Αποτύπωση Επιχειρηµατικών Τάσεων Περιφέρειας υτ. Μακεδονίας ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ. Έκθεση Πορείας της Επιχειρηµατικότητας στη υτική Μακεδονία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αποτύπωση Επιχειρηµατικών Τάσεων Περιφέρειας υτ. Μακεδονίας ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ. Έκθεση Πορείας της Επιχειρηµατικότητας στη υτική Μακεδονία"

Transcript

1 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Έκθεση Πορείας της Επιχειρηµατικότητας στη υτική Μακεδονία 1

2 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ: ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Εισαγωγή: Ο Νοµός Γρεβενών Ο Νοµός Καστοριάς Ο Νοµός Κοζάνης Ο Νοµός Φλώρινας Η Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας Ενδοπεριφερειακές ανισότητες στους βασικούς δείκτες ευηµερίας Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Εισαγωγή: Η Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Γρεβενών Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία ανά Κλάδο ραστηριότητας - Μεταβολές περιόδου Ενδοκοινοτικές Εισαγωγές και Εξαγωγές Νοµού Γρεβενών περιόδου / Κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα Μεταβολές Απασχολούµενοι ανά Οµάδες Κλάδων Οικονοµικής ραστηριότητας Εργατικό υναµικό Ανεργία Επίπεδο Εκπαίδευσης Νοµού Γρεβενών Υποδοµές Μεταφορών και Επικουρικοί είκτες Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές στο Νοµό Γρεβενών ιαθέσιµα στοιχεία των τοπικών φορέων (Επιµελητηρίου και Αναπτυξιακής Εταιρίας) και του Ελληνικού Κέντρου Επενδύσεων (ΕΛ.Κ.Ε.) Ο Τουρισµός στον Νοµό Γρεβενών Ξενοδοχεία Τουριστικά καταλύµατα Τουριστική κίνηση Η Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Καστοριάς Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & Οι κλάδοι που συγκέντρωναν, στα µέσα της δεκαετίας του 1990, µε σειρά σηµαντικότητας το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του Νοµού είναι:

3 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία ανά Κλάδο ραστηριότητας στο Νοµό Καστοριάς - Μεταβολές περιόδου Ενδοκοινοτικές Εισαγωγές και Εξαγωγές Νοµού Καστοριάς περιόδου / Κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα Μεταβολές Απασχολούµενοι ανά Οµάδες Κλάδων Οικονοµικής ραστηριότητας Εργατικό υναµικό Ανεργία Επίπεδο Εκπαίδευσης Νοµού Καστοριάς Υποδοµές Μεταφορών και Επικουρικοί είκτες Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές στο Νοµό Καστοριάς Μητρώα Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Καστοριάς Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Φλώρινας Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία ανά Κλάδο ραστηριότητας στο Νοµό Φλώρινας - Μεταβολές περιόδου Ενδοκοινοτικές Εισαγωγές και Εξαγωγές Νοµού Φλώρινας περιόδου / Κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα Μεταβολές Απασχολούµενοι ανά Οµάδες Κλάδων Οικονοµικής ραστηριότητας Εργατικό υναµικό Ανεργία Επίπεδο Εκπαίδευσης Νοµού Φλώρινας Υποδοµές Μεταφορών και Επικουρικοί είκτες Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές στο Νοµό Φλώρινας Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές Μητρώα Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Φλώρινας ιαθέσιµα στοιχεία τοπικών φορέων (Επιµελητηρίου και Αναπτυξιακής Εταιρίας) και του Ελληνικού Κέντρου Επενδύσεων (ΕΛ.Κ.Ε.) Η Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Κοζάνης Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία ανά Κλάδο ραστηριότητας στο Νοµό Κοζάνης - Μεταβολές περιόδου Ενδοκοινοτικές Εισαγωγές και Εξαγωγές Νοµού Κοζάνης περιόδου / Κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα Μεταβολές Εισαγωγές Νοµού Κοζάνης ως Ποσοστό της Περιφέρειας υτ. Μακεδονίας: Υποδοµές Μεταφορών στο Νοµό Κοζάνης Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές ιαθέσιµα στοιχεία τοπικών φορέων (Επιµελητηρίου και Αναπτυξιακής Εταιρίας) και του Ελληνικού Κέντρου Επενδύσεων (ΕΛ.Κ.Ε.)

4 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Μητρώα Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Κοζάνης Συµπεράσµατα από την Ενδιάµεση Αξιολόγηση ΠΕΠ υτικής Μακεδονίας (Νοέµβριος 2003) Ιδιωτικές Επενδύσεις του Ν. 2601/ Υπαγωγές Μικροµεσαίων Επιχειρήσεων στα Πλαίσια των Επενδυτικών κινήτρων του ΠΕΠ υτικής Μακεδονίας Α και Β κύκλος Γενικός Σχολιασµός ΠΕΠ υτικής Μακεδονίας Κοµβικά Σηµεία Ενδιάµεσης Αξιολόγησης ΠΕΠ υτικής Μακεδονίας Υπαγωγές Επενδυτικών Σχεδίων στα Μέτρα του Επιχειρησιακού Προγράµµατος Ανταγωνιστικότητα Ε.Π.Α.Ν στη υτική Μακεδονία Αποτύπωση Τάσεων στον Τοµέα του Τουρισµού στην Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας ιανυκτερεύσεις στα Ξενοδοχειακά Καταλύµατα Κατανοµή ιανυκτερεύσεων και Πληρότητες Από τα διαθέσιµα δεδοµένα στον τοµέα του Τουρισµού που καταγράφουν τη µέση ετήσια πληρότητα σε ξενοδοχειακά καταλύµατα (δεν αναφέρεται ο νοµός Φλώρινας) για την περίοδο διαπιστώνουµε ότι: ΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΣΤΗ ΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Η Κοινοτική Πρωτοβουλία Leader + στα πλαίσια της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας Εισαγωγή: Οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Πρωτοβουλίας LEADER Νοµός Κοζάνης και η Κοινοτική Πρωτοβουλία Leader + : Οικονοµικά Στοιχεία του Προγράµµατος: Οι Άξονες, τα µέτρα, και οι κατηγορίες πράξεων του τοπικού προγράµµατος της LEADER+ ήταν : ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1: «Ολοκληρωµένες, πιλοτικού χαρακτήρα στρατηγικές αγροτικής ανάπτυξης» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ «Στήριξη συνεργασίας µεταξύ αγροτικών περιοχών» Στοιχεία προκήρυξης του Τοπικού Προγράµµατος Η Πορεία των Ολοκληρωµένων Προγραµµάτων Ανάπτυξης Αγροτικού Χώρου ΟΠΑΑΧ του Ε.Π. ΑΑ ΑΥ στη υτική Μακεδονία: ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Ο.Π.Α.Α.Χ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΥΠ. ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΠΙΠΕ Ο ΣΤΗΝ ΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Εισαγωγή

5 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 3.2. Το τεχνολογικό προφίλ της Περιφέρειας Υλικές και άυλες υποδοµές Βασικές Τηλεπικοινωνιακές Υποδοµές Εταιρείες Παροχής Σύνδεσης µε το ιαδίκτυο - Κινητή τηλεφωνία - Ε ΕΤ/GRNET Φορείς ανάπτυξης / µεταφοράς έρευνας και τεχνολογίας - οµές στήριξης επιχειρηµατικότητας Πληροφόρηση, προβλήµατα ανάγκες και στόχοι των επιχειρήσεων στην προσπάθεια ενίσχυσης της τεχνολογικής φύσης της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας Γενική χρήση H/Y, ιαδικτύου & Κάτοχοι Κινητών Τηλεφώνων κατά Περιφέρεια - Έρευνες ΕΣΥΕ & Ε ΕΤ Βασικοί δείκτες διείσδυσης ΤΠΕ στις ΜΜΕ της υτικής Μακεδονίας και εκτιµήσεις - Έρευνες Ε ΕΤ Συµµετοχή των επιχειρήσεων της υτικής Μακεδονίας στο Πρόγραµµα «ΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ» ΣΥΝΟΛΟ Η συνεισφορά του Ε.Π. Κοινωνία της Πληροφορίας στην περιφέρεια υτικής Μακεδονίας Συγκρίσεις S.W.O.T. ANALYSIS ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΚΑΙ ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Εισαγωγή Ο Νοµός Γρεβενών S.W.O.T. analysis Ισχυρά σηµεία Κύρια συγκριτικά πλεονεκτήµατα: Αδύνατα σηµεία Κύρια συγκριτικά µειονεκτήµατα: Επιχειρηµατικές δυνατότητες ή επενδυτικές προοπτικές: Απειλές ή κίνδυνοι (τοπικού κυρίως χαρακτήρα): Ο Νοµός Καστοριάς S.W.O.T. analysis Ισχυρά σηµεία Κύρια συγκριτικά πλεονεκτήµατα: Αδύνατα σηµεία Κύρια συγκριτικά µειονεκτήµατα: Επιχειρηµατικές δυνατότητες ή επενδυτικές προοπτικές: Απειλές ή κίνδυνοι (τοπικού κυρίως χαρακτήρα): Ο Νοµός Κοζάνης S.W.O.T. analysis Ισχυρά σηµεία Κύρια συγκριτικά πλεονεκτήµατα: Αδύνατα σηµεία Κύρια συγκριτικά µειονεκτήµατα: Επιχειρηµατικές δυνατότητες ή επενδυτικές προοπτικές: Απειλές ή κίνδυνοι (τοπικού κυρίως χαρακτήρα): Ο Νοµός Φλώρινας S.W.O.T. analysis Ισχυρά σηµεία Κύρια συγκριτικά πλεονεκτήµατα: Αδύνατα σηµεία Κύρια συγκριτικά µειονεκτήµατα: Επιχειρηµατικές δυνατότητες ή επενδυτικές προοπτικές: Απειλές ή κίνδυνοι (τοπικού κυρίως χαρακτήρα): Η Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας S.W.O.T. analysis Ισχυρά σηµεία Κύρια συγκριτικά πλεονεκτήµατα: Αδύνατα σηµεία Κύρια συγκριτικά µειονεκτήµατα:

6 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Επιχειρηµατικές δυνατότητες ή επενδυτικές προοπτικές: Απειλές ή κίνδυνοι (τοπικού κυρίως χαρακτήρα): ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ Εισαγωγή ηµιουργία & Ολοκλήρωση Υποδοµών Βέλτιστη ιασύνδεση ιαµόρφωση ενός κατάλληλου Αναπτυξιακού Πλαισίου για την Περιφέρεια και το σύνολο της χώρας Εναρµόνιση των επόµενων κύκλων των εθνικών και κοινοτικών προγραµµάτων µε τις ρεαλιστικές ανάγκες και δυνατότητες των ΜΜΕ της Περιφέρειας Επιτάχυνση των ράσεων του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράµµατος (Π.Ε.Π.), µε έµφαση στην ενίσχυση του παραγωγικού τοµέα ιεκδίκηση πόρων από το ΚΠΣ ράσεις Ενίσχυσης Τουρισµού - Προώθηση Εναλλακτικών Μορφών Τουρισµού Ολοκλήρωση µεταφορικών υποδοµών Εκσυγχρονισµός υφιστάµενων υποδοµών και χρήση των νέων τεχνολογιών Βελτίωση ποιότητας των παρεχόµενων τουριστικών υπηρεσιών - προϊόντων Προώθηση Εναλλακτικών Μορφών Τουρισµού ηµιουργία κέντρων πληροφόρησης και τουριστικής προβολής Συνεργασία των Νοµών και της Περιφέρειας µε Οργανισµούς Event Marketing και ηµιουργικής Επικοινωνίας ράσεις Ενίσχυσης Γεωργίας και Κτηνοτροφίας - ιασύνδεση µε τη µεταποίηση (αγροδιατροφικός τοµέας) Ενίσχυση της παραγωγής και εµπορίας προϊόντων Βιολογικής Γεωργίας και Κτηνοτροφίας Μεταποίηση - Καθετοποίηση και εκσυγχρονισµός παραγωγής γούνας Ενίσχυση της Έρευνας, της Τεχνολογίας και της Καινοτοµίας Ενίσχυση φορέων έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογίας Ενίσχυση επιχειρήσεων - απόδοση κινήτρων Άλλες Προτάσεις Ενίσχυση Εκπαίδευσης και Κατάρτισης µε προτεραιότητα στις αναπτυξιακές προοπτικές της Περιφέρειας Καλλιέργεια επιχειρηµατικής νοοτροπίας και ιασύνδεση εκπαίδευσης µε την αγορά εργασίας

7 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Αξιοποίηση του υδάτινου πλούτου της Περιφέρειας Ενίσχυση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων Αναµόρφωση και Ενίσχυση των διαδικασιών συλλογής, παρακολούθησης και καταχώρησης των δεδοµένων επιχειρηµατικότητας στην Περιφέρεια

8 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ...25 Πίνακας 2. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ...27 Πίνακας 3. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ Πίνακας 4. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ...30 Πίνακας 5. Σχέση Εγγραφών - ιαγραφών Επιχειρήσεων, ανά τµήµα στο Επιµελητήριο Φλώρινας τη διετία Πίνακας 6. Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία, για τον Νοµό Κοζάνης, την Περίοδο Πίνακας 7. Εισαγωγές Νοµού Κοζάνης, ΕΣΥΕ - Intrastat, Πίνακας 8. Εξαγωγές Νοµού Κοζάνης, ΕΣΥΕ - Intrastat, Πίνακας 9. Εµπορικό Ισοζύγιο Νοµού Κοζάνης, Πίνακας 10. Εισαγωγές Νοµού Κοζάνης ως ποσοστό της Περιφέρειας υτ. Μακεδονίας, ΕΣΥΕ - Intrastat, Αξία σε εκατοµµύρια δρχ, Πίνακας 11. Εργαζόµενοι Νοµού Κοζάνης ανά κλάδο Οικονοµικής ραστηριότητας, ΕΣΥΕ, Πίνακας 12. Οικονοµικά Ενεργός Πληθυσµός Νοµού Κοζάνης, Απογραφή ΕΣΥΕ Πίνακας 13. Υποδοµές Μεταφορικής Επιχειρηµατικής ραστηριότητας, Νοµοί Πίνακας 14. Κατανοµή Ενεργών Επιχειρήσεων στα Τέσσερα Τµήµατα του ΕΒΕ Κοζάνης Πίνακας 15. Εξαγωγικές Επιχειρήσεις Νοµού Κοζάνης ανά Κλάδο και Νοµική Μορφή, ΕΒΕ, Πίνακας 16. ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ Ι ΡΥΣΕΙΣ, Πίνακας 17. ΤΜΗΜΑ ΓΟΥΝΟΠΟΙΩΝ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ Ι ΡΥΣΕΙΣ, Πίνακας 18. ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ Ι ΡΥΣΕΙΣ, Πίνακας 19. ΤΜΗΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ Ι ΡΥΣΕΙΣ, Πίνακας 20. ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ ΛΥΣΕΙΣ, Πίνακας 21. ΤΜΗΜΑ ΓΟΥΝΟΠΟΙΩΝ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ ΛΥΣΕΙΣ, Πίνακας 22. ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ ΛΥΣΕΙΣ, Πίνακας 23. ΤΜΗΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΕΒΕ ΚΟΖΑΝΗΣ ΛΥΣΕΙΣ, Πίνακας 24. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΥΠΑΓΩΓΩΝ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΣΤΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΤΟΥ Ν. 2601/98 ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο Πίνακας 25. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΥΠΑΓΩΓΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΟΥ ΤΟΥ Ν. 2601/98 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο Πίνακας 26. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΥΠΑΓΩΓΩΝ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ Ν. 2601/ Πίνακας 27. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο Πίνακας 28. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ Ν. 2601/98 ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο Πίνακας 29. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΣΤΟ Π.Ε.Π ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Πίνακας 30. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΤΟΥ Β ΚΥΚΛΟΥ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΣΤΟ Π.Ε.Π ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Πίνακας 31. ΡΑΣΗ 2.1.3, 1 Ος ΚΥΚΛΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ Πίνακας , 2 Ος ΚΥΚΛΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ Α ΦΑΣΗΣ Πίνακας , 2 Ος ΚΥΚΛΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ Β ΦΑΣΗΣ Πίνακας , 2 Ος ΚΥΚΛΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ Γ ΦΑΣΗΣ Πίνακας , 2 Ος ΚΥΚΛΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΦΑΣΗΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ Α ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ Β ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ Ε ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ Ζ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ Ε ΚΥΚΛΟΣ

9 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Πίνακας ΕΠΑΝ Πίνακας , ΕΠΑΝ Α ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ Β ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ Γ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας , ΕΠΑΝ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Α ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Β ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Γ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Α ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Β ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Γ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Α ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Β ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Γ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας ΕΠΑΝ Α ΚΥΚΛΟΣ Πίνακας 59. Α ΚΥΚΛΟΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΤΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Πίνακας 60. ΜΕΤΕΧΩ Πίνακας 61. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ ΗΜΕ ΑΠΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 62. ΜΕΣΗ ΕΤΗΣΙΑ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΩΝ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Πίνακας 63. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΩΝ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ ΚΑΙ ΗΜΕ ΑΠΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο Πίνακας 64. ΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Πίνακας 65. ΕΝΕΡΓΕΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗ Πίνακας 66. ΕΝΕΡΓΕΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Πίνακας 67. ΕΝΕΡΓΕΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ Πίνακας 68. ΕΝΕΡΓΕΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ Πίνακας 69. ΥΠΑΓΩΓΕΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝ ΥΣΕΩΝ ΜΕΣΩ ΤΟΥ Ν. 2601/98 ΤΗ ΙΕΤΙΑ Πίνακας 70. ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕΣΩ ΤΟΥ Ν. 2601/98 ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο Πίνακας 71. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΥΠΟΒΛΗΘΕΝΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ Leader +, ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ Πίνακας 72. ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΟΠΑΑΧ ΤΟΥ ΥΠ. ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Πίνακας 73. Ι ΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝ ΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ Ο.Π.Α.Α.Χ ΤΟΥ ΕΠΑΑ ΑΥ ΣΤΗ ΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Πίνακας 74. ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΕΡΓΑ Ο.Π.Α.Α.Χ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΥΤΩΝ Πίνακας 75. ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΝ ΕΣΕΩΝ ISDN ΚΑΤΑ ΤΥΠΟ ΣΤΗΝ Π Μ Πίνακας 76. ΧΡΗΣΤΕΣ Η/Υ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 77. ΧΡΗΣΤΕΣ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 78. ΚΑΤΟΧΟΙ ΚΙΝΗΤΩΝ ΤΗΛΕΦΩΝΩΝ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 79. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΡΗΣΤΩΝ ΚΑΤΟΧΩΝ ΚΙΝΗΤΟΥ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Πίνακας 80. ΕΙΚΤΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 82. ΕΙΚΤΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΣΤΗ ΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Πίνακας 83. ΕΙΚΤΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Πίνακας 84. ΠΡΟΘΕΣΗ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ

10 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Πίνακας 85. ΕΝ ΟΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΓΚΡΙΣΕΩΝ ΤΟΥ ΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Πίνακας 86. ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΓΚΡΙΣΕΩΝ ΤΟΥ ΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 87. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 88. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΟΡΩΝ ΤΟΥ Ε.Π. ΚτΠ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 89. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΕΝΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Πίνακας 90. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ Ε.Π. ΚτΠ

11 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Έκθεση Αποτύπωσης Επιχειρηµατικών Τάσεων & Τεχνολογικής Ανάπτυξης στην Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας. Εισαγωγή Σκοπός και ιάρθρωση της Έκθεσης: Η παρούσα έκθεση εντάσσεται στα πλαίσια της ράσης Υ 2 του Κ.Ε.Τ.Α. υτικής Μακεδονίας και πιο συγκεκριµένα της ράσης µε τίτλο: Αποτύπωση Επιχειρηµατικών Τάσεων και Τεχνολογικής Ανάπτυξης στην Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας. Η εν λόγω δράση αφορά την καταγραφή και επεξεργασία µεγεθών που αποτυπώνουν την επιχειρηµατικότητα και την τεχνολογία της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας, λαµβάνοντας υπόψη τα πιο πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία από ένα σύνολο έγκυρων ελληνικών και ευρωπαϊκών πηγών. Απώτερος σκοπός της είναι να αποτυπώσει την ακριβή θέση και τις επιδόσεις της Περιφέρειας σε όρους Επιχειρηµατικότητας και Ανταγωνιστικότητας µεταξύ των υπολοίπων Περιφερειών της Ελληνικής επικράτειας. Την ίδια στιγµή, µέσα από την έκθεση προτείνονται, µε βάση τα επιµέρους συµπεράσµατα, οι βασικές κατευθύνσεις και µέτρα πολιτικής, στα οποία κρίνεται σκόπιµο να εστιαστούν οι αρµόδιοι φορείς προκειµένου να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήµατα και οι επιχειρηµατικές ευκαιρίες και να αµβλυνθούν τα µειονεκτήµατα και οι απειλές που συγκεντρώνει η Περιφέρεια. Οι ενότητες της έκθεσης, εστιάζονται µε σειρά αναφοράς στα ακόλουθα ζητήµατα: Στο 1 ο κεφάλαιο, παρουσιάζεται το προφίλ τόσο των Νοµών όσο και του συνόλου της Περιφέρειας της υτικής Μακεδονίας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε βασικούς δείκτες ευηµερίας και στις ενδοπεριφερειακές ανισότητες µέσα από κατάλληλα διαµορφωµένους πίνακες και συγκρίσεις των επιδόσεων των Νοµών της Περιφέρειας µε το σύνολο των Νοµών της Ελλάδας. Στο 2 ο κεφάλαιο, παρουσιάζεται αναλυτικά η επιχειρηµατικότητα των Νοµών και του συνόλου της Περιφέρειας µε τη χρήση των διαθέσιµων στοιχείων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (Ε.Σ.Υ.Ε.), όπως η αποτύπωση των µεταβολών των Μητρώων Επιχειρήσεων 1995 και 2000, της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας ανά κλάδο δραστηριότητας, των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών εξωστρέφειας, του εργατικού δυναµικού, της ανεργίας, 11

12 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ του επιπέδου εκπαίδευσης του πληθυσµού κ.α. Ταυτόχρονα παρουσιάζονται τα διαθέσιµα στοιχεία των Επιµελητηρίων σε σχέση µε τις εγγραφές και διαγραφές επιχειρήσεων για τη διετία 2003 και 2004, των Αναπτυξιακών Εταιριών των Νοµών, ενώ γίνεται αναφορά σε ζητήµατα και δείκτες υποδοµών. Στη συνέχεια ακολουθεί ένας σύντοµος σχολιασµός της προόδου του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράµµατος (Π.Ε.Π.) της υτικής Μακεδονίας, µε έµφαση στις δράσεις που στοχεύουν άµεσα ή έµµεσα στην ενίσχυση του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος. Τέλος, παρουσιάζεται η κατανοµή ενός σηµαντικού αριθµού ιδιωτικών επενδύσεων που πραγµατοποιήθηκαν ή πραγµατοποιούνται µε συγχρηµατοδότηση των Εθνικών και Κοινοτικών προγραµµάτων έως και το 2004 (π.χ. Ιδιωτικές επενδύσεις Αναπτυξιακού Νόµου, επενδύσεις προγραµµάτων Β και Γ ΚΠΣ και Κοινοτικών Πρωτοβουλιών, όπως η LEADER, των ολοκληρωµένων προγραµµάτων ανάπτυξης αγροτικού χώρου Ο.Π.Α.Α.Χ). Στο 3ο κεφάλαιο παρουσιάζονται στοιχεία που αφορούν το τεχνολογικό επίπεδο στην Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας. Αρχικά γίνεται αναφορά στις τηλεπικοινωνιακές υποδοµές, στους ερευνητικούς φορείς στα προβλήµατα και τους στόχους τεχνολογικής φύσεως των κυριότερων παραγωγικών κλάδων της. Επιπλέον, παρουσιάζονται συγκριτικά στοιχεία για τη χρήση Η/Υ και τη διείσδυση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στις επιχειρήσεις, σε σχέση µε τις άλλες Περιφέρειες της Χώρας. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται µε την διεξοδική παρουσίαση των επιδόσεων της Περιφέρειας στο πρόγραµµα ΙΚΤΥΩΘΕΙΤΕ, σε σύγκριση πάντοτε µε τις επιδόσεις των άλλων Περιφερειών, και επιµέρους συµπεράσµατα για τη γενικότερη συνεισφορά του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Κοινωνία της Πληροφορίας» στον παραγωγικό ιστό της. Στο 4ο κεφάλαιο επιχειρείται η αποτύπωση του αναπτυξιακού πλεονεκτήµατος της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας µέσα από την καταγραφή των : α) Τοµέων και Προϊόντων µε χαρακτηριστικό δυναµισµό (επιχειρηµατική κινητικότητα), β) Χαρακτηριστικών δεξιοτήτων και Παραδοσιακών ειδικεύσεων (π.χ Προϊόντα Ονοµασίας Προέλευσης Π.Ο.Π, κτλ), γ), της Προσφοράς ειδικοτήτων (π.χ επαγγελµατικές σχολές, παραγωγή επαγγελµατικών πτυχίων, δοµές διασύνδεσης 12

13 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ επιχειρηµατικής και εκπαιδευτικής κοινότητας), δ) του Αναπτυξιακού Κεφαλαίου που δηµιουργήθηκε στην Περιφέρεια µέσω των µεγάλων έργων, των κρισίµων υποδοµών και την ανάλυση των ισχυρών σηµείων - πλεονεκτηµάτων, των αδύναµων σηµείων µειονεκτηµάτων, των επιχειρηµατικών ευκαιριών - επενδυτικών προοπτικών, καθώς επίσης των απειλών ή κινδύνων «τοπικού» κυρίως χαρακτήρα (S.W.O.T. analysis), τόσο ανά Νοµό όσο και στο σύνολο της Περιφέρειας της υτικής Μακεδονίας, µε έµφαση στον άξονα των επιχειρηµατικών δυνατοτήτων και ευκαιριών σε επίπεδο Νοµού. Η έκθεση ολοκληρώνεται µε το 5ο κεφάλαιο, στο οποίο παραθέτονται σύντοµα (µε τη µορφή bullet point ) οι προτεινόµενες προτάσεις και ενέργειες για την αντιµετώπιση των κινδύνων και την αξιοποίηση των ευκαιριών για το σύνολο της Περιφέρειας αλλά και µε επιµέρους αναφορές σε Νοµούς αυτής. Οι προτάσεις εστιάζονται κάθε φορά σε διαφορετικούς τοµείς (π.χ. υποδοµές, επενδύσεις, εκπαίδευση κλπ), οι οποίοι και συνιστούν τους κεντρικούς αναπτυξιακούς άξονες και τις προτεραιότητες των αναγκαίων παρεµβάσεων για την Περιφέρεια της υτικής Μακεδονίας. Στο παράρτηµα της εν λόγω µελέτης καταγράφονται µε την µορφή πινάκων του excel: Οι εγγραφές και οι διαγραφές των µητρώων του επιµελητηρίου ανά Νοµό της υτικής Μακεδονίας, Οι υπαγωγές των επιχειρήσεων σε προγράµµατα του Ε.Π.Α.Ν και της Κ.τ.Π καθώς επίσης και οι αντίστοιχες υπαγωγές επιχειρηµατικών σχεδίων στον Αναπτυξιακό Νόµο, Ν.2601/98 και στους δύο κύκλους προκήρυξης του Π.Ε.Π υτικής Μακεδονίας για τους τοµείς τουρισµού και µεταποίησης. Κατά τη συγγραφή της έκθεσης χρησιµοποιήθηκαν έγκυρες εγχώριες και ευρωπαϊκές πηγές δεδοµένων (επιµέρους αναφορές και πίνακες), οι οποίες και παρουσιάζονται στο τέλος της έκθεσης, στην ενότητα Βιβλιογραφία Πηγές. 13

14 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Κεφάλαιο 1 ο : 1. Το προφίλ των Νοµών και της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας 1.1. Εισαγωγή: Στο κεφάλαιο αυτό πραγµατοποιείται αρχικά µία σύντοµη αναφορά στους επιµέρους δείκτες ευηµερίας και στα δηµογραφικά στοιχεία των Νοµών και του συνόλου της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας. Εν συνεχεία, παρουσιάζονται συγκριτικοί πίνακες επιδόσεων ανά Νοµό της υτικής Μακεδονίας στο σύνολο των 52 νοµών της Επικράτειας, µέσα από τους οποίους διακρίνονται και ορισµένες από τις κεντρικές ενδονοµαρχιακές ανισότητες που συνεχίζουν να υφίστανται µέχρι σήµερα. Τα στοιχεία που παρατίθενται έχουν συλλεχθεί από τις Ετήσιες Εκδόσεις «Νοµοί Η οικονοµική και κοινωνική φυσιογνωµία των 52 νοµών και των 13 περιφερειών» (1997 έως και 2002), οι οποίες συνιστούν εκδόσεις της «all media PUBLICATIONS», µε τη συνεργασία του Περιοδικού «ΕΠΙΛΟΓΗ». Σε πολλές περιπτώσεις χρησιµοποιήθηκαν στοιχεία από την Ε.Σ.Υ.Ε. ιευκρινίζεται ότι κάθε αναφορά σε τιµές αφορά τις τρέχουσες τιµές, (ακόµη και στις επιµέρους µεταβολές - δεν έχει γίνει αποπληθωρισµός), ενώ για λόγους άµεσης σύγκρισης οι τιµές αυτές αναφέρονται συχνά και στα δύο νοµίσµατα Ο Νοµός Γρεβενών Με πρωτεύουσα τα Γρεβενά ο Νοµός Γρεβενών συγκεντρώνει, σύµφωνα µε τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το 0,3% του πληθυσµού της Χώρας µε σηµαντική και συνεχή τάση µείωσης, αφού σηµειώνεται φυσική µείωση του πληθυσµού (υπεροχή γεννήσεων / κατοίκους: - 3,4 το 2000 και 2001, - 3,1 το 1999, - 4,7 το 1998, - 4 το 1997 και - 3,4 το 1996). Αξίζει να σηµειωθεί ότι στην εικοσαετία ο πληθυσµός του Νοµού, που ανέρχεται στους κατοίκους, σηµείωσε µικρή αύξηση σε ποσοστό 4,2%, όταν για το ίδιο διάστηµα ο πληθυσµός της χώρας αυξήθηκε κατά 12,6%. Η επιφάνεια του Νοµού είναι τετραγωνικά χιλιόµετρα (τ.χλµ) και η πυκνότητα του πληθυσµού για το 2001 ήταν µόλις 16,8 κάτοικοι ανά τ.χλµ., δεδοµένο που καθιστά το Νοµό Γρεβενών τον πιο αραιοκατοικηµένο Νοµό της Ελληνικής Επικράτειας. 14

15 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Ο Νοµός παράγει το 0,3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (Α.Ε.Π.) της Χώρας. Χαρακτηρίζεται για το υψηλότερο στην Ελλάδα ποσοστό Περιφερειακού προϊόντος στον τοµέα της γεωργίας (31%), ενώ παράγει το 1,2% του συνολικού γεωργικού προϊόντος της Χώρας. Παράλληλα, η συµµετοχή της βιοµηχανίας στο προϊόν του Νοµού ανέρχεται στο 11,7%, (3,4% από τον κλάδο της µεταποίησης, 7% από τον κλάδο των κατασκευών και 1% από την ενέργεια), ενώ των υπηρεσιών ανέρχεται στο 57,1%. Το Ακαθάριστο Περιφερειακό Προϊόν, σε τιµές αγοράς ανήρθε το 2001 στα 130,26 δις δραχµές (382,28 M ), ενώ το κατά κεφαλή προϊόν για την ίδια χρονιά ήταν 3,43 εκατ. δρχ. ( ), προσεγγίζοντας το 84,7% του µέσου όρου της χώρας και το 58% του αντίστοιχου µέσου όρου της Ε.Ε. για τον παραπάνω δείκτη. Στον τελευταίο αυτό δείκτη σηµειώνεται σηµαντική αύξηση κατά 49,1% (ή 3.228,17 ) από τα αντίστοιχα δεδοµένα του Το δηλωθέν εισόδηµα ανά κάτοικο στο νοµό Γρεβενών αγγίζει το δρχ. (ή 2.934,7 - στοιχεία 2001), σηµειώνοντας αύξηση κατά 17,1% από την αντίστοιχη επίδοση του 1996, ενώ οι καταθέσεις ανά κάτοικο το 1999 ήταν δρχ. (ή 2776,3 ), σηµειώνοντας αύξηση κατά 35,1% από την αντίστοιχη επίδοση του Ο Νοµός Γρεβενών, µετά το σεισµό του 1995 και την έντονη δραστηριότητα ανοικοδόµησης διαθέτει µία από τις µεγαλύτερες, αλλά σε φθίνουσα πλέον πορεία, αναλογίες νέων κατοικιών ανά 100 κατοίκους στο σύνολο της Χώρας. Ειδικότερα, το 1996 η ως άνω αναλογία ήταν 3,1, κατατάσσοντας το νοµό στην πρώτη θέση πανελλαδικά, ενώ σύµφωνα µε στοιχεία του έτους 2000 η αναλογία αυτή µειώθηκε στο 1,9 διατηρώντας όµως το νοµό στην πέµπτη (5 η ) θέση στο σύνολο των πενήντα δύο (52) νοµών της επικράτειας. Επιπρόσθετα, ο νοµός διακρίνεται για µία από τις χαµηλότερες στη χώρα αναλογίες µαθητών πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, καθώς και γιατρών ανά 1000 κατοίκους. Πιο συγκεκριµένα, ενώ το 1997 αντιστοιχούσαν 37,6 µαθητές Α βάθµιας και 48 Β βάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους, το 2001 οι ως άνω αναλογίες σηµείωσαν ελάχιστη αύξηση στους 41 µαθητές Α βάθµιας και στους 49 Β βάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους, κατατάσσοντας όµως το νοµό στις τελευταίες θέσεις (50 η και 49 η θέση αντίστοιχα) στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας. Η ίδια περίπου εικόνα εµφανίζεται και στην αναλογία γιατρών όπου το 1996 ήταν 1,4, ενώ το 2002 η αντίστοιχη αναλογία έφτασε µόλις 15

16 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ το 1,9, διατηρώντας το νοµό στην 46 η επικράτειας. θέση στο σύνολο των 52 νοµών της Η επίδοση του Νοµού στον τοµέα του Τουρισµού σαφώς και δεν είναι έως σήµερα η αναµενόµενη, µε γνώµονα πάντοτε τον φυσικό πλούτο και τα ιδιαίτερα πολιτιστικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Για το έτος 2000 ο νοµός συγκεντρώνει λιγότερες από 0,1 διανυκτερεύσεις αλλοδαπών ανά κάτοικο, γεγονός που τον κατατάσσει στην 50 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας. Χαµηλός όµως παραµένει και ο αριθµός τηλεφωνικών συνδέσεων ο οποίος, παρά την αύξησή του κατά 2,7% το 2000 (39 συνδέσεις ανά 100 κατοίκους, όταν ο µέσος όρος χώρας ανέρχεται στις 54) συνεχίζει να κατατάσσει το νοµό στην 42 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας Ο Νοµός Καστοριάς Με πρωτεύουσα την Καστοριά ο νοµός Καστοριάς συγκεντρώνει, σύµφωνα µε τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το 0,5 % του πληθυσµού της χώρας. Και στο νοµό Καστοριάς από το 1995 έως και το 1999 και µε εξαίρεση τα έτη καταγράφεται σαφής φυσική µείωση του πληθυσµού (υπεροχή γεννήσεων/1.000 κατοίκους: -0,7 το 1999, 0,4 το 1998, 0,1 το 1997, -0,5 το 1996 και 0,1 το 1995). Είναι δε χαρακτηριστικό ότι σύµφωνα µε τα στοιχεία των απογραφών στην εικοσαετία ο πληθυσµός του Νοµού, που ανέρχεται στους κατοίκους, σηµείωσε µικρή αύξηση σε ποσοστό µόλις 0,6%, όταν για το ίδιο διάστηµα ο πληθυσµός της χώρας αυξήθηκε κατά 12,6%. Η επιφάνεια του Νοµού είναι τετραγωνικά χιλιόµετρα (τ.χλµ) και η πυκνότητα του πληθυσµού για το 2001 ήταν 30,8 κάτοικοι ανά τ.χλµ. Ο νοµός συνεισφέρει κατά 0,5% στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) της χώρας. Το 2001 η περιοχή ήταν η τέταρτη µεγαλύτερη (4 η ) παραγωγός µήλων, συγκεντρώνοντας το 12% της συνολικής παραγωγής της χώρας. Η συνολική συµµετοχή της γεωργίας στο προϊόν του Νοµού ανέρχεται στο 14%, της βιοµηχανίας στο 13,1%, (µε 6,7% από την µεταποίηση - κεντρική δραστηριότητα η κατεργασία της γούνας, 1% από την ενέργεια και 5,4% από τις κατασκευές), ενώ των υπηρεσιών ανέρχεται στο 73,2%. Το Ακαθάριστο Περιφερειακό Προϊόν, σε τιµές αγοράς ανήρθε το 2001 στα 204,67 δις δραχµές (600,65 M ), ενώ το κατά κεφαλή προϊόν για την ίδια χρονιά 16

17 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ήταν 3,83 εκατ. δρχ. ( ), φτάνοντας το 94% του µέσου όρου της χώρας και το 65% του αντίστοιχου µέσου όρου της Ε.Ε. για τον παραπάνω δείκτη. Στον τελευταίο αυτό δείκτη σηµειώνεται σηµαντική αύξηση σχεδόν διπλασιασµός - κατά 91,5% (ή 5370,5 ) από τα αντίστοιχα δεδοµένα του Το δηλωθέν εισόδηµα ανά κάτοικο στο νοµό Καστοριάς φτάνει το δρχ. (ή 3.404,6 - στοιχεία 2001), σηµειώνοντας αύξηση κατά 68,1% από την αντίστοιχη επίδοση του 1996, ενώ οι καταθέσεις ανά κάτοικο το 2000 ήταν δρχ. (ή 4049,9 ), σηµειώνοντας αύξηση κατά µόλις 6,2% από την αντίστοιχη επίδοση του Ο νοµός Καστοριάς, κατατάσσεται σε µία από τις τελευταίες θέσεις όσον αφορά την αναλογία νέων κατοικιών ανά 100 κατοίκους. Ειδικότερα, και κατά τα έτη η ως άνω αναλογία έβαινε µειούµενη (0,9 το 1998, 0,4 το 1999 και 2000), διατηρώντας, ειδικότερα, το νοµό για το 2000 στην τελευταία θέση (52 η ) στο σύνολο της επικράτειας. Σε αντίθεση µε το νοµό Γρεβενών, ο νοµός Καστοριάς συνεχίζει έως σήµερα να συγκεντρώνει µία από τις υψηλότερες στη χώρα αναλογίες µαθητών πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους, παρά την ισχυρά φθίνουσα πορεία των τελευταίων ετών για τους δείκτες αυτούς. Πιο συγκεκριµένα, ενώ το 1996 αντιστοιχούσαν 67,7 µαθητές Α βάθµιας και 84 Β βάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους, το 2001 οι ως άνω αναλογίες περιορίστηκαν περαιτέρω στους 61 µαθητές Α βάθµιας και στους 79 Β βάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους, διατηρώντας όµως το νοµό πάνω από τους αντίστοιχους µέσους όρους της χώρας. Όσον αφορά την αναλογία γιατρών ανά 1000 κατοίκους ο νοµός σηµειώνει µικρή αύξηση από το 1996 (2,0) στο 2000 (2,2) και κατατάσσεται στην 36 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας. Στον τοµέα του Τουρισµού ο νοµός Καστοριάς συνιστά τον κυριότερο τουριστικό πόλο της Περιφέρειας, χωρίς όµως να καταφέρνει να σηµειώσει αξιοσηµείωτες επιδόσεις. Κατατάσσεται, για το έτος 2000, στην 32 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας, καταγράφοντας 0,4 διανυκτερεύσεις αλλοδαπών ανά κάτοικο. Τέλος, ο αριθµός τηλεφωνικών συνδέσεων παρέµεινε σχεδόν σταθερός από το 1996 έως το 2000 (45,5 συνδέσεις ανά 100 κατοίκους το 1996 έναντι 46 17

18 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ συνδέσεων το 2000, όταν ο µέσος όρος χώρας ανέρχεται στις 54), κατατάσσοντας το νοµό στην 26 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας Ο Νοµός Κοζάνης Με πρωτεύουσα την Κοζάνη ο νοµός Κοζάνης συγκεντρώνει, σύµφωνα µε τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το 1,4% του πληθυσµού της χώρας, ενώ σε αντίθεση µε τους προηγούµενους Νοµούς διατηρείται µία σηµαντική τάση αύξησης του πληθυσµού (υπεροχή γεννήσεων/1.000 κατοίκους: 0,4 το 2001, 1,2 το 1999, 1,3 το 1998, 1,7 το 1997, 1,1 το 1996 και 1,8 το 1995). Σύµφωνα µε τα στοιχεία των απογραφών στην εικοσαετία ο πληθυσµός του Νοµού, που ανέρχεται στους κατοίκους, σηµείωσε αύξηση σε ποσοστό 5,6%, όταν για το ίδιο διάστηµα ο πληθυσµός της χώρας αυξήθηκε κατά 12,6%. Η επιφάνεια του Νοµού είναι τετραγωνικά χιλιόµετρα (τ.χλµ) και η πυκνότητα του πληθυσµού για το 2001 ήταν 44,5 κάτοικοι ανά τ.χλµ. Η συνεισφορά του Νοµού Κοζάνης στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) της χώρας ανέρχεται στο 1,7%, ενώ εκτιµάται ότι η συµµετοχή του Νοµού στο συνολικό προϊόν του ενεργειακού τοµέα της χώρας είναι 19%. Το 2002 η περιοχή ήταν η πέµπτη (5 η ) µεγαλύτερη παραγωγός µήλων και σιταριού, συγκεντρώνοντας το 9% και 7% αντίστοιχα της συνολικής παραγωγής της Χώρας. Η συµµετοχή του τοµέα της γεωργίας στο προϊόν του Νοµού ανέρχεται στο 12%, της βιοµηχανίας στο 41,3% (12,5% από τον κλάδο µεταλλείων ορυχείων, 23% από την ενέργεια, - κυρίως λόγω των σταθµών της ΕΗ - 2,9% από τη µεταποίηση και 3,2% από τις κατασκευές), ενώ των υπηρεσιών ανέρχεται στο 47,2%. Το Ακαθάριστο Περιφερειακό Προϊόν, σε τιµές αγοράς ανήρθε το 2001 στα 750,41 δις δραχµές (2,202 Β ), ενώ το κατά κεφαλή προϊόν για την ίδια χρονιά ήταν 4,83 εκατ. δρχ. (14.174,6 ), γεγονός που καθιστά το νοµό Κοζάνης το µοναδικό νοµό της Περιφέρειας που ξεπερνά (119%) τον αντίστοιχο µέσο όρο της χώρας και τον κατατάσσει 3 ο στη χώρα µε βάση το κριτήριο αυτό. Αξίζει δε να αναφερθεί ότι η παραπάνω επίδοση ισοδυναµεί µε το 82% του αντίστοιχου µέσου όρου της Ε.Ε. Στον τελευταίο αυτό δείκτη σηµειώνεται µάλιστα σηµαντική αύξηση κατά 38% (ή 3903,2 ) από τα αντίστοιχα δεδοµένα του Το δηλωθέν εισόδηµα ανά κάτοικο στο νοµό Κοζάνης φτάνει το 1,58 εκατ. δρχ. (ή 4.636,8 - στοιχεία 2001), προσεγγίζοντας το 93% του αντίστοιχου µέσου 18

19 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ όρου της χώρας και σηµειώνοντας αύξηση κατά 71,7% από την αντίστοιχη επίδοση του Οι καταθέσεις ανά κάτοικο το 2000 ήταν 1,31 εκατ. δρχ (ή 3.844,5 ), σηµειώνοντας αύξηση κατά 8,3% από την αντίστοιχη επίδοση του Όπως και ο νοµός Γρεβενών, ο νοµός Κοζάνης, κυρίως εξαιτίας της έντονης ανοικοδόµησης που εξελίχθηκε µετά το σεισµό του 1995 χαρακτηρίζεται από µία από τις υψηλότερες αναλογίες νέων κατοικιών ανά 100 κατοίκους στο σύνολο της χώρας. Ειδικότερα, η αναλογία αυτή το 1998 ήταν 1,3 νέες κατοικίες ανά 100 κατοίκους, το 1999 ήταν 1,1 (11 υψηλότερη αναλογία στη χώρα), το 2000 υποχώρησε αισθητά στο 0,8, ενώ το 2001 αυξήθηκε στις 1,4 νέες κατοικίες ανά 100 κατοίκους, ξεπερνώντας µάλιστα τον αντίστοιχο µέσο όρο της χώρας (1,0). Ανάµεσα στα θετικά σηµεία του Νοµού έως σήµερα περιλαµβάνονται και οι υψηλές αναλογίες µαθητών πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους. Πιο συγκεκριµένα, ενώ το 1996 αντιστοιχούσαν 70,85 µαθητές Α βάθµιας και 83 Β βάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους, το 2001 η αναλογία µαθητών Α βάθµιας περιορίστηκε στους 67 ανά 1000 κατοίκους, ενώ για τους µαθητές Β βάθµιας εκπαίδευσης αυξήθηκε στους 84 ανά 1000 κατοίκους, διατηρώντας όµως το νοµό πολύ υψηλότερα από τους αντίστοιχους µέσους όρους της χώρας (κατατάσσεται αντίστοιχα στη 6 η και 1 η θέση). Όσον αφορά την αναλογία γιατρών ανά 1000 κατοίκους ο νοµός σηµειώνει µικρή άνοδο από το 1996 (2,1) στο 2000 (2,4) και κατατάσσεται στην 30 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας. Στον τοµέα του Τουρισµού ο νοµός Κοζάνης δεν καταφέρνει από το 1996 µέχρι σήµερα να σηµειώσει αξιοσηµείωτες επιδόσεις. Κατατάσσεται, για το έτος 2000, στην 42 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας, καταγράφοντας µόλις 0,1 διανυκτερεύσεις αλλοδαπών ανά κάτοικο. Τέλος, ο αριθµός τηλεφωνικών συνδέσεων σηµείωσε µικρή αύξηση από το 1996 έως το 2000 (40,3 συνδέσεις ανά 100 κατοίκους το 1996 έναντι 43 συνδέσεων το 2000, όταν ο µέσος όρος χώρας ανέρχεται στις 54), κατατάσσοντας το νοµό στην 34 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας. 19

20 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 1.5. Ο Νοµός Φλώρινας Με πρωτεύουσα τη Φλώρινα ο νοµός Φλώρινας συγκεντρώνει, σύµφωνα µε τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το 0,5 % του πληθυσµού της χώρας. Στο νοµό Φλώρινας, όπως και στο νοµό Γρεβενών, από το 1995 έως και το 2001 καταγράφεται φυσική µείωση του πληθυσµού (υπεροχή γεννήσεων/1.000 κατοίκους:, -0,4 το 2001, - 0,2 το 1999, - 0,4 το 1998, - 0,2 το 1997, -0,8 το 1996 και 0,6 το 1995), η οποία όµως σταδιακά δείχνει να περιορίζεται. Σύµφωνα µε τα στοιχεία των απογραφών στην εικοσαετία ο πληθυσµός του Νοµού, που ανέρχεται στους κατοίκους, σηµείωσε αύξηση σε ποσοστό 4,5%, αισθητά όµως µικρότερη από την αύξηση του συνολικού πληθυσµού της χώρας (12,6%) για το ίδιο χρονικό διάστηµα. Η επιφάνεια του Νοµού είναι τετραγωνικά χιλιόµετρα (τ.χλµ) και η πυκνότητα του πληθυσµού για το 2001 ήταν 28,5 κάτοικοι ανά τ.χλµ. Ο νοµός συνεισφέρει κατά 0,4% στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) της χώρας. Το 2002 η περιοχή ήταν η 8η παραγωγός µήλων και η 7η παραγωγός γάλακτος µε 3,1% και 3,3% αντίστοιχα της συνολικής παραγωγής της χώρας, ενώ στο νοµό παράγεται συνολικά το 1,2% του συνολικού γεωργικού προϊόντος της χώρας. Η συνολική συµµετοχή της γεωργίας στο προϊόν του Νοµού ανέρχεται στο 21%, της βιοµηχανίας στο 17,3%, (µε 2,2% από τη µεταποίηση, 6,9% από τα ορυχεία-µεταλλεία, 6,5% από τις κατασκευές και 2% από την ενέργεια), ενώ των υπηρεσιών ανέρχεται στο 61,7%. Το Ακαθάριστο Περιφερειακό Προϊόν, σε τιµές αγοράς ανήρθε το 2001 στα 197,86 δις δραχµές (580,67 M ), ενώ το κατά κεφαλή προϊόν για την ίδια χρονιά ήταν 3,61 εκατ. δρχ. (10.594,3 ), φτάνοντας το 89,1% του µέσου όρου της χώρας και το 61% του αντίστοιχου µέσου όρου της Ε.Ε. για τον παραπάνω δείκτη. Στον τελευταίο αυτό δείκτη σηµειώνεται σηµαντική αύξηση κατά 50,4% (ή ) από τα αντίστοιχα δεδοµένα του Το δηλωθέν εισόδηµα ανά κάτοικο στο νοµό Φλώρινας φτάνει το 1,2 εκατ. δρχ. (ή 3.521,6 - στοιχεία 2001), σηµειώνοντας αύξηση κατά 79,1% από την αντίστοιχη επίδοση του 1996, ενώ οι καταθέσεις ανά κάτοικο το 2000 ήταν 1,3 εκατ. δρχ (ή 3.815,11 ), σηµειώνοντας αύξηση κατά µόλις 31,3% από την αντίστοιχη επίδοση του

21 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Η αναλογία νέων κατοικιών ανά 100 κατοίκους στο νοµό Φλώρινας βαίνει τα τελευταία χρόνια αισθητά µειούµενη (1,6 το 1998, 1,0 το 1999 και 0,7 το 2000, και 1,1 το 2001), κατατάσσοντας σύµφωνα µε στοιχεία του 2000 το νοµό στην 34 η θέση στο σύνολο της επικράτειας. Όσον αφορά τις αναλογίες µαθητών πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους η εικόνα για το νοµό Φλώρινας είναι διττή. Από τη µία µεριά συγκεντρώνει µία ισχυρά φθίνουσα αναλογία µαθητών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης ανά κατοίκους ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια (66,2 το 1996, 61 το 1999 και 59 το 2001), ενώ από την άλλη διατηρεί σταθερά µία από τις υψηλότερες στη χώρα αναλογίες µαθητών δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους (76 το 1996, 74 το 1999, 76 το 2000 και 71 το 2001). Ως αποτέλεσµα, για το έτος 2000 ο νοµός κατατάσσεται στην 25 η θέση για την αναλογία µαθητών Α βάθµιας και στην 13 η θέση για την αναλογία µαθητών Β βάθµιας, στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας. Όσον αφορά την αναλογία γιατρών ανά 1000 κατοίκους ο νοµός, παρά το γεγονός ότι διατηρεί σταθερή την αναλογία από το 1996 στο 2000 (2,0), σηµειώνει πτώση στη γενική κατάταξη (43 η θέση) των 52 νοµών της επικράτειας. Στον τοµέα του Τουρισµού και ο νοµός Φλώρινας συνεχίζει να µη σηµειώνει αξιοσηµείωτες επιδόσεις. Συνιστά, µαζί µε το νοµό Γρεβενών, έναν από τους λιγότερους ελκυστικούς προορισµούς στο σύνολο της χώρας και κατατάσσεται σύµφωνα µε στοιχεία του έτους 2000, στην 43 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας, καταγράφοντας µόλις 0,1 διανυκτερεύσεις αλλοδαπών ανά κάτοικο. Τέλος, ο νοµός Φλώρινας συνεχίζει από το 1996 µέχρι σήµερα να συγκεντρώνει έναν από τους χαµηλότερους αριθµούς τηλεφωνικών συνδέσεων στη χώρα (και το χαµηλότερο στην περιφέρεια υτικής Μακεδονίας). Ειδικότερα, και ενώ το 1996 ο αντίστοιχος αριθµός ήταν 34,9 συνδέσεις ανά 100 κατοίκους, το 2000 ανήρθε µόλις στις 38 συνδέσεις ανά 100 κατοίκους, όταν ο µέσος όρος χώρας ανήρθε στις 54). Ως αποτέλεσµα των παραπάνω, ο νοµός βρίσκεται για τον εν λόγω δείκτη στην 45 η θέση στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας. 21

22 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 1.6. Η Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας Η Περιφέρεια υτικής Μακεδονίας βρίσκεται στο βορειοδυτικό τµήµα της Ελλάδας και συνορεύει µε την Αλβανία και τη F.Y.R.O.M. Περιλαµβάνει τους Νοµούς Γρεβενών, Καστοριάς, Κοζάνης και Φλώρινας και ο πληθυσµός της ανέρχεται σε κατοίκους (ΕΣΥΕ 2001) και αντιστοιχεί περίπου στο 2,8% του πληθυσµού της χώρας. Από το 1995 έως και το 2001 καταγράφονται µικρές αυξοµειώσεις ή τάσεις στασιµότητας όσον αφορά το δείκτη της φυσικής αύξησης του πληθυσµού (υπεροχή γεννήσεων/1.000 κατοίκους: 0,0 το 1999 και το 1998, 0,3 το 1997, - 0,2 το 1996, 0,3 το 1995). Σύµφωνα µε τα στοιχεία των απογραφών στην εικοσαετία ο πληθυσµός της Περιφέρειας σηµείωσε αύξηση σε ποσοστό µόλις 4,3%, αισθητά µικρότερη από την αύξηση του συνολικού πληθυσµού της χώρας (12,6%) για το ίδιο χρονικό διάστηµα. Κατέχει έκταση τ.χλµ. και καταλαµβάνει το 7,2% της συνολικής έκτασης της χώρας. Η πληθυσµιακή πυκνότητα της Περιφέρειας είναι 31,9 κάτοικοι ανά τ.χλµ., έναντι περίπου 80 κάτοικοι ανά τ.χλµ. για το σύνολο της χώρας, και συνιστά µε διαφορά την πιο αραιοκατοικηµένη περιφέρεια της χώρας. Ο αστικός πληθυσµός ανέρχεται στο 29% του συνολικού πληθυσµού, ο ηµιαστικός στο 15% και ο αγροτικός στο 56% αντίστοιχα. Είναι κατ εξοχήν ορεινή περιοχή µε το 82% του εδάφους της να καλύπτεται από ορεινές και ηµιορεινές εκτάσεις. ιαθέτει σηµαντικούς φυσικούς πόρους όπως ενεργειακά ορυκτά, µεταλλεύµατα, δάση (50% της συνολικής της έκτασης), βοσκότοπους και σχεδόν το 65% των επιφανειακών υδάτινων πόρων της χώρας. Η περιφέρεια υτικής Μακεδονίας συνεισέφερε το 2002 κατά 2,7% στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) της χώρας. Την ίδια χρονιά στην περιφέρεια αναλογούσε το 6% των καλλιεργούµενων εκτάσεων της χώρας, το 14% της συνολικής παραγωγής σιταριού και το 28% της παραγωγής µήλων (2η περιφέρεια παραγωγός µήλων στη χώρα), ενώ στην περιφέρεια παράγεται συνολικά το 5,4% του συνολικού γεωργικού προϊόντος της χώρας. Η συνολική συµµετοχή της γεωργίας στο περιφερειακό προϊόν ανέρχεται στο 15%, της βιοµηχανίας στο 30,1%, (µε 3,5% από τη µεταποίηση, 8,4% από τα ορυχεία- µεταλλεία, 4,4% από τις κατασκευές και 14% από την ενέργεια), ενώ των υπηρεσιών ανέρχεται στο 54,6%. Ε Το Ακαθάριστο Περιφερειακό Προϊόν (Α.Ε.Π.), σε τιµές αγοράς ανήρθε το 2001 στα 1,253 τρις δραχµές (3.677 Β ), ενώ το κατά κεφαλή προϊόν για την ίδια 22

23 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ χρονιά ήταν 4,25 εκατ. δρχ. ( ), ξεπερνώντας τον αντίστοιχο µέσο όρο της χώρας (105%) και την κατατάσσει 4 η στη χώρα µε βάση το κριτήριο αυτό. Εκτιµάται ότι η σηµαντική βελτίωση του κατά κεφαλή προϊόντος από το 1999 στο 2001 οφείλεται κατά ένα µέρος στη µείωση του πληθυσµού που προέκυψε από το 1999 ( ) έως την απογραφή του έτους 2001 ή αλλιώς στο µικρότερο ρυθµό αύξησης του πληθυσµού της Περιφέρειας σε σχέση µε το σύνολο της χώρας. Αξίζει, όµως, να υπογραµµιστεί ότι η ως άνω επίδοση του έτους 2001 ισοδυναµεί µε το 68% του αντίστοιχου µέσου όρου της Ε.Ε. Στον τελευταίο αυτό δείκτη σηµειώνεται µάλιστα σηµαντική αύξηση κατά 52,9% (ή ) από τα αντίστοιχα δεδοµένα του 1997, όπου η περιφέρεια κατατάσσονταν 8 η στη χώρα στον αντίστοιχο δείκτη και η επίδοσή της ισοδυναµούσε µε το 61% του αντίστοιχου µέσου όρου της Ε.Ε. Για το έτος 2002 το ΑΕΠ της υτικής Μακεδονίας ανήλθε στα 3.869,4 Β και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανήλθε στα , κατατάσσοντας την περιφέρεια στην 11 η και στην 4 η θέση αντίστοιχα µεταξύ των περιφερειών της χώρας. Στο σηµείο αυτό θα πρέπει να υπογραµµιστεί ότι τα υψηλά επίπεδα του κατά κεφαλή ΑΕΠ οφείλονται σε µεγάλο βαθµό στη λειτουργία των πέντε (5) µονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΗ στην Περιφέρεια, δεδοµένο που υπερτιµά σαφώς την τελική εικόνα και επίδοση της Περιφέρειας στον εν λόγο δείκτη. Το δηλωθέν εισόδηµα ανά κάτοικο στην περιφέρεια υτικής Μακεδονίας φτάνει το 1,37 εκατ. δρχ. (ή 4.020,5 - στοιχεία 2001), σηµειώνοντας αύξηση κατά 77,5% από την αντίστοιχη επίδοση του 1996, ενώ οι καταθέσεις ανά κάτοικο το 1999 ήταν 1,18 εκατ. δρχ (ή ), σηµειώνοντας αύξηση κατά µόλις 2,6% από την αντίστοιχη επίδοση του Η αναλογία νέων κατοικιών ανά 100 κατοίκους µετά το 1995 σηµείωσε ισχυρή αύξηση (εξαιτίας της ανοικοδόµησης από το σεισµό), ενώ από το 1997 και έπειτα έχει αρχίσει να φθίνει (0,4 το 1995, 1,2 το 1996, 1,7 το 1997, 1,5 το 1998, 1,1 το 1999 και 0,9 το 2000), διατηρώντας όµως την περιφέρεια στην 5 η θέση στο σύνολο των 13 περιφερειών της χώρας, σύµφωνα µε στοιχεία του Όσον αφορά τις αναλογίες µαθητών πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους η εικόνα για την περιφέρεια υτικής Μακεδονίας είναι διττή. Από τη µία µεριά συγκεντρώνει µία ισχυρά φθίνουσα αναλογία µαθητών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης ανά κατοίκους, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια (62 το 1998, 61 το 1999 και 59 το 2001), ενώ από την άλλη 23

24 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ διατηρεί σταθερά µία από τις υψηλότερες στη χώρα αναλογίες µαθητών δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης ανά 1000 κατοίκους (69 το 1998, 76 το 1999, 78 το 2000 και 71 το 2001). Ως αποτέλεσµα, για το έτος 2000 η περιφέρεια κατατάσσεται στην 10 η θέση για την αναλογία µαθητών Α βάθµιας και στην 2 η θέση για την αναλογία µαθητών Β βάθµιας, στο σύνολο των 13 περιφερειών της χώρας. Η αναλογία γιατρών ανά 1000 κατοίκους στην περιφέρεια για το 1999 είναι 2,24, γεγονός που την κατατάσσει στη 12 η προτελευταία θέση µεταξύ των περιφερειών της επικράτειας. Στον τοµέα του Τουρισµού η περιφέρεια υτικής Μακεδονίας συνεχίζει να µην εκµεταλλεύεται το φυσικό πλούτο και την πολιτιστική της κληρονοµιά. Συνιστά κυριολεκτικά τον λιγότερο ελκυστικό τουριστικό προορισµό στο σύνολο της χώρας. Καταγράφονται σ αυτή µόλις 0,17 διανυκτερεύσεις αλλοδαπών ανά κάτοικο για το έτος 2000 και κατατάσσεται µε µεγάλη διαφορά στην τελευταία θέση στο σύνολο των 13 περιφερειών της επικράτειας στην ως άνω κατηγορία δείκτη. Τέλος, η περιφέρεια υτικής Μακεδονίας παρά τη µεγάλη αύξηση που σηµειώθηκε το 2000 (1,6%) στον αριθµό τηλεφωνικών συνδέσεων ανά 100 κατοίκους συνεχίζει να διακρίνεται από ιδιαίτερα χαµηλές επιδόσεις στον εν λόγω δείκτη. Ειδικότερα, και ενώ το 1996 ο αντίστοιχος αριθµός ήταν 44,8 συνδέσεις ανά 100 κατοίκους (η υψηλότερη επίδοση 10ετίας στην περιφέρεια), το 2000 έφτασε µόλις στις 42,1 συνδέσεις ανά 100 κατοίκους, όταν ο µέσος όρος χώρας ήταν 54). Ως αποτέλεσµα των παραπάνω, ο νοµός κατατάσσεται στην 10 η θέση στο σύνολο των 13 περιφερειών της επικράτειας Ενδοπεριφερειακές ανισότητες στους βασικούς δείκτες ευηµερίας Λαµβάνοντας υπόψη τις ως άνω επιδόσεις των νοµών της υτικής Μακεδονίας σε ορισµένους από τους κυριότερους δείκτες ευηµερίας, από το 1996 έως και το 1999 (διαθέσιµα στοιχεία), και σε σύγκριση πάντοτε µε το σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας, δηµιουργήθηκαν χάριν σύνοψης τέσσερις πίνακες, ένας για κάθε νοµό. Σε κάθε ένα από τους πίνακες αυτούς παρουσιάζεται ανά έτος η κατάταξη του Νοµού στο σύνολο της επικράτειας, για κάθε ένα από τους 13 24

25 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ διαφορετικούς δείκτες ευηµερίας, προκειµένου να διαπιστωθούν οι βασικές αδυναµίες του Νοµού, να εκτιµηθεί η θέση που αυτός κατέχει τόσο στο σύνολο της χώρας, όσο και της Περιφέρειας και να εντοπιστεί το µέγεθος των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων. Για το λόγο αυτό, για κάθε έτος υπολογίζεται η διάµεσος (δεν επηρεάζεται από ακραίες τιµές), ο µέσος όρος (επηρεάζεται από ακραίες τιµές) και η ενδεικτική τιµή (δηλαδή η τιµή - επίδοση που επαναλαµβάνεται πιο συχνά) των κατατάξεων του Νοµού στους 13 δείκτες ευηµερίας. Ο σχολιασµός που ακολουθεί στηρίζεται στις τιµές της διαµέσου, ακριβώς γιατί η τιµή αυτή δεν επηρεάζεται από ακραίες θετικές ή αρνητικές επιδόσεις αλλά διαµορφώνεται µε βάση τη γενική συνολική τάση. Ξεκινώντας, όπως και στις προηγούµενες ενότητες, από το νοµό Γρεβενών διαπιστώνουµε ότι τα δυνατά σηµεία του Νοµού είναι µόνο η έντονη δραστηριότητα ανοικοδόµησης που διατηρείται από το 1995 και µετά. Αντίθετα, ο νοµός κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις της χώρας στο δείκτη της ανεργίας και στην κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύµατος και στις τελευταίες θέσεις της χώρας σ όλους σχεδόν τους υπόλοιπους δείκτες ευηµερίας (δηλωθέν εισόδηµα, καταθέσεις, απασχολούµενοι, κλπ), παρά τη σηµαντική βελτίωση του κατά κεφαλή ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια. Ακόµη και στον τοµέα του Τουρισµού, που θα έπρεπε να αποτελεί τον ισχυρότερο ίσως άξονα ανάπτυξης, διαπιστώνεται έντονη υστέρηση. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ Ν. ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥΣ ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ Γρεβενά: Πίνακας 1. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ. είκτες Ευηµερίας ΑΕΠ κ.κ ηλωθέν εισόδηµα Άµεσοι φόροι Καταθέσεις Τηλεφωνικές συνδέσεις Άδειες οικοδοµής κατοικιών Κατανάλωση ηλεκτρισµού

26 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Απασχολούµενοι Άνεργοι 9 4 Μαθητές β' βάθµιας Μαθητές α βάθµιας Τουρισµός Φυσική αύξηση πληθυσµού ιάµεσος ,5 Μ. Όρος 42,9 35,6 39,5 43, Ενδ. Τιµή Πηγή: Ετήσιες Εκδόσεις «Οι Νοµοί Η οικονοµική και κοινωνική φυσιογνωµία των 52 νοµών και των 13 περιφερειών ( )». Σχολιασµός Ερµηνεία Στατιστικών Ευρηµάτων: Με διάµεσο που, για την τετραετία , κυµάνθηκε µεταξύ (µικρό εύρος τιµών και τάση σταθεροποίησης στις τελευταίες θέσεις κατάταξης στο σύνολο της επικράτειας), ο νοµός Γρεβενών εντάσσεται σταθερά στην τελευταία ζώνη (41 52) της κατάταξης στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας (νοµοί µε τις µεγαλύτερες υστερήσεις στη χώρα). Χαρακτηρίζεται δηλαδή στην πλειοψηφία των δεικτών ευηµερίας από επιδόσεις που συνεχίζουν να υπολείπονται σηµαντικά από το µέσο όρο της χώρας και συνιστούν, πέρα από κάθε αµφιβολία, τον πυρήνα των αναπτυξιακών αποκλίσεων για την περιφέρεια της υτικής Μακεδονίας. Αντίστοιχα για το νοµό Καστοριάς, η εικόνα είναι µάλλον διττή. Από τη µία µεριά ο νόµός χαρακτηρίζεται σε γενικές γραµµές από αρκετές επιδόσεις «άνω του µετρίου» (καταθέσεις, τηλεφωνικές συνδέσεις, φυσική αύξηση πληθυσµού, κλπ), και ταυτόχρονα αποκλίνει σηµαντικά στο κατά κεφαλή ΑΕΠ, το δηλωθέν εισόδηµα, τις άδειες οικοδοµών κατοικιών, τους απασχολούµενους και τους άνεργους. Επιπλέον, θα πρέπει να υπογραµµιστεί ότι ο νοµός Καστοριάς, παρά το γεγονός ότι συνιστά τον πιο ελκυστικό τουριστικό προορισµό στο σύνολο της υτικής Μακεδονίας δεν καταφέρνει, τουλάχιστον στην χρονική περίοδο αναφοράς, να αξιοποιήσει ουσιαστικά το αναπτυξιακό του δυναµικό στο συγκεκριµένο τοµέα. 26

27 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ Ν. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥΣ ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ Καστοριά: Πίνακας 2. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ. είκτες Ευηµερίας ΑΕΠ κ.κ ηλωθέν εισόδηµα Άµεσοι φόροι Καταθέσεις Τηλεφωνικές συνδέσεις Άδειες οικοδοµής κατοικιών Κατανάλωση ηλεκτρισµού Απασχολούµενοι Άνεργοι Μαθητές β' βάθµιας Μαθητές α βάθµιας Τουρισµός Φυσική αύξηση πληθυσµού ιάµεσος 17, Μ. Όρος 18,0 22,9 22,5 28,1 Ενδ. Τιµή Πηγή: Ετήσιες Εκδόσεις «Οι Νοµοί Η οικονοµική και κοινωνική φυσιογνωµία των 52 νοµών και των 13 περιφερειών ( )». Σχολιασµός Ερµηνεία Στατιστικών Ευρηµάτων: Στην τετραετία η διάµεσος για το νοµό Καστορίας κυµάνθηκε µεταξύ 17,5 30 (µεγάλο εύρος τιµών). Είναι, εποµένως, προφανές ότι ο νοµός χαρακτηρίζεται από µία σαφή και έντονη τάση επιδείνωσης των επιδόσεών του, µε αποτέλεσµα να εντάσσεται πλέον περισσότερο στη ζώνη (20 30) 27

28 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ της κατάταξης στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας (νοµοί µε αυξανόµενες υστερήσεις που υπολείπονται από το µέσο όρο της χώρας). Ο νοµός Κοζάνης συγκεντρώνει χωρίς αµφιβολία τις καλύτερες συνολικά επιδόσεις στους εξεταζόµενους δείκτες ευηµερίας. Στα δυνατά σηµεία του Νοµού είναι η συντριπτική πλειοψηφία των δεικτών (το δηλωθέν εισόδηµα, το κατά κεφαλή ΑΕΠ, οι άδειες οικοδοµής κατοικιών, οι απασχολούµενοι και κατ επέκταση η ανεργία, οι µαθητές Α βάθµιας και Β βάθµιας εκπαίδευσης και µία από τις κορυφαίες επιδόσεις στη χώρα όσον αφορά τη φυσική αύξηση του πληθυσµού). Αντίθετα, στα αδύναµα σηµεία του Νοµού µπορεί κανείς να ξεχωρίσει την ιδιαίτερα χαµηλή επίδοση στον τοµέα του Τουρισµού, το µη ικανοποιητικό αριθµό τηλεφωνικών συνδέσεων και τις καταθέσεις ανά κάτοικο, οι οποίες και έχουν επιδεινωθεί αισθητά. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ Ν. ΚΟΖΑΝΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥΣ ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ Κοζάνη: Πίνακας 3. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ. είκτες Ευηµερίας ΑΕΠ κ.κ ηλωθέν εισόδηµα Άµεσοι φόροι Καταθέσεις Τηλεφωνικές συνδέσεις Άδειες οικοδοµής κατοικιών Κατανάλωση ηλεκτρισµού Απασχολούµενοι 6 7 Άνεργοι Μαθητές β' βάθµιας Μαθητές α βάθµιας Τουρισµός Φυσική αύξηση πληθυσµού

29 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ιάµεσος ,5 Μ. Όρος 18,3 15,3 17,5 Ενδ. Τιµή Πηγή: Ετήσιες Εκδόσεις «Οι Νοµοί Η οικονοµική και κοινωνική φυσιογνωµία των 52 νοµών και των 13 περιφερειών ( )». Σχολιασµός Ερµηνεία Στατιστικών Ευρηµάτων: Στην τετραετία η διάµεσος κυµάνθηκε µεταξύ 7-10 (µικρό εύρος µε τάση σταθεροποίησης). Είναι, εποµένως, προφανές ότι ο νοµός Κοζάνης διατηρεί στην πλειοψηφία τους τις υψηλές επιδόσεις στους δείκτες ευηµερίας, παρά τη σχετική υποχώρηση του ΑΕΠ κατά κεφαλή, µε αποτέλεσµα να εντάσσεται πλέον στη ζώνη (1 10) της κατάταξης στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας (πρωταγωνιστές νοµοί της χώρας µε ισχυρές αναπτυξιακές τάσεις που ξεπερνούν ή προσεγγίζουν το µέσο όρο της χώρας και ενδυναµώνουν σταδιακά τη θέση τους). Τέλος, στα δυνατά σηµεία του Νοµού Φλώρινας περιλαµβάνονται οι άδειες οικοδοµής κατοικιών, η φυσική αύξηση του πληθυσµού, η αναλογία µαθητών Β βάθµιας εκπαίδευσης και λιγότερο η αναλογία µαθητών Α βάθµιας εκπαίδευσης, καθώς και η σηµαντική αύξηση του κατά κεφαλή ΑΕΠ. Αντίθετα ο νοµός κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις της χώρας στο δείκτη της ανεργίας και στις τελευταίες θέσεις της χώρας στον αριθµό τηλεφωνικών συνδέσεων, και στον τουρισµό, παρά το ισχυρό αναπτυξιακό απόθεµα που διαθέτει στον τοµέα αυτό. Στους υπόλοιπους δείκτες ευηµερίας οι επιδόσεις του Νοµού κυµαίνονται σχεδόν σε µέτρια επίπεδα. Με διάµεσο που, για την τετραετία , κυµάνθηκε µεταξύ 26,5 34 (µεγάλο εύρος τιµών και σηµαντική τάση βελτίωσης, ο νοµός Φλώρινας παρά το γεγονός ότι εντάσσεται ζώνη (30 40) της κατάταξης στο σύνολο των 52 νοµών της επικράτειας δείχνει να µεταβαίνει σταδιακά στην αµέσως προηγούµενη ζώνη κατάταξης. Χαρακτηρίζεται δηλαδή στην πλειοψηφία των δεικτών ευηµερίας από µέτριες επιδόσεις, οι περισσότερες όµως από τις οποίες υπολείπονται από το µέσο όρο της χώρας. 29

30 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ Ν. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥΣ ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ Φλώρινα: Πίνακας 4. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ - ΕΙΚΤΕΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ. είκτες Ευηµερίας ΑΕΠ κ.κ ηλωθέν εισόδηµα Άµεσοι φόροι Καταθέσεις Τηλεφωνικές συνδέσεις Άδειες οικοδοµής κατοικιών Κατανάλωση ηλεκτρισµού Απασχολούµενοι Άνεργοι 7 9 Μαθητές β' βάθµιας Μαθητές α βάθµιας Τουρισµός Φυσική αύξηση πληθυσµού ιάµεσος ,5 Μ. Όρος 31,6 27,0 27,5 27,6 Ενδ. Τιµή Πηγή: Ετήσιες Εκδόσεις «Οι Νοµοί Η οικονοµική και κοινωνική φυσιογνωµία των 52 νοµών και των 13 περιφερειών ( )». 30

31 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Συµπεράσµατα: Από τα προηγούµενα προκύπτουν τα εξής: Ο νοµός Κοζάνης παραµένει µε σαφή διαφορά ο πιο ανεπτυγµένος νοµός της Περιφέρειας, Ο νοµός Γρεβενών υπολείπεται σηµαντικά όλων των υπόλοιπων νοµών στη συντριπτική πλειοψηφία των δεικτών ευηµερίας, Τα δεδοµένα καταδεικνύουν σηµαντική επιδείνωση των επιδόσεων του Νοµού Καστοριάς και αντίστοιχη βελτίωση για το νοµό Φλώρινας, Οι συσχετισµοί σε όρους ευηµερίας και οικονοµικών δραστηριοτήτων µεταξύ Νοµού Κοζάνης και υπολοίπων νοµών της Περιφέρειας δεν έχουν µεταβληθεί ουσιαστικά, Η ύπαρξη ενδοπεριφερειακών ή διανοµαρχιακών ανισοτήτων συνεχίζει να υφίσταται σε µεγάλο βαθµό, παρά το γεγονός ότι ο νοµός Κοζάνης, ως ο πιο ανεπτυγµένος σηµειώνει µικρή πτώση του ΑΕΠ του και γενικότερα µία στασιµότητα. Στην περιφέρεια συνεχίζουν να συνυπάρχουν περιοχές µε υψηλούς και χαµηλούς δείκτες ευηµερίας και οικονοµικών δραστηριοτήτων (είναι χαρακτηριστικό ότι οι τέσσερις νοµοί εντάσσονται σε τέσσερις διαφορετικές ζώνες κατάταξης στο σύνολο των νοµών της επικράτειας), Η συνολική τουριστική ανάπτυξη στο σύνολο της Περιφέρειας παραµένει µέχρι σήµερα ιδιαίτερα χαµηλή, παρά τις σηµαντικές προοπτικές (συνδυασµός φυσικού και πολιτιστικού πλούτου) της Περιφέρειας. Στο επόµενο κεφάλαιο ακολουθεί µία προσπάθεια ανάλυσης και παρουσίασης των κυριότερων παραµέτρων του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος, τόσο ανά νοµό όσο και στο σύνολο της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας. 31

32 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Κεφάλαιο 2 ο : 2. Η Επιχειρηµατικότητα των Νοµών της Περιφέρειας υτικής Μακεδονία 2.1. Εισαγωγή: Στην κατεύθυνση της διεξοδικής αποτύπωσης των επιχειρηµατικών δεδοµένων και τάσεων για κάθε νοµό, καθώς και για το σύνολο της Περιφέρειας της υτικής Μακεδονίας, συγκεντρώθηκε και αναλύθηκε ένας σηµαντικός όγκος πληροφοριών από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος, τα κατά τόπους Επιµελητήρια αλλά και τις Αναπτυξιακές Εταιρίες. Οι πληροφορίες αυτές αφορούν την παρουσίαση και ανάλυση: του αριθµού επιχειρήσεων ανά κλάδο δραστηριότητας, τάξης µεγέθους απασχόλησης και τζίρου Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & 2000, της Ακαθάριστης Προστιθέµενης Αξίας ανά Κλάδο ραστηριότητας Μεταβολές περιόδου 95 01, των Ενδοκοινοτικών Εισαγωγών και Εξαγωγών περιόδου / Μεταβολές, των τάσεων που περιγράφουν τους Απασχολούµενους ανά Οµάδες Κλάδων Οικονοµικής ραστηριότητας Εργατικό υναµικό Ανεργία Επίπεδο Εκπαίδευσης, των Επιχειρηµατικών και Μεταφορικών Υποδοµών, καθώς και επιµέρους Επικουρικών εικτών, ανά Νοµό και στο σύνολο της Περιφέρειας αντίστοιχα. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται µε µία σύντοµη αλλά περιεκτική παρουσίαση τόσο της πορείας των µέτρων του ΠΕΠ υτικής Μακεδονίας, σύµφωνα µε την πρόσφατη Ενδιάµεση Έκθεση Αξιολόγησης (11/2003), όσο και ενός σηµαντικού αριθµού εθνικών και κοινοτικών προγραµµάτων επιχειρηµατικών επενδύσεων, µε επιµέρους αναφορές ανά Νοµό. 32

33 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 2.2. Η Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Γρεβενών Στις ενότητες που ακολουθούν περιγράφονται οι µεταβολές στο Μητρώο Επιχειρήσεων της ΕΣΥΕ για το Νοµό Γρεβενών, καθώς και η δυναµικότητα του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος σε όρους ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας, εξωστρέφειας, εργατικού δυναµικού, ανεργίας, εκπαιδευτικού επιπέδου του πληθυσµού, µεταφορικών υποδοµών, δραστηριοτήτων και λοιπών υποδοµών. Τέλος, παρουσιάζονται εν συντοµία ορισµένα από τα κυριότερα διαθέσιµα στοιχεία επιχειρηµατικότητας που διατηρούνται στα Μητρώα του τοπικού Επιµελητηρίου και στις κατά τόπους Αναπτυξιακές εταιρίες Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & 2000 Απαραίτητο εργαλείο για την αποτύπωση της επιχειρηµατικότητας αποτελεί η µελέτη και συγκριτική ανάλυση του αριθµού επιχειρήσεων ανά κλάδο δραστηριότητας, τάξεις µεγέθους απασχόλησης και τζίρο που αντλούνται από το Μητρώο Επιχειρήσεων της ΕΣΥΕ. Σύµφωνα µε το Μητρώο Επιχειρήσεων 1995 (ΕΣΥΕ) στα Γρεβενά καταγράφηκαν επιχειρήσεις, οι οποίες εντάχθηκαν σε 33 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τάξη µεγέθους απασχόλησης. 33

34 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Πίνακας 5. ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΑΝΑ ΚΛΑ Ο ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΠΗΓΗ ΕΣΥΕ. 34

35 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Από τον προηγούµενο πίνακα προκύπτει ότι στα µέσα της δεκαετίας του 1990 οι κλάδοι που συγκέντρωναν το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του νοµού (µε σειρά σηµαντικότητας) είναι: O κλάδος 52, «Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκινήτων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης» µε 442 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 55, «Ξενοδοχεία και Εστιατόρια» µε 197 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 45, «κατασκευές» µε 189 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 51, «Χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών» µε 95 επιχειρήσεις, Ο κλάδος 60, «Χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών» µε 93 επιχειρήσεις, ο κλάδος 50, «Πώληση, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα» µε 76 επιχειρήσεις. Οι παραπάνω έξι (6) κλάδοι συγκέντρωναν επιχειρήσεις ή αλλιώς το 73,6% των επιχειρήσεων του Νοµού Γρεβενών. Από τα προηγούµενα είναι χρήσιµο να επισηµανθεί ότι: Η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων (89,5%) απασχολούσαν λιγότερα από 10 άτοµα, ενώ µόνο 12 επιχειρήσεις σ ολόκληρο το νοµό είχαν αριθµό προσωπικού ίσο ή µεγαλύτερο από 10 άτοµα. Στον παραπάνω πίνακα είναι φανερό ότι δε συµπεριλήφθηκαν οι επιχειρήσεις του νοµού που ανήκουν στον Πρωτογενή τοµέα. Ο σηµαντικός αριθµός επιχειρήσεων (144) µε άγνωστη τάξη µεγέθους απασχόλησης που αναφέρεται είναι σχεδόν βέβαιο ότι ενισχύει ακόµη περισσότερο το σύνολο των επιχειρήσεων του νοµού µε προσωπικό λιγότερο από 10 άτοµα. Σύµφωνα µε τα αντίστοιχα πιο πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία, από το Μητρώο Επιχειρήσεων 2000 (ΕΣΥΕ), στο Νοµό Γρεβενών δραστηριοποιούνται συνολικά επιχειρήσεις (0,35% του αντίστοιχου συνόλου της χώρας και 11,4% της Περιφέρειας), οι οποίες και εντάσσονται σε 38 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ

36 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Ο συνολικός παραγόµενος τζίρος των επιχειρήσεων του νοµού ανέρχεται στα 177,17 Μ (µόλις 0,09% του αντίστοιχου τζίρου στο σύνολο της χώρας και 9,73% της Περιφέρειας). Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αυτά κατατάσσουν το νοµό Γρεβενών, στο σύνολο των 52 νοµών της ελληνικής επικράτειας, στην 49 η θέση, ως προς το πλήθος των επιχειρήσεων του και στην 49 η θέση ως προς το µέγεθος του τζίρου τους. Συνολικά η µεταβολή των επιχειρήσεων του Νοµού Γρεβενών στην 5ετία είναι αυξητική κατά 88,5% (ή επιχειρήσεις). Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τζίρο κλάδου (δεν συµπεριλαµβάνεται ο τζίρος για κλάδους που συγκεντρώνουν λιγότερες από 4 επιχειρήσεις). 36

37 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Πίνακας 6. ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΠΗΓΗ ΕΣΥΕ. 37

38 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Οι κλάδοι που συγκεντρώνουν για το έτος 2000 το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του νοµού (µε σειρά σηµαντικότητας) είναι: Ο κλάδος 52, «Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης» µε 599 επιχειρήσεις, (35,5% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 48,27 Μ. Ο κλάδος 55, «Ξενοδοχεία και εστιατόρια» µε 448 επιχειρήσεις (127,4% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 10,37 Μ. Ο κλάδος 01, «Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες» µε 394 επιχειρήσεις και συνολικό τζίρο 10,75 Μ. Ο κλάδος 45, «Κατασκευές» µε 363 επιχειρήσεις, (92,1% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 21,29Μ. Ο κλάδος 74, «Άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες» µε 176 επιχειρήσεις (αύξηση 220% από το 1995) και συνολικό τζίρο 6,29 Μ. Ο κλάδος 51, «Χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών» µε 149 επιχειρήσεις, (56,8% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 31,74 Μ. Ο κλάδος 50, «Εµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα» µε 99 επιχειρήσεις (30,3% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 15,54 Μ. Ο κλάδος 60, «Χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών» µε 84 επιχειρήσεις (9,7% µείωση από το 1995) και συνολικό τζίρο 4,80 Μ. Οι παραπάνω οκτώ (8) κλάδοι συγκεντρώνουν συνολικά επιχειρήσεις ή αλλιώς το 82,7% των επιχειρήσεων του νοµού Γρεβενών µε τζίρο 149,05 Μ ή το 84,5% του συνολικού επιχειρηµατικού τζίρου της περιοχής. Σηµαντική για το νοµό Γρεβενών είναι και η συνεισφορά του κλάδου 15 «Βιοµηχανία τροφίµων και ποτών», µε 51 επιχειρήσεις (9% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 8,87 µ. Από τις εναλλαγές των κλάδων µεταξύ του 1995 και του 2000 διαφαίνεται ξεκάθαρα ότι: 38

39 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Η σηµαντική µείωση του κλάδου 60, «χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών» συνετέλεσε στην υποχώρησή του στην 8 η θέση των σηµαντικότερων επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων του νοµού. Ο κλάδος 51, «Χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών», παρά τη σηµαντική αύξηση του αριθµού των επιχειρήσεών του, υποχώρησε από την 4 η στην 6 η θέση µεταξύ των κυριότερων οικονοµικών δραστηριοτήτων της Περιφέρειας. Η κυριολεκτικά ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου 74, «Άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες», µε αποτέλεσµα να αποτελεί την 5 η σηµαντικότερη επιχειρηµατική δραστηριότητα στο νοµό. Καθώς και η 3 η θέση του κλάδου 01, «Γεωργία, Κτηνοτροφία, Θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες» που αιτιολογεί τον πρωταγωνιστικό του ρόλο για την οικονοµία του νοµού. Παράλληλα, επιβεβαιώνεται η διατήρηση των κλάδων 52, «Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης» και 55 «ξενοδοχεία και εστιατόρια» στις σηµαντικότερες και περισσότερο διαδεδοµένες επιχειρηµατικές δραστηριότητες του νοµού. Στην ίδια χρονική περίοδο ( ) διαπιστώνεται συνολικά ότι σηµειώθηκαν µεγάλες αυξήσεις στο πλήθος των επιχειρήσεων, οι οποίες αφορούν πρωτίστως τους κλάδους του τριτογενή τοµέα µε µικρή και µεγάλη συµµετοχή στο επιχειρηµατικό προφίλ του νοµού (80: «Εκπαίδευση», 72: «Πληροφορική και συναφείς δραστηριότητες», 74: «Άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες», 92: «Ψυχαγωγικές, πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες», κ.α., καθώς και ο κλάδος 55, «Ξενοδοχεία και εστιατόρια» και όλοι ανεξαιρέτως οι κλάδοι του εµπορίου - 50, 51, 52). Σηµαντικές είναι και οι αυξήσεις σε επιµέρους κλάδους επιχειρήσεων του δευτερογενή τοµέα µε µικρή συµµετοχή στο επιχειρηµατικό προφίλ του νοµού, όπως οι κλάδοι 28, «Κατασκευή µεταλλικών προϊόντων, µε εξαίρεση τα µηχανήµατα και τα είδη εξοπλισµού» και 36, «Κατασκευή επίπλων. λοιπές βιοµηχανίες µ.α.κ.» κ.α.. τέλος, αξιόλογη αύξηση παρουσίασαν οι κλάδοι 18 «Κατασκευή ειδών ένδυσης: κατεργασία και βαφή γουναρικών» και 45 «Κατασκευές». 39

40 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Αντίθετα, ελάχιστες ήταν οι µειώσεις επιχειρήσεων, οι οποίες σηµειώθηκαν κυρίως σε κλάδους µε µικρή συµµετοχή στα επιχειρηµατικά δρώµενα της περιοχής, όπως οι κλάδοι 21, «Παραγωγή χαρτοπολτού, χαρτιού και προϊόντων» από χαρτί και 40, «Παροχή ηλεκτρικού ρεύµατος, φυσικού αεριού, ατµού και ζεστού νερού», µε εξαίρεση τον κλάδο 60 «χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών». Με γνώµονα τα προηγούµενα, το επιχειρηµατικό προφίλ του νοµού Γρεβενών συνοψίζεται στα ακόλουθα κύρια σηµεία: Η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων (89,5%) απασχολούν έως 10 άτοµα, είναι δηλαδή πολύ µικρές επιχειρήσεις. Οι κυριότεροι κλάδοι δραστηριοποίησης µε σειρά σηµαντικότητας είναι αυτοί του εµπορίου (50, 51, 52), τα «Ξενοδοχεία και Εστιατόρια» ο κλάδος «Γεωργία, Κτηνοτροφία, Θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες», οι «Κατασκευές», ο κλάδος «Άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες», οι «Χερσαίες µεταφορές, Μεταφορές µέσω αγωγών», και ο κλάδος «Βιοµηχανία τροφίµων και ποτών». Στη χρονική περίοδο ενισχύθηκε πρωτίστως ένας µεγάλος αριθµός κλάδων του τριτογενή τοµέα και ελάχιστοι επιµέρους κλάδοι του δευτερογενή τοµέα, µε µικρή σχετικά συνεισφορά στο παραγωγικό προϊόν του νοµού. 40

41 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 2.4. Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία ανά Κλάδο ραστηριότητας - Μεταβολές περιόδου Η ακαθάριστη προστιθέµενη αξία ανά κλάδο δραστηριότητας συνιστά ένα από τους κεντρικούς δείκτες παραγωγικότητας και ανάπτυξης, µέσα από τον οποίο σκιαγραφούνται οι τάσεις που αναπτύσσονται στο επιχειρηµατικό περιβάλλον. Στο ακόλουθο πίνακα παρουσιάζεται για το σύνολο του Νοµού Γρεβενών η κατανοµή της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας ανά κλάδο δραστηριότητας και το σύνολο αυτής κατά τα έτη Πίνακας 7. ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΑ ΩΝ ΕΤΩΝ ΠΗΓΗ ΕΣΥΕ. ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΑΝΑ ΚΛΑ Ο ΠΕΡΙΟ ΟΥ Σε εκατοµµύρια δραχµές. Σε τρέχουσες τιµές ΚΛΑ ΟΙ Μεταβολή ΓΕΩΡΓΙΑ, KΤΗΝ/ΦΙΑ, ΑΣΗ ,6% ΑΛΙΕΙΑ ,0% ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΟΡΥΧΕΙΑ ,7% ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ,3% ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ, ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΚΑΙ Υ ΡΕΥΣΗ ,7% ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ,6% ΧΟΝ ΡΙΚΟ ΚΑΙ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡIΟ, ΕΠΙΣΚΕΥΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ, ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙ ΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΧΡΗΜ/ΣΤΩΤΙΚΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ, ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧ/ΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΗΜΟΣΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ,3% ,5% ,9% ,5% ,9% ,8% ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ,5% 41

42 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΡΑΣ/ΤΗΤΕΣ Ι ΙΩΤΙΚΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΜΕ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ,9% ,4% ,5% ,2% Ξεχωρίζουν τόσο ως προς το συνολικό ύψος όσο και για τη σηµαντική αύξηση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας τους, και εποµένως για την πρωταγωνιστική συνεισφορά τους στη διαµόρφωση του παραγωγικού προϊόντος του νοµού, οι κλάδοι: «Γεωργία, Κτην/φια, άση», µε 27,1 δις δρχ. (79,6 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 151,6%. «ιαχείριση ακίνητης περιουσίας, εκµίσθωση και επιχειρηµατικές δραστηριότητες», µε 20,4 δις δρχ. (60 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 44,6%, «Χρηµατοπιστωτική διαµεσολάβηση», µε 4,6 δις δρχ. (13,5 µ ) για το 2001 και αύξηση 129,5%. «Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευές αυτοκίνητων, µοτοσικλετών και ειδών οικιακής χρήσης», µε 9.7 δις δρχ. (28,5 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 71,3%. «Κατασκευές», µε 9,3 δις δρχ. (27,4 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 209,6%. «Μεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες», µε 6,8 δις δρχ. (19,95 µ ) για το 2001 και αύξηση 106,9%. «Ξενοδοχεία και εστιατόρια» µε 4,05 δις δρχ. (11,9 µ ) και αύξηση κατά 75,5%. Παρά το γεγονός ότι τα παραπάνω δεδοµένα είναι εκπεφρασµένα σε τρέχουσες τιµές, υπογραµµίζεται η ιδιαίτερα σηµαντική, σε ορισµένες περιπτώσεις, αύξηση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας (π.χ. Κατασκευές, γεωργία, κτηνοτροφία, δάση, κ.α.). Οι επτά (7) παραπάνω κλάδοι που ξεχωρίζουν συγκεντρώνουν το 80% της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας του νοµού Γρεβενών για το έτος µικρότερη αλλά αξιοσηµείωτη παραµένει η συµµετοχή της µεταποίησης στο νοµό (3,04 δις δρχ ή 8,9 µ για το 2001) όσο και η αύξησή της (56,3%), ενώ και ο 42

43 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ κλάδος «Ηλεκτρισµός, Φυσικό αέριο και Ύδρευση» παρουσιάζει για την ίδια περίοδο µικρότερη σχετικά αύξηση κατά 34,7%. Αντίθετα, µείωση για την ίδια περίοδο παρουσιάζουν δύο κλάδοι µε ιδιαίτερα χαµηλή συµµετοχή στη συνολική ακαθάριστη προστιθέµενη αξία του νοµού: οι κλάδοι «Αλιεία» και «Μεταλλεία ορυχεία» µε 40% και 89,7% αντίστοιχα. Όσον αφορά την ακαθάριστη προστιθέµενη αξία ανά τοµέα παραγωγής από τον πίνακα προκύπτει ότι για το έτος 2001 ο πρωτογενής τοµέα συνεισφέρει κατά 26,5%, ο δευτερογενής τοµέας κατά 13,1% και ο τριτογενής τοµέας κατά 60,4% στη συνολική ακαθάριστη προστιθέµενη αξία του νοµού. Συνολικά είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι στην επταετία η συνολική ακαθάριστη προστιθέµενη αξία για το νοµό Γρεβενών σηµειώνει αύξηση κατά 88,2%, φτάνοντας το 2001 τα 102,37 δις δρχ. (300,4 µ ). η επίδοση αυτή κατατάσσει το νοµό Γρεβενών στην 4 η θέση µεταξύ των νοµών της Περιφέρειας, ως απόλυτη τιµή, και στη 2 η θέση ως µεταβολή στην ίδια περίοδο Ενδοκοινοτικές Εισαγωγές και Εξαγωγές Νοµού Γρεβενών περιόδου / Κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα Μεταβολές Ακολουθεί ο πίνακας που παρουσιάζει ανά έτος α) το κύριο προϊόν εισαγωγής του νοµού Γρεβενών και το ποσοστό που αυτό καταλαµβάνει στο συνολικό ετήσιο ύψος εισαγωγών του νοµού, β) το πλήθος όλων των προελεύσεων (χωρών που εισάγουν ένα ή περισσότερα προϊόντα στο νοµό), γ) την κύρια χώρα εισαγωγών (χώρα µε τη µεγαλύτερη συµµετοχή βαρύτητα στις εισαγωγές), καθώς και δ) το συνολικό ύψος εισαγωγών (σε δρχ. και ). Πίνακας 8. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ, INTRASTAT - ΕΣΥΕ, Εισαγωγές Νοµού ΓΡΕΒΕΝΩΝ Έτος Κύριο Προϊόν Εισαγωγής (%) κύριου Προϊόντος Εισαγωγής Πλήθος Προελεύσεων Κύρια Χώρα Εισαγωγών Συνολικό Ύψος Εισαγωγών ( ρχ & ) 1998 ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ, ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΠΙΝΟΗΣΕΙΣ. ΜΕΡΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ Ή ΣΥΣΚΕΥΩΝ 25,22 12 ΙΤΑΛΙΑ ( ,40 ) 43

44 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 1999 ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ, ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ, ΠΟ ΗΛΑΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΧΕΡΣΑΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΤΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ 33,38 13 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,66 ) 2000 ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ, ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ, ΠΟ ΗΛΑΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΧΕΡΣΑΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΤΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ 42,44 8 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,78 ) 2001 ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ, ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ, ΠΟ ΗΛΑΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΧΕΡΣΑΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΤΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ 53,29 8 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,57 ) 2002 ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ, ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ, ΠΟ ΗΛΑΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΧΕΡΣΑΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΤΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ 25 9 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ) Από τη µελέτη των συνολικών ενδοκοινοτικών εισαγωγών και εξαγωγών του Νοµού Γρεβενών για την περίοδο προκύπτει ότι: Στην πενταετία το συνολικό ύψος των εισαγωγών ανήλθε στα 2,21 δις δρχ. ( ,41 ). Η κύρια κατηγορία προϊόντος που εισάγεται στα Γρεβενά είναι, µε εξαίρεση το 1998, η "αυτοκίνητα οχήµατα, ελκυστήρες, ποδήλατα και άλλα οχήµατα για χερσαίες µεταφορές, τα µέρη και εξαρτήµατα τους". Εκτός από τη Γερµανία, από την οποία προέρχεται το 38,3% του συνόλου των εισαγωγών στην ίδια περίοδο, ο νοµός προµηθεύεται προϊόντα σε µεγάλο βαθµό και από άλλες χώρες όπως η Ιταλία (17,9%), το ηνωµένο βασίλειο, η Σουηδία και η Αυστρία. Αναλύοντας κατ ανάλογο τρόπο τις εξαγωγές του νοµού Γρεβενών προς την Ευρωπαϊκή Κοινότητα διαπιστώνουµε ότι αυτές επικεντρώνονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην κατηγορία προϊόντων «Γάλα και προϊόντα γαλακτοκοµίας. αυγά πτηνών. µέλι φυσικό. προϊόντα βρώσιµα ζωικής προέλευσης, που δεν κατονοµάζονται ούτε περιλαµβάνονται αλλού». Το δεδοµένο αυτό καταδεικνύει για µία ακόµη φορά τη υψηλή σπουδαιότητα του πρωτογενή τοµέα και της µεταποίησης παραδοσιακών προϊόντων για το παραγωγικό προϊόν και την εξωστρέφεια του Νοµού. 44

45 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Στην πενταετία το συνολικό ύψος των ενδοκοινοτικών εξαγωγών ανήλθε στα 1,50 δις δρχ. ( ,42 ). Εκτός από τη Γερµανία, στην οποία για την ίδια περίοδο κατευθύνθηκε το 78,3% του συνόλου των εξαγωγών, η εξωστρέφεια του Νοµού εκδηλώθηκε σε µεγάλο βαθµό (µε σειρά σηµαντικότητας) και σε χώρες όπως η Σουηδία και η Αυστρία. Το εξαγωγικό προϊόν του Νοµού Γρεβενών χαρακτηρίζεται από µικρή κυρίως διασπορά στις χώρες προορισµούς, µε το δεδοµένο ότι αποστέλλεται κατ έτος σε 4 8 χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Πίνακας 9. ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ, INTRASTAT - ΕΣΥΕ, Εξαγωγές Νοµού ΓΡΕΒΕΝΩΝ Έτος Κύριο Εξαγωγικό Προϊόν ΓΑΛΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΑΣ. ΑΥΓΑ ΠΤΗΝΩΝ. ΜΕΛΙ ΦΥΣΙΚΟ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΡΩΣΙΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ, ΠΟΥ ΕΝ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΥΤΕ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΛΛΟΥ ΓΑΛΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΑΣ. ΑΥΓΑ ΠΤΗΝΩΝ. ΜΕΛΙ ΦΥΣΙΚΟ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΡΩΣΙΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ, ΠΟΥ ΕΝ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΥΤΕ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΛΛΟΥ ΓΑΛΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΑΣ. ΑΥΓΑ ΠΤΗΝΩΝ. ΜΕΛΙ ΦΥΣΙΚΟ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΡΩΣΙΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ, ΠΟΥ ΕΝ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΥΤΕ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΛΛΟΥ ΓΑΛΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΑΣ. ΑΥΓΑ ΠΤΗΝΩΝ. ΜΕΛΙ ΦΥΣΙΚΟ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΡΩΣΙΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ, ΠΟΥ ΕΝ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΥΤΕ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΛΛΟΥ ΓΑΛΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΑΣ. ΑΥΓΑ ΠΤΗΝΩΝ. ΜΕΛΙ ΦΥΣΙΚΟ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΡΩΣΙΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ, ΠΟΥ ΕΝ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΥΤΕ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΛΛΟΥ (%) Κύριου Εξαγωγικού προϊόντος Πλήθος Προορισµών Κύρια Χώρα Εξαγωγών 93,88 6 ΓΕΡΜΑΝΙΑ 99,61 8 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΑ 99,98 4 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΑ Κατά τα έτη 1998, 1999 και 2000 το εµπορικό ισοζύγιο του Νοµού Γρεβενών εµφάνισε παθητικό υπόλοιπο, σε φθίνουσα όµως πορεία. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον Συνολικό Ύψος Εξαγωγών ( ρχ & ) ( ,48 ) ( ,28 ) ( ,35 ) ( ,31 ) ( ,00 ) 45

46 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ είναι το γεγονός ότι από το 2001 ο Νοµός χαρακτηρίζεται από ενεργητικό υπόλοιπο, µε µέγιστη θετική τιµή ( για το 2002). Πίνακας 10. ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ, INTRASTAT - ΕΣΥΕ, Έτος Ενεργητικό / Παθητικό Υπόλοιπο Εµπορικού Ισοζυγίου Νοµού Γρεβενών ( ρχ & ) Συνολικό Ύψος Εξαγωγών ( ρχ & ) Συνολικό Ύψος Εισαγωγών ( ρχ & ) ( ,92 ) ( ,48 ) ( ,40 ) ( ,38 ) ( ,28 ) ( ,66 ) ( ,43 ) ( ,35 ) ( ,78 ) (89.963,74 ) ( ,31 ) ( ,57 ) ( ,00 ) ( ,00 ) ( ) 5ετία ( ,99 ) ( ,42 ) ( ,41 ) Σε επίπεδο πενταετίας (αθροιστικά) στο νοµό σηµειώνεται παθητικό υπόλοιπο ύψους δρχ. ( ,99 ). 46

47 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 2.6. Απασχολούµενοι ανά Οµάδες Κλάδων Οικονοµικής ραστηριότητας Εργατικό υναµικό Ανεργία Επίπεδο Εκπαίδευσης Νοµού Γρεβενών Από την ανάλυση των τελευταίων διαθέσιµων στοιχείων της ΕΣΥΕ (Απογραφή 2001) σκιαγραφούνται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Νοµού Γρεβενών, όσον αφορά το εργατικό δυναµικό, την απασχόληση, την ανεργία και το επίπεδο εκπαίδευσης. Πίνακας 11. ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Απογραφή πληθυσµού της 18ης Μαρτίου 2000 Οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας ΣΤΑΚΟ 91 Σύνολο Άνδρες Γυναίκες Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και δασοκοµία Αλιεία Ορυχεία, λατοµεία Μεταποιητικές βιοµηχανίες Παροχή ηλεκτρικού ρεύµατος, φυσικού αερίου, νερού Κατασκευές Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή αυτοκινήτων, οχηµάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης Ξενοδοχεία και εστιατόρια Μεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες Ενδιάµεσοι χρηµατοπιστωτικοί οργανισµοί ιαχείριση ακίνητης περιουσίας, εκµισθώσεις ηµόσια διοίκηση, υποχρεωτική ασφάλιση Εκπαίδευση Υγεία και κοινωνική µέριµνα ραστηριότητες παροχής υπηρεσιών Ιδιωτικά νοικοκυριά που απασχολούν οικιακό προσωπικό Ετερόδικοι οργανισµοί και όργανα εν δήλωσαν κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας Σύνολο Ειδικότερα από την κατανοµή των απασχολούµενων κατά φύλλο και οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας προκύπτει ότι οι οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας µε τη µεγαλύτερη σηµαντικότητα στην απασχόληση είναι: 47

48 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Η «Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και δασοκοµία», που συγκεντρώνει απασχολούµενους (35,7% του συνόλου των απασχολούµενων του Νοµού Γρεβενών). Η οµάδα «Κατασκευές», που συγκεντρώνει απασχολούµενους (10,5%). η «ηµόσια διοίκηση, υποχρεωτική ασφάλιση», που συγκεντρώνει απασχολούµενους (9,7%). Η «Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή αυτοκινήτων, οχηµάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης», που συγκεντρώνει 970 απασχολούµενους (9,2%). Η «Μεταποιητικές βιοµηχανίες», που συγκεντρώνει 747 απασχολούµενους (7,1%). Η «Εκπαίδευση», που συγκεντρώνει 657 απασχολούµενους (6,3%) και η οµάδα. Η «Ξενοδοχεία και εστιατόρια», που συγκεντρώνει 508 απασχολούµενους (4,8%). Οι παραπάνω επτά (7) οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας συγκεντρώνουν συνολικά το 83,3% των απασχολούµενων του Νοµού Γρεβενών. Και οι επτά αυτές οµάδες περιγράφουν τις κεντρικές και ενδεικτικές επιχειρηµατικές τάσεις και τα δεδοµένα του Νοµού. Η ευρύτερη περιοχή των Γρεβενών συνεχίζει µέχρι σήµερα να συγκεντρώνει ένα σηµαντικό αριθµό εργαζόµενων στον πρωτογενή τοµέα, ο οποίος όµως είναι πολύ πιθανό να έχει συρρικνωθεί περαιτέρω λόγω της ισχυρής τάσης τριτογενοποίησης, η οποία αποδεικνύεται τόσο από τις προηγούµενες ενότητες του κεφαλαίου όσο και από τις υπόλοιπες τέσσερις κύριες οµάδες απασχόλησης του Νοµού («ηµόσια διοίκηση, υποχρεωτική ασφάλιση», «Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή αυτοκινήτων, οχηµάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης», «Εκπαίδευση» και «Ξενοδοχεία και εστιατόρια»). Επιπλέον, ο κλάδος των Κατασκευών καταδεικνύει τόσο το σύνολο των µεγάλων έργων τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη και διέρχονται από το Νοµό (π.χ. ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ και άλλοι Οδικοί Άξονες, Φράγµατα, κλπ), καθώς και την αυξηµένη οικοδοµική δραστηριότητα που συνεχίζεται κυρίως στα δηµοτικά διαµερίσµατα του νοµού, µετά 48

49 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ το σεισµό του Σηµαντική παραµένει και η συνεισφορά των µεταποιητικών επιχειρήσεων (κυρίως βιοτεχνίες) παραδοσιακών κυρίως προϊόντων, τα οποία συνεχίζουν να συγκαταλέγονται ανάµεσα στα βασικότερα παραγωγικά πλεονεκτήµατα της περιοχής µε µεγάλες προοπτικές ανάπτυξης. Από την κατανοµή του οικονοµικώς ενεργού και µη ενεργού πληθυσµού του Νοµού Γρεβενών διαπιστώνουµε ότι το Μάρτιο του 2001 (δεν αναφέρονται, σε επίπεδο νοµού, πιο πρόσφατα δεδοµένα) ο οικονοµικώς ενεργός πληθυσµός ανήλθε στα άτοµα. Από αυτά τα ήταν απασχολούµενοι ενώ τα καταγράφηκαν ως άνεργοι (13,7%), µε τη συντριπτική πλειοψηφία αυτών να χαρακτηρίζονται ως «νέοι» άνεργοι (1.131 ή 67,8% του συνόλου των ανέργων του Νοµού). Επισηµαίνεται ότι η ανεργία των ανδρών ανήλθε συνολικά στο 13% ενώ των γυναικών στο 15%. Σηµειώνεται ότι δεν αναφέρονται ή δεν είναι διαθέσιµα από την ΕΣΥΕ ανάλογα στοιχεία για την Απογραφή 1991, προκειµένου να γίνουν οι σχετικές συγκρίσεις. Ειδικότερα για το µείζον ζήτηµα της ανεργίας τα διαθέσιµα δεδοµένα ανά οµάδες ηλικιών, τόσο στο σύνολο όσο και ανά φύλλο καταδεικνύουν ότι η µεγαλύτερη συγκέντρωση ανέργων εντοπίζεται στις έντονα παραγωγικές ηλικίες ετών. Στο σύνολο, τα µεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας εντοπίζονται στις οµάδες ετών µε 39,6%, ετών µε 24,7%, ετών µε 14,6% και ετών µε 9%. Στους άνδρες τα µεγάλα ποσοστά ανεργίας εκτείνονται στο εύρος των οµάδων ηλικίας του συνόλου µε το ποσοστό ανεργίας στην οµάδα ηλικιών να ξεπερνάει το 40%. Στις γυναίκες, τόσο η οµάδα ηλικίας ετών όσο και η οµάδα ηλικίας ετών συγκεντρώνουν ανεργία 38,3% και 27,8% αντίστοιχα. Υψηλό επίσης χαρακτηρίζεται και το πλήθος των οικονοµικώς µη ενεργών ατόµων στις ηλικίες ετών (20,1% του συνολικού πληθυσµού των ηλικιακών αυτών οµάδων). Πίνακας 12. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΕΝΕΡΓΩΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΟΜΑ ΕΣ ΗΛΙΚΙΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ Απογραφή πληθυσµού της 18ης Μαρτίου 2001 (ΕΣΥΕ) Ο ι κ ο ν ο µ ι κ ώ ς ε ν ε ρ γ ο ί Φύλο Οµάδες ηλικιών Σύνολο Απασχολούµενοι Α ν ε ρ γ ο ι Σύνολο % Από αυτούς "νέοι" Οικονοµικώς µη ενεργοί 49

50 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΣΥΝΟΛΟ 12,166 10,497 1, % 1,131 17, , , , % ,618 1, % ,711 1, % ,582 1, % ,603 1, ,437 1, ,134 1, , , , , ,887 Άνδρες 7,760 6,750 1, % 620 7, % % , % , % , , , ,243 Γυναίκες 4,406 3, % , % % %

51 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ , , , ,644 Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η µελέτη του επιπέδου εκπαίδευσης του Νοµού, σε σύγκριση τόσο µε το σύνολο της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας όσο και µε το σύνολο της χώρας, από την οποία προκύπτει ότι: Υστερεί αισθητά από το σύνολο της χώρας και λιγότερο από το σύνολο της Περιφέρειας σ όλες ανεξαιρέτως τις υψηλές και µεσαίες κατηγορίες εκπαίδευσης ( ιδακτορικό, Μεταπτυχιακό, Ανώτατες Σχολές (ΑΕΙ και ΑΤΕΙ), Μεταδευτεροβάθµια εκπαίδευση, Απολυτήριο Μέσης Εκπαίδευσης), ενώ Υπερέχει σε ορισµένες από τις µεσαίες και κυρίως στις κατώτερες κατηγορίες εκπαίδευσης (π.χ. ΤΕΛ, ΤΕΣ, Απόφοιτοι 3ταξίου κλπ), τόσο σε σχέση µε την περιφέρεια υτικής Μακεδονίας όσο και µε το σύνολο της χώρας. Στο σηµείο αυτό θα πρέπει να υπογραµµιστεί το υψηλό ποσοστό αναλφάβητων του Νοµού Γρεβενών (6,02%), δεδοµένο που συνιστά κεντρική απόκλιση του νοµού από τις σύγχρονες τάσεις και τα δεδοµένα της χώρας και της Περιφέρειας. Από τα προηγούµενα γίνεται αντιληπτό ότι ο Νοµός Γρεβενών αφενός υφίσταται σηµαντικό έλλειµµα ανθρώπινου δυναµικού µε µεταδευτεροβάθµια ή ανώτερη εκπαίδευση και αφετέρου δε διαφαίνονται προς το παρόν οι συνθήκες µέσα από τις οποίες θα µπορέσει να διαµορφωθεί σταδιακά η κρίσιµη εκείνη µάζα ενός ανάλογα εκπαιδευµένου ανθρώπινου δυναµικού, το οποίο θα είναι ικανό να συνεισφέρει αποτελεσµατικά στην αύξηση του παραγωγικού ρυθµού και την περαιτέρω ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Στο παραπάνω ζήτηµα θα πρέπει να προστεθεί και η έντονη εσωτερική µετανάστευση, η οποία και συνιστά ένα από τα σηµαντικά δηµογραφικά προβλήµατα του νοµού. Σηµαντικές ήταν και παραµένουν οι αλληλεξαρτήσεις του νοµού για εργασία µε µεγάλα αστικά κέντρα της Περιφέρειας και των 51

52 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ γειτονικών περιφερειών όπως η Θεσσαλονίκη, η Κοζάνη, λόγω κυρίως των εργοστασίων της.ε.η., αλλά και η Λάρισα και γενικότερα η περιφέρεια Θεσσαλίας από και προς την οποία πραγµατοποιούνται ακόµη και σήµερα σε εποχιακή βάση µετακινήσεις των κτηνοτρόφων Υποδοµές Μεταφορών και Επικουρικοί είκτες Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές στο Νοµό Γρεβενών Στο νοµό Γρεβενών η έννοια των µεταφορών είναι µέχρι σήµερα εξ ολοκλήρου ταυτόσηµη µε το οδικό δίκτυο, αφού µέχρι σήµερα αφενός δεν έχει διαπιστωθεί ανάγκη δηµιουργίας αεροδροµίου (αεροπορική σύνδεση µέσω του Αεροδροµίου Κοζάνης), ενώ δεν έχει υλοποιηθεί η σύνδεση µε το σιδηροδροµικό δίκτυο της χώρας. Η σύνδεση αυτή (Κοζάνη Γρεβενά Καλαµπάκα), που συνιστά τµήµα της σιδηροδροµικής Εγνατίας και του υτικού και Κεντρικού σιδηροδροµικού άξονα της χώρας, έχει ενταχθεί στο υτικό Σιδηροδροµικό Άξονα, ένα από τα 29 µεγάλα έργα προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο και ανακοινώθηκε πρόσφατα από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κόστος κατασκευής υπολογίζεται στα 2 δις και η διάρκεια κατασκευής όλων των συνδέσεων ( υτ. Μακεδονίας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, υτ. Ελλάδας) ορίζεται από το 2006 µέχρι το Ειδικότερα η σύνδεση Κοζάνη Γρεβενά - Καλαµπάκα θα έχει µήκος 105 χλµ. και η µέση ταχύτητα του τρένου θα είναι 160 χλµ την ώρα. Μέχρι πρόσφατα ο νοµός Γρεβενών δεν είχε πρόσβαση στους µεγάλους οδικούς άξονες της χώρας λόγω της γεωγραφικής του θέσης. Η πρόσβαση σε αυτούς γινόταν µέσω του οδικού δικτύου γειτνιαζόντων Νοµών. Έτσι λοιπόν η µόνη δυνατότητα που υπήρχε στο Νοµό ήταν η ανάπτυξη του τοπικού δικτύου, προκειµένου να διευκολύνεται η πρόσβαση στους οδικούς άξονες. Η σταδιακή ολοκλήρωση και παράδοση τµηµάτων της ΕΓΝΑΤΙΑΣ Ο ΟΥ ανέτρεψε σε µεγάλο βαθµό το ως άνω φαινόµενο. Η Εγνατία οδός είναι χωρίς αµφιβολία το σηµαντικότερο έργο υποδοµής για το νοµό Γρεβενών, αφού άρει οριστικά το νοµό και την τοπική επιχειρηµατικότητα από την αποµόνωση του παρελθόντος. Η υποδοµή αυτή δηµιούργησε ήδη σηµαντικό πλεονέκτηµα χρόνου και κόστους για το Νοµό, δεδοµένου ότι έχουν µειωθεί αισθητά οι χρόνοι πρόσβασης και µεταφοράς σε αγορές και αστικά κέντρα τόσο της Περιφέρειας 52

53 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ (Κοζάνης, Πτολεµαΐδα) όσο και της Βόρειας Ελλάδας (Θεσσαλονίκη, Βέροια). Η ολοκλήρωση του τµήµατος Πολύµυλου - Βέροιας (παράκαµψη Καστανιάς εκτιµάται στο 2 ο εξάµηνο του 2004), θα διευκολύνει περαιτέρω την κρίσιµη πρόσβαση του Νοµού Γρεβενών στη µεγάλη αγορά και το λιµάνι της Θεσσαλονίκης και θα καταστήσει το νοµό ένα ευκολότερα προσπελάσιµο προορισµό στη διεθνή τουριστική αγορά. Από τη δυτική πλευρά του νοµού, η ολοκλήρωση του τµήµατος της ΕΓΝΑΤΙΑΣ Ο ΟΥ δείχνει να καθυστερεί περισσότερο, κυρίως όσον αφορά το τµήµα Παναγιά Γρεβενά, εµποδίζοντας ή καθυστερώντας σηµαντικά την ολοκλήρωση από άκρη σε άκρη του µεγάλου αυτού οδικού άξονα και κατ επέκταση τη δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης του εµπορίου και της αλληλεξάρτησης του νοµού Γρεβενών µε το πολιτικοοικονοµικό κέντρο των Ιωαννίνων και την πρόσβαση προς το λιµάνι της Ηγουµενίτσας, τη υτική Πύλη της Ελλάδας. Η πολιτεία, αναγνωρίζοντας την ως άνω παρατεταµένη αδυναµία, προχώρησε στην υλοποίηση έργων αναβάθµισης του υφιστάµενου οδικού δικτύου Γρεβενών - Μετσόβου, επιδιώκοντας µε τον τρόπο αυτό να εξασφαλίσει τη «Λειτουργική Εγνατία» και τη βελτίωση της διασύνδεσης των δύο όµορων νοµών. Τα γεγονός αυτό εκτιµάται ότι έχει ήδη αρχίσει να αποδίδει τις πρώτες σηµαντικές ενδείξεις ώθησης στις εµπορευµατικές µεταφορές, οι οποίες έχουν ως κύρια σηµεία προορισµού ή προέλευσης τα µεγάλα αστικά κέντρα της Βόρειας Ελλάδας και ιδιαίτερα τη Θεσσαλονίκη, ως τη µεγαλύτερη αγορά της Βορείου Ελλάδας και την Κοζάνη. Με την ολοκλήρωση των παραπάνω έργων διασύνδεσης και µεταφορών (ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ, υτικός και Κεντρικός σιδηροδροµικός άξονας) αναµένεται να ενδυναµωθεί ο εξαγωγικός χαρακτήρας του νοµού, κυρίως προς τις χώρες της Βαλκανικής και της Κεντρικής Ευρώπης. Η εκτίµηση αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι η Εγνατία Οδός πέρα από τη σύνδεση της Ανατολής µε τη ύση λειτουργεί συγχρόνως ως συλλεκτήριος οδικός άξονας των Πανευρωπαϊκών αξόνων µέσω της Βαλκανικής και της Ν.Α. Ευρώπης. Σ' αυτήν καταλήγουν οι Πανευρωπαϊκοί ιάδροµοι IV (Βερολίνο - Σόφια - Θεσσαλονίκη), IX (Ελσίνκι µε κατάληξη την Αλεξανδρούπολη), και X (Βιέννη - Βελιγράδι Σκόπια Μοναστήρι - Φλώρινα - Κοζάνη). Ταυτόχρονα οι εννέα κάθετοι άξονες, εκ των οποίων οι δύο διέρχονται από την περιφέρεια υτικής Μακεδονίας, εξασφαλίζουν τη διασύνδεση της Ελλάδας µε τις χώρες των Βαλκανίων. Πρόκειται για τους κάθετους 53

54 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ άξονες Ιωάννινα - Κακαβιά (Αλβανία), Σιάτιστα - Κρυσταλλοπηγή (Αλβανία), Κοζάνη - Φλώρινα - Νίκη (FYROM), Θεσσαλονίκη - Εύζωνοι (FYROM), Θεσσαλονίκη - Σέρρες - Προµαχώνας (Βουλγαρία), ράµα - Νευροκόπι - Εξοχή (Βουλγαρία), Ξάνθη - Εχίνος (Βουλγαρία), Κοµοτηνή - Νυµφαίο (Βουλγαρία), Αρδάνιο - Ορµένιο (Βουλγαρία). Στην παρούσα φάση οι προσδοκίες της επιχειρηµατικής κοινότητας του νοµού Γρεβενών εστιάζονται στην επιτάχυνση της ολοκλήρωση των υπόλοιπων τµηµάτων της ΕΓΝΑΤΙΑΣ Ο ΟΥ και των κάθετων αξόνων της. Σήµερα, κατά γενική οµολογία, ο Νοµός Γρεβενών συνεχίζει να απέχει σχεδόν περισσότερο από 2 ώρες από τα µεγάλα αστικά κέντρα (Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Ιωάννινα) και τα λιµάνια, αφού το οδικό δίκτυο του Νοµού και οι υποδοµές µεταφορών, παρά τα επιµέρους έργα που πραγµατοποιήθηκαν ή βρίσκονται σε εξέλιξη υπολείπονται σηµαντικά άλλων οικονοµικά αναπτυγµένων περιοχών της επικράτειας. Παράλληλα, ο νοµός συνεχίζει να απέχει περισσότερες από 5 ώρες από την πρωτεύουσα της χώρας, δεδοµένο που επιβάλλει την ολοκλήρωση του οδικού άξονα Ε-65, που θα συνδέει το νοµό µε την Κεντρική Ελλάδα και την Αθήνα. Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές Εκτός από τις υποδοµές του οδικού δικτύου έχουν πραγµατοποιηθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη, µέσα από το Γ ΚΠΣ και το Ολοκληρωµένο Πρόγραµµα Ανασυγκρότησης του Νοµού Γρεβενών µε έργα - υποδοµές που ενισχύουν τις παραγωγικές δραστηριότητες, όπως οι αγροτικές και οι κτηνοτροφικές - κτηνοτροφικές π.χ. γεωφράγµατα, αρδευτικά έργα, αναδασµοί, αγροτική οδοποιία, τουριστικά µονοπάτια, βελτίωση βοσκοτόπων, µετεγκατάσταση κτηνοτροφικών µονάδων. Το Ολοκληρωµένο Πρόγραµµα Ανασυγκρότησης του Νοµού Γρεβενών, συνιστά Πρόγραµµα ηµοσίων Επενδύσεων που προέκυψε µετά από τους σεισµούς τους 1995 και αναµένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος του Περιλαµβάνει 174 έργα µε φορείς υλοποίησης όλους τους δήµους, τις κοινότητες και τη Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση και ο συνολικός προϋπολογισµός του ανέρχεται στα 96,7 εκ. (32,7 δισ δρχ.). Ανάµεσα στα έργα του προγράµµατος (85 ολοκληρώθηκαν και 89 βρίσκονται σε εξέλιξη) περιλαµβάνονται το Κέντρο Νεοσύλλεκτων, το Νέο Σαλέ στο Χιονοδροµικό Κέντρο Βασιλίτσας, καθώς και η εκπόνηση µελετών για το 54

55 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Κέντρο Μηχανοκίνητου Αθλητισµού στο ήµο Γρεβενών (Πίστα Moto-Cross), το Κέντρο Προετοιµασίας Αθλητών (ΚΕΠΑ) κ.α.. Σηµαντικές παρεµβάσεις για την τόνωση της τοπικής οικονοµίας και της απασχόλησης αναµένεται να αποτελέσουν σταδιακά η ίδρυση και η λειτουργία των τµηµάτων ΤΕΙ στα Γρεβενά (πραγµατοποιήθηκε ήδη η έναρξη λειτουργίας του πρώτου τµήµατος στο ακαδηµαϊκό έτος ), καθώς και η σχεδιαζόµενη ίδρυση σωφρονιστικού καταστήµατος. Παρά το γεγονός ότι η ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ αλλά και η σχεδιαζόµενη Σιδηροδροµική ΕΓΝΑΤΙΑ καθιστούν ολοένα και περισσότερο ελκυστική τη θέση του νοµού στη Βόρεια Ελλάδα (βρίσκεται στον κορµό της ηπειρωτικής χώρας και ακριβώς στο µέσο (1,5 ώρες απόσταση) µεταξύ των δύο µεγάλων θαλάσσιων πυλών της Βόρειας Ελλάδας), δεν αναφέρεται µέχρι σήµερα καµία αξιοσηµείωτη υποδοµή αποθήκευσης και διανοµής (κέντρα Logistics). Σηµειώνεται δε, ότι η υφιστάµενη κατάσταση στον τοµέα αποθήκευσης και διανοµών στη χώρα χαρακτηρίζεται από ανεπάρκεια αποθηκευτικών χώρων και διαθέσιµων οικοπέδων ανέγερσή τους και σηµαντική αύξηση των τιµών γης σε περιοχές που µέχρι σήµερα συγκεντρώνουν τη µεγαλύτερη προτίµηση (κυρίως στο νοµό Θεσσαλονίκης). Τα δεδοµένα αυτά σε συνδυασµό µε τα επενδυτικά κίνητρα που παρέχονται µέσα από τον νέο Αναπτυξιακό Νόµο Ν. 3299/04, αναµένεται σταδιακά να ωθήσουν αρκετές 3 rd Party Logistics επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνται στη χώρα, στην εξεύρεση χώρων που διαθέτουν συνδέσεις µε τους βασικούς οδικούς άξονες και τις αναγκαίες υποδοµές της Βόρειας Ελλάδας. Πέρα από την ανάπτυξη επενδύσεων αποθήκευσης, µεταφοράς, διακίνησης (Logistics) ιδιαίτερα αυξηµένες είναι και οι προοπτικές επενδύσεων στον κλάδο της ταχείας εστίασης, κυρίως κατά µήκος του κεντρικού άξονα της Εγνατίας Οδού και στο ευρύτερο τµήµα του νοµού που βρίσκεται µεταξύ των όµορων νοµών Κοζάνη και Ιωαννίνων ιαθέσιµα στοιχεία των τοπικών φορέων (Επιµελητηρίου και Αναπτυξιακής Εταιρίας) και του Ελληνικού Κέντρου Επενδύσεων (ΕΛ.Κ.Ε.) 55

56 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Από τα πιο πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία του Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Γρεβενών προκύπτει ότι τον Αύγουστο του 2005 ήταν εγγεγραµµένες επιχειρήσεις. Από αυτές οι ανήκαν στο Επαγγελµατικό τµήµα, οι 929 στο Εµπορικό τµήµα, οι 717 στο Βιοτεχνικό Τµήµα (µεταποίηση) και οι 248 στο τµήµα των επιχειρήσεων του Τουρισµού. Πίνακας 13. ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ. ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ 929 ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟ - ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ 717 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 248 Από την 01/01/2003 έως και τις 31/12/2004 στα Μητρώα του Επιµελητηρίου Γρεβενών πραγµατοποιήθηκαν οι ακόλουθες Εγγραφές και ιαγραφές Επιχειρήσεων κατά Τµήµα: Εγγραφές Εµπορικό Τµήµα: 151 Τµήµα Μεταποίησης: 78 Τµήµα Λοιπών Επαγγελµάτων: 283 Τουριστικό Τµήµα:29 Σύνολο εγγραφών 2ετίας : 541 ιαγραφές Εµπορικό Τµήµα: 75 Τµήµα Μεταποίησης: 30 Τµήµα Λοιπών Επαγγελµάτων:116 Τουριστικό Τµήµα:11 Σύνολο διαγραφών 2ετίας : 232 Από τα παραπάνω δεδοµένα προκύπτει ότι η συνολική µεταβολή των επιχειρήσεων στην 2ετία είναι ιδιαίτερα θετική (+309). Η µεταβολή αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στη σηµαντική αύξηση των επιχειρήσεων: α) του Τµήµατος Λοιπών Επαγγελµάτων (+167 επιχειρήσεις), β) 56

57 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ του Εµπορικού Τµήµατος (+76 επιχειρήσεις) και τον επιχειρήσεων του τουριστικού τοµέα (+18). Στο παρακάτω πίνακα γίνεται µία προσπάθεια να αξιολογηθούν επιµέρους τα διαθέσιµα δεδοµένα επιχειρηµατικότητας του Επιµελητηρίου Γρεβενών, µέσα από τη σχέση Εγγραφές / ιαγραφές και τη Μεταβολή 2ετίας (εγγραφές διαγραφές) για κάθε τµήµα επιχειρήσεων. Πίνακας 14. ΣΧΕΣΗ ΕΓΓΡΑΦΩΝ - ΙΑΓΡΑΦΩΝ ΑΝΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ. Τµήµα Εγγραφές/ ιαγραφές Μεταβολή 6ετίας (εγγραφές διαγραφές) Εµπορικό Τµήµα 2,01 76 Τµήµα Μεταποίησης 2,6 58 Τµήµα Λοιπών Επαγγελµάτων 2,4 167 Τουριστικό Τµήµα 2,65 18 Σύνολο 9,7 319 ιευκρινίζεται ότι όσο πιο µακριά από τη µονάδα (1) βρίσκεται η σχέση (εγγραφών / διαγραφές), τόσο θετικότερη είναι η µεταβολή για το συγκεκριµένο τµήµα των επιχειρήσεων. Θα πρέπει να επισηµανθεί ότι η πιο ικανοποιητική σχέση εγγραφών / διαγραφές εντοπίζεται στο Τουριστικό Τµήµα (ανάλυση του τουριστικού τοµέα του Νοµού ακολουθεί), δεδοµένο που καταδεικνύει τις τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης του Νοµού οι οποίες έχουν αρχίσει να διαφαίνονται σ αυτή την κατηγορία των επιχειρήσεων. Αντίθετα, η λιγότερο ικανοποιητική σχέση εγγραφών / διαγραφές εντοπίζεται στα Τµήµατα του Εµπορίου και της Μεταποίησης, γεγονός το οποίο αποδίδεται για το εµπορικό τµήµα του Νοµού στην µείωση της αγοραστικής δύναµης των κατοίκων και τη διαφαινόµενη (µετά το άνοιγµα της Εγνατίας οδού προς την Κοζάνη και τη Θεσσαλονίκη) µετακίνηση της αγοραστικής δύναµης των καταναλωτών προς τις πόλεις αυτές. Ο µεταποιητικός ιστός του νοµού δείχνει, σε σύγκριση πάντοτε µε τα υπόλοιπα επιχειρηµατικά τµήµατα, να µην αναπτύσσεται ικανοποιητικά, παρά τις αναµφισβήτητες δυνατότητες, ιδιαίτερα στον τοµέα της µεταποίησης προϊόντων γεωργίας και κτηνοτροφίας. 57

58 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 2.9. Ο Τουρισµός στον Νοµό Γρεβενών Ο κλάδος που ξεχωρίζει τα τελευταία χρόνια για τη ραγδαία του ανάπτυξη, παρά τις ποικίλες καθυστερήσεις και τις αδυναµίες κυρίως σε υποδοµές, είναι ο τουρισµός. Ο Νοµός Γρεβενών χαρακτηρίζεται από µία σειρά συγκριτικών πλεονεκτηµάτων για την ανάπτυξη της τουριστικής δραστηριότητας όπως η φυσική οµορφιά της περιοχής, οι εναλλαγές των τοπίων, η µοναδική αξία του Εθνικού ρυµού Πίνδου Βάλια Κάλντα, και ιδιαίτερα οι προϋποθέσεις ανάπτυξης χειµερινού τουρισµού. Ο επισκέπτης µπορεί να επιδοθεί σ ένα µεγάλο εύρος δραστηριοτήτων αναψυχής, όπως τα σπορ των άγριων νερών (καγιάκ και ράφτιγκ) στους ποταµούς Αλιάκµονα και Βενέτικο, το σκι στο Χιονοδροµικό Κέντρο Βασιλίτσας, η ορειβασία στη Βασιλίτσα και τον Σµόλικα, και η παρατήρηση της φύσης στον Εθνικό ρυµό Πίνδου-Βάλια Κάλντα την ορεινή περιοχή του Όρλιακα, τον Σµόλικα και τη Βουνάσα. Επιπλέον, µπορεί να επισκεφτεί τα έξι (6) µεγάλα µοναστήρια και πλήθος άλλων µεταβυζαντινών µνηµείων, όπως και τα δεκαεπτά (17) πετρόχτιστα γεφύρια που βρίσκονται πάνω στους παλιούς λιθόστρωτους δρόµους που συνέδεαν τη Μακεδονία µε την Ήπειρο. Όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά, σε συνδυασµό µε τα φυσικά πλεονεκτήµατα του Νοµού, είναι ικανά να µετατρέψουν το Νοµό σε ένα από τα ωραιότερα ορεινά θέρετρα. Σταδιακά πραγµατοποιούνται σηµαντικά βήµατα προς την κατεύθυνση ανάπτυξης νέων δραστηριοτήτων όπως rafting, trekking, mountain bike, εκτός δρόµου οδήγηση, κ.α. που θα επιµηκύνουν την τουριστική περίοδο κυρίως στη διάρκεια των καλοκαιρινών µηνών Ξενοδοχεία Τουριστικά καταλύµατα Στο νοµό Γρεβενών τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να διαµορφώνεται σταδιακά µια σχετικά ικανοποιητική υποδοµή σε κρεβάτια. Το 2003 καταγράφηκαν στο νοµό 14 ξενοδοχεία συνολικής δυναµικότητας 554 κλινών και περίπου 70 ξενώνες, δυναµικότητας κλινών. Τα περισσότερα δωµάτια είναι συγκεντρωµένα στην πόλη των Γρεβενών, την πόλη της εσκάτης και στο Χιονοδροµικό Κέντρο Βασιλίτσας, ενώ δεν παρατηρούνται συγκεντρώσεις τουριστικών καταλυµάτων, µε την έννοια της ύπαρξης «τουριστικών περιοχών», 58

59 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ µε εξαίρεση εκείνης του Χιονοδροµικού Κέντρου. Τα καταλύµατα αυτά, εκτός από αυτά που έχουν κατασκευασθεί ή αναπαλαιωθεί (κυρίως στο δυτικό τµήµα του νοµού) το τελευταίο διάστηµα µέσω των προγραµµάτων LEADER I και LEADER II, αποτελούν στην πλειοψηφία τους µονάδες που χρειάζονται περαιτέρω εκσυγχρονισµό, προκειµένου να αναβαθµιστεί το επίπεδο παροχής υπηρεσιών στους επισκέπτες του νοµού. Επιπλέον, στην πρωτεύουσα του νοµού δηµιουργήθηκε µια αξιόλογη µονάδα που επιδοτήθηκε από τον αναπτυξιακό νόµο 2601/98. Παρ ότι έχει δηµιουργηθεί µια βασική υποδοµή περισσοτέρων των 500 κλινών, υφίσταται ακόµη σηµαντικό περιθώριο για περαιτέρω ανάπτυξη τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Θα πρέπει να επισηµανθεί ότι στα περισσότερα καταλύµατα λειτουργούν και ταβέρνες που προσφέρουν παραδοσιακά εδέσµατα και φαγητό στους ένοικους και στους επισκέπτες τις περιοχής. Για το λόγο αυτό, ο διαχωρισµός σε µονάδες εστίασης και µονάδες αναψυχής έχει σαφώς δυσδιάκριτα όρια. Σήµερα ο νοµός διαθέτει περισσότερες από 250 µονάδες εστίασης, οι οποίες έχουν την µορφή των µικρών ταβερνών και των ψησταριών-καφενείων και 350 µονάδες αναψυχής. Από το 1998 και µετά η ανάπτυξη του τουριστικού δυναµικού στο νοµό παρουσιάζει µια σαφής τάση ανόδου, λαµβάνοντας υπόψη ότι έχει δηµιουργηθεί ένας σηµαντικός αριθµός καταλυµάτων που έχουν αυξήσει τις κλίνες του νοµού. Η ανάπτυξη των τουριστικών καταλυµάτων έχει γίνει σχεδόν στο σύνολο της έκτασης του νοµού, δηµιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για αποκέντρωση από τις πόλεις των Γρεβενών και εσκάτης που βρίσκονταν συγκεντρωµένα πριν από µερικά χρόνια. Το γεγονός αυτό έχει διπλή σηµασία για το τουριστικό προϊόν του νοµού. Αφενός µεν δίνει την δυνατότητα στους επισκέπτες να κατοικούν σε περιοχές µε πλούσιο φυσικό περιβάλλον µακριά από το περιβάλλον της πόλης και αφετέρου µεταβιβάζεται σε ένα βαθµό η εξυπηρέτηση των επισκεπτών σε παραγωγικές δυνάµεις της περιοχής που βρίσκονται τα καταλύµατα. Ταυτόχρονα οι κάτοικοι των περιοχών που έχουν δηµιουργηθεί καταλύµατα αποκτούν ένα επιπλέον εισόδηµα και πολλά µικρότερα καταστήµατα των περιοχών αυτών αποκτούν κίνηση και πελατεία. 59

60 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Ο Νοµός Γρεβενών, µε εξαίρεση το χιονοδροµικό κέντρο Βασιλίτσας, δε διαθέτει σηµαντικές ειδικές τουριστικές υποδοµές, ικανές για την ανάπτυξη άλλων µορφών εναλλακτικού τουρισµού, όπως είναι ο Συνεδριακός τουρισµός Τουριστική κίνηση Η υπάρχουσα τουριστική κίνηση αφορά κυρίως: 1. Παραθεριστές δεύτερης κατοικίας κατά τη θερινή περίοδο. 2. Κυνηγούς και Χιονοδρόµους κατά τη χειµερινή περίοδο. 3. Επισκέπτες διηµέρου (Εθνικό ρυµό, περιοχές φυσικού κάλλους, κ.α.). 4. Εναλλακτικό τουρισµό. Ο νοµός χαρακτηρίζεται από µία σταθερά ανοδική πορεία τόσο στις αφίξεις και διανυκτερεύσεις στον νοµό όσο και στην πληρότητα των µονάδων, η οποία ποσοστιαία είναι µεγαλύτερη από την αντίστοιχη στην περιφέρεια υτικής Μακεδονίας. Το δεδοµένο αυτό καταδεικνύει ότι ο νοµός Γρεβενών εξελίσσεται σε προορισµό όλο και περισσότερων επισκεπτών. Όπως και η περιφέρεια υτικής Μακεδονίας έτσι και ο νοµός Γρεβενών αποτελεί προορισµό κυρίως ηµεδαπών και πολύ λιγότερο αλλοδαπών. Ειδικότερα, για το 2000 εκτιµάται ότι οι διανυκτερεύσεις αλλοδαπών ανήλθαν στις (παρά τη σηµαντική αύξηση κατά 226,5% από το 1996, παραµένει µία ιδιαίτερα χαµηλή επίδοση σε σχέση µε τα αντίστοιχα δεδοµένα άλλων νοµών), ενώ οι διανυκτερεύσεις ηµεδαπών ανήλθαν στις , σηµειώνοντας ικανοποιητική αύξηση κατά 72,4% από το Συµπερασµατικά, η αύξηση των τουριστικών καταλυµάτων και των κλινών και η προσπάθεια οργάνωσης της τουριστικής προσφοράς στον νοµό έδωσε µια δυναµική στον κλάδο. Παρά την ύπαρξη µίας σειράς απαραίτητων φυσικών προϋποθέσεων (µεγάλη διάρκεια χιονιού, εξαιρετικά ενδιαφέρον φυσικό περιβάλλον) ο νοµός Γρεβενών δεν έχει καταφέρει να συγκαταλέγεται ανάµεσα στους ολοκληρωµένους τουριστικούς προορισµούς, αφού: η κύρια τουριστική δραστηριότητα της περιοχής περιλαµβάνει κυρίως επισκέπτες διηµέρου, που έχουν άµεση ή έµµεση σχέση µε την δραστηριότητα του χιονοδροµικού κέντρου Βασιλίτσας, (εποχιακός τουρισµός µικρής διάρκειας). Το γεγονός αυτό αποτελεί σηµαντική αδυναµία, γιατί έτσι περιορίζονται οι οµάδες στόχοι για το τουριστικό προϊόν της περιοχής, 60

61 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ η αυξανόµενη τουριστική ζήτηση συνεχίζει να µη βρίσκει διέξοδο, εξαιτίας του περιορισµένου τουριστικού κεφαλαίου, αφού: η συντριπτική πλειοψηφία των τουριστικών καταλυµάτων µικρής δυναµικότητας δεν έχουν τη δυνατότητα να φιλοξενήσουν µεγάλα group τουριστών εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, εκτός των διανυκτερεύσεων στις ξενοδοχειακές µονάδες της περιοχής, τις περισσότερες φορές είναι ελλιπής έως και ανύπαρκτη η σύνδεση των καταλυµάτων µε τουριστικούς προορισµούς του νοµού, καθώς και µε αξιοθέατα και µνηµεία του νοµού, αρκετά συχνά δεν υπάρχει κάλυψη συµπληρωµατικών ενεργειών όπως εστίασης και αναψυχής, µε αποτέλεσµα να µην παρέχεται ολοκληρωµένο τουριστικό προϊόν, ανάµεσα στα κύρια προβλήµατα στη λειτουργία των τουριστικών µονάδων παραµένει και η δυσκολία εύρεσης προσωπικού, ο µεγαλύτερος αριθµών ενοικιαζόµενων δωµατίων και ξενώνων δε λειτουργεί όλο τον χρόνο παρά µόνο µερικούς µήνες και όχι πάντα, µε αποτέλεσµα αρκετές φορές να πλήττεται η αξιοπιστία και το «όνοµα» (brand name) του τουριστικού προϊόντος του νοµού, δεν έχει προωθηθεί µέχρι σήµερα καµία οργανωµένη προβολή και προώθηση των ιδιαιτεροτήτων και των χαρακτηριστικών των περιοχών που αποτελούν πόλο έλξης. Η προβολή και η δυνατότητα του αγροτουρισµού στο νοµό θα πρέπει να αποτελέσει πρωταρχικό σηµείο αναφοράς, το οποίο θα καθιερώσει το νοµό στη συνείδηση των εγχώριων τουριστών και θα τον µετατρέψει σε περιοχή τουριστικού προορισµού καθ όλη τη διάρκεια του έτους. 61

62 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Η Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Καστοριάς Ακολουθούν οι ενότητες που περιγράφουν τις µεταβολές στο Μητρώο Επιχειρήσεων της ΕΣΥΕ για το Νοµό Καστοριάς ανάµεσα στα έτη 1995 και 2000, καθώς και η δυναµικότητα του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος σε όρους ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας, εξωστρέφειας, εργατικού δυναµικού, ανεργίας, εκπαιδευτικού επιπέδου του πληθυσµού, µεταφορικών υποδοµών και δραστηριοτήτων και λοιπών υποδοµών. Τέλος, παρουσιάζονται εν συντοµία ορισµένα από τα κυριότερα διαθέσιµα στοιχεία επιχειρηµατικότητας που διατηρούνται στα Μητρώα του τοπικού Επιµελητηρίου και στις κατά τόπους Αναπτυξιακές εταιρίες Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & 2000 Σύµφωνα µε το Μητρώο Επιχειρήσεων 1995 ΕΣΥΕ στο Νοµό Καστοριάς καταγράφηκαν επιχειρήσεις, οι οποίες εντάχθηκαν σε 35 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τάξη µεγέθους απασχόλησης. 62

63 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 63

64 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Οι κλάδοι που συγκέντρωναν, στα µέσα της δεκαετίας του 1990, µε σειρά σηµαντικότητας το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του Νοµού είναι: Ο κλάδος 18, Kατασκευή ειδών ενδυµασίας: κατεργασία και βαφή γουναρικών µε 1491 επιχειρήσεις η σπουδαιότητα του κλάδου για την οικονοµία της περιοχής αναδεικνύεται και από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις του κλάδου αντιστοιχούσαν το 1995 στο 42,8% των επιχειρήσεων του Νοµού. Ο κλάδος 52, Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης µε 642 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 55, ξενοδοχεία και εστιατόρια µε 228 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 51, χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών µε 226 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 45, κατασκευές µε 199 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 74, άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες µε 144 επιχειρήσεις, και Ο κλάδος 50, πώληση, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα µε 120 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 60, χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών µε 96 επιχειρήσεις. Οι παραπάνω οκτώ (8) κλάδοι συγκέντρωναν επιχειρήσεις ή αλλιώς το 90,3% των επιχειρήσεων του Νοµού Καστοριάς. Πέρα από τους παραπάνω κλάδους στο νοµό, δυναµική ήταν για την ίδια περίοδο και η παρουσία των βιοµηχανιών τροφίµων και ποτών, µε 47 επιχειρήσεις. Και στην περίπτωση του Νοµού Καστοριάς διαπιστώνεται ότι η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων (92,8%) απασχολούσαν λιγότερα από 10 άτοµα, ενώ µόνο 42 επιχειρήσεις (εκ των οποίων οι 19 από τον κλάδο 18) σ ολόκληρο το νοµό εµφανίζονται για την ίδια χρονική περίοδο να έχουν αριθµό προσωπικού µε 10 ή περισσότερα άτοµα. ιευκρινίζεται ότι στον παραπάνω πίνακα: δε συµπεριλήφθηκαν οι επιχειρήσεις του νοµού που ανήκουν στον Πρωτογενή τοµέα. ο σηµαντικός αριθµός επιχειρήσεων (209) µε άγνωστη τάξη µεγέθους απασχόλησης που αναφέρεται είναι σχεδόν βέβαιο ότι ενισχύει ακόµη 64

65 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ περισσότερο το σύνολο των επιχειρήσεων του νοµού µε προσωπικό λιγότερο από 10 άτοµα. Από το Μητρώο Επιχειρήσεων 2000 της ΕΣΥΕ (πιο πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία), προκύπτει ότι στο Νοµό Καστοριάς δραστηριοποιούνται συνολικά επιχειρήσεις (0,78% του αντίστοιχου συνόλου της χώρας και 25,5% της Περιφέρειας), οι οποίες και εντάσσονται σε 46 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ Ο συνολικός παραγόµενος τζίρος των επιχειρήσεων του νοµού ανέρχεται στα 392,51 Μ (µόλις 0,20% του αντίστοιχου τζίρου στο σύνολο της χώρας και 21,6% της Περιφέρειας). Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αυτά κατατάσσουν το νοµό Καστοριάς, στο σύνολο των 52 νοµών της ελληνικής επικράτειας, στην 33 η θέση, ως προς το πλήθος των επιχειρήσεων του και στην 43 η θέση ως προς το µέγεθος του τζίρου τους. Συνολικά η µεταβολή των επιχειρήσεων του Νοµού Καστοριάς στην 5ετία είναι αυξητική κατά 79,5% (ή επιχειρήσεις). Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τζίρο κλάδου το έτος 2000 στο Νοµό Καστοριάς (δεν αναφέρεται ο τζίρος για κλάδους που συγκεντρώνουν λιγότερες από 4 επιχειρήσεις). 65

66 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 66

67 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Οι κλάδοι που συγκεντρώνουν, για το έτος 2000, το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του νοµού (µε σειρά σηµαντικότητας) είναι: O κλάδος 18, κατασκευή ειδών ενδυµασίας: κατεργασία και βαφή γουναρικών µε επιχειρήσεις (21,6% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 100,03 Μ. Κρίνεται στο σηµείο αυτό χρήσιµο να επισηµανθεί ότι, παρά την αύξηση που διαπιστώνεται από το 1995 οι επιχειρήσεις του κλάδου αντιστοιχούν για το 2000 περίπου στο 29% του συνόλου των επιχειρήσεων του Νοµού, δεδοµένο το οποίο συγκρινόµενο µε την αντίστοιχη συµµετοχή του 1995 (42,8%) συνιστά ένδειξη περιορισµού του ρόλου της γουνοποιίας στα επιχειρηµατικά δρώµενα του νοµού. O κλάδος 52, λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης, µε 842 επιχειρήσεις, (31,2% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 81,94 Μ. O κλάδος 55, ξενοδοχεία και εστιατόρια µε 444 επιχειρήσεις (94,7% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 12,68 Μ. O κλάδος 45, κατασκευές µε 383 επιχειρήσεις, (92,5% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 18,893 Μ. O κλάδος 51, χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών µε 371 επιχειρήσεις (64,2% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 53,44 Μ. O κλάδος 01, γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες µε 242 επιχειρήσεις και συνολικό τζίρο 15,32 Μ. Ο κλάδος 74, άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες µε 190 επιχειρήσεις (31,9% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 7,03 Μ. O κλάδος 50 «εµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα» µε 114 επιχειρήσεις (µείωση 5% από το 1995) και συνολικό τζίρο 22,09 µ, και O κλάδος 60 «χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών» µε 99 επιχειρήσεις (3,1% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 6,88 Μ. Οι παραπάνω εννέα (9) κλάδοι συγκεντρώνουν συνολικά επιχειρήσεις ή περίπου το 72% των επιχειρήσεων του νοµού Καστοριάς, µε τζίρο 318,3 Μ ή το 81,1% του συνολικού επιχειρηµατικού τζίρου της περιοχής. 67

68 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Στο νοµό Καστοριάς δε σηµειώνονται αξιόλογες εναλλαγές στην κατάταξη - σειρά σηµαντικότητας των επιχειρηµατικών κλάδων, µεταξύ του 1995 και του σε κάθε περίπτωση υπογραµµίζεται η ενίσχυση του τοµέα 45 (κατασκευών), η αξιόλογη για το νοµό συνεισφορά του κλάδου 01 γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες στο τοπικό παραγωγικό προϊόν, καθώς και η µικρή υποχώρηση του κλάδου 50 εµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: Λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα. Παράλληλα, επιβεβαιώνεται και στην περίπτωση του νοµού Καστοριάς η διατήρηση των κλάδων 52 λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης και 55 ξενοδοχεία και εστιατόρια στις σηµαντικότερες και περισσότερο διαδεδοµένες επιχειρηµατικές δραστηριότητες του νοµού. στην 5ετία σηµειώθηκαν συνολικά σηµαντικές αυξήσεις σε επιχειρήσεις πρωτίστως στους κλάδους του τριτογενή τοµέα µε µικρή αλλά και µεγάλη συµµετοχή στο παραγωγικό προϊόν του νοµού (π.χ. 91: «δραστηριότητες οργανώσεων µε µέλη µ.α.κ.», 93: «άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών», 74: «άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες», καθώς και οι κλάδοι 55: «ξενοδοχεία και εστιατόρια» και 51: «χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών». Σηµαντικές είναι όµως και οι αυξήσεις που πραγµατοποιήθηκαν σε επιµέρους κλάδους επιχειρήσεων του δευτερογενή τοµέα, µε µικρή κυρίως συµµετοχή στο επιχειρηµατικό προφίλ του νοµού, όπως οι κλάδοι 29: «κατασκευή µηχανηµάτων και ειδών εξοπλισµού µ.α.κ.», και 36: «κατασκευή επίπλων. λοιπές βιοµηχανίες µ.α.κ.», και 28: «κατασκευή µεταλλικών προϊόντων, µε εξαίρεση τα µηχανήµατα και τα είδη εξοπλισµού», µε εξαίρεση τον κλάδο 45: «κατασκευές» του οποίου η συµµετοχή είναι ιδιαίτερα ενισχυµένη και στο νοµό Καστοριάς. Αντίθετα µε τους άλλους νοµούς, στην Καστοριά σηµειώθηκαν µειώσεις επιχειρήσεων σε επτά κλάδους, εκ των οποίων πέντε του τριτογενή και δύο του δευτερογενή τοµέα. πιο συγκεκριµένα στον τριτογενή τοµέα σηµειώθηκε µείωση 5% στον κρίσιµο για την οικονοµία της περιοχής κλάδο 50: «εµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών. λιανική πώληση καύσιµων οχηµάτων», καθώς και στους µικρότερου µεγέθους κλάδους 80: «εκπαίδευση», 85: «υγειά και κοινωνική µέριµνα», κ.α. στο δευτερογενή τοµέα σηµειώθηκαν σηµαντικές µειώσεις κατά 20% και 10,% στους αξιόλογους για την οικονοµία της περιοχής κλάδους 20: 68

69 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ «βιοµηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από τα έπιπλα: κατασκευή ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικης» και 15: «βιοµηχανία τροφίµων και ποτών». συνοψίζοντας, αναφορικά µε το επιχειρηµατικό προφίλ του νοµού Καστοριάς: περισσότερες από το 92,8% των επιχειρήσεων του νοµού Καστοριάς είναι πολύ µικρές επιχειρήσεις. οι κλάδοι µε τη µεγαλύτερη σηµαντικότητα στο παραγωγικό προϊόν του νοµού Καστοριάς είναι : ο κλάδος «κατασκευή ειδών ενδυµασίας: κατεργασία και βαφή γουναρικών», οι κλάδοι του εµπορίου (50, 51, 52),, οι «κατασκευές», ο κλάδος «γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες», τα «ξενοδοχεία και εστιατόρια», ο κλάδος «άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες» και ο κλάδος «χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών». µεταξύ των ετών ενισχύθηκαν ως επί το πλείστον τα «ξενοδοχεία και εστιατόρια», οι «κατασκευές» και ορισµένοι επιµέρους κλάδοι του τριτογενή και του δευτερογενή τοµέα, µε µικρή αλλά και µεσαία σχετικά συνεισφορά στο παραγωγικό προϊόν του νοµού. αντίθετα, υποχώρησαν οι κλάδοι «βιοµηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από τα έπιπλα: κατασκευή ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικης», «βιοµηχανία τροφίµων και ποτών» και το «εµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών. λιανική πώληση καύσιµων οχηµάτων» Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία ανά Κλάδο ραστηριότητας στο Νοµό Καστοριάς - Μεταβολές περιόδου Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται για το σύνολο του Νοµού Καστοριάς η κατανοµή της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας ανά κλάδο δραστηριότητας και το σύνολο αυτής κατά τα έτη Πίνακας 15. ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΑΝΑ ΚΛΑ Ο ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ Σε εκατοµµύρια δραχµές. Σε τρέχουσες τιµές ΚΛΑ ΟΙ * 2000* 2001* Μεταβολή ΓΕΩΡΓΙΑ, KΤΗΝ/ΦΙΑ, ΑΣΗ ,0% ΑΛΙΕΙΑ ,9% 69

70 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΟΡΥΧΕΙΑ ,9% ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ,7% ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ, ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΚΑΙ Υ ΡΕΥΣΗ ,8% ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ,9% ΧΟΝ ΡΙΚΟ ΚΑΙ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡIΟ, ΕΠΙΣΚΕΥΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ, ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙ ΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΧΡΗΜ/ΣΤΩΤΙΚΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ, ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧ/ΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΗΜΟΣΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ,8% ,4% ,3% ,8% ,4% ,7% ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ,7% ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΡΑΣ/ΤΗΤΕΣ Ι ΙΩΤΙΚΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΜΕ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ * Προσωρινά στοιχεία ,1% ,3% ,6% ,6% Με γνώµονα, αφενός το συνολικό ύψος της Ακαθάριστης Προστιθέµενης Αξίας (Α.Π.Α), και αφετέρου της σηµαντικής αύξησής της στο εξεταζόµενο χρονικό διάστηµα, ξεχωρίζουν για την πρωταγωνιστική συνεισφορά τους στη διαµόρφωση του παραγωγικού προϊόντος του νοµού οι κλάδοι: ιαχείριση ακίνητης περιούσιας, εκµίσθωση και επιχ/τικες δραστηριότητες, µε 38,58 δις δρχ. (113,21 Μ ) για το 2001 και αύξηση κατά 80,4%. Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευές αυτοκινήτων, µοτοσικλετών και ειδών οικιακής χρήσης, µε 32,10 δις δρχ. (94,21 Μ ) για το 2001 και αύξηση κατά 105,8%. 70

71 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Γεωργία, κτην/φια, δάση, µε 18,34 δις δρχ. (53,81 Μ ) για το 2001 και αύξηση κατά 50%. Xρηµ/στωτικη διαµεσολάβηση µε 17,40 δις δρχ. (51,06 Μ ) για το 2001 και αύξηση κατά 89,8%. Ξενοδοχεία και εστιατόρια µε 13,15 δις δρχ. (38,59 Μ ) για το 2001 και αύξηση κατά 81,4%. Κατασκευές, µε 10,96 δις δρχ. (32,17 Μ ) για το 2001 και αύξηση κατά 237,9%, και Μεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες, µε 10,81 δις δρχ. (31,71 Μ ) για το 2001 και αύξηση κατά 105,3%. Θα πρέπει, επιπλέον, να επισηµανθεί ότι παρά τη σχετικά µικρή σε απόλυτο µέγεθος ακαθάριστη προστιθέµενη αξία του κλάδου Mεταλλεία ορυχεία σηµειώθηκε ραγδαία αύξηση (421,9%) στην επταετία, δεδοµένο που καταδεικνύει τις αξιοσηµείωτες επιχειρηµατικές προοπτικές που συγκεντρώνει ο κλάδος για την ευρύτερη περιοχή. Παρά το γεγονός ότι τα παραπάνω δεδοµένα είναι εκφρασµένα σε τρέχουσες τιµές, υπογραµµίζεται η ιδιαίτερα σηµαντική, σε ορισµένες περιπτώσεις, αύξηση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας (π.χ. κατασκευών, χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευές αυτοκινήτων, µοτοσικλετών και ειδών οικιακής χρήσης κ.α.). Οι παραπάνω επτά (7) κλάδοι συγκεντρώνουν περίπου το 80% της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας του νοµού Καστοριάς για το έτος Ιδιαίτερη έµφαση θα πρέπει να αποδοθεί στη µείωση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας του κλάδου της Μεταποίησης και στην Καστοριά κατά 60,7% (8,04 δις δρχ. ή 23,6 Μ για το 2001). Και το δεδοµένο αυτό, σε συνδυασµό µε προηγούµενες ενδείξεις, υποδηλώνει το σαφή περιορισµό της δυναµικής της γουνοποιίας, ως της κύριας εστίας µεταποίησης στο νοµό και επηρεάζει τη συνολική επίδοση και εικόνα του παραγωγικού προϊόντος της µεταποίησης στην Περιφέρεια. Αξιοσηµείωτη είναι όµως για την ίδια περίοδο και η µείωση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας και στο κλάδο της ΑΛΙΕΙΑΣ, κατά περίπου 30%. Όσον αφορά την ακαθάριστη προστιθέµενη αξία ανά τοµέα παραγωγής από τον πίνακα προκύπτει ότι για το έτος 2001 ο Πρωτογενής τοµέα συνεισφέρει κατά 71

72 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 10,4%, ο ευτερογενής τοµέας κατά 11,7% και ο Τριτογενής τοµέας κατά 77,9% στη συνολική ακαθάριστη προστιθέµενη αξία του νοµού. Στο σηµείο αυτό θα πρέπει να επισηµανθεί ότι το υψηλό ποσοστό της Α.Π.Α. στον Τριτογενή τοµέα οφείλεται στο µεγάλο µερίδιο που καταλαµβάνει το εµπόριο γούνας δέρµατος στην περιοχή. Στην επταετία η συνολική ακαθάριστη προστιθέµενη αξία για το νοµό Καστοριάς σηµειώνει αύξηση κατά 56,6%, φτάνοντας το 2001 στα 176,77 δις δρχ. (518,81 M ), µε αποτέλεσµα ο νοµός Καστοριάς να κατατάσσεται στην 3 η θέση µεταξύ των νοµών της Περιφέρειας, ως απόλυτη τιµή, και στην 4 η θέση (µικρότερη στην περιφέρεια) ως µεταβολή στην ίδια χρονική περίοδο Ενδοκοινοτικές Εισαγωγές και Εξαγωγές Νοµού Καστοριάς περιόδου / Κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα Μεταβολές Ακολουθεί πίνακας που παρουσιάζει ανά έτος α) το κύριο προϊόν εισαγωγής του νοµού Καστοριάς και το ποσοστό που αυτό καταλαµβάνει στο συνολικό ετήσιο ύψος εισαγωγών του νοµού, β) το πλήθος όλων των προελεύσεων (χωρών που εισάγουν ένα ή περισσότερα προϊόντα στο νοµό), γ) την κύρια χώρα εισαγωγών (χώρα µε τη µεγαλύτερη συµµετοχή βαρύτητα στις εισαγωγές), καθώς και δ) το συνολικό ύψος εισαγωγών (σε δρχ. και ). Πίνακας 16. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, INTRASTATE - ΕΣΥΕ, Εισαγωγές Νοµού ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Έτος Κύριο Προϊόν Εισαγωγής (%) κύριου προϊόντος Εισαγωγής Πλήθος Προελεύσεων Κύρια Χώρα Εισαγωγών Συνολικό Ύψος Εισαγωγών (σε ρχ.& ) 1998 ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ 94,24 14 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,34 ) 1999 ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ 92,8 13 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,61 ) 2000 ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ 93,69 13 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,93 ) 2001 ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ 93,63 13 ΑΝΙΑ ( ,33 ) 2002 ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ 94,57 11 ΑΝΙΑ Από τη µελέτη των συνολικών ενδοκοινοτικών εισαγωγών του Νοµού Καστοριάς για την περίοδο προκύπτει ότι: ( ,00 ) 72

73 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Στην πενταετία το συνολικό ύψος των εισαγωγών ανήλθε στα 145,08 δις δρχ. ( ,21 ), Η κύρια κατηγορία προϊόντος που εισάγεται στην Καστοριά είναι σταθερά και για όλα τα έτη η Γουνοδέρµατα και Γουναρικά, Τεχνητά Γουνοδέρµατα. Εκτός από τη Γερµανία, από την οποία προέρχεται το 26,8% του συνόλου των εισαγωγών στην ίδια περίοδο, ο Νοµός προµηθεύεται προϊόντα σε µεγάλο βαθµό και από άλλες χώρες όπως η ανία (25,3%), η Ιταλία (14,7%), η Φιλανδία (11,5%), η Γαλλία, η Ισπανία και οι Κάτω Χώρες. Από την, κατ ανάλογο τρόπο, ανάλυση των εξαγωγών του νοµού Καστοριάς προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας προκύπτει ότι η κατηγορία προϊόντων Γουνοδέρµατα και Γουναρικά, Τεχνητά Γουνοδέρµατα, συνιστά σχεδόν εξ ολοκλήρου το κύριο προϊόν εξαγωγών του νοµού γεγονός που αναδεικνύει για µία ακόµη φορά τη σπουδαιότητα του κλάδου για την τοπική οικονοµία και κατ επέκταση την εξωστρέφεια του Νοµού. Αξιοσηµείωτες αλλά µόνο για το 2002 είναι και οι εξαγωγές σε κατηγορίες προϊόντων όπως: "Φελλός και Τεχνουργήµατα από Φελλό", "Τεχνουργήµατα Σπαρτοπλεκτικής και Καλαθοποιίας" και "Μαλλί, Τρίχες Εκλεκτής ποιότητας ή χοντροειδείς. Νήµατα και Υφάσµατα απο Χοντρότριχες". Για την ίδια πενταετία, το συνολικό ύψος των ενδοκοινοτικών εξαγωγών του νοµού ανήλθε στα 85,20 δις δρχ. ( ,1 ). Εκτός από τη Γερµανία, στην οποία για την ίδια περίοδο κατευθύνθηκε το 48,9% του συνόλου των εξαγωγών, η εξωστρέφεια του Νοµού εκδηλώθηκε σε µεγάλο βαθµό (µε σειρά σηµαντικότητας) σε χώρες όπως η Ισπανία (15.5%), η Ιταλία (14.4%) και η Γαλλία (7.8%). Το εξαγωγικό προϊόν του Νοµού Καστοριάς χαρακτηρίζεται από µεγάλη διασπορά προορισµών, µε το δεδοµένο ότι αποστέλλεται κατ έτος σε χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Πίνακας 16. ΕΝ ΟΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ. ΕΣΥΕ Εξαγωγές Νοµού ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Έτος Κύριο Εξαγωγικό Προϊόν (%) Κύριου Εξαγωγικού προϊόντος Πλήθος Προορισµών Κύρια Χώρα Εξαγωγών Συνολικό Ύψος Εξαγωγών (σε ρχ.& ) ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ,83 14 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,28 ) 97,16 14 ΓΕΡΜΑΝΙΑ

74 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ( ,52 ) 2000 ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ 97,86 14 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,61 ) 2001 ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΡΙΚΑ. ΤΕΧΝΗΤΑ ΓΟΥΝΟ ΕΡΜΑΤΑ 96,37 13 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ,66 ) 2002 ΦΕΛΛΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΦΕΛΛΟ 41,08 13 ΓΕΡΜΑΝΙΑ ( ) Ο επόµενος πίνακας παρουσιάζει ανά έτος αλλά και σε επίπεδο πενταετίας ( ) τα συνολικά ύψη ενδοκοινοτικών εξαγωγών και εισαγωγών του Νοµού και το αντίστοιχο ενεργητικό ή παθητικό υπόλοιπο. Το εµπορικό ισοζύγιο του Νοµού Καστοριάς είναι αρνητικό για όλη την περίοδο Το παθητικό υπόλοιπο του εµπορικού ισοζυγίου κορυφώνεται κατά τα έτη 1998 και Το 2002 το παθητικό υπόλοιπο ήταν ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Ν. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ( ) Πίνακας 17. ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ Έτος Ενεργητικό / Παθητικό Υπόλοιπο Εµπορικού Ισοζυγίου Ν. Καστοριάς Συνολικό Ύψος Εξαγωγών (σε ρχ.& ) Συνολικό Ύψος Εισαγωγών (σε ρχ.& ) (σε ρχ.& ) ( ,06 ) ( ,28 ) ( ,34 ) ( ,09 ) ( ,52 ) ( ,61 ) ( ,32 ) ( ,61 ) ( ,93 ) ( ,67 ) ( ,66 ) ( ,33 ) ( ,00 ) ( ) ( ,00 ) 5ετία ( ,14 ) ( ,1 ) ( ,21 ) 74

75 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Σε επίπεδο πενταετίας (αθροιστικά) στο νοµό σηµειώνεται παθητικό υπόλοιπο εµπορικού ισοζυγίου ύψους ,14. Εισαγωγές (ενδοκοινοτικού εµπορίου) στο Νοµό Καστοριάς. Αξία σε εκατοµµύρια δραχµές: Πίνακας 17. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. ΕΣΥΕ Περιφέρεια και Νοµός υτική Μακεδονία N. Καστοριάς % N. Καστοριάς 78.8% 77.0% 67.9% 63.5% 64.2% 48.2% 69.6% 55.7% Από τα συγκεντρωτικά δεδοµένα των ενδοκοινοτικών εισαγωγών και εξαγωγών του Νοµού Καστοριάς για την 8ετία , και σε σύγκριση µε τις αντίστοιχες συνολικές επιδόσεις της Περιφέρειας, διαπιστώνεται η δυναµική συµµετοχή του Νοµού τόσο στις συνολικές εισαγωγές (κυµαίνεται από 48.2% έως και 78.8% και παρουσιάζει διακυµάνσεις) όσο και στις συνολικές εξαγωγές αγαθών (κυµαίνεται από 41,8% έως 80.3% και παρουσιάζει διακυµάνσεις) της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας. Εξαγωγές (ενδοκοινοτικού εµπορίου) στο Νοµό Καστοριάς Αξία σε εκατοµµύρια δραχµές: Πίνακας 18. ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. ΕΣΥΕ Περιφέρεια και Νοµός υτική Μακεδονία N. Καστοριάς % N. Καστοριάς 80.3% 79.0% 78.4% 74.9% 75.8% 70.7% 73.9% 41.8% Η γενικότερη µείωση των εξαγωγών της χώρας το 2002 γίνεται εµφανής στην περίπτωση του νοµού Καστοριάς. O νοµός σηµείωσε στο ίδιο έτος ραγδαία µείωση του εξαγωγικού του προϊόντος, αγγίζοντας τη χαµηλότερη επίδοση της οκταετίας, δηλαδή 41,8% του συνολικού εξαγωγικού προϊόντος της Περιφέρειας. 75

76 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Απασχολούµενοι ανά Οµάδες Κλάδων Οικονοµικής ραστηριότητας Εργατικό υναµικό Ανεργία Επίπεδο Εκπαίδευσης Νοµού Καστοριάς Η ανάλυση των τελευταίων διαθέσιµων στοιχείων της ΕΣΥΕ (Απογραφή 2001) µας επιτρέπει να προσεγγίσουµε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Νοµού Καστοριάς, όσον αφορά το εργατικό δυναµικό, την απασχόληση, την ανεργία και το επίπεδο εκπαίδευσης. Πίνακας 19. ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΟΜΑ ΕΣ ΚΛΑ ΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ, Ν. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, ΕΣΥΕ Απογραφή πληθυσµού της 18ης Μαρτίου 2001 Οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας ΣΤΑΚΟ 91 Σύνολο Άνδρες Γυναίκες Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και δασοκοµία Αλιεία Ορυχεία, λατοµεία Μεταποιητικές βιοµηχανίες Παροχή ηλεκτρικού ρεύµατος, φυσικού αερίου, νερού Κατασκευές Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή αυτοκινήτων, οχηµάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης Ξενοδοχεία και εστιατόρια Μεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες Ενδιάµεσοι χρηµατοπιστωτικοί οργανισµοί ιαχείριση ακίνητης περιουσίας,εκµισθώσεις ηµόσια διοίκηση, υποχρεωτική ασφάλιση Εκπαίδευση Υγεία και κοινωνική µέριµνα ραστηριότητες παροχής υπηρεσιών Ιδιωτικά νοικοκυριά που απασχολούν οικιακό προσωπικό Ετερόδικοι οργανισµοί και όργανα ε δήλωσαν κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας Σύνολο

77 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Στο νοµό Καστοριάς οι οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας µε τη µεγαλύτερη σηµαντικότητα, κατά σειρά αναφοράς, στην απασχόληση είναι: Η οµάδα Μεταποιητικές βιοµηχανίες, µε απασχολούµενους (22,5% του συνόλου των απασχολούµενων του Νοµού Καστοριάς. H Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και δασοκοµία, µε απασχολούµενους (19.5% του συνόλου των απασχολούµενων του Νοµού). H οµάδα Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή αυτοκινήτων, οχηµάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης, που συγκεντρώνει απασχολούµενους (12.7%). H ηµόσια διοίκηση, υποχρεωτική ασφάλιση, που συγκεντρώνει απασχολούµενους (8.5%). H Εκπαίδευση, που συγκεντρώνει απασχολούµενους (6.1%). H οµάδα Κατασκευές, µε 957 απασχολούµενους (5,6%) και H οµάδα Ξενοδοχεία και εστιατόρια, µε 933 απασχολούµενους (5,4%). Οι επτά (7) παραπάνω οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας συγκεντρώνουν συνολικά το 80,3% των απασχολούµενων του Νοµού Καστοριάς. Αξιόλογο αριθµό απασχολουµένων συγκεντρώνουν στο Νοµό και οι οµάδες κλάδων ιαχείριση ακίνητης περιουσίας, εκµισθώσεις, Υγεία και κοινωνική µέριµνα, και Μεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες. Από τα προηγούµενα προκύπτει ότι η ευρύτερη περιοχή της Καστοριάς συνεχίζει να διατηρεί ένα σηµαντικότατο αριθµό εργαζόµενων στον πρωτογενή τοµέα, καθώς και στο δευτερογενή τοµέα, το µεγαλύτερο µέρος των οποίων στον κλάδο της γούνας και των κατασκευών. Όσον αφορά το διευρυνόµενο µερίδιο του τριτογενή τοµέα, κρίσιµες εστίες απασχόλησης συνιστούν κυρίως το Χονδρικό και Λιανικό εµπόριο, ενώ διαφαίνεται να διαµορφώνονται σταδιακά ιδιαίτερα ευοίωνες προοπτικές απασχόλησης στην οµάδα «Ξενοδοχεία και εστιατόρια». Από την κατανοµή του οικονοµικώς ενεργού και µη ενεργού πληθυσµού του Νοµού Καστοριάς διαπιστώνουµε ότι το Μάρτιο του 2001 (Απογραφή πληθυσµού ΕΣΥΕ - δεν αναφέρονται, σε επίπεδο νοµού, πιο πρόσφατα δεδοµένα) ο οικονοµικώς ενεργός πληθυσµός ανήρθε στις άτοµα. Από αυτά, τα ήταν απασχολούµενοι, 77

78 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ενώ τα καταγράφηκαν ως άνεργοι (23.6%), εκ των οποίων το 38% χαρακτηρίζονται ως «νέοι» άνεργοι. Το ίδιο χρονικό διάστηµα, η ανεργία των ανδρών ανήλθε συνολικά στο 19,8%, ενώ των γυναικών στο 30,4%. Σηµειώνεται ότι δεν αναφέρονται ή δεν είναι διαθέσιµα από την ΕΣΥΕ ανάλογα στοιχεία για την Απογραφή 1991, προκειµένου να γίνουν οι σχετικές συγκρίσεις. Πίνακας 20. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΕΝΕΡΓΩΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, Οικονοµικώς ενεργός και µη ενεργός πληθυσµός κατά φύλο και οµάδες ηλικιών στο Νοµό Καστοριάς- Απογραφή πληθυσµού της 18ης Μαρτίου 2001 (ΕΣΥΕ) Ο ι κ ο ν ο µ ι κ ώ ς ε ν ε ρ γ ο ί Φύλο Οµάδες ηλικιών Σύνολο Απασχολούµενοι Α ν ε ρ γ ο ι Από αυτούς Σύνολο % "νέοι" Οικονοµικώς µη ενεργοί ΣΥΝΟΛΟ ,6% ,3% ,0% ,2% ,0% ,0% ,6% ,8% ,6% Άνδρες ,8%

79 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ,3% ,1% ,0% ,0% ,9% ,2% ,5% ,4% Γυναίκες ,4% ,6% ,1% ,9% ,4% ,5% ,8% ,2% ,6% ,3% Τα παραπάνω δεδοµένα αποδίδουν, δίχως αµφιβολία, στο νοµό Καστοριάς τη θλιβερή πρωτιά στην ανεργία µεταξύ των άλλων νοµών της Περιφέρειας. 79

80 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Ειδικότερα από τα διαθέσιµα δεδοµένα ανά οµάδες ηλικιών, τόσο στο σύνολο όσο και ανά φύλλο διαπιστώνεται ότι οι συγκεντρώσεις ανέργων είναι µεγάλες (προσεγγίζουν ή ξεπερνούν το 20%) για όλες ανεξαιρέτως τις οµάδες ηλικιών από 20 έως 59 ετών, µε αποκορύφωµα την οµάδα ηλικιών 20-24, στην οποία η ανεργία στο σύνολο ανέρχεται στο 42,3%. Στους άνδρες τα µεγαλύτερα από τα µεγάλα ποσοστά ανεργίας εµφανίζονται στις ιδιαίτερα παραγωγικές οµάδες ηλικιών οµάδες ηλικιών (41,3%), (22,1%) και (21,4%). Στις γυναίκες, η εικόνα επιδεινώνεται ακόµη περισσότερο, αφού σ όλες ανεξαιρέτως τις κατηγορίες ηλικιών από ετών τα ποσοστά ανεργίας δεν υποχωρούν κάτω από το 25,4%. Τα υψηλά ποσοστά ανεργίας στην ευρύτερη περιοχή της Καστοριάς υποδηλώνουν αφενός τη σηµαντική υποχώρηση του παραγωγικού προϊόντος της µεταποίησης (και ιδιαίτερα του κλάδου της γούνας) στην περιοχή και αφετέρου την καθυστέρηση που συνεχίζει να υφίσταται στην ολοκληρωµένη τουριστική αξιοποίηση του νοµού. Από την κατανοµή του επιπέδου εκπαίδευσης στις κρίσιµες παραγωγικά οµάδες ηλικιών (20 64), σε σύγκριση τόσο µε το σύνολο της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας όσο και µε το σύνολο της Xώρας, διαπιστώνουµε ότι ο νοµός Καστοριάς: Yστερεί αισθητά από τις επιδόσεις του συνόλου της χώρας αλλά προσεγγίζει ή και υπερβαίνει σε ορισµένες περιπτώσεις τις επιδόσεις του συνόλου της Περιφέρειας στις υψηλές και µεσαίες κατηγορίες εκπαίδευσης ( ιδακτορικό, Μεταπτυχιακό, Ανώτατες Σχολές (ΑΕΙ και ΑΤΕΙ), Μεταδευτεροβάθµια εκπαίδευση, Απολυτήριο Μέσης Εκπαίδευσης), ενώ Yστερεί σε ορισµένες από τις µεσαίες κατηγορίες εκπαίδευσης π.χ. ΤΕΛ, ΤΕΣ) ενώ υπερέχει στις κατώτερες κατηγορίες εκπαίδευσης (Απόφοιτοι 3ταξίου, ηµοτικού), τόσο σε σχέση µε την περιφέρεια υτικής Μακεδονίας όσο και µε το σύνολο της Xώρας. 80

81 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Υποδοµές Μεταφορών και Επικουρικοί είκτες Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές στο Νοµό Καστοριάς Στο νοµό Καστοριάς οι µεταφορές πραγµατοποιούνται διαµέσου του οδικού δικτύου και του αεροδροµίου. Η επιβατική κίνηση στο αεροδρόµιο της Καστοριάς σύµφωνα µε τα διαθέσιµα στοιχεία της περιόδου έχει σηµειώσει σηµαντική υποχώρηση κατά 30,3%, ενώ η µέση ανά έτος µείωση ανέρχεται στο 3,4%. Παρόλα αυτά παραµένει το πρώτο σε επιβατική κίνηση αεροδρόµιο της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας. (4.895 µετακινούµενοι για το έτος 2003). Ο νέος σχεδιασµός του αεροδροµίου της Καστοριάς, µε συνολικό προϋπολογισµό 15 Μ, προβλέπει την επέκταση του διαδρόµου (τελικό µήκος µέτρα), ενώ η επιχειρησιακή ικανότητα του νέου αεροδροµίου είναι η δυνατότητα εξυπηρέτησης, χωρίς περιορισµό βάρους, µεγάλων αεροσκαφών )π.χ. τύπου Β , Αirbus 320 κλπ). Τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη είναι η φωτοσήµανση εµποδίων ευρύτερης περιοχής προϋπολογισµού Με βάση τα παραπάνω έργα εκσυγχρονισµού το αεροδρόµιο Καστοριάς θα χαρακτηρίζεται από νέες επιχειρησιακές δυνατότητες µεταφοράς προσώπων και εµπορευµάτων. Η ποιότητα του υφιστάµενου οδικού δικτύου στο νοµό Καστοριάς, που είναι παραµεθόριος και έντονα ορεινός κρίνεται µέτρια, παρά τα επιµέρους έργα βελτίωσης του επαρχιακού οδικού δικτύου που πραγµατοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Η άρση της αποµόνωσης του νοµού Καστοριάς συνδέεται σε µεγάλο βαθµό µε τη σταδιακή ολοκλήρωση και παράδοση τµηµάτων της ΕΓΝΑΤΙΑΣ Ο ΟΥ. Η ολοκλήρωση του τµήµατος Γρεβενά - Πολύµυλος στον κύριο άξονα της Εγνατίας Οδού, τα τελευταία χρόνια, συνέβαλλε ουσιαστικά στη µείωση της απόστασης της πρωτεύουσας του Νοµού από τα µεγάλα αστικά κέντρα της Περιφέρειας και της Κεντρικής Μακεδονίας (κυρίως της Θεσσαλονίκης), ενώ και η ολοκλήρωση της παράκαµψης Καστανιάς (2 ο εξάµηνο του 2004), ενίσχυσε το επιχειρηµατικό και τουριστικό προφίλ του νοµού στη διεθνή αγορά. Ιδιαίτερης σηµασίας για την ανάπτυξη του νοµού και τη βελτίωση της πρόσβασης των προϊόντων του στις αγορές της ΝΑ Ευρώπης έχει η ολοκλήρωση του κάθετου άξονα Σιάτιστας Κρυσταλλοπηγής. Η καθυστέρηση του έργου αυτού συνεχίζει µέχρι σήµερα να περιορίζει σηµαντικά τον εξαγωγικό χαρακτήρα και τις αναπτυξιακές δυνατότητες του νοµού, αλλά και της Περιφέρειας συνολικά στο πλαίσιο της 81

82 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ αξιοποίησης της Βαλκανικής προοπτικής της Ελλάδας. Το συνολικό υπό κατασκευή ή υπό µελέτη µήκος για τον κάθετο αυτό άξονα ανέρχεται σε 41 χλµ. (10,5 υπό κατασκευή και 30,5 υπό µελέτη), µε επιπρόσθετα τα 2,3 χλµ. για την εγκάρσια σύνδεση µε το αεροδρόµιο Καστοριάς. Σύµφωνα µε το Γραφείο Κοινοβουλευτικού Ελέγχου και Χειρισµού Αιτηµάτων Πολιτών Θεσσαλονίκης, της ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ Α.Ε., το έργο βρίσκεται σε εξέλιξη. Στην παρούσα φάση οι προσδοκίες της επιχειρηµατικής κοινότητας του νοµού Καστοριάς, όσον αφορά τις υποδοµές µεταφοράς, εστιάζονται κατά κύριο λόγο: α) στην επιτάχυνση των διαδικασιών εκσυγχρονισµού του αεροδροµίου ώστε να υπάρξει ταχεία αποστολή εµπορευµάτων και µετάβαση ατόµων από και προς τις ξένες αγορές απευθείας και στο σχεδιασµό πακέτων προσέλκυσης πελατών µε προορισµό ή προέλευση την Καστοριά και µε ενδιαφέρον τόσο για το κύριο µεταποιητικό προϊόν του νοµού, όσο και για τουρισµό και β) στην επιτάχυνση της ολοκλήρωσης του κάθετου άξονα Σιάτιστας Κρυσταλλοπηγής, καθώς και των υπόλοιπων τµηµάτων της ΕΓΝΑΤΙΑΣ Ο ΟΥ (συνδέσεις µε Κεντρική Μακεδονία και Ήπειρο), προκειµένου να ελαχιστοποιηθεί η απόσταση του νοµού από τις µεγάλες βαλκανικές αγορές και τα αστικά κέντρα και λιµάνια της Βόρειας Ελλάδας. Από τα διαθέσιµα στοιχεία των ετών 1987 έως και 2001 για την επιχειρηµατική δραστηριότητα στον τοµέα των µεταφορών, συγκρινόµενα πάντοτε µε τις αντίστοιχες τάσεις στο σύνολο της χώρας προκύπτει ότι: ο αριθµός κυκλοφορίας των ταξί διατηρείται σχεδόν αµετάβλητος (0,78%), ελάχιστα πιο αυξηµένος από την αντίστοιχη µεταβολή για το σύνολο της χώρας, σηµειώνεται ραγδαία αύξηση (85,7%) του συνολικού αριθµού των λεωφορείων, σε αντίθεση µε το σύνολο της χώρας όπου η αύξηση ανέρχεται στο 37,3%. Η αύξηση αυτή εκτιµάται ότι συνδέεται µε την ανάπτυξη του τουρισµού και την αύξηση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας στον τοµέα των ξενοδοχείων, ενώ διαπιστώνεται η περιορισµένη, για τα δεδοµένα του νοµού, αύξηση (57,4%) του συνολικού αριθµού των φορτηγών σε κυκλοφορία, αφού η αντίστοιχη αύξηση στο σύνολο της χώρας ανέρχεται στο 66,8%. 82

83 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Πίνακας 21. ΥΠΟ ΟΜΗ Ο ΙΚΗΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ, ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, "ΝΟΜΟΙ" - ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΤΗ Ταξί σε κυκλοφορία Λεωφορεία σε κυκλοφορία Φορτηγά σε κυκλοφορία Αξίζει επιπρόσθετα να σηµειωθεί, ότι στον Νοµό δεν υπάρχει, τουλάχιστον µέχρι σήµερα, καµία αξιοσηµείωτη υποδοµή αποθήκευσης και διανοµής (κέντρα Logistics), παρά τη µεγάλη ανάγκη που υφίσταται στην ενίσχυση των δικτύων και τη µεταφορά προϊόντων του πρωτογενή, κυρίως, τοµέα. 83

84 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Μητρώα Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Καστοριάς Από τα πιο πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία του Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Καστοριάς προκύπτει ότι τον Σεπτέµβριο του 2005 ( ) στα Μητρώα του Επιµελητηρίου ήταν εγγεγραµµένες επιχειρήσεις (µείωση από τον Φεβρουάριο του 2002 κατά 370 επιχειρήσεις). Από αυτές οι ανήκαν στο Βιοτεχνικό Τµήµα (αντίστοιχος αριθµός Φεβρουαρίου 2004, επιχειρήσεις), οι στο Επαγγελµατικό (αντίστοιχος αριθµός Φεβρουαρίου 2004, επιχειρήσεις) και οι στο Εµπορικό Τµήµα (αντίστοιχος αριθµός Φεβρουαρίου 2004, επιχειρήσεις). Πίνακας 22. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΝΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΕΒΕ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 4237 ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 1051 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 1421 ΣΥΝΟΛΟ Πίνακας 23. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΝΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΕΒΕ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΟΛΟ ιάγραµµα 1. ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ Ε.Β.Ε ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΑΝΑ ΤΜΗΜΑ ΜΕΤΑΞΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2004 ΚΑΙ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΟΛΟ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΝΑ ΤΜΗΜΑ 84

85 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Και από τα σηµερινά στοιχεία (Σεπτέµβριος 2005) επιβεβαιώνεται ο κυρίαρχος ρόλος του κλάδου της Γουνοποιίας όχι µόνο για τον Νοµό αλλά και για το σύνολο της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας. Πιο Συγκεκριµένα: Ο αριθµός των γουνοποιητικών επιχειρήσεων στις ανήλθε σε σε σύνολο µεταποιητικών επιχειρήσεων, ποσοστό που ξεπερνά το 90%. Στο σηµείο αυτό θα πρέπει να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στη µείωση του αριθµού των επιχειρήσεων του κλάδου λόγω της οξύτατης περιόδου κρίσεως από την οποίας διέρχεται. Τον Φεβρουάριο του 2004 ο αντίστοιχος αριθµός ανερχότανε στις 3.574, εντοπίζεται λοιπόν µία αρνητική πορεία λύσεων και διαγραφών της τάξης των 369 επιχειρήσεων. ιάγραµµα 2. ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΓΟΥΝΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2004 & ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΓΟΥΝΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΜΕΤΑΞΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2004 & ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2005 Στο Εµπορικό Τµήµα και για τη χρονική περίοδο από το Φεβρουάριο του 2004 µέχρι και το Σεπτέµβριο του 2005 ( ), παρατηρείται µία µικρή αύξηση των εγγεγραµµένων επιχειρήσεων. Συγκεκριµένα, ο αριθµός αυτών ανερχότανε στις επιχειρήσεις (Φεβρουάριο του 2004), ενώ έφτασαν τις το Σεπτέµβριο του Από αυτές το µεγαλύτερο ποσοστό περίπου 20% κατέχουν οι εµπορικές επιχειρήσεις του κλάδου της Γούνας και ακολουθούν οι εµπορικές επιχειρήσεις ετοίµων ενδυµάτων. ιάγραµµα 3. ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2004 & ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

86 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2004 & ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2005 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 Στο Επαγγελµατικό Τµήµα και για τη χρονική περίοδο από το Φεβρουάριο του 2004 µέχρι και το Σεπτέµβριο του 2005 ( ), παρατηρείται µία ικανοποιητική αύξηση των εγγεγραµµένων επιχειρήσεων. Συγκεκριµένα, ο αριθµός αυτών ανερχότανε στις επιχειρήσεις (Φεβρουάριο του 2004), ενώ έφτασαν τις το Σεπτέµβριο του Στο εν λόγω τµήµα γίνεται αισθητή η παρουσία µεγάλου αριθµού καταστηµάτων που ανήκουν στην κατηγορία καφετέριες καφενεία µπαρ. Τα καταστήµατα αυτά αντιστοιχούν στο 31% των επιχειρήσεων του τµήµατος και στηρίζουν σε µεγάλο βαθµό την τουριστική κίνηση του Νοµού. Στις γραµµές που ακολουθούν αποτυπώνεται η σχέση εγγραφών διαγραφών στα µητρώα του Επιµελητηρίου Καστοριάς για τη διετία 2003 και 2004 στα τρία τµήµατα αυτού. Πιο συγκεκριµένα: 86

87 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ιάγραµµα 4. ΕΓΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗ ΙΕΤΙΑ ΣΧΕΣΗ ΕΓΓΡΑΦΩΝ - ΙΑΓΡΑΦΩΝ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗ ΙΕΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΙΑΦΟΡΑ ΕΓΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΦΟΡΑ Από τον άνω πίνακα προκύπτουν τα εξής συµπεράσµατα: Οι εγγραφές στο βιοτεχνικό τµήµα το έτος 2003 ανήλθαν σε 97. Οι διαγραφές των επιχειρήσεων στο αντίστοιχο χρονικό διάστηµα ανήλθαν σε 269, παρατηρείται µία αρνητική διαφορά στην σχέση εγγραφών διαγραφών της τάξης των 172 επιχειρήσεων. Οι εγγραφές στο βιοτεχνικό τµήµα το έτος 2004 ανήλθαν σε 94. Οι διαγραφές των επιχειρήσεων στο αντίστοιχο χρονικό διάστηµα ανήλθαν σε 197, παρατηρείται µία αρνητική διαφορά στην σχέση εγγραφών διαγραφών της τάξης των 103 επιχειρήσεων. 87

88 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ιάγραµµα 5. ΕΓΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗ ΙΕΤΙΑ ΣΧΕΣΗ ΡΓΓΡΑΦΩΝ - ΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗ ΙΕΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΙΑΦΟΡΑ ΕΓΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΙΕΤΙΑΣ Από τον άνω πίνακα προκύπτουν τα εξής συµπεράσµατα: Οι εγγραφές στο εµπορικό τµήµα το έτος 2003 ανήλθαν σε 87. Οι διαγραφές των επιχειρήσεων στο αντίστοιχο χρονικό διάστηµα ανήλθαν σε 83, παρατηρείται µία θετική διαφορά στην σχέση εγγραφών διαγραφών της τάξης των 4 επιχειρήσεων. Οι εγγραφές στο εµπορικό τµήµα το έτος 2004 ανήλθαν σε 74. Οι διαγραφές των επιχειρήσεων στο αντίστοιχο χρονικό διάστηµα ανήλθαν σε 44, παρατηρείται µία θετική διαφορά στην σχέση εγγραφών διαγραφών της τάξης των 30 επιχειρήσεων. 88

89 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ιάγραµµα 6. ΕΓΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗ ΙΕΤΙΑ ΣΧΕΣΗ ΕΓΓΡΑΦΩΝ - ΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗ ΙΕΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΙΑΦΟΡΑ ΕΓΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΙΑΦΟΡΑ Από τον άνω πίνακα προκύπτουν τα εξής συµπεράσµατα: Οι εγγραφές στο επαγγελµατικό τµήµα το έτος 2003 ανήλθαν σε 101. Οι διαγραφές των επιχειρήσεων στο αντίστοιχο χρονικό διάστηµα ανήλθαν σε 112, παρατηρείται µία αρνητική διαφορά στη σχέση εγγραφών διαγραφών της τάξης των 11 επιχειρήσεων. Οι εγγραφές στο επαγγελµατικό τµήµα το έτος 2004 ανήλθαν σε 123. Οι διαγραφές των επιχειρήσεων στο αντίστοιχο χρονικό διάστηµα ανήλθαν σε 69, παρατηρείται µία θετική διαφορά στη σχέση εγγραφών διαγραφών της τάξης των 54 επιχειρήσεων. Στο σηµείο αυτό κρίνεται χρήσιµο να διευκρινιστεί ότι το Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο δεν τηρεί στοιχεία που αφορούν οικονοµικά µεγέθη των επιχειρήσεων µελών του. 89

90 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Φλώρινας Ακολουθούν οι ενότητες που περιγράφουν τις µεταβολές στο Μητρώο Επιχειρήσεων της ΕΣΥE για το Νοµό Φλώρινας, καθώς και η δυναµικότητα του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος σε όρους ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας, εξωστρέφειας, εργατικού δυναµικού, ανεργίας, εκπαιδευτικού επιπέδου του πληθυσµού, µεταφορικών υποδοµών και δραστηριοτήτων και λοιπών υποδοµών. Τέλος, παρουσιάζονται εν συντοµία ορισµένα από τα κυριότερα διαθέσιµα στοιχεία επιχειρηµατικότητας που διατηρούνται στα Μητρώα του τοπικού Επιµελητηρίου και στις κατά τόπους Αναπτυξιακές εταιρίες Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & 2000 Σύµφωνα µε το Μητρώο Επιχειρήσεων 1995 ΕΣΥΕ στο Νοµό Φλώρινας καταγράφηκαν επιχειρήσεις, οι οποίες εντάχθηκαν σε 34 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τάξη µεγέθους απασχόλησης. 90

91 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 91

92 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Οι κλάδοι που συγκέντρωναν, στα µέσα της δεκαετίας του 1990, µε σειρά σηµαντικότητας το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του Nοµού είναι: Ο κλάδος 52, Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκινήτων οχηµάτων και µοτοσικλετών: Επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης» µε 647 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 55, ξενοδοχεία και εστιατόρια µε 235 επιχειρήσεις. O κλάδος 45, κατασκευές µε 191 επιχειρήσεις. O κλάδος 50, Πώληση, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα µε 116 επιχειρήσεις. O κλάδος 60, Xερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών µε 100 επιχειρήσεις. O κλάδος 51, Xονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών µε 95 επιχειρήσεις. Οι παραπάνω έξη (6) κλάδοι συγκέντρωναν επιχειρήσεις ή αλλιώς περίπου το 75% των επιχειρήσεων του Νοµού Φλώρινας. Ιδιαίτερα δυναµική ήταν για το ίδιο πάντα έτος και η παρουσία του τοµέα τροφίµων και ποτών, µε 57 επιχειρήσεις. Και στην περίπτωση του Νοµού Φλώρινας διαπιστώνεται ότι η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων (81,7%) απασχολούσαν έως 4 άτοµα, ενώ µόνο 5 επιχειρήσεις σ ολόκληρο το νοµό εµφανίζονται για την ίδια χρονική περίοδο να έχουν αριθµό προσωπικού µεγαλύτερο από 10 άτοµα. ιευκρινίζεται ότι στον παραπάνω πίνακα: δε συµπεριλήφθηκαν οι επιχειρήσεις του νοµού που ανήκουν στον Πρωτογενή τοµέα, ο σηµαντικός αριθµός επιχειρήσεων (325) µε άγνωστη τάξη µεγέθους απασχόλησης που αναφέρεται είναι σχεδόν βέβαιο ότι ενισχύει ακόµη περισσότερο το σύνολο των επιχειρήσεων του νοµού µε προσωπικό λιγότερο από 4 άτοµα. Από το Μητρώο Επιχειρήσεων 2000 της ΕΣΥΕ (πιο πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία), προκύπτει ότι στο Νοµό Φλώρινας δραστηριοποιούνται συνολικά

93 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ επιχειρήσεις (0,46% του αντίστοιχου συνόλου της χώρας και 15,3% της Περιφέρειας), οι οποίες και εντάσσονται σε 42 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ Ο συνολικός παραγόµενος τζίρος των επιχειρήσεων του νοµού ανέρχεται στα 246,42 Μ (µόλις 0,13% του αντίστοιχου τζίρου στο σύνολο της χώρας και 13,6% της Περιφέρειας). Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αυτά κατατάσσουν το νοµό Φλώρινας, στο σύνολο των 52 νοµών της ελληνικής επικράτειας, στη 47 η θέση, τόσο ως προς το πλήθος των επιχειρήσεων του όσο και ως προς το µέγεθος του τζίρου τους. Συνολικά η µεταβολή των επιχειρήσεων του Νοµού Φλώρινας στην 5ετία είναι ισχυρά αυξητική κατά 103,1% (ή επιχειρήσεις). Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τζίρο κλάδου το έτος 2000 στο Νοµό Φλώρινας (δεν αναφέρεται ο τζίρος για κλάδους που συγκεντρώνουν λιγότερες από 4 επιχειρήσεις). 93

94 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ 94

95 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Οι κλάδοι που συγκεντρώνουν, για το έτος 2000, το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του Nοµού (µε σειρά σηµαντικότητας) είναι: Ο κλάδος 52, Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: Επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης, µε επιχειρήσεις, (57,7% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 96,61 Μ. Ο κλάδος 55, Ξενοδοχεία και Εστιατόρια µε 685 επιχειρήσεις (191,5% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 17,44 Μ. Ο κλάδος 45, Kατασκευές µε 427 επιχειρήσεις, (123,6% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 14,69 Μ. O κλάδος 01, Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες µε 362 επιχειρήσεις και συνολικό τζίρο 5,51 Μ. Ο κλάδος 74, Άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες µε 222 επιχειρήσεις (167,5% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 8,48 Μ. O κλάδος 50, Eµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: Λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα» µε 162 επιχειρήσεις (39,7% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 19,04 Μ. Ο κλάδος 51, Xανδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών µε 146 επιχειρήσεις, (53,7% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 20,14 Μ. O κλάδος 60, Χερσαίες µεταφορές µεταφορές µέσω αγωγών µε 134 επιχειρήσεις (34% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 7,67 Μ και O κλάδος 15, Βιοµηχανία τροφίµων και ποτών µε 72 επιχειρήσεις (26,3% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 26,85 Μ. Οι παραπάνω οκτώ (8) κλάδοι συγκεντρώνουν συνολικά επιχειρήσεις ή αλλιώς το 86,2% των επιχειρήσεων του νοµού Φλώρινας, µε τζίρο 216,44 Μ ή το 87,8% του συνολικού επιχειρηµατικού τζίρου της περιοχής. Στο νοµό Φλώρινας οι εναλλαγές που σηµειώνονται στην κατάταξη - σειρά σηµαντικότητας των επιχειρηµατικών κλάδων, µεταξύ του 1995 και του 2000, οφείλονται κατά κύριο λόγο: 95

96 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Στη ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου 74, «άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες», µε αποτέλεσµα να αποτελεί την 5 η σηµαντικότερη επιχειρηµατική δραστηριότητα στο νοµό. Την αξιόλογη για το νοµό (4 ος µεγαλύτερη) κρίσιµη παραγωγική µάζα του κλάδου 01, Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες στο τοπικό παραγωγικό προϊόν. Τη µικρή υποχώρηση του κλάδου 50, εµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα στην 6 η σηµαντικότερη επιχειρηµατική δραστηριότητα του νοµού. Την υποχώρησή του κλάδου 60, Χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών στην 9 η θέση των σηµαντικότερων επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων του νοµού, παρά την αύξηση των επιχειρήσεων του. Παράλληλα, επιβεβαιώνεται και στην περίπτωση του νοµού Φλώρινας η διατήρηση των κλάδων 52, Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: Επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης και 55, Ξενοδοχεία και Εστιατόρια στις σηµαντικότερες και περισσότερο διαδεδοµένες επιχειρηµατικές δραστηριότητες του νοµού. Στην 5ετία σηµειώθηκαν συνολικά µεγάλες αυξήσεις σε επιχειρήσεις πρωτίστως στους κλάδους του τριτογενή τοµέα µε µικρή αλλά και µεγάλη συµµετοχή στο παραγωγικό προϊόν του νοµού (π.χ. 70: δραστηριότητες σχετικές µε ακίνητη περιούσια, 93: άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, 74: άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες, κ.α., καθώς και οι κλάδοι 55, ξενοδοχεία και εστιατόρια και όλοι οι ανεξαιρέτως οι κλάδοι του εµπορίου - 50, 51, 52). Σηµαντικές είναι όµως και οι αυξήσεις που πραγµατοποιήθηκαν τόσο στο δευτερογενή όσο και στον τριτογενή τοµέα του Νοµού Φλώρινας. ειδικότερα, στον πρώτο σηµειώθηκαν µεγάλες αυξήσεις κυρίως σε κλάδους µε µικρή και µεσαία συµµετοχή στην οικονοµία της περιοχής όπως οι κλάδοι 36: κατασκευή επίπλων. λοιπές βιοµηχανίες µ.α.κ, 28: κατασκευή µεταλλικών προϊόντων, µε εξαίρεση τα µηχανήµατα και τα είδη εξοπλισµού, 29: κατασκευή µηχανηµάτων και ειδών εξοπλισµού µ.α.κ., καθώς και στον κρίσιµο κλάδο 45 κατασκευές. Mικρότερες, αλλά εξίσου σηµαντικές, ήταν οι αυξήσεις που σηµειώθηκαν στους κλάδους 18: κατασκευή ειδών ένδυσης:κατεργασία και βαφή γουναρικών (31%) και 15: βιοµηχανία τροφίµων και ποτών. 96

97 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Στον τριτογενή τοµέα σηµειώθηκαν περισσότερες και µεγαλύτερες αυξήσεις. τόσο σε κλάδους µικρού και µεσαίου µεγέθους για τα δεδοµένα της περιοχής (π.χ. ο κλάδος 92: ψυχαγωγικές, πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες µε 154,5%, ο κλάδος 93: άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών, ο κλάδος 63: βοηθητικές και συναφείς προς τις µεταφορές δραστηριότητες: δραστηριότητες ταξιδιωτικών πρακτορειών µε 100%, κ.α.) όσο και στους κρίσιµους για την τοπική οικονοµία κλάδους όπως τα ξενοδοχεία και εστιατόρια, όλους ανεξαιρέτως τους κλάδους του εµπορίου (52, 51 και 50), τις άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες και τις χερσαίες µεταφορές. µεταφορές µέσω αγωγών. Oι µόνοι κλάδοι στους οποίους σηµειώθηκε µείωση επιχειρήσεων για το ίδιο χρονικό διάστηµα είναι οι 21: παραγωγή χαρτοπολτού, χαρτιού και προϊόντων από χαρτί και 22: εκδόσεις, εκτυπώσεις και αναπαραγωγή προεγγεγραµµενων µέσων έγγραφης ήχου και εικόνας και µέσων πληροφορικής, των οποίων η συµµετοχή στα επιχειρηµατικά δρώµενα της περιοχής είναι ιδιαίτερα περιορισµένη. Από τα προηγούµενα το επιχειρηµατικό προφίλ του νοµού Φλώρινας συνοψίζεται στα ακόλουθα κύρια σηµεία: Περισσότερες από το 81,7% των επιχειρήσεων του νοµού Φλώρινας είναι Πολύ Μικρές Επιχειρήσεις, Οι κλάδοι µε τη µεγαλύτερη σηµαντικότητα στο παραγωγικό προϊόν του Νοµού Φλώρινας είναι αυτοί του εµπορίου (50, 51, 52), τα ξενοδοχεία και εστιατόρια, οι κατασκευές, ο κλάδος γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες, ο κλάδος άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες, και οι κλάδοι χερσαίες µεταφορές. µεταφορές µέσω αγωγών και βιοµηχανία τροφίµων και ποτών. Mεταξύ των ετών ενισχύθηκε πρωτίστως ένας µεγάλος αριθµός κρίσιµων για την τοπική οικονοµία κλάδων του Τριτογενή τοµέα και ορισµένοι επιµέρους κλάδοι του ευτερογενή τοµέα, µε µικρή και µεσαία συνεισφορά στο παραγωγικό προϊόν του Nοµού. 97

98 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Ακαθάριστη Προστιθέµενη Αξία ανά Κλάδο ραστηριότητας στο Νοµό Φλώρινας - Μεταβολές περιόδου Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζεται για το Νοµό Φλώρινας η κατανοµή της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας ανά κλάδο δραστηριότητας και το σύνολο αυτής κατά τα έτη Πίνακας 24. ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΑΝΑ ΚΛΑ Ο ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΑΝΑ ΚΛΑ Ο ΠΕΡΙΟ ΟΥ Σε εκατοµµύρια δραχµές. Σε τρέχουσες τιµές ΚΛΑ ΟΙ * 2000* 2001* Μεταβολή ΓΕΩΡΓΙΑ, KΤΗΝ/ΦΙΑ, ΑΣΗ ,9% ΑΛΙΕΙΑ ,0% ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΟΡΥΧΕΙΑ ,1% ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ,3% ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ, ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΚΑΙ Υ ΡΕΥΣΗ ,8% ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ,6% ΧΟΝ ΡΙΚΟ ΚΑΙ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡIΟ, ΕΠΙΣΚΕΥΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ, ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙ ΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ,6% ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ ,5% ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ,8% ΧΡΗΜ/ΣΤΩΤΙΚΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ,8% ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ, ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧ/ΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΗΜΟΣΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ,4% ,4% ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ,6% ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ ,4% ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΡΑΣ/ΤΗΤΕΣ Ι ΙΩΤΙΚΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΜΕ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ,2% ,2% ,8% * Προσωρινά στοιχεία 98

99 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Με γνώµονα, αφενός το συνολικό ύψος της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας, και αφετέρου της σηµαντικής αύξησής της στο εξεταζόµενο χρονικό διάστηµα, ξεχωρίζουν για την πρωταγωνιστική συνεισφορά τους στη διαµόρφωση του παραγωγικού προϊόντος του νοµού Φλώρινας, οι κλάδοι: διαχείριση ακίνητης περιούσιας, εκµίσθωση και επιχ/τικες δραστηριότητες, µε 37,8 δις δρχ. (110,93 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 80,4%. γεωργία, κτην/φια, δάση, µε 31,2 δις δρχ. (91,53 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 66,9%. χονδρικό και λιανικό εµπορiο, επισκευές αυτοκίνητων, µοτοσικλετών και ειδών οικιακής χρήσης, µε 17,5 δις δρχ. (51,36 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 71,6%. µεταλλεία ορυχεία, ως κλάδος άµεσα συνδεδεµένος µε την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, µε 13,4 δις δρχ. (39,25 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 368,1%. κατασκευές, µε 12,8 δις δρχ. (37,47 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 643,6%. εκπαίδευση µε 12,2 δις δρχ. (35,77 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 95,6%. µεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες µε 11,1 δις δρχ. (32,49 µ ) για το 2001 και αύξηση κατά 134,8%. Θα πρέπει να επισηµανθεί και η ραγδαία αύξηση (1437,2%) της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας της οµάδας κλάδου «ιδιωτικά νοικοκυριά µε απασχολούµενο προσωπικό», η οποία όµως διαθέτει ακόµη περιορισµένο απόλυτο µέγεθος (661 εκατ. δρχ. ή 1.94 M ). Παρά το γεγονός ότι τα παραπάνω δεδοµένα είναι εκφρασµένα σε τρέχουσες τιµές, υπογραµµίζεται η ιδιαίτερα σηµαντική, σε ορισµένες περιπτώσεις, αύξηση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας (π.χ. κατασκευών, µεταλλεία ορυχεία κ.α.). Οι επτά (7) παραπάνω κλάδοι συγκεντρώνουν περίπου το 75% της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας του νοµού Φλώρινας για το έτος Είναι χαρακτηριστικό και ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι για την εξεταζόµενη περίοδο στο νοµό Φλώρινας καµία οµάδα κλάδων δεν παρουσιάζει µείωση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας. αντίθετα η µικρότερη αύξηση ακαθάριστης 99

100 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ προστιθέµενης αξίας ανέρχεται στο 31,4% και σηµειώνεται στην οµάδα κλάδων δηµόσια διοίκηση, άµυνα και υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση. Ιδιαίτερα θετικό είναι το γεγονός ότι στην επταετία η συνολική ακαθάριστη προστιθέµενη αξία για το Νοµό Φλώρινας σηµειώνει αύξηση κατά 92,8%, φτάνοντας το 2001 στα 181,14 δις δρχ. (531,59 M ). τα δεδοµένα αυτά κατατάσσουν το νοµό Φλώρινας στην 2 η θέση µεταξύ των νοµών της Περιφέρειας, ως απόλυτη τιµή, και στην 1 η θέση ως µεταβολή στην ίδια χρονική περίοδο(η υψηλότερη µεταβολή στην Περιφέρεια). 100

101 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Ενδοκοινοτικές Εισαγωγές και Εξαγωγές Νοµού Φλώρινας περιόδου / Κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα Μεταβολές Ακολουθεί ο πίνακας που παρουσιάζει ανά έτος α) το κύριο προϊόν εισαγωγής του νοµού Φλώρινας και το ποσοστό που αυτό καταλαµβάνει στο συνολικό ετήσιο ύψος εισαγωγών του νοµού, β) το πλήθος όλων των προελεύσεων (χωρών που εισάγουν ένα ή περισσότερα προϊόντα στο νοµό), γ) την κύρια χώρα εισαγωγών (χώρα µε τη µεγαλύτερη συµµετοχή βαρύτητα στις εισαγωγές), καθώς και δ) το συνολικό ύψος εισαγωγών (σε δρχ. και ). Πίνακας 25. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο , ΕΣΥΕ, Εισαγωγές Νοµού ΦΛΩΡΙΝΑΣ Έτος Κύριο Προϊόν Εισαγωγής (%) κύριου προϊόντος Εισαγωγής Πλήθος Προελεύσεων Κύρια Χώρα Εισαγωγών Συνολικό Ύψος Εισαγωγών (σε ρχ. & ) 1998 ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ, ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΠΙΝΟΗΣΕΙΣ. ΜΕΡΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ Ή ΣΥΣΚΕΥΩΝ 30,62 12 ΙΤΑΛΙΑ ( ,34 ) 1999 ΚΡΕΑΤΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΦΑΓΙΩΝ, ΒΡΩΣΙΜΑ 32,31 9 ΙΤΑΛΙΑ ( ,32 ) 2000 ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ, ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΠΙΝΟΗΣΕΙΣ. ΜΕΡΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ Ή ΣΥΣΚΕΥΩΝ 88,08 10 ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ( ,91 ) 2001 ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ, ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΠΙΝΟΗΣΕΙΣ. ΜΕΡΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ Ή ΣΥΣΚΕΥΩΝ 22,86 11 ΙΤΑΛΙΑ ( ,12 ) 2002 ΕΠΙΠΛΑ, ΕΠΙΠΛΑ ΙΑΤΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ. ΕΙ Η ΚΛΙΝΟΣΤΡΩΜΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΜΟΙΑ. ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΕΝ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΝ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΛΛΟΥ. ΛΑΜΠΕΣ- ΡΕΚΛΑΜΕΣ, ΦΩΤΕΙΝΑ ΣΗΜΑΤΑ, ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙ ΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΕΙ Η. ΠΡΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ 32,48 9 ΙΤΑΛΙΑ ( ,00 ) Από τη µελέτη των συνολικών ενδοκοινοτικών εισαγωγών του Νοµού Φλώρινας για την περίοδο προκύπτει ότι: Στην πενταετία το συνολικό ύψος των εισαγωγών ανήλθε στα 11,70 δις δρχ. ( ,69 ). 101

102 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Σε αντίθεση µε τους άλλους νοµούς της Περιφέρειας, στη Φλώρινα δεν υφίσταται µία συγκεκριµένη κύρια κατηγορία εισαγόµενου προϊόντος. µε εξαίρεση τα έτη 1998, 2000 και 2001, όπου κύρια κατηγορία προϊόντος εισαγωγής είναι η κατηγορία "Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες, µηχανές, συσκευές και µηχανικές επινοήσεις. µέρη αυτών των µηχανών ή συσκευών", στα υπόλοιπα έτη σηµαντικό ποσοστό των εισαγωγών αφορά στις κατηγορίες προϊόντων Κρέατα και παραπροϊόντα σφαγίων, βρώσιµα" και "Έπιπλα, έπιπλα ιατροχειρουργικα. είδη κλινοστρωµνής και παρόµοια. συσκευές φωτισµού που δεν κατονοµάζονται ή δεν περιλαµβάνονται αλλού. Λάµπες-ρεκλάµες, φωτεινά σήµατα, φωτεινές ενδεικτικές πινακίδες και παρόµοια είδη. προκατασκευές. Tο µεγαλύτερο µερίδιο του συνόλου των εισαγωγών για την ίδια περίοδο καταλαµβάνει το Ηνωµένο Βασίλειο (54,4%), και αυτό διότι µόνο για το έτος 2000 οι εισαγωγές προς το Νοµό Φλώρινας ανήρθαν στα ,62 (53,7% του συνόλου των εισαγωγών). Εκτός από το Ηνωµένο Βασίλειο, το 13,7% του συνόλου των εισαγωγών στην ίδια περίοδο προέρχεται από την Ιταλία, ενώ ο Νοµός προµηθεύεται προϊόντα σε µεγάλο βαθµό και από άλλες χώρες όπως η Γερµανία (8,95%), οι Κάτω Χώρες (6,7%), η Γαλλία (5,6%), η Ισπανία και η Σουηδία. Aπό την, κατ ανάλογο τρόπο, ανάλυση των εξαγωγών του νοµού Φλώρινας προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας προκύπτει και πάλι ότι σε αντίθεση µε τους άλλους νοµούς της Περιφέρειας η Φλώρινα δε χαρακτηρίζεται από ένα συγκεκριµένο κύριο εξαγωγικό προϊόν. κατά την πενταετία οι χαµηλές εξαγωγικές επιδόσεις του νοµού επικεντρώνονται στις κατηγορίες προϊόντων " ιάφορα παρασκευάσµατα διατροφής", "Κακάο και παρασκευάσµατα αυτού", "Ψαριά και µαλακόστρακα, µαλακία και αλλά ασπόνδυλα υδρόβια" και "Τεχνουργήµατα διάφορα". Για την ίδια πενταετία, το συνολικό ύψος των ενδοκοινοτικών εξαγωγών του νοµού ανήλθε µόλις στα 559,37 εκατ. δρχ. ( ,34 ). Εκτός από τη Γερµανία, στην οποία για την ίδια περίοδο κατευθύνθηκε το 37,4% του συνόλου των εξαγωγών, η εξωστρέφεια του Νοµού εκδηλώθηκε σε µεγάλο βαθµό (µε σειρά σηµαντικότητας) στις Κάτω Χώρες (22,4%), την Ιταλία (17,8%) και το Ηνωµένο Βασίλειο (6,6%). Το εξαγωγικό προϊόν του Νοµού Φλώρινας χαρακτηρίζεται από πολύ µικρή έως µεσαία διασπορά προορισµών, αφού αποστέλλεται κατ έτος σε 2 9 χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 102

103 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Πίνακας 26. ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο , ΕΣΥΕ, Εξαγωγές Νοµού ΦΛΩΡΙΝΑΣ Έτος Κύριο Εξαγωγικό Προϊόν (%) Κύριου Εξαγωγικού προϊόντος Πλήθος Προορισµών Κύρια Χώρα Εξαγωγών Συνολικό Ύψος Εξαγωγών (σε ρχ. & ) ΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ ΨΑΡΙΑ ΚΑΙ ΜΑΛΑΚΟΣΤΡΑΚΑ, ΜΑΛΑΚΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΑΣΠΟΝ ΥΛΑ Υ ΡΟΒΙΑ 83,98 5 ΙΣΠΑΝΙΑ 44,09 2 ΓΕΡΜΑΝΙΑ 54,16 5 ΓΕΡΜΑΝΙΑ 2001 ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΙΑΦΟΡΑ 54,02 8 ΓΕΡΜΑΝΙΑ 2002 ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΙΑΦΟΡΑ 34,71 9 ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (12374,99 ) (27914,85 ) (708142,97 ) (606792,53 ) ( ) Στον επόµενο πίνακα παρουσιάζονται ανά έτος αλλά και σε επίπεδο πενταετίας ( ) τα συνολικά ύψη ενδοκοινοτικών εξαγωγών και εισαγωγών του Νοµού και το αντίστοιχο ενεργητικό ή παθητικό υπόλοιπο. Το εµπορικό ισοζύγιο του Νοµού Φλώρινας είναι αρνητικό για όλη την περίοδο Το παθητικό υπόλοιπο του εµπορικού ισοζυγίου κορυφώνεται το Το 2002 το παθητικό υπόλοιπο ήταν Πίνακας 27. ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ , ΕΣΥΕ, Έτος Ενεργητικό / Παθητικό Υπόλοιπο Εµπορικού Ισοζυγίου Νοµού Φλώρινας (σε ρχ. & ) Συνολικό Ύψος Εξαγωγών (σε ρχ. & ) Συνολικό Ύψος Εισαγωγών (σε ρχ. & ) ( ,35 ) (12374,99 ) ( ,34 ) ( ,47 ) (27914,85 ) ( ,32 ) ( ,94 ) (708142,97 ) ( ,91 ) 103

104 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ( ,59 ) (606792,53 ) ( ,12 ) ( ,00 ) ( ) ( ,00 ) 5ετία ( ,35 ) ( ,34 ) ( ,69 ) Σε επίπεδο πενταετίας (αθροιστικά) στο νοµό Φλώρινας σηµειώνεται παθητικό υπόλοιπο εµπορικού ισοζυγίου ύψους ,35. Εισαγωγές (ενδοκοινοτικού εµπορίου) στο Νοµό Φλώρινας. Αξία σε εκατοµµύρια δραχµές. Πίνακας 28. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ, ΕΣΥΕ, Περιφέρεια και Νοµός υτική Μακεδονία N. Φλώρινας % N. Φλώρινας 3,2% 19% 1,4% 1,9% 3,2% 16,4% 2% 2,6% Από τα συγκεντρωτικά δεδοµένα των ενδοκοινοτικών εισαγωγών και εξαγωγών του Νοµού Φλώρινας για την 8ετία , και σε σύγκριση µε τις αντίστοιχες συνολικές επιδόσεις της Περιφέρειας, διαπιστώνεται η µικρή (µε εξαίρεση µόνο τις εισαγωγές των ετών 1996 και 2000) συµµετοχή του Νοµού τόσο στις συνολικές εισαγωγές (κυµαίνεται από 1,4% έως και 19% και παρουσιάζει διακυµάνσεις) όσο και στις συνολικές εξαγωγές αγαθών (κυµαίνεται από 0,012% έως 2,7% και παρουσιάζει διακυµάνσεις) της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας. Εξαγωγές (ενδοκοινοτικού εµπορίου) στο Νοµό Φλώρινας Αξία σε εκατοµµύρια δραχµές Πίνακας 29. ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ, ΕΣΥΕ, Περιφέρεια και Νοµός υτική Μακεδονία N. Φλώρινας % N. Φλώρινας 2,7% 1,1% 0,3% 0,012% 0,038% 1,1% 0,8% 0,7% 104

105 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Απασχολούµενοι ανά Οµάδες Κλάδων Οικονοµικής ραστηριότητας Εργατικό υναµικό Ανεργία Επίπεδο Εκπαίδευσης Νοµού Φλώρινας Η ανάλυση των τελευταίων διαθέσιµων στοιχείων της ΕΣΥΕ (Απογραφή 2001) µας επιτρέπει να προσεγγίσουµε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Νοµού Φλώρινας, όσον αφορά το εργατικό δυναµικό, την απασχόληση, την ανεργία και το επίπεδο εκπαίδευσης. Πίνακας 30. ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ ΑΝΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΟΜΑ Α ΚΛΑ ΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ Ν. ΦΛΩΡΙΝΑΣ, ΕΣΥΕ, Απογραφή πληθυσµού της 18ης Μαρτίου 2001 Οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας ΣΤΑΚΟ 91 Σύνολο Άνδρες Γυναίκες Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και δασοκοµία Αλιεία Ορυχεία, λατοµεία Μεταποιητικές βιοµηχανίες Παροχή ηλεκτρικού ρεύµατος, φυσικού αερίου, νερού Κατασκευές Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή αυτοκινήτων, οχηµάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης Ξενοδοχεία και εστιατόρια Μεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες Ενδιάµεσοι χρηµατοπιστωτικοί οργανισµοί ιαχείριση ακίνητης περιουσίας,εκµισθώσεις ηµόσια διοίκηση, υποχρεωτική ασφάλιση Εκπαίδευση Υγεία και κοινωνική µέριµνα ραστηριότητες παροχής υπηρεσιών Ιδιωτικά νοικοκυριά που απασχολούν οικιακό προσωπικό Ετερόδικοι οργανισµοί και όργανα ε δήλωσαν κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας Σύνολο Οι οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας µε τη µεγαλύτερη σηµαντικότητα, κατά σειρά αναφοράς, στην απασχόληση είναι: 105

106 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Η Γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και δασοκοµία, µε απασχολούµενους (26,6% του συνόλου των απασχολούµενων του Νοµού Φλώρινας). Η Oµάδα κλάδων Χονδρικό και λιανικό εµπόριο, επισκευή αυτοκινήτων, οχηµάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης, που συγκεντρώνει απασχολούµενους (10,2%). Η ηµόσια διοίκηση, υποχρεωτική ασφάλιση, που συγκεντρώνει απασχολούµενους (9,2%). Η οµάδα Κατασκευές, µε απασχολούµενους (9,15%). Η Εκπαίδευση, που συγκεντρώνει απασχολούµενους (7,6%). Η οµάδα Μεταποιητικές βιοµηχανίες, µε απασχολούµενους (6,1% του συνόλου των απασχολούµενων του Νοµού Φλώρινας). η Παροχή ηλεκτρικού ρεύµατος, φυσικού αερίου, νερού, που συγκεντρώνει 972 απασχολούµενους (5,5% του συνόλου των απασχολούµενων του Νοµού Φλώρινας). Οι επτά (7) παραπάνω οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας συγκεντρώνουν συνολικά το 74,4% των απασχολούµενων του Νοµού Φλώρινας. υναµικές εστίες απασχόλησης για το Νοµό συνιστούν και οι οµάδες κλάδων «Ξενοδοχεία και εστιατόρια» µε 889 απασχολούµενους και «Μεταφορές, αποθήκευση, επικοινωνίες» µε 726 απασχολούµενους. Η Φλώρινα συνεχίζει όπως και οι περισσότεροι νοµοί της Περιφέρειας να διατηρεί ένα σηµαντικότατο αριθµό εργαζόµενων στον πρωτογενή τοµέα. Η απασχόληση στο δευτερογενή τοµέα συγκεντρώνεται κυρίως στις Κατασκευές και στις Μεταποιητικές βιοµηχανίες, ενώ στον τριτογενή τοµέα είναι ιδιαίτερα υψηλή η συγκέντρωση των απασχολούµενων στους κλάδους του Εµπορίου, της ηµόσιας ιοίκησης, της Υποχρεωτικής Ασφάλισης, της Εκπαίδευσης και των Ξενοδοχείων και Εστιατορίων. Από την Απογραφή πληθυσµού της 18ης Μαρτίου 2001 (ΕΣΥΕ) διαπιστώνουµε ότι (δεν αναφέρονται, σε επίπεδο νοµού, πιο πρόσφατα δεδοµένα) ο οικονοµικώς ενεργός πληθυσµός του νοµού ανήρθε στις άτοµα. Από αυτά, τα ήταν απασχολούµενοι, ενώ τα καταγράφηκαν ως άνεργοι (13,2%), εκ των οποίων το 61,2% (1.659) χαρακτηρίζονται ως «νέοι» άνεργοι. Το ίδιο χρονικό διάστηµα, η 106

107 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ανεργία των ανδρών ανήλθε συνολικά στο 12,2%, ενώ των γυναικών στο 15,2%. Σηµειώνεται ότι δεν αναφέρονται ή δεν είναι διαθέσιµα από την ΕΣΥΕ ανάλογα στοιχεία για την Απογραφή 1991, προκειµένου να γίνουν οι σχετικές συγκρίσεις. Πίνακας 31. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΚΑΙ ΜΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ Ν. ΦΛΩΡΙΝΑΣ, Οικονοµικώς ενεργός και µη ενεργός πληθυσµός κατά φύλο και οµάδες ηλικιών στο Νοµό Φλώρινας- Απογραφή πληθυσµού της 18ης Μαρτίου 2001 (ΕΣΥΕ) Ο ι κ ο ν ο µ ι κ ώ ς ε ν ε ρ γ ο ί Φύλο Οµάδες ηλικιών Σύνολο Απασχολούµενοι Α ν ε ρ γ ο ι Σύνολο % Από αυτούς "νέοι" Οικονοµικώς µη ενεργοί ΣΥΝΟΛΟ ,2% ,6% ,3% ,3% ,5% Άνδρες ,2% ,9% ,4% ,6% ,4%

108 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Γυναίκες ,2% ,9% ,1% ,7% ,6% Tα διαθέσιµα δεδοµένα ανά οµάδες ηλικιών, τόσο στο σύνολο όσο και ανά φύλλο καταδεικνύουν ότι η µεγαλύτερη συγκέντρωση ανέργων εντοπίζεται στις έντονα παραγωγικές ηλικίες (20-39 ετών). Πιο συγκεκριµένα, στο σύνολο του οικονοµικώς ενεργού πληθυσµού τα µεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας εντοπίζονται στις οµάδες ετών µε 34,6%, ετών µε 20,3%, ετών µε 12,3% και ετών µε 9,5%. Στους άνδρες τα µεγάλα ποσοστά ανεργίας εκτείνονται στο εύρος των οµάδων ηλικίας του συνόλου µε το ποσοστό ανεργίας στην οµάδα ηλικιών να ανέρχεται στο 33,9%. Στις γυναίκες, τόσο η οµάδα ηλικίας ετών όσο και η οµάδα ηλικίας ετών συγκεντρώνουν τα µεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας µε 35,9% και 20,1% αντίστοιχα. Από την κατανοµή του επιπέδου εκπαίδευσης στις κρίσιµες παραγωγικά οµάδες ηλικιών (20 64), σε σύγκριση τόσο µε το σύνολο της Περιφέρειας υτικής Μακεδονίας όσο και µε το σύνολο της χώρας, διαπιστώνουµε ότι ο νοµός Φλώρινας: 108

109 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ υστερεί αισθητά από τις επιδόσεις του συνόλου της χώρας αλλά προσεγγίζει ή και υπερβαίνει σε ορισµένες περιπτώσεις τις επιδόσεις του συνόλου της Περιφέρειας στις υψηλές και µεσαίες κατηγορίες εκπαίδευσης ( ιδακτορικό, Μεταπτυχιακό, Ανώτατες Σχολές (ΑΕΙ και ΑΤΕΙ), Μεταδευτεροβάθµια εκπαίδευση, Απολυτήριο Μέσης Εκπαίδευσης), ενώ υπερέχει σε ορισµένες από τις µεσαίες και κυρίως στις κατώτερες κατηγορίες εκπαίδευσης (π.χ. ΤΕΛ, ΤΕΣ, Απόφοιτοι ηµοτικού), τόσο σε σχέση µε την περιφέρεια υτικής Μακεδονίας όσο και µε το σύνολο της χώρας. Θα πρέπει να επισηµανθεί ότι ο νοµός Φλώρινας διαθέτει ένα αρκετά υψηλότερο από την Περιφέρεια και το σύνολο της χώρας ποσοστό πληθυσµού (10,19%) που εγκατέλειψε το ηµοτικό αλλά γνωρίζει γραφή και ανάγνωση. Από την κατανοµή των βαθµίδων εκπαίδευσης ανά οµάδα ηλικίας στον πληθυσµό του νοµού διακρίνονται τέσσερις κρίσιµες οµάδες ηλικιών: οι ηλικίες 6-14 ετών (µαθητές ηµοτικού), που αντιστοιχούν µόλις στο 6,7% του συγκρινόµενου πληθυσµού, επίδοση που προσεγγίζει το αντίστοιχο ποσοστό, τόσο στο σύνολο της Περιφέρειας (6,71%) όσο και στο σύνολο της χώρας (6,35%). οι ηλικίες ετών (µε µεταδευτεροβάθµια ή ανώτερη µόρφωση), που αντιστοιχούν µόλις στο 10,4% του συγκρινόµενου πληθυσµού, τη στιγµή που η αντίστοιχη επίδοση για το σύνολο της χώρας ανέρχεται στο 14.7%, οι ηλικίες ετών (µε δευτεροβάθµια ή κατώτερη µόρφωση), που αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία του νοµού Κοζάνης, αφού αντιστοιχούν στο 50,7% του συγκρινόµενου πληθυσµού, οι ηλικίες που είναι µεγαλύτερες των 65 ετών, µε 19,9%, οι οποίες εκτός από εξαιρέσεις (γεωργία κτηνοτροφία) συνιστούν την απερχόµενη παραγωγική γενιά του νοµού. Υπογραµµίζεται ότι το ποσοστό αυτό είναι αρκετά υψηλό σε σχέση µε το αντίστοιχο για το σύνολο της χώρας (17,7%), καθώς και οι ηλικίες (Λοιποί), µε 12,3%, οι οποίοι είναι κυρίως απόφοιτοι ηµοτικού και 3ταξίου Γυµνασίου, απόφοιτοι µέσης εκπαίδευσης και στην πλειοψηφία τους ετοιµάζονται για να εισαχθούν στην παραγωγική διαδικασία. 109

110 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Με άλλα λόγια, οδηγούµαστε στο συµπέρασµα ότι παραµένει και για το νοµό Φλώρινας ως κύριο ζητούµενο, σε µεσοπρόθεσµο ορίζοντα, η διαµόρφωση µίας κρίσιµης µάζας ανθρώπινου δυναµικού, µε µεταδευτεροβάθµια ή ανώτερη εκπαίδευση, το οποίο θα είναι ικανό να στηρίξει την περαιτέρω ανάπτυξη της περιοχής Υποδοµές Μεταφορών και Επικουρικοί είκτες Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές στο Νοµό Φλώρινας Οι µεταφορές στο νοµό Φλώρινας πραγµατοποιούνται είτε µέσω του οδικού είτε µέσω του σιδηροδροµικού δικτύου. Το σιδηροδροµικό δίκτυο του νοµού περιλαµβάνει τέσσερις (4) σιδηροδροµικούς σταθµούς (ΣΣ): το ΣΣ Αµυνταίου, το ΣΣ Κάτω Βεύης, το ΣΣ Μεσονησίου και το ΣΣ Φλώρινας. Ο νοµός συνδέεται πρωτίστως µε την Κοζάνη, την Κεντρική Μακεδονία (Έδεσσα Νάουσα Βέροια και τη Θεσσαλονίκη χλµ), την Ανατολική Μακεδονία - Θράκη, καθώς και το υπόλοιπο σιδηροδροµικό δίκτυο της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας. Οι σιδηροδροµικές συνδέσεις είναι συνολικά υποβαθµισµένες, µε αποτέλεσµα τα τελευταία χρόνια να έχει υποχωρήσει σε µεγάλο βαθµό η κίνηση επιβατών και εµπορευµάτων (59,3% υποχώρησε η εµπορευµατική κίνηση στους σιδηροδροµικούς σταθµούς της Περιφέρειας κατά την περίοδο ). Το συνολικό δίκτυο είναι µονής κατεύθυνσης, ενώ έχουν σχεδιαστεί και βρίσκονται σε εξέλιξη έργα ανακατασκευής σε αρκετά τµήµατα του δικτύου και ειδικότερα στη σύνδεση του νοµού µε τα σύνορα FYROM (περιοχή σταθµού Μεσονησίου - διαµόρφωση δικτύου ώστε να επιτρέπεται η µεταφορά µεγαλύτερων φορτίων), όπου και προγραµµατίζεται να δηµιουργηθεί ένα νέος ολοκληρωµένος σιδηροδροµικός σταθµός (Καύκασος). Το συνολικό πρόγραµµα ανακατασκευής - εκσυγχρονισµού εκτιµάται ότι προχωρεί αργά. Όσον αφορά το οδικό του δίκτυο ο νοµός Φλώρινας είναι η φυσική πύλη της χώρας προς Αλβανία και FYROM. Η γεωγραφική του θέση (βορειότερο τµήµα της Περιφέρειας) περιορίζει έως ένα βαθµό τις ευεργετικές επιδράσεις του κύριου άξονα της Εγνατία Οδού, που διασχίζει τη υτική Μακεδονία. Η πρόσβαση στο νοµό γινόταν και στο µεγαλύτερο ποσοστό γίνεται µέσω του οδικού δικτύου γειτνιαζόντων Νοµών, ενώ η κατάσταση του επαρχιακού οδικού του δικτύου είναι µέτρια και τα περιθώρια βελτίωσής της παραµένουν σηµαντικά. Η παράδοση στην κυκλοφορία του τµήµατος «Γρεβενά Πολύµυλος» της Εγνατίας Οδού έχει διευκολύνει την πρόσβαση του 110

111 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ νοµού προς τα µεγάλα αστικά κέντρα των Ιωαννίνων και της Κοζάνης. Ανάµεσα στα κεντρικά αιτήµατα των παραγωγικών φορέων της περιοχής που αφορούν τις υποδοµές οδικού δικτύου ξεχωρίζουν α) η δηµιουργία νέου αυτοκινητόδροµου Φλώρινας Θεσσαλονίκης και β) η δηµιουργία νέας επαρχιακής οδού Νίκη Πρέσπα Νυµφαίο για την ανάπτυξη του τουρισµού στο νοµό. Το µεγαλύτερο όµως ενδιαφέρον του νοµού συγκεντρώνεται εύλογα στην ολοκλήρωση του κάθετου προς την Εγνατία Οδό άξονα Νίκης - Φλώρινας - Πτολεµαΐδας Κοζάνης, που συνδέει την περιφέρεια µε τη FYROM και συνεχίζεται νότια προς το νοµό Λάρισας. Το τµήµα Νίκης - Φλώρινας του κάθετου άξονα έχει µήκος 77 χλµ., εκ των οποίων 14 χλµ. είναι υπό µελέτη. Ο άξονας αυτός συνιστά χωρίς αµφιβολία τη σηµαντικότερη υποδοµή στον τοµέα των µεταφορών, η οποία αναµένεται α) να βελτιώσει την πρόσβαση του νοµού από και προς την πρωτεύουσα και το νότιο τµήµα της χώρας και β) να συµβάλλει αποτελεσµατικά στην ανάπτυξη του νοµού ενισχύοντας ουσιαστικά την προσπάθεια ανάπτυξης συνεργασιών και διακίνησης εµπορευµάτων και προς τις γειτονικές χώρες των Βαλκανίων αλλά και της Κεντρικής Ευρώπης. Οι προσδοκίες της επιχειρηµατικής κοινότητας του νοµού Φλώρινας, όσον αφορά τις υποδοµές µεταφορών, εστιάζονται πρωτίστως στην ολοκλήρωση του κάθετου άξονα, στην επιτάχυνση της ολοκλήρωσης των υπόλοιπων τµηµάτων της Εγνατίας Οδού και του επαρχιακού οδικού δικτύου στην περιφέρεια, καθώς και στην επιτάχυνση των έργων εκσυγχρονισµού και στη µέγιστη δυνατή αξιοποίηση του σιδηροδροµικού δικτύου. Τα έργα αυτά συνδέονται και προάγουν άµεσα την τουριστική αφύπνιση που είναι απαραίτητο να πραγµατοποιηθεί στο νοµό. Από τα επιµέρους χαρακτηριστικά της επιχειρηµατικής δραστηριότητας στον τοµέα των µεταφορών, από τα διαθέσιµα στοιχεία των ετών 1987 έως και 2001 και συγκρινόµενα πάντοτε µε τις αντίστοιχες τάσεις στο σύνολο της χώρας διαπιστώνουµε ότι στο νοµό Φλώρινας: ο αριθµός κυκλοφορίας των ταξί διατηρείται σχεδόν αµετάβλητος (µικρή µείωση), όπως και στο σύνολο της χώρας, σηµειώνεται µεγάλη αύξηση (42,9%) του συνολικού αριθµού των λεωφορείων, η οποία υπερβαίνει την αντίστοιχη αύξηση (37,3)% για το σύνολο της χώρας. Η ικανοποιητική αυτή εξέλιξη συνδέεται κυρίως µε ενίσχυση των δραστηριοτήτων 111

112 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ που σχετίζονται µε τον τουρισµό, όπου και συνεχίζουν να συγκεντρώνονται σηµαντικά περιθώρια ανάπτυξης, ενώ διαπιστώνεται η αύξηση των φορτηγών σε κυκλοφορία κατά 62,3%, η οποία είναι ελάχιστα µικρότερη και προσεγγίζει την αντίστοιχη αύξηση των φορτηγών για το σύνολο της χώρας (66,8%). Πίνακας 32. ΥΠΟ ΟΜΗ Ο ΙΚΗΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ, ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ, "ΝΟΜΟΙ" - ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΤΗ Ταξί σε κυκλοφορία Λεωφορεία σε κυκλοφορία Φορτηγά σε κυκλοφορία Λοιπές Επιχειρηµατικές Υποδοµές Στο νοµό Φλώρινας, εκτός από τις υποδοµές στον τοµέα των µεταφορών, έχουν πραγµατοποιηθεί ή είναι σε εξέλιξη µέσα από το Γ ΚΠΣ έργα για τη βελτίωση του επαρχιακού δικτύου - οδοποιίας, καθώς και την ανάπτυξη υποδοµών που ενισχύουν τις παραγωγικές δραστηριότητες, τόσο στον πρωτογενή τοµέα (π.χ. ενισχύσεις σε µικρές γεωργικές εκµεταλλεύσεις, σχέδια βελτίωσης γεωργικών διαρθρώσεων, µετεγκατάσταση υποδοµών κτηνοτροφικών µονάδων, επενδύσεις στη µεταποίηση και εµπορία αγροτικών προϊόντων - Μέτρο 2.1) κλπ), στο δευτερογενή τοµέα (τοµέα τροφίµων και ποτών, αξιοποίηση κοιτασµάτων λιγνίτη, κ.α.), καθώς και στον τριτογενή τοµέα (αγροτουρισµός). Στα όρια του δήµου Φλώρινας λειτουργεί η µοναδική βιοµηχανική περιοχή (ΒΙ.ΠΕ.) της Περιφέρειας συνολικής έκτασης 1000 στρεµµάτων (ιδρύθηκε το 1983), µε περίπου 10 εγκατεστηµένες επιχειρήσεις. Οι παραγωγικοί φορείς της περιοχής, διαπιστώνοντας τη φθίνουσα πορεία των βιοµηχανικών δραστηριοτήτων στο 112

113 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ νοµό και ιδιαίτερα στη ΒΙ.ΠΕ., έχουν τονίσει την άµεση ανάγκη αναβάθµισης και αξιοποίησης της υπάρχουσας ΒΙ.ΠΕ., η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την αύξηση των επενδύσεων και την ανάδειξη της περιοχής σε κόµβο ανάπτυξης. Η αναβάθµιση αυτή εκτιµάται ότι µπορεί να προέλθει µέσα από α) τη θεσµοθέτηση επιπλέον επιχορήγησης κατά 5% για κάθε εγκατάσταση στη ΒΙ.ΠΕ., β) την ένταξη στις επιλέξιµες δαπάνες των κοινόχρηστών δαπανών των υπό εγκατάσταση επιχειρήσεων στη ΒΙ.ΠΕ. και γ) την επιδότηση του κόστους εργασίας των επιχειρήσεων που είναι εγκατεστηµένες στη ΒΙ.ΠΕ. Στη ΒΙ.ΠΕ. Φλώρινας και σε οικόπεδο επιφάνειας µ 2 έχει δηµιουργηθεί µία σύγχρονη υποδοµή διακίνησης, αποθήκευσης χύδην φορτίων και υπηρεσίες εφοδιαστικής αλυσίδας («ΑΛΦΑ Ι.ΚΕ.ΒΕ. Α.Ε. - ιαµετακοµιστικό Κέντρο Φλώρινας»), η οποία και συνιστά ένα (1) από τα επτά (7) κέντρα Logistics που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια µε κοινοτικά κονδύλια (Μέτρο 4.5 της Κ.Π. INTERREG II), τα οποία διαχειρίστηκε η Εταιρία Ανάπτυξης Ιδιωτικών Υποδοµών Βορείου Ελλάδος (Ε.Α.Ι.Υ.Β.Ε.). Το κέντρο αυτό διαθέτει τις εξής εγκαταστάσεις: Κτίριο Αποθήκης Βαρέων Χύδην Φορτίων, συνολικής επιφάνειας 1.949,24 µ 2, όπου αποθηκεύονται εµπορεύµατα χύδην ευαίσθητα σε καιρικές συνθήκες, Κτίριο Αποθήκης Παλετών, συνολικής επιφάνειας 2.358,55 µ 2, όπου αποθηκεύονται εµπορεύµατα παλετοποιηµένα σε µεταλλικά ράφια, Κτίριο Ψυγείου, συνολικής επιφάνειας 2.048,61 µ 2, αποτελούµενο από θαλάµους συντήρησης και κατάψυξης, µηχανοστάσιο και ψυχροστάσιο, Κτίριο Γραφείων συνολικής επιφάνειας 529,75 µ 2, αποτελούµενο από ισόγειο και δύο ορόφους (χώροι γραφείων, συσκέψεων κλπ), Αντλιοστάσιο πυρόσβεσης και δεξαµενής νερού συνολικής επιφάνειας 46,75 µ 2. Το έργο αυτό µαζί µε αντίστοιχο έργο στη Σίνδο Θεσσαλονίκης ( ίδυµο ιαµετακοµιστικό Κέντρο) είναι ιδιοκτησία της εταιρίας ΑΛΦΑ ΤΑΦ ΕΛΛΑΣ Α.Ε. Η πλήρης λειτουργία του έργου θα συµβάλει στην ανάπτυξη των παρεχόµενων υπηρεσιών στον τοµέα της διακίνησης και αποθήκευσης εµπορευµάτων και των επιχειρηµατικών συνεργασιών µε τις χώρες της Βαλκανικής. Μικρότερου µεγέθους και χαµηλότερου τεχνολογικού επιπέδου αποθηκευτικές εγκαταστάσεις έχουν δηµιουργηθεί ή αναβαθµίζονται στον υπόλοιπο νοµό. 113

114 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Τέλος, σηµαντική ώθηση για την βελτίωση του εκπαιδευτικού επίπεδου στο νοµό αποφέρουν οι προσφερόµενες ειδικότητες ΑΕΙ και ΤΕΙ στο νοµό (Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης, Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών, Τµήµα Βαλκανικών Σπουδών, καθώς και Εµπορία και Ποιοτικός Έλεγχος Αγροτικών Προϊόντων, Ζωική Παραγωγή, Φυτική Παραγωγή), ενώ η λειτουργία νέων σχολών αναµένεται να αποδώσει νέα ώθηση στην επιχειρηµατικότητα της περιοχής Μητρώα Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Φλώρινας Το Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο Φλώρινας (Ε.Β.Ε. Φλώρινας) καταχωρεί τα Μέλη του στα εξής τρία (3) τµήµατα: 1) το Βιοτεχνικό, β) το Εµπορικό και δ) το Επαγγελµατικό. Σύµφωνα µε στοιχεία του Ε.Β.Ε. Φλώρινας έως τις 30/05/2005 στα Μητρώα του ήταν ενεργές επιχειρήσεις, εκ των οποίων οι 1162 ανήκαν στο Εµπορικό τµήµα, οι 1442 στο Επαγγελµατικό και οι 798 στο Βιοτεχνικό. Πίνακας 33. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ, ΜΑΪΟΣ ΕΝΕΡΓΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΛΑ ΟΣ ΣΥΝΟΛΟ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟ 798 ΕΜΠΟΡΙΚΟ 1162 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ 1442 ΣΥΝΟΛΟ Στους ακόλουθους πίνακες παρουσιάζονται οι ιδρύσεις και οι λύσεις επιχειρήσεων του νοµού Φλώρινας για την διετία Από την 01/01/2003 έως και τις 31/12/2004 στα Μητρώα του Επιµελητηρίου Φλώρινας πραγµατοποιήθηκαν οι ακόλουθες Εγγραφές και ιαγραφές Επιχειρήσεων κατά Τµήµα: Εγγραφές: Εµπορικό Τµήµα (184). Τµήµα Μεταποίησης (77). Τµήµα Λοιπών Επαγγελµάτων (256). Σύνολο εγγραφών 2ετίας :

115 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ιαγραφές: Εµπορικό Τµήµα (125) Τµήµα Μεταποίησης (58) Τµήµα Λοιπών Επαγγελµάτων (119) Σύνολο διαγραφών 2ετίας : 302 Από τα παραπάνω δεδοµένα προκύπτει ότι η συνολική µεταβολή των επιχειρήσεων στην 2ετία είναι ιδιαίτερα θετική (+ 215). Η µεταβολή αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στη σηµαντική αύξηση των επιχειρήσεων: α) του Τµήµατος Λοιπών Επαγγελµάτων (137 επιχειρήσεις) και β) του Εµπορικού Τµήµατος (59 επιχειρήσεις). Στο παρακάτω πίνακα γίνεται µία προσπάθεια να αξιολογηθούν επιµέρους τα διαθέσιµα δεδοµένα επιχειρηµατικότητας του Επιµελητηρίου Φλώρινας, µέσα από τη σχέση Εγγραφές / ιαγραφές και τη Μεταβολή 2ετίας (εγγραφές διαγραφές) για κάθε τµήµα επιχειρήσεων. Τµήµα Εγγραφές/ ιαγραφές Μεταβολή 6ετίας (εγγραφές διαγραφές) Εµπορικό Τµήµα 1,5 59 Τµήµα Μεταποίησης 1,3 19 Τµήµα Λοιπών Επαγγελµάτων 2,2 137 Σύνολο 1,7 353 Πίνακας 5. Σχέση Εγγραφών - ιαγραφών Επιχειρήσεων, ανά τµήµα στο Επιµελητήριο Φλώρινας τη διετία ιευκρινίζεται ότι όσο πιο µακριά από τη µονάδα (1) βρίσκεται η σχέση (εγγραφών / διαγραφές), τόσο θετικότερη είναι η µεταβολή για το συγκεκριµένο τµήµα των επιχειρήσεων.θα πρέπει να επισηµανθεί ότι η πιο ικανοποιητική σχέση εγγραφών / διαγραφές εντοπίζεται στο Τµήµα Λοιπών Επαγγελµάτων. Αντίθετα, η λιγότερο ικανοποιητική σχέση εγγραφών / διαγραφές εντοπίζεται στο Τµήµα Μεταποίησης. 115

116 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ ιαθέσιµα στοιχεία τοπικών φορέων (Επιµελητηρίου και Αναπτυξιακής Εταιρίας) και του Ελληνικού Κέντρου Επενδύσεων (ΕΛ.Κ.Ε.) Το 2001 στη γεωργία αναλογούσε το 17% του προϊόντος του νοµού 1 (από 21,6% το 1997). Στο νοµό Φλώρινας παράγεται το 1% του συνολικού γεωργικού προϊόντος της χώρας. Ανάµεσα στα σηµαντικότερα παραγόµενα προϊόντα στην περιοχή ξεχωρίζουν τα σιτηρά, οι πατάτες τα ροδάκινα, τα µήλα, τα αµπέλια, τα φασόλια, το καλαµπόκι, οι ζωοτροφές, καθώς και το γάλα και το αιγοπρόβειο κρέας από τα προϊόντα κτηνοτροφίας. Το 2002 το σύνολο των καλλιεργειών ήταν στρέµµατα, σηµειώνοντας πτώση κατά από 3,2% το Το 13,1% περίπου της αγροτικής γης είναι ηµιορεινή και το υπόλοιπο 86,9% ορεινή. Για την ίδια χρονιά η παραγωγή σιτηρών ανήρθε στους τόνους (έναντι τόνων το 2001 αύξηση 7,5%). Ακολούθησαν η παραγωγή πατάτας µε τόνους (έναντι τόνων το 2001 µείωση 2,1%), η παραγωγή ροδάκινων µε τόνους (έναντι τόνων το 2001 αύξηση 24,6%) και η παραγωγή µήλων µε τόνους (έναντι τόνων το 2001 µείωση 3,1%). Επιπλέον, το 2002 η παραγωγή γάλακτος αυξήθηκε σηµαντικά στους τόνους (αύξηση 8,6% από το 2001), επίδοση που συνιστά την υψηλότερη από το 1990 και µετά. Η παραγωγή κρέατος για το ίδιο έτος αυξήθηκε φτάνοντας τους τόνους (έναντι τόνων το 2001 αύξηση 11,3%), µέγεθος που αποτελεί όµως τη δεύτερη χαµηλότερη επίδοση του νοµού από το 1990 και µετά. Έντονα µειούµενη είναι και η παραγωγή µαλακού και σκληρού τυριού, η οποία το 2002 περιορίστηκε µόλις στους 733 τόνους και είναι η µικρότερη µετά το Για το έτος 2002 η Φλώρινα αποτέλεσε την 8η παραγωγό περιοχή µήλων και την 7η παραγωγό γάλακτος µε 3,1 και 3,3% της συνολικής παραγωγής της χώρας αντίστοιχα. Η γεωργία είναι ιδιαίτερα ανεπτυγµένη στο βορειοδυτικό τµήµα του νοµού (Πρέσπες) όπου παράγονται σηµαντικές ποσότητες φασολιού, που αποτελεί παραδοσιακή καλλιέργεια για την περιοχή µε Ονοµασία Προέλευσης (ΠΟΠ). Στο δήµο Αµυνταίου έχουν αναπτυχθεί καλλιέργειες αµπελιών από όπου παράγεται κρασί υψηλής ποιότητας (κυρίως ξυνόµαυρο). Στην περιοχή δραστηριοποιούνται δύο (2) σηµαντικά 1 Πηγή: Ετήσια Έκθεση - Νοµοί, All media Publication,

117 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ οινοποιεία που ανήκουν στον όµιλο Μπουτάρη και την τοπική ένωση παραγωγών, καθώς και αρκετά µικρότερα οινοποιεία. Η βιολογική καλλιέργεια δεν είναι ακόµη αρκετά διαδεδοµένη στο νοµό. Παρόλα αυτά, τα τελευταία χρόνια η βιολογική γεωργία έχει κερδίσει έδαφος σε σχέση µε την παραδοσιακή γεωργία. Ειδικότερα, το 1999 καταγράφηκαν συνολικά στο νοµό Φλώρινας 16 βιοκαλλιεργητές, ενώ οι βιοκαλλιέργειες περιελάµβαναν προϊόντα όπως Αµπέλι - κυρίως Οινοποιήσιµο (149 στρέµµατα), σιτάρι (18 στρέµµατα), φασόλι (78 στρέµµατα) κ.α. συνολικής καλλιεργήσιµης γης 720,12 στρεµµάτων. Το 2001 οι καλλιέργειες βιολογικής παραγωγής και καλλιέργειες σε στάδιο µετατροπής ανήλθαν στα 977,32 στρέµµατα (αύξηση 35,7%), επίδοση που κατέταξε το νοµό Φλώρινας στην 38η θέση σε σύνολο 52 νοµών της επικράτειας (3 ος νοµός στην περιφέρεια). Σε γενικές γραµµές, και στην περίπτωση του νοµού Φλώρινας ο αγροτικός τοµέας χαρακτηρίζεται από χαµηλή παραγωγικότητα και ακολουθεί µία φθίνουσα πορεία. Η συνεισφορά της κτηνοτροφίας στο νοµό είναι πρωταγωνιστικής σηµασίας (λόγω του έντονου ανάγλυφου και των σηµαντικών ορεινών όγκων που διαθέτει), παρά τις περιορισµένες επιδόσεις της κυρίως στην παραγωγή κρέατος και τυριού. Οι δραστηριότητες που σχετίζονται µε την αλιεία, παρά την αύξηση της ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας του κλάδου κατά 46% την επταετία , παραµένουν συγκριτικά πάντοτε µε τον υδάτινο πλούτο του νοµού, ιδιαίτερα περιορισµένες και θέτουν άµεσα το ζήτηµα της βέλτιστης αξιοποίησης των σχετιζόµενων υποδοµών, έχοντας ως απώτερο στόχο και την περαιτέρω τουριστική αξιοποίηση (ανάδειξη λιµνών Βεγορίτιδας και Πετρών - δρόµοι, βιολογικός καθαρισµός). Σύµφωνα µε τα δεδοµένα του Επιχειρησιακού Προγράµµατος του Γ' Κ.Π.Σ., "Αγροτική Ανάπτυξη - Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου ", Άξονας Προτεραιότητας 3: Βελτίωση της ηλικιακής σύνθεσης του Αγροτικού Πληθυσµού και ειδικότερα το Μέτρο 3.1 «Εφάπαξ πριµοδότηση πρώτης εγκατάστασης» στον νοµό Φλώρινας εγκρίθηκαν συνολικά οι αιτήσεις 24 νέων αγροτών (15,7% των εγκρίσεων της Περιφέρειας) για την πριµοδότηση πρώτης εγκατάστασης µε συνολικό πριµ ,00 (16,3% του συνολικού πριµ της Περιφέρειας). Οι νέοι αγρότες της περιοχής δείχνουν να επιδιώκουν σε ικανοποιητικό βαθµό την υιοθέτηση επιστηµονικών και τεχνολογικών µεθόδων στην παραγωγική τους διαδικασία. 117

118 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ Στο νοµό δραστηριοποιούνται και ορισµένοι Γυναικείοι Αγροτουριστικοί Συνεταιρισµοί (Αγ. Γερµανού Πρεσπών, Ψαράδων Φλώρινας) που λειτουργούν όλο το χρόνο και συνδυάζουν την παραγωγή και διάθεση παραδοσιακών προϊόντων (µαρµελάδες, φασόλια, πιπεριές κι άλλα τοπικά προϊόντα) προς τους επισκέπτες του νοµού. Η παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων στην Φλώρινα και η προώθησή τους µπορεί και πρέπει να συνδυαστεί περαιτέρω µε τις διαδικασίες που σχετίζονται µε την προσέλκυση τουριστών. Οι ισχυρές αναπτυξιακές και επενδυτικές δυνατότητες στον πρωτογενή τοµέα εστιάζονται κατά κύριο λόγο στη βιολογική γεωργία (ιδιαίτερα παραγωγή φασολιών στην περιοχή Πρεσπών) και κτηνοτροφία (ιδιαίτερα κτηνοτροφική παραγωγή µη σταβλισµένου τύπου), όπου και εντοπίζονται σηµαντικές δυνατότητες δηµιουργίας βιολογικών µονάδων και µονάδων ολοκληρωµένης διαχείρισης. Το 2001 στο δευτερογενή τοµέα αναλογούσε το 20,2% του προϊόντος του νοµού (από 15,8% το 1997), αύξηση που οφείλεται στην αύξηση της συνεισφοράς όλων των βασικών κλάδων του τοµέα και ειδικότερα του κλάδου των µεταλλείων ορυχείων (από 6,4% το 1997 στο 7,4% το 2001) της µεταποίησης (από 1,7% το 1997 στο 3,4% το 2001) της ενέργειας (από 1,5% το 1997 στο 2% το 2001) και των κατασκευών (από 6,1% το 1997 στο 7% το 2001). Η ύπαρξη σηµαντικών κοιτασµάτων λιγνίτη προς αξιοποίηση στην ευρύτερη περιοχή του Αµυνταίου (όπου δραστηριοποιούνται ορυχεία και Ατµοηλεκτρικοί Σταθµοί - ΑΗΣ), συνέβαλλε άµεσα στην ένταξη της περιοχής στον ενεργειακό άξονα της Περιφέρειας Κοζάνη Πτολεµαΐδα Αµύνταιο. Ο άξονας αυτός, όπως αναφέρθηκε αναλυτικά και στην αντίστοιχη ενότητα του νοµού Κοζάνης, καθιστά τη υτική Μακεδονία πρωταγωνιστικό ενεργειακό κέντρο της χώρας. Τον Ιούνιο του 2003 ξεκίνησε η εµπορική λειτουργία του Ατµοηλεκτρικού Σταθµού Μελίτης - Αχλάδας στην περιοχή Φλώρινας, εγκατεστηµένης ισχύος 330 MW µε καύσιµο το λιγνίτη. Ανάµεσα στους άλλους κλάδους του δευτερογενή τοµέα ξεχωρίζουν µε διαφορά ο κλάδος των κατασκευών µε 427 επιχειρήσεις, και συνολικό τζίρο 14,69 Μ και ο κλάδος της βιοµηχανίας τροφίµων και ποτών µε 72 επιχειρήσεις και συνολικό τζίρο 26,85 Μ. Μεταξύ αυτών οι: Τόττης - παραγωγή κρουασάν, πατατάκια, υλικών συσκευασίας, ΠΑΜΥ - συσκευασία ξηρών καρπών, έλτα - σταθµός συλλογής γάλακτος, Γλυκά Βεΐκου - µονάδα παραγωγής παραδοσιακών προϊόντων κ.α. Στον 118

119 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ τοµέα της βιοµηχανίας τροφίµων και ποτών εντοπίζεται έντονα η ανάγκη δηµιουργίας µονάδων τυποποίησης και µεταποίησης των τοπικών γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Σε προηγούµενη ενότητα παρουσιάστηκαν αναλυτικά τα µεγέθη των βιοµηχανικών και βιοτεχνικών καταστηµάτων, η κατανοµή τους ανά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας το 1995 και το 2000, καθώς και οι µεταβολές τους. Ο αριθµός των µεταποιητικών επιχειρήσεων µε περισσότερους από 10 απασχολούµενους σηµείωσε την περίοδο σηµαντική µείωση (37,5%) από τις 11 στις 8 επιχειρήσεις. Το 2000 η προστιθέµενη αξία των επιχειρήσεων αυτών ενισχύθηκε φτάνοντας τα εκατ. δρχ. ( ,3 ), επίδοση που είναι η µεγαλύτερη από το 1994, ενώ και οι πωλήσεις σηµείωσαν αύξηση φτάνοντας τα εκατ. δρχ. ( ,4 ), από εκατ. δρχ. ( ,1 ) το Τα έτη 2000 και 2001 κατατέθηκαν συνολικά µόλις 3 άδειες λειτουργίας νέων µεταποιητικών επιχειρήσεων. Οι επενδύσεις των µεταποιητικών επιχειρήσεων του νοµού, σύµφωνα µε στοιχεία της Ετήσιας Βιοµηχανικής Έρευνας της ΕΣΥΕ υποχώρησαν το 2000, µετά από σηµαντική ανάκαµψη της τριετίας Ανάµεσα στους κλάδους του δευτερογενή τοµέα µε τις µεγαλύτερες συγκριτικά αναπτυξιακές δυνατότητες ξεχωρίζουν η αξιοποίηση των λιγνιτικών κοιτασµάτων, τα τρόφιµα ποτά, τα πλαστικά, τα εµφιαλωτήρια συσκευαστήρια, καθώς και οι κατασκευές. Ο τριτογενής τοµέας στο νοµό Φλώρινας παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια ισχυρές τάσεις σταθεροποίησης σε επίπεδα που κυµαίνονται στο 62% του προϊόντος του νοµού. Ειδικότερα το 2001 στον τριτογενή τοµέα αναλογούσε το 62,5% του προϊόντος του νοµού (από 62,7% το 1997). Η µεγαλύτερη συνεισφορά στο παραγωγικό προϊόν στον τοµέα αυτό ανήκει στους κλάδους του εµπορίου και κυρίως στο λιανικό εµπόριο (1 ος σε σηµαντικότητα κλάδος στο νοµό), όπου το έτος 2004 καταγράφηκαν Σύµφωνα µε τους τοπικούς παραγωγικούς φορείς ο επιχειρηµατικός κόσµος του νοµού Φλώρινας αντιµετωπίζει προβλήµατα καίριας σηµασίας που λειτούργησαν και συνεχίζουν έως ένα βαθµό να λειτουργούν ανασταλτικά στην περαιτέρω ανάπτυξή του. Η ανεξέλεγκτη εγκατάσταση µεγάλων πολυκαταστηµάτων αποτέλεσε σηµαντικό πλήγµα για την τοπική επιχειρηµατική κοινότητα, ενώ η έξαρση που παρατηρήθηκε 119

120 ΚΕΤΑ - ΑΝΚΟ ΑΕ τα τελευταία χρόνια για τη δηµιουργία νέων επιχειρήσεων (µε επιδότηση του ΟΑΕ και των Τοπικών Συµφώνων Απασχόλησης - ΤΣΑ) επιδείνωσε συνολικά το κλίµα της αγοράς, αφού σηµειώθηκε υπερσυγκέντρωση επιχειρήσεων µε το ίδιο αντικείµενο. Αξίζει να σηµειωθεί ότι µεγάλος αριθµός από τις επιχειρήσεις που επιδοτήθηκαν έχουν κλείσει, γιατί δεν µπόρεσαν να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις της αγοράς, αλλά κυρίως γιατί δεν είχαν την κατάλληλη κατάρτιση και ενηµέρωση για τη λειτουργία µίας επιχείρησης. Ο κλάδος των ξενοδοχείων και εστιατορίων κατατάσσεται στη δεύτερη (2) σε σπουδαιότητα θέση για την τοπική οικονοµία συγκεντρώνοντας 685 επιχειρήσεις µε συνολικό τζίρο 17,44 Μ. Όπως και η περιφέρεια υτικής Μακεδονίας έτσι και ο νοµός Φλώρινας αποτελεί προορισµό κυρίως ηµεδαπών και πολύ λιγότερο αλλοδαπών. Ειδικότερα, για το 2000 εκτιµάται ότι οι διανυκτερεύσεις αλλοδαπών ανήλθαν στις (παρά τη σηµαντική αύξηση κατά 112,8% από το 1994, παραµένει µία ιδιαίτερα χαµηλή επίδοση σε σχέση µε τα αντίστοιχα δεδοµένα άλλων νοµών), ενώ οι διανυκτερεύσεις ηµεδαπών ανήλθαν στις , σηµειώνοντας µείωση κατά 29,2% από το Η επίδοση αυτή συνιστά τη δεύτερη χαµηλότερη (µετά το 1999) από το 1990 ( διανυκτερεύσεις ηµεδαπών). Το 2003 στο νοµό Φλώρινας καταγράφηκαν 23 ξενοδοχεία µε 872 κλίνες συνολικά. Ανάµεσα στους κλάδους του τριτογενή τοµέα µε τις µεγαλύτερες συγκριτικά αναπτυξιακές δυνατότητες ξεχωρίζουν ο τουρισµός, ιδιαίτερα ο οικοτουρισµός σε ολόκληρο τον ορεινό όγκο, οι αγροτουριστικές µονάδες σε εγκαταλελειµµένα ορεινά χωριά και οι δυνατότητες ανάπτυξης των χιονοδροµικών κέντρων του νοµού, καθώς και το εµπόριο. 120

121 2.27. Η Επιχειρηµατικότητα στο Νοµό Κοζάνης Ακολουθούν οι ενότητες που περιγράφουν τις µεταβολές στο Μητρώο Επιχειρήσεων της ΕΣΥΕ για το Νοµό Κοζάνης, καθώς και η δυναµικότητα του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος σε όρους ακαθάριστης προστιθέµενης αξίας, εξωστρέφειας, εργατικού δυναµικού, ανεργίας, εκπαιδευτικού επιπέδου του πληθυσµού, µεταφορικών υποδοµών και δραστηριοτήτων και λοιπών υποδοµών. Τέλος, παρουσιάζονται εν συντοµία ορισµένα από τα κυριότερα διαθέσιµα στοιχεία επιχειρηµατικότητας που διατηρούνται στα Μητρώα του τοπικού Επιµελητηρίου και στις κατά τόπους Αναπτυξιακές εταιρίες Μεταβολές Μητρώων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ 1995 & 2000 Σύµφωνα µε το Μητρώο Επιχειρήσεων 1995 ΕΣΥΕ στο Νοµό Κοζάνης καταγράφηκαν επιχειρήσεις, οι οποίες εντάχθηκαν σε 39 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τάξη µεγέθους απασχόλησης. 111

122 112

123 Oι κλάδοι που συγκέντρωναν, στα µέσα της δεκαετίας του 1990, µε σειρά σηµαντικότητας το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του νοµού είναι: Ο κλάδος 52, «Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης», µε επιχειρήσεις. Ο κλάδος 55, «Ξενοδοχεία και εστιατόρια» µε 752 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 45, «Κατασκευές» µε 575 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 51, «Χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών» µε 494 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 60, «Χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών» µε 479 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 50, «Πώληση, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα» µε 409 επιχειρήσεις. Ο κλάδος 74, «άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες» µε 387 επιχειρήσεις, και Ο κλάδος 18 «Κατασκευή ειδών ενδυµασίας: κατεργασία και βαφή γουναρικών» µε 362 επιχειρήσεις. Οι παραπάνω οκτώ (8) κλάδοι συγκέντρωναν επιχειρήσεις ή αλλιώς περίπου το 75% των επιχειρήσεων του Νοµού Κοζάνης. Ιδιαίτερα δυναµική ήταν και η παρουσία του µεταποιητικού ιστού στον τοµέα τροφίµων και ποτών, µε 202 επιχειρήσεις για την ίδια περίοδο. Και στην περίπτωση του Νοµού Κοζάνης διαπιστώνεται ότι η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων (88,2%) απασχολούσαν λιγότερο από 10 άτοµα, ενώ µόνο 87 επιχειρήσεις σ ολόκληρο το νοµό εµφανίζονται για την ίδια χρονική περίοδο να έχουν αριθµό προσωπικού ίσο ή µεγαλύτερο από 10 άτοµα. ιευκρινίζεται ότι στον παραπάνω πίνακα: δε συµπεριλήφθηκαν οι επιχειρήσεις του νοµού που ανήκουν στον Πρωτογενή τοµέα, ο σηµαντικός αριθµός επιχειρήσεων (708) µε άγνωστη τάξη µεγέθους απασχόλησης που αναφέρεται είναι σχεδόν βέβαιο ότι ενισχύει ακόµη περισσότερο το σύνολο των επιχειρήσεων του νοµού µε προσωπικό λιγότερο από 10 άτοµο. Από το Μητρώο Επιχειρήσεων 2000 της ΕΣΥΕ (πιο πρόσφατα διαθέσιµα στοιχεία), προκύπτει ότι στο Νοµό Κοζάνης δραστηριοποιούνται συνολικά επιχειρήσεις (1,45% του αντίστοιχου συνόλου της χώρας και 47,7% της Περιφέρειας), οι οποίες και εντάσσονται σε 113

124 52 διψήφιους κλάδους ΣΤΑΚΟ Γίνεται αντιληπτό ότι σχεδόν µία στις δύο επιχειρήσεις της Περιφέρειας δραστηριοποιούνται στο νοµό Κοζάνης. Ο συνολικός παραγόµενος τζίρος των επιχειρήσεων του νοµού ανέρχεται στα 1.002,26 Μ (µόλις 0,52% του αντίστοιχου τζίρου στο σύνολο της χώρας και 55,1% της Περιφέρειας). Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αυτά κατατάσσουν το νοµό Κοζάνης, στο σύνολο των 52 νοµών της ελληνικής επικράτειας, στη 16 η θέση, ως προς το πλήθος των επιχειρήσεων του και στη 19 η θέση ως προς το µέγεθος του τζίρου τους. Συνολικά η µεταβολή των επιχειρήσεων του Νοµού Κοζάνης στην 5ετία είναι αυξητική κατά 73% (ή επιχειρήσεις). Ακολουθεί αναλυτικά ο σχετικός πίνακας µε τον αριθµό των επιχειρήσεων ανά διψήφιο κλάδο και ανά τζίρο κλάδου το έτος 2000 στο Νοµό Κοζάνης (δεν αναφέρεται ο τζίρος για κλάδους που συγκεντρώνουν λιγότερες από 4 επιχειρήσεις). 114

125 115

126 Οι κλάδοι που συγκεντρώνουν, για το έτος 2000, το µεγαλύτερο αριθµό επιχειρήσεων του νοµού (µε σειρά σηµαντικότητας) είναι: Ο κλάδος 52, «Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών: επισκευή ειδών ατοµικής και οικιακής χρήσης», µε επιχειρήσεις, (51,8% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 298,85 Μ. Ο κλάδος 55, «Ξενοδοχεία και εστιατόρια» µε επιχειρήσεις (104,7% αύξηση από το 1995), και συνολικό τζίρο 45,64 M. Ο κλάδος 45, «Κατασκευές» µε επιχειρήσεις, (151,3% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 122,23 M. Ο κλάδος 74, «Άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες» µε 913 επιχειρήσεις (135,9% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 49,57 M. Ο κλάδος 51, «Χονδρικό εµπόριο και εµπόριο µε προµήθεια, εκτός από το εµπόριο αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών» µε 831 επιχειρήσεις, (68,2% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 175,84Μ. O κλάδος 50, «Εµπόριο, συντήρηση και επισκευή αυτοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών:λιανική πώληση καύσιµων για οχήµατα» µε 544 επιχειρήσεις (33% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 96,78 Μ. Ο κλάδος 18, «κατασκευή ειδών ενδυµασίας: κατεργασία και βαφή γουναρικών» µε 537 επιχειρήσεις (48,3% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 18,95 Μ και Ο κλάδος 01, «γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες» µε 497 επιχειρήσεις και συνολικό τζίρο 11,64 Μ. Οι παραπάνω οκτώ (8) κλάδοι συγκεντρώνουν συνολικά επιχειρήσεις ή αλλιώς το 80,1% των επιχειρήσεων του νοµού Κοζάνης, µε τζίρο 819,5 µ ή το 81,8% του συνολικού επιχειρηµατικού τζίρου της περιοχής. Σηµαντική συνεισφορά στην τόνωση της οικονοµίας του νοµού Κοζάνης αποδίδουν και οι κλάδοι: 60 «Χερσαίες µεταφορές, µεταφορές µέσω αγωγών» µε 494 επιχειρήσεις (µε οριακή αύξηση 3,1% από το 1995) και συνολικό τζίρο 38,21 Μ. 15 «Βιοµηχανία τροφίµων και ποτών», µε 223 επιχειρήσεις (10,4% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 26,68 Μ και 116

127 28 «Κατασκευή µεταλλικών προϊόντων µε εξαίρεση τα µηχανήµατα και τα είδη εξοπλισµού», µε 181 επιχειρήσεις (108% αύξηση από το 1995) και συνολικό τζίρο 14,31Μ. Στο νοµό Κοζάνης οι εναλλαγές που σηµειώνονται στην κατάταξη - σειρά σηµαντικότητας των επιχειρηµατικών κλάδων, µεταξύ του 1995 και του 2000, αφορούν κατά κύριο λόγο: Η ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου 74, «Άλλες επιχειρηµατικές δραστηριότητες», µε αποτέλεσµα να αποτελεί την 4 η σηµαντικότερη επιχειρηµατική δραστηριότητα στο νοµό. Η ενίσχυση του τοµέα 45, (κατασκευών), η αξιόλογη για το νοµό συνεισφορά του κλάδου 01 «γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα και συναφείς βοηθητικές δραστηριότητες» στο τοπικό παραγωγικό προϊόν. Η διατήρηση και οριακή ενίσχυση του κλάδου 18 «κατασκευή ειδών ενδυµασίας: κατεργασία και βαφή γουναρικών» στην 7 η θέση µεταξύ των πρωταγωνιστικών επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων του νοµού, &ka