ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ποιότητα ζωής στην πόλη μας - Κομποστοποίηση στο σπίτι Διαχείριση οικιακών απορριμμάτων, οικιακή κομποστοποίηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ποιότητα ζωής στην πόλη μας - Κομποστοποίηση στο σπίτι Διαχείριση οικιακών απορριμμάτων, οικιακή κομποστοποίηση"

Transcript

1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε1 ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: «ΔΙΚΤΥΟ ΚΕΝΤΡΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ», ΥΠΟΕΡΓΟ ΙΙ «ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ» 2009 ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΑΔΕΛΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΦΥΣΣΕΑΣ Δάσκαλος 9/4/2009 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ποιότητα ζωής στην πόλη μας - Κομποστοποίηση στο σπίτι Διαχείριση οικιακών απορριμμάτων, οικιακή κομποστοποίηση 2 ο Δημοτικό σχολείο Καρπενησίου Τάξη Ε1

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα εργασία γίνεται στα πλαίσια των ενεργειών Δημοσιότητας του έργου Δίκτυο Κέντρων Πληροφόρησης των Δήμων Καρπενησίου, Λιδωρικίου και Σκύρου και ειδικότερα των δράσεων Αδελφοποίησης μεταξύ σχολείων των αναφερόμενων δήμων. Παράλληλα η εργασία ενσωματώνεται στο πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης του σχολείου μας. Σκοπός είναι η ευαισθητοποίηση των μαθητών και όσο είναι δυνατό των τοπικών κοινωνιών για την προστασία του περιβάλλοντος, μέσα από δραστηριότητες και εφαρμογές φιλικές στο περιβάλλον, όπως η κομποστοποίηση. Στα πλαίσια της εργασίας: έγινε θεωρητική και πρακτική προσέγγιση του θέματος «κομποστοποίηση» έγινε έρευνα για τις υπάρχουσες σχετικές γνώσεις και αντιλήψεις των μαθητών και παράλληλα επιδιώχθηκε η γενικότερη γνωριμία των μαθητών με το περιβάλλον της περιοχής μας. 2

3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ. ΓΙΑΤΙ & ΠΩΣ Τι είναι το κόμποστ; Το κόμποστ είναι μερικώς αποσυντεθειμένη οργανική ύλη. Προέρχεται από τα φυτικά υπολείμματα του κήπου και της κουζίνας μας τα οποία η ίδια η φύση μετατρέπει σε ένα πλούσιο φυτόχωμα που χρησιμεύει για λίπασμα και βελτιωτικό του εδάφους. Είναι αγνό, καθαρό και φυσικό. Γιατί είναι ωφέλιμo; Ωφελεί το περιβάλλον - εξοικονομεί ενέργεια Τα φυτικά κατάλοιπα των κήπων και της κουζίνας συνιστούν το 30% του όγκου των σκουπιδιών που στέλνουμε στις χωματερές. Τα κατάλοιπα αυτά, επειδή περιέχουν υψηλό ποσοστό υγρασίας, δυσχεραίνουν την αποδοτικότητα των συστημάτων καύσεως. Με την κομποστοποίηση καταναλίσκεται λιγότερη ενέργεια και για την αποκομιδή των απορριμμάτων αλλά και για την καύση. Χρησιμοποιώντας το δικό μας κόμποστ περιορίζουμε τη συλλογή τύρφης, η οποία επιβαρύνει ευαίσθητα οικοσυστήματα και έχουμε ένα ασύγκριτα ανώτερο προϊόν. Αποφεύγοντας τα ανόργανα υδατοδιαλυτά λιπάσματα, προστατεύουμε τον υδροφόρο ορίζοντα από την ρύπανση και τις λίμνες και τις θάλασσες από το φαινόμενο του ευτροφισμού ( υπερανάπτυξη της χλωρίδας με αποτέλεσμα την εξάντληση του οξυγόνου των υδάτων και την συνακόλουθη θνησιμότητα της πανίδας ). Χρησιμοποιώντας το δικό μας κόμποστ αποφεύγουμε την χρήση πετροχημικών λιπασμάτων, η παραγωγή των οποίων ρυπαίνει την ατμόσφαιρα, ενώ η χρήση τους επιμολύνει τον υδροφόρο ορίζοντα και εξαντλεί τους φυσικούς πόρους της γης. Εξοικονομεί χρήματα Εξοικονομεί χρήματα από την αγορά χώματος και λιπασμάτων. Μειώνει την κατανάλωση νερού διότι το κόμποστ βελτιώνει την ικανότητα του χώματος να συγκρατεί το νερό. 3

4 Λιγότερα απορρίμματα σημαίνουν λιγότερα δημοτικά τέλη για την αποκομιδή τους. Βελτιώνει τον κήπο και τα φυτά Το κόμποστ είναι φυσική οργανική ουσία η οποία επιστρέφοντας στο έδαφος το κάνει πιο εύφορο. Βελτιώνει την σύσταση του χώματος. Χαλαρώνει το σμικτό αργιλώδες χώμα και έτσι οι ρίζες εισχωρούν ευκολότερα στο έδαφος, ενώ βελτιώνει το αμμώδες έδαφος αυξάνοντας την απορροφητικότητά του. Βοηθάει την ανάπτυξη νέων φυτών. Αναπληρώνει τα οργανικά θρεπτικά συστατικά του εδάφους τροφοδοτώντας το με ενεργό χούμους. Αυξάνει τη ικανότητα του εδάφους να συγκρατεί το νερό. Προστατεύει από την παγωνιά. Σωστό χώμα υγιή φυτά καθαρός αέρας 4

5 Πως γίνεται; Η κομποστοποίηση ακολουθεί τον βιολογικό κύκλο της Γής: ανάπτυξη και φθορά. Τα κλαδέματα του κήπου και τα φυτικά υπολείμματα από τις τροφές μας που αποτελούν τον σωρό του κόμποστ γίνονται η τροφή για μικροοργανισμούς, μύκητες, βακτηρίδια, έντομα και ζωύφια τα οποία χρησιμοποιούν τον άνθρακα (C) από τα ξερά φυτά για την ανάπτυξή τους. Ο άνθρακας οξειδώνεται μετατρεπόμενος σε διοξείδιο του άνθρακος (CO 2) με αποτέλεσμα να μειώνεται η μάζα και να εκλύεται θερμότητα κατά την διάρκεια της κομποστοποίησης. Το άζωτο (Ν) είναι το βασικό συστατικό για τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Με αυτό τον τρόπο ανακυκλώνουν στον δικό τους οργανισμό τα θρεπτικά συστατικά από τα φυτά που αποσυντίθενται και τα επιστρέφουν με το κόμποστ πίσω στο έδαφος. Βακτηρίδια. Για να χωνέψουν το φαγητό που τους προσφέρουμε εκκρίνουν ένζυμα Μύκητες. Με την βοήθεια των ενζύμων από τα βακτηρίδια διασπούν την κυτταρίνη των φρούτων και λαχανικών και τον ιστό των ξύλων. Η τροφή (οργανική ουσία), ο αέρας και το νερό είναι τα απαραίτητα συστατικά για την επιβίωση των μυκήτων. Γεωσκώληκες. Είναι οι βασικοί συντελεστές που μετατρέπουν την οργανική ουσία σε χούμους τρώγοντάς την και αποβάλλοντάς την σε μορφή τρομερά ευεργετική για τα φυτά. 5

6 Από τί αποτελείται ο σωρός; ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΦΥΤΟ «Πράσινα» και «καφέ» Οι μικροοργανισμοί, δηλαδή οι παράγοντες που θα εκτελέσουν την βιολογική διεργασία, χρειάζονται άνθρακα (C) για να τραφούν, ενώ το άζωτο (N) τους παρέχει τις πρωτεΐνες για να αναπτυχθούν και να πολλαπλασιασθούν. Γι αυτό πρέπει να τους δώσουμε την σωστή τροφή στην σωστή αναλογία. Τα «πράσινα» ή πηγές ενέργειας παρέχουν το άζωτο. Εμπεριέχουν υψηλά ποσοστά υγρασίας και αποσυντίθενται γρήγορα. (πράσινα φύλλα, φυτικά υπολείμματα κουζίνας, χόρτο κλπ.) Τα «καφέ» ή δημιουργοί όγκου είναι οι φορείς του άνθρακα. Είναι ξηρά, εμπεριέχουν χαμηλό ποσοστό υγρασίας και αποσυντίθενται αργά (ξερά φύλλα, κομμένα ή θρυμματισμένα κλαδιά, πριονίδι, χαρτί κλπ.) Για να αναπτυχθούν γρήγορα τα βακτηρίδια και να θερμανθεί ο σωρός, ένδειξη ότι άρχισε η κομποστοποίηση, πρέπει να έχουμε την σωστή ισορροπία «πρασίνων» και «καφέ». Σε όγκο μία καλή αναλογία για ταχεία κομποστοποίηση είναι 2 μέρη «καφέ» προς 1 «πράσινα». + = 6

7 ΠΡΑΣΙΝΑ ΚΑΦΕ Υπολείμματα από λαχανικά ( ωμά ή βρασμένα ΟΧΙ μαγειρεμένα ) Ξερά φύλλα 7

8 Και ένας πίνακας υλικών που επιτρέπονται ή απαγορεύονται: ΝΑΙ Φλούδια μπανάνας, καρπουζιού ή πεπονιού (μόνο τεμαχισμένα σε μικρά κομμάτια) Μπαγιάτικο ψωμί ( θρυμματισμένο ) Δημητριακά Φύκια Χώμα που δεν χρησιμοποιείτε ( σε μικρές ποσότητες διότι επιβραδύνει την αποσύνθεση ) Αλεύρι Ρύζι Μαλλιά Καπνός Φλούδια ξηρών καρπών ( σπασμένα ) Κουκούτσια ελιών Στάχτη από το τζάκι ( συνιστάται να προστίθεται στο κομμένο γκαζόν γιατί απορροφάει την υπερβολική υγρασία ) Τσουκνίδα πριν βγάλει σπόρους (εξαιρετική πηγή αζώτου ) ΟΧΙ Φλούδια εσπεριδοειδών (πορτοκάλια, λεμόνια, μανταρίνια, κλπ) Φύλλα ευκαλύπτου ( είναι τοξικά ) Φύλλα συκιάς Πευκοβελόνες ( μέχρι ποσοστό 10 % δεν βλάπτουν ) Νοβοπάν ( περιέχει χαλκό, αρσενικό και χρώμιο ) Χαρτί γυαλιστερό Χαρτί με χρώμα ή μελάνι Κρέας και ζωικά προϊόντα γενικώς Λάδι Γαλακτοκομικά Πλαστικά Μέταλλα Χημικά ( ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα κλπ.) Άρρωστα φύλλα ή φυτά και ζιζάνια, Περιττώματα ζώων ( σκύλων, γατών ) 8

9 Και μην ξεχνάτε : Όσο πιο τεμαχισμένα η θρυμματισμένα είναι τα υλικά που συνιστούν τον σωρό, τόσο γρηγορότερα θα γίνει το κόμποστ. Για την σωστή αξιοποίηση των κλαδεμάτων των κήπων ένας θρυμματιστής είναι απαραίτητος. Μην βάζετε στον σωρό υλικά που έχουν υποστεί χημική επεξεργασία όπως π.χ. στάχτη που έχει χημικά, πριονίδι από νοβοπάν ή MDF, εμποτισμένα ξύλα, έγχρωμο η γυαλιστερό χαρτί κλπ. Τα χημικά αντιστρατεύονται την φυσική διεργασία της κομποστοποίησης. Μην χρησιμοποιείτε εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα στον κήπο σας. Είναι καταστροφή και για τον υδροφόρο ορίζοντα και για το χώμα. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές μέθοδοι καταπολέμησης που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον. Τώρα που θα έχετε το δικό σας κόμποστ δεν θα χρειάζεστε πλέον χημικά λιπάσματα τα οποία, όπως τονίσαμε και παραπάνω, απεμπλουτίζουν τα εδάφη και μολύνουν το περιβάλλον. Επί πλέον κάνουν τα φυτά λιγότερο ανθεκτικά στις διάφορες ασθένειες με αποτέλεσμα τον φαύλο κύκλο των ψεκασμών. Όσο πιο πλούσια τα υλικά που αποτελούν τον σωρό τόσο πλουσιότερο σε θρεπτικά συστατικά θα είναι και το κόμποστ σας. Το κομμένο γκαζόν επειδή έχει πολύ υψηλό ποσοστό υγρασίας μπορεί να δημιουργήσει αναερόβια ζύμωση με αποτέλεσμα την δυσοσμία του σωρού. Είναι λοιπόν προτιμότερο πριν το ενσωματώσετε στον σωρό να το απλώσετε να ξεραθεί κάπως και μετά να το αναμείξετε με τα υπόλοιπα υλικά. 9

10 Πώς σχηματίζουμε τον σωρό; Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να φτιάξουμε κόμποστ οπότε μπορείτε να διαλέξετε την μέθοδο που ταιριάζει στον χώρο που διαθέτετε (κήπος ή βεράντα) και στον χρόνο που θέλετε να αφιερώσετε. Αρκεί να υπάρχει η διάθεση και η φύση αργά ή γρήγορα θα κάνει την δουλειά της. Η εικόνα που παρουσιάζεται κάθε φθινόπωρο και χειμώνα με τους τόνους των κλαδεμάτων στα πεζοδρόμια είναι πραγματικά θλιβερή. Πετάμε ένα πολύτιμο θησαυρό για το έδαφος χωρίς να συνειδητοποιούμε τι κάνουμε. Οι μέθοδοι που περιγράφονται παρακάτω καλύπτουν συνοπτικά τις πιο συνηθισμένες: 1. Ταχεία ή θερμή μέθοδος 2. Αργή ή ψυχρή μέθοδος 3. Εναλλακτικές μέθοδοι Όποιοι έχουν κήπο επιλέγουν ένα χώρο σχετικά σκιερό και προφυλαγμένο από τον βοριά όπου θα σχηματίσουν τον σωρό. Ο σωρός μπορεί να περιφραχθεί, πράγμα που βοηθάει στον καλύτερο χειρισμό και έλεγχο, ή απλώς να είναι ελεύθερος. Πρέπει οπωσδήποτε να εφάπτεται του εδάφους ώστε στην κατάλληλη στιγμή να τον επισκεφθούν οι μεγάλοι ευεργέτες του, οι γεωσκώληκες. Όσοι έχουν βεράντες μπορούν να χρησιμοποιήσουν ένα μεγάλο βαρέλι ή ένα κάδο που είναι η οικονομική λύση, ή ακόμη να προμηθευτούν ειδικούς κάδους που διατίθενται στο εμπόριο (βλέπε «Κάδοι Κομποστοποίησης»). Αρχίστε τουλάχιστον με την «επιφανειακή κομποστοποίηση» και σίγουρα θα θελήσετε την επόμενη χρονιά κάτι πιο «προχωρημένο»! Η μέθοδος που σκόπιμα έχει παραλειφθεί είναι η κομποστοποίση με ειδικούς γεωσκώληκες ( Vermicomposting ) επειδή αποτείνεται σε πιο μυημένους οπαδούς οι οποίοι σίγουρα γνωρίζουν καλά την ύλη αυτής της μελέτης. Εξ άλλου, απ ότι γνωρίζουμε, οι γεωσκώληκες αυτοί δεν διατίθενται στο εμπόριο στην Ελλάδα. 10

11 ΤΑΧΕΙΑ (ΘΕΡΜΗ) ΜΕΘΟΔΟΣ Αν διατηρήσετε μία σωστή ισορροπία αέρα, υγρασίας και ενέργειας για την ανάπτυξη των μικροοργανισμών, θα σχηματισθεί ένας θερμός σωρός ο οποίος θα αποσυντεθεί γρήγορα και θα καταστρέψει παράσιτα και βλαβερούς μικροοργανισμούς και θα αποδώσει ένα προϊόν υψηλής ποιότητας. Η ταχεία μέθοδος απαιτεί κατάτι περισσότερη προσπάθεια αλλά το αποτέλεσμα θα σας αποζημιώσει! Πώς να φτιάξετε τον σωρό 1. Μαζέψτε τα οργανικά υπολείμματα της κουζίνας («πράσινα») που περιγράψαμε παραπάνω σε ένα μικρό κάδο. Τεμαχίσετε τα μεγάλα ή ογκώδη υλικά σε μικρά κομματάκια ούτως ώστε να αναπτυχθούν περισσότεροι μικροοργανισμοί και να επιταχυνθεί η διαδικασία. 2. Αναμείξτε με ξερά φύλλα, κομμένα κλαδάκια κλπ. («καφέ») και αυτά τεμαχισμένα σε αναλογία 2 «καφέ» προς 1 «πράσινα», τοποθετήστε το μίγμα στον χώρο που έχετε επιλέξει και ανακατέψτε καλά με ένα φτυάρι ή τσουγκράνα. 3. Ελέγξετε την υγρασία του σωρού. Το μίγμα πρέπει να είναι τόσο υγρό ώστε να μην στάζει, όπως ένα καλά στιμμένο σφουγγάρι. Αν είναι πολύ υγρό προσθέστε «καφέ» ώστε να απορροφήσουν την υγρασία. Αν είναι πολύ ξηρό ψεκάστε με νερό. 4. Συνεχίστε να προσθέτετε υλικά μέχρι να φτιάξετε τον σωρό σας ο οποίος για να θερμανθεί δεν πρέπει να είναι μικρότερος από 1μ x 1μ x 1μ και όχι μεγαλύτερος από 1,80μ (διότι τότε δυσχεραίνεται η σωστή κυκλοφορία του οξυγόνου) Πώς να ανακατεύετε τον σωρό Κάθε 3 με 6 μέρες ανακατέψτε τον σωρό σας και ελέγξετε την υγρασία. Έτσι επιτυγχάνεται ο σωστός αερισμός και η ανάμειξη του υλικού από τις άκρες στο κέντρο όπου και η θερμοκρασία είναι υψηλότερη. 11

12 Πώς να επιταχύνετε την αποσύνθεση Όπως προαναφέραμε, οι σημαντικότερες παράμετροι για την ταχεία κομποστοποίηση είναι οι ακόλουθες: Το μέγεθος των συστατικών: Αν τα συστατικά είναι πολύ μεγάλα επιβραδύνεται η αποσύνθεση. Η σωστή αναλογία των υλικών και η συχνή ανάδευση: Τυχόν δυσοσμία σημαίνει είτε ότι το ποσοστό των «πράσινων» είναι υψηλότερο του δέοντος οπότε η σύσταση του σωρού γίνεται γλοιώδης, είτε ότι ο αερισμός είναι ελλιπής. Το πρόβλημα λύνεται αν προσθέσετε «καφέ» ώστε να απορροφηθεί η υπερβάλλουσα υγρασία και αναμείξετε καλά τον σωρό ώστε να βελτιωθεί ο αερισμός. Το σωστό μέγεθος του σωρού ώστε να θερμανθεί γρήγορα: Ελάχιστο 1μ Μέγιστο 1,80μ. Η σωστή υγρασία: Σε περιόδους μεγάλης ζέστης μπορεί να χρειαστεί να καταβρέξετε τον σωρό. Για να διατηρήσετε την σωστή υγρασία και να τον προφυλάξετε από τις βροχές, μπορείτε να σκεπάσετε τον σωρό με μαύρο πλαστικό. Ο σωστός αερισμός: Οι μικροοργανισμοί που προκαλούν την ταχεία αποσύνθεση χρειάζονται οξυγόνο για να δράσουν. Επομένως ο σωρός πρέπει να είναι πορώδης για να αερίζεται σωστά. Καθώς αποσυντίθεται κατακάθεται μειώνοντας την κυκλοφορία του οξυγόνου. Η συχνή ανάδευση και η προσθήκη «καφέ» υλικών που δημιουργούν όγκο βελτιώνει τον αερισμό. Σε λίγες ημέρες ο σωρός θα θερμανθεί και αν όλα έχουν γίνει σωστά η θερμοκρασία στο κέντρο του σωρού θα είναι Μόλις η θερμοκρασία αρχίσει να μειώνεται ανακατέψτε τις άκρες του σωρού προς το κέντρο ώστε να γίνει η κομποστοποίηση ομοιογενής. Κατά την διάρκεια αυτής της διαδικασίας καλόν είναι να μην προσθέτετε νέο μίγμα. Αν θέλετε μπορείτε να δημιουργήσετε καινούργιο σωρό. 12

13 Έτοιμο κόμποστ! Η διαδικασία που περιγράψαμε χρειάζεται περίπου ένα μήνα για να ολοκληρωθεί. Αν οι παρεμβάσεις σας είναι σπανιότερες, τότε η διαδικασία θα διαρκέσει περισσότερο. Κατά την φάση της θέρμανσης ο σωρός μειώνεται στο μισό του αρχικού του όγκου. Για να ολοκληρωθεί η διαδικασία χρειάζονται 4 8 εβδομάδες ακόμη ώστε το κόμποστ να ωριμάσει. Το έτοιμο κόμποστ έχει σκούρο καφέ χρώμα, θρυμματίζεται εύκολα, έχει μία ευχάριστη μυρωδιά νωπού χώματος και δεν αναγνωρίζεται κανένα από τα αρχικά συστατικά. Αν χρησιμοποιηθεί για φύτευση σπόρων ή νεαρών φυτών χωρίς να αναμειχθεί, πρέπει να έχει ωριμάσει για τουλάχιστον 4 6 μήνες. Το ώριμο κόμποστ μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον κήπο ή στις γλάστρες οποιαδήποτε εποχή του χρόνου. Δεν υπάρχει κίνδυνος η δόση να είναι υπερβολική διότι τα θρεπτικά συστατικά απελευθερώνονται σιγά-σιγά στο έδαφος. Αν το κόμποστ δεν έχει πλήρως ωριμάσει μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εδαφοκάλυψη ( mulch ) στον κήπο ή στις γλάστρες. Είναι πολύ ωφέλιμο για τα φυτά διότι τα προστατεύει από το κρύο το χειμώνα και τη ζέστη το καλοκαίρι, διατηρεί το χώμα υγρό και εμποδίζει την ανάπτυξη παρασίτων. Αλλά προσέξτε να μην έρθει σε επαφή με ρίζες, σπόρους και νέα φυτά. Το ώριμο κόμποστ πρέπει να χρησιμοποιείται σύντομα διότι ενόσω παραμένει εκτεθειμένο χάνει σιγά-σιγά άζωτο. Μην το αφήνετε εκτεθειμένο αλλά προστατέψτε το από τον ήλιο και τη βροχή. Μπορεί επίσης να χρησιμεύσει σαν μαγιά για τον σωρό που θα φτιάξετε την επόμενη χρονιά λόγω των μικροοργανισμών που περιέχει. Και ο κύκλος της φύσης συνεχίζεται 13

14 Που και πώς χρησιμοποιείται; Βελτίωση του εδάφους Το φθινόπωρο σκάψτε το χώμα και αναμείξτε με κόμποστ πάχους 2 εκ. Επίσης χρησιμοποιήστε το σε μίγμα χώματος για φύτευση νέων φυτών. Λουλούδια Την άνοιξη αναμείξτε το επιφανειακό χώμα των παρτεριών ή των γλαστρών σας με κόμποστ ή αφήστε το επάνω για προστασία από τα ζιζάνια και διατήρηση της υγρασίας. Είναι ιδιαίτερα ευεργετικό για τις τριανταφυλλιές που ξετρελαίνονται για την οργανική ύλη! Γκαζόν Όταν φυτεύετε καινούργιο γκαζόν ρίξτε κόμποστ πάχους 6 εκ. και σκαλίστε το σε βάθος τουλάχιστον 11 εκ. πριν σπείρετε. Στο ήδη υπάρχον ρίξτε 2 εκ. στα «φαλακρά» σημεία και σκαλίστε το. Φύτεμα δέντρων Όταν φυτεύουμε δέντρα ρίχνουμε μόνο μικρή ποσότητα κόμποστ κοντά στις ρίζες αλλιώς το ριζικό σύστημα δεν θα εισχωρήσει σε βάθος για να βρεί θρεπτικές ουσίες. Τοποθετήστε το κόμποστ κυκλικά στην επιφάνεια γύρω από το δέντρο χωρίς να εφάπτεται στον κορμό. Δέντρα Στα ήδη υπάρχοντα δέντρα και θάμνους το κόμποστ υποκαθιστά το φυσικό περιβάλλον του δάσους όπου η οργανική ύλη από μόνη της πέφτει γύρω από το δέντρο. Βάλτε λοιπόν και σεις κόμποστ πάχους 2-3 εκ. γύρω από το δέντρο αλλά αφήστε την περιοχή γύρω από τον κορμό ελεύθερη. Λαχανόκηπος Τοποθετήστε μπόλικο κόμποστ το φθινόπωρο στο παρτέρι και σκαλίστε το την άνοιξη ή ρίξτε μία χούφτα στο λάκκο όταν φυτεύετε. 14

15 ΑΡΓΗ (ΨΥΧΡΗ) ΜΕΘΟΔΟΣ Υπάρχουν πολλοί που έχουν μεν την διάθεση να ασχοληθούν αλλά δεν έχουν τον χρόνο. Τότε θα αφήσουν την φύση να ενεργήσει μόνη της και απλώς η διαδικασία θα διαρκέσει περισσότερο. Στην προκειμένη περίπτωση τα υλικά τοποθετούνται σε στρώσεις πάχους 5 10 εκ. εναλλάσσοντας «πράσινα» και «καφέ», και παραμένουν εκεί μέχρι να κομποστοποιηθούν. Πρώτα θα γίνει το κάτω στρώμα το οποίο μπορείτε σταδιακά να αφαιρείτε με την τσουγκράνα και να το χρησιμοποιείτε. Ένα μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι, επειδή τα υλικά δεν θερμαίνονται σε υψηλές θερμοκρασίες, τυχόν παθογόνοι οργανισμοί ή αρρώστιες των φυτών που προϋπήρχαν, δεν εξοντώνονται. Κάποιος όμως που γνωρίζει τον κήπο του μπορεί να αποφύγει να ρίχνει τα άρρωστα φυτά στον σωρό. Άλλο μειονέκτημα είναι ότι τα υπολείμματα κουζίνας αν αφεθούν σε ανοιχτό σωρό χωρίς να αναδεύονται μπορεί να προσελκύσουν στον κήπο βλαβερά ζωύφια ή αρουραίους. Γι αυτό καλόν είναι να μη μένουν εκτεθειμένα στην επιφάνεια αλλά πάντα να καλύπτονται με ένα στρώμα «καφέ» υλικών. Άλλη λύση είναι να χρησιμοποιήσετε αποκλειστικά και μόνο τα κλαδέματα του κήπου σας, μέθοδος αργής αποσύνθεσης αλλά χωρίς παρενέργειες (βλέπε «Εναλλακτικές Μέθοδοι»). Η ψυχρή μέθοδος μπορεί να χρειαστεί και ένα χρόνο για να ολοκληρωθεί. Το αποτέλεσμα όμως είναι εξ ίσου καλό με την θερμή μέθοδο και η συνεισφορά μας στην ανακύκλωση και την μείωση των απορριμμάτων εξ ίσου σημαντική. 15

16 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ Κόμποστ από φύλλα Μαζέψτε τα ξερά φθινοπωρινά φύλλα, αναμείξτε τα με λίγο κομμένο γκαζόν και πράσινα από τον κήπο σας, αυτά δηλαδή που οι κηπουροί ούτως ή άλλως βάζουν σε σακκούλες και ρίχνουν άσκοπα στους κάδους απορριμμάτων. Αν είναι στεγνά βρέξτε τα και αφήστε τα σε ένα μέρος του κήπου και αυτά κάποτε θα ξαναγίνουν τροφή για τα φυτά σας. Μπορείτε επίσης να αφήνετε μία ποσότητα φύλλων γύρω από τα δέντρα ή τα φυτά ώστε να ενσωματωθούν επιτόπου στο έδαφος (επιφανειακή κομποστοποίηση). Τον χειμώνα προστατεύουν τις ρίζες από τον παγετό και το καλοκαίρι μειώνουν την θερμοκρασία του εδάφους και διατηρούν καλύτερα την υγρασία. Κόμποστ σε σάκκους απορριμμάτων Αν δεν έχετε μεγάλες ποσότητες φύλλων, μπορείτε να βάλετε όσα έχετε σε ένα μεγάλο μαύρο σάκκο απορριμμάτων αφού τα βρέξετε (θυμηθείτε το στιμμένο σφουγγάρι) και να τον δέσετε. Καλόν είναι να προσθέσετε λίγο χώμα και κάποιο οργανικό λίπασμα (όπως κοπριά, κόμποστ ή λιπάσματα που προέρχονται από φυσικές πηγές και όχι συνθετικές) ώστε να επιταχύνετε την κομποστοποίηση. Την άνοιξη το κόμποστ θα είναι έτοιμο! Αντί τα φύλλα να πάρουν την γνωστή οδό της χωματερής, στην ίδια «συσκευασία» αποδεικνύονται ευεργετικά για τον κήπο. Κομμένο χόρτο Το χόρτο, όπως προαναφέραμε, πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ σαν συστατικό του κόμποστ διότι μπορεί να μετατραπεί σε μία γλοιώδη μάζα. Σε μετρημένες ποσότητες όμως (όχι παραπάνω από το 1/3 του σωρού) αποτελεί αποτελεσματικό «πράσινο» υλικό για τον σωρό διότι αποσυντίθεται γρήγορα. Πολλοί αφήνουν ένα τμήμα του κομμένου χόρτου επάνω στο γκαζόν διότι περιέχει πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Σε 7 14 μέρες αφομοιώνεται με το έδαφος και χρησιμεύει σαν πρώτης τάξεως λίπασμα πλούσιο σε άζωτο διατηρώντας το γκαζόν σας πράσινο και υγιές. Προσοχή βέβαια το γκαζόν να μην έχει ψεκαστεί με εντομοκτόνα ή ζιζανιοκτόνα. Συμπέρασμα: Μη πετάτε έπ ουδενί τα υπολείμματα του κήπου σας. Είναι ένας θησαυρός που δεν πρέπει να πάει χαμένος. Κάτι ξέρει η φύση που ρίχνει τα φύλλα κάτω από τα δένδρα. Τα δάση «αυτολιπαίνονται» με φυσικό τρόπο! 16

17 AΠΟΡΙΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΑΙΤΙΑ ΛΥΣΗ Δυσοσμία Υπερβολική υγρασία Έλλειψη οξυγόνου Αναδεύσετε τον σωρό και προσθέστε ξερά και πορώδη υλικά («καφέ») Αναδεύσετε τον σωρό Υπερβολικά μικρός Μεγαλώστε τον σωρό Ο σωρός δεν θερμαίνεται Έλλειψη υγρασίας Ελλιπής αερισμός Έλλειψη αζώτου Προσθέστε νερό αναδεύοντας τον σωρό Αναδεύσετε τον σωρό Προσθέστε πηγές αζώτου όπως φρέσκο χόρτο, κοπριά κλπ. («πράσινα») Ο σωρός είναι υπερβολικά ζεστός Σωρός υπερβολικά μεγάλος Μικρύνετε τον σωρό Έλλειψη αέρος Αναδεύσετε τον σωρό Μυγάκια Φυσιολογικό Είναι απολύτως αβλαβή Σκουλήκια Φυσιολογικό Βασικοί συντελεστές της κομποστοποίησης 17

18 Κάδοι Κομποστοποίησης ή μικρά σιλό Ο σωρός του κόμποστ μπορεί είτε να περιφραχθεί είτε όχι. Πρέπει οπωσδήποτε να τοποθετείται επάνω σε χώμα ή χόρτο και όχι σε τσιμέντο. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι περίφραξης και σας παραθέτουμε μερικούς από τους πιο απλούς. Ελεύθερος σωρός Σχηματίζετε τον σωρό σε κατάλληλο σημείο του εδάφους αφού πρώτα σκάψετε το χώμα από κάτω. Μπορείτε να φτιάξετε σωλήνες εξαερισμού με σύρμα για καλύτερο αερισμό. Τούβλα Παίρνετε 48 τσιμεντόλιθους ή τούβλα και τα τοποθετείτε όπως στην εικόνα φροντίζοντας να αφήσετε μία απόσταση 1,5 εκ. μεταξύ τους ώστε να κυκλοφορεί ο αέρας. Είναι μία απλή και καλή λύση για τον κήπο. Τούβλα Παρόμοιο σύστημα με το προηγούμενο αλλά υπερτερεί στο ότι σχηματίζουμε τους σωρούς σταδιακά οπ είναι ευκολότερος ο χειρισμός. Χρειάζονται 96 τούβλα. Παλέτες Παίρνετε 4 ξύλινες παλέτες και τις ενώνετε μεταξύ τους με σύρμα ή μεντεσέδες. Καλό είναι η μία πλευρά να ανοιγοκλείνει για ευκολότερο χειρισμό του σωρού σας. 18

19 Σύρμα (πλέγμα ή κοτετσόσυρμα)... Η ελάχιστη διάμετρος του κάδου πρέπει να είναι 1μ. Για να υπολογίσετε το μήκος του σύρματος που θα σας χρειαστεί, πολλαπλασιάστε την διάμετρο που θέλετε επί 3,14. Ενώστε το σύρμα με γάντζους ώστε να μπορείτε να το ανοίγετε εύκολα. Φράχτης Ο έτοιμος πλεκτός φράχτης χρειάζεται στήριξη με 4 πασσάλους στο ορθογώνιο ή με 2 στο κυκλικό ώστε να μπορεί να σταθεί όρθιος. Κάδος Πάρτε ένα κάδο απορριμμάτων ή ένα μεγάλο βαρέλι τουλάχιστον 100 λίτρων και κάνετε τρύπες διαμέτρου περίπου 1 εκ. ώστε να αερίζεται καλά το μίγμα. Δεν είναι ο ιδεώδης τρόπος διότι δεν εφάπτεται ο σωρός με το χώμα, αλλά αποτελεί μία λύση για τις βεράντες. Έτοιμος ειδικός κάδος Έχει το πλεονέκτημα ότι δεν αφήνει τα υλικά εκτεθειμένα και παράλληλα παρέχει καλό εξαερισμό του σωρού. Διατίθεται στο εμπόριο. ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ! 19

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ - ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Παρουσίαση των στοιχείων της έρευνας Εισαγωγή Στα πλαίσια της εργασίας με τίτλο «Κομποστοποίηση», διεξήγαμε μικρής κλίμακας έρευνας με στόχο να ανακαλύψουμε τις γνώσεις, τις στάσεις αλλά και τις αντιλήψεις των μαθητών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με την δυνατότητα αξιοποίησης οργανικών απορριμμάτων για την παραγωγή οργανικού λιπάσματος. Η έρευνα αυτή πέρα από τον βασικό στόχο ο οποίος σχετίζεται με την θεματολογία του προγράμματος, στοχεύει επίσης στο να γνωρίσουν οι μαθητές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα τεχνικές και μέσα με τα οποία μπορεί να υλοποιηθεί μια έρευνα ανίχνευσης της κοινής γνώμης πάνω σε κάποιο ζήτημα. Φυσικά στα πλαίσια του προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης δεν επιθυμούμε να εξαντλήσουμε τα επιστημονικά εργαλεία για την διεξαγωγή έρευνας αλλά να αποκτήσουν οι μαθητές μια στοιχειώδη εμπειρία ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου σχεδίου. Μέθοδος Η έρευνα διεξήχθη μέσω ερωτηματολογίου το οποίο σχεδιάστηκε και αξιολογήθηκε από την ομάδα της τάξης. Προσπαθήσαμε με απλές και κατανοητές ερωτήσεις να δώσουμε την ευκαιρία στους μαθητές να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με το θέμα της αξιοποίησης των οργανικών απορριμμάτων. Στόχος μας ήταν να γνωρίσουμε τόσο τις γνώσεις όσο και τις αντιλήψεις οι οποίες διαμορφώνουν άλλωστε και τις στάσεις - συμπεριφορές τους σχετικά με την διαχείριση των οργανικών απορριμμάτων. Συνεπώς 20

21 τέθηκαν ερωτήσεις που κάλυπταν όλο το φάσμα της επαφής των μαθητών με το αντικείμενο της έρευνας. Επίσης, καθώς το σχολείο μας και συγκεκριμένα η τάξη μας συμμετείχε στο πρόγραμμα κομποστοποίησης του ΚΠΕ Καρπενησίου με την τηλεοπτική κάλυψη από το σταθμό Σκάι, θελήσαμε να θέσουμε και κάποια ερωτήματα σχετικά με τις ιδιαίτερες γνώσεις των μαθητών σχετικά με την διαχείριση των οργανικών υπολειμμάτων από τα νοικοκυριά. Η έρευνα διεξήχθη εντός της σχολικής μονάδας καθώς το ερωτηματολόγιο δόθηκε σε μαθητές των μεγάλων τάξεων του σχολείου μας. Καταφέραμε μετά από επεξεργασία αυτών των ερωτηματολογίων να καταλήξουμε στα συμπεράσματά μας. Στην συνέχεια ακολουθεί το ερωτηματολόγιο που χρησιμοποιήθηκε. 21

22 Το παρακάτω ερωτηματολόγιο δεν έχει βαθμολογικό χαρακτήρα και δεν αποσκοπεί σε κανενός είδους διάκριση. Ο σκοπός του είναι να ανιχνεύσει τις γνώσεις και τις στάσεις σας απέναντι στο ζήτημα της διαχείρισης των οργανικών απορριμμάτων. Συμπληρώστε το ελεύθερα εκφράζοντας τις απόψεις ή τις γνώσεις σας για τα ζητήματα που θίγονται. 1) Με πιο τρόπο απαλλάσσεστε από την παρουσία χαλασμένων φρούτων και λαχανικών και από φαγητό πολλών ημερών; - Τα διαθέτουμε σε πτηνά ή ζώα. - Τα πετάμε στα σκουπίδια όπως και τα υπόλοιπα απορρίμματα. - Άλλη απάντηση 2) Πιστεύετε ότι τα φυτικά υπολείμματα έχουν κάποια αξία για τον άνθρωπο; 3) Γνωρίζετε κάποιες περιπτώσεις εκμετάλλευσης τέτοιων προϊόντων στην περιοχή σας ή σε κάποιο άλλο μέρος; ΝΑΙ / ΟΧΙ. 4) Γνωρίζετε κάποιο προϊόν που να έχει προκύψει; 5) Αν είχατε να διαλέξετε ανάμεσα σε ένα χημικό και ένα οργανικό λίπασμα για το αγρόκτημά σας πιο θα επιλέγατε και γιατί; 6) Η κομποστοποίση των οργανικών υλικών μπορεί να δημιουργήσει ένα εξαιρετικής ποιότητας οργανικό λίπασμα για τις καλλιέργειες. Πιστεύετε ότι η συγκεκριμένη μέθοδος έχει περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα; ΝΑΙ / ΟΧΙ. Αν ΝΑΙ να αναφέρετε τα πιο σημαντικά. 7) Πιστεύετε ότι έχει επίσης οικονομικά και κοινωνικά πλεονεκτήματα; ΝΑΙ / ΟΧΙ. Αν ΝΑΙ να αναφέρετε τα πιο σημαντικά. 22

23 8) Αν υπήρχε μια παραγωγική μονάδα στην περιοχή σας θα συμβάλλατε με κάποιο τρόπο στην λειτουργία της; ΝΑΙ / ΟΧΙ. Αν ΝΑΙ να αναφέρετε με ποιον. 9) Πιστεύετε ότι μια τέτοια μονάδα μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα ή χρειάζεται την υποστήριξη των τοπικών φορέων; 10) Τα υπολείμματα (φύλλα κλαριά) συνήθως καίγονται. Πως θα μπορούσαν κατά την άποψή σας να χρησιμοποιηθούν συμβάλλοντας στην οικολογική διαχείριση της βιομάζας; 23

24 Αποτελέσματα - Συμπεράσματα Αποτελέσματα Στην ερώτηση με πιο τρόπο απαλλάσσεστε από την παρουσία χαλασμένων φρούτων και λαχανικών και από φαγητό πολλών ημερών το 73% των μαθητών απαντά ότι τα αντιμετωπίζουν σαν κοινά απορρίμματα και τα πετούν στα σκουπίδια ενώ το 27% απαντά ότι τα δίνουν σε ζώα ή πτηνά για τροφή. Τρόπος διάθεσης οργανικών αποριμμάτων 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% διάθεση σε ζώ α - πτηνά Κοινά σκουπίδια Στην ερώτηση αν πιστεύουν ότι τα φυτικά υπολείμματα έχουν κάποια αξία για τους ανθρώπους το 60% απαντά ναι, το 7% απαντά ίσως, το 13% απαντά Όχι και 20% δεν απαντά ή δεν γνωρίζει. Στις θετικές απαντήσεις διακρίνει κανείς ότι κάποιοι από τους μαθητές γνωρίζουν ότι τα υπολείμματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή λιπάσματος. 24

25 Αξία φυτικών υπολειμμάτων για τον άνθρωπο 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΌΧΙ Δεν γνωρίζω - Δεν απαντώ Στην ερώτηση σχετικά με το αν γνωρίζουν κάποιες περιπτώσεις εκμετάλλευσης οργανικών υπολειμμάτων το 20% των μαθητών απαντά ναι, το 67% όχι ενώ ένα 13% δεν δίνει καμία απάντηση. Περιπτώσεις εκμετάλλευσης οργανικών αποριμμάτων 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% ΝΑΙ ΌΧΙ Δεν απαντώ Ερωτώμενοι οι μαθητές αν γνωρίζουν κάποιο προϊόν που να έχει προκύψει από μια τέτοιου είδους επεξεργασία το 20% απαντά ναι, το 47% όχι και το 33% δεν δίνει καμία απάντηση. Οι θετικές απαντήσεις των μαθητών αναφέρονται στο σαπούνι το οποίο όντως προέρχεται από οργανικό υλικό 25

26 (λίπη και έλαια) ωστόσο δεν είναι ενδεικτικό της μεθόδου και των υλικών που εξετάζει η κομποστοποίηση. Γνώση συγκεκριμένων προϊόντων 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% ΝΑΙ ΌΧΙ Δ.Γ- Δ.Α. Στο ερώτημα πιο θα διαλέγατε ανάμεσα σε ένα χημικό και σε ένα οργανικό λίπασμα το 7% απαντά χημικό, το 86% οργανικό και ένα 7% δεν δίνει απάντηση. Οι μαθητές που επιλέγουν το χημικό λίπασμα αναφέρονται στην αποτελεσματικότητά του ενώ αυτοί που επιλέγουν το οργανικό λίπασμα δικαιολογούν την απάντησή τους αναφέροντας το ότι η ανάπτυξη των φυτών γίνεται πιο φυσικά, δεν μολύνεται το έδαφος και τα υπόγεια νερά αν και κάποιοι θεωρούν ότι η χρήση των χημικών λιπασμάτων έχει καλύτερα αποτελέσματα. Επιλογή Χημικού ή Οργανικού λιπάσματος 100% 80% 60% 40% 20% 0% Χημικό Οργανικό Δεν Απαντώ 26

27 Σχετικά με το αν θεωρούν ότι η μέθοδος έχει κάποια περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα το 60% απαντά ναι, το 20% όχι και ένα 20% δεν δίνει απάντηση. Τα πιο σημαντικά πλεονεκτήματα που αναφέρονται είναι ότι προστατεύεται το περιβάλλον από την χρήση χημικών λιπασμάτων, δεν σπαταλώνται φυσικοί πόροι και παράγονται καλύτερα ποιοτικά προϊόντα. Περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% ΝΑΙ Όχι Δεν Απαντώ Στην ερώτηση που αναφέρεται στο αν η μέθοδος έχει κοινωνικά και οικονομικά πλεονεκτήματα το 46% απαντά ναι το 7% ίσως, το 40% όχι και ένα 7% δεν δίνει απάντηση. Οι μαθητές που απαντούν θετικά θεωρούν ότι προστατεύεται το κοινωνικό σύνολο αξιοποιούνται ίδιοι πόροι ώστε να μην είναι αναγκαία η υψηλή επένδυση σε προϊόντα θρέψης φυτών. Ωστόσο παρατηρούν ότι με μια τέτοια στροφή στην παραγωγική διαδικασία ενδέχεται να κλείσουν τα εργοστάσια λιπασμάτων ή να περιοριστούν οι θέσεις εργασίας σε αυτά. Οι μαθητές που εκφράζουν αρνητική άποψη εστιάζουν στο υψηλό κόστος παραγωγής κι διάθεσης τέτοιων προϊόντων. 27

28 Οικονομικά - Κοινωνικά πλεονεκτήματα 50% 40% 30% 20% 10% 0% ΝΑΙ ΊΣΩΣ ΌΧΙ Δεν Απαντώ Στο ερώτημα αν θα συνεισφέρατε στην λειτουργία μια μονάδας παραγωγής οργανικού λιπάσματος στην περιοχή το 53% απαντά ναι, το 30% όχι και το 17% δεν δίνει απάντηση. Στην αναφορά τους στον τρόπο με τον οποίο θα συνεισέφεραν εστιάζουν στην προσφορά υλικών τα διαθέτουν τα νοικοκυριά ή χρημάτων τα οποία θα βοηθούσαν στην ανάπτυξη και την λειτουργία της επιχείρησης. Προσωπική συμβολή στην λειτουργία μιας μονάδας παραγωγής οργανικού λιπάσματος 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% ΝΑΙ ΌΧΙ Δεν Απαντώ 28

29 Στο ερώτημα αν μια τέτοια μονάδα μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα ή χρειάζεται την στήριξη των τοπικών φορέων το 13% απαντά αυτόνομα, το 67% ότι χρειάζεται η στήριξη από τους τοπικούς φορείς και το 20% δεν δίνει απάντηση. 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Αυτόνομη λειτουργία Τοπικοί φ ορείς Δεν Απαντώ Στην τελευταία ερώτηση η οποία αναφέρεται στο αν γνωρίζουν κάποιο τρόπο διαχείρισης των υπολειμμάτων του κλαδέματος και των καλλιεργειών εκτός από το να καίγονται ώστε να αποδίδονται καθαρά για τις καλλιεργητικές εργασίες της επόμενης περιόδου το 13% απαντά ότι μπορούν να κατασκευαστούν έπιπλα και διακοσμητικά, το 26% αναφέρεται στην παραγωγή λιπάσματος χωρίς όμως να αναφέρεται σε κάποια διαδικασία και το 61% δεν δίνει απάντηση. 29

30 Συζήτηση Συμπεράσματα Παρατηρούμε σε γενικές γραμμές ότι οι μαθητές έχουν άποψη για τα θέματα διαχείρισης τη φυτικής βιομάζας αν διαμένουν σε αστικό περιβάλλον. Ωστόσο η πλειοψηφία δηλώνει ότι αντιμετωπίζουν τα οργανικά απορρίμματα σαν κοινά απορρίμματα και τα πετούν στα σκουπίδια χωρίς να κάνουν κάτι γι αυτό πέρα από αυτούς που για κάποιους λόγους μπορούν και τα διαθέτουν σε ζώα ή πτηνά. Μια μεγάλη μερίδα από αυτούς πιστεύει ότι τα οργανικά απορρίμματα δεν είναι σκουπίδια με την κοινή έννοια πιστεύουν ότι οι άνθρωποι και το περιβάλλον έχουν να επωφεληθούν από την αξιοποίησή τους. Αναφέρονται σε θέματα όπως η μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο έδαφος και στα υπόγεια ύδατα από την χρήση χημικών λιπασμάτων, η μείωση του ρυθμού εξάντλησης των φυσικών πόρων, η προστασία της υγείας του καταναλωτικού κοινού αλλά και η αξιοποίηση υλικών που ούτως ή άλλως τα διαθέτουμε σε μεγάλες ποσότητες και θα πρέπει να βρούμε τρόπο να διαχειριστούμε. Επισημαίνουν το πιθανώς υψηλότερο κόστος παραγωγής τέτοιων προϊόντων καθώς αντιλαμβάνονται πως η διαχείριση αυτών των υλικών ξεφεύγει από τις αυτοματοποιημένες διεργασίες που γίνονται σε ένα εργοστάσιο χημικών λιπασμάτων και ακολουθούνται πλέον φυσικές διεργασίες οι οποίες ολοκληρώνονται αργότερα και δεν επιδέχονται ισχυρές παρεμβάσεις. Θα επιθυμούσαν να συμβάλουν στην λειτουργία μιας μονάδας παραγωγής οργανικού λιπάσματος διαθέτοντας υλικά ακόμα και χρήματα αλλά το κυριότερο θα ήθελαν να βοηθήσουν παρέχοντας ενημέρωση στους συμμαθητές τους, στους γονείς και συγγενείς τους, για την ανάγκη υποστήριξης μιας τέτοιας μονάδας αναδεικνύοντας τα πολλαπλά πλεονεκτήματά της. Ωστόσο θεωρούν πως μια τέτοια μονάδα δεν μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα αλλά χρειάζεται την υποστήριξη όλης της τοπικής κοινωνίας και ιδιαίτερα των τοπικών φορέων. Σχετικά με τα υπολείμματα των καλλιεργειών τα οποία συνήθως καίγονται 30

31 για τον καθαρισμό των εκτάσεων, με συνέπεια την απώλεια μεγάλης ποσότητας βιομάζας, θεωρούν ότι μπορούν να έχουν κάποια χρησιμότητα για την παραγωγή λιπάσματος ωστόσο δεν αναφέρονται σε κάποια γνωστή σε αυτούς διεργασία. Οι μαθητές φαίνεται πως γνωρίζουν αρκετά καλά τα προβλήματα της διαχείρισης της φυτικής βιομάζας καθώς και τα θετικά αποτελέσματα που ενδεχομένως μπορούν να προκύψουν από την ορθολογική διαχείρισή της. Δείχνουν να διαθέτουν τόσο περιβαλλοντικές όσο και κοινωνικές ευαισθησίες και φαίνονται πρόθυμοι να συμβάλλουν με κάθε τρόπο στην δημιουργία και την λειτουργία μονάδων που θα συμβάλλουν στην μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνεπάγεται ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Τα μηνύματα που διαφαίνονται από τις απαντήσεις τους είναι πολύ θετικά και δείχνουν ότι γενικότερα στον μαθητικό πληθυσμό υπάρχει έντονος προβληματισμός σχετικά με τα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος. Σε καμιά περίπτωση η έρευνα αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι απεικονίζει το σύνολο των απόψεων των μαθητών. Αν αναλογιστούμε δε ότι οι μαθητές του δείγματος διαμένουν σε αστικό περιβάλλον και δεν έχουν εμπειρία διαχείρισης φυτικών υλικών τότε θα πρέπει να είμαστε ακόμα περισσότερο ικανοποιημένοι με τα αποτελέσματα της έρευνας. 31

32 Βιβλιογραφία - Πηγές Backyard Composting. Your Complete Guide to Recycling Yard Clippings Harmonious Press, Sebastopol Ca. Γαβριήλ Πανάγος. Κόμποστ. Το εμβόλιο γονιμότητος του εδάφους. Καλλιεργητής, Αθήνα Manuale Pratico di Compostaggio Domestico Angelo Gianazza, Milano HDRA, The Organic Organisation, UK Organic Gardening: How to Make Compost University of Florida. Institute of Food and Agricultural Science Florida s Online Composting Center Lancashire s Home Composting, UK Compost-it. The New York City Compost Project Using your Compost The Ohio State University, Horticulture and Crop Science Composting at Home. Pennsylvania Department of Environmental Protection Guide to Home Composting Washington State University, Stewardship Gardening Backyard Composting Western Lake Superior Sanitary District, Duluth Mn. Publications ( Πληροφορίες και σχέδια κάδων κομποστοποίησης ) 32

33 Η Κομποστοποίηση Περιοδικό «Νέα Σελήνη» H Κομποστοποίηση με Απλά Λόγια 33

ΚΟΜΠΟΣΤ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ. Οργανικό λίπασμα

ΚΟΜΠΟΣΤ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ. Οργανικό λίπασμα ΚΟΜΠΟΣΤ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Οργανικό λίπασμα Επιμέλεια : Ασπασία Απέργη Περίδα Μάιος 2005 Τι είναι το κόμποστ; Το κόμποστ είναι μερικώς αποσυντεθειμένη οργανική ύλη. Προέρχεται από τα φυτικά υπολείμματα του κήπου

Διαβάστε περισσότερα

Οικιακή Κομποστοποίηση

Οικιακή Κομποστοποίηση Οικιακή Κομποστοποίηση Από το 2011 ξεκίνησε και στον Δήμο Αλιάρτου - Θεσπιέων πιλοτικά, το πρόγραμμα οικιακής κομποστοποίησης, με τη διανομή κάδων, με στόχο την ενίσχυση της οικολογικής συνείδησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΤΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΤΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ Δήμος Καλαμαριάς ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΤΕ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ Αντιδημαρχία Καθαριότητας, Ανακύκλωσης & Πρασίνου Διεύθυνση Καθαριότητας - Ανακύκλωσης ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Η κομποστοποίηση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά προϊόντα κήπου. Οδηγός για εύκολη και γρήγορη κομποστοποίηση

Βιολογικά προϊόντα κήπου. Οδηγός για εύκολη και γρήγορη κομποστοποίηση Δωρεάν Δωρεάν συμβουλές συμβουλές Βιολογικά προϊόντα κήπου Οδηγός για εύκολη και γρήγορη κομποστοποίηση Η φύση ως πρότυπο Σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό εδάφους, υπάρχουν εκατομμύρια μικροοργανισμοί που

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση ΣΤ 1 ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ανακύκλωση ΣΤ 1 ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ανακύκλωση ΣΤ 1 ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γεια σας! Είμαι η Μαρία και θα σας μιλήσω για την ανακύκλωση μπαταριών. Γεια σας! Είμαι η Χαριτίνη και θα σας μιλήσω για την κομποστοποίηση. Γεια σας! Είμαι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ. Κλαδέματα. Γρασίδι. Compost. Διατροφικά υπολείμματα. Φύλλα

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ. Κλαδέματα. Γρασίδι. Compost. Διατροφικά υπολείμματα. Φύλλα Δήμος Λαγκαδά ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Γρασίδι Κλαδέματα Compost Διατροφικά υπολείμματα Φύλλα H κομποστοποίηση είναι μια φυσική διαδικασία η οποία μετατρέπει τα οργανικά υλικά σε μια πλούσια σκούρα ουσία. Αυτή η

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

Η κομποστοποίηση στην πράξη ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΟΙΚΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

Η κομποστοποίηση στην πράξη ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΟΙΚΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 4 Φεβρουαρίου 2012 ΚΠΕ Δραπετσώνας Επιμορφωτική Ημερίδα Η κομποστοποίηση στην πράξη ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΟΙΚΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΡΟΝΗ Χριστίνα Κομποστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΙΑΚΗ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ: ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΠΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΜΑΣ

ΟΙΚΙΑΚΗ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ: ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΠΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΜΑΣ ΟΙΚΙΑΚΗ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ: ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΠΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΜΑΣ Σκοπός του παρόντος ενημερωτικού φυλλαδίου είναι η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των Δημοτών της Περιφέρειας Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Δήμος Καλαμαριάς ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Ευχαριστούμε για τη συμμετοχή σας! Ο Δήμαρχος Καλαμαριάς Θεοδόσης Μπακογλίδης Ο Αντιδήμαρχος Καθαριότητας, Ανακύκλωσης & Πρασίνου Σταύρος Ζαμπέτογλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗ ΚΟΜΠΟΣΟΠΟΙΗΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗ ΚΟΜΠΟΣΟΠΟΙΗΗ Μία από τις βασικές προτεραιότητες του Δήμου Λαμιέων είναι η προστασία και η φροντίδα του Περιβάλλοντος, το οποίο είναι συνυφασμένο με τη ζωή την καθημερινότητα και την ίδια μας την ύπαρξη. Σε αυτό το

Διαβάστε περισσότερα

γυαλί χαρτί χαρτόνι ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! υπόλοιπα απόβλητα πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα http://uest.ntua.

γυαλί χαρτί χαρτόνι ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! υπόλοιπα απόβλητα πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα http://uest.ntua. χαρτί χαρτόνι γυαλί πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα υπόλοιπα απόβλητα ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! «Ανάπτυξη και εφαρμογή πιλοτικού συστήματος για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βιολογικής. Γεωργίας. «Κομποστοποίηση» Εργαστήριο 4. Γεώργιος Δημόκας. Χρήστος Μουρούτογλου. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι.

Εργαστήριο Βιολογικής. Γεωργίας. «Κομποστοποίηση» Εργαστήριο 4. Γεώργιος Δημόκας. Χρήστος Μουρούτογλου. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Εργαστήριο Βιολογικής Γεωργίας «Κομποστοποίηση» Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. 12 / 10 / 2015 Χρήστος Μουρούτογλου Κομποστοποίηση (Composting) Κομποστοποίηση είναι ο μετασχηματισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Φτιάξε το δικό σου παραδοσιακό λαχανόκηπο

Φτιάξε το δικό σου παραδοσιακό λαχανόκηπο Φτιάξε το δικό σου παραδοσιακό λαχανόκηπο Φεβρουάριος 2016 ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΣΠΟΡΕΙΟ ΜΑΣ Γι αυτόν που προτίθεται να καλλιεργήσει καλοκαιρινά λαχανικά είναι καλό να ξεκινήσει το σπορείο από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαρχίας Λάρνακας μέσα στα πλαίσια του Μεσογειακού Προγράμματος WASMAN, το οποίο προτίθεται να προωθήσει τη συνεργασία και τη διάδοση ορθών

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Αθανασόπουλος Γεωπόνος, Υπεύθυνος Κ.Π.Ε. Λαυρίου

Ανδρέας Αθανασόπουλος Γεωπόνος, Υπεύθυνος Κ.Π.Ε. Λαυρίου Ανδρέας Αθανασόπουλος Γεωπόνος, Υπεύθυνος Κ.Π.Ε. Λαυρίου Μακροστοιχεία ( C O Η ) Ν Ρ Κ Με αυτή τη σειρά και στα λιπάσματα Ιχνοστοιχεία Mn Mg Zn B... (Fe) 15/10/2011 ΚΠΕ Λαυρίου 2 Ανόργανη Οργανική (χηλική)

Διαβάστε περισσότερα

«Οικιακή Κομποστοποίηση στο Δήμο Χερσονήσου: Ένα Πρόγραμμα μόνο με οφέλη» Νηστικάκη Νατάσσα, Χημικό Μηχανικό Ε.Μ.Π, ΜΒΑ, Ph.D,

«Οικιακή Κομποστοποίηση στο Δήμο Χερσονήσου: Ένα Πρόγραμμα μόνο με οφέλη» Νηστικάκη Νατάσσα, Χημικό Μηχανικό Ε.Μ.Π, ΜΒΑ, Ph.D, «Οικιακή Κομποστοποίηση στο Δήμο Χερσονήσου: Ένα Πρόγραμμα μόνο με οφέλη» Νηστικάκη Νατάσσα, Χημικό Μηχανικό Ε.Μ.Π, ΜΒΑ, Ph.D, ΟΙΚΙΑΚΗ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΒΗΜΑ- ΒΗΜΑ Τι είναι η κομποστοποίηση; Η κομποστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Για ένα καθαρό Περιβάλλον HELESI S.A. Bio-Actor. Κάδος Κομποστοποίησης Κήπου ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ

Για ένα καθαρό Περιβάλλον HELESI S.A. Bio-Actor. Κάδος Κομποστοποίησης Κήπου ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ Για ένα καθαρό Περιβάλλον HELESI S.A. Bio-Actor Κάδος Κομποστοποίησης Κήπου ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ Οδηγίες Χρήσεως Bio-Actor Οικιακός κάδος διαλογής Κάδος διαλογής 10 λίτρων Έκδοση με ποδομοχλό Ο οικιακός κάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 5: Στερεά απόβλητα και Αστική Ρύπανση (Μέρος 2 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Κατασκευή κομποστοποιητή στο σχολικό κήπο ή στο σπίτι» ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

«Κατασκευή κομποστοποιητή στο σχολικό κήπο ή στο σπίτι» ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Κατασκευή κομποστοποιητή στο σχολικό κήπο ή στο σπίτι» ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αριθμός μελών ομάδας:... Μέλη:......... Γραμματέας:... Όνομα ομάδας:... ΚΠΕ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ-ΤΡΟΙΖΗΝΑΣ-ΜΕΘΑΝΩΝ Ο κήπος του ΚΠΕ Τα φύλλα

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του Έδαφος Οι ιδιότητες και η σημασία του ΕΔΑΦΟΣ : Είναι το χαλαρό επιφανειακό στρώμα του στερεού φλοιού της γης. ΕΔΑΦΟΓΕΝΕΣΗ: Το έδαφος σχηματίζεται από την αποσάθρωση των μητρικών πετρωμάτων με την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015

Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015 Το ΥΜΕΠΠΕΡΑΑ και η διαχείριση προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων στην προγραμματική περίοδο 2014-2020. Εισηγητής : Βασίλης Στοϊλόπουλος Κομοτηνή, 24-4-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ : ΣΤΟΧΟΙ - ΟΡΟΣΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Κυρκίτσος Φίλιππος, Δρ. Περιβαλλοντολόγος Πρόεδρος Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης Ημερίδες για την κομποστοποίηση Στους Δήμους Καβάλας & Αλεξανδρούπολης 22-23

Διαβάστε περισσότερα

Η οικιακή κομποστοποίηση μέσα από ερωτήσεις

Η οικιακή κομποστοποίηση μέσα από ερωτήσεις Η οικιακή κομποστοποίηση μέσα από ερωτήσεις Τι είναι η κομποστοποίηση; Πρόκειται για μια φυσική διεργασία, κατά την οποία ορισμένοι μικροοργανισμοί - ή για την ακρίβεια ορισμένα γκρουπ μικροοργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Υποστρώματα σποράς λαχανικών

Υποστρώματα σποράς λαχανικών Υποστρώματα σποράς λαχανικών Εδαφικά υποστρώματα Ως εδαφικό υπόστρωμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάθε είδος διαθέσιμου φυσικού χώματος, είτε οργανικό είτε ανόργανο, εφόσον: δεν είναι υπερβολικά βαρύ, δεν

Διαβάστε περισσότερα

Υποστρώματα λαχανικών Χρήση υποστρωμάτων:

Υποστρώματα λαχανικών Χρήση υποστρωμάτων: Υποστρώματα λαχανικών Χρήση υποστρωμάτων: Για παραγωγή σποροφύτων στα φυτώρια Για καλλιέργεια βρώσιμων λαχανικών Εδαφικά υποστρώματα Ως εδαφικό υπόστρωμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάθε είδος διαθέσιμου

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση).

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση). Λίπανση της Ελιάς Η ελιά γενικά δεν θεωρείται απαιτητικό είδος και μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφικών τύπων. Η λίπανση αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του ελαιώνα και στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία: 12 lt.: 200 τμχ./παλέτα 50 lt.: 54 τμχ./παλέτα

Συσκευασία: 12 lt.: 200 τμχ./παλέτα 50 lt.: 54 τμχ./παλέτα HUMO-TURF 12 lt. & 50 lt. Εμπλουτισμένη φυτοτύρφη για φυτά EΣΩTEPIKOY - EΞΩTEPIKOY χώρου. Πολύ ελαφρό εδαφικό μείγμα φυτοχώματος που περιέχει υψηλής ποιότητας φυσικά συστατικά. Είναι ιδανικό για τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Βραβευμένο σύστημα τροφής φυτών!

Βραβευμένο σύστημα τροφής φυτών! Βραβευμένο σύστημα τροφής φυτών! Powder Feeding Τα οργανικά και ορυκτά λιπάσματα χρησιμοποιούνται στη γεωργία εδώ και χιλιάδες χρόνια, ωστόσο, οι γεωργικές τεχνικές και τα χρησιμοποιούμενα μέσα δεν έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε Ανακύκλωση;

Τι ονομάζουμε Ανακύκλωση; Τι ονομάζουμε Ανακύκλωση; Ανακύκλωση : είναι η δυνατότητα να ξαναχρησιμοποιήσουμε αντικείμενα που ενώ μοιάζουν με άχρηστα και θα κατέληγαν στα σκουπίδια διατηρούν σημαντικό μέρος της αξίας τους Ανακύκλωση

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν Δωρεάν Δωρεάν συμβουλές συμβουλές Βιολογικά προϊόντα κήπου Το σύστημα περιποίησης του γκαζόν Ο χλοοτάπητας το "πράσινο σαλόνι"! Το μυστικό......κρύβεται σε ένα σύστημα περιποίησης γκαζόν που καλύπτει τις

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 Απορρίμματα Τι είναι τα απορρίμματα; Απορρίμματα είναι υπολείμματα τροφών και αντικειμένων τα οποία έχουν παύσει να εξυπηρετούν τον σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ ΚΟΜΠΟΣΤ ΑΠΟ ΟΙΚΙΑΚΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ ΤΗΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Κομποστοποίησης

Οδηγός Κομποστοποίησης Κωνσταντίνος Γκλιάος Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Διεύθυνσης Α/θμιας Εκπ/σης Χαλκιδικής Οδηγός Κομποστοποίησης Πως θα βελτιώσουμε το έδαφος ανακυκλώνοντας οργανικά απορρίμματα ΠΟΛΥΓΥΡΟΣ 2004 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως:

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: Το νερό (Η 2 Ο) Το οξυγόνο (Ο 2 ) Ο άνθρακας (C) Το άζωτο (N 2 ) Το θείο (S) Οφώσφορος(P) κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2 Η Εταιρεία Η Plants Βase είναι μια εταιρεία νεοσύστατη που εμπορεύεται φυτοχώματα και κομπόστ - εδαφοβελτιωτικά. Διαθέτει ευρεία και πάμπληθη γκάμα προϊόντων δικών της, ενώ παράλληλα με την άγαστη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Ευημερία. Αειφόρος Ανάπτυξη. Κοινωνική Ισότητα. Πολιτιστική Ζωτικότητα. Υπηρεσία Οργανικής Κουζίνας. Greek

Οικονομική Ευημερία. Αειφόρος Ανάπτυξη. Κοινωνική Ισότητα. Πολιτιστική Ζωτικότητα. Υπηρεσία Οργανικής Κουζίνας. Greek Αειφόρος Ανάπτυξη Πολιτιστική Ζωτικότητα Οικονομική Ευημερία Κοινωνική Ισότητα Υπηρεσία Οργανικής Κουζίνας Greek Καλωσήλθατε στην Υπηρεσία Οργανικής Κουζίνας του Norwood Payneham & St Peters Η Υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ, ΤΩΡΑ ΜΕ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ

ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ, ΤΩΡΑ ΜΕ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΓΚΩΜΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 13-14 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΝΕΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ, ΤΩΡΑ ΜΕ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο, έχει αυξηθεί σε σημαντικό βαθμό η ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Με απλά λόγια... Μικροοργανισμοί υπάρχουν παντού. Στον αέρα που αναπνέουμε, στο χώμα, στο νερό, στην τροφή, μέσα στους ζωντανούς οργανισμούς, στην επιδερμίδα μας, στα φυτά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Εργαστήριο. Ενότητα 4 η : Υποστρώματα Σποράς Λαχανικών ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ. Τμήμα: Διδάσκοντες:

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Εργαστήριο. Ενότητα 4 η : Υποστρώματα Σποράς Λαχανικών ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ. Τμήμα: Διδάσκοντες: ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Εργαστήριο Ενότητα 4 η : Υποστρώματα Σποράς Λαχανικών Τμήμα: Διδάσκοντες: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Εδαφικά υποστρώματα Ως εδαφικό υπόστρωμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Α1.Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν με τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη(23 ΜΟΝΑΔΕΣ)

Α1.Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν με τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη(23 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΝΘΟΚΗΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21-02-2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΜΠΑΣΤΟΥΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΝΑ ΘΕΜΑ Α Α1.Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν με τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ Newsletter 12 η Έκδοση ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ Ο οργανισμός ανάπτυξης Δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και επίδειξη ενός εργαλείου για την υποστήριξη της πρόληψης αποβλήτων για την τοπική αυτοδιοίκηση

Ανάπτυξη και επίδειξη ενός εργαλείου για την υποστήριξη της πρόληψης αποβλήτων για την τοπική αυτοδιοίκηση http://wasptool.hua.gr www.envitech.org Χαρακόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανάπτυξη και επίδειξη ενός εργαλείου για την υποστήριξη της πρόληψης αποβλήτων για την τοπική αυτοδιοίκηση Το έργο LIFE10 ENV/GR/622

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 40 λεπτά ΣΧΟΛΕΙΟ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ/ΤΡΙΑ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:... ΜΕΡΟΣ Α: Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. 1.

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.)

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.) 1.2 Μικροοργανισμοί Ωφέλιμα μικρόβια Σύνδεσμος στην εθνική ύλη Κύριο στάδιο 2 Sc1: 1a, 1b, 2a, 2b, 2c, 2d, 2g, 2j Sc2:1a, 2b, 2g, 5f Μονάδα σπουδών Μονάδα 6 Μικροοργανισμοί Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Τροφική αλυσίδα Τροφικό πλέγμα Τροφικό επίπεδο Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΟΜΠΟΣΤΑΣ) ΜΕ ΤΟ 60% ΤΩΝ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ ΜΑΣ

ΦΥΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΟΜΠΟΣΤΑΣ) ΜΕ ΤΟ 60% ΤΩΝ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ ΜΑΣ ΟΔΗΓΟΣ για την παρασκευή ΦΥΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΟΜΠΟΣΤΑΣ) ΜΕ ΤΟ 60% ΤΩΝ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ ΜΑΣ Αυτά τα απορρίμματα της κουζίνας και του κήπου μας, μπορούμε εμείς οι ίδιοι να τα μετατρέψουμε σε ωφέλιμο

Διαβάστε περισσότερα

Jora composter JK 125/270 Mια οικολογική επανάσταση και είναι δική σας

Jora composter JK 125/270 Mια οικολογική επανάσταση και είναι δική σας Jora composter JK 125/270 Mια οικολογική επανάσταση και είναι δική σας Για πληροφορίες: www.e-pestcontrol.gr ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΙΔΗΣ Τηλ. 22830 24532 Κιν: 6946387886 Email: info@e-pestcontrol.gr Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΗΜΟΣ ΛΑΓΚΑΔΑ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΙΑ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΗΝΥΜΑ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ Αγαπητές συνδημότισσες και αγαπητοί συνδημότες, Ο οδηγός που κρατάτε στα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Ολοκληρωµένης Διαχείρισης Απορριµµάτων Δήµου Σίφνου

Πρόγραµµα Ολοκληρωµένης Διαχείρισης Απορριµµάτων Δήµου Σίφνου Πρόγραµµα Ολοκληρωµένης Διαχείρισης Απορριµµάτων Δήµου Σίφνου στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης «Υποδοµές Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Δήµου Σίφνου» (κωδ. MIS: 376162) Τι περιλαµβάνει η «Ολοκληρωµένη»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις της Οικολογικής Δυτικής Ελλάδας για την μείωση των απορριμμάτων

Προτάσεις της Οικολογικής Δυτικής Ελλάδας για την μείωση των απορριμμάτων Προτάσεις της Οικολογικής Δυτικής Ελλάδας για την μείωση των απορριμμάτων Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ έστειλε προς τον πρόεδρο της Περιφ. Ένωσης Δήμων, Δήμαρχο Αγρινίου κ. Μοσχολιό και τους δημάρχους της

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Η φραουλιά Η φράουλα ένα φυτό της άνοιξης. Είναι πολυετές, έρπον κυρίως αλλά και αναρριχώμενο ποώδες φυτό με τριχωτά σύνθετα φύλλα που αποτελούνται από 3 φυλλάρια που

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

Κομποστοποίηση: Τεχνητή Ανακύκλωση Οργανικών Υλικών

Κομποστοποίηση: Τεχνητή Ανακύκλωση Οργανικών Υλικών Εισαγωγικό Σημείωμα Το 60% των καθημερινών σκουπιδιών ενός μέσου Ευρωπαϊκού Σπιτιού αποτελείται από οργανικά υλικά. Τα άχρηστα αυτά υλικά που κατά κανόνα σήμερα καταλήγουν στον σκουπιδοντενεκέ της γειτονιάς,

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανικά απόβλητα στην Κρήτη

Οργανικά απόβλητα στην Κρήτη Οργανικά απόβλητα στην Κρήτη Τα κύρια οργανικά απόβλητα που παράγονται στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης είναι: Απόβλητα από τη λειτουργία σφαγείων Απόβλητα από τη λειτουργία ελαιουργείων Απόβλητα από τη

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΛΥΕΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.)

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) Ενότητα 6: Βιομάζα Σπύρος Τσιώλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Εργαστήριο Υποστρώματα καλλιεργειών εκτός εδάφους

9 ο Εργαστήριο Υποστρώματα καλλιεργειών εκτός εδάφους 9 ο Εργαστήριο Υποστρώματα καλλιεργειών εκτός εδάφους 9.1. Γενικά Στις υδροπονικές καλλιέργειες το υπόστρωμα αποτελεί ένα υποκατάστατο του εδάφους και επομένως θα πρέπει να είναι σε θέση να επιτελεί όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρεία. Η µονάδα παραγωγής µας Αδειοδοτηµένη, πιστοποιηµένη & πλήρως αυτοµατοποιηµένη. Formula-patent Vitalia Mix. 2 3 www.vitalia.com.

Η εταιρεία. Η µονάδα παραγωγής µας Αδειοδοτηµένη, πιστοποιηµένη & πλήρως αυτοµατοποιηµένη. Formula-patent Vitalia Mix. 2 3 www.vitalia.com. Η εταιρεία Η µονάδα παραγωγής µας Αδειοδοτηµένη, πιστοποιηµένη & πλήρως αυτοµατοποιηµένη Formula-patent Vitalia Mix Στην Vitalia, μία σύγχρονη Ελληνική επιχείρηση, είμαστε υπερήφανοι που παράγουμε γόνιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Κομποστοποίηση στο Λύκειο Αγίου Αντωνίου Ομάδα μαθητών: Συντονιστές καθηγητές: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Σχολική χρονιά 2011 2012 Εισαγωγή Πρόλογος

Κομποστοποίηση στο Λύκειο Αγίου Αντωνίου Ομάδα μαθητών: Συντονιστές καθηγητές: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Σχολική χρονιά 2011 2012 Εισαγωγή Πρόλογος Κομποστοποίηση στο Λύκειο Αγίου Αντωνίου Ομάδα μαθητών: Θεοδώρου Νίκη, Ανδρέου Χριστίνα, Θεοφάνους Ρογήρος, Παναγιώτης Κουτρουζάς, Παναγιώτης Ανδρέου, Χριστοδούλου Λουκία, Μελή Λίνα. Συντονιστές καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου:

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου 2014 Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου: Θέμα 1 ο Να απαντηθούν οι παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. 1. Το νερό της ατμόσφαιρας εισέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Ηλιούπολη 12 Μαρτίου 2012 ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΤΤΙΚΗ ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 10 ο Δημοτικό Σχολείο Ηλιούπολης Μυκόνου 34, Ηλιούπολη Οριοθετείται από: Aριστερά από την οδό Πάφου, δεξιά από την οδό Αιγίνης και

Διαβάστε περισσότερα