν ανασκάπτεται ώστε να μελετηθεί ως αυτόνομη ιστορική οντότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

1)Στην αρχαιότητα δεν υπήρχε διάκριση των κοινωνικών επιστημών από τη φιλοσοφία. Σ Λ

1)Στην αρχαιότητα δεν υπήρχε διάκριση των κοινωνικών επιστημών από τη φιλοσοφία. Σ Λ 1.2.1 1)α)Σε ποιους, ας τους πούμε κλάδους, διαιρούσε ο Αριστοτέλης τη Φιλοσοφία (6 μονάδες); β)ποιο ήταν το περιεχόμενο κάθε κλάδου από αυτούς; β)ποιος από αυτούς ασχολούνταν, έστω και έμμεσα, με την

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας 1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας Η εργασία επιτελεί τέσσερεις βασικές λειτουργίες στις σύγχρονες κοινωνίες: την παραγωγή του πλούτου της κοινωνίας την αναπαραγωγή των ατόμων την

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 3.4. ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Σε μια κοινωνία που η ζωή της οργανώνεται μέσω θεσμών, η Ψυχολογία έρχεται να δώσει λύσεις σε προβλήματα που δεν λύνονται από τους θεσμούς, και ν αναλύσει τις

Διαβάστε περισσότερα

Foucault και Marx: Σημεία σύγκλισης και αίρεσης

Foucault και Marx: Σημεία σύγκλισης και αίρεσης Foucault και Marx: Σημεία σύγκλισης και αίρεσης Αντώνης Γαλανόπουλος Μια επίκαιρη συζήτηση για ένα ανοικτό ερώτημα Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον θάνατο του Michel Foucault και θα λέγαμε

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο)

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) 138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό την ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύψουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε μαθήματα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα