Oταν ο Φρειδερίκος ο Mέγας, ηγεμόνας της Πρωσσίας ( ), νεαρός ων, συγκρούστηκε

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Oταν ο Φρειδερίκος ο Mέγας, ηγεμόνας της Πρωσσίας (1740-1786), νεαρός ων, συγκρούστηκε"

Transcript

1 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 57 «ANTIMACHIAVEL»: OI ΔYO ΠHΓEΣ THΣ ΠOΛITIKHΣ (KAI) THΣ IΣXYOΣ Tου Δημήτρη Kιούκια Oταν ο Φρειδερίκος ο Mέγας, ηγεμόνας της Πρωσσίας ( ), νεαρός ων, συγκρούστηκε με τον ηγεμόνα πατέρα του και φυλακίστηκε, μάλλον συγκρουόταν με μια άλλη απ τη δική του πηγή της πολιτικής: την καθιερωμένη πολιτική της ισχύος. Kατά τις ιστορικές πηγές, ο πατέρας του τον θεωρούσε θηλυπρεπή γιατί ασχολείτο με τη μουσική, την ποίηση και τη φιλοσοφία. Oι ενασχολήσεις αυτές προφανώς δεν σχετίζονται άμεσα με την πρωταρχική πηγή της ισχύος και τα μέσα της επιβίωσης σ ένα σκληρό κόσμο. Παραδοσιακά η τέχνη της επιβίωσης θέλει τους μύστες της να αντλούν από πιο σκληρές πηγές της ισχύος, ιδίως όταν καλούνται να αναλάβουν πολιτικούς ρόλους. Γι αυτό η μακιαβελλική ηθική ήταν πάντα επίκαιρη, δηλαδή επικύρωνε, έστω σ ένα υπερθετικό βαθμό, τη μάχη για επιβίωση σ ένα εχθρικό κόσμο. Για τον κόσμο του Mακιαβέλλι, κόσμος έντονης ίντριγκας και πολεμικής, αν οι αντίπαλοι χρησιμοποιούν μέσα όπως η συκοφαντία, το ξεκαθάρισμα λογαριασμών και γενικά ύπουλη τέχνη, δεν μπορούσες παρά να χρησιμοποιήσεις κι εσύ ανάλογα μέσα. Θα έπρεπε λοιπόν να ασκηθείς στην τέχνη της προξένησης δέους στους αντιπάλους, προκειμένου να επιβληθείς και να κυβερνήσεις. H ενδοτικότητα και όποια εκδοχή «μαλακής ισχύος» θα σε μείωνε. O Φρειδερίκος, λένε οι πηγές, τελικά συμφιλιώθηκε με τον πατέρα του και τον διαδέχθηκε με επιτυχία, τόση ώστε να γίνει «Mέγας». Διεξήγαγε και πολέμους, αύξησε την ε- πικράτεια της χώρας του, υπέγραψε συνθήκη ειρήνης στο Παρίσι, σε μια κατάσταση α- μετανόητης συνέχισης ευρωπαϊκών πολέμων που εξαντλούσαν τους αντιπάλους (υποστήριξε την ανάγκη ειρήνευσης), ενώ από την άλλη, έδωσε σημαντική ώθηση στη βιομηχανία και το εμπόριο, υποστήριζε δε ηθικά (τουλάχιστον) τους τομείς της πολιτιστικής ανάπτυξης. Tαυτόχρονα, ακολούθησε μια πολιτική ανεκτικότητας απέναντι σε αλλοδαπούς - πολλοί βρήκαν καταφύγιο στη χώρα του - παρ ότι ο ίδιος είχε εκφραστεί θετικά απέναντι στον χριστιανισμό.«kατόρθωσε» να κερδίσει την συμπάθεια ακόμα και αθεϊστών και υπέρμαχων της πολιτικής της ισχύος, όπως ο Nίτσε (χωρίς ο τελευταίος να ταυτίζεται με τον Mακιαβέλλι, καθώς η ισχύς του Nίτσε ήταν αρκετά πιο ελευθεριακή και ηρωϊκή απ ότι του πρώτου). Δεν συμφιλιώθηκε όμως με την λογική της ισχύος του Mακιαβέλλι και έμεινε γνωστός και από την πραγματεία του «Aντιμαχιάβελ», στην οποία επιχειρούσε να αντικρούσει τα επιχειρήματα του γνωστού στοχαστή, ένα προς ένα. Ο Δημήτρης Kιούκιας είναι Δρ. Πολιτικών Eπιστημών του Πανεπιστημίου του Birmingham και έχει διδάξει τόσο εκεί, όσο και σε ελληνικά Πανεπιστήμια.

2 58 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH O «Hγεμόνας» βέβαια βασίλευσε περισσότερο από τον «Aντιμαχιάβελ». O «ρεαλιστής» πολιτικός έγινε πολύ πιο διάσημος από τον «φωτισμένο» ανθρωπιστή πολιτικό του Φρειδερίκου. Kι αν στον περίφημο διάλογο του Σωκράτη με τον Θρασύμαχο (Πολιτεία του Πλάτωνα), ο ανθρωπιστής πολιτικός «νικά», με τα επιχειρήματά του υποτίθεται, αλλά κυρίως μέσω της δύναμης των αρχαίων γραμμάτων και όσων τα υποστήριξαν μετέπειτα, εδώ δεν φαίνεται κάτι τέτοιο. Aλλά, προτού προεξοφλήσουμε τα ήδη παραδεδεγμένα, ας ορίσουμε καλύτερα το πεδίο της ανάλυσής μας, που δεν είναι βέβαια ένα «μπραντ-ε-φέρ» μεταξύ δύο μονομάχων. Tο ζήτημα λοιπόν, από τη σκοπιά μας, αφορά τη σύγκριση δύο διακριτών πηγών της πολιτικής (και) της ισχύος. Mέσα από τη χρησιμοποίηση κατακτημένων εννοιών των πολιτικών επιστημών θα επιχειρήσουμε μια τέτοια σύγκριση ελπίζοντας να γονιμοποιήσουμε καλύτερα ορισμένες κλασικές πολιτικές συζητήσεις.tην ίδια στιγμή όμως δε θα α- ποφύγουμε τον οδηγητικό άξονα του άρθρου μας, δηλαδή την ανάλυση με βάση την πραγματεία του Φρειδερίκου, «Aντιμαχιάβελ». Tο κείμενο αυτό θα είναι αφετηρία της ανάλυσης που θα ακολουθήσει. Ένας επιπλέον καλός λόγος γι αυτήν την επιλογή είναι το γεγονός ότι έχει πολύ λίγο συζητηθεί σε σχέση με τον «παντοδύναμο» ηγέμονα του Mακιαβέλλι. Oι πηγές της ισχύος κατά τις πολιτικές επιστήμες Hέννοια και οι πηγές της ισχύος είναι πολυσυζητημένες, τόσο στις σύγχρονες πολιτικές επιστήμες, όσο και στην πολιτική φιλοσοφία. Ένα συνοπτικό σχόλιο εδώ μπορεί να μας εξυπηρετήσει στην εκτύλιξη του θέματός μας. H δυνατότητα (δύναμη) λοιπόν να μπορείς να κάνεις κάποιον (α) να κάνουν αυτό που θέλεις είναι τόσο απλή, όσο και πολυσύνθετη. Έχει τόσο «διαφανείς» όσο και αφανείς διαστάσεις, σκληρές, αλλά και ή- πιες. Στη μελέτη των διεθνών σχέσεων, (που σημειωτέον απασχολούν ικανό μέρος της α- ντι-μακιαβελλικής πραγματείας), η ισχύς μπορεί να είναι απτή και χειροπιαστή (οπότε περιλαμβάνει σαφείς και υλικές πηγές, όπως π.χ. πλουτοπαραγωγικές πηγές), μπορεί να είναι και λιγότερο απτή και να χρειάζεται περισσότερη ανάγνωση και κινητοποίηση. Π.χ. εδώ εντάσσονται τέτοιες πηγές όπως η αυτοεικόνα της ηγεσίας ή του λαού, η κουλτούρα και ο πολιτισμός, ψυχολογικές ιδιότητες όπως το σθένος κ.α. H ανάλυση της ι- σχύος κατά τα πρότυπα αυτά σχετικοποιεί την απόλυτη ισχύ και λαμβάνει υπόψη συστημικές και άλλες αλληλεξαρτήσεις (των κρατών και των εκπροσώπων τους). Στις τελευταίες δεκαετίες δε, γίνεται όλο και πιο αποδεκτό ότι η οικονομική πλευρά της ισχύος, όπως και η θεσμική θέση μιας χώρας (π.χ. συμμετοχή σε ισχυρούς διεθνείς οργανισμούς) αποτελούν πολύ σημαντικούς συντελεστές ισχύος (επίτευξη στόχων). Σ αυτό το μοτίβο κινούνται αρκετές από τις θέσεις και παραινέσεις του Φρειδερίκου. Aπό τη σκοπιά λοιπόν αυτή φαίνεται εκφραστής της λεγόμενης «ήπιας δύναμης» (soft power) και αντιδιαστέλλει εαυτόν με τις πρακτικές δολοπλοκίας, την τάση για κατακτήσεις εδαφών και τις πολυποίκιλες μηχανορραφίες του μακιαβελλικού Hγεμόνα. Έτσι ο τελευταίος φαίνεται πιο «σκληρός» και κυνικός, καθόσον και μυστικοπαθής - αδιαφανής, κάτι που τον καθιστά περισσότερο εκφραστή της «σκληρής δύναμης». Aν και αυτό μπορεί να μην είναι α- πόλυτα ακριβές, αφού ο «Hγεμόνας» γνωρίζει και όρια, όπως και καταστάσεις, γνωρίζει να είναι ένας ικανός διπλωμάτης, η ταύτιση του με την δεσποτική δύναμη στον «Aντιμαχιάβελ» προκαλεί μια τέτοια εντύπωση. Aλλά προς το παρόν ας μείνουμε σε γενικότερα μεθοδολογικά στοιχεία. Aναζητώντας περισσότερες πηγές για τη δύναμη στην πολιτική φιλοσοφία, δεν πρόκειται να δού-

3 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 59 με σοβαρές αποκλίσεις από πιο μοντέρνες αναλύσεις, μπορούμε όμως να βοηθηθούμε α- πό την χρήση ενός άλλου λεξιλογίου.aπό τις πολλές πηγές που υπάρχουν, καλό είναι νομίζουμε να επιλέξουμε την γνώμη των κλασικών Eλλήνων για την δύναμη, την εξουσία και την ηγεσία. Tο να αναφερθούμε στις απόψεις για γενναιότητα μαζί με σωφροσύνη, στο ρόλο των νόμων και στην απέχθεια προς το λαϊκισμό, θα ήταν μεν κοινότυπο, θα ταίριαζε όμως κάλλιστα στο πνεύμα του «Aντιμαχιάβελ», θα απέκλινε δε από το πνεύμα του «Hγεμόνα». Στον τελευταίο επικρατούν έντονα εργαλειακές στάσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός λαϊκισμού, καθώς φαίνεται πως η ισχύς αυξάνεται από διγλωσσία και την επίφαση-επίδειξη μεγαθυμίας προς τον λαό. Eπιλέγοντας μια άλλη πηγή τώρα, τον Tόμας Xόμπς, ξαναβρίσκουμε (εν μέρει τουλάχιστον) όλο αυτό το σκεπτικισμό για την ανθρώπινη φύση που πρέπει να τιθασευθεί και με όλους εκείνους τους αρχέγονους τρόπους (όπως ο φόβος). Kινούμενοι - πάλι εκλεκτικά - προς το Nίτσε, έναν αναλυτή της δύναμης και, έναν α- πό τους πιο διάσημους απομυθοποιητές του ανθρωπισμού, συναντούμε κάπως το μακιαβελλικό πνεύμα, καθώς βλέπουμε την αποθέωση της ισχυρής βούλησης. Oι πολιτικοί θεσμοί εδώ (όπως και σε άλλους υλιστές φιλοσόφους) δεν είναι παρά η αποτύπωση της βούλησης του ξίφους, συνεπώς δεν δηλώνονται ως σοβαρός παράγοντας ισχύος (αν δεν στηρίζονται από τη δύναμη). Eκεί βέβαια που μπορούμε να εντοπίσουμε συμπτώσεις στις απόψεις του Nίτσε και των Eλλήνων με τον Φρειδερίκο είναι στην έννοια των ηγεμόνων - φιλοσόφων. Eδώ λοιπόν προκύπτει μια άλλη πηγή ισχύος, η θεωρία, μια αρκετά πλατωνική έννοια, που έτσι διατυπωμένη μπορεί να εγείρει λαϊκή καχυποψία, αλλά που μπορεί να γίνεται πιο αποδεκτή μέσω της Σωκρατικής εντολής για την ανάγκη αυτογνωσίας και γνώση της διαλεκτικής. Συνοψίζοντας τις επιλογές αυτές, θα λέγαμε πως πηγές πραγματικής ισχύος δεν μπορεί να είναι μόνο οι μανούβρες των εξουσιαστικών προσώπων σ ένα πλαίσιο ανταγωνισμού της πιο μαγικής πανουργίας, όπως προκύπτει από τον «Hγεμόνα», δεδομένου μάλιστα πως κάτι τέτοιο, όπως δείχνει ο «Aντιμαχιάβελ» ενέχει σοβαρούς κινδύνους (π.χ. φαύλος κύκλος τυφλών χτυπημάτων).tο πόσο είναι δυνατόν να ασκήσει κανείς την πολιτική εξουσία χωρίς να παρεκκλίνει από τη συμβατική ηθική, ιδίως μάλιστα όταν οι α- ντίπαλοι δεν έχουν την ίδια ευαισθησία, είναι ένα σοβαρό ζήτημα για κάθε εξουσία. Aλλά ότι μπορούν να υπάρχουν θεσμικοί και παιδευτικοί μοχλοί για μια εξουσία είναι κάτι που σήμερα επίσης θεωρούμε αυτονοήτο. Mε άλλα λόγια, αν ο Mακιαβέλλι παρουσιάζει μια ρεαλιστική ίσως εικόνα της (πραγματικής) εξουσίας, ο αντίπαλός του βλέπει και άλλες πλευρές, εξίσου ρεαλιστικές, έχοντας μάλιστα και ένα αρκετά ισχυρό επιχείρημα: O Mακιαβέλλι έγραψε μέσα σε μια συγκεκριμένη εποχή και ένα συγκεκριμένο τόπο, μέσα σε άγρια ήθη εξουσίας - έχει περάσει όμως πολύς καιρός από τότε, αιώνες που φέραν λιγότερο σκληρά ήθη στις σχέσεις πολιτικών - λαού.tούτο έχει τη σημασία του, έ- στω κι αν η περιοχή της ήπιας δύναμης μπορεί κάποτε-κάποτε να περιλαμβάνει αρκετά σκληρές πρακτικές. Eν τέλει η συγκριτική μελέτη των προσωπικοτήτων και των κειμένων τους μας μπάζει σε μια όχι και τόσο προβεβλημένη περιοχή μελέτης. Πρόκειται για τα μέσα άσκησης εξουσίας, μέσα που μπορεί να χρησιμοποιεί κάθε μορφής εξουσία, πέρα από τις επίσημες διευθετήσεις της (τα κοινωνικά της συμβόλαια, όπως πιστοποιούνται στα επίσημα κείμενά της). Δεν πρόκειται λοιπόν να περιοριζόμαστε στο ζήτημα των τύπων ηγεσίας μέσα από τέτοιες μελέτες, καθώς μας οδηγούν τελικά στις πηγές και τα μέσα άσκησης ε- ξουσίας.

4 60 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH Bασικές θέσεις του «Aντιμαχιάβελ» Σε μια λοιπόν μάλλον μικρή πραγματεία - μόλις ξεπερνά τις εκατό σελίδες - ο Φρειδερίκος αναπτύσσει ορισμένες βασικές ενστάσεις για τις δέουσες πηγές της ισχύος και τα μέσα που οφείλει να χρησιμοποιεί η εξουσία. Tα επιχειρήματα που προτάσει έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία για μας απ ότι η άμεση - εν είδει λιβέλλου μερικές φορές - γλώσσα που χρησιμοποιεί εναντίον του Mακιαβέλλι προσωπικά. Eπίσης ορισμένες ιστορικές του αναφορές και προτιμήσεις μοιάζουν αρκετά προσωπικές και ήσσονος σημασίας. Όπως είδαμε, ένα βασικό και αφετηριακό επιχείρημά του αφορά την πολιτιστικά και ιστορικά προσδιορισμένη άποψη του Mακιαβέλλι. Kατά τη γνώμη του οι γενικές συνταγές του «Hγεμόνα» δεν μπορούν να έχουν καθολική ισχύ, σε κάθε τόπο και χρόνο γιατί «όπως οι γιατροί δεν έχουν κάποια μαγική φόρμουλα για όλες τις αρρώστιες έτσι, δεδομένης της πολυπλοκότητας της τέχνης της εξουσίας (statescraft), οι σύμβουλοι αυτής της τέχνης δε θα μπορούσαν να προγράφουν γενικούς κανόνες τέτοιους που η εφαρμογή τους να μπορεί να αφορά όλες τις αποχρώσεις της διακυβέρνησης (κεφάλαιο XXI). Mια αρχαία λοιπόν ιδέα επαναδιατυπώνεται εδώ για να αντικρούσει την καθολικότητα της ισχύος των προταγμάτων του «Hγεμόνα». H ιδέα αυτή δείχνει να συμφωνεί, όπως είδαμε,με αρκετές από τις σήμερα καθιερωμένες απόψεις των πολιτικών επιστημών για τις πηγές της ισχύος. Iστορική επιβεβαίωση δεν μπορεί να είναι άλλη παρά η απλή παρατήρηση ότι στο διάβα των αιώνων η εξουσία μετασχηματίστηκε προς την κατεύθυνση της συνταγματικής νομιμοποίησης και της λαϊκής κυριαρχίας. Παρ όλη την καχυποψία που και σήμερα παρατηρείται απέναντι στους επίσημους θεσμούς (π.χ. τα δικαστήρια), γεγονός είναι ότι ορισμένες από τις μακιαβελλικές μεθόδους δεν είναι πλέον εύκολο να ενεργοποιηθούν, ιδίως χωρίς ευρύ πολιτικό κόστος (μια θέση που διατυπώνεται ρητά στον «Aντιμαχιάβελ»: Oι συνεχείς συνωμοσίες και οι βενετσιάνικες ή ρωμαϊκές βεντέτες ενέχουν βαρύ κόστος, τόσο πολιτικό, όσο και προσωπικό: Mια σειρά από μακιαβελλικούς πρωταγωνιστές δείχνεται να έχουν οδυνηρό τέλος). Έτσι, έχουμε ένα πράγματι, ισχυρό χαρτί από πλευράς «Aντιμαχιάβελ», αφού η αλλαγή της φύσης του πολιτικού συστήματος μπορεί να βάζει φραγμούς σε ορισμένες ελευθερίες μακιαβελλικού τύπου. Προς την κατεύθυνση της «εσωτερικής» επίρρωσης του επιχειρήματος κινούμενοι, θα πρέπει να αναφερθούμε στην εντύπωση που ο ίδιος ο Φρειδερίκος έχει για την πολιτική κουλτούρα της εποχής του (των τότε ευρωπαϊκών μοναρχιών). Bλέπει λοιπόν ένα σημαντικό εκπολιτισμό των πολιτικών (και διεθνών) σχέσεων - κυρίως την παρουσία και κατίσχυση διαδικασιών και κανόνων επίλυσης διαφορών και αναρωτιέται αν το πορτραίτο των ηγεμόνων (πολιτικών) που σκιαγράφησε ο Mακιαβέλλι μπορούσε να είναι α- κόμα τόσο άσχημο: «Oι ζωγράφοι και οι ιστορικοί έχουν κάτι κοινό μεταξύ τους: και οι μεν και οι δε αντιγράφουν τη φύση. Oι πρώτοι κτενίζουν μέσα από τα χαρακτηριστικά και τα χρώματα των ανθρώπων οι δεύτεροι μέσα από τους χαρακτήρες και τις πράξεις τους. Σπάνια βρίσκουμε ζωγράφους που ζωγραφίζουν μόνο θηρία και διαβόλους» (κεφ. XV) Eμπλουτισμένο εδώ το επιχείρημα, προσθέτει στον ιστορικό αναχρονισμό μια κακή προδιάθεση τον συγγραφέα - αντιπάλου, ο οποίος δεν είναι πλέον ένας χρήσιμος ρεαλιστής, αλλά ένας εκφραστής ιστορικών στερεοτύπων και προσωπικών επιδιώξεων. Kατά τον Φρειδερίκο, ο διάσημος Φλωρεντινός συγγραφέας επιδιώκει, όχι απλά την απεικόνιση της εξουσίας, αλλά την σύσταση περί συγκεκριμένου τύπου διαχείρισής της.tελικά έρχεται να τον κατηγορήσει ως επιβλαβή εκπαιδευτή και διαφθορέα των επίδοξων (νέων) πολιτικών.

5 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 61 Περαιτέρω, σ ένα πιο συστημικό επίπεδο, ο Mακιαβέλλι εμφαίνεται να είναι πολιτικός εκφραστής ενός δεσποτικού-τυρανικού πολιτικού συστήματος. Eάν υποθέσουμε ό- τι παραθεωρεί την ισχύ του νόμου και ανοίγει ευρύ πεδίο ατομικών ορέξεων στον ηγεμόνα-πολιτικό, πράγματι βρισκόμαστε πολύ κοντά στον ορισμό του δεσποτισμού, όπως έχει προταθεί από τους κλασικούς Έλληνες ή νεότερους Eυρωπαίους στοχαστές (π.χ. τον Mοντεσκιέ). Eάν ο δεσποτισμός είναι πράγματι ένα σύστημα υποκατάστασης των θεσμικών φρακτών (ανάμεσα στην εξουσία και τους πολίτες), από την καπριτσιόζα βούληση του ενός, από ένα παιχνίδι απίστευτων συνδυασμών κινήσεων ανθρώπινων πιονιών, τότε βρισκόμαστε πολύ κοντά στις μακιαβελλικές απεικονίσεις. Πλησιάζουμε ακόμα περισσότερο την έννοια της δεσποτικής διακυβέρνησης στο βαθμό που αυτή δεν είναι μόνο «θηριώδης» (τόσο με την κοινή, όσο και την αριστοτελική έννοια), αλλά και διεστρεβλωτική των εννοιών και συνεπώς των αρχών: «Mπορούμε αν δούμε πως αυτός ο καθηγητής της εγκληματογένεσης βλέπει σαν αξιόλογη μελέτη το πλύσιμο των λέξεων (word-laundering), έτσι ώστε να κάνει τις πιο ένοχες πράξεις να η- χούν αθώες μαλακώνοντας τους όρους-ως έννοιες». Eδώ, πέρα από την συγκεκριμένη αντιδικία και αντιλογία, έχει ενδιαφέρον ότι εντοπίζουμε μια ακόμα πηγή ισχύος, που είναι η γλώσσα. Όλοι, ρεαλιστές και μη, γνωρίζουν ότι στην πολιτική (όπως και σε άλλους κοινωνικους τομείς) η γλωσσική επικοινωνία είναι μια τεράστια περιοχή με τρομερές δυνατότητες για την άσκηση επιρροής και πειθούς. Kι αυτό δεν αφορά μόνο τις ούτως ή άλλως επικοινωνιακές δημοκρατίες, αλλά και τους δεσποτισμούς. Γιατί, όπως επισημαίνει ο Φρειδερίκος (και πολλοί άλλοι βέβαια) χωρίς την αγάπη του λαού, ή τη στήριξή του έστω, κανένα πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει. Kαι παρ ότι οι δεσποτισμοί παραδοσιακά κλίνουν προς την καλλιέργεια του φόβου, μερικές φορές καλλιεργούν - στο maximum μάλιστα - την τέχνη της πολιτικής επικοινωνίας, όμως εκείνου του τύπου της διαστρεβλωτικής διγλωσσίας, που είναι γνωστή από αντι-ολοκληρωτικούς συγγραφείς σαν τον Όργουελ και την Άρεντ. Aλλά, εφόσον είναι έτσι, τότε επιβεβαιώνουμε και ένα άλλο σημείο που είδαμε πιο πάνω. Aν η γλώσσα είναι όπλο, πηγή ισχύος, τότε όπλο και ισχύς είναι και η «θεωρία». Γιατί μέσα από την πειραματική-τεχνική εκμάθηση συλλογισμών, εννοιών, σκέψεων είναι που βελτιώνει κανείς το λεκτικό και εννοιολογικό του οπλοστάσιο, το οποίο κάποια στιγμή θα κληθεί να ενεργοποιήσει για να αναμετρηθεί στον πολιτικό αγώνα. Tι όμως αντιπαραβάλλει ο Πρώσσος ηγεμόνας στον φλωρεντινό ηγεμόνα σε σχέση με την καλή διακυβέρνηση; Eάν μένει απλά σε μια πολεμική ορισμένων θέσεων, κινδυνεύει να μείνει έωλος και ίσως γραφικός. Kι αυτό παρά την αφορμή που μας δίνει για μια πιο γόνιμη ανάγνωση του πιο διάσημου Hγεμόνα στην ιστορία. Nομίζουμε πράγματι ότι μια επίπεδη γραμμή υπεράσπισης θέσεων «ηθικών» που απλά στηρίζονται σε «καλές αρχές» θα ηχεί, όπως θα ήταν αναμενόμενο, ως παιδαριώδης (αν και η προηγούμενη ανάλυση βοήθησε πιστεύουμε στο να αναδειχθούν έτερες πηγές ισχύος, που δεν αναδεικνύονται στο έργο του Mακιαβέλλι). Tο κυρίαρχο ζήτημα πράγματι σε σχέση με την πολιτική - αλλά και άλλες περιοχές της ζωής - είναι η δύναμη και η αίσθησή της.zητήματα όπως η τιμή,το γόητρο,ο αγώνας,η αρρενωπότητα ή αν θέλετε η επιβεβαιωμένη θηλυκότητα είναι, όπως μας έχει διδάξει πολύ καλά ο Xόμπς, συνυφασμένα με την απόκτηση και επίδειξη δύναμης. Tί κάνω όταν με προσβάλει κάποιος, όταν προσβάλει δηλαδή την υπόληψη, την περιουσία, τα ζωτικά συνοδευτικά της ύπαρξής μου και ταυτότητάς μου; Tέτοια ερωτήματα στην πολιτική μεγεθύνονται αφάνταστα. O εξ ορισμού κυρίαρχος (ο αρχηγός ας πούμε μιας χώρας) νιώθει την πίεση τέτοιων παραγόντων πολύ περισσότερο απ ότι ο απλός πολίτης. Συχνά, ακόμα και με τις καλύτερες προθέσεις και ηθικές αποσκευές, ένας που αναμένεται να είναι κυ-

6 62 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH ρίαρχος αναγκάζεται (από το πολιτικό σύστημα το ίδιο) να επιδείξει δύναμη. Συχνά βέβαια θα πέσει και στις παγίδες που ελλοχεύουν γύρω απ αυτό το τεράστιο ζήτημα. O Πρώσσος ηγεμόνας, από αυτήν την άποψη, έρχεται για να μας θυμίσει ορισμένες από αυτές τις παγίδες και να δείξει ότι ο δρόμος της εξουσίας δεν είναι μονόπατος ή πεπατημένος. Kι αν με τις (επιπλέον) συστάσεις του που θα δούμε σε λίγο δεν ικανοποιεί α- πόλυτα τα απαιτούμενα της εξουσίας, ας σκέφτουμε ότι και ο διάσημος Hγεμόνας υστερεί σε κάτι και αυτός: Που είναι εκείνη η φλόγα για ελευθερία, δικαιοσύνη, ανακούφιση της φτώχειας και δυστυχίας στα γραπτά αυτά; Φαίνεται λοιπόν ότι στο πεδίο αυτό, πεδίο αρκετά σύγχρονο, ο Φρειδερίκος βρίσκεται πιο κοντά στις σημερινές απαιτήσεις. Aς δούμε λοιπόν συνοπτικά ορισμένες από τις απόψεις του για την καλή διακυβέρνηση. Kατ αρχήν το προηγούμενο επιχείρημά του είναι οικείο και φαίνεται να γνωρίζει ό- τι δεν μπορεί εύκολα να το προσπεράσει. Στο κεφάλαιο XV έρχεται αντιμέτωπος μ αυτό για να θέσει ύστερα το δικό του στίγμα, τις δικές του ηθικές αρχές διακυβέρνησης: «O Mακιαβέλλι αντιτάσσει πως δεν είναι δυνατό να είσαι τελείως καλός σ αυτόν τον κόσμο χωρίς να χαθείς: Έτσι, καθώς μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας είναι παρηκμασμένο και διεφθαρμένο. Eγώ πάλι από την πλευρά μου λέω ότι για να μη χαθείς είναι α- ναγκαίο να είσαι και καλός και προσεκτικός (και) να ζεις υπό την σκέπη ενός δίκαιου και επιδέξιου πρίγκηπα». Συνεχίζοντας επιβεβαιώνει την άποψή του πως ο τυπικός ηγέτης δεν είναι απαραίτητα αυτός του «Hγεμόνα», καθώς «οι ηγεμόνες έχουν την ικανότητα για το καλό και το κακό». Oι ζωές των ανθρώπων, των πολιτών, είναι ιερές και όχι αναλώσιμες, κατά τα καπρίτσια της εκάστοτε εξουσίας ή των κυρίαρχων ομάδων. «Aν ακολουθήσουμε τη συμβουλή του Mακιαβέλλι άκριτα μπορούμε να οδηγήσουμε τον πραγματικό κόσμο σε πραγματικές τραγωδίες». Tέτοιες βέβαια σαν αυτές που προξένησαν δεσποτικοί τύραννοι σαν τον Nέρωνα, τον Kαλιγούλα ή τον Tιβέριο.Aλλά γιατί να μην δούμε καλύτερα και προσωπικότητες όπως ο Tίτος, ο Tραϊανός και ο Aντώνιος, αναρωτιέται ο συγγραφέας: Aλλά πέρα από το ιδιοσυγκρασιακό στοιχείο που συχνά είναι συγκυριακό, αν και πιθανώς διδακτό, σαν την αρετή του Σωκράτη, ή σαν τις συστάσεις των εν λόγω αντιπάλων συγγράφεων, κρίσιμο είναι και το θεσμικό στοιχείο. Για παράδειγμα, δεν μετρίαζε άραγε τις δεσποτικές τάσεις του πολιτικού συστήματος η διαμεσολάβηση του Kοινοβουλίου α- νάμεσα σε Hγεμόνα και πολίτες στο αγγλικό πολίτευμα; O Φρειδερίκος το επικαλείται ως θαυμαστό θεσμικό μέσο της εποχής του. (κεφ. XVIII). Aλλά βέβαια, μιας και στον Mακιαβέλλι απαντά, μεταθέτει το κύριο βάρος της πραγματείας του στις πραγματιστικές τεχνικές της διακυβέρνησης. Σε όλη εκείνη την περιοχή της εξουσίας που δε δηλώνεται, αν και οφείλει συχνά, στα «θεσμικά μητρώα» του κοινωνικού συμβολαίου. Eίναι η περιοχή εκείνη που αναφέρεται στη μαεστρία, στην επιδεξιότητα, στο «leverage». Eίναι ο κόσμος του μυστηρίου της εξουσίας (για τους απέξω), ο γοητευτικός όσο και αμείλικτος κόσμος των παρασκηνίων της επίσημης πολιτικής παράστασης που έδωσε τόση τροφή στο θέατρο, το σινεμά, τις εικαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία. Eδώ έχουμε ανθρώπινες, (άρα και) εξουσιαστικές σχέσεις, ουίσκι, ξενύχτια, διπλωματίες, θυμό, φθόνο, αλλά και μεγαλείο της ανθρώπινης αντοχής η σοφίας. Πιο πεζά και ακαδημαϊκά, έχουμε ό,τι αρχικά οριοθετήσαμε ως κύριο πεδίο: τις πηγές της ισχύος. Mπορεί λοιπόν να υπάρξει και στον πραγματικό κόσμο πολιτική (της ισχύος) χωρίς έντονες παρασκηνιακές διαμάχες, χωρίς εκρήξεις και ακρότητες, πραγματικό ευεργετικό αποτέλεσμα για τους λαούς; Eίναι εφικτό για τον εσώτερο κύκλο εξουσίας να λειτουργεί με ηθικές αναστολές, με άτυπα όρια που η ίδια θέτει στον εαυτό της; «Kανόνες αναλογικότητας πρέπει επίσης να τηρούνται στην πολιτική», βοά ένα άλλο απόσπασμα από τον «Aντιμαχιάβελ» Προσοχή επίσης στις τυποποιημένες συνταγές και τα δόγματα,

7 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 63 γιατί δεν έχουν παντού την ίδια σημασία (και άρα χρειάζονται εξειδίκευση στο συγκεκριμένο πλαίσιο αναφοράς, θα προσθέταμε). Για παράδειγμα (κεφ. XVIII), μικρά κράτη (χώρες) δεν μπορούν να συμπεριφέρονται οικονομικά όπως τα μεγάλα. Όμως, η ανάπτυξη του εμπορίου και της βιομηχανίας είναι μάλλον γενική προτροπή, απευθυνόμενη ιδιαίτερα σε φιλόδοξους φιλοπόλεμους. Πράγματα που αργότερα δημιούργησαν τους δικούς τους πονοκεφάλους, στην α- παρχή τους θεωρούνταν προτιμότερα από άλλα (όπως οι ακρότητες των πολέμων που είχαν τυραννήσει την ανθρωπότητα). Kαι στη γλώσσα της ισχύος, της τόσο αγαπητής στους πολιτικούς, σημαίνει πως, όπως καλά ξέρουν τα επιστημονικά εγχειρίδια, η αξιοποίηση των υλικών πόρων μιας κοινωνίας μπορεί κάλλιστα να προσδώσει το κύρος και το γόητρο που τόσο επιθυμούν, αλλά φυσικά και την περιλάλητη δημοτικότητα. Έτσι οι ηγεμόνες μπορούν να προσδωκούν ότι «θα λογαριάζονται» (ο τίτλος του κεφαλαίου XXI είναι εδώ σημαδιακός: «Πως πρέπει ο πρίγκηπας να ελέγχει τον εαυτό του ώστε να γίνεται σεβαστός» - «to be held in regard»). Γενικότερα η δημοτικότητα, ως πηγή ισχύος, απασχολεί ιδιαίτερα τον Φρειδερίκο. Δείχνει πάντως ότι δεν την βλέπει σαν απλό μέσο - τεχνική εξουσίας - και είναι ενδιαφέρον να τον βλέπεις να μιλά για την αγάπη. Eίναι ενδιαφέρον πιο πολύ σε κόσμους και εποχές που θαυμάζουν την δύναμη και μόνο, πιστεύοντας πώς μόνη αυτή θα προσπορίσει την χαρά της ζωής. Σε τέτοιες εποχές - και είναι αρκετές αυτές στην ιστορία - η δημοτικότητα είναι πραγματικά μια απλή και μόνη πηγή πολιτικής ισχύος. Στην εργαλειακή δημοτικότητα ο συγγραφέας αντιπαραβάλλει μια καντιανού (από τον Kάντ) τύπου ηθική (της επικοινωνίας και της δημοτικότητας). Kαι αυτό γιατί δείχνει να δίνει σημασία στα εσωτερικά κίνητρα των πράξεων που στη συνέχεια θα μεταφερθούν στο πολιτικό πεδίο. H δημοτικότητα, μοιάζει να εννοεί θα προκύψει από το καλό για το καλό, δεν θα αποσπαστεί με τεχνικές. H λέξη καλοσύνη γι αυτόν έχει κάποιο νόημα (την αναφέρει ρητά). Tι είναι καλό; Kαθώς σ εκείνες τις εποχές έγραφαν λιγάκι πιο απλά (τουλάχιστον στον τομέα της πολιτικής φιλοσοφίας), καλό (και καλή διακυβέρνηση συναφώς) είναι αυτό που έχει προκύψει από την αντιδικία με τον «Hγεμόνα». Aς προσπαθήσουμε να ξανασυνοψίσουμε: Έλλειψη σκληρότητας και βαναυσότητας, έλλειψη σοφιστικών διαστρευλώσεων εννοιών και αξιών, λογική αυτοσυγκράτηση στα διαθέσιμα ή επινοήσιμα μέσα άσκησης και επίδειξης δύναμης,ευθύτητα και απλότητα,ουσιαστική παραγωγή έργου για την καθολική ευημερία (κατά το δυνατόν), λιγότερη φαντασία στην επινόηση τρόπων εξόντωσης των α- ντιπάλων, έμφαση στη δημιουργία και παραγωγικότητα, τόλμη στην επίδειξη υψηλοφροσύνης και μεγαλοψυχίας, αξιοποίηση των ανθρώπων και των δυνατοτήτων τους αναξάρτητα από καταγωγή.aς δούμε συνοδευτικά και το ακόλουθα αποσπάσματα (κεφ. XXI). «Yπάρχουν δυο τρόποι με τους οποίους ένας Hγεμόνας μπορεί να γίνει μεγάλος: O έ- νας με την κατάκτηση... ο άλλος με την καλή διακυβέρνηση, όταν ένας σκληροτράχηλος πρίγκηπας κατορθώνει να ανθίσουν στα κράτη του όλες οι τέχνες και όλες οι επιστήμες που επιστρέφουν σ αυτόν μεγαλύτερη ωριμότητα και οργανωτικότητα... Eυτυχισμένοι είναι οι κυρίαρχοι που καλλιεργούν για λογαριασμό τους αυτές τις επιστήμες. Που σαν τον Kικέρωνα σκέφτονται κάπως έτσι: H μελέτη των γραμμάτων (belles-letters) διαμορφώνουν το χαρακτήρα της νοελαίας και προσδίδουν χάρη στους ηλικιωμένους. H ευημερία γίνεται εξοχότερη και η αντιξοότητα βρίσκει παρηγοριά. Kαι στα σπίτια τα δικά τους και των άλλων, στα ταξίδια και στη μοναξιά, σε κάθε χρόνο και τόπο, αποτελούν τον εκπολιτιστή της ζωής μας... [Kαι τέλος] οι βασιλιάδες τιμούν την ανθρωπότητα όταν ξεχωρίζουν και ανταμείβουν όσους θεωρούν αξιότιμους και όταν ενθαρρύνουν αυτά τα υψηλότερα πνεύματα που παλεύουν να βελτιώσουν τη γνώση μας και έχουν αφιερώσει τον εαυτό τους στη λατρεία της αλήθειας».

8 64 ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH Eπίλογος O Φρειδερίκος της Πρωσσίας θα έμενε τελικά γνωστός ως εκπρόσωπος της «πεφωτισμένης δεσποτείας» και με σημερινούς όρους της φωτισμένης διακυβέρνησης. Για την εποχή του ήταν σπουδαίο ότι διατύπωσε και μάλιστα γραπτά ορισμένες αρχές που θα περιορίζαν την παντοδυναμία του Hγεμόνα, μέσα από συνταγματική διακυβέρνηση και ορθολογικό πραγματισμό. Σαν κείμενο με καθολική ισχύο «Aντιμαχιάβελ», παρ ότι μάλλον ανοργάνωτος, λιτός και παλιομοδίτης, μπορεί να σταθεί, καθώς έρχεται σε αντιπαράθεση με το διάσημο κείμενο του Mακιαβέλλι. Aλλάζοντας λίγο τα υποκείμενα των προτάσεών του, βρίσκουμε διαχρονικές αρχές καλής διακυβέρνησης και βέβαια εναλλακτικές πηγές πολιτικής (και ηγετικής) ισχύος. Συγκρίνοντας τα δύο κείμενα, βλέπουμε πράγματι δυο κατηγορίες δύναμης και μεγαλείου, που συχνά πιέζονται να προβληθούν στο αιώνιο εξουσιαστικό παιχνίδι. H σπουδή του Mακιαβέλλι, ιδίως αν αντιμετωπιστεί ως απομυθοποιητική προσπάθεια και λιγότερο ως σύσταση, αξίζει να έχει τη θέση της στη βιβλιογραφία, ενώ η αντιπαράθεση του Φρειδερίκου θα είναι εκεί για να μας μεταφέρει ανανεωμένους τους προβληματισμούς Eλλήνων και άλλων Eυρωπαίων κλασικών. Tέλος, για τη σύγχρονη πολιτική επιστήμη φαίνεται πως αναδεικνύεται μέσα από τέτοιους τρόπους προσέγγισης, η λιγότερο εμφανής περιοχή λήψης αποφάσεων, αυτή που συνδέεται με εκείνο τον αόρατο ιστό της πολιτικής (της) ισχύος. Kαθώς η περιοχή αυτή διατρέχει εποχές και πολιτεύματα, έχει τη δική της σημασία, μεταφέροντάς μας σε θεμελιώδεις αρχές και μέσα άσκησης της εξουσίας. Πηγές - Frederick the Great, «Antimachiavel» (διαδίκτυο, wikipedia). - N. Mακιαβέλλι, O Hγεμόνας, Aθήνα, Πατάκης (συντομευμένη έκδοση). - Machiavelli, H χειραγώγηση του όχλου και οι συνωμοσίες, 2η έκδοση, Aθήνα, Pοές (προλεγόμενα A. Bέλιου). - Πλάτωνος Πολιτεία, μετάφραση Γιάννη Γρυπάρη, Aθήνα (χ.χ.) (για το διάλογο Σωκράτη - Θρασύμαχου). - Άρεντ, X., Tο Oλοκληρωτικό Σύστημα, Aθήνα, Eυρύαλος (συντομευμένη έκδοση). - Holsti, K.J. International Politics, a Framework for Analysis, 4th edition, Prentica Hall, 1983 (για το ζήτημα των πηγών της ισχύος). - Burns, E. Eυρωπαϊκή Iστορία, τόμος A, 2η έκδοση, Θεσσαλονίκη Παρατηρητής, 1988 (για ι- στορικές πληροφορίες). - Σ. Kαργάκος, Γενική Iστορία, Aθήνα, Gutenberg, 1976 (για ιστορικές πληροφορίες). - T. Hobbes, Leviathan, Penguin Classics, Jessica L. Kimpell, Neo - republicanism: Machiavelli s solutions for Tocqueville s Republic. European Political Science Review (2009) 1: (Εναλλακτική συζήτηση ορισμένων απόψεων του Machiavelli που δείχνουν τη «θεσμική» πλευρά του, χωρίς αναφορές στη διπλωματία της ισχύος).

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΚΑΡΑΡΓΥΡΗ ΓΙΟΥΛΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΕΙΡΗΝΗ ΡΗΓΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΕΙΡΗΝΗ ΡΗΓΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΕΙΡΗΝΗ ΡΗΓΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: ΟΙ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΧΩΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ 6 ΟΜΑΔΕΣ ΚΑΙ Η ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΗΣΕΤΕ ΤΙΣ 6 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑΣ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟΝ ΒΑΘΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Â Αφηγηματική τεχνική είναι η προοικονομία. Με όσα αναφέρει ο ποιητής σε κάποιους στίχ ους, μας προϊδεάζει (μας δίνει μια ιδέα) τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, ώστε να είμαστε λίγο πολύ προετοιμασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί Εννοιών Ελευθερία-Βία-Ολοκληρωτισμός Φαυλοκρατία Δημοκρατία-Ευθύνη

Ορισμοί Εννοιών Ελευθερία-Βία-Ολοκληρωτισμός Φαυλοκρατία Δημοκρατία-Ευθύνη Ελευθερία και Ευθύνη Ορισμοί Εννοιών Ελευθερία-Βία-Ολοκληρωτισμός Φαυλοκρατία Δημοκρατία-Ευθύνη 1η Ομάδα - Φιλόσοφοι Ελευθερία, ορισμός, μορφές Ελευθερία είναι το συναίσθημα που απορρέει από τον άνθρωπο,

Διαβάστε περισσότερα

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους.

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. ΗΓΕΣΙΑ Η φύση της ηγεσίας ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. Βοηθάει την οµάδα να εντοπίσει «που πηγαίνει» και προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Managers & Leaders. Managers & Leaders

Managers & Leaders. Managers & Leaders είναι διαφορετικοί? Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν περισσότερα κοινά µε τους καλλιτέχνες παρά µε τους Managers.. 1 Αντιµετώπιση της πολυπλοκότητας SHIP Αντιµετώπιση της αλλαγής Λήψηαπόφασης : τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

«Σενάριο κατευθυνόμενης διερεύνησης με ιστοεξερεύνηση (WEB QUEST): ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΣΑΝ»

«Σενάριο κατευθυνόμενης διερεύνησης με ιστοεξερεύνηση (WEB QUEST): ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΣΑΝ» Όλγα Κασσώτη Πέτρος Κλιάπης Εργασία στα πλαίσια της επιμόρφωσης στο ΠΑΚΕ Κεντρικής Μακεδονίας Θέμα: «Σενάριο κατευθυνόμενης διερεύνησης με ιστοεξερεύνηση (WEB QUEST): ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΣΑΝ» 1 Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 4: Οι υποψήφιοι

Εργαστήρι 4: Οι υποψήφιοι Εργαστήρι 4: Οι υποψήφιοι Σε αυτό το εργαστήρι οι μαθητές καλούνται να καταγράψουν τα κριτήρια με τα οποία επιλέγουν τους αντιπροσώπους τους στα μαθητικά συμβούλια και να συζητήσουν κατά πόσο τα κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Τρίτη διδακτική πρόταση Πονοκέφαλος και θυμός Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: 1 διδακτική ώρα ενήλικες κατανόηση της δομής του κειμένου και δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ποιοι είμαστε Όμιλος Εταιριών Σαμαράς & Συνεργάτες ( 5 εταιρείες ). One Stop Consulting

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο O homo sapiens γίνεται homo videns, ο «άνθρωπος που γνωρίζει» µετατρέπεται σε «άνθρωπο που βλέπει» και η τηλεόραση γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ

Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ Ο τύπος έχει αποδειχθεί ότι στηρίζει το δημοκρατικό πολίτευμα αλλά και εξαρτάται από αυτό προκειμένου να κάνει απρόσκοπτα το έργο του. Tο έργο αυτό το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Κείμενο Η γλώσσα ως αξία Μιλώντας για τη γλώσσα ως αξία-πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ

ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ ΕΚΘΕΣΗ Β ΚΑΙ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 Ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΛΥΜΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΤΥΠΟΥ: «ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ» ΑΤΟΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΜΕ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, Συμμαθήτριες, Το κείμενο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ Το μάθημα συνδυάζει τη διδασκαλία δύο κειμένων διαφορετικής εποχής που διδάσκονται στη Γ Γυμνασίου. (Αυτοβιογραφία, Ελισάβετ Μουτζάν- Μαρτινέγκου, Η μεταμφίεση, Ρέα Γαλανάκη)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 I. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - Η ΘΕΩΡΙΑ 27 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 29 1.1. Οι Έννοιες Επιχείρημα, Επιχειρηματολογία, Αντεπιχείρημα, Ανασκευή, Πειθώ 29 1.2. Είδη

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Α. Κείμενο Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας Στην αρχή τα μέσα ενημέρωσης αντικατέστησαν τον τελάλη που ενημέρωνε μια μικρή κοινότητα για το τι είχε συμβεί ή για αυτά που θα γίνονταν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Πολύς λόγος έχει γίνει για τα ποικίλα συνθήματα που βλέπουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων που προσδιορίζουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου στην κοινωνία με υποχρεωτικό τρόπο.

Δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων που προσδιορίζουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου στην κοινωνία με υποχρεωτικό τρόπο. Δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων που προσδιορίζουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου στην κοινωνία με υποχρεωτικό τρόπο. Το δίκαιο δεν προέρχεται και δεν επηρεάζεται από την ατομική μας θέληση. Το δίκαιο χωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 5/1/2017 Μέσο biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr Συντάκτης Link Γιούλη Τσάκαλου Πέμπτη, 5 Ιανουαρίου 2017 http://biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr/2017/01/blog-post_5.html Αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Το κείμενο αναφέρεται στην επιστήμη και τον ρόλο των επιστημόνων. Αρχικά, εξηγεί ότι πρόκειται για συνεχή κατάκτηση της γνώσης, διαφοροποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΑΝΟΟΥΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

"Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde

Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι. Oscar Wilde 1 Αγαπημένε μου φίλε/η, "Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde Θα ήθελα να σε καλωσορίσω σε αυτό το σεμινάριο. Είναι πολύ σημαντικό για εμένα να ξέρεις πώς δεσμεύομαι με το πέρας

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2015 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Κατερίνα Δ. Χατζοπούλου Σας καλωσορίζουμε και φέτος στις συναντήσεις και δράσεις του Συλλόγου Αρχαίας Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

- Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης. Ο πόλεμος. ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *"'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη ΗΡΟΡ*Η

- Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης. Ο πόλεμος. ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη <KAOS<\S Ι>ΗΡΟΡ*Η - Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης Ο πόλεμος ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *"'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμέλεια κειμένου: Xριστίνα Λαλιώτου Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Eπιμέλεια κειμένου: Xριστίνα Λαλιώτου Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... H Κόκκινη Χώρα Eπιμέλεια κειμένου: Xριστίνα Λαλιώτου Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 Ίδρυμα ΣΟΦΙΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Περίληψη Στο κείμενο που μας έχει δοθεί περιγράφονται οι θετικές επιδράσεις από την εγκατάσταση των μεταναστών σε μια ξένη για αυτούς χώρα. Αρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 12.000 ΑΝΤΙΤΥΠΑ Νίκος Σιδέρης Μιλώ για την κρίση με το παιδί Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται Από τον συγγραφέα του μπεστ σέλερ Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα