Σχεδιασμός Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Επεξεργασίας Σήματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σχεδιασμός Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Επεξεργασίας Σήματος"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & Η/Υ AUTH Σχεδιασμός Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Επεξεργασίας Σήματος ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ του Θωμά Α. Νούλη (Φυσικός MS.c. Ηλεκτρονικής Φυσικής (Ραδιοηλεκτρολογίας)) Επιβλέπων: Στυλιανός Σίσκος (Αναπληρωτής Καθηγητής) Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 009

2 Ευχαριστίες Φτάνοντας στην περάτωση της διδακτορικής διατριβής, τότε μόνο συνειδητοποιείς την συνολική πορεία και τους ανθρώπους που την επηρέασαν. Σε αυτούς τους ανθρώπους θέλω να αναφερθώ και να τους ευχαριστήσω θερμά για την σημαντική βοήθεια που μου πρόσφεραν στα διάφορα στάδια αυτής της πορείας. Θέλω να εκφράσω ξεχωριστά τις θερμές μου ευχαριστίες στον επιβλέποντα καθηγητή της διδακτορικής διατριβής, κ. Στυλιανό Σίσκο για την πολύτιμη συνεισφορά όχι μόνο κατά την διάρκεια της διδακτορικής διατριβής αλλά σε ολόκληρη την πορεία η οποία ξεκίνησε το 003 όντας τότε προπτυχιακός φοιτητής. Τον ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη που έδειξε στο πρόσωπο μου όλα αυτά τα χρόνια, για την θερμή υποστήριξη του και ιδιαίτερα την ψυχολογική στήριξη του σε κρίσιμες στιγμές. Πέρα από πολύ καλός δάσκαλος και συνεργάτης αποτελεί πλέον έναν πολύ καλό φίλο και τον ευχαριστώ για όλα όσα μου προσέφερε τόσο σε επιστημονικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ανθρώπινων σχέσεων. Θερμές ευχαριστίες ανήκουν στον Διευθυντή Έρευνας του Laboratory of Analysis and Architecture of Systems (LAAS-Toulouse) CNRS, κ. Gerard Sarrabayrouse για την πολύτιμη βοήθεια και την έντονη δραστηριότητα του όλα αυτά τα χρόνια. Επίσης θέλω να ευχαριστήσω τον Μηχανικό Μετρήσεων του Laboratory of Analysis and Architecture of Systems, Dr. Laurent Bary, για την πραγματικά σημαντική βοήθεια του στο σκέλος των πειραματικών μετρήσεων. Θερμές ευχαριστίες ανήκουν και στον Αναπληρωτή καθηγητή του τομέα Ηλεκτρονικής και Η/Υ του τμήματος Φυσικής και μέλος της τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, κ. Θεόδωρο Λαόπουλο, για τις πολύτιμες υποδείξεις του τόσο κατά την διδακτορική διατριβή όσο και κατά την διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών αλλά και στον Λέκτορα του τομέα Ηλεκτρονικής και Η/Υ, κ. Γεώργιο Θεοδωρίδη για τις πολύτιμες συμβουλές του και υποδείξεις του ιδιαίτερα κατά το τελευταίο έτος της διατριβής. Ιδιαίτερες ευχαριστίες ανήκουν και στα μέλη της επταμελούς εξεταστικής επιτροπής, στον καθηγητή του Τμήμ. Ηλεκτρ. Μηχ. Και Τεχν. Υπολ. του ΕΜΠ, κ. Ι. Παπανάνο, στον καθηγητή Τμήμ. Φυσικής ΑΠΘ, κ. Ι. Σάχαλο, στον καθηγητή Τμήμ. Φυσικής ΑΠΘ κ. Χ. Δημητριάδη, στον αν. καθηγητή Τμήμ. Ηλεκτρ. Μηχ. και Μηχ. Υπολ. του ΑΠΘ, κ. Α. Χατζόπουλο και στον επικούρο καθηγητή του Τμήματος Φυσικής του Α.Π.Θ., κ. Σ. Νικολαϊδη. i

3 Θερμές ευχαριστίες ανήκουν και στους φίλους και συναδέλφους μου, Ι. Παφίλη, Κ. Ντεραντόνη, Λ. Ναλπαντίδη, Β. Καλεντερίδη, Ν. Βασιλειάδη και Γ. Φίκο αλλά και στον Μ. Νικολαϊδη εργαστηριακό προσωπικό του τομέα Ηλεκτρονικής και Η/Υ. Η βοήθεια τους ήταν πολύτιμη και τους ευγνωμονώ γι αυτό. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω και τον φίλο και δάσκαλο μου Κ. Κοσματόπουλο, Λέκτορα του τομέα Ηλεκτρονικής και Η/Υ για τις πολύτιμες συμβουλές του και την πραγματικά ευχάριστη παρέα του. Τέλος, θέλω να εκφράσω την ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη μου στους γονείς μου, Απόστολο και Γεωργία, και την αδερφή μου Αγγελική, για την συμπαράσταση τους και την ψυχολογική στήριξη τους όλα αυτά τα χρόνια. Θα ήθελα να τους ευχαριστήσω για όλες τις θυσίες που έκαναν προκειμένου να μου δώσουν την δυνατότητα να πραγματοποιήσω τις σπουδές μου. Θωμάς A. Νούλης Ιούνιος 009 ii

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της διδακτορικής διατριβής αφορά στην μελέτη και στον σχεδιασμό ολοκληρωμένων CMOS κυκλωμάτων επεξεργασίας σήματος για ανιχνευτές στερεάς κατάστασης και γενικότερα εφαρμογές διασύνδεσης αισθητηρίων. Στα πλαίσια αυτής της ερευνητικής εργασίας προτάθηκε συγκεκριμένη μεθοδολογία σχεδιασμού και κατασκευάσθηκαν δύο πρωτότυπα CMOS κυκλώματα ανάγνωσης ακτινοβολίας και ένα ολοκληρωμένο κανάλι αναλογικής επεξεργασίας σήματος ανιχνευτή. Οι επιδόσεις αυτών των δομών συγκρίθηκαν με τις αντίστοιχες αρχιτεκτονικές της βιβλιογραφίας και η βελτιωμένη επίδοση τους πιστοποιείται με πειραματικές μετρήσεις. Επιπρόσθετα, προτάθηκε ένας εναλλακτικός τρόπος σχεδιασμού της βαθμίδας προενίσχυσης με τελείως διαφορετική συμπεριφορά σε σχέση με την κλασσική δομή ως προς την απόδοση θορύβου του και διερευνήθηκε η SiGe BiCMOS τεχνολογία σε σχέση με την απόδοση θορύβου προενισχυτή και την χωρητικότητα του ανιχνευτή. Τέλος, στα πλαίσια της βελτιστοποίησης σχεδιασμού αυτών των τοπολογιών μελετήθηκε το μοντέλο προσομοίωσης του MOSFET κυρίως ως προς την αξιοπιστία του στην προσομοίωση θορύβου. Ειδικότερα, μελετήθηκε και σχεδιάστηκε το κανάλι αναλογικής επεξεργασίας του σήματος του αισθητήρα. Μία συνοπτική εισαγωγή στα συστήματα ανάγνωσης ακτινοβολίας, στις αντίστοιχες εφαρμογές τους και στις παραμέτρους σχεδιασμού και επίδοσης τους δίνονται στο 1 ο κεφάλαιο. Στα πλαίσια αυτής της μελέτης, διερευνήθηκε εκτενώς το έως πρότινος βιομηχανικό MOSFET μοντέλο προσομοίωσης (BSIM3V3), σε σχέση με ασυνέχειες και προβλήματα αξιοπιστίας, και ένα μέρος της μελέτης αυτής (σε σχέση με την εφαρμογή) που αφορά στα μοντέλα προσομοίωσης1/f θορύβου, παρατίθεται στο ο κεφάλαιο της διατριβής. Στο 3 ο κεφάλαιο, παρουσιάζονται αναλυτικά οι βαθμίδες ενός συστήματος ανάγνωσης ακτινοβολίας (ο προενισχυτής και το φίλτρο μορφοποίησης) και αναλύεται η μεθοδολογία βελτιστοποίησης θορύβου τους και στο 4 ο και 5 ο κεφάλαιο της διατριβής παρατίθεται ο σχεδιασμός διαφορετικών δομών προενισχυτή και φίλτρων μορφοποίησης όπου οι επιδόσεις τους μελετούνται με προσομοιώσεις. Στο 6 ο κεφάλαιο, παρουσιάζεται ο σχεδιασμός και η υλοποίηση πρωτότυπων κυκλωμάτων ανάγνωσης ακτινοβολίας, και οι επιδόσεις τους πιστοποιούνται με αποτέλεσμα προσομοιώσεων και πειραματικές μετρήσεις. Συγκεκριμένα παρουσιάζονται τρεις CMOS τοπολογίες μία αρχιτεκτονική προενισχυτή, ένα φίλτρο iii

5 μορφοποίησης σήματος και ένα ολοκληρωμένο αναλογικό κανάλι επεξεργασίας σήματος ακτινοβολίας. Μία εναλλακτική μεθοδολογία σχεδιασμού της βαθμίδας προενίσχυσης και μία αντίστοιχη αρχιτεκτονική προενισχυτή προτείνεται στο κεφάλαιο 7. Οι επιδόσεις της αρχιτεκτονικής αυτής πιστοποιούνται με πειραματικές μετρήσεις. Επιπλέον, στο 7 ο κεφάλαιο, παρατίθεται μία διερεύνηση της SiGe BiCMOS τεχνολογίας ως προς την καταλληλότητα της στην υλοποίηση ολοκληρωμένων συστημάτων ανάγνωσης ακτινοβολίας, σε σχέση με τον συνολικό θόρυβο της βαθμίδας προενίσχυσης και την χωρητικότητα του ανιχνευτή. Τέλος, τα συμπεράσματα αυτής της διατριβής παρουσιάζονται στο τελευταίο κεφάλαιο όπου και προτείνονται πιθανά θέματα μελλοντικής ερευνάς. iv

6 ABSTRACT This work deals with analogue integrated circuit design for detector readout front end applications. These circuits are analysed and realised using modern CMOS integration technologies and critical performance parameters are discussed in detail. Based on the MOSFET noise theory and using optimization methodology, a low noise low voltage preamplifier was presented. Specifically, a CMOS CSA was designed and fabricated in a 0.35 μm process by AMS in order to be used for an X ray radiation detection application. Concerning the total measured characteristics of the fabricated charge sensitive amplifier, the proposed design provides performance fully compatible in relation to the application specifications. Drawback of the specific implementation can be characterized the relatively high equivalent noise charge (enc) slope in relation to the detector capacitance variation. In addition, a novel approach of a shaping architecture was suggested using transconductance circuits and an alternative design methodology. The proposed topology provides a continuously adjustable operating bandwidth and although it operates in the low frequency region, is fully integrable. The specific design appears to be greatly flexible since its variable bandwidth provides externally modifiable output noise and pulse peaking time. The above capability in relation to its low power consumption and the satisfactory output noise and dynamic range indicate it as an optimum selection for a variety of readout applications. Additionally, a novel front end ASIC for radiation detection was proposed. The CSA shaper analog processor is characterized by low power and low noise performance compatible with the stringent requirements of high resolution nuclear spectroscopy. Another great advantage of the specific topology is its flexibility since it provides programmable gain, adjustable undershoot and variable peaking time. BSIM3V3 MOSFET noise models have been described and analytically compared using simulations to 1/f noise measurements. Direct comparison was performed between CMOS transistors output 1/f noise spectral density and respective simulations, in all operating regions, and in the entire 1/f noise dominance frequency bandwidth. Conclusions about the above flicker noise models accuracy are extracted and model selection criteria in order to achieve a correct description of flicker noise phenomenon in MOS transistors are suggested. v

7 The PhD thesis is organized as follows. In the first Chapter a brief introduction on readout front ends is performed and the performance parameters are presented in relation to the related applications. In Chapter the MOSFET modelling is studied and inaccuracy problems are addressed, concerning the estimation accuracy of BSIM3V3 MOSFET model focusing on the low frequency noise simulation. In Chapter 3, the design of a readout system is analyzed and noise optimization methodology is presented. In Chapter 4 and 5, extended analysis of the preamplifier circuit and the semi- Gaussian shaping filter is performed and critical design considerations are addressed. Simulation based work is presented and selection criteria are proposed. A time domain mathematic analysis is also presented regarding the peaking time specification. In Chapter 6, a Charge Sensitive Amplifier (CSA) topology and a novel shaping architecture, based on operational transconductance amplifiers are proposed using particular design techniques. In addition, a full analog readout ASIC implementation, fabricated in 0.35 μm CMOS process by Austria Mikro Systeme is proposed and respective prototype measurements results are presented. Chapter 7 contains an alternative CSA architecture providing noise performance independent to the detector capacitance variation and easily achievable gain performance respective design methodology is proposed. Furthermore, a comparison of four folded cascode preamplifier topologies is presented, in order to find out the preferred topology in terms of noise performance, respecting to the technology and design specifications - CMOS 0.35um and SiGe BiCMOS 0.35um were used. Simulation results demonstrate the superiority of the MOS transistor as input device for small or medium size of detector capacitance, while the BJT transistor could be a good candidate in case of large detector capacitance. The conclusions of the PhD thesis are presented in the final Chapter together with future research work. vi

8

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφ. 1 Εισαγωγή Εφαρμογές ηλεκτρονικών συστημάτων ανάγνωσης ακτινοβολίας 1. Ανιχνευτές ακτινοβολίας Χαρακτηριστικά απόδοσης συστημάτων ανάγνωσης ακτινοβολίας Περιεχόμενο Συνεισφορά της διδακτορικής διατριβής 11 Αναφορές 13 Κεφ. Μοντέλα Προσομοίωσης 1/f Θορύβου 16.1 Πηγές θορύβου στη CMOS τεχνολογία Είδη θορύβου 17. Συσχέτιση των θορύβων (Noise correlation) 3.3 Σημαντικότερες πηγές θορύβου στη CMOS τεχνολογία Θερμικός θόρυβος καναλιού (channel thermal noise) / f θόρυβος (flicker noise) 7.4 Μοντέλα εξομοίωσης 1/f θορύβου του BSIM3v3 MOSFET μοντέλου Σύστημα μέτρησης flicker θορύβου Μοντέλα flicker θορύβου Προσομοιώσεις και πειραματικά αποτελέσματα 33 Αναφορές 40 Κεφ. 3 Συστήματα Ανάγνωσης Ακτινοβολίας Εισαγωγή στα συστήματα ανάγνωσης ακτινοβολίας Αισθητήρας Προενισχυτής Φίλτρο Μορφοποίησης Περιγραφή προενισχυτή Κυρίως ενισχυτής κυκλώματος προενισχυτή (Folded Cascode Amplifier) Βελτιστοποίηση του συστήματος προενισχυτή φίλτρου μορφοποίησης - Ανάλυση θορύβου Αρχή μοντελισμού θορύβου της διάταξης Ανάλυση θορύβου προενισχυτή Ισοδύναμα φορτία θερμικού, 1/f και θορύβου βολής Βελτιστοποίηση θορύβου Βελτιστοποίηση ισοδύναμου φορτίου θερμικού θορύβου ENC d Βελτιστοποίηση του ισοδύναμου φορτίου 1/f θορύβου Λόγος σύγκρισης θορύβων (Noise Comparison Ratio) 61 Αναφορές 63 Κεφ. 4 Προενισχυτής Φορτίου Σχεδιασμός και προσομοίωση προενισχυτή χαμηλού θορύβου Σχεδιασμός προενισχυτή με NMOS τρανζίστορ εισόδου 66

10 4.1. Προσομοίωση προενισχυτή με NMOS τρανζίστορ εισόδου Προενισχυτής με χρήση PMOS τρανζίστορ εισόδου Προενισχυτής με χρήση NMOS τρανζίστορ εισόδου σε διαφορετική τεχνολογία υλοποίησης Αποτελέσματα Προσομοίωσης 87 Αναφορές 9 Κεφ. 5 Φίλτρα Μορφοποίησης Θεωρητική ανάλυση κυκλώματος μορφοποιητή μεθοδολογία σχεδιασμού Τασικά φίλτρα μορφοποίησης Σχεδιασμός ολοκληρωμένων τασικών μορφοποιητών Εισαγωγή Τεχνικές σχεδιασμού μορφοποιητών Σχεδιασμός φίλτρων μορφοποίησης τάσης με χρήση ενισχυτών διαγωγιμότητας Βασικά κυκλώματα με χρήση ενισχυτών διαγωγιμότητας Σχεδιασμός φίλτρων μορφοποίησης τάσης με χρήση ΟΤΑ Αποτελέσματα προσομοίωσης Ρευματικά φίλτρα μορφοποίησης Σχεδιασμός ολοκληρωμένων ρευματικών μορφοποιητών Εισαγωγή Σχεδιασμός ρευματικών μορφοποιητών με χρήση ενισχυτών διαγωγιμότητας Βασικά ρευματικά κυκλώματα με χρήση ενισχυτών διαγωγιμότητας Σχεδίασμός Ρευματικών φίλτρων μορφοποίησης με χρήση ΟΤΑ Αποτελέσματα προσομοίωσης Σχεδιασμός ρευματικών μορφοποιητών με χρήση μεταφορέων ρεύματος Βασικά κυκλώματα με χρήση μεταφορέων ρεύματος δεύτερης γενιάς (CCII) Σχεδίαση ρευματικών φίλτρων μορφοποίησης με χρήση CCII Αποτελέσματα προσομοίωσης 135 Αναφορές 138 Κεφ. 6 Πειραματικά Αποτελέσματα Πρωτότυπου Readout Microchip Προενισχύτης Φορτίου Χαμηλού Θορύβου (CSA) Θεωρητική Ανάλυση - Σχεδιασμός Προενισχυτή Πειραματικά Αποτελέσματα και Αποτελέσματα Προσομοίωσης του Προενισχυτή Φίλτρο Μορφοποίησης Σήματος (Shaping Filter) Ανάλυση και Σχεδιασμός του Φίλτρου Μορφοποίησης παλμού Πειραματικά Αποτελέσματα και Αποτελέσματα Προσομοίωσης Σύστημα ανάγνωσης ακτινοβολίας Χ 16

11 6.3.1 Θεωρητική ανάλυση - Σχεδιασμός συστήματος ανάγνωσης ακτινοβολίας Χ Πειραματικά Αποτελέσματα του συστήματος ανάγνωσης ακτινοβολίας Χ 165 Αναφορές 169 Κεφ. 7 Εναλλακτικές Δομές Προενισχυτή Φορτίου Ρευματική Αρχιτεκτονική Προενισχυτή Φορτίου Θεωρητική Ανάλυση Μεθοδολογία Σχεδιασμού Αποτελέσματα Προσομοίωσης και Πειραματικές Μετρήσεις Προενισχυτής φορτίου τεχνολογίας SiGe BiCMOS Σχεδιασμός Folded Cascode Ενισχυτών Αποτελέσματα Προσομοίωσης 184 Αναφορές 189 Συμπεράσματα της Διατριβής Θέματα μελλοντικής έρευνας 191 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I - Μοντέλο Θορύβου BSIM 1/f 196 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II - Υπολογισμός του Συνολικού Ισοδύναμου Φορτίου Θορύβου 197 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III - Σύστημα Μέτρησης 01 Δημοσιεύσεις 04

12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Εισαγωγή Το αντικείμενο της διατριβής αυτής είναι η μελέτη και ο σχεδιασμός ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για εφαρμογές διασύνδεσης αισθητηρίων. Ιδιαίτερα ωφέλιμο είναι να πραγματοποιηθεί μία συνοπτική αναδρομή στην εξέλιξη αυτού του επιστημονικού κλάδου και στις όποιες εφαρμογές του. Στον χώρο της τεχνολογίας ηλεκτρονικών κυκλωμάτων δόθηκε μεγάλη ώθηση όταν έγινε δυνατή η μονολιθική ολοκλήρωση των πρώτων ηλεκτρονικών κυκλωμάτων με αποτέλεσμα τη μείωση του απαιτούμενου όγκου. Αργότερα η πυκνότητα ολοκλήρωσης έγινε ακόμα μεγαλύτερη και περισσότερα ηλεκτρονικά κυκλώματα ενσωματώνονταν στην ίδια ψηφίδα και έγινε πλέον εφικτή η ολοκλήρωση πολύ μεγάλης κλίμακας (Very Large Scale Integration) με αποτέλεσμα την σημαντική μείωση του κόστους υλοποίησης και της αξιοπιστίας των κυκλωμάτων. Με την εξέλιξη των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, ταχύτατα αναπτύχθηκαν κυρίως τα ψηφιακά κυκλώματα αποκτώντας σημαντικό κομμάτι της παγκόσμιας αγοράς. Παρουσιάζουν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα έναντι των αναλογικών κυκλωμάτων όπως η ευκολία στον σχεδιασμό, η μεγαλύτερη πυκνότητα ολοκλήρωσης που συνεπάγεται μειωμένο κόστος και κυρίως η μεγαλύτερη αξιοπιστία και σταθερότητα με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί αρχικά η αίσθηση ότι θα κυριαρχήσουν ολοκληρωτικά. Γρήγορα όμως διαπιστώθηκε πως από την στιγμή που στον φυσικό κόσμο τα σήματα είναι αναλογικά, η πρώτη βαθμίδα επεξεργασίας σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποτελείται από Εισαγωγή 1

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I αναλογικά κυκλώματα. Έτσι έγινε προσπάθεια ενσωμάτωσης στο ίδιο ολοκληρωμένο τόσο αναλογικών όσο και ψηφιακών κυκλωμάτων με αποτέλεσμα την ανάπτυξη των πρώτων μικτών αναλογικών ψηφιακών ολοκληρωμένων (Mixed Signal Integrated Circuits). Ένας τομέας της ηλεκτρονικής που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια και παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξαιτίας της πληθώρας εφαρμογών του, είναι τα ολοκληρωμένα συστήματα ανάγνωσης για αισθητήρες και ανιχνευτές στερεάς κατάστασης. Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των συστημάτων ανάγνωσης διαδραμάτισε η πρόοδος στον κλάδο των ανιχνευτών και αισθητήρων στερεάς κατάστασης. Τα ηλεκτρονικά κυκλώματα που προορίζονται να επεξεργαστούν σήμα ανιχνευτή ονομάζονται ηλεκτρονικά ανάγνωσης. Οι πρώτες βαθμίδες των ηλεκτρονικών ανάγνωσης (Front End Electronics) είναι απαραίτητα αναλογικά κυκλώματα επεξεργασίας του αναλογικού σήματος του ανιχνευτή. Η επεξεργασία του σήματος ποικίλλει ανάλογα με την εφαρμογή και τις εκάστοτε απαιτήσεις και μπορεί να περιλαμβάνει από απλή ενίσχυση του σήματος, μέχρι μετατροπή του σε ψηφιακό και αποθήκευση του. Στη συνέχεια περιγράφονται συνοπτικά η αρχή λειτουργίας και τα κυριότερα ήδη ανιχνευτών, καθώς και τα σημαντικότερα πεδία εφαρμογών τους. 1.1 Εφαρμογές ηλεκτρονικών συστημάτων ανάγνωσης ακτινοβολίας Τα ολοκληρωμένα συστήματα ανάγνωσης ακτινοβολίας ανιχνευτών στερεάς κατάστασης βρίσκουν εφαρμογή τόσο σε επιστημονικά - ερευνητικά πεδία όσο και σε εμπορικούς σκοπούς. Σταδιακά έχουν εισαχθεί σε διάφορα προϊόντα καθημερινής χρήσης. Κάποιες από τις πιο σημαντικές εφαρμογές τους αναφέρονται παρακάτω. Πειράματα Φυσικής Υψηλών Ενεργειών (High Energy Physics Experiments) Ως πειράματα Φυσικής Υψηλών Ενεργειών ορίζονται οι αντιδράσεις στοιχειωδών σωματιδίων. Οι ενέργειες των συγκρουόμενων σωματιδίων είναι ιδιαίτερα υψηλές και προκειμένου να επιτευχθούν, χρησιμοποιούνται επιταχυντές. Τα προϊόντα της αντίδρασης είναι άλλα σωματίδια των οποίων τα χαρακτηριστικά ανιχνεύονται με χρήση εξελιγμένων συστημάτων ανάγνωσης. Τα Εισαγωγή

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I παραγόμενα σωματίδια προσπίπτουν στον ανιχνευτή στερεάς κατάστασης. Ο ανιχνευτής παράγει το σήμα προς επεξεργασία από τα ηλεκτρονικά κυκλώματα ανάγνωσης. Από το αναλογικό σήμα του συστήματος ανάγνωσης μπορεί να υπολογιστεί η ακριβής ενέργεια του παραγόμενου από την πυρηνική αντίδραση σωματιδίου, το πλήθος των σωματιδίων και η ακριβής θέση της σύγκρουσης. Ο τομέας αυτός είναι ο πρώτος στον οποίο εφαρμόστηκαν τα ολοκληρωμένα συστήματα ανάγνωσης [ ]. Ιατρικές Εφαρμογές Ζωτικής σημασίας χώρος, στον οποίο τα συστήματα ανάγνωσης βρίσκουν σημαντικές εφαρμογές, είναι και αυτός της Ιατρικής [ ]. Τα τελευταία χρόνια οι εφαρμογές σε αυτό το χώρο πληθαίνουν και σημαντικό ερευνητικό δυναμικό έχει προσανατολιστεί προς αυτή την κατεύθυνση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα χρήσης συστημάτων ανάγνωσης είναι η αξονική και μαγνητική τομογραφία, που αποσκοπούν στην αποτελεσματική και έγκαιρη διάγνωση ασθενειών ή δυσλειτουργιών ανθρώπινων οργάνων. Απλούστερες εφαρμογές στον χώρο της Ιατρικής είναι η μαστογραφία και η κάθε είδους ακτινογραφία. Σημαντικές επίσης είναι οι εφαρμογές στο χώρο της Βιολογίας και της Βιοιατρικής. Συστήματα Απεικόνισης Σημαντική εφαρμογή των ηλεκτρονικών συστημάτων ανάγνωσης αποτελούν τα συστήματα απεικόνισης [ ]. Στα συστήματα απεικόνισης συμπεριλαμβάνονται και οι περισσότερες ιατρικές εφαρμογές. Ουσιαστικά, τα ηλεκτρονικά ανάγνωσης που συνδέονται σε κάποιο είδος ανιχνευτή αφού μετατρέψουν την αναλογική πληροφορία σε ψηφιακά δεδομένα, με κατάλληλη επεξεργασία αναπαράγουν την εικόνα. Το πλήθος των εφαρμογών είναι αρκετά μεγάλο και διαχωρίζεται ανάλογα με το είδος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας στον ανιχνευτή. Ιδιαίτερη ανάπτυξη γνωρίζουν τα συστήματα απεικόνισης ακτίνων-χ με ευρύ φάσμα ενεργειών ανάλογα με την εφαρμογή (5-300keV). Συστήματα απεικόνισης χρησιμοποιούνται στην φασματοσκοπία και στην κρυσταλλογραφία, στην αναγνώριση και ταυτοποίηση προτύπων, στην ρομποτική και σε πολλές άλλες εφαρμογές. Διαστημικές Εφαρμογές Εισαγωγή 3

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Εκτεταμένη χρήση γνωρίζουν τα συστήματα ανάγνωσης και στον χώρο των διαστημικών ερευνών [ ]. Πλήθος διαστημικών οχημάτων είναι εφοδιασμένα με ειδικούς αισθητήρες των οποίων τα σήματα επεξεργάζονται και αποθηκεύονται από συστήματα ανάγνωσης. Αντίστοιχα συστήματα είναι τοποθετημένα και στα οχήματα που προσγειώνονται σε πλανήτες κατά την εξερεύνηση τους. Οι δορυφόροι όλων των ειδών, τηλεπικοινωνιακοί και μετεωρολογικοί, διαθέτουν κυκλώματα ηλεκτρονικών ανάγνωσης για αναγνώριση και ταυτοποίηση στοιχείων. Βιομηχανικές και Εμπορικές Εφαρμογές Τα συστήματα ανάγνωσης έχουν πλέον εισαχθεί και στον χώρο της βιομηχανίας με σκοπό την αυτοματοποίηση της διαδικασίας παραγωγής και την βελτίωση της ποιότητας. Συστήματα χρησιμοποιούνται για τον αυτόματο έλεγχο των παραγόμενων προϊόντων και την διασφάλιση της ποιότητας κατασκευής. Εκτεταμένη χρήση γίνεται και στην αυτοκινητοβιομηχανία όπου κατά την διάρκεια της παραγωγής, απαιτούνται εκτενείς έλεγχοι. Όσον αφορά στις βιομηχανικές εφαρμογές, διάφορα προϊόντα καθημερινής χρήσης εμπεριέχουν αυτόματα συστήματα ανάγνωσης. Για παράδειγμα, στα αυτοκίνητα υπάρχουν αισθητήρες που ρυθμίζουν την φωτεινότητα των προβολέων και την απόδοση του κινητήρα. Σε ηλεκτρικές συσκευές, όπως φωτογραφικές μηχανές και κάμερες, χρησιμοποιούνται αντίστοιχοι αισθητήρες για να αυτοματοποιήσουν διαδικασίες όπως χρήση φλας ή βέλτιστη εστιακή απόσταση. Τέλος, ολοένα και περισσότερες οικιακές συσκευές όπως πλυντήρια και κουζίνες εξοπλίζονται με έξυπνους αισθητήρες για την λήψη αποφάσεων προκειμένου να γίνει η χρήση τους ευκολότερη, ασφαλέστερη και οικονομικότερη. 1. Ανιχνευτές ακτινοβολίας Η αρχή λειτουργίας των ανιχνευτών στερεάς κατάστασης στηρίζεται στην παραγωγή φορτίου της επαφής pn όταν διεγερθεί από ένα σωματίδιο ακτινοβολίας [1.5]. Πιο συγκεκριμένα όταν ένα φωτόνιο διέλθει από την περιοχή ελλείψεως φορέων της επαφής pn, η οποία ονομάζεται και περιοχή φορτίου χώρου, παράγεται φορτίο υπό την μορφή ζεύγους ηλεκτρονίου οπής. Το 4 Εισαγωγή

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I παραγόμενο φορτίο είναι ευθέως ανάλογο της ενέργειας της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Με την εφαρμογή κατάλληλης διαφοράς δυναμικού στα άκρα της επαφής pn οι ελεύθεροι φορείς προσανατολίζονται και δημιουργούν ρεύμα, το οποίο αποτελεί το παραγόμενο σήμα από τον ανιχνευτή στερεάς κατάστασης. Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των ανιχνευτών στερεάς κατάστασης είναι κυρίως ημιαγώγιμα εξαιτίας των ιδιοτήτων που παρουσιάζουν με συνηθέστερα το πυρίτιο (Si) και το γερμάνιο (Ge). Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται και άλλα υλικά όπως ο ιωδιούχος υδράργυρος (HgI ), το αρσενιούχο γάλλιο (GaAs), το κράμα καδμίου - τελλουρίου (CdTe) και το κράμα καδμίου ψευδαργύρου - τελλουρίου (CdZnTe). Οι κυριότεροι τύποι ανιχνευτών στερεάς κατάστασης αναφέρονται συνοπτικά παρακάτω. Ανιχνευτές Μικροταινίας (microstrip detectors) Το πιο διαδεδομένο είδος ανιχνευτή, ιδιαίτερα στα πειράματα Φυσικής Υψηλών Ενεργειών και για την ανίχνευση φορτισμένων σωματιδίων, είναι οι ανιχνευτές μικροταινίας [ ]. Ουσιαστικά αποτελούνται από διόδους pn οι οποίες έχουν μικρό πλάτος (10-50μm) και μεγάλο μήκος (10-50mm) έχοντας το σχήμα μιας μακριάς ταινίας. Τοποθετώντας παράλληλα πολλές τέτοιες στοιχειώδεις μονάδες δημιουργείται ο ανιχνευτής μικροταινίας. Η απόσταση μεταξύ των διαδοχικών επαφών καθορίζει και την διακριτική ικανότητα του ανιχνευτή μικροταινίας. Στην απλούστερη του μορφή οι δίοδοι pn, οι οποίες αποτελούν και τα μοναδιαία ανιχνευτικά στοιχεία, τοποθετούνται σε κοινό υπόστρωμα πυριτίου, στο κάτω μέρος του οποίου, σχηματίζεται ωμική επαφή για την εφαρμογή της τάσης που θα πολώσει τον ανιχνευτή. Η ανάστροφη πόλωση της επαφής pn έχει σαν αποτέλεσμα την δημιουργία περιοχής φορτίων χώρου που εκτείνεται σε όλο το βάθος του υποστρώματος. Για την κατασκευή του ανιχνευτή μικροταινίας εφαρμόζονται τεχνολογικές διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων και η διακριτική ικανότητα που παρουσιάζουν είναι αρκετά υψηλή. Υπάρχει δυνατότητα για μονοδιάστατη ανίχνευση θέσης. Η τυπική χωρητικότητα που παρουσιάζουν είναι τάξης του pf. Για την διδιάστατη ανίχνευση θέσης και την βελτίωση της διακριτικής ικανότητας έχουν αναπτυχθεί και ανιχνευτές διπλής μικροταινίας [ ] με αντίστοιχες ιδιότητες αλλά ιδιαίτερα αυξημένη πολυπλοκότητα. Εισαγωγή 5

18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Ανιχνευτές Ολίσθησης (Silicon Drift Detectors) Οι ανιχνευτές ολίσθησης αποτελούνται από διόδους pn κοινού υποστρώματος πυριτίου [ ]. Στους ανιχνευτές ολίσθησης οι δίοδοι δημιουργούνται και στις δύο επιφάνειες του πυριτίου. Ουσιαστικά πρόκειται για δύο διόδους τοποθετημένες back to back. Ακόμα και χωρίς την εφαρμογή κάποιας τάσης στο κομμάτι του πυριτίου που είναι κάτω από τις επαφές έχει δημιουργηθεί περιοχή ελλείψεως φορέων, αντίθετα με την περιοχή στο κέντρο του υποστρώματος. Όταν οι δίοδοι πολωθούν ανάστροφα η περιοχή φορτίου χώρου εκτείνεται σε όλο το υπόστρωμα. Δημιουργείται κατανομή δυναμικού με κέντρο το μέσο του υποστρώματος. Τα ηλεκτρόνια συγκεντρώνονται στο κέντρο του υποστρώματος αντίθετα με τις οπές που κατευθύνονται στην επιφάνεια. Εάν εφαρμοστεί ηλεκτρικό πεδίο παράλληλα του δισκίου τα ηλεκτρόνια ολισθαίνουν μέσα στο υπόστρωμα με δεδομένη ταχύτητα. Προσδιορίζοντας τον συνολικό χρόνο μέχρι να φτάσουν τα ηλεκτρόνια στην άνοδο προσδιορίζεται η ακτίνα πρόσκρουσης. Σημαντικό πλεονέκτημα των ανιχνευτών ολίσθησης είναι η μειωμένη χωρητικότητα (περίπου 0.1pF) (η οποία σχετίζεται άμεσα με τον θόρυβο του συστήματος και κατ επέκταση την διακριτική ικανότητα). Μειονέκτημα είναι η αυξημένη πολυπλοκότητα που απαιτείται να έχουν τα αντίστοιχα ηλεκτρονικά ανάγνωσης. Τέλος η διαδικασία κατασκευής των ανιχνευτών ολίσθησης απαιτεί διεργασίες και στις δύο επιφάνειες του πυριτίου κάτι που είναι αρκετά πιο δύσκολο σε σχέση με τους ανιχνευτές μικροταινίας. Επιπλέον η τάση που χρειάζεται για να λειτουργήσει ο ανιχνευτής είναι αρκετά υψηλή (kv). Ανιχνευτές Εικονοστοιχείων (Pixel Detectors) Οι ανιχνευτές ψηφίδας αποτελούνται από πολλές στοιχειώδεις ανιχνευτικές διατάξεις, συνήθως τετράγωνοι δίοδοι διαστάσεων μερικών δεκάδων μm [ ]. Οι δίοδοι τοποθετούνται ώστε να σχηματίζουν διδιάστατο πλέγμα αποτελώντας τον συνολικό ανιχνευτή ψηφίδας. Εξαιτίας της δομής τους παρουσιάζουν μεγάλη διακριτική ικανότητα. Ο τρόπος κατασκευής τους ταυτίζεται με την διαδικασία παραγωγής ολοκληρωμένων κυκλωμάτων. Για το λόγο αυτό είναι δυνατόν τόσο ο ανιχνευτής όσο και τα ηλεκτρονικά κυκλώματα ανάγνωσης να τοποθετηθούν στην ίδια ψηφίδα. Έτσι η διασύνδεση του ανιχνευτή εικονοστοιχείων με τα ηλεκτρονικά ανάγνωσης γίνεται άμεσα και η συνολική 6 Εισαγωγή

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I χωρητικότητα στον κόμβο εισόδου των κυκλωμάτων είναι αρκετά μικρή. Αυτή η μικρή χωρητικότητα του ανιχνευτή και η άμεση σύνδεση παραγόμενου σήματος και κυκλωμάτων ανάγνωσης έχει σαν αποτέλεσμα χαμηλό επίπεδο θορύβου και κατ επέκταση αυξημένη διακριτική ικανότητα. Ανιχνευτές CCD (Charge Coupled Devices) Οι ανιχνευτές CCD αποτελούνται από πολλές επαφές MOS πάνω στην επιφάνεια του πυριτίου [ ]. Ουσιαστικά η επαφή MOS σχηματίζεται με την δημιουργία ενός στρώματος πολυκρυσταλλικού πυριτίου πάνω από το διοξείδιο του πυριτίου, όπως ακριβώς με την πύλη ενός MOS τρανζίστορ. Με την εφαρμογή κατάλληλης θετικής τάσης στην επαφή δημιουργείται περιοχή ελλείψεως φορέων και ένα πηγάδι δυναμικού. Αυτό το πηγάδι δυναμικού συγκεντρώνει τα ηλεκτρόνια που παράγονται από μια διέγερση. Οι γειτονικές επαφές είναι πολωμένες με διαφορετική τάση, περιορίζοντας το φορτίο ώστε να συγκρατηθεί κάτω από την αρχική επαφή. Η μεταφορά του φορτίου από επαφή σε επαφή γίνεται ρυθμίζοντας κατάλληλα το δυναμικό στις πύλες τους. Με αυτό τον τρόπο το φορτίο μεταφέρεται από το ένα πηγάδι δυναμικού στο διπλανό του μέχρι να φτάσει στην έξοδο. Για την σωστή μεταφορά του παραγόμενου φορτίου χωρίς διαδοχικές απώλειες χρειάζονται αλληλεπικαλυπτόμενοι παλμοί ρολογιού. Ανάλογα με την εφαρμογή έχουν αναπτυχθεί διάφορα είδη ανιχνευτών CCD (surface channel, buried channel CCD). 1.3 Χαρακτηριστικά επίδοσης συστημάτων ανάγνωσης ακτινοβολίας Ένα απλοποιημένο διάγραμμα συστήματος ανιχνευτή στερεάς κατάστασης - ηλεκτρονικών ανάγνωσης ακτινοβολίας δίνεται στο σχήμα 1.1. Προσπίπτουσα ακτινοβολία αλληλεπιδρά με τον αισθητήρα με αποτέλεσμα την δημιουργία μικρού παλμικού σήματος που οδηγείται στα αναλογικά κυκλώματα ανάγνωσης. Το αναλογικό τμήμα επεξεργάζεται κατάλληλα το σήμα εισόδου, διαδικασία που τις περισσότερες φορές περιλαμβάνει ενίσχυση και φιλτράρισμα του θορύβου. Το παραγόμενο σήμα είναι ανάλογο του σήματος του ανιχνευτή. Στις περισσότερες εφαρμογές απαιτείται μετατροπή του αναλογικού σήματος σε ψηφιακό. Οι παραγόμενοι ψηφιακοί παλμοί αποτελούν ένδειξη πως στο συγκεκριμένο κανάλι έχει καταγραφεί γεγονός. Σε πολλά συστήματα είναι Εισαγωγή 7

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I απαραίτητο να είναι διαθέσιμες τόσο η αναλογική έξοδος όσο και η ψηφιακή για την άντληση της απαραίτητης πληροφορίας. Στην τελική εφαρμογή πολλές χιλιάδες πανομοιότυπα κανάλια με ηλεκτρονικά ανάγνωσης συνδέονται παράλληλα για να καταγράψουν τα παραγόμενα σήματα από τους ανιχνευτές. Στη συνέχεια περιγράφονται συνοπτικά οι κυριότερες προδιαγραφές λειτουργίας των συστημάτων ανίχνευσης ακτινοβολίας και τα χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν την επίδοση του συστήματος και κατ επέκταση το βέλτιστο σχεδιασμό του. Σχήμα 1.1 Διάγραμμα ανιχνευτή-ηλεκτρονικού συστήματος ανάγνωσης Χωρητικότητα Ανιχνευτή (Detector Capacitance) Προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η συμπεριφορά κυκλωμάτων ανάγνωσης και να ελαχιστοποιηθεί ο συνολικός θόρυβος, πρέπει να ταιριαστεί κατάλληλα η χωρητικότητα του στοιχείου εισόδου με την χωρητικότητα του ανιχνευτή. Ανάλογα με το είδος του ανιχνευτή ή του αισθητήρα η τιμή της χωρητικότητας ποικίλει από κάποια ff μέχρι εκατοντάδες pf. Απόδοση Θορύβου (Noise Performance) Ο θόρυβος των ηλεκτρονικών ανάγνωσης στην έξοδο του συστήματος ανάγνωσης πρέπει να είναι μικρότερος από ένα συγκεκριμένο - δεδομένο όριο. Το όριο αυτό επιβάλλεται από την εφαρμογή ώστε να μπορεί να διαχωριστεί με ακρίβεια το χρήσιμο σήμα από τον θόρυβο. Σε πολλές περιπτώσεις όπου τα σήματα του ανιχνευτή είναι πολύ ασθενή όπως συμβαίνει στις περισσότερες ιατρικές εφαρμογές, η προδιαγραφή θορύβου θεωρείται η πλέον αυστηρή και κρίσιμη. 8 Εισαγωγή

Εργαστήριο Ηλεκτρονικής

Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) Π Θ Τμήμα Φυσικής Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Ερευνητικές δραστηριότητες Στέλιος Σίσκος, Αναπληρωτής καθηγητής Δ/ντής Τομέα Ηλεκτρονικής και Η/Υ Aristotle University

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα ηλιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του φωτός (που αποτελεί μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Κατασκευάζονται από

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ Σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα δημιουργούνται ανεπιθύμητα ηλεκτρικά σήματα, που οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, καθώς επίσης και

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Βασική Φυσική Στοιχείων MOS

Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ. Εισαγωγή σε Βασική Φυσική Στοιχείων MOS Ηλεκτρονικά Στοιχεία και Κυκλώματα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Φυσική MOS Ενισχυτές ενός σταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Στυλιανός Τσίτσος

ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Στυλιανός Τσίτσος ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΨΗΛΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ (Θ) Ενότητα 5: Μικροκυματικές Διατάξεις ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Στυλιανός Τσίτσος ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (7 η σειρά διαφανειών)

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (7 η σειρά διαφανειών) ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Δρ. Δ. Λαμπάκης (7 η σειρά διαφανειών) Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου είναι ηλεκτρονικά στοιχεία στα οποία οι φορείς του ηλεκτρικού ρεύματος είναι ενός είδους

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI Υπεύθυνος καθηγητής Πλέσσας Φώτιος

Εργαστήριο Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI Υπεύθυνος καθηγητής Πλέσσας Φώτιος Εργαστήριο Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI Υπεύθυνος καθηγητής Πλέσσας Φώτιος Αναφορά αποτελεσμάτων εργαστηριακών μετρήσεων και μετρήσεων προσομοίωσης κυκλωμάτων εργαστηρίου Ονόματα φοιτητών ομάδας Μουστάκα

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 10 Στοιχεία ηλεκτρονικής τεχνολογίας

Άσκηση 10 Στοιχεία ηλεκτρονικής τεχνολογίας Άσκηση 10 Στοιχεία ηλεκτρονικής τεχνολογίας ΔΙΟΔΟΣ Οι περισσότερες ηλεκτρονικές συσκευές όπως οι τηλεοράσεις, τα στερεοφωνικά συγκροτήματα και οι υπολογιστές χρειάζονται τάση dc για να λειτουργήσουν σωστά.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή.

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Αντικείμενο της εργασίας είναι η σχεδίαση και κατασκευή του ηλεκτρονικού τμήματος της διάταξης μέτρησης των θερμοκρασιών σε διάφορα σημεία ενός κινητήρα Ο στόχος είναι η ανάκτηση του

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ. Ανασκόπηση Κεφαλαίου «Τελεστικοί Ενισχυτές»

Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ. Ανασκόπηση Κεφαλαίου «Τελεστικοί Ενισχυτές» Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Βασική Φυσική MOS Ενισχυτές ενός σταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Τελεστικοί Ενισχυτές. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής

Τελεστικοί Ενισχυτές. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Τελεστικοί Ενισχυτές Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής Ο ιδανικός τελεστικός ενισχυτής Είσοδος αντιστροφής Ισοδύναμα Είσοδος μη αντιστροφής A( ) A d 2 1 2 1

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ-γ 1.

Διαβάστε περισσότερα

1) Ταχύτητα. (Χρόνος καθυστερήσεως της διαδόσεως propagation delay Tpd ). Σχήμα 11.1β Σχήμα 11.1γ

1) Ταχύτητα. (Χρόνος καθυστερήσεως της διαδόσεως propagation delay Tpd ). Σχήμα 11.1β Σχήμα 11.1γ Κεφάλαιο 11 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 11.1. Εισαγωγή Τα ψηφιακά κυκλώματα κατασκευάζονται κυρίως με χρήση ολοκληρωμένων κυκλωμάτων (που λέγονται για συντομία ICs INTEGRATED CIRCUITS). Κάθε IC είναι ένας μικρός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ;

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ; Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές Κινητά τηλέφωνα Τηλεπικοινωνίες Δίκτυα Ο κόσμος της Ηλεκτρονικής Ιατρική Ενέργεια Βιομηχανία Διασκέδαση ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Τι περιέχουν οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 7 Μέτρηση ωμικής αντίστασης και χαρακτηριστικής καμπύλης διόδου

ΑΣΚΗΣΗ 7 Μέτρηση ωμικής αντίστασης και χαρακτηριστικής καμπύλης διόδου Απαραίτητα όργανα και υλικά ΑΣΚΗΣΗ 7 Μέτρηση ωμικής αντίστασης και χαρακτηριστικής καμπύλης διόδου 7. Απαραίτητα όργανα και υλικά. Τροφοδοτικό DC.. Πολύμετρα (αμπερόμετρο, βολτόμετρο).. Πλακέτα για την

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI

Σχεδίαση Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI Σχεδίαση Αναλογικών Κυκλωμάτων VLSI «Τρανζίστορ και Απλά Κυκλώματα» (επανάληψη βασικών γνώσεων) Φώτης Πλέσσας fplessas@inf.uth.gr Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Η/Υ 1 Δομή Παρουσίασης MOSFET

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ενότητα 5: Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου (MOS-FET, J-FET) Δρ. Δημήτριος Γουστουρίδης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τελεστικός ενισχυτής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τελεστικός ενισχυτής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Τελεστικός ενισχυτής Ο τελεστικός ενισχυτής, TE (operational ampliier, op-amp) είναι ένα από τα πιο χρήσιμα αναλογικά κυκλώματα. Κατασκευάζεται ως ολοκληρωμένο κύκλωμα (integrated circuit) και

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Συστήματος SiGe BiCMOS Ανάγνωσης Ακτινοβολίας Από Ανιχνευτές Μεγάλης Χωρητικότητας

Σχεδιασμός Συστήματος SiGe BiCMOS Ανάγνωσης Ακτινοβολίας Από Ανιχνευτές Μεγάλης Χωρητικότητας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & Η/Υ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΡΑΔΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ) AUTH Σχεδιασμός Συστήματος SiGe BiCMOS Ανάγνωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Διαφορικός ενισχυτής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Διαφορικός ενισχυτής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Διαφορικός ενισχυτής Ο διαφορικός ενισχυτής (differential amplifier) είναι από τα πλέον διαδεδομένα και χρήσιμα κυκλώματα στις ενισχυτικές διατάξεις. Είναι βασικό δομικό στοιχείο του τελεστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ335: Προχωρημένη Ηλεκτρονική

ΗΥ335: Προχωρημένη Ηλεκτρονική ΗΥ335: Προχωρημένη Ηλεκτρονική «Καθρέπτες ρεύματος, ενεργά φορτία και αναφορές τάσης ρεύματος» Φώτης Πλέσσας fplessas@inf.uth.gr ΤΗΜΜΥ Σκοπός διάλεξης Παρουσίαση των καθρεπτών ρεύματος και της χρήσης τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΕΝΕΡΓΟ ΦΙΛΤΡΟ ΔΙΑΚΟΠΤΙΚΟΥ ΠΗΝΙΟΥ ( Switched Inductor Variable Filter ) Ευτυχία Ιωσήφ Λεμεσός, Μάιος 2016 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12 Μνήμες RAM Διάλεξη 12 Δομή της διάλεξης Εισαγωγή Κύτταρα Στατικής Μνήμης Κύτταρα Δυναμικής Μνήμης Αισθητήριοι Ενισχυτές Αποκωδικοποιητές Διευθύνσεων Ασκήσεις 2 Μνήμες RAM Εισαγωγή 3 Μνήμες RAM RAM: μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικού & Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ 4.1 MOS Τρανζίστορ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙV ΤΟ MOS ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ 4.1.1 Εισαγωγή: Αντικείµενο της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Σκοπός Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη ημιαγωγών η οποία μετατρέπει την φωτεινή ενέργεια που προσπίπτει σε αυτήν σε ηλεκτρική.. Όταν αυτή φωτιστεί με φωτόνια κατάλληλης συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ - VLSI Ενότητα: Ο Αντιστροφέας CMOS Κυριάκης - Μπιτζάρος Ευστάθιος Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών Τ.Ε. 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από

Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από την μία κατεύθυνση, ανάλογα με την πόλωσή της. Κατασκευάζεται

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ

1. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ 1. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ Ο τελεστικός ενισχυτής αποτελεί την βασική δομική μονάδα των περισσοτέρων αναλογικών κυκλωμάτων. Στην ενότητα αυτή θα μελετήσουμε τις ιδιότητες του τελεστικού ενισχυτή, μερικά βασικά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι. Ενότητα 10: Κατασκευή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων. Χατζόπουλος Αλκιβιάδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχ.

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι. Ενότητα 10: Κατασκευή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων. Χατζόπουλος Αλκιβιάδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 10: Κατασκευή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων Χατζόπουλος Αλκιβιάδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχ. Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΙΚΡΟΚΥΜAΤΩΝ ΜΕ ΔΙΟΔΟ GUNN

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΙΚΡΟΚΥΜAΤΩΝ ΜΕ ΔΙΟΔΟ GUNN ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΙΚΡΟΚΥΜAΤΩΝ ΜΕ ΔΙΟΔΟ GUNN Το φαινόμενο Gunn, ή το φαινόμενο των μεταφερόμενων ηλεκτρονίων, που ανακαλύφθηκε από τον Gunn το 1963 δηλώνει ότι όταν μια μικρή τάση DC εφαρμόζεται κατά μήκος του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Διπολικά τρανζίστορ Το διπολικό τρανζίστορ (bipolar ή BJT) είναι ένας κρύσταλλος τριών στρωμάτων με διαφορετικό επίπεδο εμπλουτισμού: τον εκπομπό Ε, τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος Φωτοδίοδος 1.Σκοπός της άσκησης Ο σκοπός της άσκησης είναι να μελετήσουμε την συμπεριφορά μιας φωτιζόμενης επαφής p-n (φωτοδίοδος) όταν αυτή είναι ορθά και ανάστροφα πολωμένη και να χαράξουμε την χαρακτηριστική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016 Προτεινόμενο Θέμα: [1] Ανάλυση της μόνιμης και της μεταβατικής κατάστασης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας με το λογισμικό PSAT Για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΩΝ. ΒΑΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ RAM CMOS. ΤΥΠΟΙ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors)

Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors) Εισαγωγή στις κρυσταλλολυχνίες (Transistors) Dr. Petros Panayi Διακόπτες Ένας διακόπτης είναι μια συσκευή που αλλάζει τη ροή ενός κυκλώματος. Το πρότυπο είναι μια μηχανική συσκευή (παραδείγματος χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ 2 ΕΡΓΑΣΙΑ: Αναλογικός Ανιχνευτής ολίσθησης και Σύστημα λήψης δεδομένων CAMAC

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ 2 ΕΡΓΑΣΙΑ: Αναλογικός Ανιχνευτής ολίσθησης και Σύστημα λήψης δεδομένων CAMAC ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ 2 ΕΡΓΑΣΙΑ: Αναλογικός Ανιχνευτής ολίσθησης και Σύστημα λήψης δεδομένων CAMAC Αλέξανδρος Κετικίδης ΑΕΜ:13299 28/4/14 κ.σαμψωνίδης Περίληψη Σκοπός της άσκησης είναι η μελέτη του αναλογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και. Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του. Πανεπιστημίου Πατρών

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και. Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του. Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του φοιτητή του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΜΑΘ.. 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Οι μετατροπείς συνεχούς ρεύματος επιτελούν τη μετατροπή μιας τάσης συνεχούς μορφής, σε συνεχή τάση με ρυθμιζόμενο σταθερό πλάτος ή και πολικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

HMY 220: Σήματα και Συστήματα Ι

HMY 220: Σήματα και Συστήματα Ι HMY 220: Σήματα και Συστήματα Ι Διδάσκων: Γεώργιος Μήτσης, Λέκτορας, Τμήμα ΗΜΜΥ Γραφείο: 401 Πράσινο Άλσος Ώρες γραφείου: Οποτεδήποτε (κατόπιν επικοινωνίας) Ηλ. Ταχ.: : gmitsis@ucy.ac.cy Ιωάννης Τζιώρτζης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 16/11/2011 10:31 (31) καθ. Τεχνολογίας ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ (ANALOGUE) ΨΗΦΙΑΚΟ (DIGITAL) 16/11/2011 10:38 (38) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM

Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM Educational Laboratory of Multi Instruments (ELMI) for LabVIEW TM and MultiSIM TM I Εκπαιδευτική Μονάδα Εργαστηριακών Ασκήσεων για προγραμματισμό LabVIEW TM και MultiSIM TM της National Instruments (Portable

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1 1-1 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε BJT s 1 και ιπλή Έξοδο Ανάλυση µε το Υβριδικό Ισοδύναµο του Τρανζίστορ 2 Ανάλυση µε βάση τις Ενισχύσεις των Βαθµίδων CE- 4

Διαβάστε περισσότερα

NETCOM S.A. ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΛΜΟΜΕΤΑΤΡΟΠΕΩΝ DIGITAL CONTROL OF SWITCHING POWER CONVERTERS

NETCOM S.A. ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΛΜΟΜΕΤΑΤΡΟΠΕΩΝ DIGITAL CONTROL OF SWITCHING POWER CONVERTERS NETCOM S.A. ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΛΜΟΜΕΤΑΤΡΟΠΕΩΝ DIGITAL CONTROL OF SWITCHING POWER CONVERTERS Αρχή λειτουργίας των Αναλογικών και ψηφιακών Παλμομετατροπεων Ο παλμός οδήγησης ενός παλμομετατροπέα, με αναλογική

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444.οργανωτικά Δρ Ανδρέας Σταύρου ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Το βιβλίο Ned Mohan First course on Power Electronics

Διαβάστε περισσότερα

Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET)

Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET) Τρανζίστορ Επίδρασης Πεδίου Field-effect transistors (FET) Χρησιµοποιούνται σε κλίµακα υψηλής ολοκλήρωσης VLSI Χρησιµοποιούνται και σε αναλογικούς ενισχυτές καθώς και στο στάδιο εξόδου ενισχυτών Ισχύος-

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχυτές ενός τρανζίστορ και πολλών τρανζίστορ»

«Ενισχυτές ενός τρανζίστορ και πολλών τρανζίστορ» ΗΥ335: Προχωρημένη Ηλεκτρονική «Ενισχυτές ενός τρανζίστορ και πολλών τρανζίστορ» Φώτης Πλέσσας fplessas@inf.uth.gr ΤΗMMΥ Σκοπός διάλεξης Παρουσίαση των σημαντικότερων τοπολογιών ενισχυτών με ένα και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2012 Αμφιθέατρο Κτηρίου Επιστημών Πολυτεχνείο Κρήτης 10:00-14:00

Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2012 Αμφιθέατρο Κτηρίου Επιστημών Πολυτεχνείο Κρήτης 10:00-14:00 NETWORKING DAY Συνεργασία στην Έρευνα & Επαγγελματικές Προοπτικές Νέων Επιστημόνων Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2012 Αμφιθέατρο Κτηρίου Επιστημών Πολυτεχνείο Κρήτης 10:00-14:00 Νάνο/Μικροηλεκτρονική και Ενσωματωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΣΧΥΤΕΣΜΙΑΣΒΑΘΜΙΔΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 1

ΕΝΙΣΧΥΤΕΣΜΙΑΣΒΑΘΜΙΔΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 ΕΝΙΣΧΥΤΕΣΜΙΑΣΒΑΘΜΙΔΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Ενισχυτές ενός τρανζίστορ Ο στόχος αυτής της παρουσίασης είναι 1. Μελέτη των χαρακτηριστικών ενός ενισχυτή 2. Ανάλυση του ενισχυτή χρησιμοποιώντας ωμικά φορτία 2 Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 1ο Μέρος 1ο. Ανάλυση Κυκλωµάτων DC ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ

Μάθηµα 1ο Μέρος 1ο. Ανάλυση Κυκλωµάτων DC ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ Μάθηµα 1ο Μέρος 1ο Ανάλυση Κυκλωµάτων DC ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ 1 Σκοπός του µαθήµατος Εισαγωγή στις ηλεκτρονικές διατάξεις µε στόχο την απόκτηση αναλυτικής ικανότητας στα θέµατα αυτά. Απόκτηση απαραίτητων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗ 1η: ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ MOSFET Σκοπός της άσκησης Στην άσκηση αυτή θα μελετήσουμε το τρανζίστορ τύπου MOSFET και τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΠΟΠΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΠΟΠΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΤΕΙ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΠΟΠΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Χ. ΤΣΩΝΟΣ ΛΑΜΙΑ 2013 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων Εισαγωγή Κατηγοριοποίηση αισθητήρων Χαρακτηριστικά αισθητήρων Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων 1 2 Πωλήσεις αισθητήρων 3 4 Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τη φύση με τα αισθητήρια όργανά του υποκειμενική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 15 Μελέτη φωτοδιόδου (φωτοανιχνευτή) και διόδου εκπομπής φωτός LED

ΑΣΚΗΣΗ 15 Μελέτη φωτοδιόδου (φωτοανιχνευτή) και διόδου εκπομπής φωτός LED ΑΣΚΗΣΗ 15 Μελέτη φωτοδιόδου (φωτοανιχνευτή) και διόδου εκπομπής φωτός LED Απαραίτητα όργανα και υλικά 15.1 Απαραίτητα όργανα και υλικά 1. LED, Φωτοδίοδοι (φωτοανιχνευτές). 2. Τροφοδοτικό με δύο εξόδους.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Διάλεξη 2: Δίοδος pn Δρ Δημήτριος Λαμπάκης 1 Δίοδος pn Είναι μια μη γραμμική συσκευή Η γραφική παράσταση του ρεύματος σε σχέση με την τάση δεν είναι ευθεία γραμμή Η εξωτερική τάση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ. Ανασκόπηση Κεφαλαίου

Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ. Ανασκόπηση Κεφαλαίου Ηλεκτρικά Κυκλώματα & Δίκτυα ΙΙ Εισαγωγή στα Ολο. Κυκλ. Βασική Φυσική MOS Ενισχυτές ενός σταδίου Διαφορικοί Ενισχυτές Καθρέφτες Ρεύματος Απόκριση Συχνότητας Ηλεκτρικός Θόρυβος Ανατροφοδότηση Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

10η Ενότητα: Το υποσύστημα "αίσθησης"

10η Ενότητα: Το υποσύστημα αίσθησης 10η Ενότητα: Το υποσύστημα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά μεγέθη γενική δομή και συγκρότηση ΤΕΙ Πειραιά Καθηγητής Γ. Χαμηλοθώρης ΜΗΧΑΤΡΟΝΙΚΗ ISL I nt el l i gent Syst ems Lab 1 Το υποσύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ A. Πίνακες αληθείας λογικών πυλών. Στη θετική λογική το λογικό 0 παριστάνεται µε ένα χαµηλό δυναµικό, V L, ενώ το λογικό 1

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MOS KAI CMOS

ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MOS KAI CMOS Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MOS KAI CMOS Α. Αναστροφέας MOSFET. Α.1 Αναστροφέας MOSFET µε φορτίο προσαύξησης. Ο αναστροφέας MOSFET (πύλη NOT) αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση MYE006-ΠΛΕ065: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Βασικές έννοιες μετάδοσης Διαμόρφωση ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ α/α Τίτλος Μαθήματος Ωρες Διδασκαλίας ΣΥΝΟΛΟ Θεωρία Ασκ. Πράξης Εργαστ. 1 Μαθηματικά Ι 4 3 1 0 2 Φυσική 6 3 1 2 3 Η//N Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 4

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι Ενότητα 4: Πόλωση των FET - Ισοδύναμα κυκλώματα Χατζόπουλος Αλκιβιάδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχ. Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 1-1 Ενεργειακές Ζώνες 3 1-2 Αµιγείς και µη Αµιγείς Ηµιαγωγοί 5 ότες 6 Αποδέκτες 8 ιπλοί ότες και Αποδέκτες 10 1-3 Γένεση, Παγίδευση και Ανασύνδεση Φορέων 10 1-4 Ένωση pn

Διαβάστε περισσότερα

«Απόκριση Συχνότητας Ενισχυτών με Τρανζίστορ»

«Απόκριση Συχνότητας Ενισχυτών με Τρανζίστορ» ΗΥ335: Προχωρημένη Ηλεκτρονική «Απόκριση Συχνότητας Ενισχυτών με Τρανζίστορ» Φώτης Πλέσσας fplessas@inf.uth.gr ΤHMMY Σκοπός διάλεξης Μελέτη της συμπεριφοράς μικρού σήματος των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα

4.2 Αναπαράσταση δυαδικών τιμών στα ψηφιακά κυκλώματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ 4.1 Εισαγωγή Για την υλοποίηση των λογικών πυλών χρησιμοποιήθηκαν αρχικά ηλεκτρονικές λυχνίες κενού και στη συνέχεια κρυσταλλοδίοδοι και διπολικά τρανζίστορ. Τα ολοκληρωμένα

Διαβάστε περισσότερα

FSK Διαμόρφωση και FSK Αποδιαμόρφωση (FSK Modulation-FSK Demodulation)

FSK Διαμόρφωση και FSK Αποδιαμόρφωση (FSK Modulation-FSK Demodulation) FSK Διαμόρφωση και FSK Αποδιαμόρφωση (FSK Modulation-FSK Demodulation) ΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η εκμάθηση της αρχής λειτουργίας της ψηφιακής διαμόρφωσης συχνότητας (Frequency Shift Keying, FSK) και της αποδιαμόρφωσής

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές. Εργαστήριο VLSΙ. Τμήμα ΗΜΜΥ Πολυτεχνική σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Μεταπτυχιακός φοιτητής. Αλεξανδρίδης Αναστάσιος. Υπεύθυνος Καθηγητής

Ενισχυτές. Εργαστήριο VLSΙ. Τμήμα ΗΜΜΥ Πολυτεχνική σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Μεταπτυχιακός φοιτητής. Αλεξανδρίδης Αναστάσιος. Υπεύθυνος Καθηγητής Τμήμα ΗΜΜΥ Πολυτεχνική σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ενισχυτές Εργαστήριο VLSΙ Μεταπτυχιακός φοιτητής Αλεξανδρίδης Αναστάσιος Υπεύθυνος Καθηγητής Πλέσσας Φώτιος Εισαγωγή Σκοπός αυτής της εργασίας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων Εργαστήριο 5 Γραμμικότητα (Linearity), Αναλογικότητα (Proportionality), και Επαλληλία (Superposition)

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Θορύβου Σε Γραμμικά Κυκλώματα

Ανάλυση Θορύβου Σε Γραμμικά Κυκλώματα AO Ηλεκτρονική ΙΙΙ Παύλος - Πέτρος Σωτηριάδης Ανάλυση Θορύβου Σε Γραμμικά Κυκλώματα Θεωρία, Εξαρτήματα και ιατάξεις Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών - Μηχανικών Υπολογιστών Άδεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τομέας Περιβαλλοντικής Υδραυλικής και Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής (III) Εργαστήριο Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής TECHNICAL UNIVERSITY OF CRETE SCHOOL of

Διαβάστε περισσότερα

Κινητήρες μιας νέας εποχής

Κινητήρες μιας νέας εποχής Κινητήρες μιας νέας εποχής H ABB παρουσιάζει μια νέα γενιά κινητήρων υψηλής απόδοσης βασισμένη στην τεχνολογία σύγχρονης μαγνητικής αντίστασης. Η ΑΒΒ στρέφεται στην τεχνολογία κινητήρων σύγχρονης μαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Τελεστικοί Ενισχυτές

Τελεστικοί Ενισχυτές Θεωρητική Ανάλυση: Τελεστικοί Ενισχυτές 1. Διαβάστε το datasheet του LM741 και συμπληρώστε τις παρακάτω παραμέτρους. Supply Voltage, Input Offset Current, Input Offset Voltage, Input Resistance, Output

Διαβάστε περισσότερα

Mέσα στερεάς κατάστασης

Mέσα στερεάς κατάστασης Πηγή: http://www.ipet.gr Mέσα στερεάς κατάστασης Τα αποθηκευτικά μέσα στερεής κατάστασης είναι συσκευές αποθήκευσης δεδομένων κλειστού τύπου, χωρίς κινούμενα μέρη, στις οποίες τα δεδομένα αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Βασική Δομή Συστημάτων Ελέγχου Κίνησης

Η Βασική Δομή Συστημάτων Ελέγχου Κίνησης Η Βασική Δομή Συστημάτων Ελέγχου Κίνησης Σύστημα ονομάζουμε ένα σύνολο στοιχείων κατάλληλα συνδεδεμένων μεταξύ τους για να επιτελέσουν κάποιο έργο Είσοδο ονομάζουμε τη διέγερση, εντολή ή αιτία η οποία

Διαβάστε περισσότερα

HELECO 05. Αθανάσιος Νταγκούµας, Νίκος Λέττας, ηµήτρης Τσιαµήτρος, Γρηγόρης Παπαγιάννης, Πέτρος Ντοκόπουλος

HELECO 05. Αθανάσιος Νταγκούµας, Νίκος Λέττας, ηµήτρης Τσιαµήτρος, Γρηγόρης Παπαγιάννης, Πέτρος Ντοκόπουλος HELECO 05 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΠΙΠΕ Ο Αθανάσιος Νταγκούµας, Νίκος Λέττας, ηµήτρης Τσιαµήτρος,

Διαβάστε περισσότερα

Διπολικό Τρανζίστορ Bipolar Junction Transistor (BJT)

Διπολικό Τρανζίστορ Bipolar Junction Transistor (BJT) Διπολικό Τρανζίστορ Bipolar Junction Transistor (BJT) Θέματα που θα καλυφθούν Δομή και συμβολισμός των διπολικών τρανζίστορ Φυσική λειτουργία διπολικού τρανζίστορ Τα ρεύματα στο τρανζίστορ Μοντέλο μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδος. 24/11/2011 12:09 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ. Τεχνολογίας

ΘΕΜΑ : ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδος. 24/11/2011 12:09 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ. Τεχνολογίας ΘΕΜΑ : ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδος 24/11/2011 12:09 καθ. Τεχνολογίας ΜΙΚΡΟΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗΣ Ένας μικροεπεξεργαστής είναι ένα ολοκληρωμένο κύκλωμα που επεξεργάζεται όλες τις πληροφορίες σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C.

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C. Σε μια διάταξη παραγωγής ακτίνων X, η ηλεκτρική τάση που εφαρμόζεται μεταξύ της ανόδου και της καθόδου είναι V = 25 kv. Τα ηλεκτρόνια ξεκινούν από την κάθοδο με μηδενική ταχύτητα, επιταχύνονται και προσπίπτουν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ ΙΣΧΥ ΣΕ Φ/Β ΠΑΡΚΟ 80KWp

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ ΙΣΧΥ ΣΕ Φ/Β ΠΑΡΚΟ 80KWp ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ ΙΣΧΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 ΨΗΦΙΑΚΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

Ενότητα 3 ΨΗΦΙΑΚΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ενότητα 3 ΨΗΦΙΑΚΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Γενικές Γραμμές Οικογένειες Ψηφιακής Λογικής Τάση τροφοδοσίας Λογικά επίπεδα - Περιθώριo θορύβου Χρόνος μετάβασης Καθυστέρηση διάδοσης Κατανάλωση ισχύος Γινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 5. Ρυθμίζοντας τη Φορά Περιστροφής. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 5. Ρυθμίζοντας τη Φορά Περιστροφής. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Σκοπός Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 5 Ρυθμίζοντας τη Φορά Περιστροφής DC Κινητήρα. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Βασική δομή ενός προγράμματος στο LabVIEW. Εμπρόσθιο Πλαίσιο (front

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΔΙΟΔΟΙ Επαφή ΡΝ Σε ένα κομμάτι κρύσταλλο πυριτίου προσθέτουμε θετικά ιόντα 5σθενούς στοιχείου για τη δημιουργία τμήματος τύπου Ν από τη μια μεριά, ενώ από την

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ. Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής.

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ. Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής. ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής. Αισθητήρες που χρησιμοποιούνται για να αντιλαμβάνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ. Χρήστος Αθ. Χριστοδούλου. Επιβλέπων: Καθηγητής Ιωάννης Αθ. Σταθόπουλος

Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ. Χρήστος Αθ. Χριστοδούλου. Επιβλέπων: Καθηγητής Ιωάννης Αθ. Σταθόπουλος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ TΩΝ ΚΑΘΟ ΙΚΩΝ ΑΛΕΞΙΚΕΡΑΥΝΩΝ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτές σωματιδίων

Ανιχνευτές σωματιδίων Ανιχνευτές σωματιδίων Προκειμένου να κατανοήσουμε την φύση του πυρήνα αλλά και να καταγράψουμε τις ιδιότητες των στοιχειωδών σωματιδίων εκτός των επιταχυντικών συστημάτων και υποδομών εξίσου απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (10 η σειρά διαφανειών)

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ. Δρ. Δ. Λαμπάκης (10 η σειρά διαφανειών) ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Δρ. Δ. Λαμπάκης (10 η σειρά διαφανειών) Σχεδιασμός και Προσομοίωση Βασικών Κυκλωμάτων Τεχνολογίας CMOS Με βάση το εργαλείο σχεδιασμού Microwind Σκοπός: η

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 1. Arduino + LabVIEW: Μέτρηση Έντασης Φωτός με Φωτοαντίσταση. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 1. Arduino + LabVIEW: Μέτρηση Έντασης Φωτός με Φωτοαντίσταση. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Σκοπός Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 1 Arduino + LabVIEW: Μέτρηση Έντασης Φωτός με Φωτοαντίσταση. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Βασική δομή ενός προγράμματος στο LabVIEW. Εμπρόσθιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΖΑΝΗ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ Για τον καλύτερο προσδιορισµό των µεγεθών που χρησιµοποιούµε στις εξισώσεις, χρησιµοποιούµε τους παρακάτω συµβολισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΑΕ ΙΙ. Αισθητήρια θερμοκρασίας Εισαγωγή

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΑΕ ΙΙ. Αισθητήρια θερμοκρασίας Εισαγωγή ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΑΕ ΙΙ Εργαστηριακή Άσκηση 1 Αισθητήρια θερμοκρασίας Εισαγωγή Η μέτρηση της θερμοκρασίας είναι μια σημαντική ασχολία για τους μηχανικούς παραγωγής γιατί είναι, συνήθως,

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ þÿµºà±¹ µåä¹ºì ¹ ¹º ĹºÌ ÃÍÃÄ ¼± þÿãä ½ º±Ä±½µ¼

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιστοιχία των παραπάνω επαφών με αυτές του διπολικού τρανζίστορ είναι (προφανώς) η εξής: S E, D C, G B.

Η αντιστοιχία των παραπάνω επαφών με αυτές του διπολικού τρανζίστορ είναι (προφανώς) η εξής: S E, D C, G B. 3. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΓΚΑΡΣΙΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (Field Effect Transistor FET) 3.1. Γενικά Σε αντίθεση με τα διπολικά τρανζίστορ, που στηρίζουν τη λειτουργία τους σε δύο τύπους φορέων (ηλεκτρόνια και οπές), τα τρανζίστορ

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων Επιταχυντές σωματιδίων Η γνώση που έχουμε μέχρι σήμερα αποκτήσει για τον μικρόκοσμο, τη δομή της ύλης, την πυρηνοσύνθεση στα άστρα ή σε άλλα βίαια αστρικά φαινόμενα, αλλά ακόμη και για τις πρώτες στιγμές

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα