Ο ξόινο ηωλ θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή ηνπξηζηηθή αλάπηπμε Μειέηε Πεξίπησζεο: Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ξόινο ηωλ θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή ηνπξηζηηθή αλάπηπμε Μειέηε Πεξίπησζεο: Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο"

Transcript

1 Αξηζηνηέιεην Παλεπηζηήκην Θεζζαινλίθεο Σκήκα Οηθνλνκηθψλ Δπηζηεκψλ Πξφγξακκα Μεηαπηπρηαθψλ πνπδψλ ζηε Γηνίθεζε θαη νηθνλνκία Καηεχζπλζε: Γηεζλή & Δπξσπατθά Οηθνλνκηθά Γηπιωκαηηθή Δξγαζία Ο ξόινο ηωλ θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή ηνπξηζηηθή αλάπηπμε Μειέηε Πεξίπησζεο: Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο ΠΑΣΡΑ ΒΑΡΒΑΡΑ Ζ εξγαζία ππνβάιιεηαη γηα ηελ κεξηθή θάιπςε ησλ απαηηήζεσλ κε ζηφρν ηελ απφθηεζε κεηαπηπρηαθνχ δηπιψκαηνο Δπηβιέπνπζα Καζεγήηξηα: Κσζηνπνχινπ ηέιια ΦΔΒΡΟΤΑΡΗΟ 2015

2 Περύληψη ηελ παξνχζα δηπισκαηηθή εξγαζία γίλεηαη πξνζπάζεηα πξνζέγγηζεο ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ θαη ζπγθεθξηκέλα ηνπ ξφινπ ησλ θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή ηνπξηζηηθή αλάπηπμε, κε κειέηε πεξίπησζεο ηα θεζηηβάι ζηελ Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο. Παξάιιεια, απνηειεί θαη κηα πξψηε απφπεηξα θαηαγξαθήο θαη ραξηνγξάθεζεο ησλ θεζηηβάι πνπ δηνξγαλψλνληαη ζηελ πεξηνρή. Να ζεκεησζεί φηη πξφθεηηαη γηα κηα πνηνηηθή απνγξαθηθή έξεπλα, ε νπνία απαηηεί ηελ θαηαγξαθή ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηδηνηήησλ θαη ησλ απφςεσλ φισλ ησλ κνλάδσλ ησλ πιεζπζκψλ «ζηφρσλ» (δηνξγαλσηέο ησλ θεζηηβάι, ηνπηθνί θνξείο, θαηαιχκαηα). Σα απνηειέζκαηα ηεο αλάιπζεο θαη αμηνιφγεζεο ησλ δεδνκέλσλ παξέρνπλ ελδείμεηο φηη ηα θεζηηβάι απμάλνπλ ηελ επηζθεςηκφηεηα θαη απνηεινχλ πφιν έιμεο ηνπξηζηψλ, νη νπνίνη βνεζνχλ ζηελ αχμεζε ησλ εζφδσλ εληζρχνληαο θπξίσο ην cluster ηεο ςπραγσγίαο (εζηηαηφξηα, θαθεηέξηεο θιπ), αιιά φρη ηφζν ηα θαηαιχκαηα. Απηφ νθείιεηαη ζην γεγνλφο φηη ε πιεηνςεθία ησλ δηνξγαλψζεσλ είλαη ηνπηθήο εκβέιεηαο θαη νη επηζθέπηεο είλαη θπξίσο απφ φκνξεο πεξηνρέο θαη πξαγκαηνπνηνχλ εκεξήζηεο επηζθέςεηο. Παξάιιεια, ηα θεζηηβάι πξνάγνπλ ηε ζπλεξγαζία θαη ππνζηεξίδνπλ ηε ζχλδεζε ησλ παξαγσγψλ ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ κε ηνπο επηζθέπηεο. Απηά πνπ ήδε πινπνηνχληαη ζηελ πεξηνρή, ζπκβάιινπλ - ιίγν ή πνιχ - ζηελ ηνπηθή νηθνλνκηθή θαη πνιηηηζηηθή αλάπηπμε. Οη δπλαηφηεηεο, φκσο, πνπ παξνπζηάδνπλ είλαη πεξηζζφηεξεο θαη είλαη αλαγθαίν, πιένλ, λα αμηνπνηείηαη ζην έπαθξν ην ζχλνιν ησλ πφξσλ (πνιηηηζηηθψλ θαη κε), ζηνπο νπνίνπο ζπκπεξηιακβάλνληαη θαη νη πξνζθεξφκελεο θεζηηβαιηθέο εκπεηξίεο. Σα θεζηηβάι, έρνληαο ζσζηή νξγάλσζε, ζπληνληζκφ θαη ζηνρεπκέλεο ελέξγεηεο πξνψζεζεο, κπνξνχλ λα αλαδείμνπλ κηα ηνπηθή θνηλσλία ζε ππνινγίζηκν αληαγσληζηηθφ ηνπξηζηηθφ πξννξηζκφ αμηνπνηψληαο ηαπηφρξνλα ηα ζπγθξηηηθά πιενλεθηήκαηα ηεο πεξηνρήο (αγξνηηθά πξντφληα, γαζηξνλνκία, ηνπηθή πνιηηηζηηθή θιεξνλνκηά θιπ). Λέμεηο Κιεηδηά: Δλαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνύ, Πνιηηηζηηθόο ηνπξηζκόο, Φεζηηβάι, Σνπηθή αλάπηπμε, Κνξηλζία. 2

3 Abstract The present thesis is an attempt of approaching cultural tourism, and more specifically, how festivals contribute to regional touristic development, taking as a study case the festivals organised in the Regional Unit of Corinthia. At the same time, it serves as a first attempt of recording and mapping the festivals organised within this region. It has to be pointed out that the present thesis constitutes a qualitative inventory study, which requires the recording of the characteristics and the aspects of the units in target populations (festival organisers, local entities, accommodation units). The results of the present data analysis and evaluation demonstrate that festivals increase the number of visits and serve as a tourist attraction, which leads to a revenue increase for the entertainment cluster (restaurants, cafes, etc.), but not for the accommodation units; the latter is due to the mainly local range of most of the events and the fact that visitors come from neighbouring regions on a daily excursion basis. Furthermore, festivals promote networking and encourage the connection between the local producers and the visitors. Events that are already organised in the region contribute, to varying extents, to the regional financial and cultural development. However, there seems to be a much bigger potential and all existing resources (cultural or other), including festival events, need to be fully exploited. When festivals are well organised, coordinated and promoted via targeted actions, in combination with proper use of the comparative advantages of the region (agricultural products, gastronomy, local culture, etc.), they can convert the local community into a considerable and competitive tourist destination. Keywords: Alternative tourism, Cultural tourism, Festival, Local development, Corinthia 3

4 ΤΠΔΤΘΤΝΖ ΓΖΛΧΖ Γειψλσ φηη είκαη ζπγγξαθέαο απηήο ηεο εξγαζίαο θαη φηη θάζε βνήζεηα ηελ νπνία είρα γηα ηελ πξνεηνηκαζία ηεο, είλαη πιήξσο αλαγλσξηζκέλε θαη αλαθέξεηαη ζηελ εξγαζία. Δπίζεο, έρσ θάλεη ζαθήο αλαθνξέο (ζπληάθηε, ρξνλνινγία, εξγαζία, ζειίδα) ηηο φπνηεο πεγέο απφ ηηο νπνίεο έθαλα ρξήζε δεδνκέλσλ, πξνηάζεσλ, ηδεψλ ή ιέμεσλ, είηε απηέο αλαθέξνληαη αθξηβψο είηε είλαη παξαθξαζκέλεο. Καηαιαβαίλσ φηη ε απνηπρία λα γίλεη απηφ αλέξρεηαη ζε ινγνθινπή θαη ζα ζεσξεζεί ιφγνο απνηπρίαο ζε απηήλ ηελ δηπισκαηηθή θαη ηνπ ζπλνιηθνχ βαζκνχ ηεο. Αθφκα δειψλσ φηη απηή ε γξαπηή εξγαζία πξνεηνηκάζηεθε απφ εκέλα πξνζσπηθά θαη απνθιεηζηηθά θαη φηη ζα αλαιάβσ πιήξσο ηηο ζπλέπεηεο εάλ ε εξγαζία απηή απνδεηρζεί φηη δελ κνπ αλήθεη. λνκα: ΠΑΣΡΑ ΒΑΡΒΑΡΑ Ζκεξνκελία: ΦΔΒΡΟΤΑΡΗΟ

5 Περιεχόμενα Περίληψη... 2 Abstract... 3 Ειςαγωγή... 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΒΑΙΚΕ ΕΝΝΟΙΕ ΓΙΑ ΣΟΝ ΣΟΤΡΙΜΟ Οξηζκφο ηνπ ηνπξηζκνχ Ηζηνξηθή εμέιημε ηνπ ηνπξηζκνχ Δπηπηψζεηο ηνπ ηνπξηζκνχ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΕΝΑΛΛΑΚΣΙΚΕ ΜΟΡΦΕ ΣΟΤΡΙΜΟΤ Απφ ηνλ καδηθφ ηνπξηζκφ ζηηο ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ Δλαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ Πνιηηηζηηθφο Σνπξηζκφο Δλλνηνινγηθφο πξνζδηνξηζκφο Δπηδξάζεηο ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ ζηελ ηνπηθή νηθνλνκία θαη θνηλσλία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΦΕΣΙΒΑΛΙΚΟ ΣΟΤΡΙΜΟ (EVENTS) Φεζηηβαιηθφο Σνπξηζκφο Οξηζκφο ησλ Φεζηηβάι Ηζηνξηθή εμέιημε ησλ Φεζηηβάι χγρξνλν Πιαίζην ησλ θεζηηβάι Δίδε εθδειψζεσλ Mega events Hallmark Events Major Events Local or Community Events Festivals Sports Events

6 3.5.7 Business Events Παξάγνληεο επηηπρίαο ελφο θεζηηβάι Ο ξφινο ησλ θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή αλάπηπμε ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΦΕΣΙΒΑΛΙΚΟ ΣΟΤΡΙΜΟ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ξφινο ηνπ ηνπξηζκνχ ζηελ ειιεληθή νηθνλνκία Ζ ζχγρξνλε πνιηηηθή γηα ηνλ ειιεληθφ ηνπξηζκφ Ο θεζηηβαιηθφο ηνπξηζκφο ζηελ Διιάδα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΣΗ Γεσγξαθηθή Θέζε Γηνηθεηηθή Γηάξζξσζε Γεσκνξθνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά Πιεζπζκφο Σνκείο Οηθνλνκηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Τπνδνκέο Μεηαθνξψλ Γηψξπγα ηεο Κνξίλζνπ Αθαδεκατθά / Σερλνινγηθά ηδξχκαηα Τγεία Σνπξηζηηθά Καηαιχκαηα Παξαιίεο Υηνλνδξνκηθά Κέληξα Ηακαηηθά Λνπηξά Καδίλν Λνπηξαθίνπ Φπζηθφ πεξηβάιινλ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΠΟΛΙΣΙΜΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΣΗ Ηζηνξία εκεία Αξραηνινγηθνχ ελδηαθέξνληνο Μνπζεία

7 6.4. Άιια ζεκεία πνιηηηζηηθνχ ελδηαθέξνληνο Φεζηηβάι Πεξηνρήο Μειέηεο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΤΝΑ Πνηνηηθή έξεπλα: νξηζκφο Λφγνη δηεμαγσγήο πνηνηηθήο έξεπλαο Πεξηγξαθή δηεμαγσγήο ηεο έξεπλαο Δξσηεκαηνιφγην Γηνξγαλσηψλ Δξσηεκαηνιφγην Σνπηθψλ Φνξέσλ Δξσηεκαηνιφγην Καηαιπκάησλ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ ΣΗ ΕΡΕΤΝΑ Αλάιπζε απαληήζεσλ ησλ δηνξγαλσηψλ ησλ θεζηηβάι Αλάιπζε απαληήζεσλ ησλ ηνπηθψλ θνξέσλ Αλάιπζε απαληήζεσλ θαηαιπκάησλ ΤΜΠΕΡΑΜΑΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑΣΑ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ I: Ερωτηματολόγιο Διοργανωτϊν ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ II: Ερωτηματολόγιο Σοπικϊν Φορέων ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ III Ερωτηματολόγιο Καταλυμάτων ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ IV: Χαρτογράφηςη των Φεςτιβάλ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ V: τοιχεία Φεςτιβάλ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ VI: τοιχεία Σοπικϊν Φορέων ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ VII: τοιχεία Καταλυμάτων

8 Ειςαγωγό Ο θεζηηβαιηθφο ηνπξηζκφο (festival tourism), νξίδεηαη σο ην θαηλφκελν θαηά ην νπνίν ζπγθεληξψλνληαη επηζθέπηεο ζηνλ ηφπν φπνπ ιακβάλεη ρψξα θάπνην θεζηηβάι ηελ πεξίνδν ηεο δηεμαγσγήο ηνπ, παξαθηλνχκελνη απφ απηφ. πλδέεηαη κε ηελ αλάπηπμε ηεο ηνπηθήο θνηλφηεηαο θαη ην ελδηαθέξνλ γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ζεσξείηαη βηψζηκε κνξθή ηνπξηζκνχ (O Sullivan & Jackson, 2002). Σηο δχν ηειεπηαίεο δεθαεηίεο παξαηεξείηαη δηεζλψο ζεκαληηθή αχμεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ θεζηηβάι θάζε είδνπο θαη κεγέζνπο, ηφζν ζε κεγάιεο, φζν θαη ζε κηθξφηεξεο πφιεηο, εληείλνληαο ηνλ αληαγσληζκφ κεηαμχ ηνπο. Ζ αχμεζε απηή ζπλδέεηαη κε ηελ αλάπηπμε ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ θαη ηελ αιιαγή ησλ πξνηηκήζεσλ ησλ επηζθεπηψλ, νη νπνίνη άξρηζαλ λα αλαδεηνχλ απζεληηθέο θαη πξσηφηππεο εκπεηξίεο. Οη εθδειψζεηο κεγάιεο θιίκαθαο (Mega Events) θαη ηα δεκνθηιή πνιηηηζηηθά θεζηηβάι, αιιά θαη γεληθφηεξα νη δηαδηθαζίεο πνιηηηζηηθήο παξαγσγήο θαη θαηαλάισζεο, ζπλδένληαη ζπλήζσο κε ηα κεγάια αζηηθά θέληξα. Παξά ην γεγνλφο φηη ζηηο κηθξφηεξεο πφιεηο ηα θεζηηβάι είλαη σο επί ην πιείζηνλ ηνπηθήο ή εζληθήο εκβέιεηαο, ππάξρνπλ αξθεηέο εμαηξέζεηο κηθξψλ πφιεσλ νη νπνίεο έρνπλ θαηαθέξεη λα δηνξγαλψλνπλ κε επηηπρία θεζηηβάι κε δηεζλή απήρεζε (Greffe, 2005). Σα πνιηηηζηηθά θεζηηβάι ζπλδένληαη άκεζα κε ηελ αλαπηπμηαθή δηαδηθαζία θαη δηαδξακαηίδνπλ θαζνξηζηηθφ ξφιν ζηελ ράξαμε ησλ πνιηηηζηηθψλ πνιηηηθψλ. Οη επηπηψζεηο ελφο θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή αλάπηπμε αθνξνχλ ζε πνιινχο δηαθνξεηηθνχο ηνκείο (Allen, 2000): ζηνλ εθπαηδεπηηθφ, κέζσ ηεο ζπκκεηνρήο δηάθνξσλ νκάδσλ θαη νξγαληζκψλ, ηνλ θαιιηηερληθφ, κέζσ ηεο πξνψζεζεο ηεο θαηλνηνκίαο θαη ηεο επαλεθηίκεζεο δηαθνξεηηθψλ κνξθψλ θαιιηηερληθήο έθθξαζεο, ηνλ θνηλσληθφ, κέζσ ηεο ελίζρπζεο ηεο θνηλσληθήο ζπλνρήο, ηνλ πνιηηηθφ, κέζσ ηεο ηφλσζεο ηεο ηνπηθήο ππεξεθάλεηαο θαη ηαπηφηεηαο, θαη ηνλ νηθνλνκηθφ κέζσ ηεο δεκηνπξγίαο λέσλ ζέζεσλ εξγαζίαο θαη εηζνδήκαηνο, θαη γεληθφηεξα κέζσ ηεο αλαδσνγφλεζεο ηνπ ζπλφινπ ή ζπγθεθξηκέλσλ πεξηνρψλ ηεο πεξηνρήο. Οη νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο ελφο θεζηηβάι εμεηάδνληαη ζε δηάθνξεο κειέηεο, ρσξίο σζηφζν λα έρεη επηθξαηήζεη κία γεληθά απνδεθηή κεζνδνινγία κέηξεζεο (Getz et al, 2010). Οη κειέηεο νη νπνίεο κεηξνχλ ηα πνιιαπιαζηαζηηθά απνηειέζκαηα ηεο δηνξγάλσζεο ελφο θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή νηθνλνκία, ηελ απαζρφιεζε θαη ηηο 8

9 δηαξξνέο εηζνδήκαηνο πξνο άιιεο πεξηνρέο, απνηεινχλ ζεκαληηθά εξγαιεία γηα ηελ Σνπηθή Απηνδηνίθεζε πξνθεηκέλνπ λα απνθαλζεί ζρεηηθά κε ηε ζπλέρηζε θαη ηελ ελίζρπζε ελφο θεζηηβάι (AAM Report, 2009). Ζ ζχλδεζε ησλ θεζηηβάι κε ηνλ ηνπξηζκφ έγθεηηαη ζην γεγνλφο φηη απνηεινχλ κνλαδηθά πνιηηηζηηθά πξντφληα πνπ πξνζθέξνπλ πξσηφηππεο εκπεηξίεο ζηνπο επηζθέπηεο (Evans, 2007). Δθηφο απφ ηηο άκεζεο νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο ησλ θεζηηβάι, ππάξρνπλ θαη απηέο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ εηθφλα κηαο πεξηνρήο. Σα πνιηηηζηηθά γεγνλφηα ιεηηνπξγνχλ σο ζεκαληηθφ αληαγσληζηηθφ πιενλέθηεκα ζηελ πξνζπάζεηα ησλ πξννξηζκψλ λα πξνζειθχζνπλ επελδπηέο, επηζθέπηεο αιιά θαη ηνλ ληφπην πιεζπζκφ. Ζ δηνξγάλσζε ελφο κεγάινπ θαιιηηερληθνχ γεγνλφηνο ππνδειψλεη φηη ε πεξηνρή δηαζέηεη θνζκνπνιίηηθν πεξηβάιινλ, δσληαλή πνιηηηζηηθή δξαζηεξηφηεηα θαη αλνηρηή θαιιηηερληθή θνηλφηεηα (Freyer, 2000). Ο R. Florida επεθηείλεη ηα πιενλεθηήκαηα απηά, πξνζζέηνληαο ην γεγνλφο φηη ε ζεηηθή πνιηηηζηηθή εηθφλα πξνζειθχεη ηε ιεγφκελε «δεκηνπξγηθή ηάμε» 1, νπνία απνηειεί απαξαίηεηε πξνυπφζεζε γηα ηελ αζηηθή νηθνλνκηθή αλάπηπμε (Florida, 2002). Γηα ηε δηνξγάλσζε θεζηηβάι ζε κηθξνχ ή κεζαίνπ κεγέζνπο πφιεηο, ν ξφινο ησλ δεκνηηθψλ αξρψλ απνδεηθλχεηαη θξίζηκνο. ε αξθεηέο πεξηπηψζεηο, ν Γήκνο είλαη ν απνθιεηζηηθφο δηνξγαλσηήο. Αθελφο, ν πνιηηηζηηθφο νξγαληζκφο ελφο Γήκνπ ή κία αληίζηνηρε ππεξεζία, εμαζθαιίδεη ηε ρξεκαηνδνηηθή ζπλέρεηα, ηε ζπκκεηνρή ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο θαη ηελ επάξθεηα ηνπ θαιιηηερληθνχ πξνγξάκκαηνο. Αθεηέξνπ, ε εκπινθή ηνπ ζπλδέεηαη κε γξαθεηνθξαηηθέο δηαδηθαζίεο, θαζψο πνιιέο απνθάζεηο πξέπεη λα πεξάζνπλ απφ ηελ έγθξηζε ηνπ Γεκνηηθνχ πκβνπιίνπ ή ηνπ Γεκάξρνπ, ηα πεξηζψξηα αλάιεςεο ξίζθνπ είλαη κεδακηλά, θιπ (Allen, 2000). Αθφκε θαη ζηηο πεξηπηψζεηο πνπ ην θεζηηβάι πξαγκαηνπνηείηαη απφ ηδησηηθνχο θνξείο, ν ξφινο ησλ δεκνηηθψλ αξρψλ είλαη ζεκαληηθφο, αθνχ ππνζηεξίδνπλ ηε δηνξγάλσζε ηνπ ή επεξεάδνπλ ζε έλαλ βαζκφ ηνλ ηξφπν ιεηηνπξγίαο ηνπ. ηελ πεξίπησζε απηή, ν Γήκνο επσθειείηαη απφ ηελ πξνζέιθπζε επηζθεπηψλ ρσξίο ν ίδηνο λα αλαιακβάλεη 1 Ο Florida ζεσξεί φηη ζηε ζχγρξνλε επνρή, άλζξσπνη πνπ είλαη ζε ζέζε λα παξάγνπλ πξσηφηππεο ηδέεο θαη λα δεκηνπξγνχλ λέα γλψζε θαη αγαζά, δηαδξακαηίδνπλ θεληξηθφ ξφιν ζηελ αλάπηπμε ησλ πεξηνρψλ. Ο νξηζκφο πνπ δίλεη γηα ηε «δεκηνπξγηθή ηάμε» αλαθέξεηαη ζην νινέλα απμαλφκελν κέξνο ηνπ αλζξψπηλνπ δπλακηθνχ πνπ έρεη θάλεη αλψηαηεο ζπνπδέο, έρεη αλαπηχμεη γλψζεηο θαη δεμηφηεηεο θαη εξγάδεηαη ζε αλψηεξεο θαη πςειά ακεηβφκελεο ζέζεηο. Οη άλζξσπνη απηνί εξγάδνληαη ζε δηάθνξνπο θιάδνπο έληαζεο γλψζεο: λέεο ηερλνινγίεο, αλεπηπγκέλεο ππεξεζίεο (ρξεκαηνπηζησηηθέο εηαηξείεο, δηνίθεζε επηρεηξήζεσλ, δηαθεκηζηηθέο επηρεηξήζεηο, θιπ), πγεία (λνζνθνκεία, θαξκαθεπηηθέο εηαηξείεο) ηέρλεο θαη πνιηηηζκφ (θηλεκαηνγξαθηθέο παξαγσγέο, νξγάλσζε πνιηηηζηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ, ηειεφξαζε θαη ξαδηφθσλν, ζέαηξν, θιπ) (Καινγεξέζεο & Κνπξηέζεο, 2013). 9

10 νηθνλνκηθφ ξίζθν. ρεηηθά κε ηνπο κε θεξδνζθνπηθνχο νξγαληζκνχο, ε θαηάζηαζε δηαθνξνπνηείηαη, κε δεδνκέλν φηη εθπξνζσπνχλ ζπλήζσο ην θνκκάηη ηνπ ηνπηθνχ πιεζπζκνχ θαη εθθξάδνληαη κέζα απφ πνιηηηζηηθέο δξαζηεξηφηεηεο πνπ ζπλδένληαη κε ηελ ηνπηθή παξάδνζε θαη ηε ιατθή ηέρλε. Χζηφζν, ζπρλά νη νηθνλνκηθέο ηνπο δπζθνιίεο θαη ε ειιηπήο νξγαλσηηθή ηνπο δνκή δελ επηηξέπεη ηελ απνηειεζκαηηθή δηαρείξηζε ησλ θεζηηβάι κε απνηέιεζκα λα δεηείηαη ε παξέκβαζε ησλ Οξγαληζκψλ Σνπηθήο Απηνδηνίθεζεο (Κφλζνια & Καξαράιεο, 2009). Οη Ilczuk & Kulikowska (2007) επηρείξεζαλ λα ραξηνγξαθήζνπλ ηα θεζηηβάι, ηα νπνία δηνξγαλψλνληαη απφ δεκφζηνπο θνξείο ζε φιε ηελ Δπξψπε, ζε κηα κειέηε ε νπνία παξνπζηάδεη ελδηαθέξνληα επξήκαηα φζνλ αθνξά ηα νξγαλσηηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ θεζηηβάι. Ζ ζπγθξηηηθή παξνπζίαζε αλαδεηθλχεη ζεκαληηθέο δηαθνξέο φζνλ αθνξά ηα κέζα, ηηο κνξθέο πνιηηηζηηθήο έθθξαζεο θαη ηηο νξγαλσηηθέο δνκέο. Οξηζκέλα ελδηαθέξνληα θνηλά ραξαθηεξηζηηθά αλαθέξνληαη θπξίσο ζηα θνηλσληθά θαη νηθνλνκηθά θίλεηξα ησλ θξαηηθψλ θνξέσλ θαη ηεο Σνπηθήο Απηνδηνίθεζεο, αιιά θαη ησλ ρνξεγψλ. Οη ηνπηθέο θαη πεξηθεξεηαθέο αξρέο θαη ην θξάηνο (ζπλήζσο ην Τπνπξγείν Πνιηηηζκνχ) απνηεινχλ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο παξάγνληεο δηνξγάλσζεο θεζηηβάι ζε πνιιέο επξσπατθέο ρψξεο, φπσο π.ρ. ζηε Γαιιία θαη ζηε Φηλιαλδία. Δθηφο απφ ηελ αλσηέξσ κειέηε ππάξρεη έλα ζεκαληηθφο αξηζκφο κειεηψλ θαη εθζέζεσλ κε ζέκα ηα θεζηηβάι, ηφζν ζε επξσπατθφ φζν θαη ζε εζληθφ επίπεδν (Crespi-Vallbona & Richards, 2007) ή κε ζέκα έλα ζπγθεθξηκέλν θεζηηβάι ή κία πφιε (Konsola & Karachalis, 2010). Οη κειέηεο επηπηψζεσλ, είλαη επίζεο αξθεηά δηαδεδνκέλεο, θπξίσο ζηηο αγγινζαμνληθέο ρψξεο (Markusen, 2006). Γεληθά, νη ζπγθξηηηθέο κειέηεο ζε εζληθφ, επξσπατθφ θαη δηεζλέο επίπεδν, εκθαλίδνπλ ζεκαληηθέο δπζθνιίεο, φπσο ε έιιεηςε ζπγθξίζηκσλ ζηαηηζηηθψλ κεγεζψλ ή κεζφδσλ απνηίκεζεο ηεο επηηπρίαο θαη ησλ επηπηψζεσλ ελφο θεζηηβάι. Κξίλεηαη απαξαίηεηε ινηπφλ, ε δηεξεχλεζε ησλ βέιηηζησλ πξαθηηθψλ κε ηε κέζνδν ηνπ benchmarking 2 θαη ε ρξήζε κηαο ζεηξάο θνηλά απνδεθηψλ δεηθηψλ. 2 Ο φξνο benchmarking (γλσζηφ θαη σο best practice benchmarking ή process benchmarking ή ζπγθξηηηθή αμηνιφγεζε) αλαθέξεηαη ζε κία ηππνπνηεκέλε κέζνδν, ε νπνία ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηε ζπιινγή θαη ηελ παξνπζίαζε ζεκαληηθψλ ιεηηνπξγηθψλ δεδνκέλσλ κε ηξφπν πνπ επηηξέπεη ηε ζχγθξηζε κε ηελ απφδνζε δηαθνξεηηθψλ νξγαληζκψλ ή πξνγξακκάησλ, ζπλήζσο κε ζηφρν λα δηαπηζησζνχλ θαιέο πξαθηηθέο, λα εληνπηζηνχλ ηπρφλ πξνβιήκαηα σο πξνο ηελ απφδνζε θαη λα δηαπηζησζνχλ ηα δπλαηά ζεκεία ελφο νξγαληζκνχ (Harvey, 2004). 10

11 ηελ Διιάδα, δελ ππάξρνπλ ζρεηηθέο ζπγθξηηηθέο κειέηεο επηπηψζεσλ φζνλ αθνξά ηα πνιηηηζηηθά θεζηηβάι, εθηφο απφ ειάρηζηεο εμαηξέζεηο (Konsola, 1999). Σν πξφβιεκα απηφ είλαη αθφκα κεγαιχηεξν φζνλ αθνξά ηα θεζηηβάι ησλ κηθξφηεξσλ πφιεσλ. ηελ παξνχζα δηπισκαηηθή εξγαζία γίλεηαη πξνζπάζεηα πξνζέγγηζεο ηνπ θεζηηβαιηθνχ ηνπξηζκνχ πνπ απνηειεί θνκκάηη ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ. Δηδηθφηεξα, δηεξεπλάηαη ν ξφινο ησλ θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή ηνπξηζηηθή αλάπηπμε κε κειέηε πεξίπησζεο ηα θεζηηβάι ζηελ Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο. Σαπηφρξνλα, απνηειεί κηα πξψηε απφπεηξα θαηαγξαθήο θαη ραξηνγξάθεζεο ησλ θεζηηβάι πνπ δηνξγαλψλνληαη ζηελ πεξηνρή. Να ζεκεησζεί φηη πξφθεηηαη γηα κηα πνηνηηθή έξεπλα, νκάδεο εζηίαζεο ηεο νπνίαο είλαη νη δηνξγαλσηέο ησλ θεζηηβάι, νη ηνπηθνί θνξείο θαζψο θαη ηα θαηαιχκαηα πνπ εδξεχνπλ ζηελ πεξηνρή. Σα εξσηήκαηα πνπ ηίζεληαη κεηαμχ άιισλ ζηε ζπγθεθξηκέλε έξεπλα είλαη: Πνηνο είλαη ν ραξαθηήξαο ησλ θεζηηβάι ηεο πεξηνρήο; Καηά πφζν ζπλεηζθέξνπλ ζηελ νηθνλνκηθή, πνιηηηζηηθή, ηνπξηζηηθή αλάπηπμε ηεο πεξηνρήο; Ζ δεκηνπξγία ελφο πεξηθεξεηαθνχ νξγάλνπ / δηθηχνπ ζπλεξγαζίαο γηα ηνλ ζπληνληζκφ ησλ θεζηηβάι ηεο πεξηνρήο, ζα ζπλέβαιε ζηελ αλάπηπμε ηνπο; Σα παξαπάλσ εξσηήκαηα, φπσο θαη πνιιά άιια ζρεηηθά κε ηελ ηαπηφηεηα ηεο πεξηνρήο κειέηεο, ηνλ ξφιν ηνπ θεζηηβαιηθνχ ηνπξηζκνχ θαη ηηο ηνπξηζηηθέο δπλαηφηεηεο ηεο πεξηνρήο, απνζαθελίδνληαη θαη κειεηψληαη δηεμνδηθά ζηηο επφκελεο ελφηεηεο. Ζ δνκή ηεο κειέηεο έρεη σο εμήο: Αξρηθά, γίλεηαη κηα ζεσξεηηθή πξνζέγγηζε κε ζηφρν ηελ απνζαθήληζε ελλνηψλ ζρεηηθψλ κε ην ζέκα ηεο έξεπλαο. Αλαιχνληαη νη βαζηθέο έλλνηεο ηνπ ηνπξηζκνχ, ε ηζηνξηθή εμέιημε ηνπ, νη ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ δίλνληαο έκθαζε ζηνλ πνιηηηζηηθφ, ν θεζηηβαιηθφο ηνπξηζκφο θαη ηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ θεζηηβάι. ηε ζπλέρεηα, παξνπζηάδεηαη ε κειέηε πεξίπησζεο θαηά ηελ νπνία αξρηθά γίλεηαη εθηελήο αλαθνξά ζηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο πεξηνρήο. Έπεηηα, γίλεηαη ε πεξηγξαθή ηεο κεζνδνινγίαο πνπ αθνινπζείηαη ζηελ έξεπλα θαη αλαιχνληαη ηα απνηειέζκαηα ησλ εξσηεκαηνινγίσλ ησλ ηξηψλ νκάδσλ εζηίαζεο. Πην ζπγθεθξηκέλα, ην πξψην θεθάιαην πεξηιακβάλεη βαζηθέο έλλνηεο γηα ηνλ ηνπξηζκφ: νξηζκφο, ηζηνξηθή εμέιημε, επηπηψζεηο. ην δεχηεξν θεθάιαην, πεξηγξάθνληαη νη ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ, εζηηάδνληαο πεξηζζφηεξν ζηνλ 11

12 πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ θαη ηηο επηδξάζεηο ηνπ ζηελ ηνπηθή νηθνλνκία θαη θνηλσλία. Σν ηξίην θεθάιαην, αλαθέξεηαη ζηνλ θεζηηβαιηθφ ηνπξηζκφ νξίδνληαο ηελ έλλνηα ησλ θεζηηβάι θαη πεξηγξάθνληαο ηελ ηζηνξηθή εμέιημε ηνπο, ηα είδε ησλ εθδειψζεσλ, ηνπο παξάγνληεο επηηπρίαο θαη ηνλ ξφιν ηνπο ζηελ ηνπηθή αλάπηπμε, θαη ην ηέηαξην θεθάιαην επηθεληξψλεηαη ζηνλ θεζηηβαιηθφ ηνπξηζκφ ζηελ Διιάδα. ην πέκπην θεθάιαην, πξνρσξάκε ζηελ πεξηγξαθή ηεο πεξηνρήο κειέηεο (δηνηθεηηθή δηάξζξσζε, πιεζπζκφο, ηνκείο νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο, ππνδνκέο, θαηαιχκαηα θιπ) θαη ζηε ζπλέρεηα ην έθην θεθάιαην αθηεξψλεηαη ζην θνκκάηη ηνπ πνιηηηζκνχ γηα λα θαηαιήμνπκε ζηελ εθηελή αλάιπζε ησλ θεζηηβάι ηεο πεξηνρήο. Έπεηηα, ην έβδνκν θεθάιαην πεξηιακβάλεη ηελ κεζνδνινγία ηεο έξεπλαο θαη ην φγδνν ηελ αλάιπζε ησλ απνηειεζκάησλ. Σέινο, γίλεηαη ε ζχλνςε ησλ βαζηθψλ ελλνηψλ, παξαηίζεληαη ηα ζπκπεξάζκαηα ηεο έξεπλαο, γίλεηαη πξνζπάζεηα εξκελείαο ησλ απνηειεζκάησλ θαη εθθξάδνληαη πξνβιεκαηηζκνί θαη πξνηάζεηο. 12

13 ΚΕΥΑΛΑΙΟ 1. ΒΑΙΚΕ ΕΝΝΟΙΕ ΓΙΑ ΣΟΝ ΣΟΤΡΙΜΟ 1.1 Οξηζκόο ηνπ ηνπξηζκνύ Ο ηνπξηζκφο απνηειεί έλα θνηλσληθφ θαηλφκελν πνπ επεξεάδεηαη απφ ηηο βαζχηεξεο επηζπκίεο ησλ αλζξψπσλ θαη ζρεηίδεηαη άκεζα κε ηελ θαηαλάισζε θαη ηνλ ειεχζεξν ρξφλν. Πξφθεηηαη γηα έλαλ απφ ηνπο πην δπλακηθνχο θαη ηαρχηαηα αλαπηπζζφκελνπο ηνκείο ηεο παγθφζκηαο νηθνλνκίαο θαη ε πνξεία αλάπηπμεο ηνπ εθηηκάηαη φηη ζα ζπλερηζηεί αλνδηθά γηα ηα επφκελα ρξφληα. Οη αιιαγέο πνπ ζπληεινχληαη ζηελ παγθφζκηα ηνπξηζηηθή αγνξά έρνπλ άκεζε επίδξαζε ζηα ραξαθηεξηζηηθά, ηνλ ηξφπν δηάζεζεο θαη ηηο απαηηήζεηο γηα ηε δηακφξθσζε ηνπ ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο. Οη αιιαγέο απηέο ζπκβάιινπλ ζεηηθά ζηελ νηθνλνκηθή θαη θνηλσληθή αλάπηπμε ελφο ηφπνπ, αιιά ηαπηφρξνλα κπνξνχλ λα νδεγήζνπλ ζηελ ππνβάζκηζε ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ζηελ απψιεηα ηεο ηνπηθήο ηαπηφηεηαο ησλ ηνπξηζηηθψλ πεξηνρψλ. Γηα ην ιφγν απηφ, απαηηείηαη κηα νινθιεξσκέλε πξνζέγγηζε ηνπ ηξφπνπ αλάπηπμήο ηνπ (Κνθθψζεο & Σζάξηαο, 2001). Σν γεγνλφο φηη απφ ηα πξψηα θηφιαο ζηάδηα αλάπηπμεο ηνπ, δφζεθε έκθαζε ζηελ νηθνλνκηθή ζπνπδαηφηεηά ηνπ, ζε ζπλδπαζκφ κε ηηο θνηλσληθέο θαη πνιηηηζηηθέο αιιαγέο πνπ παξνπζηάδνπλ νη ζχγρξνλεο θνηλσλίεο, θαζηζηά πνιχπινθε ηελ ελλνηνινγηθή νξηνζέηεζε ηνπ ηνπξηζκνχ (Σζάξηαο, 1996). Τπάξρνπλ πνιινί νξηζκνί ζηελ ειιεληθή θαη δηεζλή βηβιηνγξαθία γηα ηελ έλλνηα ηνπ ηνπξηζκνχ. Σν θνηλφ ραξαθηεξηζηηθφ ηεο πιεηνςεθίαο ησλ νξηζκψλ είλαη φηη παξνπζηάδνπλ ηνλ ηνπξηζκφ σο κηα δξαζηεξηφηεηα πνπ ζπλδέεηαη άκεζα κε ηελ ηάζε ηνπ αλζξψπνπ γηα ςπραγσγία, επηθνηλσλία, θαη απφθηεζε λέσλ εκπεηξηψλ κέζα απφ θάπνηνλ ηαμηδησηηθφ πξννξηζκφ. Ζ δξαζηεξηφηεηα ηνπ ηνπξηζκνχ ηνπνζεηείηαη ελλνηνινγηθά ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηψλα ζηηο ρψξεο ηεο Γπηηθήο Δπξψπεο (Βαξβαξέζνο, 1998). Ζ ιέμε «ηνπξηζκφο» δηαηππψζεθε γηα πξψηε θνξά ην 1811 ζην αγγιηθφ ιεμηθφ ηεο Ομθφξδεο θαη ε ιέμε «ηνπξίζηαο» έθαλε ηελ εκθάληζή ηεο γχξσ ζην 1800 ελλνψληαο «ην άηνκν πνπ ηαμηδεχεη απφ πεξηέξγεηα γηα ηελ επραξίζηεζε ηνπ ηαμηδηνχ» (Ceballos & Lascurain, 1996). Γηαρξνληθά, πξνηάζεθαλ δηάθνξνη νξηζκνί γηα ηνλ ηνπξηζκφ, κε πξψηε νπζηαζηηθή πξνζπάζεηα ην 1936 απφ ηελ Δπηηξνπή ηαηηζηηθψλ Δκπεηξνγλσκφλσλ 13

14 ηεο Κνηλσλίαο ησλ Δζλψλ, ε νπνία ππνζηήξημε φηη ν ηνπξηζκφο είλαη ε θίλεζε ησλ αλζξψπσλ πνπ εγθαηαιείπνπλ πξνζσξηλά ηνλ ηφπν ηεο κφληκεο θαηνηθίαο ηνπο γηα ιφγνπο πνπ αθνξνχλ ην επάγγεικα, ην πλεχκα ή ην ζψκα (Κνιηζηδφπνπινο, 2005). χκθσλα κε ηνλ Παγθφζκην Οξγαληζκφ Σνπξηζκνχ (Π.Ο.Σ.), ν ηνπξηζκφο απνηειείηαη απφ ηηο δξαζηεξηφηεηεο ησλ αηφκσλ πνπ ηαμηδεχνπλ θαη δηακέλνπλ ζε κέξε δηαθνξεηηθά απφ ην ζχλεζεο πεξηβάιινλ ηνπο, γηα ιφγνπο αλαςπρήο, απνθπγήο ησλ πξνβιεκάησλ ηεο θαζεκεξηλφηεηαο, άζθεζεο επηρεηξεκαηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ θ.ι.π., γηα ρξνληθφ δηάζηεκα φρη κεγαιχηεξν ηνπ ελφο έηνπο. Ο φξνο «ζχλεζεο πεξηβάιινλ» ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα εμαηξεζνχλ ηα ζπρλά ή ηαθηηθά ηαμίδηα εληφο ησλ πεξηνρψλ ηεο κφληκεο θαηνηθίαο θαη ηεο εξγαζίαο ή άιια ηαμίδηα ξνπηίλαο. Έλαο αθφκε νξηζκφο, πην πεξηεθηηθφο θαη ζπλνπηηθφο, επηθεληξψλεηαη ζηε δεκηνπξγία ησλ ζρέζεσλ θαη ησλ δηθηπαθψλ θαηλνκέλσλ πνπ αλαπηχζζνληαη θαηά ηελ άζθεζε ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο. χκθσλα κε ηνλ νξηζκφ απηφ, ν ηνπξηζκφο κπνξεί λα δηαηππσζεί σο ην ζχλνιν ησλ θαηλνκέλσλ θαη ζρέζεσλ πνπ πξνέξρνληαη απφ ηελ επηθνηλσλία ησλ ηνπξηζηψλ, ησλ επηρεηξήζεσλ, ησλ πξνκεζεπηψλ, ησλ θπβεξλήζεσλ ζηηο πεξηνρέο ππνδνρήο θαηά ηε δηαδηθαζία ηεο έιμεο θαη θηινμελίαο απηψλ ησλ ηνπξηζηψλ θαη άιισλ επηζθεπηψλ (Βαξβαξέζνο, 2000). Ο ηνπξηζκφο ινηπφλ, απνηειεί έλα πνιππξηζκαηηθφ νηθνλνκηθφ, θνηλσληθφ θαηλφκελν ην νπνίν ζπκβαίλεη φηαλ ηα άηνκα αιιάδνπλ πεξηβάιινλ θαη ξπζκνχο δσήο πνπ ηνπο ηθαλνπνηνχλ ςπρνζσκαηηθέο αλάγθεο θαη πλεπκαηηθέο πεξηέξγεηεο, κέζα απφ ζπλεηδεηή θαη απνθιεηζηηθά γηα ην ζθνπφ απηφ, πξφζθαηξε κεηαθίλεζε ζε μέλν γεσγξαθηθφ ρψξν θαη παξακνλή ηνπο ζε απηφλ γηα ρξνληθφ δηάζηεκα κέρξη έλα έηνο, φπνπ αλαπηχζζνληαη ζπγθεθξηκέλεο δξαζηεξηφηεηεο αλαςπρήο, δηαθνπψλ, επηρεηξεκαηηθέο, ζξεζθεπηηθέο θιπ. (Λαγφο, 2005) 1.2 Ηζηνξηθή εμέιημε ηνπ ηνπξηζκνύ H ηζηνξηθή εμέιημε ηνπ ηνπξηζκνχ μεθηλά απφ ηα αξραία ρξφληα, φπνπ ε έλλνηα απηή πεξηγξαθφηαλ νξζφηεξα απφ ηε ιέμε «πεξηήγεζε», ε νπνία ήηαλ ζπλδεδεκέλε κε ηελ εχξεζε λέσλ πεξηνρψλ, κε απνζέκαηα ηξνθήο θαη δπλαηφηεηεο αζθαιέζηεξεο δηακνλήο (Βαξβαξέζνο, 1998). Αξγφηεξα, ππήξρε κεηαθίλεζε πξνο άιιεο ρψξεο γηα ιφγνπο θπξίσο επαγγεικαηηθνχο. Σα ηαμίδηα πνπ πξαγκαηνπνηνχληαλ ηφηε είραλ σο 14

15 θχξην ζηφρν ηελ επαθή κε άιινπο ιανχο θαη ηε γλσξηκία θαη κεηαθνξά ησλ πξντφλησλ πνπ παξήγαγαλ. Γελ είραλ δειαδή, ηε κνξθή αλαςπρήο, κε εμαίξεζε απηά πνπ πξαγκαηνπνηνχληαλ γηα ηελ παξαθνινχζεζε ή ζπκκεηνρή ζηνπο Οιπκπηαθνχο αγψλεο, αιιά ππνθηλνχληαλ θη απηά σζηφζν απφ επαγγεικαηηθά θίλεηξα (Doswell, 2002). ηελ θνηλσληθή δνκή ηνπ Μεζαίσλα, ν ηνπξηζκφο ήηαλ ζπλδεδεκέλνο ζρεδφλ απνθιεηζηηθά κε ζξεζθεπηηθνχο ιφγνπο, εμ νπ θαη ην αγγιηθφ holidays = holy days (ηεξέο / άγηεο εκέξεο). Δθηφο απφ ηα κεγάια ζξεζθεπηηθά γεγνλφηα θαη ενξηέο, ν ηνπξηζκφο επεθηεηλφηαλ θαη ζηνλ παλεπηζηεκηαθφ ηνκέα ηεο επνρήο θαη αλαπηχρζεθε θπξίσο γχξσ απφ ηα παλεπηζηεκηαθά θέληξα ηεο Δπξψπεο, φπσο ην Παξίζη θαη ε Ομθφξδε. Γεληθφηεξα, ν Μεζαίσλαο απνηειεί κία ζηάζηκε πεξίνδν ρσξίο ηδηαίηεξε εμέιημε ζε πνιινχο ηνκείο, κεηαμχ ησλ νπνίσλ θαη ν ηνπξηζκφο (Βαξβαξέζνο, 2000). Ζ Αλαγέλλεζε έδσζε λέα ψζεζε ζηνλ ηνπξηζκφ, δεκηνπξγψληαο θαηλνχξηα πξφηππα θαη ζέηνληαο ηηο βάζεηο γηα ηε ζεκεξηλή δηακφξθσζή ηνπ. Σελ πεξίνδν απηή ππήξμαλ πνιχ ζεκαληηθέο εμειίμεηο ζηε δηακφξθσζε ηνπ θνηλσληθνχ ηζηνχ αιιά θαη ζηνλ ηνκέα ηεο ηερλνινγίαο, κε ηδηαίηεξε έκθαζε ζηελ αλάπηπμε ησλ κέζσλ κεηαθνξάο ηα νπνία πήξαλ λέα κνξθή (επέθηαζε ζηδεξφδξνκνπ, εκθάληζε αηκφπινησλ θ.ιπ.) (Σζάξηαο, 1996). Μεηά ην Γεχηεξν Παγθφζκην Πφιεκν, θαη ηδηαίηεξα ηελ πεξίνδν , ν ηνπξηζκφο αλαπηχρζεθε κε πνιχ γξήγνξνπο ξπζκνχο παίξλνληαο ηε κνξθή ηνπ νξγαλσκέλνπ καδηθνχ ηνπξηζκνχ. Ο καδηθφο ηνπξηζκφο πεξηιακβάλεη ην κεγαιχηεξν ηκήκα ηνπξηζηψλ, νη νπνίνη ηαμηδεχνπλ κε ζηφρν θπξίσο ηελ μεθνχξαζε θαη ηε δηαζθέδαζε. Κχξηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ απνηεινχλ ε καδηθφηεηα, ε βηνκεραλνπνίεζε, ε ηππνπνίεζε ηνπ πξνζθεξφκελνπ πξντφληνο αιιά θαη ε επηινγή ειηνηξνπηθψλ πξννξηζκψλ (Λαγφο 2005, Βιαζίδεο 2006). Πνιινί ήηαλ νη παξάγνληεο πνπ ζπλέβαιαλ ζηε γξήγνξε εμάπισζε ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο. Ζ άλνδνο ησλ εηζνδεκάησλ, ε είζνδνο ησλ γπλαηθψλ ζηελ αγνξά εξγαζίαο, ε βειηίσζε ησλ κέζσλ κεηαθνξάο, ε αχμεζε ηνπ ειεχζεξνπ ρξφλνπ, ε βηνκεραλνπνίεζε ηεο ηνπξηζηηθήο παξαγσγήο κε ηνλ πνιιαπιαζηαζκφ ησλ ηαμηδησηηθψλ νξγαλψζεσλ θαη ησλ ηνπξηζηηθψλ νδεγψλ, ε θαηάξγεζε ησλ ζπλφξσλ (π.ρ. Δπξσπατθή Έλσζε), ε θαηάζηαζε δηαξθνχο εηξήλεο θαη ε ξαγδαία εμέιημε ηεο 15

16 ηερλνινγίαο ηεο πιεξνθφξεζεο (π.ρ. δηαδίθηπν) απνηέιεζαλ κεξηθνχο απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο (Βramwell, 2004). ηαδηαθά, ην κνληέιν ηνπ καδηθνχ ηνπξηζκνχ ραξαθηήξηζε κία λέα ηνπξηζηηθή επνρή κε ηνλ αξηζκφ ησλ ηνπξηζηψλ λα απμάλεηαη θαη λα θαηαλέκεηαη άληζα, ρξνληθά θαη ρσξηθά. Ζ ζπγθέληξσζε ησλ ηνπξηζηψλ ζε νξηζκέλνπο πξννξηζκνχο, είρε σο απνηέιεζκα νη ηφπνη απηνί λα αλαπηχζζνληαη ζπρλά άλαξρα θαη αλεμέιεγθηα, θαη ηειηθά λα απνζηεξνχληαη ηνπο πφξνπο ηνπο, θαη ηειηθά λα αλαδεηνχληαη άιινη πξννξηζκνί πνπ παξάγνπλ λέα ηνπξηζηηθά πξντφληα. Απφξξνηα φισλ απηψλ ήηαλ ε δεκηνπξγία πνιιψλ εξσηεκαηηθψλ γηα ηε ζπκβνιή ηνπ ηνπξηζκνχ ζηε βηψζηκε αλάπηπμε ησλ ηνπξηζηηθψλ πξννξηζκψλ (πηιάλεο & Βαγηάλλε, 2009). Έηζη, πνιιέο ήηαλ νη νκάδεο ησλ αλζξψπσλ, κεηαμχ ησλ νπνίσλ κειεηεηέο θαη εξεπλεηέο ηνπ ηνπξηζκνχ, θαζεγεηέο θαη ζπγγξαθείο, νηθνιφγνη, δηάθνξεο πεξηβαιινληηθέο νξγαλψζεηο, πνπ εμέθξαδαλ ηηο αλεζπρίεο ηνπο γηα ηνπο θηλδχλνπο ηεο πγείαο πνπ ελππάξρνπλ ζην καδηθφ ηνπξηζκφ, ηελ αιινίσζε ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ θ.ι.π. Με ηνλ ηξφπν απηφ δεκηνπξγήζεθε κία ηάζε πξνο πην θηιηθέο θαη ήπηεο πξνο ην πεξηβάιινλ θαη πην αλζξσπνθεληξηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ, πνπ ζην ζχλνιφ ηνπο ζπγθξνηνχλ ηηο ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ (Alternative Tourism) (Μαληδνπξάλε & Σδηθάθε, 2006), ηηο νπνίεο παξνπζηάδνπκε ζην δεχηεξν θεθάιαην ηεο παξνχζαο κειέηεο. 1.3 Δπηπηώζεηο ηνπ ηνπξηζκνύ Δίλαη γεληθά απνδεθηφ φηη ν ηνπξηζκφο απνηειεί κηα δξαζηεξηφηεηα ηδηαίηεξα απαηηεηηθή ζε θπζηθνχο θαη αλζξψπηλνπο πφξνπο, κε απνηέιεζκα νη επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ ησλ πεξηνρψλ ππνδνρήο λα είλαη θαηά θχξην ιφγν αξλεηηθέο (Παπινγεσξγάηνο & Κσλζηάληνγινπ, 2004). Ζ ππνβάζκηζε ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ ελφο ηνπξηζηηθνχ πξννξηζκνχ κε ηε ζεηξά ηεο δχλαηαη λα επεξεάζεη αξλεηηθά ηελ αλάπηπμε ηνπ ηνπξηζκνχ (Απνζηνιφπνπινο & δξάιε, 2009). Γηα ην ιφγν απηφ, γίλεηαη αληηιεπηφ πφζν ζεκαληηθφ είλαη λα δηαηεξεζνχλ ηφζν ηα θπζηθά, φζν θαη ηα αλζξσπνγελή ραξαθηεξηζηηθά ελφο ηφπνπ, έηζη ψζηε λα ζπλερίζεη λα απνηειεί ππνινγίζηκν ηνπξηζηηθφ πξννξηζκφ θαη ζην κέιινλ. Χζηφζν, εάλ κειεηήζεη θαλείο ζε βάζνο ηηο επηπηψζεηο ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζα δηαπηζηψζεη ηελ χπαξμε ηφζν ζεηηθψλ, φζν θαη αξλεηηθψλ ζηνηρείσλ. 16

17 Σα αξλεηηθά ζηνηρεία πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηελ ζπγθεθξηκέλε δξαζηεξηφηεηα, αθνξνχλ ζηελ απμεκέλε θαηαλάισζε θπζηθψλ πφξσλ (λεξφ, έδαθνο, ελέξγεηα), ζηνλ θίλδπλν θαηαζηξνθήο ησλ θπζηθψλ νηθνζπζηεκάησλ, ζε πξνβιήκαηα ζηε ιεηηνπξγία ησλ νηθηζκψλ (π.ρ. ζηάζκεπζε, θπθινθνξία θιπ.), θαζψο θαη ζηα ηνπηθά ζπζηήκαηα νξγάλσζεο θαη δηαρείξηζεο γηα ηελ εμππεξέηεζε ησλ επηζθεπηψλ (π.ρ. αεξνδξφκηα, ιηκάληα θιπ.), ζηνλ απμεκέλν φγθν ησλ απνβιήησλ θαη ελ θαηαθιείδη ζηελ ππνβάζκηζε ηεο πνηφηεηαο δσήο ησλ θαηνίθσλ (Κνθθψζεο θ.ά., 2011). Αλαθνξηθά κε ηηο ζεηηθέο ζπλέπεηεο πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε ζπγθέληξσζε ηνπξηζηψλ ζε κηα πεξηνρή, απηέο αθνξνχλ ηελ νηθνλνκηθή, θνηλσληθή, πνιηηηζκηθή θαη πεξηβαιινληηθή δνκή ελφο ηφπνπ ππνδνρήο. Οξηζκέλεο απφ απηέο είλαη ε δεκηνπξγία ζέζεσλ απαζρφιεζεο, εηδηθά ζηηο ιηγφηεξν αλαπηπγκέλεο πεξηθέξεηεο, ε αλάδεημε ηεο ηδηαίηεξεο πνιηηηζκηθήο ηαπηφηεηαο, ε αλάιεςε ηνπηθψλ πξσηνβνπιηψλ, ηφζν απφ ηνπο θαηνίθνπο, φζν θαη απφ ηνπο θνξείο ζε ζέκαηα πεξηβάιινληνο, εθπαίδεπζεο, δηεζλνχο πξνβνιήο, πνπ εληζρχνπλ ηνλ θνηλσληθφ ηζηφ θαη ζπκβάιινπλ ζηελ αλάπηπμε. Με ηνλ ηξφπν απηφ, ν ηνπξηζκφο κπνξεί λα ζπκβάιεη ζηελ εμνκάιπλζε ησλ αληζνηήησλ κεηαμχ ησλ πεξηθεξεηψλ, θαζψο θαη ζηε δηάρπζε ηεο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο ζην γεσγξαθηθφ ρψξν (Παπινγεσξγάηνο & Κσλζηάληνγινπ, 2004). Λακβάλνληαο ππφςε ηνπο ηξεηο βαζηθνχο ππιψλεο κηαο θνηλσλίαο, δειαδή ηνλ νηθνλνκηθφ, ηνλ θνηλσληθφ θαη ηνλ πεξηβαιινληηθφ ηνκέα, νη επηπηψζεηο ηνπ ηνπξηζκνχ είλαη δπλαηφ λα νκαδνπνηεζνχλ ζηηο εμήο θαηεγνξίεο (Αλδξηψηεο, 2005): Οηθνλνκηθέο επηπηψζεηο Θεηηθέο Ζ δεκηνπξγία ζέζεσλ εξγαζίαο θαη εηζνδεκάησλ γηα ην ληφπην πιεζπζκφ, ε βειηίσζε ησλ ππνδνκψλ ησλ πεξηνρψλ ππνδνρήο ησλ ηνπξηζηψλ θαη ζπλεπψο ε βειηίσζε ηεο πνηφηεηαο ηεο δσήο ησλ θαηνίθσλ ηεο πεξηνρήο, ε εηζξνή ζπλαιιάγκαηνο, ε πεξηθεξεηαθή αλάπηπμε θαη νη δηαζπλδέζεηο ηεο ηνπξηζηηθήο βηνκεραλίαο κε ηνπο ππφινηπνπο θιάδνπο ηεο νηθνλνκίαο, είλαη κεξηθέο απφ ηηο ζεηηθέο επηδξάζεηο ηνπ ηνπξηζκνχ. 17

18 Αξλεηηθέο ε νηθνλνκηθφ επίπεδν, νξηζκέλεο απφ ηηο δπζκελείο ζπλέπεηεο ηνπ ηνπξηζκνχ είλαη ε χπαξμε δηαθπκάλζεσλ ζηα επίπεδα απαζρφιεζεο ιφγσ ηεο επνρηθφηεηαο ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο, ε εμάξηεζε ηεο ηνπηθήο νηθνλνκίαο απφ ηνλ ηνπξηζκφ θαη ε δεκηνπξγία πιεζσξηζηηθψλ πηέζεσλ ιφγσ ηεο απμεκέλεο δήηεζεο γηα αγαζά θαη ππεξεζίεο θαη θαηά ζπλέπεηα ε αχμεζε ηνπ θφζηνπο δσήο ζε ηνπηθφ επίπεδν. Κνηλσληθέο θαη πνιηηηζηηθέο επηπηψζεηο Θεηηθέο Μέζσ ηνπ ηνπξηζκνχ γίλεηαη εθηθηή ε ζπληήξεζε ησλ ηζηνξηθψλ θαη πνιηηηζηηθψλ κλεκείσλ, ε αλάδεημε ησλ ηνπηθψλ παξαδφζεσλ θαη εζίκσλ, ε αλαδσπχξσζε δηαθφξσλ ηερλψλ, εθδειψζεσλ ρνξψλ θαη κνπζηθήο. Δπηπιένλ, νη άλζξσπνη παξακέλνπλ ζηνλ ηφπν ηνπο, κεηψλνληαο έηζη ηελ αζηηθνπνίεζε, θαη έξρνληαη ζε επαθή κε δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο θαη πνιηηηζκνχο. Αξλεηηθέο Μία απφ ηηο βαζηθφηεξεο αξλεηηθέο επηδξάζεηο ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζε ζρέζε κε ην θνηλσληθφ θαη πνιηηηζηηθφ πεξηβάιινλ, είλαη ε κεηαηξνπή, ή αθφκα θαη δηάζπαζε, ηνπ ηξφπνπ δσήο ηνπ ληφπηνπ πιεζπζκνχ (π.ρ. αζηπθηιία, απψιεηα γισζζηθψλ ζηνηρείσλ θαη ζξεζθεπηηθψλ ηδεσδψλ θ.ά..). Δπίζεο, ε αβεβαηφηεηα ηεο εξγαζηαθήο απαζρφιεζεο εμαηηίαο ηεο επνρηθφηεηαο ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο, ε δεκηνπξγία νηθνλνκηθψλ αληζνηήησλ, ε εκπνξεπκαηνπνίεζε ηνπ ηνπηθνχ πνιηηηζκνχ αιιά θαη ε πηζαλή ελφριεζε ησλ θαηνίθσλ απφ ηελ παξνπζία ηνπξηζηψλ, απνηεινχλ κεξηθέο αθφκα αξλεηηθέο επηπηψζεηο. Πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο Θεηηθέο ρεηηθά κε ην πεξηβάιινλ ελφο ηνπξηζηηθνχ πξννξηζκνχ, ν ηνπξηζκφο κπνξεί λα ζπκβάιεη ζεηηθά ζε απηφ κέζσ δξάζεσλ, φπσο είλαη ε δεκηνπξγία ή δηαρείξηζε πάξθσλ, δξπκψλ, πξνζηαηεπφκελσλ πεξηνρψλ θαη πεξηνρψλ θπζηθνχ θάιινπο. Αθφκα, δεκηνπξγεί ζεηηθέο επηδξάζεηο θαη κέζσ ηεο επαηζζεηνπνίεζεο, ηεο γλψζεο 18

19 θαη ησλ δξαζηεξηνηήησλ ζπληήξεζεο θαη πξνζηαζίαο ηεο θχζεο ηφζν απφ ηνπο επηζθέπηεο, φζν θαη απφ ηελ ηνπηθή θνηλσλία. Αξλεηηθέο Χζηφζν, ν ηνπξηζκφο κπνξεί λα νδεγήζεη θαη ζε κεηαβνιέο ηνπ θπζηθνχ πεξηβάιινληνο, ηνπ ηνπίνπ, ηνπ εδάθνπο, ησλ πδάησλ, ηεο ρισξίδαο θαη παλίδαο, ηεο αηκφζθαηξαο, θαζψο θαη ζε κεηαβνιέο ηνπ δνκεκέλνπ πεξηβάιινληνο (ηεο αξρηηεθηνληθήο, ησλ ηζηνξηθψλ κλεκείσλ, ησλ ππνδνκψλ, ησλ ηερλεηψλ πάξθσλ θιπ.). εκαληηθή είλαη αθφκα θαη ε ππεξθαηαλάισζε θαη εμάληιεζε ησλ απνζεκάησλ λεξνχ θαη ελέξγεηαο, ε έληνλε κε βηψζηκε ρξήζε ηεο γεο θαη ε ππέξβαζε ηεο θέξνπζαο ηθαλφηεηαο ησλ νηθνζπζηεκάησλ. Πνιιέο θνξέο νη θνηλσληθέο, πνιηηηζηηθέο θαη πεξηβαιινληηθέο επηδξάζεηο ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο παξακεξίδνληαη θαη δελ ιακβάλνπλ ηελ απαξαίηεηε πξνζνρή εμαηηίαο ηεο ηδηαίηεξεο βαξχηεηαο πνπ δίλεηαη ζηηο νηθνλνκηθέο επηδξάζεηο. Χζηφζν, φιεο απηέο νη επηδξάζεηο αιιεινζπλδένληαη θαη αιιεινεμαξηψληαη (Gee et al., 2001). Γηα ηελ απνθπγή ησλ πεξηζζνηέξσλ αξλεηηθψλ ζπλεπεηψλ ηνπ ηνπξηζκνχ, φζν απηφ είλαη δπλαηφ, πξέπεη λα ιεθζεί ππφςε έλα κέγεζνο παξνπζίαο επηζθεπηψλ, πνπ πέξα απφ απηφ νη ζπλέπεηεο γίλνληαη κε απνδεθηέο απφ ηελ ηνπηθή θνηλσλία, αιιά θαη απφ ηνπο ηνπξίζηεο. Σν κέγεζνο ηεο ηνπξηζηηθήο παξνπζίαο πνπ κπνξεί λα γίλεη αλεθηφ νλνκάδεηαη θέξνπζα ηθαλφηεηα ελφο ηφπνπ (Logar, 2010). 19

20 ΚΕΥΑΛΑΙΟ 2. ΕΝΑΛΛΑΚΣΙΚΕ ΜΟΡΥΕ ΣΟΤΡΙΜΟΤ 2.1 Από ηνλ καδηθό ηνπξηζκό ζηηο ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνύ ηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 70, ν νξγαλσκέλνο καδηθφο ηνπξηζκφο άξρηζε λα ακθηζβεηείηαη, ιφγσ ησλ αξλεηηθψλ επηπηψζεσλ ζην θπζηθφ, θνηλσληθφ θαη δνκεκέλν πεξηβάιινλ πνιιψλ πεξηνρψλ κε απνηέιεζκα ηε δεκηνπξγία ζνβαξψλ νηθνλνκηθψλ, θνηλσληθψλ θαη θπξίσο πεξηβαιινληηθψλ πξνβιεκάησλ. Αλ θαη ν καδηθφο ηνπξηζκφο παξακέλεη ε θχξηα κνξθή ηνπξηζκνχ ζε δηεζλέο επίπεδν, λέεο κνξθέο ηνπξηζκνχ πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηνλ πνιηηηζκφ, ην πεξηβάιινλ, ηελ εθπαίδεπζε, ηελ πγεία θ.ιπ. έρνπλ αξρίζεη λα αλαπηχζζνληαη κε γξήγνξνπο ξπζκνχο (Παπινγεσξγάηνο & Κσλζηάληνγινπ, 2004). Οη ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ ζεσξήζεθαλ σο ε απάληεζε ζηα πξνβιήκαηα ηνπ καδηθνχ ηνπξηζκνχ θαη ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο αληηκεησπίζηεθαλ σο παλάθεηα. Κπξίσο απφ ην 1980 θαη κεηά ιφγσ ηεο ζπλερνχο βειηίσζεο ηνπ βηνηηθνχ επηπέδνπ, θπξίσο ζηηο δπηηθέο θνηλσλίεο, νη νπνίεο ππήξμαλ νη θχξηνη ηφπνη ππνδνρήο ηνπ παγθφζκηνπ ηνπξηζκνχ γηα αξθεηά ρξφληα, παξαηεξήζεθε κία αχμεζε ζηε κέζε θαηά θεθαιή ηνπξηζηηθή δαπάλε, γεγνλφο πνπ νδήγεζε ζηε δήηεζε λέσλ κνξθψλ ηνπξηζκνχ (Κνθθψζεο θ.ά. 2011). Σαπηφρξνλα, παξαηεξήζεθε κία αιιαγή ηφζν ζηα θίλεηξα ησλ ηνπξηζηψλ, φζν θαη ζηηο πνιηηηθέο ησλ αξκφδησλ θνξέσλ (Ατβαηδίδνπ & Κσζηνπνχινπ, 2005). Πνιινί ηνπξίζηεο άιιαμαλ πξνηηκήζεηο θάλνληαο κία ζηξνθή πξνο ηε θχζε, ην θαζαξφ πεξηβάιινλ, ηελ παξαδνζηαθή δσή θαη γεληθφηεξα παξαηεξήζεθε κηα ηάζε φρη κφλν γηα αλαςπρή θαη μεθνχξαζε, αιιά παξάιιεια πξαγκαηνπνίεζε πεξηζζφηεξσλ δξαζηεξηνηήησλ, κε κεγαιχηεξν πνιηηηζηηθφ πεξηερφκελν (Παπινγεσξγάηνο & Κσλζηάληνγινπ, 2004). ε απηή ηε ζηξνθή ζπλέβαιαλ θαη ηα λέα θνηλσληθά θαη θαηαλαισηηθά πξφηππα, ραξαθηεξηζηηθά ησλ νπνίσλ είλαη κεηαμχ άιισλ ε θαηαλάισζε λέσλ πξντφλησλ, ε θπζηθή θαη πλεπκαηηθή πγεία θαη ε αλαδήηεζε δηαθνξεηηθψλ εκπεηξηψλ. Σα πξφηππα απηά, ελίζρπζαλ ηελ αλάπηπμε ελαιιαθηηθψλ κνξθψλ ηνπξηζκνχ, κε ηελ φιν θαη κεγαιχηεξε πξνζθνξά ηαμηδηψλ απφ ηελ αγνξά, κε ηελ ζηαδηαθή αχμεζε ηνπ ειεχζεξνπ ρξφλνπ νπφηε θαη ηνπ αξηζκνχ ησλ ηαμηδηψλ, κε ηε ζπλερή αλαδήηεζε λέσλ, δηαθνξεηηθψλ, «παξζέλσλ» πξννξηζκψλ θαη κε ηε ζηαδηαθή πξνζαξκνγή ηεο ηνπξηζηηθήο αγνξάο πνπ πιένλ θαηαζθεπάδεη θαη πξνσζεί ηέηνηνπ είδνπο πξντφληα θαη πξννξηζκνχο. Έλαο άιινο ζεκαληηθφο ιφγνο κεηαηφπηζεο ηνπ ελδηαθέξνληνο 20

21 πξνο άιιεο κνξθέο ηνπξηζκνχ ήηαλ θαη ε εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο. Με ηε ρξήζε ηνπ δηαδηθηχνπ έρεη αιιάμεη ην ζχζηεκα θξαηήζεσλ ζηα κεηαθνξηθά κέζα θαη ηα θαηαιχκαηα, θαζψο θαη ε πιεξνθφξεζε θαη ε απηνλνκία ησλ ηνπξηζηψλ, κε απνηέιεζκα λα επσθεινχληαη ηφζν νη ηνπξίζηεο φζν θαη νη ηνπξηζηηθέο επηρεηξήζεηο (Λαγφο, 2005). Δπηπιένλ, ν ζχγρξνλνο ηνπξίζηαο είλαη θαηά θαλφλα έκπεηξνο ηαμηδεπηήο, έρεη γλσξίζεη δηάθνξνπο πξννξηζκνχο θαη είλαη πην απαηηεηηθφο σο πξνο ηελ πνηφηεηα ησλ δηαθνπψλ θαη ησλ ηνπξηζηηθψλ ππεξεζηψλ πνπ αλακέλεη. Έηζη, νη ζχγρξνλνη ηνπξίζηεο αλαδεηνχλ ηελ ηθαλνπνίεζε ησλ δηθψλ ηνπο ηδηαίηεξσλ ελδηαθεξφλησλ, γεγνλφο πνπ ζπλέβαιιε ζηελ αλάπηπμε λέσλ κνξθψλ ηνπξηζκνχ φπσο ν ηνπξηζκφο εηδηθψλ ελδηαθεξφλησλ (special interest tourism) θαη ν ελαιιαθηηθφο ηνπξηζκφο (alternative tourism) πνπ δίλνπλ έκθαζε ζηελ πνηφηεηα ησλ ππεξεζηψλ ηνπξηζκνχ. Οη δχν απηέο κνξθέο έρεη θαζηεξσζεί δηεζλψο λα απνθαινχληαη εηδηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ πνπ ζεκαίλεη πσο νη ηνπξίζηεο ζηεξίδνπλ ηηο δηαθνπέο ηνπο ζε ηνπιάρηζηνλ έλα βαζηθφ θίλεηξν. Απηφ έρεη σο απνηέιεζκα, πξννξηζκνί πνπ πξνζθέξνπλ ηνπιάρηζηνλ έλα εηδηθφ θίλεηξν, λα πξνηηκνχληαη απφ άιινπο, δηφηη νη ζπγθεθξηκέλεο κνξθέο ηνπξηζκνχ φρη κφλν δελ θαηαζηξέθνπλ ην πεξηβάιινλ, αιιά ζεσξείηαη φηη είλαη θαη πεξηζζφηεξν θεξδνθφξεο γηα ηηο επηρεηξήζεηο θαη επξχηεξα γηα ηηο πεξηνρέο ππνδνρήο απφ ηνλ καδηθφ ηνπξηζκφ, ν νπνίνο ζεσξείηαη κε βηψζηκνο (Muller, 2000). Ζ γξήγνξε αχμεζε ηεο δήηεζεο γηα πξντφληα πνπ ζπλδένληαη κε ηηο ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ επέθεξε ζηνλ ηνπξηζηηθφ ηνκέα ζεκαληηθέο αιιαγέο θαη πξνζαξκνγέο. Απαξαίηεηε ήηαλ πιένλ ε παξαγσγή λέσλ πξντφλησλ, ππεξεζηψλ θαη δξαζηεξηνηήησλ (π.ρ. παθέηα ηνπξηζκνχ δηαθνπψλ ζε ζπλδπαζκφ κε θάπνηα ελαιιαθηηθή κνξθή, φπσο ηακαηηθφ, πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ, θ.ά.) θαζψο θαη ε αλάδεημε θαη πξνβνιή ηνπξηζηηθψλ πεξηνρψλ πνπ δηαζέηνπλ εμεηδηθεπκέλνπο ηνπξηζηηθνχο πφξνπο (π.ρ. παξαδνζηαθνχο νηθηζκνχο, πγξνβηφηνπνπο, εζληθνχο δξπκνχο, θ.α.). Δπίζεο ηα μελνδνρεία ρξεηάζηεθαλ λα πξνρσξήζνπλ ζε αιιαγέο θαη λα δεκηνπξγήζνπλ ζηαδηαθά ππνδνκέο θαη ππεξεζίεο πνπ λα αληαπνθξίλνληαη ζην λέν ηχπν ηνπξίζηα, φπσο γηα παξάδεηγκα ρψξνπο γηα άζιεζε, ζπλέδξηα θ.α. (Philip et al., 1994). 21

22 Ζ εκθάληζε λέσλ κνξθψλ ηνπξηζκνχ θαη ε γξήγνξε θαζηέξσζε ηνπο ζπλέβαιαλ ζηελ αλάπηπμε ηνπ «θνηλσληθά ππεχζπλνπ» ηνπξηζκνχ, ζχκθσλα κε ηηο αξρέο ηνπ νπνίνπ, ηφζν νη ηνπξίζηεο, φζν θαη ν ληφπηνο πιεζπζκφο, έρνπλ δηθαηψκαηα αιιά θαη ππνρξεψζεηο, κε απνηέιεζκα λα ζεσξνχληαη νπζηαζηηθά απφ θνηλνχ ππεχζπλνη γηα ηελ ηειηθή έθβαζε ηεο ζπλχπαξμεο ηνπο. Δθηηκάηαη φηη ε πηνζέηεζε απηνχ ηνπ ηχπνπ ηνπξηζκνχ, ηφζν ζηελ νξγάλσζε ηνπ ηαμηδηνχ απφ ηηο επηρεηξήζεηο, φζν θαη ζηε ζπκπεξηθνξά ησλ ηνπξηζηψλ αιιά θαη ησλ ληφπησλ, κπνξεί λα νδεγήζεη ζε έλα ηζφξξνπν πξφηππν ηνπξηζηηθήο αλάπηπμεο, κε βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, ην ζεβαζκφ ησλ θνηλσληθψλ θαη πνιηηηζκηθψλ ηδηαηηεξνηήησλ, ηε γλσξηκία ηνπξηζηψλ θαη ληφπησλ θαη ηελ αλάδεημε ελφο ηδηαίηεξνπ ηχπνπ ηαμηδηνχ κε πνηνηηθά θαη ηζφξξνπα ραξαθηεξηζηηθά (Κνθθψζεο θ.ά., 2011). Ζ αλάπηπμε ησλ ελαιιαθηηθψλ κνξθψλ ηνπξηζκνχ έθεξε ζηελ επηθάλεηα ην δήηεκα ηεο ηνπηθφηεηαο ζηελ αλάπηπμε ηνπ ηνπξηζκνχ, ην νπνίν ζπλδέεηαη κε ηελ αλάγθε ν ζρεδηαζκφο, αιιά θαη ε δηαρείξηζε ηεο αλάπηπμεο λα είλαη απνθεληξσκέλα, εμαζθαιίδνληαο ηελ νπζηαζηηθή ζπκκεηνρή φισλ ησλ ζρεηηθψλ θνξέσλ θαη επηηπγράλνληαο θαιχηεξα απνηειέζκαηα κε ηε ζπλεηζθνξά ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο (Jarriluoma, 1992). πλνπηηθά, ζα κπνξνχζακε λα πνχκε φηη νη θχξηεο δηαθνξέο ηνπ ελαιιαθηηθνχ ηνπξηζκνχ απφ ηνλ καδηθφ είλαη νη εμήο: Οη θνξείο είλαη θαηά θχξην ιφγν ηνπηθνί θαη φρη κεγάιεο εηαηξείεο μέλεο ζηνλ ηφπν. Ζ ππνδνρή γίλεηαη απφ κηθξήο δπλακηθφηεηαο ηνπξηζηηθέο κνλάδεο, θαη φρη απφ κεγάια μελνδνρεία. Σα νηθνλνκηθά νθέιε παξακέλνπλ ζηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο θαη δε δηαθεχγνπλ, κέζσ ησλ κεγάισλ εηαηξεηψλ ησλ μελνδνρεηαθψλ κνλάδσλ, έμσ απφ ηελ πεξηνρή Οη επηπηψζεηο είλαη ιηγφηεξν αξλεηηθέο ζηνλ ηνπηθφ πιεζπζκφ θαη ην πεξηβάιινλ θαη είλαη πεξηζζφηεξεο νη πηζαλφηεηεο επλντθήο απνδνρήο απφ ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο (Gartner 2001). 2.2 Δλαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνύ Οη ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ δελ αληηβαίλνπλ ηηο επξχηεξεο θνηλσληθέο θαη θνηλνηηθέο αμίεο, θαζψο θαη ηηο αμίεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηε θχζε. Παξέρνπλ ζηνπο 22

23 ππνδνρείο θαη ζηνπο ηνπξίζηεο ηελ επθαηξία γηα ζεηηθέο εληππψζεηο θαη απφθηεζε θνηλψλ εκπεηξηψλ (Smith, Eadington, 1992). Θα πξέπεη λα δηεπθξηληζζεί φηη ε έλλνηα ηνπ ελαιιαθηηθνχ ηνπξηζκνχ δελ αλαθέξεηαη ζε κνξθή ηνπξηζκνχ, αιιά αθνξά ζηνλ ηξφπν νξγάλσζεο ηεο δξαζηεξηφηεηαο. Γηα παξάδεηγκα, ν ελαιιαθηηθφο ηξφπνο νξγάλσζεο, ζε αληίζεζε κε ηνλ καδηθφ, δελ αλαθέξεηαη ζε πνιππιεζείο νκάδεο ηνπξηζηψλ, νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνχλ κεγάια ηνπξηζηηθά θαηαιχκαηα, αιιά ζε δηαθνξεηηθφ ηξφπν επαθήο κε ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο θαη κε ην πεξηβάιινλ ησλ ηφπσλ ππνδνρήο (WWF Hellas, 2000). Οη ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ ζέβνληαη ην πεξηβάιινλ ηεο πεξηνρήο θηινμελίαο. Έιθνπλ ηαμηδηψηεο, νη νπνίνη απνζηξέθνληαη ηνλ νξγαλσκέλν καδηθφ ηνπξηζκφ θαη επηδεηνχλ ελαιιαθηηθέο πξνηάζεηο δηαθνπψλ πνπ ηνπο εθθξάδνπλ ηδενινγηθά θαη ιεηηνπξγηθά. Απεπζχλνληαη ζε αλζξψπνπο πνπ αλαδεηνχλ λα έξζνπλ ζε επαθή κε ηελ θνπιηνχξα, ηηο αμίεο θαη ηνλ ηξφπν δσήο ησλ κφληκσλ θαηνίθσλ ηνπ ηφπνπ θαη νη νπνίνη είλαη επαηζζεηνπνηεκέλνη ζε ζέκαηα πεξηβάιινληνο θαη πνιηηηζκνχ. Δζηηάδνπλ ζε νκάδεο εηδηθψλ ηνπξηζηηθψλ ελδηαθεξφλησλ θαη αθνξνχλ δξαζηεξηφηεηεο πνπ δελ επεξεάδνληαη απφ ηηο επνρέο ηνπ ρξφλνπ. Γηεπξχλνπλ έηζη ηελ ηνπξηζηηθή δήηεζε, ακβιχλνπλ ηελ επνρηθφηεηα θαη εκπινπηίδνπλ ην ηνπξηζηηθφ πξντφλ. Οη ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ αθνξνχλ δξαζηεξηφηεηεο ή νκάδεο δξαζηεξηνηήησλ πνπ αλαπηχζζνληαη ζην ρψξν αλάινγα κε ηα ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ (Καινθάξδνπ & Κξαληνλέιιεο 2005). Οη θπξηφηεξεο ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ πνπ έρνπλ αλαπηπρζεί είλαη νη αθφινπζεο: Αγξνηνπξηζκόο (Agri-tourism) Ο αγξνηνπξηζκφο κπνξεί λα νξηζηεί σο εθείλε ε δξαζηεξηφηεηα πνπ αλαπηχζζεηαη ζηνλ αγξνηηθφ ρψξν απφ αγξφηεο θαηά θχξην επάγγεικα πνπ είλαη κφληκνη θάηνηθνη κηαο πεξηνρήο θαη έρνπλ σο θχξην ζθνπφ ηελ ελίζρπζε ηνπ αγξνηηθνχ ηνπο εηζνδήκαηνο θαη ηεο ηνπηθήο νηθνλνκίαο κε ηελ εθκεηάιιεπζε ηνπξηζηηθψλ θαηαιπκάησλ (ελνηθηαδφκελα δσκάηηα, παλζηφλ, μελψλεο, θάκπηλγθ), ηελ ηξνθνδνζία ησλ ηνπξηζηηθψλ κηθξνκνλάδσλ κε πξντφληα ηνπηθήο παξαγσγήο θαη ηελ αλάπηπμε άιισλ δξαζηεξηνηήησλ πνπ ζπλδένληαη ζπκπιεξσκαηηθά κε ηνλ ηνπξηζκφ. Ζ έλλνηα ηνπ αγξνηνπξηζκνχ ζπλδέεηαη κε θάπνηεο βαζηθέο αξρέο, φπσο είλαη ε πξνψζεζε ηεο πνηφηεηαο, ν ζεβαζκφο ηεο πνιηηηζηηθήο θιεξνλνκηάο θαη ε πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Θεσξεί ηηο αλζξψπηλεο ζρέζεηο σο έλα απφ ηνπο θπξηφηεξνπο 23

24 παξάγνληεο πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ θνηλσληθή θαη νηθνλνκηθή αλάπηπμε ηεο θάζε πεξηνρήο θαη πξνζθέξεη έλα γεληθφηεξν πιαίζην ππνζηήξημεο κε πξνζθνξά νηθνινγηθή θαη αλζξσπηζηηθή. Ο αγξνηνπξηζκφο δελ πεξηνξίδεηαη κφλν ζηελ παξνρή «θιίλεο θαη ζηέγεο» πνπ ζπλήζσο είλαη θαηάιιεια δηακνξθσκέλε ζε ζπίηηα παξαδνζηαθήο αξρηηεθηνληθήο ή ζηελ παξνρή ζπηηηψλ πνπ δηαζέηνπλ έλαλ αμηφινγν ηνπηθφ ραξαθηήξα, αιιά πεξηιακβάλεη θαη κηθξέο κνλάδεο παξαγσγήο, φπσο πξαηήξηα δηάζεζεο εηδψλ ιατθήο ηέρλεο, νηθνηερλίεο, ρεηξνηερλίεο, αζιεηηθέο εγθαηαζηάζεηο, νξγαλσκέλα θέληξα εθπαίδεπζεο θαη παξνρήο εηδηθψλ ππεξεζηψλ, ηαβέξλεο, εζηηαηφξηα, παξαδνζηαθά θαθελεία, θιπ. Χο εθ ηνχηνπ, ν αγξνηνπξηζκφο, θάησ απφ νξηζκέλεο πξνυπνζέζεηο, κπνξεί λα απνηειέζεη κηα θαηάιιειε ζηξαηεγηθή γηα ηελ ηνπηθή αλάπηπμε θαη λα ζπκβάιιεη ζηελ ελδνγελή νινθιεξσκέλε αλάπηπμε πνπ δέλεη αξκνληθά κε ηηο άιιεο νηθνλνκηθέο δξαζηεξηφηεηεο θάζε πεξηνρήο θαη λα απνηειέζεη νπζηαζηηθή αλαπηπμηαθή παξάκεηξν ζηα πξνγξάκκαηα ηνπηθήο θαη πεξηθεξεηαθήο αλάπηπμεο (Λαγφο, 2005). Σνπξηζκόο ππαίζξνπ (outdoor tourism) Ζ θαηεγνξία απηή πεξηιακβάλεη δξαζηεξηφηεηεο πνπ ζρεηίδνληαη µε ην νξεηλφ θαη παξάθηην πεξηβάιινλ θαη πξαγκαηνπνηνχληαη ζε θαηαζθελψζεηο µε ζηαζεξέο εγθαηαζηάζεηο θαη ζε θάκπηλγθ πνπ κπνξεί λα πεξηιακβάλεη ζθελέο, μχιηλα πξνθαηαζθεπαζκέλα ζπίηηα έσο θαη απηνθηλνχκελα ηξνρφζπηηα. Υαξαθηεξηζηηθφ γλψξηζκα ησλ ηνπξηζηψλ πνπ επηιέγνπλ απηφ ην είδνο ηαμηδηνχ, είλαη φηη είλαη θπζηνιάηξεο θαη ζέινπλ λα γλσξίζνπλ ηνλ ηφπν πνπ ηνπο θηινμελεί θαη ην γχξσ πεξηβάιινλ ηνπ, κέλνληαο ζηελ χπαηζξν θαη φρη ζε θάπνην νξγαλσκέλν θαηάιπκα (Λαγφο, 2005). Οη ιφγνη πξνηίκεζεο ηεο ζπγθεθξηκέλεο κνξθήο ηνπξηζκνχ είλαη ε επαηζζεηνπνίεζε ηνπ αλζξψπνπ γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, ε αλαδήηεζε ηεο απζεληηθφηεηαο - έλα πεξηβάιινλ πην απζεληηθφ, µε πγηεηλά ηξφθηκα, ζσζηνχο αλζξψπνπο, αιεζηλέο αλζξψπηλεο ζρέζεηο, ε αλαδήηεζε εξεκίαο θπξίσο απφ άηνκα πνπ δνπλ ζε αζηηθά θέληξα θαη αληηκεησπίδνπλ πξνβιήκαηα φπσο είλαη ην θπθινθνξηαθφ, ν ζπλσζηηζκφο θιπ θαη δηαξθψο δνπλ ζε γξήγνξνπο ξπζκνχο, κέζα ζηελ αλαζθάιεηα, ην άγρνο θιπ. (θαθηαλάθεο, 2000). Αζιεηηθόο ηνπξηζκόο ε απηήλ ηελ ελαιιαθηηθή κνξθή ηνπξηζκνχ πεξηιακβάλνληαη κεγάια αζιεηηθά γεγνλφηα (mega events), φπσο είλαη νη Οιπκπηαθνί Αγψλεο, αζιεηηθέο 24

25 δξαζηεξηφηεηεο κε επαγγεικαηηθφ ραξαθηήξα (πξνπνλήζεηο παηρηψλ ζε εηδηθνχο ρψξνπο, αζιεηηθνί αγψλεο), αιιά θαη αζιεηηθέο δξαζηεξηφηεηεο πνπ έρνπλ εξαζηηερληθφ ραξαθηήξα θαη πινπνηνχληαη θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ ηαμηδηνχ (νξεηβαζία, πνδήιαην βνπλνχ, θαγηάθ θιπ) (Λαγφο, 2005). Τπάξρνπλ αξθεηνί ιφγνη πνπ νη ηνπξίζηεο επηιέγνπλ θαηά ηελ δηάξθεηα ησλ δηαθνπψλ ηνπο λα αζρνιεζνχλ µε ηνλ αζιεηηζκφ. Ο ζχγρξνλνο άλζξσπνο πνπ δεη ζηα αζηηθά θέληξα, εξγάδεηαη πνιιέο ψξεο µε απνηέιεζκα κφλν θαηά ηελ δηάξθεηα ησλ δηαθνπψλ ηνπ λα έρεη ηελ αλάγθε λα αλαπηχμεη αζιεηηθέο, πνιηηηζηηθέο θιπ δξαζηεξηφηεηεο. εκαληηθφ ξφιν παίδεη θαη ε αζιεηηθή ππνδνκή ησλ ηνπξηζηηθψλ πξννξηζκψλ. Ο αζιεηηζκφο, πέξα απφ ηελ ςπραγσγία πνπ πξνζθέξεη, βνεζά ην άηνκν λα δηαηεξήζεη ηελ ςπρηθή θαη ζσκαηηθή ηνπ ηζνξξνπία αιιά θαη λα πξνζηαηεχζεη ηελ πγεία ηνπ. Γη απηφ ην ιφγν νη ηνπξηζηηθνί επηρεηξεκαηίεο, νη νξγαλσηέο ηαμηδηψλ θαη νη μελνδφρνη δεκηνχξγεζαλ ηέηνηνπ είδνπο πξντφληα (παξνρέο), ψζηε λα ηθαλνπνηνχλ ηηο αζιεηηθέο πξνηηκήζεηο ησλ επηζθεπηψλ. Έηζη, γήπεδα πνδνζθαίξνπ, θαιαζνζθαίξηζεο, γθνιθ, πηζίλεο εζσηεξηθέο θαη εμσηεξηθέο, γπκλαζηήξηα θιπ έγηλαλ ε ειάρηζηε ππνδνκή μελνδνρείσλ κεζαίνπ θαη κεγάινπ κεγέζνπο. Σα ζεηηθά απνηειέζκαηα - θπξίσο ζε νηθνλνκηθφ επίπεδν - ηεο αλάπηπμεο ηνπ αζιεηηθνχ ηνπξηζκνχ έρνπλ αλαγλσξηζηεί ζε δηεζλή επηζηεκνληθά άξζξα, θπξίσο σο µηα ελαιιαθηηθή µνξθή ηνπξηζµνχ πνπ μεθεχγεη απφ ηνλ επνρηθφ ραξαθηήξα ηνπ θιαζηθνχ ηνπξηζκνχ (Gibson et al., 2003, Tassiopoulos & Haydam, 2008). Πεξηεγεηηθόο ηνπξηζκόο Δθδειψλεηαη ζε πεξηνρέο µε πνιηηηζηηθή παξάδνζε θαη κε σξαίν θαη δνκεκέλν πεξηβάιινλ. Οη ηνπξίζηεο πεξηεγεηέο θηλνχληαη απηφλνκα. Πξφθεηηαη, ζπλήζσο, γηα µηα νκάδα αλζξψπσλ (νηθνγέλεηεο, παξέεο) πνπ µε ηελ βνήζεηα ελφο απηνθηλήηνπ θπθινθνξνχλ ζε µηα πεξηνρή ηεο αξεζθείαο ηνπο, ψζηε λα ηελ γλσξίζνπλ. Δμεηδίθεπζε ηνπ πεξηεγεηηθνχ ηνπξηζκνχ ζεσξείηαη ν πεξηπαηεηηθφο, ν νπνίνο ζηνρεχεη ζηε γλσξηκία κηαο πεξηνρήο κέζα απφ ηε δηέιεπζε κνλνπαηηψλ(ross & Iso- Ahola, 1991). Θαιάζζηνο ηνπξηζκόο (marine tourism) ε απηήλ ηελ κνξθή ηνπξηζκνχ, ν ηνπξίζηαο επηιέγεη λα πεξάζεη ηνλ πεξηζζφηεξν ή θαη φιν ηνλ ρξφλν ησλ δηαθνπψλ ηνπ «ελ πισ», επηιέγνληαο σο κέζν κεηαθίλεζεο θαη 25

26 σο ηφπν δηακνλήο θαη ςπραγσγίαο, έλα πινίν, πνπ ηνπ πξνζθέξεη έλα πξνθαζνξηζκέλν πξφγξακκα ζαιάζζηαο πεξηήγεζεο, ή έλα ζθάθνο, ζην νπνίν ζα πξέπεη λα ζπλαπνθαζίζεη γηα ην πξφγξακκα πεξηήγεζεο πνπ ζα εθηειέζεη. Κχξηα πξντφληα ηνπ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ είλαη ε θξνπαδηεξνπιντα, ε ηδησηηθή ζαιάζζηα πεξηήγεζε (ζθάθε αλαςπρήο - yachting) θαη ε παξάθηηα ηνπξηζηηθή λαπζηπινΐα µε ζαιακεγνχο, ηνπξηζηηθά ζθάθε θιπ (Dwyer & Forsyth, 1998, Hung & Petrick, 2011, Scantlebury, 2007). Σν ήπην θιίκα, ηα πςειά πνζνζηά ειηνθάλεηαο, ν πινχηνο ησλ ειιεληθψλ ζαιαζζψλ, ηα αηειείσηα ρηιηφκεηξα ησλ ειιεληθψλ αθηψλ, ηα ρηιηάδεο ειιεληθά λεζηά, θαζηζηνχλ ηελ Διιάδα ηδαληθφ πξννξηζκφ γηα ηελ αλάπηπμε ηνπ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ (Λαγφο, 2005). Οηθνηνπξηζκόο ή νηθνινγηθόο ηνπξηζκόο (ecotourism) Οηθνηνπξηζµφο είλαη µηα αεηθνξηθή κνξθή ηνπξηζκνχ ππαίζξνπ πνπ εζηηάδεη ζηελ απφθηεζε εκπεηξηψλ θαη γλψζεσλ γηα ηε θχζε θαη ν νπνίνο δηαρσξίδεηαη µε ηξφπν ψζηε λα είλαη ηνπηθά πξνζαλαηνιηζκέλνο, ήπηνο θαη µε θαηαλαισηηθφο. Αλαπηχζζεηαη ζε θπζηθέο πεξηνρέο θαη ζπκβάιιεη ζηελ πξνζηαζία θαη ζπληήξεζε ησλ πεξηνρψλ απηψλ (Boyd & Butler, 1996). Ο ηνπξηζηηθφο πξννξηζκφο είλαη πάληνηε ε θχζε µε ηα νηθνζπζηήκαηα θαη ηελ άγξηα δσή πνπ δηαζέηεη θαη απηφ ην θπζηθφ πεξηβάιινλ πξέπεη λα είλαη απζεληηθφ, ρσξίο θακία αλζξψπηλε παξέκβαζε. θνπφο ηνπ νηθνηνπξηζµνχ είλαη λα γλσξίζεη ν επηζθέπηεο ηελ θχζε θαη λα ηελ απνιαχζεη. Απηφ φκσο, πξέπεη λα γίλεη κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα µελ θαηαζηξαθεί ηίπνηε απνιχησο. Δπίζεο, ν νηθνηνπξηζµφο πξέπεη λα έρεη ηνπηθφ πξνζαλαηνιηζκφ. Πξέπεη δειαδή, λα βαζίδεηαη ζηηο ηνπηθέο ππνδνκέο, λα απνδίδεη ηα θέξδε ηνπ ζηνπο ληφπηνπο, ψζηε θαη απηνί µε ηελ ζεηξά ηνπο λα ηα ρξεζηκνπνηνχλ πξνο φθεινο ηεο θνηλσλίαο θαη ηνπ ηνπηθνχ πεξηβάιινληνο (θαθηαλάθεο, 2000). Οηθνηνπξηζηηθά νλνκάδνληαη ηα αγαζά θαη νη ππεξεζίεο πνπ πεγάδνπλ απφ ην θπζηθφ πεξηβάιινλ ή δεκηνπξγνχληαη απφ ηνλ ληφπην πιεζπζκφ. Αληηπξνζσπεπηηθά είλαη ε παξαηήξεζε ηεο ρισξίδαο θαη ηεο παλίδαο ηνπ ηφπνπ, φπσο είλαη ε παξαηήξεζε πνπιηψλ (bird watching), νη ειεχζεξεο θαηαδχζεηο (scuba diving) θιπ., ε εμεξεχλεζε ηνπίσλ θπζηθνχ θάιινπο (βνπλά, ιίκλεο, θαξάγγηα, δάζε, δξπκνχο, ζπήιαηα, θιπ) (Blangy & Mehta, 2006). Οξεηλόο ηνπξηζκόο (mountain tourism) 26

27 Απηή ε ελαιιαθηηθή κνξθή ηνπξηζκνχ, έρεη σο ραξαθηεξηζηηθφ γλψξηζκα ηε ρσξηθή δηάζηαζε θαη ηε κεγάιε ζεκαηηθή πνηθηιία ησλ δξαζηεξηνηήησλ. Οη επηζθέπηεο ηαμηδεχνπλ ζε έλα βνπλφ ή ζε θάπνηα νξεηλή πεξηνρή µε ζθνπφ λα απνιαχζνπλ ηελ θχζε ζε έλα θαζαξφ πεξηβάιινλ θαη λα γλσξίζνπλ παξάιιεια ηνλ αγξνηηθφ πνιηηηζκφ (Λαγφο, 2005). Δίλαη µηα ήπηα κνξθή βηψζηκεο πεξηβαιινληηθήο, νηθνλνκηθήο θαη θνηλσληθήο αλάπηπμεο, δξαζηεξηνπνηεί ηηο παξαγσγηθέο, πνιηηηζκηθέο θαη αλαπηπμηαθέο δπλάκεηο ηνπ ηφπνπ, δίλεη ηελ επθαηξία λα ηνλσζεί ε ηνπηθή αγνξά θαη ε παξαγσγή γεσξγηθψλ θαη θηελνηξνθηθψλ πξντφλησλ ελψ παξάιιεια ζπληειεί θαη ζηελ δεκηνπξγία ζέζεσλ εξγαζίαο εληζρχνληαο έηζη ην εηζφδεκα ησλ αγξνηηθψλ νηθνγελεηψλ µε απνηέιεζκα λα θξαηάεη ηνλ ηνπηθφ πιεζπζκφ ζηελ χπαηζξν (Beedie & Hudson, 2003). Υεηκεξηλόο ηνπξηζκόο (winter tourism) Πεξηιακβάλεη έλα πιήζνο δξαζηεξηνηήησλ πνπ έρνπλ σο κφλν θνηλφ ραξαθηεξηζηηθφ ηε ρξνληθή πεξίνδν πξαγκαηνπνίεζεο ηνπο. Ζ αλάπηπμε ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαηά ηε ρεηκεξηλή πεξίνδν απνηειεί βαζηθή επηδίσμε ηεο ειιεληθήο ηνπξηζηηθήο πνιηηηθήο, θαζψο ζπλδέεηαη άκεζα κε ην πξφβιεκα ηεο ζχκκεηξεο δξαζηεξηνπνίεζεο ηνπ παξαγσγηθνχ δπλακηθνχ ηνπ ηνπξηζηηθνχ θιάδνπ ζε φιε ηε δηάξθεηα ηνπ έηνπο (Λαγφο, 2005). Οξεηβαηηθόο ηνπξηζκόο (naturism tourism) Ο νξεηβαηηθφο ηνπξηζκφο ηαπηίδεηαη µε ηελ νξεηβαζία. Χο νξεηβαζία νξίδεηαη ε αλάβαζε, δηάζρηζε θαη ε θαηάβαζε ζε νπνηνδήπνηε ςειφ (άλσ ησλ 1500 µ.) ή µέζν βνπλφ (500 έσο 1500 µ.) πνπ κπνξεί λα είλαη είηε δχζβαην θαη λα απαηηνχληαη εηδηθέο γλψζεηο θαη ζπγθεθξηκέλεο ηερληθέο, είηε βαηφ θαη λα κελ ρξεηάδνληαη ηερληθέο γλψζεηο θαη ζχλεξγα. ήκεξα, ε νξεηβαζία πξνζειθχεη νινέλα θαη πεξηζζφηεξνπο ηνπξίζηεο πνπ λνηάδνληαη γηα ηελ θαιή θπζηθή ηνπο θαηάζηαζε θαη γηα µηα πην νπζηαζηηθή επαθή µε ηελ θχζε (Λαγφο, 2005). Σνπξηζκόο πεξηπέηεηαο (adventure tourism) Χο ηνπξηζκφο πεξηπέηεηαο νξίδεηαη ν ηνπξηζκφο ε δξαζηεξηφηεηα πνπ ιακβάλεη ρψξα ζε έλα κέξνο αζπλήζηζην, εμσηηθφ, δπζπξφζηην, απνκνλσκέλν θαη ραξαθηεξίδεηαη απφ έλα βαζκφ θηλδχλνπ θαη ζπγθίλεζεο γη απηφλ πνπ ηελ πξαγκαηνπνηεί, αιιά θαη απφ ηελ αλάγθε γηα βαζχηεξε γλψζε ηνπ θφζκνπ θαη ηνπ ίδηνπ ηνπ αλζξψπνπ. Με 27

28 θξηηήξην ηνλ βαζκφ επηθηλδπλφηεηαο θαη ην επίπεδν ηθαλνηήησλ πνπ απαηηνχληαη γηα ηελ νινθιήξσζε ηέηνησλ δξαζηεξηνηήησλ ν ηνπξηζκφο πεξηπέηεηαο ρσξίδεηαη ζε δχν θαηεγνξίεο. ηνλ ηνπξηζκφ ήπηαο πεξηπέηεηαο (soft adventure tourism), φπνπ απαηηνχληαη θάπνηεο ζηνηρεηψδεηο δεμηφηεηεο αιιά ν βαζκφο θηλδχλνπ είλαη κηθξφο, θαη ζηνλ ηνπξηζκφ αθξαίαο πεξηπέηεηαο (extreme ή hard adventure tourism), ν νπνίνο απαηηεί θαιή θπζηθή θαη πλεπκαηηθή θαηάζηαζε, κεγάιε εκπεηξία, γλψζεηο γηα ηελ θχζε θαη ηνπο θηλδχλνπο πνπ θξχβεη. Ο ηνπξηζκφο πεξηπέηεηαο είλαη κηα λέα, ζπλερψο αλαπηπζζφκελε ελαιιαθηηθή κνξθή ηνπξηζκνχ, πνπ πξνζειθχεη θπξίσο θαηνίθνπο ησλ κεγαινππφιεσλ κε πςειή νηθνλνκηθή επηθάλεηα πνπ αλαδεηνχλ δηέμνδν απφ ηνπο έληνλνπο ξπζκνχο ηεο θαζεκεξηλφηεηαο (Weber, 2001, Buckley, 2007). Πνιηηηζηηθόο ηνπξηζκόο (culture tourism) Ζ επηζπκία ησλ ηνπξηζηψλ λα βηψζνπλ εκπεηξίεο θαη λα γλσξίζνπλ ζηνηρεία ηνπ πιηθνχ θαη πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ ηεο πεξηνρήο πνπ επηζθέπηνληαη, φπσο κλεκεία, έζηκα, πνιηηηζηηθέο εθδειψζεηο θιπ., είλαη θίλεηξα ζπλπθαζκέλα κε ηελ έλλνηα ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ. Σα πξνγξάκκαηα πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ εληζρχνπλ ηηο πξνζπάζεηεο αλαβίσζεο θαη πξνβνιήο πνιιψλ δηαθνξεηηθψλ ζηνηρείσλ ηεο ηνπηθήο παξάδνζεο, φπσο ηα αξρηηεθηνληθά κλεκεία, νη πνιηηηζηηθέο εθδειψζεηο, ε γαζηξηκαξγηθή παξάδνζε θιπ. Δπίζεο, επηδηψθνπλ λα ζπλδέζνπλ ηα ζηνηρεία απηά κε κηα δηαδξνκή ζηελ ηζηνξία, ζηνλ πνιηηηζκφ ζε έλα δίθηπν πνπ θαηαγξάθεη ηηο δηαθνξεηηθέο γεσγξαθηθά πεξηνρέο, νη νπνίεο έρνπλ παξφκνηα ζηνηρεία πνιηηηζκνχ θαη πφξνπο. Μ απηφλ ηνλ ηξφπν, παξέρεηαη ε δπλαηφηεηα λα πξνβιεζεί πην νπζηαζηηθά θαη επξχηεξα ε δηάζηαζε ηνπ ηνπηθνχ πνιηηηζκνχ θαη ηεο ηαπηφηεηαο θάζε πεξηνρήο (Yan & Bramwell, 2008, Hughes & Allen, 2005). ηελ επφκελε ελφηεηα, αλαιχεηαη ε έλλνηα ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ κε κεγαιχηεξε ιεπηνκέξεηα θαη ζαθήλεηα, θαζψο απνηειεί ζεκαληηθφ θνκκάηη ηεο παξνχζαο κειέηεο θαη ηα θεζηηβάι εληάζζνληαη ζε απηφλ. 2.3 Πνιηηηζηηθόο Σνπξηζκόο Δλλνηνινγηθόο πξνζδηνξηζκόο Αλακθηζβήηεηα, ν πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο ζπληζηά έλαλ απφ ηνπο δεκνθηιέζηεξνπο ηχπνπο ηνπξηζκνχ θαη ηνλ πιένλ δπλακηθά αλαπηπζζφκελν ηνκέα ηεο ηνπξηζηηθήο 28

29 βηνκεραλίαο. Ο φξνο ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ απνηειείηαη απφ δχν έλλνηεο, ηνλ «πνιηηηζκφ» θαη ηνλ «ηνπξηζκφ» νη νπνίεο ραξαθηεξίδνληαη σο εμειηθηηθέο θαη δχζθνια πξνζδηνξίζηµεο (Wang et al., 2008). Ο πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο επηθεληξψλεηαη ζηελ επαθή ηνπ επηζθέπηε κε ην πνιηηηζηηθφ γίγλεζζαη ηεο πεξηνρήο. Σαπηφρξνλα, ζεσξείηαη άξξεθηα ζπλδεδεκέλνο κε ηνπο φξνπο ηνπ εηζνδήκαηνο θαη ηεο εθπαίδεπζεο ηνπ αηφκνπ. ηελ εξεπλεηηθή δξαζηεξηφηεηα ε έλλνηα ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ απνηππψλεηαη κε δηάθνξνπο νξηζκνχο, ρσξίο σζηφζν λα θαίλεηαη λα επηθξαηεί θάπνηνο (Richards, 1996). Οη Bachleitner & Zins (1999) ζεσξνχλ φηη ν πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο έγθεηηαη ζηελ κεηαθίλεζε ησλ αηφκσλ ζε πνιηηηζηηθά αμηνζέαηα πνπ βξίζθνληαη καθξηά απφ ηνλ ηφπν δηακνλήο ηνπο. Ζ πξφζεζή ηνπο είλαη ε ζπιινγή λέσλ πιεξνθνξηψλ πξνθεηκέλνπ λα ηθαλνπνηήζνπλ ηηο πνιηηηζηηθέο ηνπο αλεζπρίεο (Shamsuddoha et al, 2011). Ο πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο ραξαθηεξίδεηαη σο έλα είδνο ηνπξηζκνχ εηδηθνχ ελδηαθέξνληνο, ην νπνίν έρεη σο βάζε ηελ αλαδήηεζε λέσλ θαη βαζχηεξσλ πνιηηηζηηθψλ εκπεηξηψλ αηζζεηηθνχ, ζπλαηζζεκαηηθνχ, ςπρνινγηθνχ θαη πλεπκαηηθνχ ραξαθηήξα (Taylor, 2001). Πξφθεηηαη ινηπφλ, γηα κηα πξνζέγγηζε πνπ ζηεξίδεηαη ζηελ πνιηηηζηηθή θιεξνλνκηά. Πξσηίζησο ζε κνπζεία, αξραηνινγηθνχο ρψξνπο, παξαδνζηαθνχο ρψξνπο, εηθαζηηθέο εθζέζεηο θαη δεπηεξεπφλησο ζε γηνξηέο θαη εθδειψζεηο, πνιηηηζηηθά δξψκελα, εθαξκνζκέλεο ή νπηηθέο ηέρλεο, κνπζηθή, ρνξφ, θ.α. (Keitumetse, 2009, Huibin et al, 2012). Οη Balcar θαη Pearce (1996) εληάζζνπλ ηνλ πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ ζε έλα πιαίζην κηαο μερσξηζηήο ηαμηδησηηθήο εκπεηξίαο πνπ βαζίδεηαη ζηε λνζηαιγία γηα ην παξειζφλ θαη ηελ αλάγθε ηνπ επηζθέπηε λα γλσξίζεη κηα πιεζψξα δηαθνξεηηθψλ πνιηηηζηηθψλ ρψξσλ. Οη Garrod θαη Fyall (2000) ηνλίδνπλ ηελ θνηλσληθφ - νηθνλνκηθή θαη πνιηηηζηηθή δηάζηαζε ηνπ. Ο πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο κπνξεί λα πεξηιακβάλεη επίζεο, ην ηνπηθφ γισζζηθφ ηδίσκα, ηα ηερλνινγηθά επηηεχγκαηα ηνπ παξειζφληνο, ηελ ελδπκαζία, ηε γαζηξνλνκία θαη ηηο δξαζηεξηφηεηεο ειεχζεξνπ ρξφλνπ (Asplet Cooper, 2000). O MacDonald θαη ν Jolliffe (1993) νξίδνπλ ηνλ πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ σο ππνθαηεγνξία ηνπ αγξνηηθνχ ηνπξηζκνχ, ζεσξψληαο φηη ν ηειεπηαίνο ζπκπεξηιακβάλεη έλα ζχλνιν δξαζηεξηνηήησλ ζρεηηδφκελεο κε ην θπζηθφ πεξηβάιινλ, ηνλ πνιηηηζκφ θαη ηηο ηέρλεο, ηνλ αζιεηηζκφ, ηελ πγεία θαη ηελ εθπαίδεπζε. Ο Sundsesh (2002) αλαθέξεη φηη ε Δπξσπατθή Έλσζε πξνζιακβάλεη ηνλ πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ σο κηα κνξθή δξαζηεξηφηεηαο αλαθνξηθά κε ηα ηνπηθά δξψκελα, ηνλ παξαδνζηαθφ ηξφπν δσήο, ηελ 29

30 ηνπηθή αξρηηεθηνληθή πνιηηηζηηθή θιεξνλνκηά, ηελ δσή ηεο ππαίζξνπ θαζψο θαη ηελ επίζθεςε ζε πνιηηηζηηθά κλεκεία θαη αμηνζέαηα. Σν 1976, ζηα πιαίζηα ηεο νξηνζέηεζεο ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ, ππνγξάθεθε ε ζρεηηθή Υάξηα ζηηο Βξπμέιιεο, απφ 17 Γηεζλείο Οξγαληζκνχο κεηαμχ ησλ νπνίσλ ήηαλ θαη ην Γηεζλέο πκβνχιην γηα ηελ πξνζηαζία Μλεκείσλ θαη Σφπσλ (ICOMOS), θαζψο θαη o Παγθφζκηνο Οξγαληζκφο Σνπξηζκνχ (WTO). ηελ πξνθεηκέλε πεξίπησζε, ν πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο πεξηγξάθεηαη σο κηα ελαιιαθηηθή κνξθή ηνπξηζκνχ πξννξηδφκελε φρη κφλν γηα ηελ αλαθάιπςε κλεκείσλ, ζπλφισλ, ηνπνζεζηψλ αιιά θαη γηα ηελ δηαηήξεζε θαη ηελ πξνζηαζία ηνπο. Με ηελ ίδηα εξκελεπηηθή νπηηθή, ε Νέα Υάξηα πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ ζην Μεμηθφ ην 1999, δηαπηζηψλεη φηη ν πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο απνηειεί παξάγνληα γλψζεο θαη θνηλσληθήο αλάπηπμεο, αιιά ζα πξέπεη λα αλαπηχζζεηαη ζηα πιαίζηα ηεο θέξνπζαο ηθαλφηεηαο (carrying capacity), ησλ επαίζζεησλ ηφπσλ πνιηηηζηηθήο θαη θπζηθήο θιεξνλνκηάο, ψζηε λα κελ εμειηρζεί ζε παξάγνληα αξλεηηθψλ πηέζεσλ, ηδηαίηεξα φηαλ ε ππνδνκή ησλ ηφπσλ απηψλ είλαη πεξηνξηζκέλε ή αλεπαξθήο. Με βάζε ηνλ νξηζκφ πνπ δίλεη ν Παγθφζκηνο Οξγαληζκφο Σνπξηζκνχ (1985), ν νπνίνο έρεη κεγάιε επξχηεηα, ν πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο ζπληζηά ην είδνο ηνπξηζκνχ πνπ ζρεηίδεηαη κε κεηαθηλήζεηο αηφκσλ θπξίσο γηα πνιηηηζηηθνχο ζθνπνχο. Οη κεηαθηλήζεηο απηέο, πεξηιακβάλνπλ κεηαμχ άιισλ εθπαηδεπηηθέο πεξηεγήζεηο, επηζθέςεηο ζε θεζηηβάι θαη άιιεο πνιηηηζηηθέο εθδειψζεηο, επηζθέςεηο ζε ηζηνξηθνχο ρψξνπο θαη κλεκεία, αιιά θαη ηαμίδηα γηα ηε κειέηε ηφζν ηεο θχζεο φζν θαη ηεο ηέρλεο, ηνπ ιατθνχ πνιηηηζκνχ θαη ηα ζξεζθεπηηθά κλεκεία. Έλαο απινχζηεξνο νξηζκφο είλαη εθείλνο πνπ έρεη δψζεη ε γλσζηή Οξγάλσζε γηα ηελ Δθπαίδεπζε ζηνλ Σνπξηζκφ θαη ηελ Αλαςπρή ATLAS, ν νπνίνο πεξηιακβάλεη ζηνλ πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ φιεο ηηο κεηαθηλήζεηο αλζξψπσλ καθξηά απφ ηνλ ζπλήζε ηφπν δηακνλήο ηνπο ζε ζπγθεθξηκέλα πνιηηηζηηθά αμηνζέαηα, φπσο είλαη νη ρψξνη ηεο πνιηηηζηηθήο θιεξνλνκηάο, θαιιηηερληθέο θαη πνιηηηζηηθέο εθδειψζεηο, ηέρλεο θαη ζέαηξν (Richards 1996). Ο πνιηηηζηηθφο ηνπξηζκφο ειθχεη νκάδεο επηζθεπηψλ νη νπνίνη ζπλεηδεηά θαη ζηνρεπκέλα εληάζζνπλ ζηελ ηαμηδησηηθή ηνπο εκπεηξία ηελ ηθαλνπνίεζε ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπο ελδηαθέξνληνο. Απηφ ην λέν είδνο ηνπξηζηψλ κπνξεί λα δηαθξηζεί ζε πέληε θαηεγνξίεο πνπ είλαη νη εμήο: 30

31 νη απνθαζηζκέλνη πνιηηηζηηθνί ηνπξίζηεο, πνπ ην ελδηαθέξνλ ηνπο έγθεηηαη ζηε γλψζε ησλ άιισλ πνιηηηζκψλ πνπ επηζθέπηνληαη, νη πνιηηηζηηθνί ηνπξίζηεο, νη νπνίνη επηζθέπηνληαη αμηνζέαηα, κλεκεία, ηνπνζεζίεο πξνθεηκέλνπ λα γλσξίζνπλ δηαθνξεηηθέο πνιηηηζηηθέο θιεξνλνκηέο, νη ζπκπησκαηηθνί πνιηηηζηηθνί ηνπξίζηεο, νη νπνίνη ζεσξνχλ ηνλ πνιηηηζκφ σο δεπηεξεχνληα ή αζήκαλην ηνπξηζηηθφ πφξν, νη αλνξζφδνμνη πνιηηηζηηθνί ηνπξίζηεο πνπ αδηαθνξνχλ γηα ηνλ πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ, αιιά ζηελ πεξίπησζε πνπ βξεζνχλ ζε θάπνηα πεξηνρή κε πνιηηηζηηθή ππνδνκή, ζπκκεηέρνπλ κε ηδηαίηεξε ζέξκε (McKercher & du Cros, 2003) Δπηδξάζεηο ηνπ πνιηηηζηηθνύ ηνπξηζκνύ ζηελ ηνπηθή νηθνλνκία θαη θνηλωλία Ζ πηνζέηεζε ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ κπνξεί λα απνηειέζεη κηα ελαιιαθηηθή ζηξαηεγηθή θηλεηνπνίεζεο θαη αλάπηπμεο ηφζν ζε ηνπηθφ θαη πεξηθεξεηαθφ επίπεδν φζν θαη ζε εζληθφ θαη δηεζλέο (Morales & Mysyk, 2004). Ζ αμηνπνίεζε ηνπ πνιηηηζηηθνχ θεθαιαίνπ κπνξεί λα δηακνξθψζεη ζπλζήθεο επεκεξίαο θαη λα ζπκβάιεη ζηε βηψζηκε ηνπηθή αλάπηπμε, θαζψο ραξαθηεξίδεηαη απφ κηα αλαδσνγνλεηηθή ηάζε (Besculides et al, 2002). πγθεθξηκέλα, δεκηνπξγεί λέεο ζέζεηο απαζρφιεζεο, (Smith, 2004), ζπκβάιιεη ελεξγά ζηελ αχμεζε ηνπ εζληθνχ εηζνδήκαηνο, έρεη ηε δπλαηφηεηα λα αμηνπνηήζεη ην δηαζέζηκν εξγαηηθφ δπλακηθφ (Ioan - Franc & Istoc, 2007), ελζαξξχλεη ηε δεκηνπξγία κηθξνκεζαίσλ επηρεηξήζεσλ κε απζεληηθά ηνπηθά πξντφληα (Bachleitner & Zins, 1999), εληζρχεη ηελ εθπαίδεπζε ησλ θαηνίθσλ, ηελ εθηίκεζε, ηελ επαηζζεηνπνίεζε, ηελ ππεξεθάλεηα ηεο θνηλφηεηαο θαη ηελ εζληθή ηαπηφηεηα (Burns & Sancho, 2003). Μπνξεί λα δεκηνπξγήζεη ζπγθξηηηθφ πιενλέθηεκα γηα ηνπο θαηνίθνπο ηνπ ηφπνπ ππνδνρήο, θαιιηεξγψληαο θαη εληζρχνληαο έλλνηεο φπσο ηελ ηνπηθή ππεξεθάλεηα, ηελ αίζζεζε ηεο εζληθήο θαη πνιηηηζηηθήο ηαπηφηεηαο, ηε ζπλνρή, ηελ ππνζηήξημε, ηελ ζπλεξγαζία, ηελ αληαιιαγή ηδεψλ, ηελ αχμεζε ηεο γλψζεο γηα ηνλ πνιηηηζκφ ηεο πεξηνρήο, ηελ θνηλσληθή αιιειεπίδξαζε, ηελ ζπληξνθηθφηεηα, ηελ θνηλή ρξήζε ηδεψλ, ηελ αχμεζε δήηεζεο γηα παξαγσγή ηνπηθψλ ηερλψλ (Besculides et al, 2002). Σνλψλεη επίζεο, ηηο επελδχζεηο (δηακνλή, ςπραγσγία θιπ) θαη φηαλ απηέο αλήθνπλ ζε ηνπηθνχο επελδπηέο, ην θέξδνο παξακέλεη ζηελ πεξηνρή θαη βνεζά ζηελ πεξαηηέξσ επέλδπζε. Δπηπιένλ, ε αχμεζε ηεο πξφζβαζεο 31

32 ζηνλ πνιηηηζκφ απνηειεί έλα θαζνξηζηηθφ κέζν εθπαίδεπζεο. Δπηηαρχλεη ηνλ αηζζεηηθφ ζρεδηαζκφ ηνπ εδάθνπο κε απνηέιεζκα κηα πην φκνξθε πεξηνρή κε ζεηηθή επίδξαζε ζηνπο ληφπηνπο πνπ είλαη ελεξγνί θαη παξαγσγηθνί ζηε δηαδηθαζία. Ζ ελεξγή ζπκκεηνρή ηνπ πιεζπζκνχ ζηελ δηαηήξεζε ησλ πνιηηηζηηθψλ αμηνζέαησλ, ζηελ δηάζεζε θεθαιαίσλ γηα επελδχζεηο θαη ζηελ θηλεηνπνίεζε εζεινληψλ παίδνπλ ζεκαληηθφ ξφιν ζηελ επίηεπμε πςειφηεξεο πξνζηηζέκελεο αμίαο (Taylor, 2001). πλεπψο, ν νξζφο ζρεδηαζκφο θαη ε ζσζηή δηαρείξηζε ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ δεκηνπξγεί ζεηηθά θνηλσληθά θαη νηθνλνκηθά απνηειέζκαηα, ζπκβάιινληαο θαζνξηζηηθά ζηε δηαηήξεζε θαη ηελ πξνζηαζία ησλ πνιηηηζηηθψλ πφξσλ. Οη θάηνηθνη ζπλήζσο εκθαλίδνληαη ζεηηθνί πξνο ηνλ πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ θαη ηνλ πξνζεγγίδνπλ σο κέζν πνπ ηνπο παξνηξχλεη λα κάζνπλ, λα κνηξαζηνχλ θαη λα δηαηεξήζνπλ ηνλ πνιηηηζκφ ηνπο, κε απνηέιεζκα λα απνθηνχλ θίλεηξν γηα ηε θξνληίδα θαη ηε δηαηήξεζε ηεο πνιηηηζηηθήο ηνπο θιεξνλνκηάο (Ioan - Franc & Istoc, 2007). 32

33 ΚΕΥΑΛΑΙΟ 3. ΥΕΣΙΒΑΛΙΚΟ ΣΟΤΡΙΜΟ (EVENTS) 3.1 Φεζηηβαιηθόο Σνπξηζκόο εκαληηθφ θνκκάηη ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπξηζκνχ, φπσο αλαθέξακε απνηεινχλ ηα θεζηηβάι. ήκεξα ην πιήζνο ηνπο εθηηκάηαη φηη μεπεξλά ηα , κε ηα κηζά απφ απηά λα ραίξνπλ δηεζλνχο αλαγλψξηζεο (Scottish Arts Council, 2006). Ζ ξαγδαία αχμεζε ηνπο νθείιεηαη ηφζν ζε παξάγνληεο πξνζθνξάο (ηνπξηζηηθή αλάπηπμε, δηαθνξνπνίεζε ηνπ πξνζαλαηνιηζκνχ ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο, πνιηηηζηηθφο ζρεδηαζκφο), φζν θαη δήηεζεο (ηξφπνο δσήο, ηξφπνη αλαςπρήο, θνηλσληθέο αλάγθεο θαη επηζπκία γηα απζεληηθέο θαη δεκηνπξγηθέο εκπεηξίεο), θαη παξαπέκπεη ζε κηα ηαρέσο αλαπηπζζφκελε αγνξά (Prentice & Andersen, 2005). εκαληηθφ ξφιν πξνο απηή ηελ θαηεχζπλζε θαίλεηαη λα παίδνπλ κεηαμχ άιισλ ην ζε ζχγθξηζε κε ην παξειζφλ πςειφηεξν εθπαηδεπηηθφ επίπεδν, ηα αλαβαζκηζκέλα κέζα επηθνηλσλίαο, ε επθνιία ζηηο κεηαθηλήζεηο, θαζψο θαη νη δηαξζξσηηθέο αιιαγέο ζηελ νηθνλνκηθή παξαγσγή θαη ζην κάλαηδκελη ησλ πφιεσλ θαη ε ρξήζε ηνπ πνιηηηζκνχ σο κέζνπ δεκηνπξγίαο απαζρφιεζεο θαη αλαδηαλνκήο ηνπ πινχηνπ (Quinn, 2005). Αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 80, παξαηεξείηαη αχμεζε ηνπ πιήζνπο ησλ πξαγκαηνπνηνχκελσλ θεζηηβάι θαζψο θαη πην ζπληνληζκέλεο πξνζπάζεηεο ησλ ζχγρξνλσλ πφιεσλ γηα αλαβάζκηζε ηνπ ξφινπ ηνπο σο πξνο ηε θηινμελία θαη ηελ πξνψζεζε πνιηηηζηηθψλ γεγνλφησλ φισλ ησλ ηχπσλ, νη νπνίεο ζπλδπάδνληαη κε πςειά επίπεδα επελδχζεσλ ζε ππνδνκέο, αλζξψπνπο θαη πξνγξάκκαηα (Scottish Arts Council, 2006). Μέζα απφ ηηο εμειίμεηο απηέο, αλαδείρζεθε κηα λέα ελαιιαθηηθή κνξθή ηνπξηζκνχ, ν Φεζηηβαιηθφο Σνπξηζκφο (Festival Tourism), πνπ ζεσξείηαη ηαρέσο αλαπηπζζφκελν ηκήκα ηεο ηνπξηζηηθήο βηνκεραλίαο (Thrane, 2002) θαη ηαπηφρξνλα απνηειεί βηψζηκε κνξθή ηνπξηζκνχ (O Sullivan & Jackson, 2002). Υαξαθηεξίδεηαη κάιηζηα απφ νξηζκέλνπο εξεπλεηέο σο ηνπξηζηηθφο θαηαιχηεο (Mohr et al., 1993). 3.2 Οξηζκόο ηωλ Φεζηηβάι Ο νξηζκφο ελλνηψλ φπσο απηήο ηνπ θεζηηβάι, δελ είλαη κηα δηαδηθαζία ρσξίο πξνβιήκαηα (Getz et al., 2010). Ο πνιιαπιαζηαζκφο ηνπο θαζηζηά ηνλ φξν δχζθνιν 33

34 λα εξκελεπηεί, θαζψο ηφζν εκπνξηθά δεκνθηιή γεγνλφηα κε θαιιηηερληθά ζηνηρεία, φζν θαη απζφξκεηνη ενξηαζκνί κηαο θνηλφηεηαο κπαίλνπλ θάησ απφ ηελ ίδηα «νκπξέια» (Klaic, 2006). Ση είλαη φκσο έλα «θεζηηβάι»; «Κάηη εμαηξεηηθφ, θάηη πνπ μεθεχγεη απφ ηα θαζηεξσκέλα. Κάηη πνπ πξέπεη λα δεκηνπξγεί εηδηθή αηκφζθαηξα ε νπνία πεγάδεη φρη κφλν απφ ηελ πνηφηεηα ηεο ηέρλεο θαη ηελ παξαγσγή, αιιά θαη απφ ηελ χπαηζξν, ην θιίκα κηαο πφιεο θαη ηελ παξάδνζε κηαο πεξηνρήο» (Isar, 1976). Με ηνλ φξν θεζηηβάι ελλννχκε ηελ ηππηθή πεξίνδν ή ην πξφγξακκα πνπ απαξηίδεηαη απφ επράξηζηεο δξαζηεξηφηεηεο, εθδειψζεηο κε ενξηαζηηθφ ραξαθηήξα θαη δεκνζίσο εμπκλεί κηα ηδέα, έλα ζπκβάλ ή έλα γεγνλφο (Janiskee, 1980). Έλαο δεκφζηνο ζεκαηηθφο ενξηαζκφο πνπ πξαγκαηνπνηείηαη εληφο πξνθαζνξηζκέλεο ρξνληθήο πεξηφδνπ, ζπλήζσο κηα θνξά εηεζίσο (Getz, 2010). Δλαιιαθηηθά, ην θεζηηβάι νξίδεηαη σο κηα πιεηάδα δηαθνξεηηθψλ ζξεζθεπηηθψλ θαη θνζκηθψλ, ηδησηηθψλ θαη δεκφζησλ γεγνλφησλ, πνπ δηαηεξνχλ ηελ παξάδνζε, πξνηείλνπλ λνζηαιγηθέο αλαβηψζεηο, παξέρνπλ εθθξαζηηθά κέζα γηα ηελ επηβίσζε παηξνπαξάδνησλ εζίκσλ, εηζάγνπλ ηελ θαηλνηνκία θαη ηηκνχλ ηε ζεσξεηηθή ή εκπεηξηθή πξσηνπνξηαθή πξφηαζε ηεο ειίη ησλ θαιψλ ηερλψλ (Falassi, 1987). Σν ρξνληθφ δηάζηεκα ενξηαζκνχ, αλάπαπιαο θαη αλαζχζηαζεο, ην νπνίν ζπρλά έπεηαη κηαο πεξηφδνπ ζθιεξήο θπζηθήο εξγαζίαο, επί παξαδείγκαηη ηεο ζπνξάο ή ηεο ζπγθνκηδήο. Σν ζεκειηψδεο γλψξηζκα απηψλ ησλ θεζηηβάι είλαη ν ενξηαζκφο ή ε επηθχξσζε ηεο θνηλφηεηαο ή ηεο θνπιηνχξαο. Σν θαιιηηερληθφ πεξηερφκελν ηέηνησλ γεγνλφησλ πνηθίιεη θαη πνιιά απφ απηά έρνπλ ζξεζθεπηηθή ή ηειεηνπξγηθή ππφζηαζε, κε ηε κνπζηθή, ην ρνξφ θαη ην ζέαηξν λα απνηεινχλ βαζηθά ζηνηρεία ηνπ ενξηαζκνχ (Rolfe, 1992). Κάζε δεκφζηνο ενξηαζκφο πνπ κεηαθέξεη κέζα απφ δηάθνξεο δξαζηεξηφηεηεο, νξηζκέλα κελχκαηα ζηνπο ζπκκεηέρνληεο θαη ηνπο παξαηεξεηέο (International Dictionary of Event Management, 2001). χκθσλα, ηέινο, κε ηνλ πιένλ πξφζθαην νξηζκφ, πξφθεηηαη γηα ζπλεθηηθφ ζχλνιν ζπζρεηηδφκελσλ θαιιηηερληθψλ γεγνλφησλ, πνπ επηδηψθεη λα κεηαθέξεη ηελ αίζζεζε ηνπ εμαηξεηηθνχ γεγνλφηνο ζηελ ηξέρνπζα ξνή ηεο πνιηηηζηηθήο ππεξπαξαγσγήο. Κάζε πνιηηηζηηθφ θεζηηβάι ζπληζηά πνιηηηζηηθφ γεγνλφο, ρσξίο λα ηζρχεη θαη αλάγθε ην αληίζηξνθν (Klaic, 2006). 34

35 3.3 Ηζηνξηθή εμέιημε ηωλ Φεζηηβάι Αλεμαξηήησο θνπιηνχξαο θαη επνρήο, νη άλζξσπνη αλαγλσξίδνπλ ηελ αλάγθε λα αθηεξψζνπλ ρξφλν θαη ρψξν γηα ενξηαζκφ θαη ζπιινγηθή δεκηνπξγία. Σα θεζηηβάι έρνπλ επί καθξφλ απνηειέζεη φρεκα έθθξαζεο ηεο ζηελήο ζρέζεο κεηαμχ ηαπηφηεηαο θαη πεξηνρήο, ιεηηνπξγψληαο σο ππνδείγκαηα πνιηηηζηηθνχ θεηκέλνπ (Σurner, 1982). Χο εθ ηνχηνπ, ν φξνο θεζηηβάι ρξεζηκνπνηείηαη εθαηνληάδεο ρξφληα θαη θαιχπηεη έλα κεγάιν εχξνο γεγνλφησλ (Geertz,1993). Κάλνληαο κηα ζχληνκε αλαδξνκή ζηελ ηζηνξία ηνπ ζεζκνχ, εληνπίδνπκε ηελ έλαξμε ηνπο ζηελ αξραία Διιάδα. Σα Οιχκπηα, ηα Παλαζήλαηα, ηα Ίζζκηα, ηα Γηνλχζηα, ηα Γήιηα, ηα Πχζηα, ηα Νέκεα, ηα Ζξαία, ηα Αζθιεπηεία θαη ηα Λήλαηα, απνηεινχλ ραξαθηεξηζηηθέο πεξηπηψζεηο θεζηηβάι ηεο αξραηφηεηαο 3 Σα Οιχκπηα, ηεινχληαλ θάζε 5 ρξφληα ην κήλα Απνιιψλην ή Παξζέλην πνπ αληηζηνηρεί ζηελ πεξίνδν Ηνπιίνπ - Απγνχζηνπ. Αξρηθά, δηαξθνχζαλ κηα κέξα θαη πεξηειάκβαλαλ ηνλ αγψλα δξφκνπ ελφο ζηαδίνπ. Βαζκηαία φκσο, κε ηελ πξνζζήθε θαη άιισλ αγσληζκάησλ, ε δηάξθεηά ηνπο έθηαζε ηηο πέληε εκέξεο. Σειέζηεθαλ πξψηε θνξά ην 776 π.υ., θαη κέρξη ηε δχζε ηνπο ζην ηέινο ηνπ 4νπ κ.υ. αηψλα, ζπλδχαδαλ αξκνληθά ηνλ αζιεηηζκφ κε ηηο ζξεζθεπηηθέο ενξηέο, αλαγφκελα σο ζεζκφο εχινγα ζε πξφγνλν ησλ θεζηηβάι κεγάινπ ζεκαηηθνχ εχξνπο θαη δηεζλνχο εκβέιεηαο. Σα Γηνλχζηα ηεινχληαλ απφ ην 534 π.υ., ζηα κέζα Μαξηίνπ Απξηιίνπ πξνο ηηκή ηνπ ζενχ Γηφλπζνπ θαη δηαξθνχζαλ έμη κέξεο, παξνπζηάδνληαο λέα δξάκαηα. Σα Ίζζκηα, νη ζεκαληηθφηεξνη κεηά ηα Οιχκπηα αζιεηηθνί αγψλεο ηνπ αξραίνπ θφζκνπ, πεξηειάκβαλαλ κνπζηθνχο αγψλεο ανηδψλ θαη πνηεηψλ, ζηνπο νπνίνπο κεηείραλ θαη γπλαίθεο, ελψ ζηα άιια αγσλίζκαηα έπαηξλαλ κέξνο παηδηά θαη έθεβνη. Σεινχληαλ αλά δχν ρξφληα ζηελ Ηζζκία θαη είραλ παλειιήλην ραξαθηήξα. Σα Παλαζήλαηα, ζε αλάκλεζε ηεο γέλλεζεο ηεο ζεάο Αζελάο, δηαθξίλνληαλ ζε Μηθξά, πνπ ηεινχληαλ θάζε δχν ρξφληα θαη ζε Μεγάια πνπ γίλνληαλ αλά ηέζζεξα ρξφληα θαη πεξηιάκβαλαλ κνπζηθνχο θαη αζιεηηθνχο αγψλεο, πνκπή πξνο ηελ Αθξφπνιε θαη ηέιεζε ζπζίαο ζην βσκφ ηεο Αζελάο. Σα Γήιηα δηνξγαλψλνληαλ θάζε 5 ρξφληα πξνο ηηκή ηνπ Γήιηνπ Απφιισλα, ηεο Λεηνχο θαη ηεο Γήκεηξαο ζηε Γήιν, θαη ελψ αξρηθά γηλφηαλ κεγάιε γηνξηή, αξγφηεξα νη γπκληθνί θαη νη κνπζηθνί αγψλεο θαηαξγήζεθαλ θαη δηαηεξήζεθαλ νη ρνξνί. Σα Πχζηα ηεινχληαλ αλά ηεηξαεηία ζην ηεξφ ηνπ

36 Απφιισλα ζηνπο Γειθνχο πξνο ηηκήλ ηεο λίθεο ηνπ ζενχ επί ηνπ δξάθνληα Πχζσλα. Οη πξψηνη αγψλεο ήηαλ κνπζηθνί, αξγφηεξα, πξνζηέζεθε αγψλαο θηζαξηζηψλ, ην εγθψκην θαη ε παληνκίκα, ελψ ηνλ 4ν αηψλα π.υ. πηζαλφηαηα εκθαλίζηεθαλ νη δξακαηηθνί αγψλεο ηξαγηθψλ θαη θσκηθψλ εζνπνηψλ. Γχξσ ζην 582 π.υ., πξνζηέζεθαλ ζην πξφγξακκα γπκληθά θαη ηππηθά αγσλίζκαηα. Σα Γηνλχζηα ήηαλ παλειιήληα γηνξηή πξνο ηηκή ηνπ Γηνλχζνπ ζε πνιπάξηζκα θέληξα (Αζήλα, Κφξηλζνο, Νάμνο θ.α.) θαη πεξηειάκβαλαλ νηλνπνζία, θχκβαια, ηχκπαλα, ζηάζνπο, πνκπέο, δηζπξάκβνπο θαη θαιινθνξίεο. Υσξίδνληαλ ζε «Μηθξά» ή «θαη αγξνχο» θαη «Μεγάια» ή «ελ άζηεη». Ζ κεγάιε ζεκαζία ηνπο δειψλεηαη κε ηελ απαγφξεπζε ηεο θαηάζρεζεο πεξηνπζηψλ θαη ηεο εθηέιεζεο νπνηαζδήπνηε πνηλήο θαηά ηε δηάξθεηά ηνπο. Σα Νέκεα νξγαλψζεθαλ γηα πξψηε θνξά ην 573 π.υ. θαη δηεμάγνληαλ θάζε δχν ρξφληα, πξνο ηηκήλ ηνπ Οθέιηε. Δίραλ λεθξηθφ ραξαθηήξα, πνπ ηνλ θαλέξσλαλ ηα καχξα ηκάηηα πνπ θνξνχζαλ θαη ην άιζνο θππαξηζζηψλ γχξσ απφ ην ηεξφ ηνπ Γία. Σα Ζξαία, νη αγψλεο πξνο ηηκήλ ηεο ζεάο Ήξαο πνπ δηεμάγνληαλ ζην ηεξφ ηεο ζηελ επξχηεξε πεξηνρή ησλ Μπθελψλ, ηεινχληαλ ήδε απφ ηε Γεσκεηξηθή - Αξρατθή επνρή, αξρηθά θάζε ηξία ρξφληα θαη ζηε ζπλέρεηα θάζε πέληε, ζηα ηέιε Ηνπλίνπ - αξρέο Ηνπιίνπ. Οη αγψλεο ήηαλ γπκληθνί, ηππηθνί θαη αξκαηνδξνκίεο, θαζψο θαη κνπζηθνί θαη δξακαηηθνί. Σα Αζθιεπηεία ήηαλ αγψλεο πξνο ηηκήλ ηνπ Αζθιεπηνχ ζηελ Δπίδαπξν θαη ηεινχληαλ απφ ηηο αξρέο ηνπ 5νπ αηψλα π.υ., θάζε ηέζζεξα ρξφληα. Καηά ηε δηάξθεηά ηνπο δηεμάγνληαλ γπκληθνί αγψλεο δξφκνπ, άικαηνο, δηζθνβνιίαο, αθνληηζκνχ, ππγκαρίαο θαη παγθξαηίνπ, θαζψο θαη ηππηθνί αγψλεο, αξκαηνδξνκίεο, κνπζηθνί, σδηθνί θαη δξακαηηθνί αγψλεο. Σέινο, ηα Λήλαηα γηνξηάδνληαλ ζηελ Αζήλα ζην Ναφ ηνπ Λελαίνπ Γηνλχζνπ, πνπ βξηζθφηαλ θνληά ζην Γηνλπζηαθφ Θέαηξν θαη πεξηειάκβαλαλ πνκπή θαη αγψλεο ηξαγσδψλ θαη θσκσδψλ (Φηλέαο, 1997). Οη Ρσκαίνη θαη νξηζκέλνη αλαηνιηθνί πνιηηηζκνί ηεινχζαλ ηαθηηθά ενξηέο κε ηελ παξάδνζε απηή λα ζπλερίδεηαη ζε φιε ηε ρξηζηηαληθή Δπξψπε. Παξαδείγκαηα απνηεινχλ ηα Οπαιηθά Δisteddfod θαη ην Ηξιαλδηθφ θεζηηβάι γηα ηελ εκέξα ηνπ Αγίνπ Patrick (Latham & Borwick, 2002). Έθηνηε, ηα θεζηηβάι έπαημαλ θαζνξηζηηθφ θνηλσληθφ ξφιν ζηε δεκφζηα ή ηδησηηθή θαη ζηε ζξεζθεπηηθή ή θνζκηθή ζθαίξα. ην πέξαζκα ηνπ ρξφλνπ, ν ζθνπφο δηεμαγσγήο ηνπο δηαθνξνπνηήζεθε κε ηηο ζξεζθεπηηθέο ηειεηέο, ηνπο αζιεηηθνχο αγψλεο, ηνπο επηλίθηνπο ενξηαζκνχο θαη ηελ ηαθηθή εζηκνηππία λα απνηεινχλ ηνπο θπξηφηεξνπο ιφγνπο πξαγκαηνπνίεζεο ηνπο. 36

37 ην Μεζαίσλα, ηα θεζηηβάι ζρεηίδνληαλ θπξίσο κε ηελ αξηζηνθξαηία. ηελ Αλαγέλλεζε, δηαδφζεθαλ νη ενξηαζηηθέο εθδειψζεηο πξνο ηηκήλ βαζηιέσλ θαη επγελψλ ελψ έπεηηα, κε αθεηεξία ηελ Ηηαιία, θαηαγξάθεθε κηα ηάζε πξνο εθδειψζεηο γηα ηνπο θνηλνχο αλζξψπνπο. ηελ Αγγιία, ε St. Cecilia's Day (22 Ννεκβξίνπ) ραξαθηεξηδφηαλ απφ ζξεζθεπηηθέο, θνζκηθέο κνπζηθέο εθδειψζεηο πνπ δηνξγαλψλνληαλ ζηα ηέιε ηνπ 17νπ αηψλα (Latham & Borwick, 2002). Μεηαμχ ηνπ 12νπ θαη ηνπ 18νπ αηψλα ζηε Γπηηθή Δπξψπε, ηα θεζηηβάι δηαδξακάηηζαλ ζεκαληηθφ ξφιν, θαζψο εδξαίσζαλ ηελ αζηηθή ηαπηφηεηα σο αληίδνην ζηνλ εζσηεξηθφ δηραζκφ θαη ηηο εμσηεξηθέο απεηιέο, θαη ιεηηνχξγεζαλ σο κέζα ειέγρνπ ηεο επηθξάηεηαο, αλαδεηθλπφκελα θαη απηφλ ηνλ ηξφπν ζε δηαθξηηηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ επξσπατθνχ πνιηηηζκνχ (Muirr, 1997). ηνλ 19ν αηψλα εληνπίδεηαη ε απαξρή ησλ ζχγρξνλσλ αζηηθψλ θεζηηβάι, κε ραξαθηεξηζηηθφηεξεο πεξηπηψζεηο ην Bayreuth Festival, ην 1876 θαη ην Salzburger Festpiele, ην Σα θεζηηβάι απηή ηελ πεξίνδν εληάζζνπλ ζην πξφγξακκά ηνπο σο επί ην πιείζηνλ θαιιηηερληθά έξγα πςειήο πνηφηεηαο, ηα νπνία παξνπζηάδνπλ θαηαμησκέλνη θαιιηηέρλεο ζε δηάζεκα ζέαηξα θαη αίζνπζεο ζπλαπιηψλ (Quinn, 2005). ζνλ αθνξά ζηελ θαζηέξσζε ησλ θεζηηβάι ζηελ Δπξψπε, ε πιένλ θαζνξηζηηθή πεξίνδνο εγθαηληάδεηαη κεηά ηνλ Γεχηεξν Παγθφζκην Πφιεκν, κε έλα ζεκαληηθφ αξηζκφ πφιεσλ λα πξνρσξά ζηε δηνξγάλσζε δηεζλψλ πνιηηηζηηθψλ θεζηηβάι, ζηνρεχνληαο ζηελ αλαλέσζε ηνπο θαη ζηε δηακφξθσζε ζειθηηθψλ εηθφλσλ γη απηέο (Scottish Arts Council, 2006). Σελ πεξίνδν απηή θπξηαξρεί ην αίηεκα γηα πνιηηηθή ζηαζεξφηεηα, αλαζπγθξφηεζε θαη δηακφξθσζε δηεζλψλ ζρέζεσλ κέζσ ηεο αλάπηπμεο ηνπ εκπνξίνπ θαη ηνπ ηνπξηζκνχ, αιιά θαη εθδεκνθξαηηζκφ ηνπ πνιηηηζκνχ, θάηη πνπ δίλεη λέα ψζεζε ζηα θεζηηβάι (Klaic, 2006). Δκθαλίδνληαη θεζηηβάι φπσο απηά ηνπ Δδηκβνχξγνπ (θσηία), ηεο Avignon (Γαιιία), ηνπ Άκζηεξληακ (Οιιαλδία), ηνπ πνιέην (Ηηαιία), ζπκβάιινληαο ζεκαληηθά ζηε ζπγθξφηεζε ηεο πνιηηηζηηθήο ππνδνκήο ηεο Δπξψπεο (Quinn, 2005). ε ρψξεο κε αλαπηπγκέλε πνιηηηζηηθή πνιηηηθή (Γεξκαλία, Απζηξία θα Ηηαιία) ηα θεζηηβάι πξνέθπςαλ σο αληίδξαζε ζηνπο πεξηνξηζκνχο θαη ηε δπζθακςία ησλ θαζηεξσκέλσλ πνιηηηζηηθψλ ζεζκψλ (Frey, 1994). ε άιιεο πεξηπηψζεηο, αλαπηχρζεθαλ σο απάληεζε ησλ θαιιηηερληθψλ αλαγθψλ πνπ δελ ηθαλνπνηνχληαλ επαξθψο ζε 37

38 νξηζκέλεο πεξηνρέο, απειεπζεξψλνληαο ηνπο δηαζέζηκνπο θαιιηηερληθνχο θαη φρη κφλν πφξνπο (Quinn, 2005). Μεηά ην πέξαο ηνπ Φπρξνχ Πνιέκνπ, ηα θεζηηβάι δηακνξθψλνπλ ηελ Δπξψπε ζε κηα εληαία, πνιπζπιιεθηηθή πνιηηηζηηθή επηθξάηεηα, ε νπνία εθηείλεηαη πνιχ πην πέξα απφ ηα ζχλνξα ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο θαη απνηειεί ηε βάζε ηεο δηεζλνχο πνιηηηζηηθήο ζπλεξγαζίαο (Klaic, 2006). Καηά ηηο δεθαεηίεο ηνπ 60 θαη ηνπ 70, ηα θεζηηβάι θαηαγίλνληαη κε ηε δηακφξθσζε ηεο έλλνηαο ηνπ πνιηηηζκνχ, ακθηζβεηψληαο ηε δηάθξηζε κεηαμχ πςειήο ηέρλεο θαη καδηθήο θνπιηνχξαο θαη ζηαδηαθά αίξνληαο ηηο δηαρσξηζηηθέο γξακκέο κεηαμχ απηψλ ησλ δχν. Οη δπλάκεηο πνπ άζθεζαλ πίεζε γηα επαλαπξνζδηνξηζκφ ησλ θεζηηβάι, θαη επξχηεξα ζηελ πνιηηηζηηθή αξέλα, ήηαλ κέξνο κηαο γεληθφηεξεο θίλεζεο πνπ επηδεηνχζε ηελ θνηλσληθή αιιαγή παξάιιεια κε ηε δηαδεδνκέλε νηθνλνκηθή αλαζπγθξφηεζε ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ. Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα απηήο ηεο πεξηφδνπ απνηειεί ην θεζηηβάι ηεο Avignon (Quinn, 2005). ηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 80, νη εζληθέο θαη δηεζλείο ηάζεηο πνπ δηακνξθψλνπλ ην ξφιν ηεο πνιηηηζηηθήο παξαγσγήο ζηελ θνηλσλία αιιάδνπλ ξηδηθά. πκβαδίδνληαο κε ην πλεχκα ηεο αζηηθήο αλάπηπμεο, εκθαλίδεηαη κηα ηάζε πνπ πνιινί ραξαθηεξίδνπλ σο Φεζηηβαινπνίεζε (Festivalisation), ε νπνία αληηπξνζσπεχεη ηε ζπκβνιηθή κεηαηξνπή ηνπ δεκφζηνπ ρψξνπ ζε ζπγθεθξηκέλν ρψξν πνιηηηζηηθήο θαηαλάισζεο (Van Elderen, 1997). 3.4 ύγρξνλν Πιαίζην ηωλ θεζηηβάι Παξά ηελ έιιεηςε πεγψλ ζρεηηθψλ κε ην πιήζνο ησλ θεζηηβάι πνπ δηεμάγνληαη παγθνζκίσο, ζχκθσλα κε νξηζκέλεο εθηηκήζεηο μεπεξλνχλ ηα Σα κηζά απφ απηά ραίξνπλ ζε θάπνην βαζκφ δηεζλνχο αλαγλψξηζεο (Scottish Arts Council, 2006). Αμηφινγν ηκήκα απηήο ηεο αγνξάο θαηέρνπλ ηα πνιηηηζηηθά θεζηηβάι πνπ θαιχπηνπλ πνιιαπιά θαιιηηερληθά πεδία θαη πξνβάιινπλ ηα ηνπηθά έζηκα θαη ηελ ηζηνξία αθήλνληαο ην ζηίγκα ηνπο. Σα ηειεπηαία 15 ρξφληα έρεη παξαηεξεζεί ζεκαληηθή αχμεζε ησλ πνιηηηζηηθψλ θεζηηβάι ζηηο πφιεηο ηεο Δπξψπεο θαη φρη κφλν. ην Ζλσκέλν Βαζίιεην ππνινγίδεηαη φηη πξαγκαηνπνηνχληαη πάλσ απφ 550 θεζηηβάι εηεζίσο, πέξαλ ησλ θαηά ηφπνπο εκεξήζησλ εθδειψζεσλ πνπ δηνξγαλψλνπλ 38

39 ζπγθεθξηκέλεο θνηλφηεηεο θαη ησλ θαξλαβαιηψλ (Allen & Shaw, 2001). χκθσλα κε κηα άιιε εθηίκεζε, ηα θεζηηβάι ηεο Βξεηαλίαο αλέξρνληαη ζε 900 εηεζίσο (Jones, 1993). Εεηήκαηα πνπ άπηνληαη ηεο πνιηηηθήο ησλ θεζηηβάι, ηνπ πξνγξακκαηηζκνχ, ηεο δηεχξπλζεο ηνπ θνηλνχ, ηεο βησζηκφηεηαο, ηεο δηνίθεζεο θαη ησλ ζρέζεσλ κε ηα κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο, κπνξνχλ λα ζεσξεζνχλ σο φςεηο ηεο ζπλνιηθήο πνιηηηζηηθήο παξαγσγήο ηεο Δπξψπεο, ε νπνία έξρεηαη έηζη ζην πξνζθήλην ηεο πνιηηηζηηθήο δξάζεο. Ζ κειέηε ησλ θεζηηβάι βξίζθεηαη ζην κεηαίρκην ηεο πνιηηηζηηθήο παξαγσγήο θαη ηεο έξεπλαο ηεο πνιηηηζηηθήο πνιηηηθήο ζήκεξα ζηελ Δπξψπε (Klaic, 2006). Χζηφζν, ν κε θεξδνζθνπηθφο πνιηηηζηηθφο ηνκέαο ζηηο δπηηθέο θνηλσλίεο πθίζηαηαη ξαγδαίεο αιιαγέο θαη ηα θεζηηβάι ιφγσ ηεο εμάξηεζεο θαη ηεο δηαζχλδεζήο ηνπο κε ηελ παγθφζκηα πνιηηηζηηθή νηθνλνκία είλαη επαίζζεηα ζε αιιαγέο (Scottish Arts Council, 2006). ηηο Ζ.Π.Α., νη ρψξνη αλαςπρήο πνιπάξηζκσλ πφιεσλ έρνπλ θαηαθιπζηεί απφ θεζηηβάι θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ ζαββαηνθχξηαθνπ θαη ησλ δηαθνπψλ, κε ηνπιάρηζηνλ λέα θεζηηβάι λα πξνζηίζεληαη εηεζίσο (Janiskee, 1996). ηελ Απζηξαιία, ηα θεζηηβάι, πνπ αλέξρνληαη ζε πεξίπνπ, εκθαλίζηεθαλ σο θνκκάηη ηεο απζηξαιηαλήο παξάδνζεο (Alomes, 1985). Οη πεξηζζφηεξεο πξσηεχνπζεο ηεο Απζηξαιίαο έρνπλ λα επηδείμνπλ θάπνην δηεζλέο θεζηηβάι ηέρλεο, ελψ νη πφιεηο ηεο πεξηθέξεηαο ρξεζηκνπνηνχλ φιν θαη πεξηζζφηεξν ηα θεζηηβάι ηέρλεο γηα λα πξνβάινπλ ηα ηαιέληα ηνπο θαη λα εληζρχζνπλ ην θχξνο ηεο πεξηνρήο (Hede & Rentschler, 2007). ηελ Αζία θαη ηε Μέζε Αλαηνιή, ηα θεζηηβάι αλαπηχζζνληαη σο θχξηα ηνπξηζηηθά θαη νηθνλνκηθά ζέιγεηξα θαη σο κέξνο ηεο ζηξαηεγηθήο αλάπηπμεο ησλ πφιεσλ νη νπνίεο πξνζπαζνχλ λα πνιηηνγξαθεζνχλ σο ππνινγίζηκεο δπλάκεηο ηεο παγθφζκηαο νηθνλνκίαο. Ζ Κίλα, γηα παξάδεηγκα, αλαβαζκίδεη ηηο πνιηηηζηηθέο ηεο ππνδνκέο ζε πφιεηο φπσο ην Πεθίλν, ε αγθάε, θαη ην Υνλγθ - Κνλγθ, ζηελ πξνζπάζεηά ηεο λα θαηαθηήζεη έλα κεγαιχηεξν κεξίδην ζηελ παγθφζκηα ηνπξηζηηθή αγνξά (Σhundering, 2006). ηε Νφηηα Αθξηθή ιακβάλνπλ ρψξα πεξίπνπ 85 θεζηηβάι εηεζίσο (Witepski, 2002). Ζ αθζνλία απηή επηδξά ζηε βησζηκφηεηα νξηζκέλσλ απφ απηά, θαζψο θαίλεηαη φηη νδεγεί ζε κηα «θεζηηβαιηθή θφπσζε», εμ αηηίαο ηεο νπνίαο απνδεηθλχεηαη φρη κφλν πεξίπινθε, αιιά θαη νηθνλνκηθά αζχκθνξε ε επηινγή παξαθνινχζεζεο ελφο θεζηηβάι (Zyl & Strydom, 2007). Γηα νξηζκέλνπο, ν πνιιαπιαζηαζκφο ησλ ηνπηθψλ θεζηηβάι δηθαηνινγείηαη ελ κέξεη απφ ηελ επηζπκία γηα αλαζεψξεζε ησλ ηνπηθψλ ηαπηνηήησλ ζην πιαίζην ηεο 39

40 πξνζπάζεηαο αλαραίηηζεο ηεο πνιηηηζηηθήο απνξξχζκηζεο πνπ ζπλδέεηαη κε ηελ παγθνζκηνπνίεζε (Quinn, 2003). Γηα θάπνηνπο άιινπο, κηα κεξίδα ησλ θεζηηβάι, φπσο ηα θαξλαβάιηα, απνηεινχλ εθθξάζεηο δηάζπαξησλ πνιηηηζκψλ θαη ηαπηνηήησλ θαη γίλνληαη πεξηζζφηεξν γλσζηά πέξα απφ ηα φξηα ησλ θνηλνηήησλ πνπ ηα θηινμελνχλ σο απνηέιεζκα ηεο πξνβνιήο ηνπο απφ ηνπο δηνξγαλσηέο, ηα κέζα καδηθήο επηθνηλσλίαο θαη ηα ηνπξηζηηθά γξαθεία, πνπ ζπκβάιινπλ ζηε δεκηνπξγία παγθφζκησλ θεζηηβάι (Long et al., 2004). Οη ηνπηθέο αξρέο ζεσξνχληαη θηλεηήξηα δχλακε απηήο ηεο αλάπηπμεο, θαζψο επηρεηξνχλ ζπρλά λα αμηνπνηήζνπλ ηηο επθαηξίεο πνπ παξνπζηάδνληαη ζην πεδίν ηνπ ηνπξηζκνχ πνπ ζπλδέεηαη κε ηα θεζηηβάι (Rolfe,1992). Ζ νηθνλνκηθή αλάπηπμε πεγάδεη απφ κηα ζρεηηθά κηθξή κεξίδα ησλ θεζηηβάι πνπ ιεηηνπξγνχλ σο εκπνξηθά εγρεηξήκαηα, κε ηε δξάζε κε θεξδνζθνπηθψλ ή θξαηηθψλ θνξέσλ, νη νπνίνη σο δηνξγαλσηέο δελ απνζθνπνχλ ζην θέξδνο (Mayfield & Crompton, 1995), αιιά επηδηψθνπλ κέζσ απηψλ ηελ παηδεία, ηελ ηφλσζε ηεο θνηλφηεηαο, ηελ αλαςπρή, ηελ πξνζέιθπζε πφξσλ θαη ηνλ ηνπξηζκφ (Hamilton et al.,1989). ην ζεκείν απηφ θξίλεηαη ζθφπηκν λα παξνπζηάζνπκε θαη ηελ άπνςε ησλ πνιέκησλ ησλ θεζηηβάι, νη νπνίνη ζεσξνχλ πσο ζηηο κέξεο καο νη δηνξγαλψζεηο απηέο δελ θάλνπλ ηίπνηα άιιν παξά λα εκπνξεπκαηνπνηνχλ θαη απιψο λα πξνζθέξνπλ εκπεηξίεο σο ζπζηαηηθφ ελφο κίγκαηνο πνπ πεξηιακβάλεη ζπλαηζζήκαηα, δξάζεηο θαη ζρέζεηο (Schmitt, 1999). Κάπνηνη κάιηζηα δελ δηζηάδνπλ λα ηζρπξηζηνχλ φηη ηα ζχγρξνλα θεζηηβάι αξρίδνπλ λα κνηάδνπλ «κηα απφ ηα ίδηα» θαη παξαπέκπνπλ ζε ζνχπεξ κάξθεη, φπνπ ην αγνξαζηηθφ θνηλφ πείζεηαη λα αγνξάζεη πνιηηηζκφ (Clark, 2004). Αξλεηηθέο επηπηψζεηο ησλ θεζηηβάι ζεσξνχληαη επίζεο, δηάθνξα θφζηε φπσο απμήζεηο ζηηο ηηκέο ησλ αγαζψλ θαη ησλ ππεξεζηψλ, απμεκέλν επίπεδν ζπλσζηηζκνχ, θπθινθνξηαθή ζπκθφξεζε θαη πξνβιήκαηα ζηάζκεπζεο (Jeong & Faulkner, 1996). ε ηειηθή αλάιπζε φκσο, πξνθχπηεη φηη ην θνηλσληθφ φθεινο ππεξηζρχεη ηνπ θνηλσληθνχ θφζηνπο, θπξίσο ιφγσ ηεο πεξηνξηζκέλεο ρξνληθήο ηνπο δηάξθεηαο (Gursoy et al, 2004). Δμεηάδνληαο ηελ εμέιημε ησλ θεζηηβάι δηεζλψο, παξαηεξνχκε ηηο εμήο ηάζεηο: Μεηάβαζε ησλ θεζηηβάι απφ κεκνλσκέλα ζεάκαηα, ζηελ έληαμή ηνπο ζε κηα νινθιεξσκέλε πξφηαζε ζηξαηεγηθήο κάξθεηηλγθ πξννξηζκψλ. 40

41 Πξνζέγγηζε ησλ θεζηηβάι απφ κηα νπηηθή γσλία κε έκθαζε ζηελ ηέρλε, ηελ αζηηθή αλάπηπμε θαη ηηο δεκηνπξγηθέο πφιεηο. Πνιιαπιαζηαζκφο ησλ εμεηδηθεπκέλσλ δηνξγαλσηψλ θαη ησλ δηεζλψλ νξγαλψζεσλ. ηαζεξή αχμεζε ησλ κεγάισλ πνιηηηζηηθψλ γεγνλφησλ (Πνιηηηζηηθή Πξσηεχνπζα, εηδηθέο εθζέζεηο ζεκαηηθά έηε θιπ.) θαη παξάιιεια εηζαγσγή λέσλ επαλαιακβαλφκελσλ θεζηηβάι. Μείσζε ηεο θξαηηθήο ρξεκαηνδφηεζεο ησλ θεζηηβάι, ζπγθξηηηθά κε άιιεο πεγέο ρξεκαηνδφηεζεο (ρνξεγίεο, πσιήζεηο εηζηηεξίσλ, πσιήζεηο εκπνξεπκάησλ θιπ.) (Scottish Arts Council, 2006). Δλδηαθέξνλ γηα ηηο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ησλ θεζηηβάι θαη ηελ εθαξκνγή πξαθηηθψλ θηιηθψλ πξνο ην πεξηβάιινλ Δίδε εθδειώζεωλ ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 70 εκθαλίδεηαη ε νξγάλσζε εθδειψζεσλ (events) σο πεδίν ηνπ ηνπξηζηηθνχ κάλαηδκελη, ελψ θαηά ηε δηάξθεηα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 80 απμάλεηαη εληαηηθά ε κειέηε ησλ εθδειψζεσλ ζε αθαδεκατθφ επίπεδν. Ζ κεγάιε αχμεζε ηνπ αθαδεκατθνχ ελδηαθέξνληνο γηα ηηο εθδειψζεηο, ζπλδέεηαη ζηελά µε ην ξφιν πνπ δηαδξακαηίδνπλ ζηελ πξνβνιή ηεο ηνπνζεζίαο ζηελ νπνία ιακβάλνπλ ρψξα. Έλα είδνο δειαδή, ελεξγνχ πξνβνιήο ηεο πεξηνρήο (civic boosterism) µέζσ ηνπ πνιηηηζκνχ (Loftman & Nevil 1996). Αλακθίβνια, απηφ απνηέιεζε ζεκαληηθφ πιαίζην δηακφξθσζεο εξεπλεηηθψλ εξσηεκάησλ γχξσ απφ ηα θεζηηβάι. Τπάξρνπλ δηαθνξεηηθνί ηξφπνη θαηεγνξηνπνίεζεο ησλ εθδειψζεσλ, φπσο µε βάζε ην κέγεζνο θαη ηε κνξθή ηνπο. Με βάζε ην κέγεζνο ηνπο θαηεγνξηνπνηνχληαη ζε: Mega events (Μεγάιεο θαη εκαληηθέο Δθδειψζεηο) Hallmark Events (Δθδειψζεηο ήκα Καηαηεζέλ)

42 Major Events (Μεγάιεο Δθδειψζεηο) Local or Community Events (Σνπηθέο ή Κνηλνηηθέο Δθδειψζεηο). Με βάζε ηε κνξθή ηνπο δηαθξίλνληαη ζε: Festivals (Φεζηηβάι) Sports Events (Αζιεηηθέο Δθδειψζεηο) Business Events (Δπαγγεικαηηθέο Δθδειψζεηο) ή αιιηψο MICE Events (Meetings - Incentives - Conventions - Exhibitions) Mega events Σα Mega events, νξίδνληαη σο επαλαιακβαλφκελεο ζεκαληηθέο εθδειψζεηο πεξηνξηζκέλεο δηάξθεηαο, πνπ ζπκβαίλνπλ θπξίσο γηα λα εκπινπηηζηεί θαη λα απμεζεί ε αλαγλψξηζε, ε ειθπζηηθφηεηα, θαη ε θεξδνθνξία ηνπ ηνπξηζηηθνχ πξννξηζκνχ, βξαρππξφζεζκα ή/θαη καθξνπξφζεζκα (Ritchie, 1984). Σα Mega events είλαη ηφζν κεγάιεο εθδειψζεηο πνπ επεξεάδνπλ νιφθιεξεο νηθνλνκίεο θαη αληερνχλ ζηα δηεζλή κέζα ελεκέξσζεο. Πεξηιακβάλνπλ ηνπο Οιπκπηαθνχο Αγψλεο, ην Παγθφζκην Κχπειιν FIFA θαη ηηο ηεζλείο Δθζέζεηο θαη είλαη δχζθνιν γηα πνιιέο άιιεο θαηεγνξίεο εθδειψζεσλ λα δηεθδηθήζνπλ απηή ηελ θαηεγνξία. Σα Mega events απφ πιεπξάο κεγέζνπο ή ζεκαζίαο, ζεσξνχληαη απηά ηα νπνία απνθέξνπλ πςειά επίπεδα ηνπξηζκνχ, θάιπςε απφ ηα κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο, πξνζδίδνπλ θχξνο (prestige), ή νηθνλνκηθφ αληίθηππν γηα ηελ θνηλφηεηα ππνδνρήο (Getz, 2005). Ο Hall (1992) νξίδεη ηα Mega events, φπσο νη Γηεζλείο Δθζέζεηο θαη Δθδειψζεηο, ην Παγθφζµην Κχπειιν Πνδνζθαίξνπ, ή νη Οιπµπηαθνί Αγψλεο, σο γεγνλφηα ηα νπνία απεπζχλνληαη ξεηά ζηε δηεζλή ηνπξηζηηθή αγνξά θαη κπνξνχλ λα νλνκαζηνχλ Mega ιφγσ ηνπ κεγέζνπο ηνπο απφ ηελ άπνςε ηεο ζπκκεηνρήο, ηεο αγνξάο - ζηφρνπ, ην επίπεδν ηεο δεκφζηαο νηθνλνκηθήο ζπκκεηνρήο, ηηο πνιηηηθέο επηπηψζεηο, ηελ έθηαζε ηεο ηειενπηηθήο θάιπςεο, ηελ θαηαζθεπή ησλ εγθαηαζηάζεσλ, θαη ησλ επηπηψζεσλ ζηνλ νηθνλνκηθφ θαη θνηλσληθφ ηζηφ ηεο θνηλφηεηαο ππνδνρήο. 42

43 3.5.2 Hallmark Events Ο Ritchie (1984) νξίδεη ηα Hallmark Events σο ζεκαληηθέο εθδειψζεηο, πεξηνξηζκέλεο δηάξθεηαο, πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη είηε µία θνξά είηε πεξηζζφηεξεο, θαη ιακβάλνπλ ρψξα θπξίσο γηα λα δηαθεκίζνπλ ηελ ηνπνζεζία, λα εκπινπηίζνπλ ηελ ειθπζηηθφηεηα ηνπ πξννξηζκνχ θαη λα απμήζνπλ ηελ θεξδνθνξία ηνπ βξαρπρξφληα ή καθξνρξφληα. Απηέο νη εθδειψζεηο ζηεξίδνπλ ηελ επηηπρία ηνπο ζηε κνλαδηθφηεηα, ην θχξνο, ή ηε ζεκαζία ηεο ρξνληθήο ζηηγκήο πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη µε ζθνπφ ηε δεκηνπξγία ελδηαθέξνληνο θαη πξνζνρήο. Παξαδείγκαηα Hallmark events είλαη ην Καξλαβάιη ζην Ρίν ληε Σδαλέηξν ηεο Βξαδηιίαο, ην October-fest ζην Μφλαρν ηεο Γεξκαλίαο, ελψ θάπνηεο εθδειψζεηο είλαη δπλαηφλ λα αθνξνχλ νιφθιεξε ηελ ρψξα, φπσο ην Tour de France (ν Γχξνο ηεο Γαιιίαο µε πνδήιαην). ήκεξα, πνιιέο πφιεηο έρνπλ δηακνξθψζεη πξνζεθηηθά ηελ εηθφλα ηνπο σο πξννξηζκνί εθδειψζεσλ, φπσο ην Δδηµβνχξγν ηεο θσηίαο (Prentice & Anderson, 2003) θαη ην Tamworth ζηελ Απζηξαιία (Gibson & Davidson, 2004). Ο Getz (2005) πεξηγξάθεη ηα Hallmark events σο πξνο ηελ ηθαλφηεηα ηνπο λα πξνζθέξνπλ αληαγσληζηηθφ πιενλέθηεκα ζηηο θνηλφηεηεο πνπ ηα θηινμελνχλ. Σν Hallmark δειαδή, αθνξά µία εθδήισζε ε νπνία θαηέρεη ηέηνηα ζεκαζία ζε φξνπο παξάδνζεο, ειθπζηηθφηεηαο, πνηφηεηαο, ή πξνβνιήο, ψζηε λα πξνζθέξεη ζηνλ ηφπν φπνπ θηινμελείηαη, ζηελ θνηλφηεηα, ή ζηνλ πξννξηζκφ αληαγσληζηηθφ πιενλέθηεκα. Δλψ ε ρξήζε ησλ Hallmark events σο κέζα πξνβνιήο κηαο πεξηνρήο έρεη δερζεί θξηηηθή (Boyle, 1997), ζεσξείηαη σο ζεηηθή εμέιημε γηα ηνπο εξεπλεηέο ηνπ ηνπξηζκνχ. Οη εθδειψζεηο απηέο ζεσξνχληαη σο έλα ζεκαληηθφ θίλεηξν ζηνλ ηνκέα ηνπ ηνπξηζκνχ (Getz, 2008), θαη σο µία απνηειεζκαηηθή ελίζρπζε ηεο δηακφξθσζεο ηεο εηθφλαο ηνπ πξννξηζκνχ (Hall 1992, Ritchie 1984) Major Events Σα Major events ζεσξνχληαη σο εθδειψζεηο νη νπνίεο είλαη ηθαλέο, αλάινγα µε ηελ θιίκαθα θαη ην ελδηαθέξνλ ησλ κέζσλ καδηθήο ελεκέξσζεο, λα ζπγθεληξψλνπλ ζεκαληηθφ αξηζκφ επηζθεπηψλ, δεκνζηνγξαθηθή θάιπςε θαη νηθνλνκηθά νθέιε (Allen et al., 2008). ηε Μειβνχξλε, γηα παξάδεηγκα, δηνξγαλψλεηαη ην Australian Open tennis tournament θαη ην Australian Formula One Grand Prix, ηα νπνία ζεσξνχληαη ζεκαληηθά εηήζηα Major events. 43

44 3.5.4 Local or Community Events Πνιιέο θνηλφηεηεο θηινμελνχλ εθδειψζεηο ζηνρεχνληαο θπξίσο ζε ηνπηθνχο επηζθέπηεο θαη δηνξγαλψλνληαη θπξίσο γηα ιφγνπο θνηλσληθνχο θαη ςπραγσγηθνχο. Οη Σνπηθέο ή Κνηλνηηθέο Δθδειψζεηο ζπλαληψληαη ζρεδφλ ζε θάζε πφιε πξνζθέξνληαο έλα κεγάιν εχξνο σθειεηψλ, δεκηνπξγψληαο ην αίζζεκα ηεο εμέρνπζαο ζέζεο γηα ηελ θνηλφηεηα.. πκβάιινπλ, επίζεο, ζηελ έθζεζε ησλ αηφκσλ ζε θαηλνχξηεο ηδέεο θαη εκπεηξίεο, ελζαξξχλνπλ ηε ζπκκεηνρή ηνπο ζε αζιεηηθέο θαη θαιιηηερληθέο δξαζηεξηφηεηεο, ελψ εληζρχνπλ ηελ αλνρή θαη ηελ πνηθηινκνξθία. Γηα απηνχο ηνπο ιφγνπο, ε ηνπηθή απηνδηνίθεζε ζηεξίδεη απηέο ηηο εθδειψζεηο σο µέζν ζηξαηεγηθήο αλάπηπμεο ηεο θνηλφηεηαο θαη ηεο θνπιηνχξαο ηεο (Allen et al, 2008). Ο Janiskee (1996) νξίδεη απηέο ηηο εθδειψζεηο σο εθδειψζεηο γηα ηελ ςπραγσγία ηεο νηθνγέλεηαο νη νπνίεο ζεσξνχληαη «ηδηνθηεζία» ηεο θνηλφηεηαο ιφγσ ηεο ρξήζεο εζεινληηθψλ ππεξεζηψλ, ηε ρξήζε δεκφζησλ ρψξσλ, φπσο δξφκνπο, πάξθα θαη ζρνιεία θαη ιεηηνπξγνχλ ππφ ηε δηεχζπλζε ησλ νξγαληζκψλ ηνπηθψλ απηνδηνηθήζεσλ ή µε θπβεξλεηηθψλ νξγαλψζεσλ. Ο Janiskee ζρνιηάδεη, επίζεο, φηη ηα ηνπηθά θεζηηβάι κπνξνχλ λα ζεσξεζνχλ θαη hallmark events πξνζειθχνληαο έηζη έλα κεγάιν αξηζκφ επηζθεπηψλ. Άιιε µία αλαπηπζζφκελε ππνθαηεγνξία ησλ ηνπηθψλ εθδειψζεσλ είλαη νη θηιαλζξσπηθέο εθδειψζεηο ζπγθέληξσζεο ρξεκάησλ. Αλ θαη απηέο νη εθδειψζεηο έρνπλ νηθνλνκηθνχο ζηφρνπο, ζεσξείηαη φηη αλήθνπλ ζηνλ µε θεξδνζθνπηθφ ηνκέα ηεο θνηλφηεηαο Festivals Ο ενξηαζηηθφο θαη επεηεηαθφο ραξαθηήξαο ησλ θεζηηβάι έρεη αλαγλσξηζηεί θαη έρεη βξαβεπηεί θαζψο πξνζθέξνπλ ζηνπο ηνπξίζηεο κηθξέο θαη ζχληνκεο εκπεηξίεο απφ ηελ ηνπηθή ηδηαηηεξφηεηα (Litvin & Fetter, 2006), δηαθνξεηηθέο πνιηηηζηηθέο εκπεηξίεο (Hall, 1992) θαη επθαηξίεο ζπκκεηνρήο ζε δηαθξηηηθέο, ζπιινγηθέο εκπεηξίεο (Getz, 1989). Χζηφζν, ππήξμε κηθξή πξνζπάζεηα ζρεηηθά µε ηελ ρξήζε εδξαησκέλσλ αληηιήςεσλ γηα ηα θεζηηβάι σο ζεκαληηθφ θνηλσληθφ θαη πνιηηηζηηθφ θαηλφκελν ην νπνίν ζπκκεηέρεη ζηε δηακφξθσζε ηεο ηαπηφηεηαο ελφο πξννξηζκνχ. Σα θεζηηβάι ζπγθεληξψλνπλ µηα ζεηξά δξαζηεξηνηήησλ γχξσ απφ έλα ζπγθεθξηκέλν ζέκα κέζα ζε έλα πεπεξαζκέλν ρξνληθφ δηάζηεκα, δεκηνπξγψληαο έηζη εκπεηξίεο πνπ κπνξνχλ λα πξνζειθχζνπλ ζεκαληηθφ αξηζκφ ηνπξηζηψλ (Saleh & Ryan, 1993). Σα 44

45 θεζηηβάι είλαη µία έθθξαζε ηεο αλζξψπηλεο δξαζηεξηφηεηαο ζπλεηζθέξνληαο πεξηζζφηεξν ζηελ θνηλσληθή θαη πνιηηηζηηθή δσή ηνπ αηφκνπ. πλδένληαη επίζεο, φιν θαη πεξηζζφηεξν µε ηνλ ηνπξηζκφ δεκηνπξγψληαο επηρεηξεκαηηθέο δξαζηεξηφηεηεο θαη έζνδα γηα ηηο πφιεηο πνπ ηα θηινμελνχλ. Σα θεζηηβάι εμεηάδνληαη θπξίσο απφ ηε ζθνπηά ηνπ κάξθεηηλγθ πξννξηζκνχ, ηεο αζηηθήο αλάπηπμεο, ηνπ ηνπξηζκνχ θαη πην πξφζθαηα απφ ηελ πιεπξά ησλ θνηλσληθψλ αιιαγψλ πνπ επηθέξνπλ (Picard & Robinson, 2006). Ο πην θνηλφο ηχπνο θεζηηβάι είλαη ηα θαιιηηερληθά θεζηηβάι, ηα νπνία κπνξεί λα πεξηιακβάλνπλ κηθηέο κνξθέο ηέρλεο. Σα πην δηαδεδνκέλα θεζηηβάι ηέρλεο είλαη ηα κνπζηθά. Άιινο έλαο ηχπνο θεζηηβάι ν νπνίνο ζεσξείηαη επξέσο δηαδεδνκέλνο είλαη απηφο ηεο γαζηξνλνκίαο θαη ηνπ θξαζηνχ. Σα θεζηηβάι απηά πεξηιακβάλνπλ απφ κεγάιεο εθδειψζεηο πνπ ιακβάλνπλ ρψξα ζε πξσηεχνπζεο κέρξη ηνπηθέο εθδειψζεηο, πξνσζψληαο ηνπηθέο θνπδίλεο. Σα θεζηηβάι απνηεινχλ πιένλ θπξίαξρν ραξαθηεξηζηηθφ ηνπ πνιηηηζηηθνχ ηνπίνπ ηεο θνηλσλίαο, δηαδξακαηίδνληαο δσηηθφ ξφιν αλάπηπμεο ηεο βηνκεραλίαο ησλ εθδειψζεσλ (Allen et al., 2008) Sports Events Οη αζιεηηθέο εθδειψζεηο απνηεινχλ έλα ζεκαληηθφ θαη αλαπηπζζφκελν θνκκάηη ηεο βηνκεραλίαο ησλ εθδειψζεσλ πεξηθιείνληαο απφ αηνκηθά ζπνξ κέρξη νκαδηθά. Ζ ηθαλφηεηα ηνπο λα πξνζειθχνπλ ηνπξίζηεο θαη κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο θαη λα επηθέξνπλ νηθνλνκηθέο σθέιεηεο, ζπλεηέιεζε ζην γεγνλφο λα απνηεινχλ µία απφ ηηο θπξηφηεξεο ζηξαηεγηθέο εθδειψζεηο ησλ θπβεξλήζεσλ θαη πξνγξακκάησλ ηνπξηζηηθνχ πξννξηζκνχ. Οη αζιεηηθέο εθδειψζεηο δελ παξάγνπλ σθέιεηεο µφλν ζηηο θπβεξλήζεηο θαη ηνπο νξγαληζκνχο απφ ηνπο νπνίνπο δηνξγαλψλνληαη, αιιά επεξγεηνχλ θαη ηνπο ζπκκεηέρνληεο, ελψ παξάιιεια πξνζθέξνπλ ςπραγσγία ζην θνηλφ (Allen et al. 2008) Business Events Άιιε µία θαηεγνξία ζηε βηνκεραλία ησλ εθδειψζεσλ είλαη νη επηρεηξεκαηηθέο εθδειψζεηο (MICE events). Ο ηνκέαο απηφο ραξαθηεξίδεηαη ζε κεγάιν βαζκφ απφ ηελ εζηίαζή ηνπ ζηελ επηρεηξεκαηηθή θαη εκπνξηθή ζθνπηά. Οη εθδειψζεηο απηνχ ηνπ ηχπνπ (ζπλαληήζεηο, ζπλέδξηα, εθζέζεηο) δηαδξακαηίδνπλ ηδηαίηεξα ζεκαληηθφ ξφιν θαη ζηελ εκπνξηθή δξαζηεξηφηεηα αιιά θαη ζηελ πξνβνιή θαη ηελ αλάπηπμε ηνπ 45

46 ηνπξηζκνχ ησλ πφιεσλ φπνπ θηινμελνχληαη, µε απνηέιεζκα νη κεγάιεο πφιεηο λα δηαζέηνπλ πιένλ εληππσζηαθά ζπλεδξηαθά θέληξα θαη ρψξνπο εθζέζεσλ αιιά θαη εηαηξείεο νη νπνίεο αλαιακβάλνπλ ηελ νξγάλσζε θαη ηε δηάζεζε ησλ ρψξσλ (Getz, 2008). Οη Weber & Ladkin (2004) δηεξεχλεζαλ ηηο ηάζεηο ζηνλ θιάδν ησλ ζπλεδξίσλ ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ απμεκέλνπ ελδηαθέξνληνο ησλ θπβεξλήζεσλ γηα ηα νηθνλνκηθά νθέιε πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε ιεγφκελε βηνκεραλία MICE (Meetings, Incentives, Conventions and Events/ Exhibitions). Οη Yoo & Weber (2005), θαζψο θαη νη Lee & Back (2005), αλαθέξνληαη ζε δηάθνξεο αγνξέο ησλ business events, φπσο νη ζπλεηαηξηζηηθέο (association), νη εηαηξηθέο (corporate) ζπλαληήζεηο, νη ζπλαληήζεηο νκάδσλ µε θνηλά ελδηαθέξνληα (affinity-group), θαζψο θαη ζε δηαδηθαζίεο θαη θξηηήξηα επηινγήο ηεο πφιεο θαη ηνπ ρψξνπ αιιά θαη ζε νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο. 3.6 Παξάγνληεο επηηπρίαο ελόο θεζηηβάι Ζ επηηπρία ελφο θεζηηβάι βαζίδεηαη ζηελ επίηεπμε θαη δηαηήξεζε κηαο ζηαζεξήο πνηφηεηαο ζηνρεχνληαο ζηε δηαζθάιηζε ηεο αμίαο ηεο επσλπκίαο ηνπ. Απηφ ρηίδεηαη κε ηνλ ζπλδπαζκφ εκπλεπζκέλνπ νξάκαηνο, απνηειεζκαηηθήο εγεζίαο θαη δηνίθεζεο, ηζρπξήο δεκηνπξγηθήο δηαδηθαζίαο, επξεκαηηθήο επηθνηλσλίαο θαη κάξθεηηλγθ θαη αλάιεςεο θηλδχλνπ (Scottish Arts Council, 2006). Έκθαζε δίλεηαη ζηηο πςειήο πνηφηεηαο εκπεηξίεο πνπ αμηνινγνχληαη απφ ηνπο επηζθέπηεο, έηζη ψζηε λα ππάξρεη απμεκέλε πηζαλφηεηα λα επαλαιάβνπλ ηελ επίζθεςε ηνπο, αιιά θαη λα ηελ ζπζηήζνπλ ζην θηιηθφ ηνπο πεξηβάιινλ (Lee et al., 2007). Οη κάλαηδεξ επηηπρεκέλσλ θεζηηβάι ππνζηεξίδνπλ φηη κε ηελ πάξνδν ηνπ ρξφλνπ, ην θχξην πξντφλ ηνπο δελ έρεη ππνζηεί ζεκαληηθή δηαθνξνπνίεζε (Klaic et al., 2005). Δπηηπρεκέλα θεζηηβάι, σο εθ ηνχηνπ, ζεσξνχληαη εθείλα πνπ αληηζηέθνληαη ζηε θζνξά ηνπ ρξφλνπ θαη έρνπλ ηελ ηθαλφηεηα λα πξνζαξκφδνληαη ζην ζηαζεξφ ή δπλακηθφ πεξηβάιινλ ηεο πεξηνρήο ζηελ νπνία πξαγκαηνπνηνχληαη (Klaic et al., 2005). Παξάγνληεο πνπ θαζνξίδνπλ ηελ επηηπρία ελφο θεζηηβάι ζεσξνχληαη ε πξνζήισζε ζε ζπγθεθξηκέλν ζηφρν, νη εγεηηθέο ηθαλφηεηεο ησλ δηνξγαλσηψλ, ε αλάπηπμε ζρέζεσλ κε ηελ ηνπηθή θνηλφηεηα, ε δηαδηθαζία ιήςεο απνθάζεσλ, νη πεγέο ρξεκαηνδφηεζεο, θαζψο θαη ε θήκε θαη ηζηνξία ηνπ (Enson et al., 2007). ηελ θνξπθή ησλ επηηπρεκέλσλ θεζηηβάι, θαηαηάζζνληαη εθείλα πνπ παξάγνπλ ην δηθφ ηνπο πνιηηηζηηθφ θεθάιαην, ην νπνίν εθηηκάηαη βάζεη ησλ πξνγξακκάησλ, ησλ 46

47 παξαγσγψλ, ηεο πξνζέιθπζεο πνιηηηζηηθά εηεξφθιεησλ θαηεγνξηψλ θνηλνχ, ηεο δεκηνπξγίαο ή αλαθαίληζεο ππνδνκψλ γηα παξαζηαηηθέο θαη εηθαζηηθέο ηέρλεο θαη ηεο αλαθάιπςεο ηδηαίηεξσλ ζπλδπαζκψλ θαη ηαιέλησλ. ζνλ αθνξά, ηα πνιηηηζηηθά θεζηηβάι δηεζλνχο εκβέιεηαο, ε αμηνιφγεζε ηεο επηηπρίαο ηνπο δελ γίλεηαη κε βάζε ην πιήζνο ησλ επηζθεπηψλ, αιιά βάζεη ηνπ αληίθηππνχ ηνπο ζηνπο εηδηθνχο θαη ηνπο δηακνξθσηέο γλψκεο (Scottish Arts Council, 2006). Ζ επηηπρία ελφο θεζηηβάι κεηαθξάδεηαη θαη σο βαζκφο αληαπφδνζεο ζηελ θνηλφηεηα, ηνπο ρνξεγνχο θαη ηνλ ηφπν δηεμαγσγήο ηνπ (Dimmock & Tiyce, 2001). ρεηηθά κε ην θνηλφ ελφο θεζηηβάι, ππνζηεξίδεηαη φηη ε αθνζίσζε ηνπ ζε απηφ ζρεηίδεηαη κε ην βαζκφ ηθαλνπνίεζήο πνπ έρεη ιάβεη απφ ηηο εμήο παξακέηξνπο: πνηφηεηα ησλ εγθαηαζηάζεσλ, ζπκπεξηθνξά πξνζσπηθνχ, πεξηερφκελν πξνγξάκκαηνο, θαγεηφ, δηάζεζε θαη πνηφηεηα αλακλεζηηθψλ (ζνπβελίξ) θαη πξφζβαζε ζε ζρεηηθέο πιεξνθνξίεο (Lee et al., 2008). Ο ραξαθηεξηζκφο ελφο θεζηηβάι σο απνηπρεκέλνπ, κπνξεί λα ππνδειψλεη κηα ζεηξά απφ θαηαζηάζεηο δηαθνξεηηθήο κνξθήο, φπσο είλαη ε αληηκεηψπηζε κηαο ζεκαληηθήο θξίζεο, ε αλαβνιή ηεο δηεμαγσγήο ηνπ, ε επαλέλαξμε ηνπ θαηφπηλ πξνζσξηλήο δηαθνπήο ή αθφκα θαη ν αθαληζκφο ηνπ (Getz, 2002). Δπίζεο, ηα ζχγρξνλα θεζηηβάι κπνξεί λα ζεσξεζνχλ πξνβιεκαηηθά ζηελ πεξίπησζε πνπ ν ζθνπφο θαη ε ζπλέρεηα ηνπο δελ αθνξά ηνλ εκεξνινγηαθφ θχθιν ησλ ζηαζεξψλ γηνξηψλ (Evans, 2001). Ζ απνηπρία ελφο θεζηηβάι κπνξεί λα πξνέιζεη απφ αδπλακία πξνζαξκνγήο ζην πεξηβάιινλ ηνπ, φπσο ζηηο πεξηπηψζεηο εθείλεο πνπ δελ θαηαθέξλεη λα θεξδίζεη ην ελδηαθέξνλ θαη ηελ ππνζηήξημε ηεο ηνπηθήο θνηλφηεηαο ιφγσ πνιηηηζηηθνχ ράζκαηνο θαη έιιεηςεο ζπλδεηηθψλ θξίθσλ θαη δηνηθεηηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο. Χο ζεκαληηθφ εκπφδην εκθαλίδεηαη ζπρλά ε νηθνλνκηθή δπζηνθία, ε νπνία απνδεηθλχεηαη αξθεηέο θνξέο ζχκπησκα παξά αίηην. Βέβαηα, ππφ ηελ πξνυπφζεζε ηεο επαξθνχο ρξεκαηνδφηεζεο, πνιιά πξνβιήκαηα θαη θξίζεηο κπνξνχλ λα απνθεπρζνχλ ή λα κελ απνηειέζνπλ αληηθείκελν ηδηαίηεξνπ πξνβιεκαηηζκνχ (Getz, 2002). 3.7 Ο ξόινο ηωλ θεζηηβάι ζηελ ηνπηθή αλάπηπμε Σα θεζηηβάι γλσξίδνπλ ζεκαληηθή αχμεζε ζε παγθφζκηα θιίκαθα (Lee et al., 2004) θαη ζεσξνχληαη δηθαηνινγεκέλα ε ηαρχηεξα αλαπηπζζφκελε κνξθή ηνπξηζηηθψλ ζεακάησλ (Thrane, 2002), αιιά θαη έλα λέν ξεχκα ελαιιαθηηθνχ ηνπξηζκνχ, ην νπνίν 47

48 ζπκβάιιεη ζηελ αεηθφξν αλάπηπμε θαη βειηηψλεη ηηο ζρέζεηο κεηαμχ επηζθεπηψλ θαη ληφπηνπ πιεζπζκνχ (Getz, 1991). Απνηεινχλ θχξηα έθθξαζε ηεο νηθνλνκίαο ηεο εκπεηξίαο, πξνζθέξνπλ επθαηξίεο γηα δηαζθέδαζε θαη αλαςπρή, ζηηγκαηίδνπλ ηε κλήκε θαη ζπλεηζθέξνπλ ζηελ ηνπηθή νηθνλνκία, (Long & Perdue, 1990). Χζηφζν, παξά ηνλ πνιιαπιαζηαζκφ ησλ θεζηηβάι, παξαηεξείηαη ζεκαληηθή πζηέξεζε ζε φξνπο κάλαηδκελη θαη αδπλακίεο σο πξνο ηελ αμηνπνίεζε αθξηβψλ κεζφδσλ κέηξεζεο θαη επηζηεκνληθψλ κειεηψλ (Getz & Frisby, 1988). ηελ πιεηνςεθία ηνπο ηα ζρεηηθά άξζξα είλαη πεξηγξαθηθά σο πξνο ηε θχζε ησλ θεζηηβάι, επηβεβαηψλνληαο φηη πξφθεηηαη γηα λέν αλαπηπζζφκελν εξεπλεηηθφ θιάδν (Formica, 1998). Δπηπιένλ, ελψ ην ελδηαθέξνλ γηα ηε δηεξεχλεζε ησλ θεζηηβάι απμάλεηαη θαη ε ζεκαηηθή πεξηνρή ησλ γεγνλφησλ αλαπηχζζεηαη θαη σξηκάδεη, ην πιήζνο ησλ εξεπλψλ παξακέλεη πεξηνξηζκέλν (Williams & Bowdin, 2007). Ο Καλαδάο θαη νη Ζλσκέλεο Πνιηηείεο, έρνπλ πξνβάδηζκα σο πξνο ην πιήζνο ησλ επηζηεκνληθψλ άξζξσλ πνπ αθνξνχλ ζηα θεζηηβάι, ελψ θαη ε Δπξψπε θαη ε Αζία έρνπλ εμαηξεηηθέο δπλαηφηεηεο αλάπηπμεο ιφγσ ηεο καθξνρξφληαο δηαζχλδεζήο ηνπο κε ηνλ πνιηηηζκφ. Σα θεζηηβάι ηεο Αθξηθήο, ηεο Νφηηαο Ακεξηθήο θαη ηεο Μέζεο Αλαηνιήο δελ παξνπζηάδνπλ ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ (Formica, 1998). ε κηα πξψηε πξνζπάζεηα αλαδήηεζεο ησλ ελλνηψλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ ζεκειίσζε ησλ θεζηηβάι, εληνπίδνπκε ηε γλψζε, ηελ απζεληηθφηεηα, ην πάζνο, ηελ εηθφλα, ηελ αλάκλεζε, ηελ επαλάιεςε, ηνλ θίλδπλν θαη ηελ εκπνξηθή αμηνπνίεζε (Robertson et al., 2007). Σα θεζηηβάι πνηθίιινπλ ζεκαληηθά ζε δεηήκαηα φπσο ε ζηνρνζεζία, ην πεξηερφκελν θαη ε ηνπνζεζία (Kim et al., 2002). Έηζη, απαηηείηαη ιεπηφο ρεηξηζκφο ζηηο κεζφδνπο ζπιινγήο ησλ δηάθνξσλ παξακέηξσλ, ζηνλ πξνζδηνξηζκφ ησλ δεδνκέλσλ, ζηηο κεζφδνπο εθηίκεζεο ησλ επηδξάζεσλ θαη ζηνλ ηξφπν αμηνιφγεζεο ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηεο αγνξάο πνπ ζα αμηνπνηεζνχλ γηα ηελ κειέηε ησλ νηθνλνκηθψλ, θνηλσληθψλ θαη δηνηθεηηθψλ επηδξάζεσλ ησλ θεζηηβάι (Uysal & Gitelson, 1994). Σν ζχλζεην απηφ πεδίν έξεπλαο πξνζεγγίδεηαη απφ δηαθνξεηηθέο ζθνπηέο: ηελ θνηλσληνινγηθή (Rao, 2001) ηελ νηθνλνκηθή (Thrane, 2002) ηεο ζπκκεηνρήο ζηελ αλαςπρή (Getz & Frisby, 1988) 48

49 ηεο θνηλσληθήο αλάπηπμεο (Janniskee & Drews, 1998) ηεο ηνπξηζηηθήο βηνκεραλίαο (Mitchell & Wall, 1989) ησλ θηλήηξσλ παξαθνινχζεζεο (Backman et al, 1995). Ο Hall (1989) θαη ν Getz (2005) ηνλίδνπλ πσο θάζε εθδήισζε αζθεί θνηλσληθέο θαη πνιηηηζηηθέο επηξξνέο ζηνπο ζπκκεηέρνληεο, αιιά θαη ζηελ επξχηεξε θνηλφηεηα ππνδνρήο. Οη επηξξνέο απηέο αθνξνχλ ηελ θνηλή αληαιιαγή εκπεηξηψλ, ηελ αλαθάιπςε λέσλ δπλαηνηήησλ θαη ηε δηέγεξζε ηεο θαληαζίαο θαη ηεο δεκηνπξγηθφηεηαο. Οη κειέηεο πνπ εμεηάδνπλ ηηο νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο δειψλνπλ φηη ν θεζηηβαιηθφο ηνπξηζκφο κπνξεί λα σθειήζεη ηηο ηνπηθέο ηνπξηζηηθέο επηρεηξήζεηο πνπ ζρεηίδνληαη µε ηηο εθδειψζεηο, αιιά ε δεκηνπξγία εηζνδήκαηνο απφ κφλε ηεο δελ αξθεί (Yu & Turco, 2000). Αλ φκσο, ν θεζηηβαιηθφο ηνπξηζκφο ζπλεηζθέξεη ζηε βηψζηκε αλάπηπμε κηαο πεξηνρήο, ηφηε είλαη ινγηθφ λα δνζεί έκθαζε θαη λα αλαδεηεζεί έλα πην επξχ θάζκα σθειεηψλ γηα ηνλ ληφπην πιεζπζκφ θαη ηηο επηρεηξήζεηο. Σν κεγαιχηεξν θνκκάηη ηεο βηβιηνγξαθίαο εζηηάδεη ζηηο νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο. Σν γεγνλφο απηφ είλαη αλακελφκελν, θαζψο ηα θεζηηβάι ελζσκαηψλνληαη φιν θαη πεξηζζφηεξν ζηα αζηηθά θαη πνιηηηθά πξνγξάκκαηα πεξηθεξεηαθήο αλάπηπμεο. Αξρηθά, ην αθαδεκατθφ ελδηαθέξνλ επηθεληξσλφηαλ ζηνλ ηνκέα ηεο δηαρείξηζεο θαη ησλ νηθνλνκηθψλ. Απφ πνιχ λσξίο ππήξρε έληνλνο πξνζαλαηνιηζκφο πξνο ηελ θαηαλφεζε ησλ επηπηψζεσλ ησλ εθδειψζεσλ, θαη άξρηζαλ λα ζεσξνχληαη σο δηαθξηηέο νληφηεηεο µε δπλαηφηεηα άζθεζεο ζεηηθψλ θαη αξλεηηθψλ επηξξνψλ ζε ζπλαθή πεξηβάιινληα. Μηα ζεκαληηθή θαη ηζρπξή δεκνζηνπνίεζε, ήηαλ ε αλαγλψξηζε ηνπ Ritchie (1984), κηαο ζεηξάο επηπηψζεσλ πνπ ζρεηίδνληαη µε απηφ πνπ απνθάιεζε hallmark events. Αλ θαη πξνζδηφξηζε έλα επξχ θάζκα, ε πιεηνςεθία ησλ κεηαγελέζηεξσλ εξεπλψλ επηθέληξσζαλ ηελ πξνζνρή ηνπο ζηελ αμηνιφγεζε ησλ νηθνλνκηθψλ επηπηψζεσλ, κηα εμέιημε, ελ κέξεη, εκπλεπζκέλε απφ ηελ πξαγκαηηθφηεηα ηεο πφιεο θαη ηηο πεξηθεξεηαθέο αλάγθεο ηεο θπβέξλεζεο γηα λα δηθαηνινγήζεη ηηο επελδχζεηο αλαπηπμηαθψλ ζηξαηεγηθψλ ζε θεζηηβάι (Burgan & Mules 2001, Crompton & McKay 1994, Dwyer et al., 2000, Mules & McDonald 1994). Ήδε απφ ην 1989, αλαγλσξίδεηαη ε αλάγθε γηα πεξεηαίξσ έξεπλα, ζπκπεξηιακβαλνκέλεο ηεο πξφβιεςεο θαη ηεο ξχζκηζεο ησλ επηπηψζεσλ ησλ εθδειψζεσλ ζηελ θνηλφηεηα ππνδνρήο, θαζψο θαη ηελ πξνψζεζε ηεο αλάπηπμεο πνπ 49

50 ζπλδέεηαη µε ηηο εθδειψζεηο µε ηξφπν πνπ λα κεγηζηνπνηεί ηα νηθνλνκηθά, πεξηβαιινληηθά θαη θνηλσληθά νθέιε (Hall, 1989). Άιιεο ζπδεηήζεηο αθνξνχλ ηηο νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο ησλ εθδειψζεσλ θαη ηνλ ξφιν ηνπ θνηλνχ: ηη ζπκβαίλεη, δειαδή, ζε πεξίπησζε πνπ νη εθδειψζεηο πξνζειθχνπλ ηνπξίζηεο απφ άιιεο γεσγξαθηθέο πεξηνρέο ή ζπγθεληξψλνπλ µφλν ηνπηθνχο ζεαηέο. Οη Tyrrell θαη Johnston (2001), ππνζηεξίδνπλ φηη µία εθδήισζε κπνξεί λα έρεη ζεηηθφ νηθνλνκηθφ αληίθηππν ζηνλ ηνπξηζκφ ηεο δηνξγαλψηξηαο πεξηνρήο, αθφκα θαη αλ δελ πξνζειθχζεη ζεαηέο απφ άιιεο πεξηνρέο, θη απηφ γηαηί εάλ ε εθδήισζε δελ πξαγκαηνπνηνχληαλ ζηνλ ηφπν ηνπο, ηφηε νη θάηνηθνί ζα ηαμίδεπαλ ζε άιιε πεξηνρή γηα λα παξαθνινπζήζνπλ κηα παξφκνηα δηνξγάλσζε. Δπνκέλσο, έηζη εκπνδίδεηαη ε απψιεηα ρξεκάησλ, εθφζνλ ε ρξεκαηηθή ξνή μεθηλά θαη θαηαιήγεη ζε ηνπηθφ επίπεδν. Οη Lee θαη Taylor (2005) θαη νη Tyrrell θαη Johnston (2001), εμέηαζαλ ηηο αδπλακίεο πνπ αληηκεησπίδνπλ νη κειέηεο νηθνλνκηθψλ επηπηψζεσλ θαη θαηέιεμαλ ζην φηη µφλν νη άκεζεο δαπάλεο πνπ αλαινγνχλ ζε µία εθδήισζε ζα πξέπεη λα ιακβάλνληαη ππφςε ζηε δηαδηθαζία ηεο εθηίκεζεο. Χζηφζν, νη Wood et al. (2006) ππνζηήξημαλ φηη ε εζηίαζε ζηα άκεζα νθέιε θαη ηηο δαπάλεο δελ παξάγεη µηα πιήξε εηθφλα. Παιαηφηεξεο πξνζπάζεηεο γηα ηε κέηξεζε ηνπ επηπέδνπ αλάπηπμεο, επηθεληξψζεθαλ ζηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε πνπ ππνδειψλεη ν ξπζκφο κεηαβνιήο ηνπ θαηά θεθαιήλ ΑΔΠ. Σα ηειεπηαία ρξφληα φκσο, έρεη εκθαληζηεί µία ηάζε πξνο µία βαζχηεξε εμέηαζε ησλ θνηλσληθν-νηθνλνκηθψλ θαη πεξηβαιινληηθψλ κεηαβιεηψλ (O'Sullivan & Jackson, 2002). Απηφ ζπρλά εληάζζεηαη ζηνλ αφξηζην φξν ηεο πνηφηεηαο δσήο. Δλψ νη ζχγρξνλεο αληηιήςεηο γηα ηελ αλάπηπμε εκπεξηέρνπλ ζπλήζσο ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε, δελ απνηεινχλ θαη αλάγθε ην ίδην δήηεκα. Απηφ δηθαηνινγείηαη, θαζψο ε νηθνλνκηθή αλάπηπμε κπνξεί λα πθίζηαηαη ηαπηφρξνλα µε ηε αχμεζε ηεο θηψρεηαο θαη ηελ χπαξμε αλεξγίαο θαη αληζφηεηαο (Warburton, 1998). Τπνζηεξίδεηαη φηη ε αλάπηπμε ζρεηίδεηαη κε ηελ αλζξψπηλε πξφνδν, ε νπνία επηηπγράλεηαη κέζα απφ ηε βειηίσζε ηνπ ηξφπνπ δσήο θαη ηελ αμηνπνίεζε ησλ επθαηξηψλ. Έξεπλεο έρνπλ δείμεη φηη νη ηνπηθέο αξρέο πνιιψλ αγξνηηθψλ πεξηνρψλ πξνσζνχλ ηνλ ηνπξηζκφ σο ζπκπιεξσκαηηθφ εηζφδεκα ζηελ παξαδνζηαθή ηνπο νηθνλνκηθή βάζε (Kottke 1988, Taylor et al., 1993). Αλαγλσξίδεηαη φιν θαη πεξηζζφηεξν, φηη νη βξαρππξφζεζκεο εθδειψζεηο, φπσο ηα θεζηηβάι πνιηηηζηηθήο 50

51 θιεξνλνκηάο, δχλαηαη λα απνηειέζνπλ ζεκαληηθά ηνπξηζηηθά πξντφληα ελφο πξννξηζκνχ. Σέηνηνπ είδνπο εθδειψζεηο κπνξνχλ λα δεκηνπξγήζνπλ επθαηξίεο ζηελ θνηλνηηθή δξάζε, λα ζπκβάιινπλ ζηε δηακφξθσζε ζεηηθήο εηθφλαο γηα ηνλ πξννξηζκφ θαη λα ηνλψζνπλ ηελ ηνπξηζηηθή δήηεζε, αθφκα θαη ζε πεξηφδνπο ρακειήο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο (Ryan, 1998). Απηφ ην ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ γηα ηελ αλάδεημε ησλ νηθνλνκηθψλ επηδξάζεσλ, νδήγεζε ζε µηα έληνλε ζπδήηεζε πξνζαλαηνιηζκέλε πξνο ηηο εθδειψζεηο κεγάιεο θιίκαθαο, µε ηδηαίηεξε έκθαζε ζηηο αζιεηηθέο (Gibson et al., 2003). Οη αζιεηηθέο εθδειψζεηο σο «κεγάιεο επηρεηξήζεηο» απνηεινχλ έλα δηαρξνληθφ αληηθείκελν ζηε βηβιηνγξαθία (Getz, 2008). Δπίζεο, ηα Mega events, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ Οιπκπηαθψλ Αγψλσλ, ηνπ Παγθφζκηνπ Κππέιινπ ηεο FIFA, θαη νη αγψλεο αγσληζηηθψλ απηνθηλήησλ ζπγθεληξψλνπλ ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ. Οη κεγάιεο θιίκαθαο εθδειψζεηο έρνπλ ηφζν ζεηηθέο, φζν θαη αξλεηηθέο επηπηψζεηο (Quinn, 2006). Πνιιέο κειέηεο έρνπλ θαηαγξάςεη ζεηηθά απνηειέζκαηα. Σα πην ζεκαληηθά είλαη ε ελίζρπζε ηεο δηεζλνχο εηθφλαο ηεο θνηλφηεηαο ππνδνρήο θαη ε παξαγσγή βξαρππξφζεζκσλ θαη καθξνπξφζεζκσλ ξνψλ επηζθεπηψλ. Μεγάιε πξνζνρή έρεη δνζεί ζην πψο ηα θεζηηβάι κπνξνχλ λα αλαδηακνξθψζνπλ ηελ εηθφλα κηαο πφιεο (Jeong & Faulkner 1996), αλ θαη νη Boo θαη Busser (2006) ππνζηεξίδνπλ φηη ιίγεο κειέηεο έρνπλ εμεηάζεη εκπεηξηθά ην ξφιν ησλ εθδειψζεσλ ζηελ βειηίσζε ηεο εηθφλαο ηνπ πξννξηζκνχ θαη δίλνπλ ην έλαπζκα γηα πεξεηαίξσ έξεπλα ζην δήηεκα απηφ. Σε βηβιηνγξαθία απαζρνινχλ ηδηαίηεξα, νη εθδειψζεηο πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη ζηα πιαίζηα ηεο αλαθήξπμεο κηαο πφιεο σο Δπξσπατθή Πνιηηηζηηθή Πξσηεχνπζα (European City of Culture, ECOC), ζρεηηθά µε ηα νθέιε πνπ πξνζθέξνπλ ζηνλ ηνπξηζκφ. Μία απφ ηηο πην ζπδεηεκέλεο πφιεηο πνπ έγηλε Δπξσπατθή Πνιηηηζηηθή Πξσηεχνπζα, είλαη ε Γιαζθψβε ην Απηφ νθείιεηαη ζην γεγνλφο φηη κεηαηξάπεθε απφ κηα ζπάληα επηζθέςηκε θαη κεηαβηνκεραληθή πφιε ζε έλαλ δσληαλφ θαη ειθπζηηθφ πξννξηζκφ, απμάλνληαο δξακαηηθά ηελ εηζξνή ησλ ηνπξηζηψλ κεηά απφ εθείλε ηε ρξνληά (Bailey et al. 2004, Garcia 2005). Απφ πεξηβαιινληηθή ζθνπηά, ε δεκηνπξγία ππνδνκψλ, ε αλάπιαζε ησλ πφιεσλ θαη ε θιεξνλνκηά κηαο αλαλεσκέλεο πφιεο απνηειεί έλα μερσξηζηφ ζέκα. Οη κεγάιεο εθδειψζεηο ζεσξνχληαη θαηαιχηεο γηα ηελ αζηηθή αλάπιαζε, αλ θαη έρνπλ 51

52 δηαηππσζεί αλάκηθηα ζρφιηα γηα ηηο επηπηψζεηο ησλ αιιαγψλ πνπ πξνθαινχλ, φπσο ε ζπζζψξεπζε ρξεψλ γηα ηηο θνηλφηεηεο ππνδνρήο, αιιά θαη ε αιιαγή ηεο θαζεκεξηλφηεηαο ησλ θαηνίθσλ ιφγσ ησλ έξγσλ ππνδνκήο πνπ εθηεινχληαη θαη κπνξεί λα πξνθαινχλ δπζθνιίεο ζηε κεηαθίλεζε ηνπο θ.α. (Garcia, 2004). 52

53 ΚΕΥΑΛΑΙΟ 4. ΥΕΣΙΒΑΛΙΚΟ ΣΟΤΡΙΜΟ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 4.1 Ο ξόινο ηνπ ηνπξηζκνύ ζηελ ειιεληθή νηθνλνκία Ο ηνπξηζκφο γηα νξηζκέλεο ρψξεο ηνπ πιαλήηε απνηειεί ζεκαληηθή νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα, ν ξφινο δε πνπ δηαδξακαηίδεη ζηηο νηθνλνκίεο ηνπο, ζπρλά είλαη πξσηαγσληζηηθφο, θαζψο ζπκβάιεη θαζνξηζηηθά ζηελ νηθνλνκηθή ηνπο αλάπηπμε θαη πξφνδν. Μεηαμχ ησλ ρσξψλ απηψλ βξίζθεηαη θαη ε Διιάδα, αθνχ ε ζπκβνιή ηνπ ηνπξηζκνχ ζηε δηακφξθσζε ηνπ αθαζάξηζηνπ εγρψξηνπ πξντφληνο ηεο είλαη ζήκεξα ηεο ηάμεο ηνπ 16,4% πεξίπνπ, ζηα ζπλαιιαγκαηηθά έζνδα ηεο ηάμεο ηνπ 23,2%, ελψ ε ζπλνιηθή απαζρφιεζε ζηνλ ηνπξηζηηθφ θιάδν ( ζέζεηο εξγαζίαο), αληηζηνηρεί ζην 18,3% ησλ απαζρνινπκέλσλ, γεγνλφο πνπ ζεκαίλεη φηη ζπκβάιιεη ζηε δηακφξθσζε ηφζν ηνπ αθαζάξηζηνπ εζληθνχ πξντφληνο, φζν θαη ηνπ εγρψξηνπ πξντφληνο πεξηζζφηεξν απ φηη πνιινί άιινη θιάδνη ηεο νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο (ΔΣΔ, 2012). πγθξηλφκελνο ζε παγθφζκην επίπεδν, ν ειιεληθφο ηνπξηζκφο θαηαγξάθεη ηθαλνπνηεηηθέο επηδφζεηο. χκθσλα κε ηα ηειεπηαία δηαζέζηκα ζηνηρεία ηνπ Παγθφζκηνπ Οξγαληζκνχ Σνπξηζκνχ, ην 2012 ε Διιάδα ήηαλ 17ε ζε επίπεδν δηεζλψλ αθίμεσλ θαη 23ε ζε επίπεδν εζφδσλ. Παξάιιεια, ζχκθσλα κε ην Παγθφζκην Οηθνλνκηθφ Φφξνπκ (WEF) ην 2013, ε Διιάδα θαηέιαβε ηελ 32ε ζέζε κεηαμχ 140 ρσξψλ ζην Γείθηε Σαμηδησηηθήο θαη Σνπξηζηηθήο Αληαγσληζηηθφηεηαο, ελψ ζην Γεληθφ Γείθηε Αληαγσληζηηθφηεηαο βξηζθφηαλ κφιηο ζηελ 96ε. Ο ξφινο ηνπ ηνπξηζηηθνχ θιάδνπ κέζα ζηελ ηζηνξία δηαθνξνπνηείηαη αλάινγα κε ηε ξνή ησλ θνηλσληθν-νηθνλνκηθψλ εμειίμεσλ. Μεηά ην ηέινο ηνπ Β Παγθνζκίνπ Πνιέκνπ θαη ηνπ εκθχιηνπ πνιέκνπ πνπ αθνινχζεζε, θαηαβιήζεθαλ πξνζπάζεηεο εθ κέξνπο ηεο πνιηηηθήο εγεζίαο γηα ηελ αλάπηπμε ηνπ ηνπξηζκνχ, θαζψο ζηνλ θιάδν απηφ είρε ήδε ζεκεησζεί ζεκαληηθή πξφνδνο ζηηο ππφινηπεο επξσπατθέο ρψξεο. Απφ ηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 50, ε Διιάδα, άξρηζε λα πξνζειθχεη ην ελδηαθέξνλ ησλ μέλσλ ηνπξηζηψλ νινέλα θαη πεξηζζφηεξν. Μέρξη ηφηε, ε ηνπξηζηηθή θίλεζε ήηαλ πεξηνξηζκέλε, απνηεινχκελε θαηά θχξην ιφγν απφ έλα κηθξφ αξηζκφ ηνπξηζηψλ πςεινχ εηζνδεκαηηθνχ επηπέδνπ, πνπ ελδηαθεξφηαλ λα επηζθεθζεί ηα κλεκεία ηνπ αξραίνπ ειιεληθνχ πνιηηηζκνχ. Σα ζπλαιιαγκαηηθά έζνδα πνπ απνθφκηδε ηφηε ε 53

54 Διιάδα ήηαλ αζήκαληα, ελψ ν ηνπξηζκφο απνηεινχζε έλα κηθξφ κφλν κέξνο ηεο νηθνλνκηθήο ηεο δξαζηεξηφηεηαο (Σζάξηαο, 2010). ηε δηάξθεηα ηνπ δεχηεξνπ κηζνχ ηεο δεθαεηίαο ηνπ 50, ε ππνηίκεζε ηεο δξαρκήο ηνλ Απξίιην ηνπ 1953, απνηέιεζε θαζνξηζηηθφ παξάγνληα πξνζέιθπζεο ελφο κεγαιχηεξνπ αξηζκνχ ηνπξηζηψλ ζηελ Διιάδα, θαζψο έπαςε λα ζπγθαηαιέγεηαη αλάκεζα ζηνπο αθξηβφηεξνπο ηνπξηζηηθνχο πξννξηζκνχο. Καηά ηα πξψηα έηε κεηά ηελ ππνηίκεζε ηεο δξαρκήο, ην γεγνλφο φηη νη παξερφκελεο ηηκέο θηινμελίαο απμήζεθαλ ζπγθξηηηθά κε αξγνχο ξπζκνχο θαη ζε πεξηνξηζκέλε έθηαζε, θαη ε ζηαζεξφηεηα δηαηεξήζεθε γηα κεγάιν ρξνληθφ δηάζηεκα, δεκηνχξγεζε ζεκαληηθά νθέιε γηα ηελ Διιάδα. πγθεθξηκέλα, έθαλε δπλαηή ηελ πξνψζεζε ηεο Διιάδαο ζαλ έλα δεκνθηιή πξννξηζκφ δηαθνπψλ ζε πνιχ αληαγσληζηηθέο ηηκέο γηα πνιιά ρξφληα, αιιά ζπλέβαιε θαη ζηελ αλάπηπμε ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο θαη ηαπηφρξνλα ζηε δηεχξπλζε ηεο εμαγσγηθήο ηεο βάζεο (Ζγνπκελάθεο, 2000). Απφ ηα κέζα πεξίπνπ ηεο δεθαεηίαο ηνπ 70 κέρξη θαη ηε δεθαεηία ηνπ 90, ε αλάπηπμε ηνπ ηνπξηζκνχ ζηελ Διιάδα ζηεξίρζεθε απνθιεηζηηθά ζηνπο εμήο ηνπξηζηηθνχο πφξνπο: ηε γεσγξαθηθή ζέζε, ηηο θιηκαηνινγηθέο ζπλζήθεο, ηνπο αξραηνινγηθνχο ρψξνπο θαη ηα κλεκεία ηνπ αξραίνπ ειιεληθνχ πνιηηηζκνχ. Σελ πεξίνδν εθείλε, νη Ζ.Π.Α., ην Ζλσκέλν Βαζίιεην θαη νη εχπνξεο δπηηθνεπξσπατθέο ρψξεο απνηεινχζαλ ηηο θχξηεο δηεζλείο ηνπξηζηηθέο αγνξέο ηεο Διιάδαο (Κνληίηζε, 2010). χκθσλα κε ζηαηηζηηθέο ηνπ Παγθφζκηνπ Οξγαληζκνχ Σνπξηζκνχ, ην 1990 ε Διιάδα ζπγθαηαιεγφηαλ κεηαμχ ησλ είθνζη δεκνθηιέζηεξσλ ηνπξηζηηθψλ πξννξηζκψλ ζηνλ θφζκν. πγθεθξηκέλα, θαηείρε ηε 13ε ζέζε ζηελ παγθφζκηα θαηάηαμε, ελψ ν αξηζκφο ησλ δηεζλψλ ηνπξηζηψλ πνπ ηελ είραλ επηζθεθζεί αλεξρφηαλ πεξίπνπ ζε 8,9 εθαηνκκχξηα. Γέθα ρξφληα αξγφηεξα, ην 2000, ζπλερίδεη λα θξαηά ηε ζέζε ηεο κεηαμχ ησλ είθνζη δεκνθηιέζηεξσλ ηνπξηζηηθψλ πξννξηζκψλ ζηνλ θφζκν, ιακβάλνληαο φκσο ηε 14ε ζέζε ζηελ παγθφζκηα θαηάηαμε θαη κε ηνλ αξηζκφ ησλ δηεζλψλ ηνπξηζηψλ λα αλέξρεηαη πιένλ ζηα 13 εθαηνκκχξηα πεξίπνπ. Σα πξνβιήκαηα ηνπ ηνπξηζηηθνχ θιάδνπ ζηελ Διιάδα άξρηζαλ λα θαίλνληαη πνιχ πξηλ μεζπάζεη ε παγθφζκηα νηθνλνκηθή θξίζε. Ζ ηνπξηζηηθή ρξνληά ηνπ 2009 θαηέδεημε κηθξή κείσζε ηνπ αξηζκνχ ησλ δηαλπθηεξεχζεσλ ζηηο πεξηζζφηεξεο ηνπξηζηηθέο πεξηνρέο ηεο ρψξαο, αιιά θαη ζεκαληηθή κείσζε ησλ εζφδσλ. Ζ Διιάδα, άξρηζα ζηαδηαθά λα ράλεη ην αληαγσληζηηθφ ηεο πιενλέθηεκα, θπξίσο ζε φηη αθνξά 54

55 ηε ζρέζε αμίαο-ηηκήο (value for money), ελψ ε δηαπξαγκαηεπηηθή ηθαλφηεηα ηνπ ειιεληθνχ πξντφληνο κεηψζεθε κε απνηέιεζκα ηελ πξνζέιθπζε ηνπ ππνβαζκηζκέλνπ θνηλσληθά θαη νηθνλνκηθά ηνπξίζηα (Κνληίηζε, 2010). Έηζη ινηπφλ, άξρηζε λα γίλεηαη επηηαθηηθή ε αλάγθε επαλαηνπνζέηεζεο ελφο πην ζχλζεηνπ θαη αλαβαζκηζκέλνπ πξντφληνο ζηηο δηεζλείο αγνξέο. Δλφο πξντφληνο πνπ λα απεπζχλεηαη ζε πην θηινζνθεκέλνπο, εθιεθηηθνχο θαη, βέβαηα, πην απαηηεηηθνχο επηζθέπηεο. 4.2 Ζ ζύγρξνλε πνιηηηθή γηα ηνλ ειιεληθό ηνπξηζκό Ζ Διιάδα, σο ρψξα ηεο Μεζνγεηαθήο δψλεο, δηαζέηεη πινχζην θπζηθφ θαη πνιηηηζηηθφ πινχην, ήπηεο θιηκαηνινγηθέο ζπλζήθεο, φκνξθεο παξαιίεο, γεσγξαθηθή πνηθηινκνξθία πνπ επηηξέπεη ζηνλ ηνπξίζηα λα δήζεη έλα ζπλδπαζκφ δηαθνξεηηθψλ εκπεηξηψλ θαη θηιφμελνπο αλζξψπνπο. πλεπψο, θαηέρεη δίθαηα έλα θνκκάηη ηεο παγθφζκηαο βηνκεραλίαο ηνπ ηνπξηζκνχ (ΔΣΔ, 2005). Θεηηθνί παξάγνληεο ζεσξνχληαη επίζεο, νη πξννπηηθέο γηα πεξαηηέξσ αλάπηπμε ηνπ ηνπξηζκνχ ζηε Μεζφγεην, ε αλαπηπγκέλε μελνδνρεηαθή ππνδνκή, ε ζεκαληηθή βειηίσζε ζηηο βαζηθέο ππνδνκέο θαη ππεξεζίεο, θαζψο θαη ε παξαδνζηαθή αίζζεζε θηινμελίαο (Κνθθψζεο θ.ά., 2011). Κχξηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ειιεληθνχ ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο απνηεινχλ ε εμάξηεζε απφ ζπγθεθξηκέλεο επξσπατθέο αγνξέο, ν καδηθφο ραξαθηήξαο ηνπ ηνπξηζκνχ, ε ζπγθέληξσζε ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζε νξηζκέλεο πεξηνρέο ηεο ρψξαο, θαζψο επίζεο ε έληνλε επνρηθφηεηα πνπ παξνπζηάδεη, κε ην 50% ησλ αθίμεσλ ησλ δηεζλψλ επηζθεπηψλ λα πξαγκαηνπνηνχληαη ην ρξνληθφ δηάζηεκα Ηνπιίνπ επηεκβξίνπ. Σα ραξαθηεξηζηηθά απηά νδεγνχλ ζηε δεκηνπξγία δπζκελψλ επηπηψζεσλ ζηελ απαζρφιεζε ηνπ αλζξψπηλνπ δπλακηθνχ ηνπ ηνπξηζηηθνχ ηνκέα, ζηε ρξήζε ησλ θπζηθψλ πφξσλ θαη ζηε βησζηκφηεηα ησλ επηρεηξήζεσλ (ΤΠΔΥΧΓΔ, 2008). Έσο ην 1990 πεξίπνπ, ε ηνπξηζηηθή βηνκεραλία ηεο Διιάδαο ζηεξίρζεθε ζην ιεγφκελν κνληέιν «ήιηνο - ζάιαζζα», ην νπνίν απνηεινχζε ην ζπγθξηηηθφ ηεο πιενλέθηεκα, κε πιήξε έιιεηςε, σζηφζν, ελφο καθξνρξφληνπ ηνπξηζηηθνχ ζρεδηαζκνχ θαη κηαο ζηξαηεγηθήο αλάπηπμεο. πγθεθξηκέλα, νξηζκέλα ζηνηρεία πνπ ζπλζέηνπλ ην ηνπίν ησλ ηνπξηζηηθψλ ηεο δξαζηεξηνηήησλ είλαη ηα εμήο (Βαξβαξέζνο, 2000): 55

56 Ζ επηθξάηεζε ηνπ καδηθνχ θαη νξγαλσκέλνπ ηνπξηζκνχ, ρσξίο λα πξνβάιινληαη ηδηαίηεξα νη ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ, θαζψο νη κέρξη πξφζθαηα ηνπξηζηηθέο πνιηηηθέο θαη δξάζεηο απνζθνπνχζαλ ζηελ αχμεζε ηεο πνζφηεηαο ησλ ηνπξηζηψλ θαη φρη ζηελ πνηφηεηά ηνπο. Ζ ππέξκεηξε ζπγθέληξσζε ηεο δήηεζεο ησλ ηνπξηζηηθψλ αγαζψλ θαη ππεξεζηψλ ζε κηα πεξηνξηζκέλε ρξνληθά πεξίνδν, κε ζεκαληηθέο επηπηψζεηο ζηελ πνηφηεηα ησλ δηαθνπψλ, ζηελ απφδνζε ησλ επελδχζεσλ, ζηελ απαζρφιεζε θαη ζηηο ηνπηθέο νηθνλνκίεο πνπ εμαξηψληαη άκεζα απφ ηελ άθημε ησλ ηνπξηζηηθψλ πιεζπζκψλ κφλν νξηζκέλνπο κήλεο ην ρξφλν. Ζ άληζε γεσγξαθηθή θαηαλνκή ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο, κε ηελ παξάθηηα δψλε λα εκθαλίδεη ηδηαίηεξε ηνπξηζηηθή αλάπηπμε, ζε αληίζεζε κε ηηο αγξνηηθέο θαη νξεηλέο πεξηνρέο, νη νπνίεο πζηεξνχλ αθφκα θαη ζε βαζηθέο ππνδνκέο. Ο ρακειφο δείθηεο απνδνηηθφηεηαο κεηαμχ πξνζθεξφκελσλ ππεξεζηψλ ηηκψλ. Ζ πεξηβαιινληηθή αιινίσζε θαη ε αηζζεηηθή ππνβάζκηζε ησλ αξραηνινγηθψλ ρψξσλ, ησλ θπζηθψλ ηνπνζεζηψλ ησλ φκνξθσλ ηνπίσλ. Μάιηζηα, ε πξνθαηαξηηθή έθζεζε ηνπ Παγθφζκηνπ πκβνπιίνπ Σαμηδηψλ θαη Σνπξηζκνχ (WTTC, 2007) αλέθεξε ηξία βαζηθά εκπφδηα γηα ηελ ηνπξηζηηθή αλάπηπμε ηεο Διιάδαο. Απηά είλαη ε επνρηθφηεηα θαη ε αλάγθε γηα λέα πξντφληα, ε γξαθεηνθξαηία θαη ε ζρέζε πνηφηεηα-ηηκήο (value for money). Δπνκέλσο, ηα πξνβιήκαηα πνπ θαιείηαη λα αληηκεησπίζεη ε ηνπξηζηηθή πνιηηηθή ζηε ρψξα αθνξνχλ ηελ ππέξβαζε ηνπ νξίνπ αληνρήο πνιιψλ ηνπξηζηηθψλ πξννξηζκψλ, ηε ζπξξίθλσζε ηεο ηνπξηζηηθήο πεξηφδνπ, ζε ζεκείν πνπ γίλεηαη ιφγνο γηα «απγνπζηηάηηθν ηνπξηζκφ», ηε ζπλερψο κεηνχκελε θαηά θεθαιή ηνπξηζηηθή δαπάλε, ηνλ πεξηνξηζκφ ηεο απαζρφιεζεο, ηε κείσζε ηεο απνδνηηθφηεηαο ησλ ηνπξηζηηθψλ επηρεηξήζεσλ θαη ηελ έληαζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ πξνβιεκάησλ, πνπ απεηιεί κε ππνβάζκηζε πνιινχο πξννξηζκνχο. Πξνθεηκέλνπ νη αξκφδηνη θνξείο λα πεξηνξίζνπλ ή, αλ είλαη δπλαηφ, λα εμαιείςνπλ ηηο αδπλακίεο πνπ αληηθεηκεληθά παξνπζηάδεη ην κνληέιν ηνπξηζκνχ πνπ έρεη πξνσζεζεί θαη θαζηεξσζεί ζηε ρψξα, επηθεληξψλνπλ ηελ ηνπξηζηηθή πνιηηηθή ηεο γχξσ απφ νξηζκέλνπο βαζηθνχο άμνλεο δξάζεο. Πην ζπγθεθξηκέλα, απηνί πεξηιακβάλνπλ (Κνθθψζεο θ.ά., 2011): 56

57 Σελ αλαβάζκηζε θαη αλάπηπμε ησλ ηνπξηζηηθψλ πξννξηζκψλ, κε δηαθνξεηηθέο δξάζεηο γηα ηνπο αλαπηπγκέλνπο, αλαπηπζζφκελνπο θαη εηδηθνχο ηνπξηζηηθνχο πξννξηζκνχο (λεζηά θαη νξεηλέο πεξηνρέο). Σελ ελζάξξπλζε ηεο επηρεηξεκαηηθφηεηαο θαη ηεο θαηλνηνκίαο, κε ζθνπφ ηελ αλαβάζκηζε ηνπ ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο. Σελ πξνψζεζε θαη πξνβνιή ηνπ ειιεληθνχ ηνπξηζκνχ, βάζεη ηεο επηζηεκνληθήο έξεπλαο, ηεο αλάιπζεο ησλ αγνξψλ-ζηφρσλ θαη ησλ πξνηηκήζεσλ ηνπο θαη ησλ ηάζεσλ ζηε δηεζλή αγνξά. Σελ εθαξκνγή ζχγρξνλσλ κεζφδσλ παξαθνινχζεζεο, δηαρείξηζεο θαη αμηνιφγεζεο ηνπ ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο, ψζηε λα εληνπίδνληαη έγθαηξα νη αδπλακίεο θαη νη αλάγθεο ηνπ. Σελ αλάπηπμε ελαιιαθηηθψλ κνξθψλ ηνπξηζκνχ, κε ζηφρν ηνλ εκπινπηηζκφ ηνπ ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο, ηε δηάρπζε ηεο ηνπξηζηηθήο αλάπηπμεο ζην γεσγξαθηθφ ρψξν θαη ηελ άκβιπλζε ηεο επνρηθφηεηαο. Σελ νκαιή ζπλεξγαζία κεηαμχ φισλ ησλ εκπιεθφκελσλ θνξέσλ (θξαηηθφο κεραληζκφο, ηνπηθή θνηλσλία θιπ). Σελ δηαρείξηζε ηνπ ηνπξηζκνχ ζε εζληθφ, αιιά θαη ζε ηνπηθφ ή πεξηθεξεηαθφ επίπεδν, ιακβάλνληαο ππφςε ηα ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά θάζε ηφπνπ. Οη ζπγθεθξηκέλεο ελέξγεηεο πξέπεη λα ελζσκαησζνχλ ζε έλα νινθιεξσκέλν ζρέδην δξάζεο κε ζηξαηεγηθφ ραξαθηήξα, ψζηε λα πξνθχςνπλ ηα επηζπκεηά απνηειέζκαηα, θαζψο ν ηνπξηζηηθφο ηνκέαο επεξεάδεη θαη επεξεάδεηαη απφ φινπο ηνπο ππφινηπνπο θιάδνπο ηεο πνιηηηθήο δσήο, φπσο ηνλ πνιηηηζκφ, ηηο κεηαθνξέο, ηε λαπηηιία, ην εκπφξην, ηελ πνιενδνκία-ρσξνηαμία, ην πεξηβάιινλ, ηε γεσξγία-θηελνηξνθία-αιηεία, ηελ ελέξγεηα θ.ιπ. (Κνθθψζεο θ.ά., 2011). Γίλεηαη, επνκέλσο, θαηαλνεηφ φηη ε ηνπξηζηηθή πνιηηηθή απνηειεί αλαπφζπαζην θνκκάηη ηεο γεληθφηεξεο αλαπηπμηαθήο πνιηηηθήο ηεο ρψξαο. ε ζρέζε κε ηε ζηξαηεγηθή αλάπηπμεο ηνπ ηνπξηζκνχ, έρνπλ νξηζηεί νξηζκέλνη ζηφρνη απφ ηνλ Διιεληθφ Οξγαληζκφ Σνπξηζκνχ (2009). Απηνί είλαη: 57

58 Ζ θαηά ηάμε κεγέζνπο αλαβάζκηζε ηεο πνηφηεηαο ησλ παξερφκελσλ ππεξεζηψλ ζε φινπο ηνπο ηνκείο πνπ ζπλζέηνπλ ην ηνπξηζηηθφ πξντφλ θαη ε δηαηήξεζε ηνπ επηπέδνπ ηεο πνηφηεηαο απηήο. Ζ ππνζηήξημε κηαο αληαγσληζηηθήο ηηκνινγηαθήο πνιηηηθήο. Ζ νξγάλσζε ηνπ ηνκέα ηεο πξνψζεζεο θαη ησλ πσιήζεσλ. Ζ δηακφξθσζε ησλ ππνδνκψλ πάλσ ζηηο νπνίεο κπνξεί λα αλαπηπρζεί ν ελαιιαθηηθφο ηνπξηζκφο. Ζ ελίζρπζε ηνπ ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο κε ην πιενλέθηεκα ηνπ πνιηηηζηηθνχ απνζέκαηνο. Ο ηνπξηζηηθφο ηνκέαο ζηελ Διιάδα ζπλέβαιε ζεκαληηθά ζηελ νηθνλνκηθή ηεο αλάπηπμε. Γπζηπρψο, φκσο, αλαπηχρζεθε έρνληαο θχξην γλψκνλα, φρη ηελ εμαζθάιηζε βησζηκφηεηαο, αιιά ην γξήγνξν θαη άκεζν νηθνλνκηθφ φθεινο, ρσξίο ζπγθεθξηκέλν ζρεδηαζκφ. πλεπψο, δεκηνπξγήζεθε έλα πιήζνο ζνβαξψλ θαη, ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο, κε αλαζηξέςηκσλ επηπηψζεσλ, εμαηηίαο ηεο έληαζεο ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηεο ηδηαηηεξφηεηαο ησλ ηφπσλ ππνδνρήο. Σν γεγνλφο απηφ θαη ε γξήγνξε εμάπισζε ηνπ καδηθνχ ηνπξηζκνχ, νδήγεζε ζηελ αλάγθε ζέζπηζεο θεληξηθήο πνιηηηθήο γηα ηε δηαρείξηζε ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ζηξνθήο ζε ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ. Άιισζηε, ην ζχλνιν ησλ ζπγθξηηηθψλ πιενλεθηεκάησλ ηεο ρψξαο ηελ θαζηζηνχλ κνλαδηθή ζηνλ παγθφζκην ηνπξηζηηθφ ράξηε σο πξνο ηηο δπλαηφηεηεο αλάπηπμεο ησλ πεξηζζνηέξσλ απφ ηηο ζχγρξνλεο κνξθέο ηνπξηζκνχ θαη κάιηζηα πςειψλ απαηηήζεσλ. 4.3 Ο θεζηηβαιηθόο ηνπξηζκόο ζηελ Διιάδα ηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 80, ν αξηζκφο ησλ θεζηηβάι ζηελ Διιάδα παξνπζίαζε κεγάιε αχμεζε, φηαλ ε θπβέξλεζε απνθάζηζε λα βαζίζεη ηελ πνιηηηζηηθή ηεο πνιηηηθή ζηελ απνθέληξσζε θαη ηελ ηνπηθή πνιηηηζηηθή αλάπηπμε. Οη ρξεκαηηθνί πφξνη πνπ αθνξνχζαλ πνιηηηζηηθά έξγα θαηεπζχλζεθαλ απεπζείαο ζηελ Σνπηθή Απηνδηνίθεζε κε απνηέιεζκα νη δεκνηηθέο αξρέο λα δξαζηεξηνπνηεζνχλ εληαηηθά ζηελ εθπφλεζε πνιηηηζηηθψλ πξνγξακκάησλ, φπνπ ηα θεζηηβάι θαηείραλ θεληξηθή ζέζε, ρσξίο απηφ λα ζεκαίλεη φηη ν αξηζκφο ηνπο ζπκβάδηδε πάληα κε ηελ πνηφηεηα (Konsola, 1998). 58

59 Σε δεθαεηία ηνπ 90 δφζεθε κηα λέα ψζεζε ζηελ πνιηηηζηηθή δσή ησλ πφιεσλ ηεο πεξηθέξεηαο κε ηε ιεηηνπξγία ηνπ Δζληθνχ Πνιηηηζηηθνχ Γηθηχνπ Πφιεσλ, ην νπνίν δεκηνπξγήζεθε κε ζθνπφ λα ηδξχζεη ζεζκνχο πςεινχ θχξνπο ζε επηιεγκέλεο πφιεηο κεζαίνπ κεγέζνπο (Κνλζφια & Ησαλλίδεο, 2005). Παξά ηελ πεξηνξηζκέλε επηηπρία ηνπ ζεζκνχ, άθεζε αμηφινγε θιεξνλνκηά ζε νξηζκέλεο πφιεηο, κε ραξαθηεξηζηηθφηεξα παξαδείγκαηα ηα θεζηηβάι ηνπ Βφινπ θαη ηεο Καιακάηαο. Μηα αθφκε ζεκαληηθή επθαηξία γηα δηνξγάλσζε θεζηηβάι κεγάιεο θιίκαθαο, απνηέιεζε ε αλάιεςε ηνπ ηίηινπ ηεο Πνιηηηζηηθήο Πξσηεχνπζαο ηεο Δπξψπεο απφ ηε Θεζζαινλίθε ην 1997 θαη ηελ Πάηξα ην Χζηφζν, ε πξαγκαηηθφηεηα δηέςεπζε ηηο πξνζδνθίεο γηα δηεζλή πξνβνιή ησλ δπν απηψλ πξννξηζκψλ. Σα ηειεπηαία ρξφληα παξαηεξείηαη ζπλερηδφκελε αχμεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ θεζηηβάι πνπ δηνξγαλψλνληαη ζηελ Διιάδα. Δλψ δελ έρεη ππνινγηζηεί ν αθξηβήο αξηζκφο ιφγσ ηεο κε θαηαγξαθήο ηνπο, πξέπεη λα είλαη πνιχ κεγάινο, δεδνκέλνπ φηη νη πεξηζζφηεξνη δήκνη δηνξγαλψλνπλ θάπνηνπ είδνπο θεζηηβάι. Χζηφζν, ηα θεζηηβάι ηα νπνία έρνπλ επξχηεξε δεκνζηφηεηα θαη δηεζλή πξνζαλαηνιηζκφ, είλαη νιηγάξηζκα θαη πξέπεη λα ιάβεη θαλείο ππφςε φηη απηά ιακβάλνπλ ρψξα ζηελ Αζήλα θαη ηε Θεζζαινλίθε, φπσο θαη ηα πεξηζζφηεξα θεζηηβάι πνπ ραξαθηεξίδνληαη απφ έλα ηνικεξφ θαη θαηλνηφκν ραξαθηήξα. Ο ζπγθεληξσηηζκφο ηνπ ειιεληθνχ αζηηθνχ ζπζηήκαηνο, κε ηα δπν κεγάια κεηξνπνιηηηθά θέληξα λα έρνπλ θπξίαξρν ξφιν ζε θάζε ηνκέα νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο, αληαλαθιάηαη θαη ζηνλ πνιηηηζηηθφ ηνκέα. Οη πξνζπάζεηεο δεκηνπξγίαο ελφο βηψζηκνπ πνιηηηζηηθνχ ζεζκνχ ζηηο ππφινηπεο πεξηνρέο αληηκεησπίδνπλ έλα βαζκφ δπζθνιίαο, θαζψο νη εηαηξίεο, νη νξγαληζκνί θαη νη κεζάδνληεο (ζεαηξηθέο νκάδεο, θαιιηηέρλεο, παξαγσγνί θ.ιπ.), θαζψο θαη νη ρνξεγνί είλαη ζπγθεληξσκέλνη ζηελ πιεηνςεθία ηνπο ζηηο δχν κεγάιεο απηέο πφιεηο (Konsola & Karachalis, 2009). Χζηφζν, εκθαλίδεηαη έληνλε θηλεηηθφηεηα θαη ελδηαθέξνλ θαη απφ ηηο ππφινηπεο πεξηνρέο, νη νπνίεο πξνζπαζνχλ λα εηζέιζνπλ δπλακηθά ζηνλ πνιηηηζηηθφ ράξηε ηεο ρψξαο πξαγκαηνπνηψληαο αμηφινγα θεζηηβάι. Τπάξρεη κεγάιν πιήζνο δηνξγαλψζεσλ κε επξχ θάζκα ζεκάησλ. Παξαθάησ παξαζέηνπκε έλαλ πίλαθα κε νξηζκέλα απφ ηα πην επξέσο γλσζηά θεζηηβάι ζηελ Διιάδα, καδί κε ηηο ηζηνζειίδεο ηνπο γηα πεξεηαίξσ κειέηε (Πίλαθαο ) : 59

60 Πεξηνρή Ολνκαζία Ηζηνζειίδα Αζήλα Γηζλέο Φεζηηβάι Κηλεκαηνγξάθνπ «Νχρηεο Πξεκηέξαο» Αζήλα Rockwave Festival Αζήλα Athens Science Festival Αζήλα Διιάδα, Γηνξηή, Γεχζεηο Αζήλα Γηεζλέο Φεζηηβάι Θεάηξνπ Γξφκνπ Αζήλα, Δπίδαπξνο Φεζηηβάι Αζελψλ & Δπηδαχξνπ greekfestival.gr Αίγηλα Γηεζλέο Μνπζηθφ Φεζηηβάι Βφινο Γξάκα Γηεζλέο Μνπζηθφ Φεζηηβάι "Δπκέιεηα" Φεζηηβάι Σαηληψλ Μηθξνχ Μήθνπο Έβξνο πλάληεζε Νέσλ Άξδα ardasfestivalfans.blogspot.gr Θεζζαινλίθε Γηεζλήο Έθζεζε Θεζζαινλίθεο profile.helexpo.gr Θεζζαινλίθε Φεζηηβάι Νηνθηκαληέξ Θεζζαινλίθε Γεκήηξηα Θεζζαινλίθε Θεζζαινλίθε Γηεζλέο Φεζηηβάι Κηλεκαηνγξάθνπ Φεζηηβάι Γαιιφθσλνπ Κηλεκαηνγξάθνπ ηεο Διιάδνο Καβάια, Θάζνο Φεζηηβάι Φηιίππσλ philippifestival.gr Καιακάηα Γηεζλέο Φεζηηβάι Υνξνχ Καζηνξηά River Party riverparty.org Κέξθπξα Κνληζέξηα Ηνλίνπ Κηιθίο Γηεζλέο Φεζηηβάι Κνπθινζεάηξνπ & Παληνκίκαο Νάμνο Φεζηηβάι Νάμνπ Νάνπζα Γηεζλέο Φεζηηβάι Κηλεκαηνγξάθνπ Ναχπιην Φεζηηβάι Ναππιίνπ 60

61 Πεξηνρέο Πει/λήζνπ Γηεζλέο Φεζηηβάι Νηνθηκαληέξ Πεινπνλλήζνπ om Πηεξία Φεζηηβάι Οιχκπνπ festivalolympou.gr Ρέζπκλν Αλαγελλεζηαθφ Φεζηηβάι Ρφδνο Μεζαησληθφ Φεζηηβάι άκνο Samos Young Artists Festival αληνξίλε Φεζηηβάι Μεγάξνπ Γθχδε Υαιθηδηθή Sani Festival Πίλαθαο

62 ΚΕΥΑΛΑΙΟ 5. ΠΕΡΙΟΦΗ ΜΕΛΕΣΗ Ζ πεξηνρή φπνπ πξαγκαηνπνηήζεθε ε παξνχζα έξεπλα είλαη ε Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο. ην ζπγθεθξηκέλν θεθάιαην, παξνπζηάδνληαη ηα βαζηθφηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηεο. 5.1 Γεωγξαθηθή Θέζε Ζ Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο αλήθεη ζην Γεσγξαθηθφ Γηακέξηζκα Πεινπνλλήζνπ θαη ζπλνξεχεη δπηηθά κε ηελ Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Αραΐαο, λφηηα κε ηελ Αξγνιίδα θαη ηελ Αξθαδία, αλαηνιηθά κε ηελ Αηηηθή, ελψ έλα ηκήκα ηνπ, ζηελ αλαηνιηθή πιεπξά ηνπ, βξέρεηαη απφ ηνλ αξσληθφ Κφιπν θαη έλα ηκήκα ηνπ, ζηε βφξεηα πιεπξά ηνπ, βξέρεηαη απφ ηνλ Κνξηλζηαθφ Κφιπν. ην Ννκφ Κνξηλζίαο αλήθνπλ θαη νη Νεζίδεο Αιθπνλίδεο (ππάγνληαη ζην Γήκν Λνπηξαθίνπ - Αγίσλ Θενδψξσλ), θαζψο θαη κεξηθέο αθαηνίθεηεο λεζίδεο ζηηο αθηέο ηνπ αξσληθνχ Κφιπνπ (Δηθφλα ). Δηθφλα Γηνηθεηηθή Γηάξζξωζε Με ην λφκν «Νέα Αξρηηεθηνληθή ηεο Απηνδηνίθεζεο θαη ηεο Απνθεληξσκέλεο Γηνίθεζεο Πξφγξακκα Καιιηθξάηεο» (2010), ζπζηάζεθε ε δηνηθεηηθή Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ, ε νπνία πεξηιακβάλεη ηνπο Ννκνχο Αξγνιίδνο, Αξθαδίαο, Κνξηλζίαο, Λαθσλίαο θαη Μεζζελίαο κε έδξα ηελ Σξίπνιε. Κάζε λνκφο απνηειεί δηνηθεηηθή πεξηθεξεηαθή ελφηεηα θαη θάζε πξσηεχνπζα λνκνχ απνηειεί έδξα ηεο αληίζηνηρεο 62

63 πεξηθεξεηαθήο ελφηεηαο. Έδξα ηεο Πεξηθεξεηαθήο Δλφηεηαο Κνξηλζίαο είλαη ην νκψλπκν αζηηθφ θέληξν ηεο Κνξίλζνπ, ε νπνία θηίζηεθε ζηε ζεκεξηλή ζέζε ην Οη λένη δηεπξπκέλνη Γήκνη απνηεινχληαη απφ ηνπο εμήο πξψελ «Καπνδηζηξηαθνχο», νη νπνίνη θαηαξγήζεθαλ: Γήκνο Κνξηλζίσλ κε έδξα ηε Κφξηλζν, απνηεινχκελνο απφ ηνπο πξψελ δήκνπο: Κνξηλζίσλ, αξσληθνχ, νιπγείαο, Άζζνπ Λεραίνπ θαη Σελέαο. Γήκνο ηθπσλίσλ κε έδξα ην Κηάην, απνηεινχκελνο απφ ηνπο πξψελ δήκνπο ηθπσλίσλ, ηπκθαιίαο θαη Φελενχ. Γήκνο Ξπινθάζηξνπ - Δπξσζηίλεο κε έδξα ην Ξπιφθαζηξν, απνηεινχκελνο απφ ηνπο πξψελ δήκνπο Δπξσζηίλεο θαη Ξπινθάζηξνπ. Γήκνο Βέινπ Βφραο κε έδξα ην Εεπγνιαηηφ, απνηεινχκελνο απφ ηνπο πξψελ δήκνπο Βέινπ θαη Βφραο. Γήκνο Λνπηξαθίνπ - Αγίσλ Θενδψξσλ κε έδξα ην Λνπηξάθη, απνηεινχκελνο απφ ηνπο πξψελ δήκνπο Λνπηξαθίνπ - Πεξαρψξαο θαη Αγίσλ Θενδψξσλ. ην δήκν Νεκέαο δελ επήιζε θακία αιιαγή (Υάξηεο ). Υάξηεο

64 Ο Υάξηεο παξνπζηάδεη ηε ζεκεξηλή δηνηθεηηθή δηάξζξσζε ηεο Πεξηθεξεηαθήο Δλφηεηαο Κνξηλζίαο. Υάξηεο Γεωκνξθνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά Υαξαθηεξηζηηθφ ηεο κνξθνινγίαο ηεο Πεξηθέξεηαο Πεινπνλλήζνπ είλαη νη κεγάινη νξεηλνί ηεο φγθνη - 50,1% ηεο έθηαζεο - νη νπνίνη θαηαιακβάλνπλ ην θεληξηθφ ηεο ηκήκα, ελψ κφλν ην 19,9% είλαη πεδηλφ θαη ην 30% εκηνξεηλφ, θπξίσο ζηηο παξαζαιάζζηεο πεξηνρέο φπνπ ζρεκαηίδνληαη αξθεηέο πεδηάδεο. Χζηφζν, παξά ην κηθξφ πνζνζηφ ησλ πεδηλψλ εθηάζεσλ, ε Πεξηθέξεηα δηαζέηεη κεξηθέο απφ ηηο πην εχθνξεο πεξηνρέο ηεο ρψξαο, φπσο ν Αξγνιηθφο θάκπνο θαη ν θάκπνο ηεο Κνξηλζίαο. H Κνξηλζία θαιχπηεη ζπλνιηθή έθηαζε km 2. Μνξθνινγηθά, ην 18,3% αλήθεη ζηελ πεδηλή δψλε, ην 22,5% ζηελ εκηνξεηλή δψλε θαη ην ππφινηπν 59,2% ζηελ νξεηλή. Σα δάζε θαιχπηνπλ ην 53,6%, δειαδή κηα έθηαζε ζηξεκκάησλ, νη γεσξγηθέο θαιιηέξγεηεο ην 39% (πεξίπνπ ζηξέκκαηα) θαη ηα λεξά θαη έιε έλα κηθξφ πνζνζηφ 0,05%, δειαδή 850 πεξίπνπ ζηξέκκαηα. ην πνζνζηφ ησλ πδάησλ πξνζηίζεληαη νη ιίκλεο θαη ηα έιε. Πην ζπγθεθξηκέλα, ζηελ πεξηθεξεηαθή ελφηεηα Κνξηλζίαο ππάξρεη ε ιίκλε ηπκθαιία ζηξεκκάησλ, ε ιίκλε θξάγκαηνο Γφμα 475 ζηξεκκάησλ θαη ε ιίκλε Γαζίνπ Σξηθάισλ 100 ζηξεκκάησλ. Σα έιε ζηελ πεξηνρή θαιχπηνπλ κηα έθηαζε 505 ζηξεκκάησλ πεξίπνπ. Ο θπξηφηεξνο νξεηλφο φγθνο είλαη απηφο ηεο Κπιιήλεο (Εήξηαο) ζηελ Γπηηθή Κνξηλζία, ν νπνίνο αλαπηχζζεηαη ζε πςφκεηξα απφ 500m έσο 2.374m (Υάξηεο ). 64

65 Υάξηεο Πιεζπζκόο Ζ πεξηθεξεηαθή ελφηεηα Κνξηλζίαο έρεη πιεζπζκφ θαηνίθνπο κε βάζε ηελ απνγξαθή ηνπ πγθεληξψλεη πνζνζηφ 1,4% ηνπ πιεζπζκνχ ηεο ρψξαο θαη ε πιεζπζκηαθή ππθλφηεηα ηεο είλαη 63,48 άηνκα αλά ηεηξ. ρικ. Πξσηεχνπζα ηεο πεξηθεξεηαθήο ελφηεηαο είλαη ην νκψλπκν αζηηθφ θέληξν ηεο Κνξίλζνπ, κε κφληκνπο θαηνίθνπο (Πίλαθαο ). Πεξηθεξεηαθή Δλόηεηα Κνξηλζίαο: (2011) Γήκνη Πιεζπζκόο Έδξα Γ. Κνξηλζίσλ Κφξηλζνο Γ. Βέινπ - Βφραο Εεπγνιαηηφ Γ. Λνπηξαθίνπ - Αγίσλ Θενδψξσλ Λνπηξάθη Γ. Νεκέαο Νεκέα Γ. Ξπινθάζηξνπ - Δπξσζηίλεο Ξπιφθαζηξν Γ. ηθπσλίσλ Κηάην Πίλαθαο ηνλ Πίλαθα παξνπζηάδεηαη ν πιεζπζκφο ζχκθσλα κε ηελ απνγξαθή ηνπ

66 Πεξηθεξεηαθή Δλόηεηα Κνξηλζίαο: (2001) Γήκνη Πιεζπζκόο Έδξα Γ. Άζζνπ-Λεραίνπ Πεξηγηάιη Γ. Αγίσλ Θενδψξσλ Άγηνη Θεφδσξνη Γ. Βέινπ Βέιν Γ. Βφραο Εεπγνιαηηφ Γ. Δπξσζηίλεο Γεξβέλη Γ. Κνξηλζίσλ Κφξηλζνο Γ. Λνπηξαθίνπ-Πεξαρψξαο Λνπηξάθη Γ. Νεκέαο Νεκέα Γ. Ξπινθάζηξνπ Ξπιφθαζηξν Γ. αξσληθνχ Αζίθηα Γ. ηθπσλίσλ Κηάην Γ. νιπγείαο νθηθφ Γ. ηπκθαιίαο Καιιηάλνη Γ. Σελέαο Υηιηνκφδη Γ. Φελενχ Γθνχξα Πίλαθαο Ζ Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο παξνπζηάδεη αχμεζε ηνπ πιεζπζκνχ ηεο ηελ πεξίνδν Οη παξάγνληεο πνπ πηζαλφλ λα επεξέαζαλ ηα πιεζπζκηαθά κεγέζε ηεο Κνξηλζίαο είλαη ε ζπγθξηηηθά κε ηηο ππφινηπέο πεξηνρέο ηεο Πεινπνλλήζνπ θαιχηεξε πξφζβαζε πξνο ηνπο εζληθνχο νδηθνχο άμνλεο, ε γεηηλίαζε ηεο κε ηελ Αζήλα θαη ε βειηίσζε ησλ ππνδνκψλ κεηαθνξάο απφ θαη πξνο ην πνιενδνκηθφ ζπγθξφηεκα ησλ Αζελψλ, θαζψο θαη ε αλεπηπγκέλε παξαγσγηθή ηεο βάζε. Ζ γεηηλίαζε ινηπφλ, κε ηελ Αηηηθή θαη ε κείσζε ηνπ ρξφλνπ κεηαθνξάο πξνο ηελ πξσηεχνπζα, ηφζν κε ηελ νινθιήξσζε ηνπ ζχγρξνλνπ απηνθηλεηφδξνκνπ Αζήλαο Κνξίλζνπ, φζν θαη κε ηελ αλάπηπμε ηνπ πξναζηηαθνχ ζηδεξφδξνκνπ κε ηελ ζχλδεζε Αζήλα Κηάην, απνηεινχλ ζεκαληηθά ζηνηρεία γηα ηελ αχμεζε, αιιά θαη ηελ ζπγθξάηεζε ηνπ πιεζπζκνχ ζηελ πεξηνρή. 66

67 5.5 Σνκείο Οηθνλνκηθήο Γξαζηεξηόηεηαο Πξωηνγελήο Σνκέαο Ο πξσηνγελήο ηνκέαο ηεο πεξηθέξεηαο Πεινπνλλήζνπ δηαηεξεί έλα πνιχ ζεκαληηθφ κέγεζνο ηεο νηθνλνκηθήο δσήο ηεο. Ζ Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ ζπκκεηείρε ην 2009 θαηά 9,5% ζηελ Αθαζάξηζηε Πξνζηηζέκελε Αμία ηνπ πξσηνγελή ηνκέα ηεο ρψξαο θαη πεξίπνπ θαηά 6,3% ζηε ζπλνιηθή Πεξηθεξεηαθή Αθαζάξηζηε Πξνζηηζέκελε Αμία. Ζ Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ βξίζθεηαη ζηελ πξψηε ζέζε αλάκεζα ζε φιεο ηηο Πεξηθέξεηεο ηεο ρψξαο, αλαθνξηθά κε ην κεξίδην ηεο απαζρφιεζεο ζηνλ πξσηνγελή ηνκέα. πγθεθξηκέλα, απνξξνθά ην 29,4% ηνπ απαζρνινχκελνπ πιεζπζκνχ, φηαλ ν κέζνο φξνο ηεο ρψξαο αλέξρεηαη κφιηο ζην 12,5% (ΔΛ.ΣΑΣ., 2011). ην ζχλνιν ησλ γεσξγηθψλ εθηάζεσλ ηεο Πεξηθέξεηαο Πεινπνλλήζνπ, ζχκθσλα κε ζηνηρεία ηεο ΔΛ.ΣΑΣ. (2005), θπξηαξρνχλ νη δελδξψδεηο θαιιηέξγεηεο (62,6%) θαη αθνινπζνχλ νη ινηπέο εθηάζεηο (18,9%), νη νπνίεο πεξηιακβάλνπλ νηθνγελεηαθνχο ιαραλφθεπνπο, ιηβάδηα θαη βνζθφηνπνπο, θπηψξηα, άιιεο πνιπεηείο θπηείεο θαη αγξαλαπαχζεηο. Αξθεηά κεγάιν κέξνο φκσο ησλ γεσξγηθψλ εθηάζεσλ ηεο Πεξηθέξεηαο θαηαιακβάλεηαη θαη απφ εηήζηεο θαιιηέξγεηεο (12,5%). Μεγάιεο εθηάζεηο εηήζησλ θαιιηεξγεηψλ εληνπίδνληαη ζηελ Κνξηλζία (26,3% ησλ αληίζηνηρσλ θαιιηεξγεηψλ), ε νπνία θαηέρεη ηηο πεξηζζφηεξεο εθηάζεηο ζηηο νπνίεο θαιιηεξγνχληαη ακπέιηα θαη ζηαθηδάκπεια ζηελ Πεινπφλλεζν (66,7% ησλ αληίζηνηρσλ θαιιηεξγεηψλ). ηνλ Πίλαθα (5.5.1.), παξνπζηάδεηαη ε θαηαλνκή γεσξγηθψλ εθηάζεσλ ζε βαζηθέο ρξήζεηο (ζε ρηι. ζηξέκκαηα) γηα ην έηνο ύλνιν Πεξηθέξεηαο Πεινπνλλήζνπ Πεξηθεξεηαθή Δλόηεηα Κνξηλζίαο Δηήζηεο θαιιηέξγεηεο % 26,35% Ακπέιηα θαη ζηαθηδάκπεια % 66,67% Γελδξώδεηο θαιιηέξγεηεο % 11,83% 67

68 Λνηπέο εθηάζεηο % 16,56% Πεγή: ΔΛ.ΣΑΣ.(2011) Πίλαθαο ηελ Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ παξάγεηαη ζεκαληηθή αμία ηεο θπηηθήο παξαγσγήο ηεο Διιάδαο. χκθσλα κε ηα ηειεπηαία δηαζέζηκα ζηνηρεία ηεο ΔΛ.ΣΑΣ. (2007), ε πεξηθέξεηα είλαη ε πέκπηε κεγαιχηεξε παξαγσγφο ηεο ρψξαο, θαζψο ζε απηή παξάγεηαη ην 10,5% ηεο ζπλνιηθήο αμίαο ηεο θπηηθήο παξαγσγήο ηεο ρψξαο. πγθεθξηκέλα, ε Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ είλαη ε κεγαιχηεξε παξαγσγφο πεξηθέξεηα λσπψλ θξνχησλ, εζπεξηδνεηδψλ, ηξνπηθψλ θξνχησλ, ζηαθπιηψλ θαη θξαζηνχ θαη ε δεχηεξε κεγαιχηεξε παξαγσγφο βξψκεο θαη κεηγκάησλ δεκεηξηαθψλ, ειαηνχρσλ ζπφξσλ θαη θαξπψλ, παηάηαο, θξνχησλ θαη ειαηνιάδνπ. ην επίπεδν ηεο παξαγσγήο ζε ηφλνπο, κε βάζε ηα ηειεπηαία δηαζέζηκα ζηνηρεία ηεο ΔΛ.ΣΑΣ. (2009), δηαθξίλεηαη ε ζεκαληηθφηεηα ηεο παξαγσγήο δελδξνθνκηθψλ πξντφλησλ (π.ρ. πνξηνθάιηα, βεξίθνθα), ακπεινπξγηθψλ πξντφλησλ θαη θεπεπηηθψλ θαιιηεξγεηψλ. Αλαιπηηθά ζηνηρεία παξαγσγήο ησλ θπξηφηεξσλ γεσξγηθψλ πξντφλησλ ηεο Πεξηθέξεηαο παξνπζηάδνληαη ζηνλ Πίλαθα πνπ αθνινπζεί, θαζψο θαη ε ζπκκεηνρή ηεο Πεξηθεξεηαθήο Δλφηεηαο Κνξηλζίαο ζην ζχλνιν ηεο παξαγσγήο ηεο Πεξηθέξεηαο. Παξαηεξνχκε πσο ηα κεγαιχηεξα πνζνζηά ζηελ Κνξηλζία εκθαλίδεη ε παξαγσγή ακπεινπξγηθψλ πξντφλησλ θαη φζπξησλ. Καηεγνξία Πξνϊόληνο / Πξνϊόλ Παξαγωγή Πεινπνλλήζνπ (ζε ηόλνπο) Πνζνζηό ζην ζύλνιν ηεο Διιάδαο Π.Δ. Κνξηλζίαο πκκεηνρή ζην ζύλνιν ηεο παξαγωγήο ηεο Πεξηθέξεηαο Αξνηξαίεο θαιιηέξγεηεο Βξψκε ,10% 15,80% πγθαιιηεξγνχκελν θαιακπφθη 553 8,60% 16,30% Βξψζηκα ζπξηα Λαζνχξηα 49 14,30% 98% Κνπθηά 204 7,40% 28,90% Βηνκεραληθά Φπηά 68

69 Αξαρίδα (Φπζηίθη Αξάπηθν) ,40% 0,00% Κηελνηξνθηθά Φπηά Κηελνηξνθηθνί Καξπνί ,90% 35,30% Πεπνλνεηδή θαη παηάηεο Καξπνχδηα θαη Πεπφληα ,40% 2,40% Παηάηεο ,70% 6,00% Κεπεπηηθέο Καιιηέξγεηεο Κνπλνππίδηα ιάραλα ,10% 9,90% Σνκάηεο λσπήο ρξήζεο ,40% 13,00% Κξεκκχδηα μεξά ,10% 1,30% Μπάκηεο ,00% 4,10% Μειηηδάλεο ,50% 3,80% Φαζνιάθηα ρισξά ,70% 22,40% Κνινθπζάθηα ,80% 16,00% Άιια ιαραλνθνκηθά είδε ,70% 9,10% Ακπεινπξγηθά Πξντφληα Μνχζηνο ,40% 35,80% Δπηηξαπέδηα ζηαθχιηα ,10% 97,70% Κνξηλζηαθή ηαθίδα ,00% 46,90% ηαθίδα ζνπιηαλίλα ,00% 98,70% Γελδξνθνκηθά Πξντφληα Λεκφληα ,90% 45,00% Πνξηνθάιηα ,30% 0,80% Μαληαξίληα ,80% 2,00% Αριάδηα ,40% 19,30% Μήια ,50% 9,40% Βεξίθνθα ,90% 35,40% Καξχδηα ,20% 13,20% Δπηηξαπέδηεο ειηέο ,10% 0,20% 69

70 Διηέο ειαηνπνίεζεο ,50% 7,80% Διαηφιαδν (2007/2008) ,60% 11,60% Πεγή: ΔΛ.ΣΑΣ. Πίλαθαο Ζ ζπκβνιή ηεο Πεξηθέξεηαο ζηελ θηελνηξνθηθή δξαζηεξηφηεηα ηεο ρψξαο ππνιείπεηαη ηεο αληίζηνηρεο γεσξγηθήο. Ζ αμία ηεο δσηθήο παξαγσγήο ηεο ην 2007, ηελ θαηαηάζζεη ζηελ φγδνε ζέζε κεηαμχ ησλ Πεξηθεξεηψλ ηεο ρψξαο, δηαηεξψληαο ην 7,3% ηεο ζπλνιηθήο αμίαο ησλ θηελνηξνθηθψλ πξντφλησλ πνπ παξάγεηαη ζηελ Διιάδα. Παξά ηαχηα ζα πξέπεη λα ζεκεησζεί ην γεγνλφο φηη, ε Πεξηθέξεηα είλαη ε ηξίηε κεγαιχηεξε παξαγσγφο απγψλ. ην επίπεδν ηεο παξαγσγήο ζε ηφλνπο, ηα ηειεπηαία δηαζέζηκα ζηνηρεία ηεο ΔΛ.ΣΑΣ. (2009), παξνπζηάδνληαη ζηνλ Πίλαθα Απφ ηα ζηνηρεία ηνπ πίλαθα δηαθξίλεηαη ε ζεκαζία ηεο παξαγσγήο κειηνχ, απγψλ θαη ςαξηψλ εζσηεξηθψλ πδάησλ. Ζ Κνξηλζία εκθαλίδεη πςειά πνζνζηά ζηα απγά θαη ζην θξέαο. Καηεγνξία Πξνϊόληνο / Πξνϊόλ Παξαγωγή Πεινπνλλήζνπ (ζε ηόλνπο) Πνζνζηό ζην ζύλνιν ηεο Διιάδαο Π.Δ. Κνξηλζίαο: πκκεηνρή ζην ζύλνιν ηεο παξαγωγήο ηεο Πεξηθέξεηαο Κηελνηξνθηθά πξνϊόληα Γάια ,00% 13,70% Κξέαο (δώωλ θαη πνπιεξηθώλ) ,80% 21,10% Σπξί καιαθό ,70% 16,60% Βνύηπξν λωπό 92 6,00% 13,00% Βνύηπξν ζθιεξό 49 9,40% 18,40% Μαιιηά πξνβάηωλ 557 6,60% 18,90% Μέιη ,30% 8,70% Απγά (ρηι.ηεκ.) ,40% 61,60% Φάξηα εζωη. Τδάηωλ ,70% 0,00% Πεγή: ΔΛ.ΣΑΣ. Πίλαθαο

71 Σν κνλαδηθφ κηθξνθιίκα ηεο πεξηνρήο επηηξέπεη ηελ παξαγσγή πξντφλησλ πςειήο πνηφηεηαο, φπσο ην ιάδη, ην θξαζί, ηα ζηαθχιηα, ε Kνξηλζηαθή ζηαθίδα θαη ε ζνπιηαλίλα, πνπ είλαη δηεζλψο αλαγλσξίζηκα. Σν θξαζί ηεο Νεκέαο, πνπ έρεη πξνζηαηεπφκελε νλνκαζία πξνέιεπζεο (Π.Ο.Π.), έρεη ηελ πξνηίκεζε πνιιψλ απφ ηα θαιχηεξα εζηηαηφξηα ζε πνιιέο ρψξεο ηεο γεο. Ζ Κνξηλζηαθή ηαθίδα θαη ε ζνπιηαλίλα παξάγνληαη κε ηνπο θαλνληζκνχο θαη ηηο πξνδηαγξαθέο ηεο Δπξσπατθήο έλσζεο θαη είλαη αζθαιή πξντφληα πςειήο πνηφηεηαο. Σν ιάδη παξάγεηαη κε ζχγρξνλεο κεζφδνπο, πνπ δηαηεξνχλ αλαιινίσηα ηα ραξαθηεξηζηηθά θαη ηα πνιχηηκα γηα ηελ πγεία ζπζηαηηθά ηνπ. Οη ζηαθίδεο ρσξίδνληαη ζε δχν θχξηεο θαηεγνξίεο, ηελ Κνξηλζηαθή θαη ηε ζνπιηαλίλα. Ζ Κνξηλζηαθή είλαη καχξε, πξνεξρφκελε απφ απνμήξαλζε καχξσλ ζηαθπιηψλ θαη ε ζνπιηαλίλα απφ ιεπθά ζηαθχιηα. Ζ καχξε ή Κνξηλζηαθή ζηαθίδα πήξε ην φλνκα ηεο απφ ηνπο Γάιινπο πνπ ηελ νλφκαδαλ «ζηαθίδα ηεο Κνξίλζνπ», επεηδή γηα κεγάιν ρξνληθφ δηάζηεκα ε Κνξηλζία ήηαλ ν θχξηνο ηφπνο παξαγσγήο θαη εμαγσγήο ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ είδνπο. Ζ ζνπιηαλίλα (απφ ηε ιέμε «ζνπιηάλα») είλαη έλα είδνο ιεπθνχ ζηαθπιηνχ, ρσξίο θνπθνχηζηα, απφ ην νπνίν θηηάρλεηαη θαη ε νκψλπκε ζηαθίδα. Απηνχ ηνπ είδνπο ην ζηαθχιη έρεη δηαθξηηηθφ άξσκα θαη έληνλα γιπθηά γεχζε. Ζ ζνπιηαλίλα ζεσξείηαη φηη πξνέξρεηαη απφ ην Ηξάλ θαη απφ εθεί κεηαθέξζεθε ζηελ θνηιάδα ηνπ Έξκνπ θαη κεηά ζηε κχξλε. Πνιιέο ρψξεο ηεο Μεζνγείνπ θαιιηεξγνχλ εζπεξηδνεηδή, αλάκεζα ηνπο θαη ε Διιάδα, ε νπνία θαηέρεη ηελ 7ε ζέζε ζηελ Δπξψπε θαη ηελ 14ε παγθνζκίσο. Ζ Κνξηλζία είλαη αλάκεζα ζηηο πην ζεκαληηθέο πεξηθέξεηεο ηεο ρψξαο, πνπ αζρνινχληαη κε ηελ παξαγσγή εζπεξηδνεηδψλ, θπξίσο πνξηνθάιηα, ιεκφληα θαη καληαξίληα. Σα πνξηνθάιηα πνπ παξάγνληαη ζηελ Διιάδα είλαη πνιχ θαιήο πνηφηεηαο θαη κεγάιεο πνζφηεηεο εμάγνληαη ζε άιιεο ρψξεο, ελψ έλα άιιν κεγάιν κέξνο πξννξίδεηαη γηα ρπκνπνίεζε. Ζ θνξηλζηαθή βηνινγηθή γεσξγία απμάλεηαη κε γξήγνξνπο ξπζκνχο. Σν 1996 ππήξραλ κφιηο 20 βηνθαιιηεξγεηέο, ελψ ζήκεξα ππάξρνπλ 600 παξαγσγνί θαη βηνινγηθά θαιιηεξγνχκελα ζηξέκκαηα. Σν 50% πεξίπνπ ηεο ζπλνιηθήο έθηαζεο είλαη ειηέο ελψ ηα ππφινηπα κνηξάδνληαη ζε είδε φπσο ακπέιηα, ζνπιηαλίλα, βεξίθνθα, ξνδάθηλα, θεπεπηηθά, κήια, αριάδηα, θνξηλζηαθή ζηαθίδα θαη εζπεξηδνεηδή. Απφ απηά, εμάγεηαη ζνπιηαλίλα, βεξίθνθα, εζπεξηδνεηδή, ιάδη θαη θξαζί. 71

72 Γεπηεξνγελήο Σνκέαο ηελ Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ, ε απαζρφιεζε ζην δεπηεξνγελή ηνκέα ην 2010, αληηπξνζσπεχεη ην 18,5% ηνπ ζπλνιηθά απαζρνινχκελνπ πιεζπζκνχ, κηα επίδνζε πνπ ηελ θαηαηάζζεη έβδνκε κεηαμχ ησλ Πεξηθεξεηψλ ηεο ρψξαο, φηαλ ν κέζνο φξνο αλέξρεηαη ζην 19,7% (Eurostat, 2011). Σα βαζηθά αλαπηπμηαθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο Πεξηθεξεηαθήο Δλφηεηαο Κνξηλζίαο είλαη ηα εμήο: απφ άπνςε νηθνλνκηθψλ ιεηηνπξγηψλ, απνηειεί ηκήκα ηνπ επξχηεξνπ νηθνλνκηθνχ ζπκπιέγκαηνο ηεο Αηηηθήο (Αζήλα Πεηξαηάο). Απφ απηήλ δηέξρεηαη ν νδηθφο άμνλαο Πάηξαο Αζήλαο Θεζζαινλίθεο Δπδψλσλ, ν νπνίνο αλήθεη ζηα δηεπξσπατθά νδηθά δίθηπα θαη ν ξφινο ηνπ είλαη θνκβηθήο ζεκαζίαο, δεδνκέλνπ φηη δηαζρίδεη ην κεγαιχηεξν κέξνο ηεο Διιάδαο, ελψλνληαο 6 πεξηθέξεηεο, 11 λνκνχο, 14 πφιεηο, 9 κεγάια ιηκάληα θαη 6 αεξνδξφκηα, ζπκβάιινληαο απνθαζηζηηθά ζηελ νηθνλνκηθή θαη θνηλσληθή αλάπηπμε ηεο ρψξαο. ηελ Κνξηλζία δελ ππάξρνπλ ζεζκνζεηεκέλεο βηνκεραληθέο πεξηνρέο ή βηνκεραληθά πάξθα. Έρνπλ αλαπηπρζεί φκσο, άηππα βηνκεραληθέο θαη βηνηερληθέο δψλεο, θαηά κήθνο ησλ θχξησλ νδηθψλ αμφλσλ ηεο πεξηθεξεηαθήο ελφηεηαο, ζηηο πεξηνρέο ηνπ Λνπηξαθίνπ, ησλ Αγίσλ Θενδψξσλ, ηεο Κνξίλζνπ θαη ηνπ Κηάηνπ. Τπάξρνπλ 98 βηνκεραληθέο θαη βηνηερληθέο επηρεηξήζεηο, αλεμαξηήησο ηεο έδξαο ηνπο, νη νπνίεο έρνπλ ην ζχλνιν ηνπ παξαγσγηθνχ δπλακηθνχ ηνπο ή ηηο θχξηεο παξαγσγηθέο εγθαηαζηάζεηο ηνπο ζηελ Κνξηλζία. πκπεξηιακβάλνληαη εηαηξείεο δηαινγήο θαη ηππνπνίεζεο νπσξνθεπεπηηθψλ θαη άιισλ αγξνηηθψλ πξντφλησλ, θηελνηξνθηθέο, ηρζπνθαιιηεξγεηψλ, επεμεξγαζίαο θχιισλ θαπλνχ, εθθφθθηζεο βάκβαθνο, εθδνηηθέο, παξαγσγήο ινγηζκηθνχ θαη άιισλ πξντφλησλ πιεξνθνξηθήο, επηζθεπήο θαη κεηαζθεπήο κεηαθνξηθψλ κέζσλ θαη κεραλψλ, θαζψο θαη αλαθχθισζεο. Αξθεηέο ζπλδπάδνπλ ηε βηνκεραληθή κε ηελ εκπνξηθή δξαζηεξηφηεηα. Σν 45,9% αζρνινχληαη κε ηελ παξαγσγή, επεμεξγαζία θαη ηππνπνίεζε ηξνθίκσλ θαη αγξνηηθψλ πξντφλησλ. Σξηηνγελήο Σνκέαο Ο ηξηηνγελήο ηνκέαο ζηελ Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ απνξξνθά ην 52,1% ηεο απαζρφιεζεο ηεο, γηα ην 2010 (έλαληη 67,8% ηνπ ηνκέα ζην ζχλνιν ηεο ρψξαο), κηα επίδνζε πνπ ηελ θαηαηάζζεη ζηελ ελδέθαηε ζέζε κεηαμχ ησλ Πεξηθεξεηψλ ηεο ρψξαο. Με βάζε ηα ζηνηρεία ηεο ΔΛ.ΣΑΣ. (Μεηξψν Δπηρεηξήζεσλ 2007), ζηελ 72

73 Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ ην έηνο 2007 ιεηηνπξγνχζαλ επηρεηξήζεηο ηνπ ηξηηνγελή ηνκέα κε εηήζην θχθιν εξγαζηψλ 5,7 δηζ. Δπξψ. Ο ηξηηνγελήο ηνκέαο ηεο Κνξηλζίαο, κε θπξίαξρε νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα ηνλ ηνπξηζκφ, αλαπηχζζεηαη θπξίσο ζηελ παξαιηαθή ηεο δψλε κε ζεκαληηθή παξαζεξηζηηθή θίλεζε ηνπο ζεξηλνχο κήλεο, αιιά θαη ζην νξεηλφ ηκήκα ηεο πνπ ηα ηειεπηαία ρξφληα αλαδεηθλχεηαη ζε ζεκαληηθφ ρεηκεξηλφ ηνπξηζηηθφ πξννξηζκφ Τπνδνκέο Μεηαθνξώλ Ληκάληα Τπάξρεη έλα κηθξφ ιηκάλη πνπ βξίζθεηαη ζηελ πφιε ηεο Κνξίλζνπ. Ζ έθηαζε ηνπ είλαη η.κ. θαη δηαζέηεη θηηξηαθέο εγθαηαζηάζεηο 500 η.κ.. Γηαζέηεη δχν πξνβιήηεο κε κήθνο 110 θαη 120 κέηξσλ αληίζηνηρα. Τπάξρεη κηθξή εκπνξεπκαηηθή θίλεζε, θπξίσο ησλ βηνκεραληψλ ηεο επξχηεξεο πεξηνρήο ηεο Κνξηλζίαο θαη κεξηθψλ γεσξγηθψλ πξντφλησλ. Λφγσ ηνπ Ηζζκνχ, ππάξρεη θαη ζρεηηθή ηνπξηζηηθή θίλεζε απφ θξνπαδηεξφπινηα (Δηθφλα ) Δηθφλα Μαξίλεο Τπάξρνπλ νη νξγαλσκέλεο καξίλεο Κηάηνπ, Ξπινθάζηξνπ θαη Κνξίλζνπ γηα ηα ζθάθε, πνπ πξνζθέξνπλ λεξφ, ξεχκα, εθνδηαζκφ ζθαθψλ θ.ά., φπσο επίζεο θαη ηα ιηκαλάθηα ζην Λνπηξάθη θαη ην Βξαράηη. ε γεληθέο γξακκέο, ε καξίλα ηεο Κνξίλζνπ παξέρεη θαιή πξνζηαζία θαη ν ππζκέλαο είλαη ιαζπψδεο. Σν εμσηεξηθφ ιηκάλη ζεσξείηαη επηθίλδπλν κε δπλαηνχο βνξεηαλαηνιηθνχο αλέκνπο. Ζ καξίλα ηνπ Κηάηνπ βξίζθεηαη ζηελ αλαηνιηθή πιεπξά ηεο πφιεο, ραξαθηεξηζηηθφ απνηειεί ν λαφο ηεο Μεηακφξθσζεο ηνπ σηήξνο, Μεηξφπνιε ηεο πφιεο, ν νπνίνο δεζπφδεη ζην ιηκάλη. 73

74 Πξνζθέξεη θαιή πξνζηαζία απφ ηνπο αλαηνιηθνχο θαη βνξεηαλαηνιηθνχο αλέκνπο. Μηθξή είλαη ε καξίλα ζην αλαηνιηθφ άθξν ηεο πφιεο ηνπ Ξπινθάζηξνπ. Γηαζέηεη θάπσο ζηελή είζνδν θαη απνηειείηαη απφ δχν ηκήκαηα. Οδηθνί Άμνλεο Ο ζεκαληηθφηεξνο νδηθφο άμνλαο είλαη ε λέα Δζληθή Οδφο Πάηξαο - Αζήλαο - Θεζζαινλίθεο Δπδψλσλ, ε νπνία αλήθεη ζηα ζχγρξνλα δηεπξσπατθά νδηθά δίθηπα θαη ν ξφινο ηεο είλαη λεπξαιγηθήο ζεκαζίαο, δεδνκέλνπ φηη δηαζρίδεη ην κεγαιχηεξν κέξνο ηεο Διιάδαο, ζπκβάιινληαο απνθαζηζηηθά ζηελ νηθνλνκηθή θαη θνηλσληθή αλάπηπμε ηεο ρψξαο θαη ζπλεπψο θαη ηεο πεξηνρήο ηεο Κνξηλζίαο. Δπηπιένλ, ην ζχζηεκα νδηθψλ ζπλδέζεσλ ηεο επξχηεξεο πεξηνρήο ηεο Κνξηλζίαο απνηειείηαη απφ: Σελ Παιαηά Δζληθή Οδφ Κνξίλζνπ Παηξψλ πνπ εμππεξεηεί ζην κεγαιχηεξν κέξνο ηηο ζπλδέζεηο ησλ νηθηζκψλ πνπ βξίζθνληαη ζηελ παξαιία ηνπ Κνξηλζηαθνχ Κφιπνπ κε ηελ Κφξηλζν, αιιά θαη κε ηελ Αζήλα γηα φζα ηνπιάρηζηνλ ρσξηά είλαη κεηαμχ ηνπ Κηάηνπ θαη ηεο Κνξίλζνπ. Σελ Δζληθή Οδφ Κνξίλζνπ Άξγνπο. Ο δξφκνο απηφο ζπλδέεηαη κε ηελ Δζληθή Οδφ Κνξίλζνπ Παηξψλ ζην χςνο ηεο Αξραίαο Κνξίλζνπ, φπσο θαη κε ηελ Παιαηά Δζληθή Οδφ Κνξίλζνπ Παηξψλ, κε αληζφπεδνπο θφκβνπο θαη κηθξνχ κήθνπο παξαθακπηήξηεο ζπλδέζεηο εθηφο απφ ηηο κέζσ Κνξίλζνπ ζπλδέζεηο. εκαληηθέο αξηεξίεο ζηελ επξχηεξε πεξηνρή ηεο Κνξηλζίαο είλαη θαη νη εμήο: Ζ επαξρηαθή νδφο Λνπηξαθίνπ Ηζζκνχ. Ζ επαξρηαθή νδφο Κνξίλζνπ Δμακηιίσλ νθηθνχ. Ζ επαξρηαθή νδφο Ίζζκησλ Δπηδαχξνπ. Ζ επαξρηαθή νδφο Αξραίαο Κνξίλζνπ Δμακηιίσλ Κάησ Βξχζεο Ίζζκησλ. Σν νδηθφ δίθηπν ζηελ επξχηεξε πεξηνρή ηεο Κνξηλζίαο είλαη γεληθά ζε θαιή θαηάζηαζε θαη δελ ππάξρνπλ ηδηαίηεξα πξνβιήκαηα ζε απηφ. Οη αλάγθεο γηα λέεο δηαλνίμεηο δξφκσλ, πξνθχπηνπλ θπξίσο ιφγσ λέσλ εγθξίζεσλ εληάμεσλ πεξηνρψλ ζηα πνιενδνκηθά ζρέδηα (Δηθφλα ). 74

75 Δηθφλα ηδεξνδξνκηθνί άμνλεο εκαληηθφ ξφιν ζηελ αλάπηπμε ηνπ βφξεηνπ κέξνπο ηεο Πεξηθέξεηαο Πεινπνλλήζνπ, έρεη δηαδξακαηίζεη ε ιεηηνπξγία ηνπ Πξναζηηαθνχ ηδεξφδξνκνπ πνπ ζπλδέεη ηελ Αηηηθή κε ην Κηάην (Δηθφλα ). Γηεμάγνληαη θαζεκεξηλά 6 δξνκνιφγηα κε ζπρλφηεηα δχν σξψλ. Ζ απφζηαζε Αζήλα Κηάην δηαξθεί 1 ψξα θαη 17 ιεπηά. Ο Πξναζηηαθφο έρεη ζπκβάιεη απνθαζηζηηθά ζηελ αζθαιή δηαθίλεζε εξγαδνκέλσλ, επηζθεπηψλ απφ θαη πξνο ηελ Πξσηεχνπζα, ζηελ πξνζέιθπζε πιεζπζκνχ γηα παξαζεξηζηηθή θαηνηθία θαη ζπλνιηθά ζηε ζπγθξάηεζε ηνπ πιεζπζκνχ ηεο Κνξηλζίαο. Αληίζεηα, ην ππφινηπν ζηδεξνδξνκηθφ δίθηπν ζηελ Πεινπφλλεζν έρεη εγθαηαιεηθζεί κε ειάρηζηεο εμαηξέζεηο ζηνλ βφξεην άμνλα. Παιαηφηεξα, ππήξρε ηξέλν πνπ ζπλέδεε ηελ Αζήλα κε ηελ Καιακάηα, κέζσ Σξίπνιεο, αιιά απφ ην 2010 ε γξακκή έρεη δηαθνπεί (φπσο θαη νη γξακκέο Πχξγνο - Καιακάηα, Καιακάηα Μεζζήλε θαη Κφξηλζνο Σξίπνιε - Ναχπιην). Σν ζηδεξνδξνκηθφ δίθηπν ζηελ Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ, έρεη ζπλνιηθφ κήθνο 300 ρικ., φκσο νη πεξηζζφηεξεο γξακκέο ηνπ δηθηχνπ ηνπ είλαη κνλήο θαηεχζπλζεο, δελ ππάξρνπλ αληζφπεδεο δηαβάζεηο θαη ππήξρε θαθή ράξαμε. 75

76 Δηθφλα Γηώξπγα ηεο Κνξίλζνπ Ζ Γηψξπγα ηνπ Ηζζκνχ, αλήθεη ζηα δηνηθεηηθά φξηα ηνπ Γήκνπ Λνπηξαθίνπ - Αγ.Θενδψξσλ. Με δηεζλή πξνβνιή θαη ραξαθηήξα, δηαζέηεη κνλαδηθφ ηνπίν θαη απνηειεί πέξαζκα πισηνχ θαη ρεξζαίνπ ηνπξηζκνχ πνπ θηλείηαη κεηαμχ Αδξηαηηθήο Θάιαζζαο, Ηνλίνπ θαη Αηγαίνπ Πειάγνπο, θαζψο θαη κεηαμχ Βνησηίαο, Αηηηθήο θαη Πεινπνλλήζνπ. Ο Ηζζκφο ηεο Κνξίλζνπ ππήξμε έλα θαηαζθεπαζηηθφ φλεηξν - πξφθιεζε πνπ θξάηεζε ρξφληα. Λφγσ ηεο γεσγξαθηθήο ηεο ζέζεο, ε Κφξηλζνο αλαδείρζεθε απφ ηελ αξραηφηεηα ζε ζπνπδαίν λαπηηθφ, εκπνξηθφ θαη πνιηηηζηηθφ θέληξν. Ζ δηάλνημε ηνπ Ηζζκνχ απνηέιεζε απφ ηελ αξραηφηεηα κείδνλ ζέκα, θαζψο ζα έιπλε πνιιά πξνβιήκαηα δηεπθνιχλνληαο ηε λαπζηπινΐα θαη ην εκπφξην. Σν έξγν πξνζπάζεζαλ λα πινπνηήζνπλ δηαδνρηθά νη Πεξίαλδξνο, Γεκήηξηνο ν Πνιηνξθεηήο, Ηνχιηνο Καίζαξ, Καιηγνχιαο θαη Νέξσλαο, νη νπνίνη κειέηεζαλ θαη επηρείξεζαλ, αλεπηηπρψο, ηε δηάλνημε. Μάιηζηα ν ηειεπηαίνο, ην 67 κ.υ., άξρηζε εξγαζίεο εθζθαθήο θηάλνληαο ζε κήθνο κέηξσλ. Ο Ζξψδεο ν Αηηηθφο, νη Βπδαληηλνί θαη ηέινο νη Δλεηνί ήηαλ νη «δηάδνρνη» ηνπ Νέξσλα αιιά θη απηνί εγθαηέιεηςαλ ηελ πξνζπάζεηα. Μεηά ηε δηάλνημε ηεο Γηψξπγαο ηνπ νπέδ, ε Κπβέξλεζε ηνπ Εαΐκε έιαβε ηελ απφθαζε ηειηθά ην 1881 ην έξγν θαηαθπξψζεθε ζηνλ ζηξαηεγφ ηέθαλν Σπξξ, κε ην πξνλφκην εθκεηάιιεπζεο ηεο γέθπξαο γηα 99 ρξφληα. Οη εξγαζίεο άξρηζαλ ην επφκελν έηνο. Σν 1893, θη αθνχ ην έξγν είρε αλαιάβεη πηα ε ειιεληθή εηαηξεία κε ηελ επσλπκία «Δηαηξεία ηεο Γηψξπγνο ηεο Κνξίλζνπ» ππφ ηνλ Α. πγγξφ έγηλαλ ηα εγθαίληα. Ζ εηαηξία εθκεηαιιεχηεθε ηε Γηψξπγα κέρξη ην 1906, νπφηε ηελ 76

77 αλέιαβε ε Δζληθή Σξάπεδα κέζσ ηεο «Νέαο Αλσλχκνπ Δηαηξείαο ηεο Γηψξπγνο ηεο Κνξίλζνπ». Σέινο, απφ ηελ 1ε Ννεκβξίνπ ηνπ 1980, ε εθκεηάιιεπζε ηεο Γηψξπγαο πεξηήιζε ζην Διιεληθφ Γεκφζην ην νπνίν ζπλέζηεζε ηελ «Αλψλπκν Δηαηξεία Γηψξπγνο Κνξίλζνπ», ε νπνία εθκεηαιιεπφηαλ κέρξη πξφζθαηα ηε Γηψξπγα. ηα ηφζα ρξφληα ιεηηνπξγίαο ηεο, ε Γηψξπγα έρεη θαηά θαηξνχο θιείζεη, θπξίσο ιφγσ ησλ θαηαπηψζεσλ ησλ πξαλψλ ηεο, εμαηηίαο ηεο ηδηφκνξθεο γεσινγηθήο ζχζηαζεο ηεο πεξηνρήο. ηε Γηψξπγα ιεηηνπξγνχλ ζήκεξα δχν βπζηδφκελεο γέθπξεο. Μία ζηελ Πνζεηδσλία θαη κία ζηελ Ηζζκία, πνπ εμππεξεηνχλ ηελ επηθνηλσλία κεηαμχ ηεξεάο θαη Πεινπνλλήζνπ, ελψ θάζε ρξφλν ην πην δηάζεκν θαλάιη ηνπ ειιαδηθνχ ρψξνπ δηαπιέεηαη απφ πεξίπνπ πινία, 50 ηνπιάρηζηνλ δηαθνξεηηθψλ εζληθνηήησλ, απνηειψληαο απηή ηε ζηηγκή ηνλ αδηακθηζβήηεην ζαιάζζην ζπλδεηηθφ θξίθν κεηαμχ Γπηηθήο θαη Αλαηνιηθήο Μεζνγείνπ (Δηθφλα ). Δηθφλα Αθαδεκαϊθά / Σερλνινγηθά ηδξύκαηα Σα αθαδεκατθά ηδξχκαηα πνπ ιεηηνπξγνχλ ζηελ πεξηνρή ηεο Κνξηλζίαο, βξίζθνληαη ζηελ Κφξηλζν θαη απνηεινχλ ηκήκαηα ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Πεινπνλλήζνπ. πγθεθξηκέλα, πξφθεηηαη γηα ην Σκήκα Κνηλσληθήο θαη Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο θαη γηα ην Σκήκα Πνιηηηθήο Δπηζηήκεο θαη Γηεζλψλ ρέζεσλ Τγεία ηνλ ηνκέα ηεο πγείαο, ζχκθσλα κε ηνλ Τγεηνλνκηθφ Υάξηε ηεο Διιάδνο, νη ππνδνκέο ζηελ πεξηνρή ηεο Κνξηλζίαο αθνξνχλ έλα Γεληθφ Ννζνθνκείν ζηελ Κφξηλζν, 5 Κέληξα Τγείαο ζηηο πεξηνρέο Λνπηξαθίνπ, Νεκέαο, Ξπινθάζηξνπ, Κηάηνπ 77

78 θαη Γθνχξαο (Υάξηεο ), κία κνλάδα πγείαο ηνπ Η.Κ.Α. ζηελ Κφξηλζν θαη 2 κνλάδεο πγείαο ηνπ Η.Κ.Α. ζην Κηάην, κία ηδησηηθή καηεπηηθή - γπλαηθνινγηθή θιηληθή θαη κηα ηδησηηθή γεληθή ηαηξηθή θιηληθή ζηελ Κφξηλζν θαη ηξηάληα ηξία πεξηθεξεηαθά ηαηξεία ζε δηάθνξεο πεξηνρέο ηεο Πεξηθεξεηαθήο Δλφηεηαο (Υάξηεο ). Υάξηεο Υάξηεο Σνπξηζηηθά Καηαιύκαηα Αλαθνξηθά κε ηελ ηνπξηζηηθή πξνζθνξά, ε Πεξηθέξεηα Πεινπνλλήζνπ ην 2010, ζπγθέληξσλε ην 6,95% ησλ ηνπξηζηηθψλ θιηλψλ ηεο ρψξαο. χκθσλα κε ηα ζηνηρεία ηνπ Δ.Ο.Σ., ζηελ Κνξηλζία ππάξρνπλ 107 θαηαιχκαηα φισλ ησλ θαηεγνξηψλ κε 78

79 4.541 δσκάηηα θαη θιίλεο. ηνλ Πίλαθα , παξνπζηάδνπκε ηελ πθηζηάκελε θαηάζηαζε ησλ θαηαιπκάησλ ηεο πεξηνρήο κειέηεο, φπσο ηελ θαηαγξάςακε. ην Παξάξηεκα παξαηίζεληαη πίλαθεο κε πην αλαιπηηθή πεξηγξαθή θαη ζηνηρεία επηθνηλσλίαο. Γήκνο ύλνιν 1* 2* 3* 4* 5* Ξελώλεο Δλνηθηαδόκε- Camping θαηαιπκάηωλ λα δωκάηηα Γ. Ξπινθάζηξνπ - Δπξωζηίλεο Γ. Λνπηξαθίνπ - Πεξαρώξαο - Αγ. Θενδώξωλ Γ. ηθπωλίωλ Γ. Βέινπ - Βόραο Γ. Κνξηλζίωλ ύλνιν Πεξηθεξεηαθήο Δλόηεηαο Πίλαθαο Παξαιίεο Καηά κήθνο ηνπ Κνξηλζηαθνχ, αιιά θαη ηνπ αξσληθνχ θφιπνπ, ε πεξηθεξεηαθή ελφηεηα Κνξηλζίαο δηαζέηεη πνιιέο παξαιίεο κε θαζαξά λεξά θαη αξθεηά νξγαλσκέλεο ). (Υάξηεο Υάξηεο

80 5.12 Υηνλνδξνκηθά Κέληξα ηελ βνξεηνδπηηθή πιεπξά ηεο Κπιιήλεο, ζην νξνπέδην κεηαμχ ησλ δχν θνξπθψλ ηεο, βξίζθεηαη ην Αζιεηηθφ Κέληξν Εήξεηαο. ην ζεκείν φπνπ ε Μηθξή Εήξεηα κε χςνο κέηξα θαη ε Μεγάιε Εήξεηα κε πςφκεηξν κέηξα, ρσξίδνληαη απφ ηε ραξάδξα ηεο Φιακπνπξίηζαο βξίζθεηαη ην Κέληξν, κφιηο 10 ρηιηφκεηξα απφ ηα Άλσ Σξίθαια. Σν Αζιεηηθφ Κέληξν Εήξεηαο δηαζέηεη κηα πίζηα 500 κ., baby lift χςνπο 100κ. θαη ζπξφκελν αλαβαηήξα 450κ. (Δηθφλα ). Δηθφλα Ηακαηηθά Λνπηξά Δηθφλα Σν Λνπηξάθη έρεη θαηαγξάςεη ζεκαληηθή ηζηνξία φζνλ αθνξά ζην ζεξκαιηζκφ θαη ηηο ζεξαπεπηηθέο ηδηφηεηεο ηνπ λεξνχ. Σν θπζηθφ ηακαηηθφ λεξφ, πνπ πεγάδεη απφ κεγάιν βάζνο θαη εθρέεηαη απφ ηηο ηακαηηθέο πεγέο Λνπηξαθίνπ, έρεη ραξαθηεξηζηεί απφ ηελ αξραηφηεηα σο ην «Νεξφ ηεο δσήο». Ζ δηαρξνληθή αμία ησλ ινπηξψλ, αλέδεημε ην Λνπηξάθη σο ζεκαληηθφ θέληξν ηεο ηνπξηζηηθήο Διιάδαο θαη πξψην ζεξαπεπηηθφ ζηαζκφ ηεο ρψξαο. Σν 1934 δεκηνπξγήζεθε θαη ην ηδηαίηεξεο αξρηηεθηνληθήο θηήξην ησλ πεγψλ, ην νπνίν αλαθαηλίζηεθε ην 2009, νπφηε θαη ζπλδέζεθε κε ην ππεξζχγρξνλν θηίξην ηνπ Loutraki Thermal Spa (Δηθφλα ) 80

81 Σν Spa βξίζθεηαη απέλαληη απφ ην παξαιηαθφ πάξθν ηεο πφιεο. Καηαιακβάλεη έθηαζε ηεηξαγσληθά κέηξα θαη ζηνπο ρψξνπο ηνπ ν επηζθέπηεο κπνξεί λα βξεη 4 πηζίλεο (3 εζσηεξηθέο θαη 1 εμσηεξηθή), αηνκηθέο θαη δηπιέο θακπίλεο, ζάνπλα, ρακάκ, αηκφινπηξα, γπκλαζηήξην, ρψξνπο ιαζπνζεξαπείαο, αίζνπζα yoga, ληνπο ςηιήο βξνρήο, θαθεηέξηα θαη πνιιέο άιιεο παξνρέο Καδίλν Λνπηξαθίνπ Δηθφλα Σν πξψην Casino ηεο Διιάδαο ηδξχζεθε θαη ιεηηνχξγεζε ζην Λνπηξάθη ην 1930 θαη επαλαιεηηνχξγεζε ην Έρεη 80 ηξαπέδηα θαη 1000 slot machines, ηέζζεξα δηαθνξεηηθά εζηηαηφξηα κε ηδηαίηεξεο γαζηξνλνκηθέο πξνηάζεηο, ηξία Bar, Pool Bar θαη έλα 24σξν θαθέ (Δηθφλα ) Φπζηθό πεξηβάιινλ Βνπλά Κπιιήλε (Εήξεηα) Ο κεγαιχηεξνο νξεηλφο φγθνο ζηελ Πεινπφλλεζν, ην φξνο Κπιιήλε (Εήξεηα), θηάλεη ηα κ.. Έλα βνπλφ κε πινχζηα βιάζηεζε, ηδαληθφ γηα πνηθίιεο δξαζηεξηφηεηεο φπσο ηππαζία, πεδνπνξία, πνδειαζία, ηνμνβνιία, ζθη, νδήγεζε κε 4x4 θαη snowmobiles. ην βνπλφ ππάξρνπλ 2 θαηαθχγηα, ην πξψην ζηα κ. κε ρσξεηηθφηεηα 30 αηφκσλ, θαη ην δεχηεξν ζηα κ. θαη ρσξεηηθφηεηα 17 αηφκσλ, απφ φπνπ πεξλά θαη ην κνλνπάηη γηα ηελ θνξπθή. Γεξάλεηα ξε Σα Γεξάλεηα ξε βξίζθνληαη αλάκεζα ζηελ Κνξηλζία θαη ηελ Αηηηθή θαη θαηαιήγνπλ ζηνλ αξσληθφ θφιπν. Έλα απφηνκν, πεηξψδεο θαη ρσξίο ηδηαίηεξε βιάζηεζε βνπλφ κε κέγηζην πςφκεηξν ηα κ.. 81

82 Οιίγπξηνο Βξίζθεηαη αλάκεζα ζηνπο λνκνχο Αξθαδίαο, Αξγνιίδαο θαη Κνξηλζίαο. Βνπλφ (1.937κ.) θαηάθπην κε έιαηα, πξνζθέξεη εμαηξεηηθή ζέα. Δίλαη ηφπνο θαηνηθίαο γηα πνιιά ζειαζηηθά, ακθίβηα θαη εξπεηά (Δηθφλα ). Δηθφλα ηνλ Υάξηε θαη ηνλ Πίλαθα , παξνπζηάδνπκε ηηο Πεξηνρέο NATURA ζηελ Πεξηθεξεηαθή Δλφηεηα Κνξηλζίαο. Ολνκαζία Κνξπθέο φξνπο Κπιιήλεο (Εήξηα) & ραξάδξα Φιακπνπξίηζα Έθηαζε (ζηξ.) ,2 Λίκλε ηπκθαιία ,1 Αθξνθφξηλζνο 5.897,9 ξνο Οιίγπξηνο ,5 ξε Γεξάλεηα ,5 Υάξηεο Πεγή: Βάζε Γεδνκέλσλ γηα ηελ Διιεληθή θχζε «ΦΗΛΟΣΖ» ηνπ Δζληθνχ Μεηζφβηνπ Πνιπηερλείνπ Πίλαθαο

83 Λίκλεο Λίκλε ηπκθαιία Ζ ιίκλε ηπκθαιία έρεη ζπκπεξηιεθζεί ζηηο πην ζεκαληηθέο πεξηνρέο γηα ηα πνπιηά ηεο Διιάδαο θαζψο θαη ζην δίθηπν NATURA Ζ ιίκλε βξίζθεηαη ζε πςφκεηξν 680 κ.. Σα λεξά απφ ηα θνληηλά βνπλά (Εήξεηα θαη Οιίγπξηνο) θαηαιήγνπλ ζ' απηή θαη γη' απηφ ε ζηάζκε ηεο δελ είλαη ζηαζεξή. Ζ ηπκθαιία είλαη ν ζεκαληηθφηεξνο πδξνβηφηνπνο ηεο βνξεηναλαηνιηθήο Πεινπνλλήζνπ. Σα λεξά ηεο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ην πφηηζκα θαη ξένπλ ζηνλ αξραίν αγσγφ, ζην Αδξηάλεην πδξαγσγείν, πνπ θαηαζθεπάζηεθε ηνλ 2ν αη. κ.υ. Λίκλε Γόμα Ζ ηερλίηε ιίκλε Γφμα βξίζθεηαη ζε πςφκεηξν 880 κ. θαη δεκηνπξγήζεθε ην 1995 κε ηελ θαηαζθεπή θξάγκαηνο 710κ., γηα λα αληηκεησπηζηεί ην πξφβιεκα ηεο πιεκκπξίδαο, πνπ αλέβαδε ηε ζηάζκε ηνπ λεξνχ ζηελ πεξηνρή απφ ηα αξραία ρξφληα θαη θαηέζηξεθε ηηο θαιιηέξγεηεο. Γη' απηφ ην ιφγν, ήδε απφ ην 17ν αη. κεηαθέξζεθε ην κνλαζηήξη ηνπ Αγ. Γεσξγίνπ, ελψ ζηε ζέζε ηνπ ζήκεξα ππάξρεη ην εθθιεζάθη ηνπ Αγ. Φαλνπξίνπ πνπ επηπιέεη κέζα ζηε ιίκλε. Γχξσ απφ ηε ιίκλε ππάξρνπλ νη νξεηλνί φγθνη Εήξεηα, Υεικφο θαη Νηνπξληνπβάλα. Λίκλε Βνπιηαγκέλε Ζ ιηκλνζάιαζζα Βνπιηαγκέλε είλαη κηα απφ ηηο πινπζηφηεξεο ζε θπζηθφ θάινο πεξηνρέο ζην λνκφ Κνξηλζίαο. Σν λεξφ ηεο είλαη αικπξφ, κηαο θαη ζπλδέεηαη κε ηνλ Κνξηλζηαθφ θφιπν κε έλα κηθξφ δίαπιν κέζσ ηνπ νπνίνπ αλαλεψλεηαη ην λεξφ ηεο. Σελ αμία ηεο πεξηνρήο είραλ αλαθαιχςεη απφ ηελ αξραηφηεηα, θαζψο ηα πξψηα δείγκαηα θαηνίθεζεο ρξνλνινγνχληαη ην π.υ, επνρή θαηά ηελ νπνία εκθαλίδνληαη νη πξσηνειιαδηθνί νηθηζκνί. Πνιινί επηζθέπηνληαη ηε ιίκλε γηα λα απνιαχζνπλ ηα λεξά ηεο, λα θάλνπλ ζαιάζζηα ζπνξ, λα παξαθνινπζήζνπλ αγψλεο θαηάδπζεο. ε θνληηλή απφζηαζε βξίζθεηαη θαη ην Αθξσηήξη ηνπ Ζξαίνπ κε ην θάξν θαη ηνλ αξραηνινγηθφ ρψξν ηνπ Ζξαίνπ Πεξαρψξαο. Λίκλε Γαζίνπ ηνπο βνξεηνδπηηθνχο πξφπνδεο ηνπ φξνπο Κπιιήλε ζε πςφκεηξν 1600 κέηξσλ βξίζθεηαη ε ιίκλε Γαζίνπ. Πξφθεηηαη γηα πνιχ ξερή ιίκλε, πνπ έρεη λεξφ απφ ην ρεηκψλα έσο ηα ηέιε ηεο άλνημεο. Ζ ιίκλε ηνλ ρεηκψλα παγψλεη θαη ην θαινθαίξη πνπ 83

84 ην λεξφ εμαηκίδεηαη ιφγσ ηνπ ρακεινχ βάζνπο ηεο, δηνξγαλψλνληαη αγψλεο κεραλνθίλεησλ. ηε κέζε ηεο ιίκλεο ππάξρεη έλα λεζάθη θαη ηξηγχξσ ππάξρνπλ έιαηα πνπ απνηεινχλ θαηαθχγην γηα δηάθνξα είδε ζπάλησλ δψσλ (Υάξηεο ). Υάξηεο Φαξάγγηα Φαξάγγη Φόληζζαο Κνληά ζην Ξπιφθαζηξν, ζην ρσξηφ Κάησ Λνπηξφ ππάξρεη ην θαξάγγη ηεο Φφληζζαο. Έρεη ζπλνιηθφ κήθνο 1,5 ρικ. θαη πεξηιακβάλεη 5 ηερληθέο θαηαβάζεηο (κε ζρνηλί), κηαο θαη ε πςνκεηξηθή δηαθνξά ηνπ είλαη 250 κ. Ζ δηαδξνκή πεξλάεη απφ ζθνηεηλά ζεκεία πνπ ηνπ πξνζδίδνπλ κηα ηδηαίηεξε αηκφζθαηξα. Φαξάγγη Αγίνπ Λνπθά Έλα πνιχ εληππσζηαθφ θαξάγγη, πνπ μεθηλά απφ ην ρσξηφ Καιιηζέα. Γηαζέηεη λεξφ φιν ην ρξφλν κε απνηέιεζκα λα δεκηνπξγνχληαη κηθξέο θπζηθέο πηζίλεο. Υσξίδεηαη ζε 2 ηκήκαηα, ην 1ν κήθνπο 1,5 ρικ, κε 5 κηθξέο θαηαβάζεηο, θαη ην 2ν, ζην νπνίν ζε 800 κφιηο κέηξα κήθνο ππάξρνπλ 21 θαηαβάζεηο. Κνηιάδα ηεο Φιακπνπξίηζαο - Σξίθαια Κνξηλζίαο Ζ θνηιάδα ηεο Φιακπνπξίηζαο εθηείλεηαη αλάκεζα ζηε Μηθξή θαη ηελ Μεγάιε Εήξεηα, παξνπζηάδεη κεγάιε βηνπνηθηιφηεηα θαη καδί κε ην Οξφο Κπιιήλεο έρνπλ εληαρζεί ζην Natura 2000, σο πεξηνρέο ηδηαηηέξνπ ελδηαθέξνληνο πνπ ρξήδνπλ πξνζηαζίαο. 84

85 πήιαηα πήιαην ηνπ Δξκή Σν ζπήιαην ηνπ Δξκή βξίζθεηαη ζηε δπηηθή πιεπξά ηεο Φιακπνπξίηζαο θαη είλαη απφ ηα ιίγα ζπήιαηα ζηελ Διιάδα ζε πςφκεηξν κ. Έρεη έθηαζε η.κ θαη δηαθιαδίδεηαη ζε 8 ζαιάκνπο κε ζπκπιέγκαηα πνιχρξσκσλ ζηαιαγκηηψλ θαη ζηαιαθηηηψλ. πήιαην Παλαγηάο ηνπ βξάρνπ Σν ζπήιαην ηεο «Παλαγηάο ηνπ βξάρνπ» βξίζθεηαη ιίγν πην έμσ απφ ην ρσξηφ Κάησ Σαξζφο. Απνηειείηαη απφ δχν επίπεδα. Σν επάλσ επίπεδν ρξεζίκεπε ζαλ απνζήθε ηξνθίκσλ, αιιά θαη ζαλ θαηαθχγην επί Σνπξθνθξαηίαο θαη Γεξκαληθήο θαηνρήο. ην θάησ επίπεδν είλαη ρηηζκέλν έλα πακπάιαην αζθεηήξην αθηεξσκέλν ζηελ Παλαγία ηνπ Βξάρνπ. πήιαην ηωλ Άγγιωλ Άιιν έλα ζπήιαην, ην «πήιαην ησλ Άγγισλ» βξίζθεηαη ζε κηθξή απφζηαζε απφ ην πήιαην ηεο Παλαγηάο ηνπ βξάρνπ, ην νπνίν νλνκάζηεθε έηζη δηφηη νη Άγγινη αιεμηπησηηζηέο, πνπ ιεηηνπξγνχζαλ ζαλ ζχλδεζκνη κε ηνπο Έιιελεο Αληάξηεο, θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο Γεξκαληθήο Καηνρήο ην ρξεζηκνπνηνχζαλ σο θαηαθχγην. Απνηειείηαη απφ δχν κεγάιεο αίζνπζεο θαη ζηελ πξαγκαηηθφηεηα είλαη θνίηε ππφγεηνπ πνηακνχ, ν νπνίνο ξέεη θαηά ηνπο ρεηκεξηλνχο κήλεο. Σν ζπήιαην είλαη επηζθέςηκν αιιά ρξεηάδεηαη γλψζεηο, θαη ηνλ αλάινγν εμνπιηζκφ. πήιαην Λίκλεο ηπκθαιίαο Γίπια, αθξηβψο, απφ ηνλ πεξηθεξεηαθφ «παξαιηαθφ» δξφκν ηεο ιίκλεο ηπκθαιίαο, ζηε ζέζε θάια, ππάξρεη κηθξή ηξχπα, πνπ κεηά απφ 1,5-2 κέηξα θαηάβαζε, νδεγεί ζηελ πξψηε αίζνπζα παξαιίκληνπ ζπειαίνπ. Σν ζπήιαην απηφ, φηαλ αλαθαιχθζεθε, θάκπνζα ρξφληα πξηλ, θαηά ηελ δηάλνημε ηνπ δξφκνπ, απνδείρζεθε φηη, ήηαλ παλέκνξθν, κε πνιχ αμηφινγν ζηαιαθηηηηθφ θαη ζηαιαγκηηηθφ δηάθνζκν θαη νδεγνχζε ζε ππφγεηα ιίκλε. Απηή ε ιίκλε, ζηελ πξαγκαηηθφηεηα, δελ ήηαλ άιιε απφ ηελ ίδηα ηελ ηπκθαιία, πνπ εηζέδπε, ζην ζεκείν απηφ, ζην εζσηεξηθφ ηεο γεο, δειαδή ηνπ ζπειαίνπ. Σν ζπήιαην δπζηπρψο φκσο δελ είλαη επηζθέςηκν. 85

86 πήιαην Καηαβόζξεο Φελενύ Γχν πνηάκηα ηεο θνηιάδαο ηεο Φελενχ, ιβηνο θαη Γφμαο, δελ κπνξνχζαλ λα βξνχλε δίνδν πξνο ηε ζάιαζζα, κε απνηέιεζκα ηα λεξά ηνπο λα δηνρεηεχνληαη ζην νξνπέδην ηεο Φελενχ. Με ηα ρξφληα, ζηηο λφηηεο απνιήμεηο ηνπ νξνπεδίνπ ζρεκαηίζηεθαλ κεγάια βάξαζξα, νη ιεγφκελεο θαηαβφζξεο. πήιαην Βάξαζξό «Σξύπα» Φελενύ Σν ζπήιαην βάξαζξν «Σξχπα» βξίζθεηαη ζε πςφκεηξν 1800, πεξίπνπ, κέηξσλ πάλσ ζην βνπλφ Νηνπξληνπβάλα (απφιεμε ηνπ Υεικνχ ζηελ Κνξηλζία). Απνηειείηαη απφ 3-4 ζπλνιηθά «πεγάδηα» κε ζπλνιηθφ βάζνο πάλσ απφ 200 κέηξα, θαη, 7-8, κεγάιεο, ζηαιαθηηηηθά θαηαζηφιηζηεο, αίζνπζεο, θαζψο θαη, κία παλέκνξθε ππφγεηα ιίκλε, αλάκεζά ηνπο. πήιαην Λέρνβαο Σν ζπήιαην Λέρνβαο βξίζθεηαη ζηελ πεξηνρή ηνπ Κξπνλεξίνπ Κνξηλζίαο, ζε νξεηλή ηνπνζεζία, βφξεηα-βνξεηνδπηηθά ηεο Μνλήο Κνηκήζεσο ηεο Θενηφθνπ Λέρνβαο. σζηηθή αλαζθαθηθή έξεπλα έδσζε πιήζνο επξεκάησλ, θπξίσο ζξαχζκαηα θεξακηθήο θαη κεγάιε πνηθηιία ηχπσλ πήιηλσλ εηδσιίσλ, ηα νπνία καξηπξνχλ ιαηξεπηηθή ρξήζε ηνπ ρψξνπ απφ ηα κέζα ηνπ 6νπ αη. έσο θαη ηνλ πξψηκν 4ν αη. π.υ., κε έκθαζε ζην πξψην κηζφ ηνπ 5νπ, ελψ βέβαηε είλαη ε ιαηξεία θάπνηαο λχκθεο, φπσο απνθαιχπηνπλ αξθεηέο αλαζεκαηηθέο επηγξαθέο ζε φζηξαθα. Σν ζπήιαην έρεη αλαζθαθεί ηα ηειεπηαία ρξφληα απφ αξραηνιφγνπο ηεο Δθνξείαο Παιαηναλζξσπνινγίαο πειαηνινγίαο θαη δελ είλαη επηζθέςηκν (Υάξηεο ). Υάξηεο

87 Ζθαίζηεην νπζάθη Πξφθεηηαη γηα έλα εθαίζηεην, ην νπνίν αλήθεη ζην ίδην εθαηζηεηαθφ ηφμν κε ηα εθαίζηεηα ησλ Μεζάλσλ, ηεο Αίγηλαο, ηνπ Πφξνπ, ηεο Νηζχξνπ θαη ηεο αληνξίλεο. Βξίζθεηαη ζε χςνο 180 κ. θαη παξφηη ε ηειεπηαία εθαηζηεηαθή δξαζηεξηφηεηα ζηελ πεξηνρή έγηλε πξηλ απφ 2,7 εθαη. ρξφληα, ππάξρεη αθφκα θαη ζήκεξα εληνλφηαηε κεηαεθαηζηεηαθή δξαζηεξηφηεηα κε εθπνκπή ζεξκψλ αεξίσλ, θπξίσο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα, κεζαλίνπ θαη πδξνζείνπ. Σα αέξηα απηά πξνθαινχλ απνζάζξσζε ζηα πεηξψκαηα δεκηνπξγψληαο εληππσζηαθνχο ζρεκαηηζκνχο. ηελ πεξηνρή ηνπ εθαηζηείνπ ππάξρνπλ δηάζπαξηεο ζηνέο απφ ηηο νπνίεο γίλνληαλ εμφξπμε ζείνπ. ε πνιιά ζεκεία ην έδαθνο είλαη ζεξκφ, ελψ ζε άιια αθφκα θαη κε ην δάθηπιν λα ζθάςεη θάπνηνο ιίγα εθαηνζηά ζην ρψκα ζα ληψζεη ηα ζεξκά αέξηα λα αλαδχνληαη απφ ηηο πιαγηέο ηνπ εθαηζηείνπ. 87

88 ΚΕΥΑΛΑΙΟ 6. ΠΟΛΙΣΙΜΙΚΟ ΠΡΟΥΙΛ ΠΕΡΙΟΦΗ ΜΕΛΕΣΗ 6.1 Ηζηνξία Ζ Κνξηλζία απνηειεί κηα πεξηνρή κε πινχζηα ηζηνξηθή παξάδνζε. Ζ αξρηθή ζέζε ηνπ νηθηζκνχ ήηαλ 8 ρικ. λφηηα, ζήκεξα φπνπ εθεί βξίζθεηαη ν νηθηζκφο ηεο Αξραίαο Κνξίλζνπ. Ο κχζνο ζέιεη δχν κεγάινπο Οιχκπηνπο ζενχο λα έξρνληαη ζε αληηδηθία γηα ηνλ Κνξηλζηαθφ ηφπν. Σειηθά, ν Απφιισλαο πήξε ηνλ Αθξνθφξηλζν θαη ν Πνζεηδψλαο ηνλ Ηζζκφ. Πνιινί άιινη αξραίνη κχζνη ζπλδένληαη κε πφιεηο θαη νηθηζκνχο ηεο πεξηνρήο. χκθσλα κε απηνχο, ε πφιε ηεο Κνξίλζνπ νθείιεη ην φλνκα ηεο ζηνλ νκψλπκν ήξσα Κφξηλζν, ν νπνίνο ήηαλ γηνο ηνπ Μαξαζψλα θαη καθξηλφο, απφγνλνο ηνπ ζενχ Δξκή. ηελ Κφξηλζν, ζχκθσλα κε ηνπο κχζνπο, έθηαζε ην βαζηιηθφ δεπγάξη Ηάζσλ θαη Μήδεηα. Δθεί ιέεη ε κία εθδνρή ηνπ κχζνπ, ζπληειέζηεθε ην έγθιεκα ηεο παηδνθηνλίαο απφ ηελ πξηγθίπηζζα ηεο Κνιρίδνο, Μήδεηα. Καηφπηλ, ε παηδνθηφλνο, θαηέθπγε ζην Ζξαίν ηεο Πεξαρψξαο. ηελ Κφξηλζν, επίζεο, θπλεγεκέλνο έθηαζε αθφκε θαη ν Οηδίπνδαο, ν νπνίνο πηνζεηήζεθε απφ ηε βαζηιηθή νηθνγέλεηα ηεο πφιεο θαη αλαηξάθεθε σο βαζηιφπνπιν ζηελ Σελέα. Ο πξψηνο νηθηζκφο ζηελ πεξηνρή ηεο Κνξίλζνπ εληνπίζηεθε ζηνπο αλαηνιηθνχο πξφπνδεο ηνπ Αθξνθνξίλζνπ θαη αλάγεηαη ζηα λενιηζηθά ρξφληα (3000 π. Υ. πεξίπνπ). ηελ επξχηεξε πεξηνρή έρνπλ εληνπηζηεί ηνπιάρηζηνλ νθηψ πξντζηνξηθέο ζέζεηο (επνρή ηνπ ραιθνχ). Απφ ηνλ 8ν αηψλα π.υ. αξρίδεη γηα ηελ πφιε ε επνρή ηεο αθκήο. Γείγκα ηεο απνηειεί ν δσξηθφο λαφο ηνπ Απφιισλα πνπ θαηαζθεπάζζεθε ην 550 π.υ. Σν θέληξν ηεο βξίζθεηαη λφηηα ηνπ λανχ ηνπ Απφιισλα θαη πεξηιακβάλεη θαηαζηήκαηα, 11 κηθξνχο λανχο, θξήλεο, ινπηξφ θαη άιια δεκφζηα θηήξηα. Οη θάηνηθνη θαηαζθεχαζαλ δχν ιηκάληα ζην Λέραην θαη ηηο Κεγρξεέο- ην Γίνιθν, ηζρπξά ηείρε, Αθξφπνιε πάλσ απφ ηελ πφιε, ζηνλ Αθξνθφξηλζν. Ναππήγεζαλ πινία θαη αλέπηπμαλ ηε βηνηερλία. Ζ Κφξηλζνο απνδεηθλχεηαη ηζρπξή λαπηηθή δχλακε θαη νηθνλνκηθά εχξσζηε, αλαπηχζζνληαο έηζη ην εκπφξην θαη ηδξχνληαο απνηθίεο. Οη ζπνπδαηφηεξεο είλαη ε Κέξθπξα, ε Πνηίδαηα θαη νη πξαθνχζεο. Ο πιεζπζκφο ηεο, κάιηζηα ηελ θιαζζηθή πεξίνδν, έθηαλε ηνπο θαηνίθνπο. Ζ Υξπζή επνρή ηεο Κνξίλζνπ, άξρηζε δχν πεξίπνπ αηψλεο κεηά ηνλ εθδσξηζκφ ηεο θαη δηαηεξήζεθε κέρξη ηελ επνρή ησλ πεξζηθψλ πνιέκσλ. Ζ αξραία πφιε ηεο Κνξίλζνπ θαηαζηξάθεθε νινζρεξψο απφ ηνλ 88

89 Μφκκην θαη ηνπο Ρσκαίνπο ηνπ (146 π.ρ.) θαη μαλαρηίζηεθε απφ ηνλ Ηνχιην Καίζαξα (51 π.ρ.). Ο απφζηνινο Παχινο ηδξχεη ζηελ Κφξηλζν γχξσ ζηα 50 κ.υ. ηελ πξψηε ρξηζηηαληθή εθθιεζία θαη κάιηζηα ηελ ζεσξεί ζθξαγίδα ηεο εαπηνχ απνζηνιήο. Σελ επνρή ηνπ Βπδαληίνπ ε Πεινπφλλεζνο απνηεινχζε ηδηαίηεξν ζέκα κε ζαξάληα πφιεηο θαη πξσηεχνπζα ηελ Κφξηλζν. Γηα λα απνθεπρζνχλ νη δηάθνξεο βαξβαξηθέο εηζβνιέο ηεηρίζηεθε κε ηζρπξφ ηείρνο ν Ηζζκφο ην 546 απφ ηνλ Ηνπζηηληαλφ. Ζ Κφξηλζνο καδί κε ηελ Πάηξα θαη ηε Θήβα ήηαλ ηφηε κία απφ ηηο ζπνπδαηφηεξεο πφιεηο ηεο Βπδαληηλήο απηνθξαηνξίαο, κε αθκαίν εκπφξην θαη αλζεξφηαηε βηνηερλία κεηαμνπξγίαο. Σν 1147 φκσο ε πφιε θαηαθηήζεθε απφ ηνπο Ννξκαλδνχο πνπ απήγαγαλ φινπο ζρεδφλ ηνπο πθαληνπξγνχο ηεο θαη ηνπο κεηέθεξαλ ζηελ ηθειία. Έθηνηε ε πφιε αθνινπζεί θαζνδηθή πνξεία θαη πέθηεη ζηα ρέξηα ησλ Φξάγθσλ. Μία αλαιακπή ήηαλ ε Γεζπνηεία ηνπ Λένληα γνπξνχ. Σν 1395 ζα πεξηέιζεη ζην Γεζπνηάην ηεο Πεινπνλλήζνπ, αιιά ην 1397 ζα πνπιεζεί ζηνπο Ησαλλίηεο Ηππφηεο. Σν 1459 θαηαθηάηαη απφ ηνπο Σνχξθνπο θαη παξέκεηλε ζηελ θαηνρή ηνπο σο ην 1821 νπφηε απειεπζεξψζεθε θαη γηα ζχληνκν ρξνληθφ δηάζηεκα έγηλε ε πξψηε πξσηεχνπζα ηνπ λένπ ειιεληθνχ θξάηνπο. Ζ Αξραία Κφξηλζνο θαηαζηξάθεθε νινθιεξσηηθά απφ ηνλ ηζρπξφ ζεηζκφ ησλ 7,5 Ρίρηεξ ηνπ Σν γεγνλφο απηφ απνηέιεζε θίλεηξν γηα ηνπο Κνξίλζηνπο λα κεηαθέξνπλ ηελ πφιε ζε λέα ζέζε, γηα ην νπνίν ζπγθαηάζεζε θαη ε Κπβέξλεζε. Μεηά απφ πξνζεθηηθή κειέηε, επειέγε ε ζέζε αλαηνιηθά ηεο παιαηάο πφιεο, ζηελ παξαιία ηνπ θνξηλζηαθνχ θφιπνπ. ηηο 29 Μαξηίνπ 1858 εθδίδεηαη Γηάηαγκα «πεξί ηεο λέαο ησλ Κνξηλζίσλ πφιεσο», ζχκθσλα κε ην νπνίν ν Τπνπξγφο Δζσηεξηθψλ αλαιακβάλεη λα θξνληίζεη ηε ζχληαμε ζρεδίνπ γηα ηελ αλέγεξζε ηεο λέαο πφιεο. Ζ λέα Κφξηλζνο αλαπηχρζεθε ξαγδαία. Με ην ρξφλν έγηλε κηα κεηξφπνιε γηα ηελ θνξηλζηαθή πεξηνρή θαη έλα απφ ηα ζεκαληηθφηεξα θέληξα ηεο Διιάδαο. ηηο 23 Απξηιίνπ 1928 φκσο, ζεκεηψζεθε κηα αθφκε ηζρπξή ζεηζκηθή δφλεζε. Ο ζεηζκφο, θαηέζηεζε ζρεδφλ φια ηα ζπίηηα ηεο πφιεο αθαηνίθεηα θαη νη άζηεγεο νηθνγέλεηεο αλέξρνληαλ ζηηο Λίγεο κέξεο κεηά ε Κπβέξλεζε αλαιακβάλεη λα ζπληάμεη λνκνζρέδην γηα ηελ αλνηθνδφκεζε ηεο πφιεο. Οη πξνζπάζεηεο απέδσζαλ άκεζα θαη ζπιιέρζεθαλ πεξίπνπ 12 εθαη. Γξαρκέο. Δλλέα κήλεο κεηά, ην Κξάηνο παξαδίδεη ηηο αξκνδηφηεηεο ηεο αλνηθνδφκεζεο ζηνλ Απηφλνκν Οξγαληζκφ εηζκφπιεθησλ 89

90 Κνξίλζνπ, ν νπνίνο ηδξχζεθε ην Γεθέκβξην ηνπ Ο Α.Ο..Κ, ήηαλ ε επηβιέπνπζα αξρή γηα ηελ αζθαιή θαηαζθεπή ησλ λέσλ νηθνδνκψλ θαη παξέκεηλε ελ ελεξγεία φζν ρξεηάζηεθε γηα ηελ αλνηθνδφκεζε φιεο ηεο Κνξίλζνπ. Ο θχξηνο ιφγνο γηα ην κέγεζνο ηεο θαηαζηξνθήο ζεσξήζεθε ε αλεπάξθεηα αληηζεηζκηθφηεηαο ζηνλ ηξφπν δνκήο ησλ θαηνηθηψλ πξηλ ην ζεηζκφ. Ο Α.Ο..Κ, ινηπφλ δεκηνχξγεζε κηα ζεηξά απφ λένπο θαλνληζκνχο θαηαζθεπήο έξγσλ, βαζηζκέλν ζε ηαπσληθά πξφηππα. 6.2 εκεία Αξραηνινγηθνύ ελδηαθέξνληνο Υάξηεο Αξραία Κόξηλζνο Ζ Αξραία Κφξηλζνο ήηαλ κηα απφ ηηο ζεκαληηθφηεξεο πφιεηο-θξάηε ηεο αξραίαο Διιάδαο. Έιεγρε κία πεξηνρή πνπ αληηζηνηρνχζε ζηα αλαηνιηθά ηνπ ζεκεξηλνχ λνκνχ Κνξηλζίαο θαη ζηα βνξεηναλαηνιηθά ηνπ λνκνχ Αξγνιίδαο. πλφξεπε κε ηε ηθπψλα ζηα δπηηθά, κε ηνπο Μεγαξείο ζηα αλαηνιηθά, κε ηνπο Αξγείνπο ζηα λνηηνδπηηθά θαη κε ηνπο Δπηδαχξηνπο ζηα λφηηα. Ζ αξραία Κφξηλζνο έιεγρε ηελ λεπξαιγηθή ζέζε ηνπ Ηζζκνχ θαη απνηεινχζε ην ζεκαληηθφηεξν εκπνξηθφ θφκβν ηνπ αξραίνπ θφζκνπ, κέρξη λα απεηιεζεί απφ ηελ Αζήλα. Ζ Κφξηλζνο ζεσξνχηαλ ε πινπζηφηεξε πφιε ηνπ αξραίνπ θφζκνπ. ήκεξα, ζηνλ αξραηνινγηθφ ρψξν ππάξρεη ν λαφο ηνπ Απφιισλα, ζε πεξίνπηε ζέζε, ςειφηεξα απφ ηελ ππφινηπε αγνξά θαζψο θαη ην «βήκα ηνπ Απνζηφινπ Παχινπ» θαη ην βνπιεπηήξην. ηνλ αξραηνινγηθφ ρψξν ππάξρεη επίζεο ην Χδείν πνπ πξσηνθαηαζθεπάζηεθε ηνλ 1ν αη. κ.υ, θαζψο θαη ην ζέαηξν ηνπ 5νπ αη. π.υ, 90

91 ρσξεηηθφηεηαο ζέζεσλ, ην νπνίν κεηαηξάπεθε απφ ηνπο Ρσκαίνπο ηνλ 3ν αη. π.υ. ζε αξέλα γηα ζεξηνκαρίεο. Σέινο, εκθαλίδνληαη θαη ππνιείκκαηα ηνπ γπκλάζηνπ θαη ηνπ Αζθιεπηείνπ θνληά ζηελ πεγή Λέξλα (Δηθφλα ). Δηθφλα Σν θάζηξν ηνπ Αθξνθνξίλζνπ Σν θάζηξν ηνπ Αθξνθνξίλζνπ, ην κεγαιχηεξν ηνπ Μνξηά, ιεηηνχξγεζε απφ ηελ αξραηφηεηα σο «ν επηβιέπσλ ηελ Πεινπφλλεζν νθζαικφο». Οη αλαζθαθέο μεθίλεζαλ ην 1961 απφ ηελ Ακεξηθάληθε Αξραηνινγηθή ρνιή. Δδξαηψζεθε ηελ επνρή ηνπ κπζηθνχ βαζηιηά ηεο Κνξίλζνπ, ίζπθνπ, θαη ηελ πξψηε νρχξσζε ηνπ λα ρξνλνινγείηαη ζηα ηέιε ηνπ 7-6νπ αηψλα π.υ., ζηα ρξφληα ηεο ηπξαλλίαο ησλ Κπςειίδσλ. Μεηά απφ κηα καθξά ηζηνξία ελαιιαγψλ «ηδηνθηεζίαο» απφ Ρσκαίνπο, Φξάγθνπο, Δλεηνχο, Σνχξθνπο, ην 1823 κε ηελ απειεπζέξσζε ηεο Κνξίλζνπ ην θάζηξν παξαδφζεθε ζηα ειιεληθά ζηξαηεχκαηα. Απηφο είλαη θαη ν ιφγνο γηα ηνλ νπνίν, ζηνλ Αθξνθφξηλζν αλαγλσξίδνληαη εξγαζίεο νηθνδφκεζεο ηεηρψλ ζε δηάθνξεο επνρέο, κπθελατθή, θιαζζηθή, βπδαληηλή θαη κεζαησληθή, δειαδή ηνχξθηθε θαη ελεηηθή. Σν θάζηξν πεξηιακβάλεη κεγάιε αληζνυςή απιή, θαηαιακβάλεη έθηαζε 250 ζηξεκκάησλ θαη απνηειεί ηππηθφ δείγκα θξνπξηαθήο αξρηηεθηνληθήο. Σα ηείρε αθνινπζνχλ πνιπγσληθή δηαδξνκή, ζχκθσλα κε ηε θπζηθή γξακκή ηνπ βξάρνπ, θαη εληζρχνληαη αλά δηαζηήκαηα απφ πχξγνπο θαη πξνκαρψλεο. Ο Αθξνθφξηλζνο ήηαλ ην αγαπεκέλν νξκεηήξην ηνπ ζενχ Ήιηνπ. ην πςειφηεξν ζεκείν ηνπ βξάρνπ είλαη ν ζξφλνο ηνπ, ηνλ νπνίν ράξηζε ζηελ Αθξνδίηε. Έθηαζε λα είλαη ην ζεκαληηθφηεξν νρπξσκαηηθφ έξγν ηεο πεξηνρήο απφ ηελ αξραηφηεηα κέρξη ην κεζαίσλα, μεθηλψληαο ζηα κπθελατθά ρξφληα. Αληηζηάζεθε ζε πνιινχο ερζξνχο θαη άιιεο ηφζεο θνξέο άιιαμε ρέξηα. Σν κεγαιχηεξν θάζηξν ηεο Διιάδαο θαη θιεηδνθξάηνξαο ηεο Πεινπνλλήζνπ. Υηίζηεθε ζην νκψλπκν βνπλφ, µε πςφκεηξν

92 κέηξα, θαη ηα ηείρε ηνπ ζήκεξα έρνπλ ζπλνιηθή πεξίκεηξν πάλσ απφ κέηξα πεξηθιείνληαο κηα επηθάλεηα πεξίπνπ ηµ. Ο θσληθφο φγθνο ηνπ πξνζδίδεη ηδηαίηεξν ραξαθηήξα ζην ηνπίν θαη ε ηνπνζεζία ηνπ ήηαλ εμαηξεηηθήο ζπνπδαηφηεηαο, θαζψο επέηξεπε ηνλ έιεγρν ηεο νδνχ πνπ ζπλέδεε ηελ Πεινπφλλεζν µε ηε ηεξεά Διιάδα, ελψ απφ ηελ θνξπθή ηνπ ε Κφξηλζνο κπνξνχζε λα επνπηεχεη ηα δχν ιηκάληα ηεο, Λέραην θαη Κεγρξεέο. Απφ ηε βνξεηνδπηηθή πιεπξά ηνπ Αθξνθνξίλζνπ μεθηλνχζε ζηελ αξραηφηεηα ηείρνο, ην νπνίν, αθνινπζψληαο δηαδξνκή 9,5 ριµ, πεξίθιεηε ηελ θιαζηθή Κφξηλζν. Σα ηείρε, πνπ μεπεξλνχζαλ ηα 2 ριµ ζε κήθνο, έρνπλ θαηαζθεπαζηεί θαη επηζθεπαζηεί απφ Βπδαληηλνχο, Φξάγθνπο, Δλεηνχο θαη Σνχξθνπο θαη ζε πνιιά ζεκεία επηθάζνληαη ζην αξραίν ηείρνο. Δκθαλήο είλαη θαη ν κεζαησληθφο νηθηζκφο πνπ έρηηζαλ νη θάηνηθνη ηεο Κνξίλζνπ φηαλ θαηέθπγαλ εθεί ηνλ 15ν αηψλα, γηα λα πξνζηαηεπηνχλ απφ ηηο επηδξνκέο. Ο επηβιεηηθφο βξάρνο είδε ζηελ ηζηνξία ηνπ ζηηγκέο εξσηζκνχ, έξηδεο θαη κεγαιείν. Σν 1208, άξρνληαο ηνπ Κάζηξνπ είλαη ν Λένληαο γνπξφο ν νπνίνο πνιηνξθεκέλνο απφ ηνπο Φξάγθνπο, εγθαηαιειεηκκέλνο απφ δπλάκεηο θαη ζπκκάρνπο, πέθηεη κε ην άινγν ηνπ απφ ηελ θνξθή ηνπ θάζηξνπ. Σν 14ν αηψλα, ζηνλ Αθξνθφξηλζν εγθαζίζηαληαη φινη νη θάηνηθνη ηεο Κνξίλζνπ. Γηα ηνπο επφκελνπο 3 αηψλεο ε πφιε εξεκψλεη. Σν 1395 πσιείηαη ζην Θεφδσξν Παιαηνιφγν. Σν 1397 εθείλνο ην πνπιά ηνπο Ησαλλίηεο Ηππφηεο ηεο Μάιηαο, φκσο ην 1404 νη Ηππφηεο ην επηζηξέθνπλ. Σν 1458 είλαη ζεηξά ηνπ Μσάκεζ Β λα γίλεη θχξηνο ηνπ Κάζηξνπ. Σν 1687 νη Δλεηνί έρνπλ δηαθνξεηηθή άπνςε. Σειηθά ην 1715 επαλέξρεηαη ζε ηνχξθηθα ρέξηα φπνπ θαη παξακέλεη. Δδψ ρηίδεηαη ην εξάτ ηνπ Σνχξθνπ Γηνηθεηή, κε πην νλνκαζηφ ηνλ Κηακήι Μπέε, ηειεπηαίνπ κπέε ηεο Κνξίλζνπ κε ηεξάζηην ζεζαπξφ. Σν 1822 ν Θ. Κνινθνηξψλεο ειεπζεξψλεη ηνλ Αθξνθφξηλζν. ήκεξα, ε είζνδνο ηνπ θάζηξνπ είλαη απφ ηα δπηηθά, ζην ηέξκα ηνπ δξφκνπ πνπ μεθηλά απφ ηελ Αξραία Κφξηλζν. Καηά ηνπο πξντζηνξηθνχο ρξφλνπο ε είζνδνο ήηαλ απφ ηελ βνξεηνδπηηθή πιεπξά. ην ςειφηεξν κέξνο ηνπ βξάρνπ, ππάξρνπλ µφλν θάπνηα εξείπηα γηα λα ζπκίδνπλ ην λαφ ηεο πξνζηάηηδαο ηεο Αξραίαο Κνξίλζνπ, ηεο Αθξνδίηεο µε ηηο 1000 ηέξεηεο ηεο. Πάλσ ζε απηά ηα εξείπηα είρε αλεγεξζεί ρξηζηηαληθή βαζηιηθή. ην εζσηεξηθφ ηνπ θάζηξνπ έρνπλ έξζεη ζην θσο ν λαΐζθνο ηεο Αθξνδίηεο, νη κηθξνί λανί πνπ ήηαλ αθηεξσκέλνη ζηε Γήκεηξα θαη ηελ Κφξε, βσκνί ηνπ Ήιηνπ, ε θξήλε ηεο «Άλσ Πεηξήλεο» κεηαμχ άιισλ. Δπεηδή ην θάζηξν ήηαλ ζε δηαξθή ρξήζε απφ ηελ πξψηκε αξραηφηεηα κέρξη θαη πξφζθαηα, ηα θαηά θαηξνχο θηίζκαηα έρνπλ απνδνκεζεί θαη 92

93 αλαδνκεζεί αξθεηέο θνξέο, ελψ ην νηθνδνκηθφ πιηθφ έρεη ρξεζηκνπνηεζεί πνιιάθηο γηα λα θαιχςεη ηηο αλάγθεο ησλ επνρψλ (Δηθφλα ). Δηθφλα Αξραηνινγηθόο ρώξνο Ζξαίνπ ηελ πεξηνρή ηνπ Ζξαίνπ Πεξαρψξαο απνθαιχθηεθαλ ηα πην ζεκαληηθά ιείςαλα ηνπ πξψηκνπ θνξηλζηαθνχ πνιηηηζκνχ. Κέληξν ήηαλ ην ηεξφ ηεο Ήξαο, ζην ιηκαλάθη θάησ απφ ην εκθαλέο κηθξφ ρηίζκα ηνπ ζεκεξηλνχ θάξνπ. Ζ Πεξαρψξα, θαηά ηα πξνξσκατθά ρξφληα, απνηεινχζε δσηηθφ ηκήκα ηεο θνξηλζηαθήο γεο. Δηθφλα Ζ θνξηλζηαθή ηέρλε, ησλ γεσκεηξηθψλ θαη ησλ αξρατθψλ ρξφλσλ, ζα ήηαλ αηειέζηαηα γλσζηή, ρσξίο ηα επξήκαηα ηεο Πεξαρψξαο. Με ηηο αλαζθαθέο, κειεηήζεθε ε πεξηνρή ηνπ Ζξαίνπ θαη ηα γεηηνληθά ηεξά Ήξαο Αθξαίαο θαη Ληκελίαο φπνπ βεβαηψζεθαλθαηάινηπα απφ εγθαηαζηάζεηο λενιηζηθήο, πξψηκεο ειιαδηθήο αιιά θαη κπθελατθήο επνρήο, ελψ εηθάδεηαη φηη ππήξρε κηα ζεκαληηθή πφιε κε ην φλνκα Ζξαίνλ (Δηθφλα ) Αξραία ηθπώλα 93

94 Σείρνο πνπ μεθηλά απφ ηνλ Ηζζκφ θαη θηάλεη ζηνλ Κνξηλζηαθφ θφιπν θαηά κήθνο ησλ αθηψλ ηνπ αξσληθνχ, κε ζθνπφ ηελ πξνζηαζία επηζέζεσλ απφ ηνλ βνξξά. Λέγεηαη αιιηψο θαη Ηνπζηηληάλεην Σείρνο, κήθνπο 7,5 ρικ. θαη πιάηνπο 3 κέηξσλ, ην κεγαιχηεξν νρπξσκαηηθφ ηείρνο ζηελ Διιάδα, κε 67 πχξγνπο. Δηθφλα Δίλαη ζηεξηγκέλν κέζα ζην βξάρν θαη αθνινπζεί ηε θπζηθή κνξθή ηνπ εδάθνπο. Γηα ηελ θαηαζθεπή ηνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ αξρηηεθηνληθά κέιε αξραίσλ θηηζκάησλ, φπσο απφ ην γεηηνληθφ ηεξφ ηνπ Ηζζκίνπ Πνζεηδψλα. Ζ αξραία ηθπψλα, θνληά ζην ρσξηφ Βαζηιηθφ, ππήξμε ην θέληξν ησλ ηερλψλ ζηελ Αξραία Διιάδα, φπσο ε Αζήλα ήηαλ ην θέληξν ηεο θηινζνθίαο. Νένη έξρνληαλ θαη ζπνχδαδαλ γιππηηθή θαη δσγξαθηθή, επεξεάδνληαο ηηο ηάζεηο ηεο επνρήο ζηελ ηέρλε. ήκεξα κπνξεί θαλείο λα δεί έλα απφ ηα εληππσζηαθφηεξα ζέαηξα απηνχ ηνπ κεγέζνπο, ηνπ 4νπ αη. π.υ. Έλα ζέαηξν πνπ ρξεζηκνπνηνχηαλ ηφζν γηα ζεαηξηθέο παξαζηάζεηο φζν θαη γηα πνιηηηθέο ζπγθεληξψζεηο. Αθφκα θαη ζήκεξα ρξεζηκνπνηείηαη γηα πνιηηηζηηθέο εθδειψζεηο. Οη αλαζθαθέο έθεξαλ ζην θσο επίζεο ίρλε βνπιεπηεξίνπ, έλα ηεηξάγσλν νηθνδφκεκα κε 4 ζεηξέο θίνλεο, ξσκατθφ ινπηξφ, ελψ ζηηο ηειεπηαίεο αλαζθαθέο απνθαιχθζεθε ην Γπκλάζην. ηελ πεξηνρή ππάξρεη επίζεο έλαο αξραίνο λαφο ηνπ 7νπ αη. π.υ. αθηεξσκέλνο ζηε ζεά Άξηεκε ή ζηνλ Απφιισλα. 4 ρικ. απφ ην Κηάην. Αξραηνινγηθόο ρώξνο Νεκέαο Αλακθίβνια ηα ζεκαληηθφηεξα αμηνζέαηα ηεο Νεκέαο είλαη ν λαφο ηνπ Γία θαη ην ηάδην. Σν ηεξφ ηνπ Γηφο αλαπηχζζεηαη ζηηο αξρέο ηνπ 6νπ π.υ. αηψλα κε ηελ θαζηέξσζε ησλ Νεκείσλ παλειιήλησλ αγψλσλ, ζε κία πεξηνρή φπνπ καξηπξείηαη αλζξψπηλε δξαζηεξηφηεηα απφ ηα πξντζηνξηθά ρξφληα. ηα αξρατθά ρξφληα ρξνλνινγείηαη ν πξψηνο λαφο ηνπ Γηφο θαη νη δχν πξψηεο θάζεηο ηνπ Ζξψνπ. ηνλ 5ν π.υ. αηψλα θαηαζθεπάδνληαη νη ελλέα νίθνη-ζεζαπξνί. ηα ηέιε 94

95 ηνπ 4νπ π.υ. αηψλα, ζην πιαίζην ελφο κεγάινπ νηθνδνκηθνχ πξνγξάκκαηνο θηίδνληαη ν λεψηεξνο λαφο ηνπ Γηφο, ην ινπηξφ, ν μελψλαο, ην ηάδην θαη ε ηξίηε θάζε ηνπ Ζξψνπ. Μεηά ηελ κεηαθνξά ησλ αγψλσλ ην 270 π.υ. ζην Αξγνο, ην ηεξφ παξαθκάδεη. Σνλ 5ν θαη 6ν κ.υ. αηψλα αλαπηχζζεηαη ζηελ πεξηνρή κηα κηθξή θνηλφηεηα θαη θηίδεηαη ζηα εξείπηα ηνπ μελψλα κία βαζηιηθή. Ζ θνηλφηεηα απηή δηαιχζεθε απφ ηελ επηδξνκή ησλ ιάβσλ ην κ.υ. Σν 1984, άξρηζαλ αλαζηεισηηθέο εξγαζίεο ζην λαφ ηνπ Γηφο. Μέρξη ην 1985, φπνπ δηεθφπεθαλ, ηνπνζεηήζεθαλ ζηε ζέζε ηνπο αξραίνη ιηζφπιηλζνη απφ ην θξεπίδσκα, πνπ ζπκπιεξψζεθε ελ κέξεη κε ζχγρξνλν πιηθφ (42 ιηζφπιηλζνη). Οη πξψηεο κηθξέο αλαζθαθέο έγηλαλ ην 1766 απφ ηελ απνζηνιή Dilettanti θαη ην απφ ηελ Γαιιηθή Αξραηνινγηθή ρνιή. Σν 1924, ηνλ ρψξν αλέιαβε ε Ακεξηθαληθή ρνιή Κιαζηθψλ πνπδψλ, ε νπνία κε ηνπο H. Hill θαη C. Blegen έζθαςαλ ην ηεξφ θαη ηνλ ιφθν Σζνχγθηδα κέρξη ην Μεηά απφ κηα καθξφρξνλε δηαθνπή, ν C. William αλέζθαςε ην 1964 κέξνο ησλ νίθσλ θαη ηνπ μελψλα θαη έλαλ θιίβαλν. Απφ ην 1973 έσο ην 1986, ην Παλεπηζηήκην Berkeley ηεο Kαιηθφξληαο, ππφ ηελ δηεχζπλζε ηνπ S. Miller δηεμήγαγε εθηεηακέλεο θαη ζπζηεκαηηθέο αλαζθαθέο ζηνλ ρψξν (Δηθφλα ). Δηθφλα Σν ηάδην βξίζθεηαη πεξίπνπ 400 κ. λνηηναλαηνιηθά ηνπ ηεξνχ θαη ππνινγίδεηαη φηη ρσξνχζε ζεαηέο, πνπ ζπγθεληξψλνληαλ απφ φια ζρεδφλ ηα κέξε ηεο ρψξαο. Έρεη γίλεη κεξηθή αλαζηήισζε ζηεξέσζε ηεο Θφινπ ηεο ζηνάο ηνπ ηαδίνπ. Αλεζθάθε θαηά ηα έηε απφ ηελ Ακεξηθαληθή ρνιή Κιαζηθψλ πνπδψλ (Παλεπηζηήκην ηεο Καιηθφξληαο) ππφ ηε δηεχζπλζε ηνπ θαζεγεηή St. Miller. ην πίζσ κέξνο ησλ απνδπηεξίσλ, ησλ νπνίσλ ζήκεξα ζψδνληαη ιίγνη θίνλεο, αξρίδεη ε ιηζφθηηζηε ζηνά άξηζην δείγκα ηεο αξρηηεθηνληθήο ηνπ είδνπο πνπ νδεγνχζε ηνπο αζιεηέο ζην ηάδην. 95

96 Σα αξραηφηεξα Νέκεα ή Νέκεηα εληάρζεθαλ ζηνλ θχθιν ησλ Παλειιελίσλ Αγψλσλ ην 573 π.υ. Δίραλ κεγάιν θχξνο, δηεμάγνληαλ θάζε δπν ρξφληα εθ πεξηηξνπήο κε ηνπο αγψλεο ησλ Γειθψλ, ηεο Οιπκπίαο θαη ηεο Ηζζκίαο θαη ππφ ηελ επνπηεία ησλ Αξραίσλ Κιεσλψλ. Σνλ 5ν π.υ. αηψλα νη αγψλεο πηζαλφηαηα κεηαθέξζεθαλ ζην Άξγνο πνπ δπλάκσλε ηφηε ηελ εμνπζία ηνπ ζηελ πεξηνρή. Με Μαθεδνληθή πξσηνβνπιία, ην π.υ. ηα Νέκεα επηζηξέθνπλ ζηνλ ηφπν ηνπο, νηθνδνκνχληαη λέα θηίξηα θαη αλακνξθψλνληαη ηα παιαηά αλαγελλψληαο ηελ πεξηνρή κέρξη ην 270 π.υ. πνπ νη αγψλεο κεηαθέξζεθαλ θαη πάιη ζην Άξγνο. Δηθφλα πσο πνιιά αξραία ζηάδηα έηζη θαη απηφ εκθαλίδεη ζην θέληξν ηνπ ζηίβνπ κηα κηθξή δηαπιάηπλζε, αλεμήγεηε θαη απηή γηα ηνπο εηδηθνχο εξεπλεηέο. Έλα ζηεθάλη απφ άγξην ζέιηλν ήηαλ ην έπαζιν ηεο λίθεο ζε αλάκλεζε ηνπ ιίθλνπ απφ αγξηνζέιηλα φπνπ ν Οθέιηεο βξήθε ην ζάλαην απφ δάγθσκα θηδηνχ (Δηθφλα ) Αξραία Πειιήλε Ζ αξραία Πειιήλε ηνπνζεηείηαη αλάκεζα ζην Ξπιφθαζηξν θαη ηα Σξίθαια, ζηελ πεξηνρή ηνπ ρσξηνχ Ενχγξα ην νπνίν κεηνλνκάζηεθε ζε Πειιήλε. Δθεί έγηλαλ αλαζθαθέο θαη επηγξαθηθά επξήκαηα επηβεβαίσζαλ ηε ζέζε ηεο αξραίαο πφιεο. Δπίζεο απνθαιχθζεθαλ ηάθνη, ζεκέιηα αξραίσλ νηθνδνκεκάησλ, θξεπίδσκα λανχ θαη ίρλνο ζεάηξνπ, φια ηεο θιαζηθήο επνρήο, ελψ θάπνηα λνκίζκαηα πνπ βξέζεθαλ ήηαλ ηεο ξσκατθήο επνρήο. Δπίλεην ηεο Πειιήλεο ήηαλ νη Αξηζηνλαχηεο, ιηκάλη ην νπνίν βξηζθφηαλ ζηε ζέζε ηνπ ζεκεξηλνχ Ξπινθάζηξνπ, ελψ λνηηφηεξα ζηελ πεξηνρή ησλ ζεκεξηλψλ ζπλνηθηζκψλ ησλ Σξηθάισλ ηνπνζεηείηαη ην Μχζαην, φπνπ ππήξρε ιαηξεία ηεο Γήκεηξαο παξφκνηα κε απηή ησλ Θεζκνθνξίσλ. Αξραία Ηζζκία Αλαηνιηθά ηνπ Ηζζκνχ βξίζθεηαη ε Ηζζκία, γλσζηή απφ ηα αξραία ρξφληα σο ηφπνο ιαηξείαο, κε ην ηεξφ ηνπ Πνζεηδψλα, ην Παιαηκφλην θαη ηα πάκπνιια επξήκαηα πνπ 96

97 θηινμελνχληαη ζην κνπζείν ηεο Ηζζκίαο.Σα αξραία ρξφληα δηεμάγνληαλ ηα Ίζζκηα, αζιεηηθνί αγψλεο αθηεξσκέλνη ζηνλ Παιαηκφλα, ζηνπο νπνίνπο αξρηθά έπαηξλαλ κέξνο νη άλδξεο. Οη ληθεηέο ζηεθαλψλνληαλ κε έλα θιαδί πεχθνπ ή αγξηνζέιηλνπ. Αξγφηεξα πξνζηέζεθαλ νη κνπζηθνί αγψλεο θαη νη αγψλεο απαγγειίαο, ζηνπο νπνίνπο ιάκβαλαλ κέξνο θαη νη γπλαίθεο. Έρνπλ βξεζεί ίρλε ζεάηξνπ ζην νπνίν δηεμάγνληαλ νη κνπζηθνί αγψλεο θαη εξείπηα ινπηξνχ πνπ έρηηζαλ νη Ρσκαίνη ην 2ν αη κ.υ πάλσ ζην πξνυπάξρνλ ειιεληθφ ινπηξφ ηνπ 4νπ αη. π.υ. Σέκελνο ηνπ Ίζζκηνπ Πνζεηδψλα: Σνλ 7ν αηψλα π.υ. ηδξχζεθε ν αξρατθφο λαφο πνπ δπζηπρψο θαηαζηξάθεθε απφ ππξθαγηά ηνλ 5ν αη. π.υ. ηε ζπλέρεηα μαλαρηίζηεθε, αιιά σο δσξηθφο πεξίπηεξνο, απφ θνξηλζηαθφ πσξφιηζν. Ξαλαθαηαζηξάθεθε ην 390 π.υ, επηζθεπάζηεθε θαη άθκαζε σο ην 146 π.υ. φηαλ ν Μφκκηνο θαηέζηξεςε νιφθιεξε ηελ Κφξηλζν. Σν 44 κ.υ. αλνηθνδνκήζεθε αιιά ηελ ηειηθή ηνπ κνξθή κε ηνλ πεξίβνιν θαη ηηο ζηνέο ηελ πήξε ην 2 αη. κ.υ. Θέαηξν Αξραίαο Ηζζκίαο: Γπζηπρψο δελ δηαζψζεθε, αθνχ ηα κέξε ηνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα λα ρηηζηεί ην κεζαησληθφ νρπξφ πνπ βξίζθεηαη εθεί. Έρνπλ βξεζεί κφλν ηα ζεκέιηα ηεο ζθελήο, ηνπ θνίινπ, ηνπ πξνζθήληνπ θαη κεξηθνί δηάζπαξηνη ιίζνη. Παιαηκφλην: Έλαο λαφο δίπια απφ απηφλ ηνπ Πνζεηδψλα. Ήηαλ αθηεξσκέλνο ζε κηα ζαιάζζηα ζεφηεηα ηεο Ρσκατθήο επνρήο, ηνλ Παιαίκνλα. Ο λαφο είρε ηδηαίηεξν πεξίβνιν αιιά θαη ιάθθνπο γηα ζπζίεο. ηάδην Ηζζκίαο: Βξηζθφηαλ ΝΑ ηνπ λανχ ηνπ Πνζεηδψλα. Δθεί αλαθαιχθζεθε ε αθεηεξία ηνπ αξραηφηεξνπ ζηαδίνπ, φπνπ κπνξείηε λα δείηε 16 βαιβίδεο εθθίλεζεο. Σν λεφηεξν ζηάδην θηηάρηεθε ζηε θπζηθή θνηιφηεηα κε κήθνο 181 κ. πεξίπνπ (Δηθφλα ). Δηθφλα Αγγειόθαζηξν Βπδαληηλφ θάζηξν ζε κηα ζέζε κε κεγάιν πςφκεηξν πνπ ήηαλ θαηνηθεκέλε απφ ηε λενιηζηθή επνρή. Βξίζθεηαη ζηα λνηηναλαηνιηθά ηνπ λνκνχ Κνξηλζίαο, θηηζκέλν ζε 97

98 πςφκεηξν 830 κέηξσλ, ζηε λφηηα πιεπξά ηνπ φξνπο Πνιίηεο ή Πνπιαγέδα. Απφ αξραηνινγηθά επξήκαηα είλαη εκθαλέο φηη ν ηφπνο θαηνηθείηαη απφ ηε λενιηζηθή επνρή αλ θαη ε ηζηνξία ηνπ θάζηξνπ είλαη ζρεηηθά άγλσζηε. Σν Μεζαησληθφ θάζηξν θηίζηεθε θαηά πάζα πηζαλφηεηα ζηηο αξρέο ηνπ 13νπ αηψλα, φηαλ ε πεξηνρή ηεο Κνξηλζίαο αλήθε ζην Γεζπνηάην ηεο Ζπείξνπ επί εγεκνλίαο ηνπ πξψηνπ δεζπφηε, ηνπ Μηραήι Α Άγγεινπ Κνκλελνχ. Απφ απηφλ κάιινλ πξνήιζε θαη ε νλνκαζία ηνπ θάζηξνπ θαη ηνπ ρσξηνχ. ηαλ αξγφηεξα ε Καζηειαλία θαηειήθζε απφ ηνλ Γεζπφηε ηνπ Μπζηξά Θεφδσξν Α Παιαηνιφγν, έγηλε ειιεληθφ θαη ην Αγγειφθαζηξν. Απφ ηελ επνρή απηή θαη γηα 40 πεξίπνπ ρξφληα ( ), ζα πξέπεη λα ήηαλ κεηαμχ ησλ θάζηξσλ πνπ επεξέαδαλ ζηελ πεξηνρή απηή νη Αιβαλνί, θαηλνχξγηνη θάηνηθνη ηεο πεξηνρήο, πνπ είραλ αξρεγνχο απφγνλνπο ηνπ Λένληα γνπξνχ. Σν 1467 ην θάζηξν αλαθέξεηαη εξεηπσκέλν. Παιαηνρξηζηηαληθή Βαζηιηθή Λεραίνπ ηελ ακκψδε μεξά ηνπ αξραίνπ ιηκαληνχ ηνπ Λεραίνπ βξίζθνληαη ηα εξείπηα κηαο εληππσζηαθά κεγάισλ δηαζηάζεσλ παιαηνρξηζηηαληθήο βαζηιηθήο πνπ είλαη γλσζηή σο βαζηιηθή Λεραίνπ. Ο λαφο ζεσξείηαη πσο αλεγέξζεθε ζηελ αθηή πξνο ηηκήλ ηνπ επηζθφπνπ Αζελψλ Λεσλίδε θαη ησλ επηά γπλαηθψλ πνπ καξηχξεζαλ καδί ηνπ, ηνλ 3ν αηψλα, ζηελ Κφξηλζν, θαη ηα ζψκαηά ηνπο μεβξάζηεθαλ ζηε ζάιαζζα ηνπ Λεραίνπ (Δηθφλα ). Δηθφλα Σν θηίζκα ζπλνιηθνχ κήθνπο 180 κέηξσλ ζπγθαηαιέγεηαη καδί κε ηελ αξρηθή βαζηιηθή ηνπ Αγίνπ Πέηξνπ ζηε Ρψκε αλάκεζα ζηηο κεγαιχηεξεο βαζηιηθέο ηνπ ρξηζηηαληθνχ θφζκνπ.χκθσλα κε έλα λφκηζκα ηνπ απηνθξάηνξα Μαξθηαλνχ ( κ.υ.) πνπ βξέζεθε ζηα ζεκέιηα ηνπ δαπέδνπ ηνπ λανχ θαίλεηαη πσο ν λαφο μεθίλεζε λα νηθνδνκείηαη κεηά ηα κέζα ηνπ 5νπ αηψλα, ελψ βάζεη ελφο λνκίζκαηνο ηνπ Ηνπζηίλνπ Α ( κ.υ.), ην νπνίν βξέζεθε ζηα ζεκέιηα ηνπ δπηηθνχ 98

99 λάξζεθα, ν λαφο κάιινλ ζπλέρηδε λα επεθηείλεηαη θαη θαηά ην πξψην ηέηαξην ηνπ 6νπ αηψλα. Ναόο ηνπ Απόιιωλα Δηθφλα Αξραία Σηηάλε Ζ αξραία Σηηάλε ππαγφηαλ ζην θξάηνο ηεο ηθπψλαο, είρε νλνκαζηεί έηζη απφ ηνλ Σηηάλα αδειθφ ηνπ Ήιηνπ. Ο Παπζαλίαο πεγαίλνληαο εθεί απφ ηελ ηθπψλα καο ιέεη φηη αθνινχζεζε έλαλ επζχ δξφκν. Ζ αξραία πφιε έρεη αλαζθαθεί, νξαηά είλαη ε αξραία αθξφπνιε θαη ιείςαλα θηηξίσλ (Δηθφλα ). Πεξίπνπ ην 540 π.υ. θηίζηεθε ζηελ Κφξηλζν ν δσξηθφο λαφο ηνπ Απφιισλα, ζηε ζέζε ελφο παιηφηεξνπ λανχ πνπ είρε ρηηζηεί πεξίπνπ ην 625 π.υ..σν αμηνζεκείσην ζην λαφ απηφ είλαη έλαο ηεηξάγσλνο ρψξνο (ίζσο γηα ιαηξεπηηθνχο ιφγνπο), φκνηνο κε ην ρψξν πνπ ζα βξνχκε εθαηφ ρξφληα αξγφηεξα θαη πάιη ζηνλ Παξζελψλα (Δηθφλα ) Δηθφλα Αξραία Γίνιθνο Ο Γίνιθνο ππήξμε έλα απφ ηα ζεκαληηθφηεξα έξγα ηεο κεραληθήο ησλ αξραίσλ Διιήλσλ, ν νπνίνο έλσλε ηα δχν κεγάια ιηκάληα πνπ ππήξραλ θαηά ηελ αξραηφηεηα, αληί ηνπ Ηζζκνχ ηεο Κνξίλζνπ. Σα ιηκάληα απηά ήηαλ νη Κερξεέο (αξσληθφο θφιπνο) θαη ην Λέραην (Κνξηλζηαθφο θφιπνο). Ο Γίνιθνο θαηαζθεπάζηεθε γηα λα απνθεχγνπλ 99

100 ηα πινία ηνλ πεξίπινπ ηεο Πεινπνλλήζνπ θαη ηελ επηθηλδπλφηεηα πνπ αληηκεηψπηδαλ νη λαπηηθνί ζηνλ καληαζκέλν θάβν Μαιέα. Ζ θαηαζθεπή ηνπ Γίνιθνπ ήηαλ ην απνηέιεζκα αξθεηψλ απνηπρεκέλσλ απνπεηξψλ δεκηνπξγίαο ηζζκνχ, ν νπνίνο ζα έλσλε ηνπο δχν θφιπνπο, αιιά έλα ηέηνην ηεξάζηην έξγν ήηαλ θπζηθφ λα κελ νινθιεξσζεί ιφγσ ησλ δπλαηνηήησλ ηεο επνρήο. Ζ θάζε απνηπρεκέλε απφπεηξα επηδείθλπε ζηνπο επίδνμνπο θαηαζθεπαζηέο ηνπ ηζζκνχ ηελ ρξεζηκφηεηα ηνπ Γηνιθνχ. Ο Γίνιθνο ήηαλ έλαο δξφκνο θάξδνπο 3,5 5 κέηξσλ, ζηε κέζε ηνπ νπνίνπ ππήξραλ απιαθψζεηο πνπ πάλσ ηνπο θπινχζαλ νη πιαηθφξκεο, νη νπνίεο κεηέθεξαλ ηηο ηξηήξεηο θαη άιια ζθάθε. Οη απιαθψζεηο απηέο (ινχθηα) ήηαλ δχν θαη νλνκάδνληαλ «νιθνί» θαη ζθνπφο ηνπο ήηαλ λα κελ εθηξνρηάδνληαη νη πιαηθφξκεο κε ηα πινία, εηδηθά ζηηο ζηξνθέο, θαζψο ε δηαδξνκή ήηαλ κεγάιε θαη ν δξφκνο ειηζζφηαλ αλάκεζα απφ ιφθνπο. Απν ηα απιάθηα πήξε θαη ην φλνκά ηεο ε νδφο Γίνιθνο. Γπζηπρψο θαηά ηηο αλαζθαθέο πνπ έγηλαλ δελ βξέζεθε παξά κφλν έλα κηθξφ ηκήκα ηεο νδνχ θαη κέρξη ζηηγκήο δελ έρνπλ βξεζεί ηα ίρλε ησλ κεραληζκψλ πνπ ρξεζίκεπαλ γηα λα έιθνπλ νη δνχινη ηηο πιαηθφξκεο κε ηα ζθάθε. Οη φγθνη ησλ ρσκάησλ απφ ηε δηάλνημε ηνπ Ηζζκνχ, έρνπλ ζάςεη ηα πάληα. Σελ χπαξμε κεραληζκψλ γλσξίδνπκε απφ ηε καξηπξία ηνπ Θνπθπδίδε πνπ αλαθέξεη φηη νη πξψηνη πνπ έθηαζαλ ζηνλ Ηζζκφ ήηαλ νη Λαθεδαηκφληνη θαη άξρηζαλ λα θαηαζθεπάδνπλ κεραλέο γηα λα ζχξνπλ ηα θαξάβηα (Δηθφλα ) Δηθφλα

101 Ληκάλη Κεγρξεώλ Πξφθεηηαη γηα έλα θπζηθφ φξκν, ην παιηφ αλαηνιηθφ ιηκάλη ηεο Κνξίλζνπ. Δθεί ππάξρνπλ αθφκα 2 θαηεζηξακκέλνη κφινη ν έλαο απέλαληη απφ ηνλ άιιν, θαη αλάκεζά ηνπο, θάησ απφ ηελ επηθάλεηα ηνπ λεξνχ, ππάξρνπλ θηίζκαηα πνπ βπζίζηεθαλ κεηά απφ έλαλ θαηαζηξνθηθφ ζεηζκφ. ηνλ ππζκέλα βξέζεθαλ επίζεο νη κνλαδηθήο νκνξθηάο πίλαθεο κε ςεθηδσηφ θαη γπαιί, ηνπ 4νπ αη. κ.υ, πνπ ζήκεξα βξίζθνληαη ζην Αξραηνινγηθφ Μνπζείν Ηζζκίαο (Δηθφλα ). Δηθφλα Κάζηξν Αγηνλνξίνπ Πξφθεηηαη γηα έλα θάζηξν ζηελ θνξπθή ηνπ ιφθνπ θνληά ζην νκψλπκν ρσξηφ. Έρεη απιή κε 5 πχξγνπο, έλαλ ζε θάζε θνξπθή ελφο πεληάγσλνπ ηείρνπο, αιιά φρη αθξφπνιε. ηξαηεγηθφ ζεκείν αθνχ απφ εθεί ππάξρεη νξαηφηεηα σο ηελ Αθξνθφξηλζν, ην Αξκελφθαζηξν Αξγνιίδνο θαη ηε Λάξηζα Άξγνπο (Δηθφλα ). Δηθφλα Φιηνύο Ζ ζέζε ηνπ αξραίνπ Φιηνχληα απέρεη απφ ηε ζεκεξηλή Νεκέα 3,5 ρικ ΒΓ. ε δηαδνρηθέο αλαζθαθέο πνπ έγηλαλ απφ ην 1924 έσο ην 1970 απνθαιχθζεθαλ ηα ρακειφηεξα εηδψιηα ηνπ ζεάηξνπ, ηα ζεκέιηα ηεο ζθελήο, ηα ζρεδφλ ζπλερφκελα πξνο ην λφην ζεκέιηα ηνπ ιεγφκελνπ παιαηηνχ θαη έλα θνκκάηη ηνίρνπ ρηηζκέλνπ κε κεγάιεο νξζνγψληεο πέηξεο. Φειφηεξα ζην ιφθν δηαηεξήζεθαλ ζπφλδπινη θηφλσλ θαη αξραίν νηθνδνκηθφ πιηθφ. 101

102 Αδξηάλεην Τδξαγωγείν Τδξαγσγείν πνπ θαηαζθεπάζηεθε επί Αδξηαλνχ (2νο αη. κ.υ.), κε ζθνπφ λα κεηαθέξεη λεξφ απφ ηηο πεγέο ηεο ηπκθαιίαο σο ηελ Αξραία Κφξηλζν. Σν κήθνο ηνπ είλαη πεξίπνπ 85 ρικ. θαη είλαη νξαηφ ζε δηάθνξα ζεκεία, φπσο γηα παξάδεηγκα ζην ρσξηφ ηνπ Αγ. ψζηε, φπνπ είλαη νξαηφ έλα ηκήκα κήθνπο κέηξα, θαζψο θαη ζην ρσξηφ ηνπ Αγίνπ Βαζηιείνπ. Καηαθόκβεο ηνλ Φελεφ έρνπλ θαηαζθεπαζηεί θαηαθφκβεο (άγλσζην ην πφηε θαη απφ πνηνπο), γηα ηελ απνζηξάγγηζε ηνπ νξνπεδίνπ ηνπ Φελενχ απφ ηα λεξά πνπ ζπζζσξεχνληαλ απφ ηνπο πνηακνχο ιβην θαη Γφμα. χκθσλα κε ηνλ κχζν, ηηο θαηαζθεχαζε ν Ζξαθιήο ή απνηεινχζαλ εηζφδνπο γηα ηνλ θάησ θφζκν, ηνλ Άδε. Δμακίιην Σείρνο Σείρνο πνπ μεθηλά απφ ηνλ Ηζζκφ θαη θηάλεη ζηνλ Κνξηλζηαθφ θφιπν θαηά κήθνο ησλ αθηψλ ηνπ αξσληθνχ, κε ζθνπφ ηελ πξνζηαζία επηζέζεσλ απφ ηνλ βνξξά. Λέγεηαη αιιηψο θαη Ηνπζηηληάλεην Σείρνο, κήθνπο 7,5 ρικ. θαη πιάηνπο 3 κέηξσλ, ην κεγαιχηεξν νρπξσκαηηθφ ηείρνο ζηελ Διιάδα, κε 67 πχξγνπο. Δίλαη ζηεξηγκέλν κέζα ζην βξάρν θαη αθνινπζεί ηε θπζηθή κνξθή ηνπ εδάθνπο. Γηα ηελ θαηαζθεπή ηνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ αξρηηεθηνληθά κέιε αξραίσλ θηηζκάησλ, φπσο απφ ην γεηηνληθφ ηεξφ ηνπ Ηζζκίνπ Πνζεηδψλα. Αξραηνινγηθφο ρψξνο Αξραίαο Ηζζκίαο. 6.3 Μνπζεία Αξραηνινγηθό Μνπζείν Ηζζκίαο Σν Αξραηνινγηθφ Μνπζείν Ηζζκίαο άλνημε ην Απνηειείηαη απφ δχν αίζνπζεο, ζηηο νπνίεο εθηίζεληαη κεγάιεο αμίαο επξήκαηα απφ ηηο αξραηνινγηθέο αλαζθαθέο ζηα Ίζζκηα θαη ηηο Κεγρξεέο, ην δεχηεξν ιηκάλη - επίλεην ηεο Αξραίαο Κνξίλζνπ. Αλάκεζα ζηα επξήκαηα, μερσξίδνπλ κία μχιηλε ζχξα απφ ην Ναφ ηεο Ίζηδαο ζηηο Κεγρξεέο, νη εληππσζηαθνί ςεθηδσηνί πίλαθεο απφ ειεθαληφδνλην θαη γπαιί, ηνπ 4νπ αη. κ.υ, κνλαδηθνί ζηελ Διιάδα, έλα καξκάξηλν πεξηξξαληήξην ηνπ 7νπ πυ αηψλα απφ ην Ναφ ηνπ Πνζεηδψλα, θνξηλζηαθά θεξακίδηα, ηα νπνία αληέγξαςαλ ζηε ζπλέρεηα νη Ρσκαίνη, ζηήιεο Ηζζκηνληθψλ θαη εμαηξεηηθή ζπιινγή απφ φπια θαη πεξηθεθαιαίεο (Δηθφλα ). 102

103 Δηθφλα Αξραηνινγηθό Μνπζείν Αξραίαο Κνξίλζνπ Σν Μνπζείν ηεο Αξραίαο Κνξίλζνπ είλαη έλα απφ ηα κεγαιχηεξα ηεο Διιάδνο, φζνλ αθνξά ηνλ πινχην θαη ηελ πνηφηεηα ησλ επξεκάησλ πνπ εθηίζεληαη. Σν Μνπζείν θαηαζθεπάζηεθε ην 1930, απνηειείηαη απφ 4 αίζνπζεο θαη δχν ζηνέο. ηνλ πξνζάιακν ππάξρεη έλα ηκήκα απφ κσζατθφ ηνπ 4νπ αηψλα πυ κε παξάζηαζε δχν Γξππψλ πνπ κάρνληαη κε έλα άινγν. Σν κσζατθφ απηφ, είλαη έλα απφ ηα παιαηφηεξα ειιεληθά κσζατθά πνπ έρνπλ βξεζεί. Αθφκα εθηίζεηαη κία ζπάληα αξρατθή θίγγα ηνπ 6νπ πυ αηψλα, ζε άξηζηε ζρεδφλ θαηάζηαζε, δείγκα ψξηκεο αξρατθήο ηερλνηξνπίαο ηεο Κνξηλζηαθήο ζρνιήο. Τπάξρνπλ αθφκε πνιχηηκα εθζέκαηα θεξακηθήο ηεο γεσκεηξηθήο, αξρατθήο θαη θιαζηθήο επνρήο κε εμαηξεηηθά δείγκαηα ηεο πξσηνθνξηλζηαθήο θεξακηθήο, θαζψο θαη πινχζηα ζπιινγή απφ ξσκατθά επξήκαηα, αγάικαηα απηνθξαηφξσλ, ρεηξνπξγηθά εξγαιεία, ζθεχε, λνκίζκαηα. Πξφζθαηα ζην Μνπζείν πξνζηέζεθαλ νη δχν Κνχξνη πνπ πξνέξρνληαη απφ ηελ πεξηνρή ηεο Σελέαο, φκνηαο ηερλνηξνπίαο κε ηνλ «Απφιισλα ηεο Σελέαο», ν νπνίνο βξίζθεηαη ζηε Γιππηνζήθε ηνπ Μνλάρνπ (Δηθφλα ). Δηθφλα

104 Αξραηνινγηθό Μνπζείν ηθπώλαο Σν Μνπζείν πνπ δεκηνπξγήζεθε ην 1930, είλαη ην θαιχηεξα δηαηεξεκέλν ηκήκα ησλ πζηεξνξσκατθψλ ινπηξψλ πνπ αλαζθάθεθαλ ζηελ πεξηνρή. Αλαζηειψζεθε θαη πξνζαξκφζηεθε θαηαιιήισο απφ ηνλ Α. Οξιάλδν γηα λα ζηεγάζεη ηα επξήκαηα ησλ αλαζθαθψλ ηεο Αξραηνινγηθήο Δηαηξείαο, ζηηο αξρέο ηνπ 20νπ αηψλα. Γηα αξθεηά ρξφληα παξέκελε θιεηζηφ, φκσο ην 2004 άλνημε θαη πάιη ηηο πφξηεο ηνπ γηα λα ππνδερζεί ηνπο επηζθέπηεο ηνπ. Δδψ εθηίζεληαη εθηφο απφ ηα επξήκαηα ηεο αξραίαο ηθπψλαο, πνπ απνηεινχλ ηνλ θπξίσο φγθν, επξήκαηα θαη απφ άιιεο πεξηνρέο ηεο Κνξηλζίαο. Σα παιαηφηεξα αληηθείκελα ηεο ζπιινγήο είλαη κπθελατθά αγγεία πνπ πξνέξρνληαη απφ ηελ πεξηνρή ηνπ Ξπιφθαζηξνπ. Σα επξήκαηα απφ ηελ αξραία ηθπψλα είλαη θπξίσο επηγξαθέο, γιππηά, θεξακηθά αληηθείκελα θαη εηδψιηα. Απφ απηά, κεξηθά ρξνλνινγνχληαη ηελ πξψηε θάζε θαηνίθεζεο ηεο πφιεο, ηελ αξρατθή. Σα πεξηζζφηεξα είλαη ειιεληζηηθά θαη ξσκατθά, φπσο ην αγαικάηην ηεο Άξηεκεο πνπ βξέζεθε ζηα ξσκατθά ινπηξά, θαζψο θαη ε καξκάξηλε πξνηνκή ηνπ Απφιισλα, πνπ ζπκίδεη έξγα ηνπ Πξαμηηέιε. Σν θηίξην θνζκνχλ επίζεο ηκήκαηα ςεθηδσηψλ δαπέδσλ, ηα νπνία πξνέξρνληαη απφ αλεζθακκέλεο νηθίεο. ηελ απιή ηνπ Μνπζείνπ εθηίζεληαη παιαηνρξηζηηαληθά θαη βπδαληηλά γιππηά (Δηθφλα ). Δηθφλα Αξραηνινγηθό Μνπζείν Νεκέαο Σν Μνπζείν ηδξχζεθε ζην πιαίζην ηνπ αλαζθαθηθνχ πξνγξάκκαηνο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ ηεο Καιηθφξληαο ζην Berkeley, ράξε ζηε γελλαηνδσξία ηνπ θ. Rudolph A. Peterson. Σν Μνπζείν δσξήζεθε ζην Διιεληθφ Κξάηνο θαη εγθαηληάζζεθε ην Ζ πιεζψξα ησλ εθζεκάησλ ηνπ κνπζείνπ πεξηιακβάλεη 104

105 επξήκαηα πνπ θαιχπηνπλ έλα κεγάιν θάζκα ηεο πεξηνρήο απφ ηα πξντζηνξηθά ρξφληα κέρξη θαη ηελ παιαηνρξηζηηαληθή πεξίνδν. Ννκίζκαηα, αγγεία, αλάγιπθα, καξκάξηλεο ζηήιεο, θεξακηθά θαη ηκήκαηα ησλ δηαθφξσλ νηθεκάησλ βνεζνχλ ηνλ επηζθέπηε λα ζπλζέζεη κηα πιεξέζηεξε εηθφλα ηνπ αξραηνινγηθνχ ρψξνπ ζηηο δηάθνξεο θάζεηο ηνπ (Δηθφλα ). Δηθφλα Ηζηνξηθό Λανγξαθηθό Μνπζείν Κνξίλζνπ Σν θηίξην ηνπ Μνπζείνπ, βξίζθεηαη ζηελ αλαηνιηθή πιεπξά ηεο πιαηείαο Διεπζεξίνπ Βεληδέινπ, ή πιαηεία «Φινηζβνο» φπσο είλαη επξέσο γλσζηφηεξε. ηνλ πξναχιην ρψξν βξίζθεηαη θαη ε πξνηνκή ηεο ηδξχηξηαο ηνπ, ζπζηήζεθε ην 1976 απφ ηελ θα Αιθκήλε Γαξηαγάλε-Πεηξνπνχινπ Ο εθζεζηαθφο ρψξνο ρσξίδεηαη ζε ηξεηο νξφθνπο θαη ν ηξφπνο παξνπζίαζεο αθνινπζεί ηελ γεσγξαθηθή πξνέιεπζε ησλ αληηθεηκέλσλ. ην ηζφγεην παξνπζηάδεηαη ν αγξνηηθφο βίνο ηεο Κνξηλζίαο, θαη πεξηιακβάλεη πινχζην πιηθφ απφ αγξνηηθά εξγαιεία, δείγκαηα θαηνηθηψλ, αιιά θαη κηθξναληηθείκελα θαζεκεξηλήο ρξήζεο, ηππηθά ηνπ ηξφπνπ δηαβίσζεο σο κέινο ηεο αγξνηηθήο θνηλσλίαο ηεο πεξηνρήο. ηνλ εκηφξνθν ε ζεκαηνινγία κεηαθέξεηαη ζηελ θαζεκεξηλφηεηα ηεο αζηηθήο θνηλσλίαο, κε δείγκαηα αζηηθψλ επίπισλ θπξίσο ηνπ 19νπ αηψλα αιιά θαη βηβιηνζήθε κε βηβιηνγξαθία ηνπ 17νπ, 18νπ θαη 19νπ αηψλα. Σν πιηθφ έρεη δσξίζεη ζην Μνπζείν ε νηθνγέλεηα ηνπ Κνξίλζηνπ ινγνηέρλε Αζηέξε Κνββαηδή. Ο 1νο θαη ν 2νο φξνθνο είλαη αθηεξσκέλνο ζηελ ελδπκαζία, αληξηθή θαη γπλαηθεία ζην πέξαο ηνπ ρξφλνπ. ηα εθζέκαηα πεξηιακβάλνληαη θνξεζηέο, θαζεκεξηλέο, ενξηαζηηθέο, θνζκήκαηα αιιά θαη θεληήκαηα. Ο 3νο θαη ηειεπηαίνο φξνθνο απνηειεί ηνλ θαηεμνρήλ ρψξν φπνπ παξνπζηάδνληαη ηα εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα αιιά θαη νη πεξηνδηθέο εθζέζεηο. Καζ φιε ηε δηάξθεηα ηνπ ζρνιηθνχ έηνπο ιεηηνπξγνχλ εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα γηα καζεηέο αιιά θαη ελειίθνπο. Σα πξνγξάκκαηα έρνπλ 105

106 ζηφρν λα θέξνπλ ζε επαθή κε δεκηνπξγηθφ θαη θπξίσο επράξηζην ηξφπν ην θνηλφ κε ηνλ ιατθφ πνιηηηζκφ καο, φπσο έρεη δηακνξθσζεί κέρξη ζήκεξα, αιιά θαη λα ζπκβάιιεη ζηε δηάζσζε ηεο πνιηηηζηηθήο απηήο θιεξνλνκηάο. Δλφηεηεο ηεο Έθζεζεο: Αγξνηηθφο βίνο: εξγαιεία θαη είδε νηθνζθεπήο ηεο Κνξηλζίαο Αζηηθφο βίνο: αληηθείκελα αξγπξνρξπζνρνΐαο, ραξαθηηθά, επηζηνιηθά δειηάξηα θαηζπάληεο εθδφζεηο βηβιίσλ Φνξεζηέο θαη εμαξηήκαηα θνξεζηάο : Πεινπφλλεζνο, ηεξεά Διιάδα, Νεζηά Αηγαίνπ, Κξήηε Φνξεζηέο θαη εμαξηήκαηα θνξεζηάο: Θεζζαιία, Μαθεδνλία, Θξάθε, Μ. Αζία, Ήπεηξνο, Βφξεηα Ήπεηξνο (Δηθφλα ). Δηθφλα Αξραηνινγηθό Μνπζείν Αξραίαο Φελενύ Σν κνπζείν ζηεγάδεη γιππηά, ςεθηδσηά θαη αγγεία πνπ βξέζεθαλ θαηά ηηο αλαζθαθέο ζηελ Αξραία Φελεφ. Σν κνπζείν παξνπζηάδεη αξθεηφ ελδηαθέξνλ παξφιν ηα ιίγα εθζέκαηα ηνπ θαη αμίδεη θαλείο λα ην επηζθεθηεί. Κπξηφηεξν εχξεκα είλαη ην γπλαηθείν καξκάξηλν θεθάιη πνπ απνδίδεηαη ζηε ζέα Τγεία θαη ρξνλνινγείηαη ην 150 π.υ.κνληά ζην ρσξίν βξίζθεηαη θαη ε αθξφπνιή ηεο αξραίαο Φελενχ κε ηεξφ πνπ απνδίδεηαη ζηνλ Δηθφλα

107 Αζθιεπηφ (Δηθφλα ). Μνπζείν Πεξηβάιινληνο ηπκθαιίαο Σν Μνπζείν Πεξηβάιινληνο ρηίζηεθε απφ ηνπο αξρηηέθηνλεο Σάζε Παπατσάλλνπ θαη Γεκήηξε Ζζαΐα, ζπκπεξηιήθζεθε ζηελ έθδνζε The Phaedon Atlas of 21st Century World Architecture θαη ηηκήζεθε ζηα βξαβεία Αξρηηεθηνληθήο 2008 ηνπ Διιεληθνχ Ηλζηηηνχηνπ Αξρηηεθηνληθήο. Ζ θαηαζθεπή ηνπ εληάρζεθε ζην Πεξηθεξεηαθφ Δπηρεηξεζηαθφ Πξφγξακκα Πεινπνλλήζνπ θαη ρξεκαηνδνηήζεθε απφ ην Γ Κνηλνηηθφ Πιαίζην ηήξημεο, κε ηελ αξσγή ηεο Σξάπεδαο Πεηξαηψο. Σν κνπζείν βξίζθεηαη ζε απφιπηε αξκνλία κε ην πεξηβάιινλ αμηνπνηψληαο ηα ζηνηρεία ηνπ θιίκαηνο. Ζ πξνλνκηαθή ηνπ ζέζε θαη ν ζρεδηαζκφο ηνπ επηηξέπεη ζην θσο λα κπαίλεη απφ παληνχ θαη νη άλεκνη δεκηνπξγνχλ θπζηθή ςχμε ζην ρψξν ηνπ κνπζείνπ. Σν Μνπζείν Πεξηβάιινληνο δεκηνπξγήζεθε κε ζθνπφ λα παξνπζηάζεη ηελ ζρέζε εμάξηεζεο ηνπ αλζξψπνπ θαη θχζεο θαη ηελ αξκνληθή ζπλχπαξμή ηνπο ζηε ηπκθαιία. Απηή ε ζρέζε απνηππψλεηαη ήδε απφ ηελ κπζνινγία ζηνλ 6ν άζιν ηνπ Ζξαθιή φπνπ νη θάηνηθνη ηεο πεξηνρήο αλαδεηνχζαλ ηελ ηξνθή ηνπο θαη ρξεζηκνπνηνχζαλ ην λεξφ ζηηο θαιιηεξγείο ηνπο. Ζ ζρέζε απηή δηακφξθσζε θαη ην εζσηεξηθφ ζρεδηαζκφ ηνπ κνπζείνπ ρσξίδνληαο ην ζε δπν ελφηεηεο. Ζ πξψηε ελφηεηα δείρλεη ην θπζηθφ πεξηβάιινλ ηεο πεξηνρήο θαη δηαηξείηε ζε δπν ππνελφηεηεο. ηελ πξψηε παξνπζηάδνληαη ηα ηδηαίηεξα γεσινγηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο πεξηνρήο, ε γε θαη ην λεξφ, θαη ε αμηνπνίεζή ηνπο απφ ηνλ άλζξσπν, ζηελ πνξεία ησλ ρξφλσλ. ηελ δεχηεξε ππνελφηεηα παξνπζηάδεηε ε ρισξίδα θαη ε παλίδα ησλ βηφηνπσλ ηεο ιίκλεο θαη ηνπ βνπλνχ θαζψο θαη αλζξψπηλεο θαηνίθεζεο ζηελ πεξηνρή κέρξη ζήκεξα. Ζ δεχηεξε ελφηεηα αθνξά ηα ηνπηθά επαγγέικαηα πνπ αλαπηχρζεθαλ ζηελ πεξηνρή θαη επεξεάδνληαη άκεζα απφ πεξηβάιινλ. Αιηεία, θπλήγη, γεσξγία, ακπεινπξγία, θηελνηξνθία θαη κειηζζνθνκία ήηαλ θαη είλαη νη βαζηθέο αλζξψπηλεο δξαζηεξηφηεηεο ησλ θάηνηθσλ. Ζ ρξεζηκνπνίεζε λέσλ ηερλνινγηψλ (καθέηεο, ηξηζδηάζηαηεο ςεθηαθέο αλαπαξαζηάζεηο, ηαηλίεο θ.ι.π.) θάλνπλ ηελ πεξηήγεζε ζην κνπζείν κηα επράξηζηε εκπεηξία. Γίλνληαο πιεξνθνξίεο γηα ηελ πνιηηηζκηθή θαη θπζηθή θιεξνλνκηά ηεο πεξηνρήο. ην ρψξν ηνπ κνπζείνπ ππάξρεη θπιηθείν, πσιεηήξην θαη αίζνπζα πνιιαπιψλ ρξήζεσλ (Δηθφλα ). 107

108 Δηθφλα Δθθιεζηαζηηθό Μνπζείν ηεο Ηεξάο Μεηξνπόιεωο Κνξίλζνπ Σν Δθθιεζηαζηηθφ Μνπζείν ηεο Ηεξάο Μεηξνπφιεσο Κνξίλζνπ ηδξχζεθε απφ ηνλ αείκλεζην Μεηξνπνιίηε Κνξίλζνπ θπξφ Παληειεήκνλα ην 1971, πξνθεηκέλνπ λα ζηεγάζεη κέξνο ησλ εθθιεζηαζηηθψλ θεηκειίσλ θαη ησλ Βπδαληηλψλ εηθφλσλ, πνπ απνηεινχλ ηκήκαηα ηεο ηνπηθήο εθθιεζηαζηηθήο ηζηνξίαο ηεο αξραίαο Απνζηνιηθήο εθθιεζίαο ηεο Κνξίλζνπ Άιια ζεκεία πνιηηηζηηθνύ ελδηαθέξνληνο Γεκνηηθή Πηλαθνζήθε Ζ Γεκνηηθή Πηλαθνζήθε Κνξίλζνπ ππάγεηαη ζην Ν.Π.Γ.Γ. Κέληξν Πνιηηηζκνχ Αζιεηηζκνχ θαη Πεξηβάιινληνο ηνπ Γήκνπ Κνξηλζίσλ θαη ηδξχζεθε ην επηέκβξε ηνπ 1998.θνπφο ηεο Πηλαθνζήθεο είλαη ε ζπιινγή έξγσλ Σέρλεο, ε πξνβνιή θαιιηηερλψλ δεκηνπξγψλ, ε πλεπκαηηθή πνιηηηζηηθή αλαβάζκηζε θαη αηζζεηηθή αγσγή ησλ πνιηηψλ ζηελ ηνπηθή θνηλσλία, ε δηάζσζε θαη ζπληήξεζε θαιιηηερληθψλ ζεζαπξψλ θαη πνιηηηζκηθψλ αγαζψλ. Ο αλσηέξσ ζθνπφο εθπιεξψλεηαη κε ηε ζπγθέληξσζε εηθαζηηθψλ έξγσλ θάζε κνξθήο Σέρλεο, κε ηε ζπληήξεζε θαη αζθαιή δηαθχιαμε απηψλ, κε ηε δηνξγάλσζε εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ, ζεκηλαξίσλ, δηαιέμεσλ, ηε ζχληαμε θαη δεκνζίεπζε θαηαιφγσλ θαη αλαιχζεσλ ησλ έξγσλ, ηελ 108

109 πξαγκαηνπνίεζε εθζέζεσλ, θαζψο θαη ηελ πνιηηηζηηθή αληαιιαγή κε παξεκθεξή Ηδξχκαηα θαη Οξγαληζκνχο. Ζ Πηλαθνζήθε ζηεγάδεηαη ζε ηδηφθηεην θηίξην ηνπ Γήκνπ θαη θηινμελεί ζηνπο δχν νξφθνπο ηεο ηξεηο κφληκεο ζπιινγέο κε πάλσ απφ 250 έξγα, πνπ ρξνλνινγνχληαη απφ ην Σα έξγα έρνπλ απνθηεζεί θαηφπηλ δσξεψλ απφ ηνπο σηήξην Ππιαξηλφ, δσγξάθν ζπληεξεηή έξγσλ Σέρλεο, Νηθφιαν Θενδψξνπ, ζπιιέθηε θαη Θεφδσξν Μάξθειιν, δσγξάθν (φινη κε θαηαγσγή απφ ηελ Κφξηλζν). Αλάκεζα ηνπο δηαθξίλνπκε έξγα πνπ αλήθνπλ ζε θαηαμησκέλνπο Έιιελεο εηθαζηηθνχο (φπσο Ρντιφο, ππξφπνπινο, ηαζφπνπινο, Φαζηαλφο) θαη ζε θνξπθαίνπο Δπξσπαίνπο θαιιηηέρλεο. Δθηφο απφ ηηο κφληκεο ζπιινγέο, ζηελ Πηλαθνζήθε εθζέηνπλ ζε πεξηνδηθέο εθζέζεηο ζχγρξνλνη Έιιελεο θαη μέλνη εηθαζηηθνί. ηα 14 ρξφληα ιεηηνπξγίαο ηεο έρεη θηινμελήζεη ζεκαληηθφηαηεο εθζέζεηο Δηθαζηηθψλ (δσγξαθηθήο, ραξαθηηθήο, γιππηηθήο, αγηνγξαθίαο) ζπνπδαίσλ θαιιηηερλψλ απφ ηελ Διιάδα θαη ην εμσηεξηθφ. Αμίδεη λα αλαθεξζνχλ νξηζκέλα νλφκαηα αλδξψλ θαιιηηερλψλ φπσο ησλ Φαζηαλνχ, ηαζφπνπινπ, Ράκκνπ, Κνχθνπ, Ράηζηθα, Γξαηζία, Ρφθνπ, Γθνιθηλφπνπινπ, Καθαδηάξε, Καξάκπεια, Φαξξάθνπ, Γήκνπ, Σζνηζψλε, Μάξθειινπ, Παζπαξάθε, Νηθνιάνπ θαη ηνπ Ηηαινχ Baldassare, θαζψο θαη ησλ γπλαηθψλ θαιιηηερλψλ Σζίιαγα, Καιαξά, Αγγειή, Μνπδαθίηνπ, Γαγιαξίδνπ, Ρψηα, Σέθλνπ, Μαθξή, αξειάθνπ, ηεο Κχπξηαο Γάθλεο Μαπξνβνπληψηε, ηεο Ληβαλέδαο Rabia Shawaf θαη ηεο Ηηαιίδαο Άλλαο Ρνχκαθ. Καζεκεξηλά ε Πηλαθνζήθε πινπνηεί ζηνπο ρψξνπο ηεο εθπαηδεπηηθέο επηκνξθσηηθέο δξάζεηο θαη ζεκηλάξηα γηα πνιιέο θαηεγνξίεο θνηλνχ ( φπσο καζεηέο θάζε ειηθηαθήο βαζκίδαο, εθπαηδεπηηθνχο, εηθαζηηθνχο, θηιφηερλνπο, ΑκεΑ, Ρνκά ), ελψ ζην παξειζφλ έρεη πξαγκαηνπνηήζεη πξνγξάκκαηα πξνζέγγηζεο θαη εθπαίδεπζεο αηφκσλ, πνπ ζηεξνχληαη πξφζβαζεο ζε απηήλ (Δηθφλα ). 109

110 Δηθφλα Γεκνηηθή Πηλαθνζήθε Κηάηνπ - Οηθία Θενράξε Πξφθεηηαη γηα έλα δηαηεξεηέν θηίξην πνπ ρηίζηεθε ην 1853 απφ ηνλ αξρηηέθηνλα Δξλέζην Σζίιιεξ. Έλα θηίξην λενθιαζηθνχ ηχπνπ, κε νξνθνγξαθίεο λενθιαζηθήο ηέρλεο λα θνζκνχλ ηα ηαβάληα ηνπ. ήκεξα ζ απηφ ην φκνξθν θηίξην ζηεγάδεηαη ε Γεκνηηθή Πηλαθνζήθε. Ο λαόο ηνπ Απνζηόινπ Παύινπ Ο λαφο ηνπ Απνζηφινπ Παχινπ, πνιηνχρνπ ηεο πφιεο ηεο Κνξίλζνπ, νηθνδνκήζεθε ην πάλσ ζε ζρέδηα ηνπ αξρηηέθηνλα κεραληθνχ πνπ πινπνίεζε ν ληφπηνο Αξρηηέθηνλαο Νίθνο Κνηζεξψλεο. Δηθφλα Ζ φιε ζχιιεςε ηνπ λανχ βαζίδεηαη ζηνλ λαφ ηεο Αγίαο νθίαο ζηελ Κσλζηαληηλνχπνιε. Θεσξείηαη έλα απφ ηα ππνδείγκαηα λεψηεξεο εθθιεζηαζηηθήο αξρηηεθηνληθήο ζηελ Διιάδα θαη ηα Βαιθάληα θαη θαηαιακβάλεη έλα νιφθιεξν νηθνδνκηθφ ηεηξάγσλν (Δηθφλα ). 110

111 Νεξόκπινο Γεκάθνπ Δίλαη ν κνλαδηθφο λεξφκπιφο ηεο πεξηνρήο ν φπνηνο έρεη δηαζσζεί θαη ιεηηνπξγεί αθφκα. Βξίζθεηαη ζηα πβίζηα βνξεηναλαηνιηθά ηνπ ρσξηνχ Φελεφο θαη θηλείηαη απφ ην λεξφ ηνπ κεγάινπ θεθαιφβξπζνπ. Πύξγνο ηωλ Ννηαξαίωλ - Σξίθαια Κνξηλζίαο ηα Άλσ Σξίθαια Κνξηλζίαο βξίζθεηαη αθφκα θαη ζήκεξα ν Πχξγνο ησλ Ννηαξαίσλ ζηνλ νπνίν γελλήζεθε ν Άγηνο Γεξάζηκνο Ννηαξάο. Οη νηθνγέλεηα ησλ Ννηαξαίσλ έπαημε ζεκαληηθφ ξφιν ζηα Οξισθηθά (1770), ζηελ Δπαλάζηαζε ηνπ 1821 αιιά θαη ζηνλ κεηέπεηηα εκθχιην πφιεκν (Δηθφλα ). Δηθφλα Φάξνη Υάξηεο

112 Φάξνο νπζάθη Ο θάξνο απηφο θαηαζθεπάζηεθε ην 1894 απφ ηελ Γαιιηθή Δηαηξεία Φάξσλ. Σν χςνο ηνπ πχξγνπ ηνπ εηλαη 7,5 κέηξα θαη ηφ εζηηαθφ ηνπ χςνο είλαη 9 κέηξα. Δίλαη εγθαηεζηεκέλνο ζην νπζάθη Αγίσλ Θενδψξσλ θνληά ζηνλ Ηζζκφ ηεο Κνξίλζνπ. Ο πέηξηλνο θάξνο ζην αθξσηήξην νπζάθη βξίζθεηαη ζηελ αθηή, ειάρηζηα κέηξα απφ ηε ζάιαζζα θνληά ζηα δηπιηζηήξηα ηεο Motoroil. Δηθφλα Aπνηειεί ηνπφζεκν ηεο πεξηνρήο, θαζψο είλαη έλαο απφ ηνπο δχν θάξνπο πνπ νδεγνχλ κε αζθάιεηα ηα πινία ζηνλ ηζζκφ ηεο Κνξίλζνπ. ε ζπλδπαζκφ κε ηνπο θαλνχο ηνπ ιηκελίζθνπ ησλ Ηζζκίσλ δηεπθνιχλεη ηα θαξάβηα πνπ πξνζεγγίδνπλ ηε Γηψξπγα ηεο Κνξίλζνπ απφ Αλαηνιηθά. Δπίζεο είλαη ην δπηηθφ φξην ηεο ξάδαο γηα ηα πεηξειαηνθφξα πνπ ζέινπλ λα θνξηψζνπλ ή λα μεθνξηψζνπλ ζηνπο Αγίνπο Θενδψξνπο (Δηθφλα ). Φάξνο Μειαγθάβη Βξίζθεηαη ζηε ζέζε Ζξαίν ή Μειαγθάβη, ζηνλ θφιπν Αιθπνλίδσλ Νήζσλ. Κηίζηεθε ην 1897 θαη αλαθαηαζθεπάζηεθε ην Έρεη ζρήκα Σ θαη είλαη κηα ιηηή θαηαζθεπή πξνβηνκεραληθήο αξρηηεθηνληθήο απφ πέηξα (Δηθφλα ). Δηθφλα Φεζηηβάι Πεξηνρήο Μειέηεο ηελ πεξηνρή κειέηεο, δηαπηζηψλεηαη ηθαλνπνηεηηθφο αξηζκφο εθδειψζεσλ, νη νπνίεο ζηελ πιεηνςεθία ηνπο επηθεληξψλνληαη ζηνλ αζιεηηζκφ, ηελ κνπζηθή, ηνλ ρνξφ θαη ηα ηνπηθά πξντφληα (Πίλαθαο ). Θα πξέπεη εδψ λα ππνγξακκηζζεί ε δπζθνιία 112

113 ζηελ αλαδήηεζε πιεξνθνξηψλ θαη ζηνηρείσλ γηα ηα θεζηηβάι ηεο πεξηνρήο, θαζψο δελ ππάξρεη νξγαλσκέλε θαηαγξαθή θαη κειέηε. Μνπζηθή / Υνξόο (20) Αζιεηηζκόο (17) Σνπηθά Πξνϊόληα (10) Πνιηηηζκόο / Σέρλεο (7) Θέαηξν / Κηλεκαηνγξάθνο (5) Rock πλάληεζε Μνπζηθφ Φεζηηβάι Δπξσζηίλεο Brevet Corinthia Θψδεηα Γηνξηή Γθηφζαο FestivArt Φεζηηβάι Θεάηξνπ Ziria Music Festival Παηδηθφ Αληάκσκα "Γηα λα ρνξεχνπλ ηα παηδηά λα ραίξνληαη νη καλάδεο..." Gerania Vertical Kilometer Ίζζκηα: Γηεζλέο Σνπξλνπά θάθη Γηνξηή Κνξηλζηαθήο ηαθίδαο Αιθπνλίδεο Μέξεο Λφγνπ θαη Σέρλεο Γηεζλέο Φεζηηβάι Κηλεκαηνγξάθνπ "Γέθπξεο" Αληάκσκα ζηα Αεδφληα Παηδηθφ Φεζηηβάι Παξαδνζηαθψλ Υνξψλ θαη Μνπζηθήο Isthmus SUP Crossing Κνιπκβεηηθή πλάληεζε Λίκλεο Βνπιηαγκέλεο Γηνξηή Κηελνηξφθνπ Αληάκσκα Λατθήο & χγρξνλεο Σέρλεο Φεζηηβάι Green Theater Αληάκσκα Φίισλ Παξάδνζεο Παλειιήληα Υνξσδηαθή πλάληεζε Rally Sprint Οξεηλφο Αγψλαο Γεξαλείσλ Γηνξηή Μαχξεο Κνξηλζηαθήο ζηαθίδαο Γηνξηή Παηδηθνχ Βηβιίνπ Φεζηηβάι Μαζεηηθνχ Θεάηξνπ Απνιιψλεηα Πνιηηηζηηθφ Σξηήκεξν νιπγείαο Sprint Distance Lake Doxa Triathlon Πνδειαηηθφο Γχξνο Αεδνλίσλ Γηνξηή Μήινπ Δπξσπατθέο Ζκέξεο Πνιηηηζηηθήο Κιεξνλνκηάο, Φεζηηβάι Παηδηθνχ Κηλεκαηνγξάθνπ "Πνξθπξά παληά" Γηνξηή Φινίζβνπ Λνπηξαθίνπ Πνιηηηζηηθφ Φεζηηβάι Κιέληαο Triathlon1: Loutraki ETU Triathlon European Cup & Mediterranean Championship Πνδειαηηθφο Γχξνο Οηλνπνηείσλ Νεκέαο θαη ηπκθαιίαο Γηνξηή Νηνκάηαο Ήξαηα Δκπνξηθή Έθζεζε (1) Γηεζλέο Φεζηηβάι Παξαδνζηαθψλ Υνξψλ θαη Μνπζηθήο (Εεπγνιαηηφ) πλαπάληεκα Δπξσζηηλίσλ Αγησξγίηηθνο δξφκνο Ράιιπ Αθξφπνιηο Γηνξηή Παηάηαο Κνξίλζνπ Παχιεηα θαη Αγψλαο δξφκνπ ηα ρλάξηα ηνπ Απνζηφινπ Παχινπ Παλειιήληα Έθζεζε "Κνξηλζία" Γηεζλέο Φεζηηβάι Παξαδνζηαθψλ Υνξψλ θαη Μνπζηθήο Φεζηηβάι Παξαδνζηαθψλ Υνξψλ (Ίζζκηα) Αγψλαο Γξφκνπ "Κιεσλαίνο Αγψλ" Νέκεα Γηνξηή αξδέιαο 113

114 (ηηκάγθα) Λατθφ Μνπζηθνρνξεπηηθφ εξγηάλη ζηνπο Γξφκνπο Σεο Παξάδνζεο Φεζηηβάι Παξαδνζηαθψλ ρνξψλ (Κξπνλέξη) Αγσληζηηθή Γηάζρηζε Εήξεηαο Γηνξηή νπιηαλίλαο Μαζεηηθφ Μνπζηθφ Φεζηηβάι Φεζηηβάι Παξαδνζηαθψλ Υνξψλ (Λνπηξάθη) Μεγάιεο εκέξεο Νεκέαο Πίλαθαο Φεζηηβάι ηεο Πεξηθεξεηαθήο Δλφηεηαο Κνξηλζίαο αλά ζέκα Φεζηηβάι Θεάηξνπ Σν Κνξηλζηαθφ ζέαηξν Βαζίιεο Ρψηαο (Κ.Θ.Β.Ρ.) ηδξχζεθε ην 1981 θαη έρεη αλεβάζεη έξγα ηνπ λενειιεληθνχ θαη παγθφζκηνπ δξακαηνινγίνπ. Σε δεθαεηία 80 νξγάλσζε ηε Βαιθαληάδα Θεάηξνπ θαη ηα ηειεπηαία ρξφληα δηνξγαλψλεη ην Φεζηηβάι Θεάηξνπ θαη εηήζηα εκηλάξηα Θεαηξηθήο Παηδείαο. Σν Φεζηηβάι Δξαζηηερληθνχ Θεάηξνπ πξαγκαηνπνηείηαη θάζε Αχγνπζην ζην Γεκνηηθφ Θέαηξν Κνξίλζνπ. Κάζε ρξφλν ην θεζηηβάι γλσξίδεη αθφκε κεγαιχηεξε επηηπρία αλαδεηθλχνληαο ην ζε κεγάιν πνιηηηζηηθφ γεγνλφο ζηα ζεαηξηθά δξψκελα ηεο Κνξίλζνπ. Λακβάλνπλ κέξνο ζεαηξηθέο νκάδεο απφ φιε ηελ Διιάδα θαη ηελ Κχπξν θαη ζην ηέινο ηνπ θεζηηβάι, απνλέκνληαη βξαβεία ζηνπο ζπκκεηέρνληεο. Ζ θξηηηθή επηηξνπή απνηειείηαη απφ αλζξψπνπο ηνπ ζεάηξνπ θαη ηεο ηέρλεο γεληθφηεξα, θαη ηα ηηκεηηθά βξαβεία αθνξνχλ ηηο εμήο θαηεγνξίεο: Πξψηεο θαιχηεξεο παξάζηαζεο Γεχηεξεο θαιχηεξεο παξάζηαζεο Σξίηεο θαιχηεξεο παξάζηαζεο 114

115 θελνζεζίαο, κνπζηθήο ζχλζεζεο. κνπζηθήο επηκέιεηαο, ζθεληθψλ, θνζηνπκηψλ, ρνξνγξαθίαο, θίλεζεο, θσηηζκνχ, Α αλδξηθνχ θαη Α γπλαηθείνπ ξφινπ, Β αλδξηθνχ θαη Β γπλαηθείνπ ξφινπ, πξνγξάκκαηνο θαη αθίζαο ηεο παξάζηαζεο. Δηδηθά βξαβεία δίλεη θαη ην θνηλφ πνπ παξαθνινπζεί φιεο ηηο παξαζηάζεηο ηνπ Φεζηηβάι. Ο ζίαζνο ηνπ Κνξηλζηαθνχ ζεάηξνπ ζπκκεηέρεη εθηφο ζπλαγσληζκνχ. Γηεζλέο Φεζηηβάι Κηλεκαηνγξάθνπ «ΓΔΦΤΡΔ» Σν Γηεζλέο Κηλεκαηνγξαθηθφ Φεζηηβάι Πεινπνλλήζνπ είλαη έλαο κε θεξδνζθνπηθφο, πνιηηηζκηθφο Οξγαληζκφο κε Γηαγσληζηηθφ Σκήκα. Ζ θαηλνηνκία ηνπ έγθεηηαη ζηελ δεκηνπξγία ζεκαηηθψλ ελνηήησλ ζρεηηθψλ κε ηηο «Γέθπξεο» ζην πξφγξακκα πξνβνιψλ, κε ζθνπφ ηελ αλάδεημε ηεο γεσπνιηηηθήο θαη ηζηνξηθήο ζρέζεο ηεο Πεινπνλλήζνπ κε ηελ ππφινηπε Διιάδα θαη ηνλ θφζκν, θαη ζπγθεθξηκέλα ηνπ ζεκαληηθνχ ξφινπ ηνπ Ηζζκνχ ηεο Κνξίλζνπ ζηε ζχλδεζή ηεο κε ηελ ππφινηπε Διιάδα. Μέζσ απηήο ηεο ελνπνίεζεο είλαη πνπ επηηπγράλεηαη ε δηαπνιηηηζκηθή γέθπξα πνπ ζπλδέεη ηελ Διιάδα κε ηνλ ππφινηπν θφζκν. θνπφο ηεο δηνξγάλσζεο ινηπφλ είλαη λα γεθπξψζεη θαη λα εδξαηψζεη κηα δεκηνπξγηθή γξακκή επηθνηλσλίαο πάλσ απφ νπνηνδήπνηε εκπφδην, γισζζηθφ, 115

116 θπιεηηθφ, πνιηηηζκηθφ, ζξεζθεπηηθφ, ηδενινγηθφ θαη νηθνλνκηθφ. Δκπλεφκελνη απφ ηε γεσγξαθηθή ζέζε θαη ηνλ Ηζζκφ, νη ζεκαηηθέο ελφηεηεο ηνπο Φεζηηβάι, αθνξνχλ ηηο «Γέθπξεο πνπ ελψλνπλ θφζκνπο». δειαδή ηε δηαζχλδεζε ησλ αλζξψπσλ, ησλ ηφπσλ θαη ησλ πνιηηηζκψλ: Γέθπξα-Οκάδα Γέθπξα-ξακα Γέθπξα-Δπηθνηλσλία Γέθπξα-Ηζηνξία Γέθπξα-Φαληαζία Γέθπξα-Έξσηαο Γέθπξα-Μνπζηθή Γέθπξα-Εσή Γέθπξα-Έλσζε Γέθπξα-Οηθνγέλεηα Γέθπξα-Απειεπζέξσζε Γέθπξα-Πεξηβάιινλ θ.ά. Πξφθεηηαη γηα έλαλ ζεζκφ ζε αλνηρηφ δηάινγν κε φιεο ηηο δεκηνπξγηθέο θαιιηηερληθέο δπλάκεηο ηνπ θηλεκαηνγξάθνπ, αιιά θαη ηνπο θνξείο ηνπο φπσο είλαη ην Κηλεκαηνγξαθηθφ Φεζηηβάι Κνξίλζνπ, δε ζα κπνξνχζε παξά λα αλαπηχμεη επηθνηλσλία κε άιια θηλεκαηνγξαθηθά θεζηηβάι. Μηα ηδηφηππε έλσζε πινπνηείηαη ινηπφλ κεηαμχ ησλ νξγαλσηψλ, ηνπ θαιιηηερληθνχ πξντφληνο θαη ησλ πξνζδνθηψλ γηα έλα άξηην πνιηηηζκηθφ απνηέιεζκα πνπ λα επεθηείλεηαη ζε έλα κεγάιν εχξνο. θελνζέηεο πνπ έρνπλ ζπκκεηάζρεη ζε θεζηηβάι φπσο ην Γηεζλέο Φεζηηβάι Κηλεκαηνγξάθνπ Οιπκπίαο γηα παηδηά θαη γηα λένπο, ην Γηεζλέο Φεζηηβάι Αζελψλ 116

117 θαη Θεζζαινλίθεο, ην Φεζηηβάι ηαηληψλ κηθξνχ κήθνπο Γξάκαο, ην Φεζηηβάι Νηνθηκαληέξ Υαιθίδαο θαη επίζεο ην Γηεζλέο Κηλεκαηνγξαθηθφ Φεζηηβάι Κχπξνπ έρνπλ ππνβάιιεη ηα έξγα ηνπο θαη ζην Φεζηηβάι Πεινπνλλήζνπ, κε ηε κνξθή κηαο θαιιηηερληθήο ζχκπξαμεο κεηαμχ ησλ θεζηηβάι. Με απηφλ ηνλ ηξφπν θαιιηεξγείηαη έλαο κνλαδηθφο δεζκφο. Σν Γηεζλέο Κηλεκαηνγξαθηθφ Φεζηηβάι Πεινπνλλήζνπ "ΓΔΦΤΡΔ" ηδξχζεθε ην 2008 ζην πιαίζην ησλ ενξηαζηηθψλ εθδειψζεσλ γηα ηα 150 ρξφληα απφ ηελ ίδξπζε ηεο πφιεο ηεο Κνξίλζνπ. Ζ δηνξγάλσζε πξαγκαηνπνηήζεθε ππφ ηελ αηγίδα ηνπ ππνπξγείνπ Μεηαθνξψλ θαη Δπηθνηλσληψλ θαη πινπνηήζεθε ζε ζπλεξγαζία κε ην Πλεπκαηηθφ Κέληξν ηεο Κνξίλζνπ. Σν Φεζηηβάι ζήκεξα πξαγκαηνπνηείηαη ππφ ηελ Αηγίδα ηεο Πεξηθέξεηαο Πεινπνλλήζνπ θαη ησλ Γήκσλ Κνξηλζίσλ θαη Λνπηξαθίνπ-Πεξαρψξαο- Αγίσλ Θενδψξσλ. Οη πξνβνιέο πξαγκαηνπνηνχληαη ζηνλ Κηλεκαηνγξάθν «ΛΑΗ» ζηελ Κφξηλζν θαη ζην Αιεμάλδξεην πλεδξηαθφ Κέληξν ζην Λνπηξάθη. Σαπηφρξνλα δηεμάγνληαη παξάιιειεο εθδειψζεηο θαη ζηνπο δχν Γήκνπο, φπσο γηα παξάδεηγκα ην 2014 ε έλαξμε ηνπ «Άζινο + Δλέξγεηα» σο ην απνθνξχθσκα ησλ παξάιιεισλ εθδειψζεσλ ζην πιαίζην ηνπ πξνγξάκκαηνο πξνβνιψλ ζηηο θαζηεξσκέλεο θαηεγνξίεο ηαηληψλ ηνπ θεζηηβάι «Δπ αγσλίδεζζαη», «Αξραηφηεηα», «Δκείο κπνξνχκε». Ο «ΑΘΛΟ + ΔΝΔΡΓΔΗΑ» - χδεπμηο Αξραηνινγηθψλ Υψξσλ, είλαη έλαο Ζκηκαξαζψληνο αγψλαο δξφκνπ κε δηαδξνκή : Αξραίεο «Θέξκαη» (Λνπηξάθη) «Ναφο Αθξαίαο Ήξαο» (Φάξνο Ζξαίνπ, Βνπιηαγκέλε Πεξαρψξαο). ην ηέινο ηεο δηνξγάλσζεο, νη ηαηλίεο δηαγσλίδνληαη γηα ην κεγάιν βξαβείν ηνπ Φεζηηβάι ην «Υξπζφ Πήγαζν», θαηφπηλ ςεθνθνξίαο κηαο δηεζλψο θαηαμησκέλεο θξηηηθήο επηηξνπήο. Ο Πήγαζνο ζηελ αξραηνειιεληθή κπζνινγία ζεσξνχληαλ ην άινγν ησλ Μνπζψλ ην νπνίν ίππεπαλ νη πνηεηέο θαη πεηνχζαλ ζην θαιιηηερληθφ ζηεξέσκα. Γηα ηνλ ιφγν απηφ ν «Υξπζφο Πήγαζνο» απνλέκεηαη ζε κηα ηαηλία πνπ δηαθξίλεηαη ηφζν γηα ηελ θαιιηηερληθή ηεο αμία φζν θαη γηα ηε δπλαηφηεηά ηεο λα ηαμηδεχεη θαη λα δηαθξίλεηαη ζε άιια θηλεκαηνγξαθηθά θεζηηβάι. 117

118 Rock Sinantisi Kiatou H Rock Sinantisi είλαη έλα εηήζην πνιηηηζκηθφ θεζηηβάι πνπ γίλεηαη ηέιε Ηνπιίνπ κε ηελ ππνζηήξημε ηνπ Γήκνπ ηθπσλίσλ ζηα πιαίζηα ησλ «ηθπσλίσλ». Ζ Rock Sinantisi ζηεξίδεηαη θαη ζηεξίδεη ηελ ληφπηα δεκηνπξγία. Eίλαη έλα ζχλζεην θεζηηβάι πνπ θχξην γλψξηζκα έρεη ηελ πξνβνιή θαη πξνψζεζε ησλ Κνξηλζηαθψλ ζπγθξνηεκάησλ, φπνπ θαιχπηνπλ φιεο ηηο ηάζεηο ηεο ζχγρξνλεο κνπζηθήο (Hip-Hop, Rock, Blues, Reggae, Metal, Jazz, θ.α.), θηινμελψληαο θαη guests απφ ηελ ππφινηπε Διιάδα. Ζ Rock πλάληεζε είρε ηελ ηχρε λα θηινμελήζεη ζπνπδαία νλφκαηα ηεο εγρψξηαο ζθελήο, γεγνλφο πνπ βνεζάεη ηα ηνπηθά ζρήκαηα λα απνθηήζνπλ εκπεηξίεο θαη λα έρνπλ κηα πξνζέγγηζε πην επαγγεικαηηθή. Δπίζεο, θηινμελνχληαη ελαιιαθηηθέο νκάδεο θαη ζχιινγνη, ελψ παξάιιεια γίλνληαη εθζέζεηο κε εηθαζηηθά, θσηνγξαθία, ρεηξνηερλία, βηβιία θ.α. Τπεχζπλε δηνξγάλσζεο είλαη ε Αζηηθή κε θεξδνζθνπηθή εηαηξεία «Rock Sinantisi Kiatoy». Μέρξη ην 2013, ην θεζηηβάι πξαγκαηνπνηνχληαλ ζην Αλνηρηφ ζέαηξν (Σξαγάλαο) Γ.Γηαλλφπνπινο ζην Κηάην. Γηα πξψηε θνξά, ην 2014, ν δήκνο ηθπσλίσλ καδί κε ην δήκν Βέινπ-Βφραο ζπλδηνξγάλσζαλ ηελ Rock Sinantisi ζην άιζνο ηνπ Πξνθήηε Ζιία ζην Βέιν, ζπλδεηηθφο θξίθνο κεηαμχ Αξραίαο ηθπψλαο θαη Αξραίαο Κνξίλζνπ. Μεγάιε ζπκβνιή ζην θεζηηβάι έρνπλ θαη νη Οκάδεο Δλεξγνπνίεζεο πιινγηθφηεηαο Βέινπ, ε Οκάδα 118

119 Τπνζηήξημεο, ε νκάδα R.S.K-Digital Volunteers (ςεθηαθή ππνζηήξημε), φπσο θαη νη ρνξεγνί. Ziria Music Festival Πξφθεηηαη γηα έλα κνπζηθφ θεζηηβάι πνπ δηνξγαλψλεηαη ζηε κλήκε ηνπ Ξπινθαζηξίηε κνπζηθνχ Νίθνπ Γφηθα απφ θίινπο ηνπ, ζε ζπλεξγαζία κε ην Αζιεηηθφ Κέληξν Εήξεηαο ηνπ δήκνπ Ξπινθάζηξνπ Δπξσζηίλεο. Σν κέξνο πνπ δηνξγαλψλεηαη βξίζθεηαη ζην νξνπέδην ηεο Εήξεηαο ζην ρψξν ηνπ Αζιεηηθνχ θέληξνπ Εήξεηαο, πνπ είλαη έλα κηθξφ ρηνλνδξνκηθφ θέληξν, πάλσ απφ ηα Σξίθαια Κνξηλζίαο ζηα 1600 κέηξα πςφκεηξν, ζε κηα πεξηνρή Natura κε κεγάιε νηθνινγηθή αμία. ηα πιαίζηα ηνπ θεζηηβάι γίλνληαη ζπλαπιίεο κε ηε ζπκκεηνρή πνιιψλ, ξνθ θαη φρη κφλν, ζπγθξνηεκάησλ θαη ππάξρεη δπλαηφηεηα γηα ειεχζεξν θάκπηλγθ. Παξάιιεια, πξαγκαηνπνηνχληαη εμνξκήζεηο, πεξηβαιινληηθέο εθδειψζεηο θαη πξνηάζεηο ελαιιαθηηθήο δσήο. Παξαδείγκαηα ησλ ελαιιαθηηθψλ δξάζεσλ πνπ ζρεδηάζηεθαλ γηα ηε δηνξγάλσζε ηνπ 2014 ήηαλ θαηάβαζε ζην ζπήιαην ηνπ Δξκή, πεδνπνξία ζηε ραξάδξα ηεο Φιακπνπξίηζαο, πεξηβαιινληηθή ελεκέξσζε γηα ηελ πεξηνρή, πνδειαζία, καζήκαηα yoga, αλνηρηφ ειεχζεξν βησκαηηθφ ζεκηλάξην Tai chi. ιε ε δηνξγάλσζε γίλεηαη εζεινληηθά θαη ζπκκεηνρηθά. Ζ πξνζπάζεηα απηή ζηεξίδεηαη ηδηαίηεξα απφ ην Αζιεηηθφ θέληξν Εήξεηαο, ηνπο μελνδφρνπο ησλ Σξηθάισλ, θαζψο θαη απφ επηρεηξήζεηο θαη επαγγεικαηίεο θαη πνιινχο ηδηψηεο εζεινληέο. Αθφκα θαη ηα ζπγθξνηήκαηα ζπκκεηέρνπλ αθηινθεξδψο. 119

120 Μεγάιεο Μέξεο Νεκέαο Ο χλδεζκνο Οηλνπνηψλ ΠΟΠ Νεκέαο (.Ο.Ν), ηδξχζεθε ην 2011, κε ηε κνξθή Αζηηθήο κε Κεξδνζθνπηθήο εηαηξίαο, απφ ην ζχλνιν ζρεδφλ ησλ νηλνπνηείσλ πνπ δξαζηεξηνπνηνχληαη θαη είλαη εγθαηαζηεκέλα ζηελ ακπεινπξγηθή δψλε Νεκέαο. θνπφο ηνπ είλαη λα αλαδείμεη θαη λα πξνβάιιεη ηφζν ζηελ Διιάδα, φζν θαη ζην εμσηεξηθφ, ην θξαζί ΠΟΠ ΝΔΜΔΑ πνπ βαζίδεηαη ζηε θεκηζκέλε πνηθηιία Αγησξγίηηθν, αιιά θαη φια ηα πξντφληα ησλ Οηλνπνηψλ ηεο Νεκέαο. Έλα ζεκαληηθφ θνκκάηη ζηνπο ζθνπνχο ηνπ πλδέζκνπ είλαη ε ελίζρπζε ηνπ Οηληθνχ Σνπξηζκνχ ζηελ πεξηνρή ηεο Νεκέαο κέζα απφ ηελ αλάπηπμε ζρεηηθψλ δξάζεσλ θαη πξσηνβνπιηψλ. Μαδί κε ην Γήκν Νεκέαο, ζπλδηνξγαλψλεη ηηο Μεγάιεο Μέξεο Νεκέαο, θαζψο επίζεο θαη κηα ζεηξά εθδειψζεσλ - εθζέζεσλ ζε δηάθνξεο πφιεηο ηεο Διιάδαο γηα ηε ζπλνιηθή πξνβνιή ηνπ θξαζηνχ Αγησξγίηηθν ΠΟΠ ΝΔΜΔΑ. 120

121 Οη Μεγάιεο Μέξεο είλαη έλα ηξηήκεξν γεπζηγλσζίαο θαη νηληθνχ ηνπξηζκνχ θαη πξαγκαηνπνηείηαη θάζε ρξφλν ην πξψην αββαηνθχξηαθν ηνπ επηεκβξίνπ ζηελ πφιε ηεο Νεκέαο θαη ζηα ρσξηά ηεο δψλεο. Πξφθεηηαη γηα έλαλ απφ ηνπο κεγαιχηεξνπο ακπειψλεο ησλ Βαιθαλίσλ. Ο Γήκνο ηεο Νεκέαο πξνεδξεχεη ηνπ παλειιήληνπ δηθηχνπ ησλ πφιεσλ ηνπ θξαζηνχ θαη ζπκκεηέρεη ζην αληίζηνηρν δηεζλέο δίθηπν, ελψ ηα νηλνπνηεία ηεο πεξηνρήο είλαη γλσζηά γηα ηελ πςειή πνηφηεηα ησλ θξαζηψλ ηνπο. Σα νηλνπνηεία πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηηο εθδειψζεηο παξακέλνπλ αλνηρηά θαζ φιε ηε δηάξθεηα ησλ εθδειψζεσλ πξνζθέξνληαο ηε δπλαηφηεηα ζε φινπο λα έξζνπλ ζε άκεζε επαθή κε ην θξαζί θαη ηε δηαδηθαζία παξαγσγήο ηνπ. Οη εθδειψζεηο επηθεληξψλνληαη ζηελ πξνβνιή ηνπ ακπειψλα, ζην επξχ θνηλφ, ζηελ ελίζρπζε ηεο πεξηβαιινληηθήο ζπλείδεζεο ζε ζρέζε κε ηε δηαρείξηζε θαη ηελ πξνζηαζία ηνπ πξντφληνο θαη ζηελ ελίζρπζε κεζφδσλ θαιιηέξγεηαο θαη νηλνπνίεζεο θηιηθψλ κε ην πεξηβάιινλ. Καηά ηηο ηξεηο κέξεο ηεο δηνξγάλσζεο ν επηζθέπηεο έρεη ηελ επθαηξία λα γλσξίζεη ηελ πεξηνρή θαη λα ζπκκεηάζρεη ζε πνιηηηζηηθέο εθδειψζεηο κε άμνλα ηνλ πνιηηηζκφ ηνπ θξαζηνχ αιιά θαη ηελ αξραηνινγηθή παξάδνζε ηεο πεξηνρήο. Οη εθδειψζεηο πεξηιακβάλνπλ επηζθέςεηο ζηα νηλνπνηεία, γεπζηηθέο δνθηκέο, μελαγήζεηο ζηνπο ακπειψλεο, ζεκηλάξηα νηλνγλσζίαο θαη κηα ζεηξά απφ πνιηηηζηηθά δξψκελα, ζπλαπιίεο, εθζέζεηο, εξγαζηήξηα, βξαδηέο θηλεκαηνγξάθνπ θ.α. Φεζηηβάι Μαζεηηθνύ Θεάηξνπ O Γήκνο Κνξηλζίσλ δηνξγαλψλεη θάζε ρξφλν ην Φεζηηβάι Μαζεηηθνχ Θεάηξνπ, ζε ζπλεξγαζία κε ηελ Γεπηεξνβάζκηα Δθπαίδεπζε Κνξηλζίαο. Σν Φεζηηβάι πξαγκαηνπνηείηαη ηνλ Μάην κε ηε ζπκκεηνρή ζεαηξηθψλ νκάδσλ ησλ ζρνιείσλ ηεο Πεξηθεξεηαθήο Δλφηεηαο θαη νη παξαζηάζεηο θηινμελνχληαη ζην Γεκνηηθφ Θέαηξν Κνξίλζνπ. Οη ζεαηξηθέο καζεηηθέο νκάδεο πνπ ζπκκεηέρνπλ ζην Φεζηηβάι κπνξνχλ λα είλαη είηε νκάδεο πνπ πινπνηνχλ Πξνγξάκκαηα ρνιηθψλ 121

122 Γξαζηεξηνηήησλ-Πνιηηηζηηθψλ Θεκάησλ, είηε ζεαηξηθέο καζεηηθέο νκάδεο ζηα πιαίζηα ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηεο ζρνιηθήο κνλάδαο. Σα έξγα είλαη ζεαηξηθά απφ ηνλ Διιεληθφ ή ηνλ παγθφζκην ρψξν. Σν θεζηηβάι ζηνρεχεη ζηελ απφθηεζε ζεαηξηθήο παηδείαο ησλ καζεηψλ, αιιά θαη ζηελ ελεξγφ ζπκκεηνρή ησλ παηδηψλ ζηα πνιηηηζηηθά δξψκελα ηνπ ηφπνπ. Γηνξηή Κνξηλζηαθήο ηαθίδαο Ο Πνιηηηζηηθφο χιινγνο ησλ Απαληαρνχ Φαξησηψλ θαη ην πκβνχιην ηεο Σνπηθήο Κνηλφηεηαο Φαξίνπ ζε ζηελή ζπλεξγαζία µε ηελ Διιεληθή Δηαηξεία Πεξηβάιινληνο θαη Πνιηηηζκνχ νξγαλψλνπλ ζην Φάξη ηελ Γηνξηή ηεο Κνξηλζηαθήο ηαθίδαο µε ζέκα «καδεχνπκε & απιψλνπκε ηε ζηαθίδα καδί». θνπφο ηεο γηνξηήο είλαη ε πξνβνιή ηεο ζηαθίδαο θαη ε επαθή ησλ αλζξψπσλ ησλ αζηηθψλ θέληξσλ κε ηε δηαδηθαζία ηνπ ηξχγνπ. ηα πιαίζηα ηεο γηνξηήο γίλεηαη παξαδνζηαθφ γιέληη ζην ρσξηφ, πξαγκαηνπνηνχληαη νκηιίεο απφ εηδηθνχο ζρεηηθά κε 122

123 ηε ζηαθίδα θαη ππάξρνπλ παξάιιεια εθζέζεηο θσηνγξαθίαο ζην Πνιηηηζηηθφ θέληξν ηνπ ρσξηνχ αιιά θαη ηνπηθά πξντφληα θαη θεξάζκαηα απφ ηνλ ζχιινγν γπλαηθψλ. Ζ Γηνξηή ηεο ηαθίδαο πξαγκαηνπνηήζεθε γηα πξψηε θνξά ην 2014, ζηα πιαίζηα ησλ εγθαηλίσλ ησλ «Μνλνπαηηψλ Πνιηηηζκνχ» πνπ έγηλαλ ηελ ίδηα εκέξα. Τπάξρνπλ πέληε δηαδξνκέο, ηέζζεξηο πεξηπαηεηηθέο θαη κία πνδειαηηθή, νη νπνίεο δίλνπλ ηελ επθαηξία ζηνπο επηζθέπηεο λα αλαθαιχςνπλ ηελ νκνξθηά ηεο Οξεηλήο Κνξηλζίαο θαη ηνπο ηζηνξηθνχο ακπειψλεο κε ζέα ζηε Zήξεηα θαη ζηε Λίκλε ηεο ηπκθαιίαο. Πξφθεηηαη γηα θηλήζεηο εμσζηξέθεηαο ελφο ηφπνπ πνπ θνπβαιάεη κηα ελδηαθέξνπζα αιιά ζρεηηθά άγλσζηε ηζηνξία. Σν Φάξη είλαη αγξνηηθφ ρσξηφ πνπ θαηαζηξάθεθε νινθιεξσηηθά απφ ηνπο Ναδί ην 1944, θαη μαλαρηίζηεθε απφ ηελ αξρή - είλαη δειαδή έλα παξαδνζηαθφ ρσξηφ κε ζρεηηθά ζχγρξνλν αξρηηεθηνληθφ απνηχπσκα. Καηάθεξε ινηπφλ λα αλαθάκςεη θαη λα θξαηήζεη ηνπο λένπο αλζξψπνπο ζηνλ ηφπν ηνπο κε ηελ αγξνηηθή θαη θηελνηξνθηθή παξάδνζε. Γηνξηή Μαύξεο Κνξηλζηαθήο ζηαθίδαο Ο Πνιηηηζηηθφο θαη Δμσξατζηηθφο χιινγνο ν «ΦΧΚΑ» δηνξγαλψλεη ζηηο Αξραίεο Κιεσλέο, ηελ Γηνξηή Κνξηλζηαθήο ηαθίδαο. Ζ γηνξηή πεξηιακβάλεη νκηιίεο θαη ελεκέξσζε ζε ζέκαηα ζρεηηθά κε ηε ζηαθίδα, πεξίπηεξα εθζεηψλ αιιά θαη ελεκεξσηηθφ πεξίπηεξν ηνπ ζπιιφγνπ, ζεαηξηθά δξψκελα, έθζεζε θσηνγξαθηψλ θαη αγξνηηθψλ εξγαιείσλ, κπνπθέ κε θαγεηά θαη γιπθά πνπ έρνπλ σο βαζηθφ ζπζηαηηθφ ηε ζηαθίδα, θαζψο θαη παξαδνζηαθνχο ρνξνχο θαη δσληαλή κνπζηθή. Γηνξηή Μήινπ Ζ Μάλλα είλαη έλα ρσξηφ πνπ βξίζθεηαη δπηηθά ηεο Κνξίλζνπ, ζηηο βνξεηναλαηνιηθέο παξπθέο ηνπ φξνπο Εήξεηα (Κπιιήλε), ζε πςφκεηξν κέηξσλ. Αλήθεη ζην Γήκν Ξπινθάζηξνπ θαη βξίζθεηαη αθξηβψο απέλαληη απφ ηα Σξίθαια Κνξηλζίαο. 123

124 Σν κεγαιχηεξν κέξνο ηνπ πιεζπζκνχ αζρνιείηαη ζπζηεκαηηθά κε ηα αγξνηηθά επαγγέικαηα θαη θπξίσο κε ηελ θαιιηέξγεηα Μειηψλ, Διαηφδεληξσλ θαη Ακπειηψλ. Σν ρσξηφ θεκίδεηαη γηα ηα άξηζηεο πνηφηεηαο κήια πνπ παξάγεη θαζψο θαη γηα δηάθνξα άιια πξντφληα φπσο είλαη ην ειαηφιαδν, ηα ζηαθχιηα, ε ζηαθίδα θαη ην θξαζί. ηελ πιαηεία ηνπ ρσξηνχ ν Πξφεδξνο θαη ηα κέιε ηεο ηνπηθήο θνηλφηεηαο δηνξγαλψλνπλ θάζε ρξφλν ηε γηνξηή ηνπ κήινπ. ηα πιαίζηα ηεο γηνξηήο, πξαγκαηνπνηνχληαη κνπζηθνρνξεπηηθέο εθδειψζεηο θαη παξνπζίαζε ηνπ βαζηθνχ πξντφληνο, ηνπ κήινπ. Γηνξηή Παηάηαο Ο Κνπηαιάο είλαη έλα ρσξηφ πνπ βξίζθεηαη λνηηνδπηηθά ηεο Κνξίλζνπ, αλήθεη ζην Γήκν Κνξηλζίσλ θαη ζπγθεθξηκέλα ζηε Γεκνηηθή Δλφηεηα Σελέαο. Έρεη πεξίπνπ 220 θαηνίθνπο, πνπ αζρνινχληαη κε ηε γεσξγία θαη ηελ θηελνηξνθία. Ο πνιηηηζηηθφο ζχιινγνο Κνπηαιά δηνξγαλψλεη θάζε ρξφλν ηελ Γηνξηή Παηάηαο ζην Γήπεδν ηνπ 124

125 ρσξηνχ ε νπνία πεξηιακβάλεη δηαθνξεηηθά εδέζκαηα ζε άθζνλεο πνζφηεηεο κε θχξην ζπζηαηηθφ ηελ παηάηα αιιά θαη ρνξεπηηθά ζπγθξνηήκαηα θαη κνπζηθή. Παλειιήληα Έθζεζε Κνξηλζία Ζ «Παλειιήληα Έθζεζε Κνξηλζία» δηνξγαλψλεηαη απφ ηελ Αλαπηπμηαθή ηνπ Δπηκειεηεξίνπ Κνξηλζίαο, θαη ηελ ππνζηήξημε ηεο Γηεζλνχο Έθζεζεο Θεζζαινλίθεο ΑΔ. Δίλαη έλα ζεκαληηθφ νηθνλνκηθφ γεγνλφο πνπ ηνπνζεηεί ζε πξψην πιάλν ηνπο πξσηαγσληζηέο ηεο επηρεηξεκαηηθήο αλάπηπμεο. Ζ έθζεζε απνηειεί κηα ζχγρξνλε αληίιεςε επηρεηξεκαηηθήο πξνψζεζεο θαη πξνβνιήο. Ήδε ζηα ρξφληα ηεο δηνξγάλσζεο πάλσ απφ εθζέηεο θαη επηζθέπηεο επηβεβαηψλνπλ ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα θαη ηελ αλαπηπμηαθή πξννπηηθή ηεο. Απφ ην 2008 πξαγκαηνπνηείηαη ζην πξψελ εξγνζηάζην ηεο σιελνπξγίαο Κνξίλζνπ ην νπνίν δηαζέηεη έλα ζηεγαζκέλν ρψξν 4029 ηεηξαγσληθψλ κέηξσλ θαη έρεη ηξνπνπνηεζεί θαηάιιεια γηα ηηο αλάγθεο ηεο Έθζεζεο. Σν 2014, ε Έθζεζε ιεηηνχξγεζε ζην 15ν ρηι. Παιαηάο Δζληθήο νδνχ Κνξίλζνπ- Παηξψλ ζην Βέιν Κνξηλζίαο θαη ζην ρψξν ηεο επηρείξεζεο «ΜΑΝΓΡΑΚΟ CO», πξψελ εξγνζηάζην ΔΛΒΗΟΥΤΜ. Ζ δεκνζηφηεηα ηεο Έθζεζεο εμαζθαιίδεηαη κε ηελ δηαθήκηζε ηξεηο κήλεο πξηλ απφ ηελ έλαξμή ηεο, κέζσ ησλ Μ.Μ.Δ. ηεο Πεξηθέξεηαο θαη ηεο Αηηηθήο (εθεκεξίδεο, πεξηνδηθά, ξαδηνθσληθνί θαη ηειενπηηθνί ζηαζκνί θαη ηνπ δηαδηθηχνπ). Καηά ηελ δηάξθεηα ηεο Έθζεζεο δίλεηαη ε επθαηξία ζε εθζέηεο θαη επηζθέπηεο, λα παξαθνινπζήζνπλ εκεξίδεο κε ηε ζπκκεηνρή εθπξνζψπσλ θνξέσλ (Ο.Σ.Α., Γεκνζίσλ Οξγαληζκψλ, Αλαπηπμηαθψλ Δηαηξηψλ θηι), πάλσ ζε ελδηαθέξνληα ζέκαηα επηρεηξεκαηηθήο αλάπηπμεο, επελδχζεσλ θαη πξνψζεζεο πσιήζεσλ ζην εζσηεξηθφ θαη ζην εμσηεξηθφ, θαζψο θαη πνιηηηζηηθέο εθδειψζεηο απφ δηάθνξνπο ζπιιφγνπο θαη ηνπηθνχο θνξείο. 125

126 Οη θχξηεο θαηεγνξίεο είλαη νη εμήο: Σξφθηκα θαη πνηά Οηθνδνκηθά πιηθά Απηνθίλεηα, ζθάθε Μεραλήκαηα Βηνκεραληθφο εμνπιηζκφο Δμνπιηζκφο ζπηηηνχ θαη επηρεηξήζεσλ Σνπξηζκφο Τπεξεζίεο γεληθά Δλέξγεηα, ζπζηήκαηα ςχμεο θαη ζέξκαλζεο Βηνινγηθά πξντφληα Δλαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ αγξνηνπξηζκφο, ηακαηηθφο ηνπξηζκφο Παξαδνζηαθά πξντφληα ρεηξνηερλίαο Φσηνβνιηατθά Ζ ελ ιφγσ Έθζεζε ζηνρεχεη ζηελ αλάδεημε θαη πξνβνιή ηεο νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο, ζηελ πξνψζεζε ησλ πξντφλησλ ζε φιεο ηηο πεξηνρέο ηεο ρψξαο θαη ηνπ εμσηεξηθνχ, αιιά θαη ζηελ αχμεζε ηεο ηνπξηζηηθήο θίλεζεο απφ ηελ πξνζέιεπζε θαη δηαθίλεζε εκπνξηθψλ αληηπξνζψπσλ θαη επηζθεπηψλ. εκαληηθή είλαη θαη ε γλσξηκία θαη ε επηθνηλσλία φισλ ησλ επηρεηξεκαηηψλ ηεο Πεξηθέξεηάο, κε ζηφρν ηελ αλίρλεπζε κειινληηθψλ ζπλεξγαζηψλ θαη ηελ ηφλσζε ηεο αγνξάο κε ηελ ζχλαςε εκπνξηθψλ ζπκθσληψλ. 126

127 Αληάκωκα Λαϊθήο θαη ύγρξνλεο Σέρλεο Ο Μνξθσηηθφο & Δθπνιηηηζηηθφο χιινγνο ηεθαλίνπ Κνξηλζίαο (ΜΔΚ) δηνξγαλψλεη ην «Αληάκσκα Λατθήο & χγρξνλεο Σέρλεο ηεθαλίνπ» κε έθζεζε έξγσλ ρεηξνηερλίαο, δσγξαθηθήο, θσηνγξαθίαο, θεξνπιαζηηθήο, μπινγιππηηθήο θαη αγγεηνγξαθίαο, έξγα εξαζηηερλψλ κε θαηαγσγή απφ ην ηεθάλη. Σν Αληάκσκα πξαγκαηνπνηείηαη ζην Γεκνηηθφ ρνιείν ηεθαλίνπ. Ζ Λανγξαθηθή Έθζεζε, πνπ απνηειεί ηνλ ππξήλα ηνπ Αληακψκαηνο, ην 2014 ήηαλ αθηεξσκέλε ζηε Κηελνηξνθία θαη ζπγθεθξηκέλα ζηελ ηζηνξία θαη ζηα έζηκά ηεο, φπσο απηά θαηαγξάθηεθαλ ζηε πεξηνρή. Ζ ιανγξαθηθή έθζεζε απνηειεί ζπιινγηθή δεκηνπξγία ησλ θαηνίθσλ ηνπ ηεθαλίνπ πνπ ζπλδξάκνπλ ζηε πξνζπάζεηα ηνπ πιιφγνπ λα παξαδψζεη ζηηο επφκελεο γελεέο φζα θιεξνδφηεζαλ νη πξνεγνχκελεο. Ζ έθζεζε ζπλνδεχεηαη απφ δηάθνξεο εθδειψζεηο, φπσο ζεκηλάξηα θαηαζθεπψλ, ζεαηξηθά δξψκελα, παξαδνζηαθνχο ρνξνχο θαη δσληαλή κνπζηθή. Δπηπιένλ, ν Πνιηηηζηηθφο χιινγνο πξνζθέξεη εδέζκαηα απφ πξντφληα ηνπ ρσξηνχ. Γηνξηή Κηελνηξόθνπ Σν Αγηνλφξη είλαη ρσξηφ πνπ βξίζθεηαη λφηηα απφ ην Υηιηνκφδη, ζε πςφκεηξν 680 κέηξσλ, ζηελ νξνζεηξά πνπ ρσξίδεη ηελ Κνξηλζία απφ ηελ Αξγνιίδα. Αλήθεη ζηνλ Γήκν Κνξηλζίσλ θαη έρεη πεξίπνπ 320 θαηνίθνπο, νη νπνίνη αζρνινχληαη κε ηε γεσξγία θαη ηελ θηελνηξνθία. 127

128 Ο πνιηηηζηηθφο ζχιινγνο Αγηνλνξίνπ «Ο Νηθεηαξάο» δηνξγαλψλεη θάζε ρξφλν ηε γηνξηή θηελνηξφθνπ. ηελ γηνξηή ππάξρεη δσληαλή κνπζηθή θαη πξνζθέξνληαη εδέζκαηα απφ ηνπηθφ θξέαο ζηνπο επηζθέπηεο. Λαϊθό Μνπζηθνρνξεπηηθό εξγηάλη «ηνπο Γξόκνπο Σεο Παξάδνζεο» ηα πιαίζηα ησλ θαινθαηξηλψλ εθδειψζεσλ, ν Πνιηηηζηηθφο χιινγνο Λνπηξαθίνπ, παξνπζηάδεη θάζε ρξφλν ην ιατθφ κνπζηθνρνξεπηηθφ ζεξγηάλη ζηνπο δξφκνπο ηεο παξάδνζεο ζην Ακθηζέαηξν ηνπ HOTEL POSEIDON RESORT. Ο ζχιινγνο Φάξνο πνιηηηζκνχ ην «ΜΔΛΑΓΚΑΒΗ», ηηκά ηελ ειιεληθή παξάδνζε απφ δηάθνξεο πεξηνρέο κε μερσξηζηέο θαη πξνζεγκέλεο ρνξεπηηθέο παξαζηάζεηο. Φεζηηβάι Παξαδνζηαθώλ ρνξώλ Κξπνλεξίνπ Σν Φεζηηβ