ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ"

Transcript

1 EL EL EL

2 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, COM(2008) 392 τελικó ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ( ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ) EL EL

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Σκοπός της έκθεσης Σακχαρώδης διαβήτης ιαταραχή του µεταβολισµού Η θεραπευτική αγωγή για το διαβήτη ιατροφικές συµβουλές Επιστηµονική βάση για τις διατροφικές συµβουλές Οι ευρωπαϊκές συστάσεις για τη διατροφή Οι συστάσεις της οµάδας µελέτης για το διαβήτη και τη διατροφή της ευρωπαϊκής ένωσης για τη µελέτη του διαβήτη Συστάσεις των εθνικών οργανισµών για το διαβήτη των κρατών µελών Περίληψη των διατροφικών συµβουλών Πληροφορίες που έδωσαν κράτη µέλη και άλλα ενδιαφερόµενα µέρη σχετικά µε τις τροφές για διαβητικούς Ισχύουσα κανονιστική κατάσταση σε ορισµένα κράτη µέλη της ΕΕ Τρόφιµα που διατίθενται σήµερα στην ευρωπαϊκή αγορά ως κατάλληλα για διαβητικούς Οι απόψεις άλλων ενδιαφερόµενων µερών Νοµοθεσία Το ισχύον νοµοθετικό πλαίσιο Πιθανές νοµοθετικές επιλογές Συµπεράσµατα ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ EL 2 EL

4 ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ( ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ) 1. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Η οδηγία 89/398/ΕΟΚ σχετικά µε τα τρόφιµα που προορίζονται για ειδική διατροφή 1 προβλέπει ότι η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει έκθεση σχετικά µε τη σκοπιµότητα της θέσπισης ειδικών διατάξεων για τις τροφές που προορίζονται για τους πάσχοντες από διαταραχές του µεταβολισµού υδατανθράκων (διαβητικούς). Η παρούσα έκθεση συνοψίζει τις συστάσεις διατροφής για άτοµα µε διαβήτη και την ισχύουσα ευρωπαϊκή νοµοθεσία σχετικά µε τις τροφές που προορίζονται για τα εν λόγω άτοµα, ώστε να γίνει δυνατή η εξέταση της σκοπιµότητας θέσπισης ειδικών διατάξεων για τις τροφές που προορίζονται για τους διαβητικούς. 2. ΣΑΚΧΑΡΩ ΗΣ ΙΑΒΗΤΗΣ Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι ένα σύνολο διαταραχών του µεταβολισµού που χαρακτηρίζεται από χρόνια υπεργλυκαιµία (υψηλό επίπεδο γλυκόζης στο αίµα) και δυσανεξία στη γλυκόζη, λόγω έλλειψης ινσουλίνης, παρεµπόδισης της επίδρασης της ινσουλίνης ή και των δύο. Κανονικά η ορµόνη ινσουλίνη, η οποία παράγεται από το πάγκρεας, ρυθµίζει το επίπεδο της γλυκόζης στο αίµα µέσω της κίνησης της γλυκόζης από το αίµα στα κύτταρα του σώµατος, όπου χρησιµοποιείται ως πηγή ενέργειας. Η Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας έχει ορίσει δύο βασικές κατηγορίες σακχαρώδους διαβήτη i : Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (παλαιότερα γνωστός ως ινσουλινοεξαρτώµενος σακχαρώδης διαβήτης ή νεανικός διαβήτης), ο οποίος οφείλεται στο ότι το πάγκρεας δεν µπορεί να παράγει την ινσουλίνη που είναι αναγκαία για την επιβίωση. Αυτή η µορφή διαβήτη αναπτύσσεται συχνότερα σε παιδιά και εφήβους αλλά αναφέρεται όλο και πιο συχνά σε µεταγενέστερη φάση της ζωής. Αντιµετωπίζεται µε ενέσεις ινσουλίνης και ρύθµιση της διατροφής. Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 (παλαιότερα γνωστός ως µη ινσουλινοεξαρτώµενος σακχαρώδης διαβήτης ή διαβήτης των ενηλίκων), ο οποίος οφείλεται στην ανικανότητα του οργανισµού να ανταποκριθεί σωστά στη δράση της ινσουλίνης που παράγει το πάγκρεας. Στο διαβήτη τύπου 2 οφείλεται περίπου το 90% όλων των περιστατικών διαβήτη παγκοσµίως. Εµφανίζεται πιο συχνά σε ενήλικες, όµως παρουσιάζεται όλο και συχνότερα σε νεότερους ενήλικες και παιδιά. Αυτή η µορφή 1 Οδηγία 89/398/ΕΟΚ του Συµβουλίου της 3ης Μαΐου 1989 για την προσέγγιση των νοµοθεσιών των κρατών µελών σχετικά µε τα τρόφιµα που προορίζονται για ειδική διατροφή. ΕΕ L 186 της , σ. 27. EL 3 EL

5 διαβήτη συνήθως αντιµετωπίζεται µόνο µε αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως είναι η δίαιτα και η σωµατική άσκηση ή σε συνδυασµό µε χορήγηση από το στόµα υπογλυκαιµικών παραγόντων, αν και ορισµένες φορές χρειάζονται και ενέσεις ινσουλίνης. Υπάρχουν κι άλλα είδη διαβήτη που οφείλονται σε γενετικές διαταραχές, παθήσεις του παγκρέατος και ανωµαλίες που δηµιουργούνται από φάρµακα ή άλλες χηµικές ουσίες. Υπάρχει επίσης ο διαβήτης της κύησης, ο οποίος εµφανίζεται στις γυναίκες κατά τη διάρκεια της κύησης και εξαφανίζεται µετά τον τοκετό. Οι γυναίκες στις οποίες εµφανίστηκε διαβήτης κατά τη διάρκεια της κύησης διατρέχουν µεγαλύτερο κίνδυνο εµφάνισης διαβήτη αργότερα στη ζωή τους ιαταραχή του µεταβολισµού Η µεταβολική επίδραση του διαβήτη δεν είναι µόνο µια διαταραχή του µεταβολισµού των υδατανθράκων, αφού περιλαµβάνει και διαταραχές στο µεταβολισµό των πρωτεϊνών και των λιπών, οι οποίες οφείλονται στην ελλιπή δράση της ινσουλίνης στους ιστούς στόχους ή στην έλλειψη ινσουλίνης. Συνέπεια αυτού είναι η µείωση της ικανότητας του οργανισµού να µετατρέπει τη γλυκόζη σε ενέργεια. Ο διαβήτης εκδηλώνεται συνήθως µε υπεργλυκαιµία, η οποία δηµιουργείται όταν η γλυκόζη εισέρχεται στο αίµα µε ρυθµό µεγαλύτερο από αυτόν µε τον οποίο µπορεί να αποβληθεί. Τα επίπεδα γλυκόζης στο αίµα µετά από νηστεία και µετά από γεύµα ρυθµίζονται από µηχανισµούς οι οποίοι είναι, ως ένα βαθµό, διαφορετικοί. Τα επίπεδα γλυκόζης στο αίµα µετά από γεύµα εξαρτώνται πάρα πολύ από τη σύνθεση του γεύµατος, ενώ τα επίπεδα γλυκόζης στο αίµα µετά από νηστεία αντικατοπτρίζουν κυρίως το ρυθµό της παραγωγής γλυκόζης από το ήπαρ. Είναι πολλές οι παράµετροι της διατροφής που επηρεάζουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίµα, όπως η ποσότητα και το είδος των τροφών που καταναλώνονται και οι ιδιότητές τους. Έχει παρατηρηθεί ότι ορισµένες κοινές τροφές που περιέχουν τον ίδιο τύπο και την ίδια ποσότητα υδατανθράκων είναι δυνατόν να παραγάγουν διαφορετικά επίπεδα γλυκόζης στο αίµα (γλυκαιµική αντίδραση). Οι διαφορετικές γλυκαιµικές αντιδράσεις σε τροφές που περιέχουν την ίδια ποσότητα υδατανθράκων εξαρτάται κυρίως από το ρυθµό απορρόφησης από το λεπτό έντερο. Το είδος του υδατάνθρακα είναι ένας σηµαντικός παράγοντας που επηρεάζει την απορρόφηση. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθµό απορρόφησης είναι το µαγείρεµα και η επεξεργασία των τροφών. Το αλκοόλ επηρεάζει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίµα, επειδή περιορίζει την παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ, µε συνέπεια να µειώνονται τα επίπεδα γλυκόζης στο πλάσµα. Εάν όµως καταναλώνεται τακτικά σε µεγάλες ποσότητες, το αλκοόλ µειώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, αυξάνοντας κατά συνέπεια τα επίπεδα γλυκόζης στο πλάσµα. Ο σακχαρώδης διαβήτης, που δεν αντιµετωπίζεται σωστά, αυξάνει τον κίνδυνο εµφάνισης αγγειακών και νευρολογικών νοσηµάτων και µειώνει το χρόνο ζωής. Υπάρχουν επίσης επιπλοκές, όπως η απώλεια όρασης, η οποία συνδέεται µε βλάβες των αιµοφόρων αγγείων και των νεύρων λόγω των διαρκώς αυξηµένων επιπέδων της γλυκόζης στο αίµα. Ο συνεχής αυστηρός έλεγχος των επιπέδων της γλυκόζης στο EL 4 EL

6 αίµα (και της αρτηριακής πίεσης) είναι δυνατόν να περιορίσει την πιθανότητα εµφάνισης των επιπλοκών. 3. Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ Ο στόχος της θεραπευτικής αγωγής που ακολουθούν τα άτοµα µε διαβήτη είναι να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα η γλυκόζη στο αίµα και να ελαχιστοποιηθούν οι επιπλοκές που προκαλεί ο διαβήτης. Η θεραπευτική αγωγή πρέπει να είναι προσαρµοσµένη στο συγκεκριµένο άτοµο, το οποίο πρέπει να µάθει να συνδυάζει την παρακολούθηση της γλυκόζης στο αίµα µε τη σωστή δίαιτα και τη σωµατική άσκηση και, εάν χρειάζεται, µε τη λήψη υπογλυκαιµικών παραγόντων από το στόµα ή µε τη χορήγηση ενέσεων ινσουλίνης. 4. ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ιστορικά, βασικό στοιχείο της δίαιτας που συνιστούσαν στους διαβητικούς ήταν η προσοχή στην πρόσληψη υδατανθράκων. Πριν από τη δεκαετία του 1980 εθεωρείτο ότι δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί ρύθµιση της γλυκόζης στο αίµα χωρίς περιορισµό των υδατανθράκων. Η συµβουλή ήταν να περιοριστεί η πρόσληψη υδατανθράκων, ειδικά της σακχαρόζης, και οι υδατάνθρακες να προσφέρουν λιγότερο από το 40% της πρόσληψης ενέργειας. Από τη δεκαετία του 1970, οι έρευνες είχαν δείξει ότι η πιο ελεύθερη πρόσληψη υδατανθράκων δεν είναι καταστροφική για την καλή ρύθµιση της γλυκόζης στο αίµα και, σύµφωνα µε τη θεωρία που αναπτύχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η συνολική πρόσληψη ενέργειας και όχι µόνο η πρόσληψη υδατανθράκων είναι αυτή που επηρεάζει τα επίπεδα της γλυκόζης. Επιπλέον, η πλούσια σε λιπαρά διατροφή συνέβαλε στην εµφάνιση επιπλοκών του διαβήτη όπως οι αγγειακές βλάβες που καταλήγουν σε καρδιοπάθεια. Στη δεκαετία του 1980 οι συµβουλές για τη διατροφή άλλαξαν υπέρ της αύξησης της συνεισφοράς των υδατανθράκων στην πρόσληψη ενέργειας και της µείωσης της αναλογίας της ενέργειας που προσλαµβάνεται από τα λίπη, ιδίως τα κεκορεσµένα, και τις πρωτεΐνες. Προτεινόταν η διατροφή να είναι πλουσιότερη σε ίνες και να καταναλώνεται µεγαλύτερη ποσότητα φρούτων και λαχανικών. Σήµερα, οι διατροφικές συµβουλές που απευθύνονται στους διαβητικούς βασίζονται στις ίδιες συµβουλές για υγιεινή διατροφή που ισχύουν για το γενικό πληθυσµό και είναι προσαρµοσµένες στις ατοµικές τους ανάγκες Επιστηµονική βάση για τις διατροφικές συµβουλές Το 2004, ο Mann ii, εξ ονόµατος της οµάδας µελέτης για το διαβήτη και τη διατροφή της ευρωπαϊκής ένωσης για τη µελέτη του διαβήτη, εξέτασε τα αποδεικτικά στοιχεία για τις διατροφικές συµβουλές που απευθύνονται στους διαβητικούς και υπέβαλε συστάσεις. Στο παράρτηµα Ι συνοψίζονται τα κύρια σηµεία της επισκόπησης. Το 2002, µια οµάδα υπό τον Franz iii δηµοσίευσε µια τεχνική επισκόπηση των στοιχείων που αποτελούν τη βάση για τις αρχές διατροφής, καθώς και συστάσεις για την αγωγή και την πρόληψη του διαβήτη και συναφών επιπλοκών, η οποία αποτέλεσε τη βάση για την τοποθέτηση της αµερικανικής ένωσης για τον διαβήτη iv για το θέµα αυτό. Τα γενικά συµπεράσµατα της τεχνικής επισκόπησης Franz iii ήταν παρόµοια µε αυτά του Mann ii. EL 5 EL

7 4.2. Οι ευρωπαϊκές συστάσεις για τη διατροφή Οι συστάσεις της οµάδας µελέτης για το διαβήτη και τη διατροφή της ευρωπαϊκής ένωσης για τη µελέτη του διαβήτη Σε πολλές χώρες της ΕΕ, για παράδειγµα στη ανία, τη Φινλανδία, την Ελλάδα, τη Γερµανία, τη Σουηδία, την Ουγγαρία και τη Σλοβενία, οι διατροφικές συµβουλές σε άτοµα µε διαβήτη βασίζονται στις συστάσεις της οµάδας µελέτης για το διαβήτη και τη διατροφή της ευρωπαϊκής ένωσης για τη µελέτη του διαβήτη (DNSG της EASD). Το 2004 οι συστάσεις της DNSG έλαβαν υπόψη τα αποδεικτικά στοιχεία για τους ρόλους των διαφόρων ακόρεστων λιπαρών οξέων, την αξία των τροφών µε χαµηλό γλυκαιµικό δείκτη, την πιθανή καρδιοπροστατευτική επίδραση των αντιοξειδωτικών θρεπτικών στοιχείων, την ανάγκη αποφυγής υπερβολικής πρόσληψης πρωτεϊνών και τα οφέλη της σωµατικής άσκησης. Η DNSG υπογραµµίζει ότι οι διατροφικές συστάσεις προς τους διαβητικούς διαφέρουν ελάχιστα από εκείνες που απευθύνονται στο γενικό πληθυσµό µε στόχο την προαγωγή της καλής υγείας. Στο παράρτηµα ΙΙ παρατίθεται περίληψη των συστάσεων και των διατροφικών συµβουλών Συστάσεις των εθνικών οργανισµών για το διαβήτη των κρατών µελών Ορισµένοι εθνικοί οργανισµοί για το διαβήτη έχουν δικές τους κατευθυντήριες γραµµές για το γενικό διατροφικό προφίλ των διαβητικών. Για παράδειγµα, η Γαλλία, η Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο, παρέχουν δικές τους διατροφικές συµβουλές προς τα άτοµα µε διαβήτη. Οι συστάσεις για τις µακροθρεπτικές ύλες είναι παρόµοιες, δηλ. οι υδατάνθρακες που συνεισφέρουν κατά 45-60% της συνολικής ενέργειας, τα λίπη που προσφέρουν <30-35% της ενέργειας και οι πρωτεΐνες που προσφέρουν 10-15% της πρόσληψης ενέργειας. Η συνεισφορά των διαφόρων ειδών λιπαρών οξέων στην πρόσληψη ενέργειας είναι παρόµοια: τα κεκορεσµένα ή trans λιπαρά οξέα προσφέρουν <10% της ενέργειας τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα επίσης <10% της πρόσληψης ενέργειας Και τα µονοακόρεστα λιπαρά οξέα 10-20% της ενέργειας. Οι συστάσεις αυτές συνάδουν επίσης µε τις συµβουλές της οµάδας µελέτης για το διαβήτη και τη διατροφή της ευρωπαϊκής ένωσης για τη µελέτη του διαβήτη. Στο παράρτηµα ΙΙ συνοψίζονται οι ειδικές συµβουλές των διαφόρων ευρωπαϊκών οργανισµών για τη διατροφική αντιµετώπιση του διαβήτη Περίληψη των διατροφικών συµβουλών Ο διαβήτης είναι µια διαταραχή του µεταβολισµού των µακροθρεπτικών υλών. Κύριος στόχος της θεραπείας είναι ο έλεγχος των επιπέδων της γλυκόζης στο αίµα και ο περιορισµός του κινδύνου των επιπλοκών, όπως είναι τα αγγειακά ή τα νευρολογικά νοσήµατα. Μπορεί επίσης να είναι αναγκαίο για τους διαβητικούς να επιδιώξουν την επίτευξη άριστης κατάστασης όσον αφορά τα επίπεδα των λιπιδίων του αίµατος. Οι στόχοι αυτοί είναι δυνατόν να επιτευχθούν µε διάφορα µέσα συµπεριλαµβανοµένης και της κατάλληλης διατροφής. ύο τεχνικές επισκοπήσεις σχετικά µε τα στοιχεία για τη διατροφική διαχείριση των ατόµων που πάσχουν από διαβήτη, µια για λογαριασµό της οµάδας µελέτης για το διαβήτη και τη διατροφή της ευρωπαϊκής ένωσης για τη µελέτη του διαβήτη και µια EL 6 EL

8 για λογαριασµό της αµερικανικής ένωσης για το διαβήτη, επισηµαίνουν ότι, υπό το πρίσµα των επιστηµονικών στοιχείων, οι γενικές διατροφικές συµβουλές προς τα άτοµα µε διαβήτη πρέπει να συνίστανται στην επιλογή υγιεινής διατροφής και µε βάση τα κανονικά τρόφιµα. Στο εσωτερικό των διαφόρων κρατών µελών οι διατροφικές συστάσεις προς τα άτοµα που πάσχουν από διαβήτη είναι παρόµοιες. Γενικά, οι διατροφικές συµβουλές που απευθύνονται στους διαβητικούς είναι οι ίδιες µε τις συµβουλές για υγιεινή διατροφή που απευθύνονται στο γενικό πληθυσµό. εν υπάρχει ανάγκη να αποκλειστούν συγκεκριµένες τροφές ή θρεπτικά στοιχεία, αλλά είναι σηµαντικό η διατροφή στο σύνολό της να είναι ισορροπηµένη. Τα άτοµα που πάσχουν από διαβήτη πρέπει να προγραµµατίζουν τα γεύµατά τους κατά τρόπο που να ελαχιστοποιούνται οι µεταβολές των επιπέδων της γλυκόζης στο αίµα και πρέπει να επιλέγουν µία δίαιτα η οποία θα ταιριάζει στις ατοµικές τους ανάγκες, λαµβάνοντας υπόψη τη σύνθεση των τροφών σε µακροθρεπτικές ύλες και το ρυθµό απορρόφησής τους. Η γενική συµβουλή είναι ότι τα άτοµα πρέπει να επιτύχουν ή να διατηρήσουν ένα ιδανικό βάρος σώµατος. Οι πλούσιες σε υδατάνθρακες τροφές πρέπει να αποτελούν το µεγαλύτερο µέρος της δίαιτας. Οι πλούσιες σε διαιτητικές ίνες ή µε χαµηλό γλυκαιµικό δείκτη τροφές (π.χ. όσπρια, δηµητριακά ολικής άλεσης και ζυµαρικά) συνιστώνται ιδιαίτερα. Το ποσοστό της διατροφής σε λίπη πρέπει να µικρότερο από 35% της ενέργειας, και τα µονοακόρεστα λιπαρά οξέα (που υπάρχουν, για παράδειγµα, στο ελαιόλαδο και στο κραµβέλαιο) να αποτελούν το 10-20% της ενέργειας. Τόσο τα κεκορεσµένα λιπαρά οξέα (που υπάρχουν, για παράδειγµα, στα ζωικά προϊόντα και στα στερεά εδώδιµα λίπη) όσο και τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (που υπάρχουν, για παράδειγµα, στα φυτικά έλαια, στα µαλακά εδώδιµα λίπη και στα ψάρια) πρέπει να παρέχουν το καθένα λιγότερο από το 10% της πρόσληψης ενέργειας και η πρόσληψη πρωτεϊνών πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ατόµου. Η γενική συµβουλή είναι: επιλέξτε ποικιλία τροφών βασίστε τα γεύµατα και το κολατσιό σας σε αµυλώδεις τροφές όπως είναι τα δηµητριακά ολικής άλεσης, το ψωµί, οι πατάτες και άλλα αµυλώδη λαχανικά τρώτε πολλά φρούτα και λαχανικά, τουλάχιστον πέντε µερίδες την ηµέρα µετριάστε την πρόσληψη γαλακτοκοµικών προϊόντων και κρέατος, ψαριού ή των εναλλακτικών τους (προϊόντα σόγιας, καρύδια κ.ά.) και περιορίστε την πρόσληψη τροφών που είναι πλούσιες σε λίπη ή σάκχαρα και το αλκοόλ. Στο παράρτηµα Ι παρατίθεται λεπτοµερής σύνοψη των διατροφικών συµβουλών. 5. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ Ε ΩΣΑΝ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΟΦΕΣ ΓΙΑ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ Η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τα κράτη µέλη σχετικά µε την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τις διατροφικές συµβουλές, τους κανόνες που διέπουν τη EL 7 EL

9 διάθεση στην αγορά τροφών κατάλληλων για διαβητικούς, τη χρήση του ισχυρισµού «τροφή κατάλληλη για διαβητικούς» και τα κύρια προϊόντα που διατίθενται στην αγορά τους. Απάντησαν δεκαοκτώ κράτη µέλη Ισχύουσα κανονιστική κατάσταση σε ορισµένα κράτη µέλη της ΕΕ Ακολουθεί περίληψη των πληροφοριών που έδωσαν τα κράτη µέλη όσον αφορά τις εθνικές τους διατάξεις. Περισσότερες λεπτοµέρειες παρέχονται στο παράρτηµα ΙΙΙ. ιατροφικές συµβουλές Γενικά οι διατροφικές συµβουλές προς τα άτοµα που πάσχουν από διαβήτη συµβαδίζουν µε τις συστάσεις υγιεινής διατροφής που απευθύνονται στο γενικό πληθυσµό, αλλά προσαρµόζονται ανάλογα για να καλύψουν τις ανάγκες του κάθε ατόµου. Σε πολλές χώρες οι συµβουλές βασίζονται στις συστάσεις της DNSG της EASD. Κανονισµοί σχετικά µε τις τροφές που προορίζονται για διαβητικούς Πέντε κράτη µέλη εφαρµόζουν πρότυπα περιεκτικότητας. Στη Γαλλία υφίστανται πρότυπα περιεκτικότητας για «τρόφιµα φτωχά σε υδατάνθρακες» Στην Ουγγαρία για τρόφιµα «κατάλληλα για διαβητικούς» ή που φέρουν την ένδειξη «διαβητικό (ονοµασία του προϊόντος)» ή «για διαβητικούς» Στη Γερµανία, την Ισπανία και τη Σλοβακία υπάρχουν σαφείς απαιτήσεις περιεκτικότητας για τρόφιµα που φέρουν τον ισχυρισµό ότι είναι «κατάλληλα για διαβητικούς». Το γαλλικό κανονιστικό πλαίσιο (διάταγµα όπως τροποποιήθηκε) ορίζει ότι στα προϊόντα που θεωρούνται τροφές φτωχές σε υδατάνθρακες το συνολικό βάρος των αφοµοιώσιµων υδατανθράκων πρέπει να είναι µικρότερο του 50% του περιεχοµένου των αντίστοιχων κανονικών τροφών. Ωστόσο, υπό ορισµένες συνθήκες, το ποσοστό αυτό µπορεί να φτάσει το 70% για τα αµυλώδη προϊόντα και τις τροφές που περιέχουν φρουκτόζη ή σορβιτόλη. Οι τροφές πρέπει να πωλούνται µε περιγραφή των συστατικών τους στην οποία να περιλαµβάνεται η φράση «τροφή φτωχή σε υδατάνθρακες» ή «µειωµένης περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες». Επιπλέον πρέπει να αναφέρεται η περιεκτικότητα σε αφοµοιώσιµους υδατάνθρακες και να ακολουθείται από τη φράση «για να περιληφθεί στην καθηµερινή ποσότητα που έχει υποδείξει ο γιατρός». Οι κανονισµοί στη Γερµανία (Verordnung über diätetische Lebensmittel 12) που διέπουν τις τροφές που παράγονται ειδικά για κατανάλωση από άτοµα που πάσχουν από διαβήτη περιλαµβάνουν λεπτοµέρειες σχετικά µε το ποια σάκχαρα είναι δυνατόν να προστεθούν και υπό ποιες προϋποθέσεις. Επίσης, υπάρχουν περιορισµοί σχετικά µε την ενέργεια που περιέχεται στο ψωµί και την περιεκτικότητα της µπίρας σε υδατάνθρακες. Σύµφωνα µε τις συστάσεις της επιστηµονικής κοινότητας οι κανονισµοί αυτοί είναι υπό εξέταση. Οι ισπανικοί κανονισµοί περιλαµβάνουν περιορισµούς σχετικά µε το περιεχόµενο των τροφών σε υδατάνθρακες, τα σάκχαρα που είναι δυνατόν να προστίθενται, και το περιεχόµενο σε λίπη. Υπάρχουν ορισµένες απαιτήσεις όσον αφορά την επισήµανση προϊόντων που περιέχουν σορβιτόλη ή ασπαρτάµη. Ο ουγγρικός κανονισµός περιλαµβάνει περιορισµούς σχετικά µε την περιεκτικότητα των τροφίµων σε υδατάνθρακες, καθώς και περιορισµούς για τη χρήση µονο και δισακχαριτών υδατανθράκων, συµπεριλαµβανοµένης της φρουκτόζης. EL 8 EL

10 Ο σλοβακικός κανονισµός περιλαµβάνει περιορισµούς σχετικά µε την περιεκτικότητα των τροφίµων σε υδατάνθρακες, την ενεργειακή αξία και την περιεκτικότητα σε λιπαρά, ζωικές πρωτεΐνες, χοληστερίνη και άλατα. ιατάξεις σχετικά µε τη χρήση του ισχυρισµού «τροφή κατάλληλη για διαβητικούς» Στην Ουγγαρία, τη Σλοβακική ηµοκρατία, τη Γερµανία και την Ισπανία, τα προϊόντα πρέπει να συµµορφώνονται µε τις απαιτήσεις περιεκτικότητας που καθορίζονται από την αντίστοιχη εθνική νοµοθεσία. Στην πλειονότητα των άλλων κρατών µελών που υπέβαλαν εκθέσεις, η φράση αυτή πρέπει να χρησιµοποιείται σύµφωνα µε τους κανόνες για την επισήµανση των τροφίµων που προορίζονται για ειδική διατροφή. Ορισµένα κράτη µέλη δεν συνιστούν τη χρήση παρόµοιων ισχυρισµών, µε βάση το συµπέρασµα της DNSG της EASD, σύµφωνα µε το οποίο δεν αιτιολογούνται επιστηµονικά τα προϊόντα που προορίζονται ειδικά για διαβητικούς Τρόφιµα που διατίθενται σήµερα στην ευρωπαϊκή αγορά ως κατάλληλα για διαβητικούς Τα παραδείγµατα που έδωσαν τα κράτη µέλη ως είδη προϊόντων που διατίθενται στην αγορά ειδικά για διαβητικούς ήταν οι σοκολάτες, τα προϊόντα ζαχαροπλαστικής, τα ποτά, τα µπισκότα και οι µαρµελάδες µε φρουκτόζη, πολυόλες ή τεχνητές γλυκαντικές ουσίες αντί για σακχαρόζη. Όπως προαναφέρθηκε, στη Γαλλία οι «φτωχές σε υδατάνθρακες τροφές» πρέπει να τηρούν τις απαιτήσεις περιεκτικότητας όπως ορίζονται από την εθνική νοµοθεσία. Επιτρέπεται η ένδειξη ότι µπορεί να τις συστήσει γιατρός ως µέρος της διατροφής ορισµένων ατόµων που πάσχουν από διαβήτη. Οι γαλλικές κανονιστικές ρυθµίσεις περιλαµβάνουν επίσης την καθαρή φρουκτόζη, την υγρή φρουκτόζη και τη σορβιτόλη στα προϊόντα για δίαιτες φτωχές σε υδατάνθρακες όταν προορίζονται να χρησιµοποιηθούν ως γλυκαντικές ουσίες. Στη Γερµανία, η εθνική νοµοθεσία σχετικά µε τα τρόφιµα που προορίζονται για διαβητικούς περιλαµβάνει συγκεκριµένες διατάξεις για το ψωµί και την µπίρα. Στα προϊόντα που ακολουθούν τις διατάξεις για την επισήµανση περιλαµβάνονται τα προϊόντα αρτοποιίας, οι µαρµελάδες, οι σοκολάτες, τα γλυκά, τα επιδόρπια και τα γαλακτοκοµικά προϊόντα που περιέχουν φρουκτόζη και/ή αλκοόλες σακχάρων αντί για σακχαρόζη. Στην Πορτογαλία υπάρχουν ορισµένα τρόφιµα που προορίζονται για εντερική θρέψη, τα οποία είναι τρόφιµα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς και είναι κατάλληλα για διαβητικούς. Επιπλέον, κάποια συνηθισµένα τρόφιµα µε περιορισµένη περιεκτικότητα σε ενέργεια και στα οποία η σακχαρόζη έχει αντικατασταθεί από φρουκτόζη, πολυόλες ή τεχνητές γλυκαντικές ουσίες διατίθενται στην αγορά µε την ένδειξη «κατάλληλο για διαβητικούς». Ωστόσο, κανένα από αυτά τα καθηµερινά τρόφιµα δεν έχει υποβληθεί στην προβλεπόµενη διαδικασία, βάσει της οποίας επιτρέπεται σε τρόφιµα για κανονική κατανάλωση που είναι κατάλληλα για ιδιαίτερη διατροφική χρήση να φέρουν ένδειξη αυτής της καταλληλότητας Οι απόψεις άλλων ενδιαφερόµενων µερών Από τις πληροφορίες που έδωσαν κράτη µέλη και ενδιαφερόµενα µέρη προκύπτει ότι πολλοί ερευνητικοί οργανισµοί και οργανισµοί για την υποστήριξη των ασθενών που πάσχουν από διαβήτη δεν είναι υπέρ των τροφίµων που παράγονται και διατίθενται στην αγορά ειδικά για διαβητικούς. Θεωρούν ότι η προώθηση των τροφών αυτών µπορεί να αποσπάσει την προσοχή από τις γενικές διατροφικές EL 9 EL

11 συµβουλές που απευθύνονται στους διαβητικούς το επιχείρηµά τους είναι ότι οι γενικές διατροφικές συστάσεις για τους διαβητικούς είναι οι ίδιες µε αυτές που γίνονται στο γενικό πληθυσµό περί υγιεινής διατροφής. Ορισµένα κράτη µέλη τόνισαν ότι τα συνηθισµένα τρόφιµα µε περιορισµένη περιεκτικότητα σε λίπος, ζάχαρη και/ή ενέργεια διευκολύνουν ίσως περισσότερο τα άτοµα που πάσχουν από διαβήτη να ακολουθήσουν τις διατροφικές συστάσεις. Από την άλλη πλευρά, ορισµένες οργανώσεις ασθενών και παρασκευαστών πιστεύουν ότι µπορούν να αναπτυχθούν και να χρησιµοποιούνται ως µέρος µιας βελτιωµένης διατροφής νέα τρόφιµα µε αποδεδειγµένο όφελος. Σε αυτά µπορούν να περιλαµβάνονται προϊόντα που διαφέρουν από τα κοινά εναλλακτικά προϊόντα, π.χ. ως προς το ποσό και το είδος του λίπους, την περιεκτικότητα σε ίνες ή επειδή έχουν χαµηλό γλυκαιµικό δείκτη. Οι οργανισµοί θεωρούν τη βιοµηχανία προµαγειρεµένων φαγητών και γρήγορου φαγητού ένα σηµαντικό τοµέα µε δυνατότητα ανάπτυξης. Πιστεύουν ότι, εάν αναπτυχθούν, τέτοιου είδους τρόφιµα θα είναι κατάλληλα και για το γενικό πληθυσµό, αφού θα µπορούν να βοηθήσουν τον κόσµο να υιοθετήσει έναν τρόπο ζωής που θα περιορίζει τον κίνδυνο της ανάπτυξης διαβήτη. 6. ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ 6.1. Το ισχύον νοµοθετικό πλαίσιο Οι διαιτητικές τροφές ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 της οδηγίας 89/398/ΕΟΚ (οδηγία πλαίσιο) βάσει τριών κύριων χαρακτηριστικών: διακρίνονται σαφώς από τις τροφές συνήθους κατανάλωσης (ειδική σύνθεση ή ειδική επεξεργασία κατά την παρασκευή) προορίζονται για συγκεκριµένες οµάδες ατόµων και όχι για το γενικό πληθυσµό ικανοποιούν τις ειδικές διατροφικές ανάγκες των ατόµων για τα οποία προορίζονται. Πρέπει να υποστηρίζονται από γενικά αποδεκτά επιστηµονικά στοιχεία. Ορισµένες οµάδες προϊόντων για ειδικές διατροφικές χρήσεις, που περιλαµβάνονται στον κατάλογο του παραρτήµατος της προαναφερθείσας οδηγίας, ρυθµίζονται από ειδικές οδηγίες, οι οποίες καθορίζουν τα ειδικά κριτήρια σύνθεσης και/ή τις διατάξεις για την επισήµανση, ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα προϊόντα χρησιµοποιούνται κατάλληλα και ότι παρέχουν ελάχιστα και/ή µέγιστα επίπεδα ορισµένων θρεπτικών στοιχείων. Κάποια από τα προϊόντα αυτά αποτελούν τη µοναδική πηγή διατροφής, π.χ. τα παρασκευάσµατα για βρέφη και κάποιες τροφές που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. Τα προϊόντα αυτού του είδους πρέπει να ικανοποιούν απόλυτα τις διατροφικές ανάγκες του ατόµου αφού σε ορισµένες περιπτώσεις µπορεί να µην υπάρχει εναλλακτική πηγή διατροφής. Άλλα προϊόντα όπως είναι οι τροφές µε βάση τα δηµητριακά, οι βρεφικές τροφές και οι τροφές που σκοπό έχουν τη µείωση του βάρους είναι δυνατόν να θεωρηθούν προϊόντα «τρέχουσας κατανάλωσης», επειδή οι ειδικές διατροφικές ανάγκες των ατόµων για τα οποία προορίζονται είναι δυνατόν να καλυφθούν και από προσεκτική επιλογή κανονικών τροφών. EL 10 EL

12 Οι τροφές που προορίζονται για ειδικές διατροφικές χρήσεις και δεν απαριθµούνται στο παράρτηµα µπορούν να διατίθενται στην αγορά σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 9 της οδηγίας-πλαισίου. Σύµφωνα µε τις διατάξεις αυτές, οι παρασκευαστές ή οι εισαγωγείς πρέπει να πληρούν δύο διαδικαστικές υποχρεώσεις όταν διαθέτουν αυτά τα προϊόντα στην αγορά: πρέπει να ενηµερώσουν την αρµόδια αρχή του οικείου κράτους µέλους ότι το προϊόν διατίθεται στην αγορά και, ταυτόχρονα, να διαβιβάσουν υπόδειγµα της επισήµανσης του εν λόγω προϊόντος. Εάν, στη συνέχεια, το ίδιο προϊόν διατίθεται στην αγορά ενός άλλου κράτους µέλους πρέπει να επαναληφθεί η διαδικασία κοινοποίησης πρέπει να θέτουν στη διάθεση των αρµόδιων αρχών φάκελο µε την επιστηµονική εργασία και τα στοιχεία µε βάση τα οποία το προϊόν ανταποκρίνεται στον ορισµό των τροφών για ειδικές διατροφικές χρήσεις, µε άλλα λόγια, ότι πληροί τις ειδικές διατροφικές ανάγκες της οµάδας ατόµων για την οποία προορίζεται. Τα προϊόντα τα οποία ανταποκρίνονται στις διατάξεις της οδηγίας-πλαισίου και των σχετικών ειδικών οδηγιών µπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην Κοινότητα. Οι έλεγχοι που πραγµατοποιούνται από τις αρµόδιες αρχές πρέπει να γίνονται σύµφωνα µε τις σχετικές κοινοτικές διατάξεις και µετά τη διάθεση στην αγορά. Τα κράτη µέλη είναι επίσης υπεύθυνα να εξασφαλίζουν ότι τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά σύµφωνα µε τους κανόνες που προβλέπονται στο άρθρο 9 της οδηγίας 89/398/ΕΟΚ είναι πράγµατι διαιτητικές τροφές. Η επισήµανση των διαιτητικών τροφών, όπως και όλων των τροφών, πρέπει να είναι σύµφωνη µε τις διατάξεις που ορίζονται στην οδηγία 2000/13/ΕΚ σχετικά µε την επισήµανση των τροφίµων. Επιπλέον, σύµφωνα µε την οδηγία πλαίσιο, η επισήµανσή τους πρέπει να αναφέρει: τα ειδικά διατροφικά χαρακτηριστικά του προϊόντος τα ιδιαίτερα ποιοτικά ή ποσοτικά στοιχεία της σύνθεσής τους σε σχέση µε τη χρήση για την οποία προορίζονται και την περιεκτικότητα του προϊόντος σε ενέργεια, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λίπος Πιθανές νοµοθετικές επιλογές Η Επιτροπή, στην παρούσα φάση, έχει εντοπίσει τρεις δυνητικές νοµοθετικές επιλογές για την κάλυψη των τροφών που προορίζονται για τα άτοµα που πάσχουν από διαταραχές του µεταβολισµού των υδατανθράκων (διαβήτη): A. Έκδοση µιας οδηγίας της Επιτροπής στην οποία θα καθορίζονται οι ειδικές απαιτήσεις περιεκτικότητας των προϊόντων αυτών. B. Τροποποίηση της οδηγίας-πλαισίου 89/398/ΕΟΚ, ώστε τα προϊόντα αυτά να διαγραφούν από το παράρτηµα Ι, δηλαδή να µην αποτελούν αντικείµενο ειδικής οδηγίας αλλά να διατίθενται στην αγορά σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 9. EL 11 EL

13 Γ. Τροποποίηση της οδηγίας-πλαισίου 89/398/ΕΟΚ, ώστε οι τροφές που προορίζονται για διαβητικούς να αποκλειστούν από το πεδίο εφαρµογής της οδηγίας αυτής, δηλ. να µην είναι δυνατόν να διατίθενται στην αγορά ως τροφές για ειδικές διατροφικές χρήσεις. 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Κατά τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης εξετάστηκαν δύο τεχνικές εκθέσεις ii & iii που αφορούν τη διατροφική διαχείριση των ασθενών που πάσχουν από διαβήτη. Και οι δύο εκθέσεις αναφέρουν ότι τα άτοµα που πάσχουν από διαβήτη πρέπει να επιλέγουν µια υγιεινή διατροφή και ότι την επιλογή αυτή πρέπει να µπορούν να την κάνουν από τις κανονικές τροφές. Βάσει των δύο αυτών εκθέσεων δεν υπάρχει λόγος για την ανάπτυξη ειδικών απαιτήσεων περιεκτικότητας για τρόφιµα που προορίζονται για άτοµα µε διαβήτη. Ζητήθηκε από την επιστηµονική επιτροπή τροφίµων να σχολιάσει τα επιστηµονικά συµπεράσµατα της παρούσας έκθεσης, ειδικά όσον αφορά την επιστηµονική βάση για τον προσδιορισµό ειδικών κριτηρίων περιεκτικότητας για τρόφιµα που προορίζονται για άτοµα που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη. Η επιτροπή υποστηρίζει τα ακόλουθα: Οι διατροφικές επιλογές των ατόµων µε διαβήτη µπορούν να επηρεάσουν µακροπρόθεσµα τους κινδύνους για την υγεία τους που συνδέονται µε την εν λόγω ασθένεια. Η επιθυµητή διαιτητική σύνθεση για τα άτοµα µε διαβήτη είναι παρόµοια µε αυτήν που συνιστάται για το συνολικό πληθυσµό. Εποµένως, τα άτοµα µε διαβήτη πρέπει να µπορούν να ικανοποιούν τις διαιτητικές τους ανάγκες µε την κατάλληλη επιλογή από κανονικά τρόφιµα. εν υπάρχουν επιστηµονικοί λόγοι για τη θέσπιση ειδικών κριτηρίων περιεκτικότητας για τρόφιµα για ιδιαίτερες διατροφικές χρήσεις για τα άτοµα µε διαβήτη. Ωστόσο, τα άτοµα µε διαβήτη πρέπει να διαθέτουν πληροφορίες για τις διαιτητικές που συνδέονται µε το διαβήτη καθώς και για τη σύνθεση τροφών, έτσι ώστε να µπορούν να επιλέγουν µια ισορροπηµένη δίαιτα που θα ικανοποιεί τις ατοµικές τους ανάγκες v. Συνεπώς, βάσει αυτού του σκεπτικού, η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση της οδηγίας 89/398/ΕΟΚ, έτσι ώστε να µην απαιτείται ειδική οδηγία για την εν λόγω κατηγορία τροφίµων. Η πλέον ενδεδειγµένη και ισορροπηµένη λύση για τα τρόφιµα που προορίζονται για άτοµα µε διαταραχές µεταβολισµού των υδατανθράκων (διαβήτη) θα εξεταστεί και θα υποβληθεί στο πλαίσιο της αναθεώρησης της εν λόγω οδηγίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι διάφορες πολιτικές επιλογές θα εξεταστούν προσεκτικά και θα αξιολογηθούν λαµβάνοντας υπόψη τις ενδεχόµενες επιστηµονικές και τεχνολογικές εξελίξεις και άλλους έννοµους παράγοντες, όπως π.χ. τη νοµική κατάσταση στα κράτη µέλη, τις επιπτώσεις στην υγεία και τις κοινωνικές και οικονοµικές επιπτώσεις. EL 12 EL

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ i. Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας. Definition, diagnosis and classification of diabetes mellitus and its complications. Report of a WHO Consultation. Part 1: Diagnosis and classification of diabetes mellitus. WHO/NCD/ , Geneva, Department of Noncommunicable Disease Surveillance. ( ii. iii. iv. Mann, J.I. et al. Evidence-based nutritional approaches to the treatment and prevention of diabetes mellitus. Nutrition, Metabolism, and Cardiovascular Diseases (2004) 14: Franz M.J. et al. Evidence-based nutrition principles and recommendations for the treatment and prevention of diabetes and related complications (Technical review). Diabetes Care, 2002, 25: ( American Diabetes Association. Nutrition principles and recommendations in diabetes (Position statement). Diabetes Care, 2004, 27, Suppl. 1: S36-S46. ( ) v. Πρακτικά της 132ης ολοµέλειας της επιστηµονικής επιτροπής για τα τρόφιµα, 15/16/17 Απριλίου 2002, Βρυξέλλες, σ EL 13 EL

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και καρδιαγγειακά νοσήµατα στα άτοµα µε Σακχαρώδη Διαβήτη

Διατροφή και καρδιαγγειακά νοσήµατα στα άτοµα µε Σακχαρώδη Διαβήτη Διατροφή και καρδιαγγειακά νοσήµατα στα άτοµα µε Σακχαρώδη Διαβήτη Κριτική θεώρηση των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών Σ. Λιάτης Κ. Μακρυλάκης Ν. Κατσιλάµπρος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της ποσότητας και της ποιότητας των υδατανθράκων στη δίαιτα του σακχαρώδη διαβήτη

Η σημασία της ποσότητας και της ποιότητας των υδατανθράκων στη δίαιτα του σακχαρώδη διαβήτη Η σημασία της ποσότητας και της ποιότητας των υδατανθράκων στη δίαιτα του σακχαρώδη διαβήτη Μελίνα Σ. Καριπίδου, MSc Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος Νοσοκομείο «ΜΗΤΕΡΑ» Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Διατροφή στην εφηβεία και στις εξετάσεις: ποια τρόφιµα βελτιώνουν τη µνήµη, τη συγκέντρωση και την πνευµατική απόδοση Δρ. Αρετή Τσόγκα Επιστηµονική Συνεργάτιδα Τοµέα Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας!φη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

Τα τρόφιμα που διαβήτης νικήσει

Τα τρόφιμα που διαβήτης νικήσει Τα τρόφιμα που διαβήτης νικήσει Στοιχεία καταχώρησης Πληροφορίες Πωλητή Όνομα: Living - Ηλεκτρονικό tosi851@hotmail.com Ταχυδρομείο: Όνομα: Living Επώνυμο: - Χώρα: Αλβανία Διεύθυνση: lagja nr1 Ταχυδρομικός

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Tα ιδιαίτερα οφέλη το καλοκαίρι. Μεσογειακή διατροφή: Ο γευστικός θησαυρός του καλοκαιριού

Tα ιδιαίτερα οφέλη το καλοκαίρι. Μεσογειακή διατροφή: Ο γευστικός θησαυρός του καλοκαιριού Οι καλοκαιρινοί μήνες αποτελούν ιδανική περίοδο για την υιοθέτηση της αποκαλούμενης «μεσογειακής διατροφής». Η μεσογειακή διατροφή, η οποία πήρε το όνομά της από τον τρόπο διατροφής των λαών της Μεσογείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο Λύκειο Κομοτηνής ΜΑΘΗΜΑ: Ερευνητική Εργασία ΤΑΞΗ: Α2 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:

ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο Λύκειο Κομοτηνής ΜΑΘΗΜΑ: Ερευνητική Εργασία ΤΑΞΗ: Α2 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο Λύκειο Κομοτηνής ΜΑΘΗΜΑ: Ερευνητική Εργασία ΤΑΞΗ: Α2 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012 a. Υδατάνθρακες : i. μονοσακχαρίτες (π.χ. γλυκόζη, φρουκτόζη κ.α.) ii. iii. δισακχαρίτες ( π.χ. λακτόζη (γάλα),

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Εβδομάδα Πρόληψης Καρδιοπαθειών (24-28/9/2012) Φετινό Θέμα: «Go Red for Women «Κόκκινος συναγερμός για την γυναικεία καρδιά»

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr!

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! «Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! Γνωρίζεις ποιες είναι οι τροφές που θα σε βοηθήσουν στην απώλεια βάρους; Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από κοιλιακό άλγος ή δυσφορία και διαταραχή στις συνήθειες του εντέρου χωρίς την παρουσία δομικών ανωμαλιών

Λειτουργικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από κοιλιακό άλγος ή δυσφορία και διαταραχή στις συνήθειες του εντέρου χωρίς την παρουσία δομικών ανωμαλιών Λειτουργικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από κοιλιακό άλγος ή δυσφορία και διαταραχή στις συνήθειες του εντέρου χωρίς την παρουσία δομικών ανωμαλιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ Το ΣΕΕ διαγιγνώσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Διαβήτης και Άσκηση. Τι είναι διαβήτης. και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται κυρίως από ανεπάρκεια ή

Διαβήτης και Άσκηση. Τι είναι διαβήτης. και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται κυρίως από ανεπάρκεια ή Διαβήτης και Άσκηση Τι είναι διαβήτης Διαβήτης είναι μια μεταβολική ασθένεια κατά την οποία ο οργανισμός δε μπορεί να ρυθμίσει σωστά τα επίπεδα της γλυκόζης και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Γιαννουλάκη Παρθένα Κλινική Διαιτολόγος (ΜSc) Προϊσταµένη Τµήµατος Διαιτολογίας-Διατροφής Π.Γ.Ν.Θ

Διαβάστε περισσότερα

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr!

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! «Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! Λέω συχνά στους διαβητικούς ασθενείς, που με επισκέπτονται στο ιατρείο μου, να μην επαναπαύονται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

» Η διατροφή που ρίχνει το ζάχαρο», από τον Κλινικό Διαιτολόγο -Βιολόγο Χάρη Δημοσθενόπουλο, M MedSci. SRD.

» Η διατροφή που ρίχνει το ζάχαρο», από τον Κλινικό Διαιτολόγο -Βιολόγο Χάρη Δημοσθενόπουλο, M MedSci. SRD. » Η διατροφή που ρίχνει το ζάχαρο», από τον Κλινικό Διαιτολόγο -Βιολόγο Χάρη Δημοσθενόπουλο, M MedSci. SRD. Πολλοί είναι οι παράγοντες που μπορεί να παίξουν ρόλο στη ρύθμιση των τιμών του σακχάρου και

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας το διαβήτη κύησης

Κατανοώντας το διαβήτη κύησης GESTATIONAL DIABETES Greek Ελληνικά Κατανοώντας το διαβήτη κύησης Ο διαβήτης κύησης είναι ο διαβήτης που παθαίνουν οι γυναίκες κατά την εγκυμοσύνη. Περίπου 12-14% των έγκυων γυναικών θα αναπτύξουν διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

Η σωστή διατροφή του αθλητή είναι τόσο σημαντική, όσο και η προπόνηση.

Η σωστή διατροφή του αθλητή είναι τόσο σημαντική, όσο και η προπόνηση. Η σωστή διατροφή του αθλητή είναι τόσο σημαντική, όσο και η προπόνηση. Ο αθλητισμός είναι τρόπος ζωής. Η σωστή διατροφή είναι απαραίτητη καθ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Στον αθλητισμό είναι αναπόσπαστο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ _ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ _ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ _ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ 6 Ο Γ Ε. Λ. Α Γ Ρ Ι Ν Ι Ο Υ Τ Μ Η Μ Α : Β 1 Κ Α Θ Η Γ Η Τ Η Σ : Γ. Α Σ Η Μ Α Κ Ο Π Ο Υ Λ Ο Σ Σ Χ. Ε Τ Ο Σ : 2 0 1 6 2 0 1 7 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Η ιδιαίτερη σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και σχολική/αθλητική απόδοση. Από τους μαθητές: Γεωργία Βαρότση Ελένη Μαύρου Άρτεμις Αναγνώστου Κώστας Πακτίτης Χρύσανθος Λειβαδιώτης

Διατροφή και σχολική/αθλητική απόδοση. Από τους μαθητές: Γεωργία Βαρότση Ελένη Μαύρου Άρτεμις Αναγνώστου Κώστας Πακτίτης Χρύσανθος Λειβαδιώτης Διατροφή και σχολική/αθλητική απόδοση Από τους μαθητές: Γεωργία Βαρότση Ελένη Μαύρου Άρτεμις Αναγνώστου Κώστας Πακτίτης Χρύσανθος Λειβαδιώτης Σχολική Επίδοση Οι έφηβοι βρίσκονται σε μια ηλικία ταχύτατης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.6.2011 COM(2011) 352 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Η μεσογειακή διατροφή είναι επίσης πλούσια σε βιταμίνες, ενώ η κύρια μορφή λίπους που χρησιμοποιείται είναι το ελαιόλαδο.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Η μεσογειακή διατροφή είναι επίσης πλούσια σε βιταμίνες, ενώ η κύρια μορφή λίπους που χρησιμοποιείται είναι το ελαιόλαδο. Μεσογειακή Διατροφή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μεσογειακή Διατροφή είναι ένα είδος διατροφής που χαρακτηρίζεται από χαμηλή κατανάλωση λίπους και ιδιαίτερα κορεσμένων λιπαρών οξέων, ενώ αντίθετα από υψηλή κατανάλωση υδατανθράκων,

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους 31 ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. 1. Εισαγωγή Οι σύγχρονες διατροφικές συστάσεις για παιδιά και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά 13 Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ, ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Τα υποδεικνυόμενα ανώτατα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 - Σύνταξη διαιτολογίου

Κεφάλαιο 9 - Σύνταξη διαιτολογίου Κεφάλαιο 9 - Σύνταξη διαιτολογίου Σύνοψη Στο παρόν κεφάλαιο θα γίνει μια αναλυτική περιγραφή της διαδικασίας σύνταξης ενός διαιτολογίου. Θα περιγραφεί βήμα-βήμα ο τρόπος με τον οποίο ο διαιτολόγος σχεδιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Μενού 1 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση

Μενού 1 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση Μενού 1 ης εβδομάδας Δευτέρα Κυρίως πιάτο : κοτόπουλο (φιλέτο μπούτι, χωρίς πέτσα και κόκαλο) με πατάτες στο φούρνο : αγγούρι και ντομάτα Τυρί : φέτα 497 θερμίδες 28,5 γρ. 39 γρ. 2 4,45 γρ. 14,2 γρ. 3,28

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες,

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες, ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες, άπεπτες φυτικές ίνες, σίδηρο και άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: << Σακχαρώδης Διαβήτης - μια ύπουλη πάθηση >> Ο Σακχαρώδης Διαβήτης στην Ελλάδα :

ΘΕΜΑ: << Σακχαρώδης Διαβήτης - μια ύπουλη πάθηση >> Ο Σακχαρώδης Διαβήτης στην Ελλάδα : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Χαλάνδρι, 24 / 03 / 2016 ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Α.: 61 ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/νση: Φιλίππου Λίτσα 29 & Αγίου Γεωργίου, Τ.Κ.:15234, Χαλάνδρι ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 213

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητική Αντιμετώπιση ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 - Αντλίες Ινσουλίνης

Διαιτητική Αντιμετώπιση ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 - Αντλίες Ινσουλίνης Επιστημονική Εκδήλωση της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Εκπαίδευσης στον Σακχαρώδη Διαβήτη 31 Μαρτίου -2 Απριλίου 2017, Δράμα Διαιτητική Αντιμετώπιση ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 - Αντλίες Ινσουλίνης

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ONOMATEΠΩΝΥΜΟ: ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: ΤΑΞΗ/ΤΜΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΟΙΤΗΣΗΣ:

ΔΕΛΤΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ONOMATEΠΩΝΥΜΟ:   ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: ΤΑΞΗ/ΤΜΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΟΙΤΗΣΗΣ: ΔΕΛΤΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ONOMATEΠΩΝΥΜΟ: E-MAIL: ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: ΤΑΞΗ/ΤΜΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΟΙΤΗΣΗΣ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ: ΗΛΙΚΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΜΕΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44 Γράφει: Κωνσταντίνου Κρήνη, Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τα λαχανικά, τα όσπρια, οι πατάτες, τα δημητριακά, τα ζυμαρικά, οι ξηροί καρποί, οι ελιές, τα φρούτα, τα θαλασσινά, ο ταραμάς, τα τουρσί ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

12.11.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 295/205

12.11.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 295/205 EL 12.11.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 295/205 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1131/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 11ης Νοεμβρίου 2011 για την τροποποίηση του παραρτήματος ΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1333/2008

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ενδοκρινολογικό Ιατρείο Γεωργίου Μαστοράκου. Κανατά Μαρία-Χριστίνα (Α.Μ ) Εαρινό εξάμηνο 2017

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ενδοκρινολογικό Ιατρείο Γεωργίου Μαστοράκου. Κανατά Μαρία-Χριστίνα (Α.Μ ) Εαρινό εξάμηνο 2017 ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ενδοκρινολογικό Ιατρείο Γεωργίου Μαστοράκου Κανατά Μαρία-Χριστίνα (Α.Μ. 213023) Εαρινό εξάμηνο 2017 Ιατρείο Γεωργίου Μαστοράκου Ο Ιατρός Αριστούχος απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικοί Ισχυρισμοί στα τρόφιμα και τι μπορεί να προσέχει

Διατροφικοί Ισχυρισμοί στα τρόφιμα και τι μπορεί να προσέχει Διατροφικοί Ισχυρισμοί στα τρόφιμα και τι μπορεί να προσέχει ο καταναλωτής Δρ. Ελένη Ιωάννου Κακούρη τ. Πρώτη Χημικός Γενικό Χημείο του Κράτους Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών 9th Cyprus Dietetic and Nutrition

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές πληροφορίες στην επισήμανση και διαφήμιση των τροφίμων Νομοθετική προσέγγιση

Διατροφικές πληροφορίες στην επισήμανση και διαφήμιση των τροφίμων Νομοθετική προσέγγιση ΕΦΕΤ/Δνση Αξιολόγησης - Εγκρίσεων Διατροφικές πληροφορίες στην επισήμανση και διαφήμιση των τροφίμων Νομοθετική προσέγγιση Δρ.Αγγελική Καρπούζα Προϊσταμένη Δ/νσης Αξιολόγησης-Εγκρίσεων Κανονισμός (ΕΕ)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.6.2015 L 161/9 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2015/1005 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 25ης Ιουνίου 2015 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 όσον αφορά τα μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα μολύβδου σε ορισμένα τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ. ΕΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΦΥΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ. Επιμέλεια: Αναστασιάδης Περικλής, ΠΕ 11

ΣΧ. ΕΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΦΥΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ. Επιμέλεια: Αναστασιάδης Περικλής, ΠΕ 11 ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΦΥΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Επιμέλεια: Αναστασιάδης Περικλής, ΠΕ 11 1 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΦΙΛΙΠΠΙΑΔΑΣ ΘΕΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΣΚΗΣΗ Επιμέλεια παρουσίασης: Αναστασιάδης Περικλής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τις τελευταίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 6 η ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των υδατανθράκων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισχυρισμοί διατροφής

ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισχυρισμοί διατροφής ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ισχυρισμοί διατροφής «ισχυρισμός» αναφερόμενος σε τρόφιμο: Κάθε μήνυμα ή απεικόνιση, η οποία δεν είναι υποχρεωτική σύμφωνα με την κοινοτική ή εθνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

«Μειώστε τη χοληστερίνη χωρίς φάρμακα», από το neadiatrofis.gr!

«Μειώστε τη χοληστερίνη χωρίς φάρμακα», από το neadiatrofis.gr! «Μειώστε τη χοληστερίνη χωρίς φάρμακα», από το neadiatrofis.gr! Δεν προκαλεί συμπτώματα, δεν πονάει, δεν προειδοποιεί κι όμως μπορεί να απειλήσει σοβαρά την υγεία μας. Ο λόγος για τη χοληστερίνη που όταν

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Μάλλη Φρειδερίκη Ραχμανίδου Σοφία Ντούνη Χαρά Μπροτζάκη

Δέσποινα Μάλλη Φρειδερίκη Ραχμανίδου Σοφία Ντούνη Χαρά Μπροτζάκη Δέσποινα Μάλλη Φρειδερίκη Ραχμανίδου Σοφία Ντούνη Χαρά Μπροτζάκη Η διατροφή αποτελεί μοναδικό παράγοντα για την ανάπτυξη του σώματος, την καλή λειτουργία του, την διατήρηση της υγείας και την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Τροφίμων. Ισχυρισμοί σε θέματα Διατροφής και Υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμα. Υποχρεωτική αναγραφή, στα συσκευασμένα τρόφιμα

Υγιεινή Τροφίμων. Ισχυρισμοί σε θέματα Διατροφής και Υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμα. Υποχρεωτική αναγραφή, στα συσκευασμένα τρόφιμα Υγιεινή Τροφίμων Ισχυρισμοί σε θέματα Διατροφής και Υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμα Υποχρεωτική αναγραφή, στα συσκευασμένα τρόφιμα Το όνομα εμπορική ονομασία τροφίμου Το καθαρό βάρος του (e) ή ο όγκος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Τι είναι ο διαβήτης;

ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Τι είναι ο διαβήτης; ΔΙΑΒΗΤΗΣ Τι είναι ο διαβήτης; Ο Διαβήτης είναι µια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίµα (υπεργλυκαιµία). Ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO ή ΠΟΥ) καθορίζει ότι ο διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Ποια οφέλη αποκομίζουν όσοι περιορίζουν το κόκκινο κρέας;

Ποια οφέλη αποκομίζουν όσοι περιορίζουν το κόκκινο κρέας; Η οικονομική κρίση αλλάζει τις διατροφικές μας συνήθειες. Η μία έρευνα μετά την άλλη αποκαλύπτουν ότι όλο και περισσότεροι Ελληνες απομακρύνονται από το κρέας και τα ψάρια, καταναλώνοντας κυρίως όσπρια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

«Σακχαρώδης διαβήτης: 12 πράγματα που πρέπει να κάνετε για να τον ρυθμίσετε», από το onmed.gr!

«Σακχαρώδης διαβήτης: 12 πράγματα που πρέπει να κάνετε για να τον ρυθμίσετε», από το onmed.gr! «Σακχαρώδης διαβήτης: 12 πράγματα που πρέπει να κάνετε για να τον ρυθμίσετε», από το onmed.gr! H 14η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά του Σακχαρώδη Διαβήτη, είναι αφορμή αφύπνισης και υπενθύμισης για ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Μενού 2 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση. Κυρίως γεύμα : φιλέτο ψαριού (γλώσσα) στον φούρνο* Σαλάτα : πατατοσαλάτα με μαυρομάτικα

Μενού 2 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση. Κυρίως γεύμα : φιλέτο ψαριού (γλώσσα) στον φούρνο* Σαλάτα : πατατοσαλάτα με μαυρομάτικα Μενού 2 ης εβδομάδας Δευτέρα : φιλέτο ψαριού (γλώσσα) στον φούρνο* : πατατοσαλάτα με μαυρομάτικα 194 20 γρ. - 12 γρ. 1,9 γρ. 7,5 γρ. 1,6 γρ. - 1,2 γρ. 323 9,8 γρ. 48,4 γρ. 2,77 γρ. 9,4 γρ. 6,6 γρ. 0,95

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες και διατροφή. Καράτζη Καλλιόπη, PhD Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Υδατάνθρακες και διατροφή. Καράτζη Καλλιόπη, PhD Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Υδατάνθρακες και διατροφή Καράτζη Καλλιόπη, PhD Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Υδατάνθρακες Βιολογικός ρόλος Πηγή ενέργειας (η ευκολότερη, οικονομικότερη και πιο εύκολα διαθέσιμη) Ταξινόμηση Μονοσακχαρίτες Δισακχαρίτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Ενιαίο νοµοθετικό κείµενο 10 Απριλίου 2003 EP-PE_TC1-COD(2002)0152 ***I ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ που καθορίσθηκε σε πρώτη ανάγνωση στις 10 Απριλίου 2003 εν όψει

Διαβάστε περισσότερα

Οικογειακή Αγωγή " ιατροφή & Καρδιοπάθειες "

Οικογειακή Αγωγή  ιατροφή & Καρδιοπάθειες ιατροφή & Καρδιοπάθειες Οικογενειακή Αγωγή ΙΙ Καθηγήτρια: Χριστιάνα Φιλ. Χαριδήµου MS, RD, PhDc Στόχοι: Οι µαθητές να: Επεξηγούν τον όρο καρδιοπάθειες και να δικαιολογούν τη σχέση τους µε την υγεία. ιακρίνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΝΑΝΑ. 16/11/2011 Νομικού Ζωή 1

ΜΠΑΝΑΝΑ. 16/11/2011 Νομικού Ζωή 1 ΜΠΑΝΑΝΑ 16/11/2011 Νομικού Ζωή 1 Ιστορία της μπανάνας Το όνομα της μπανάνας προέρχεται από την αραβική λέξη banan που σημαίνει δάκτυλο. Ευδοκιμεί κυρίως σε τροπικό κλίμα, ενώ η συλλογή της γίνεται ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Ποια η κατάσταση σε Ελλάδα και διεθνώς; Που οδεύουμε και ποιες οι προϋποθέσεις; Aντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος ΕΦΕΤ Αναπλ. Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

16 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής Είμαστε ό,τι τρώμε...

16 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής Είμαστε ό,τι τρώμε... 16 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής Είμαστε ό,τι τρώμε... Η Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου, ωστόσο περισσότεροι από 850 εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να πεινούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της Μεσογειακής Δίαιτας στη ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 σε παιδιά και εφήβους.

Επίδραση της Μεσογειακής Δίαιτας στη ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 σε παιδιά και εφήβους. Επίδραση της Μεσογειακής Δίαιτας στη ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 σε παιδιά και εφήβους. Θεοφανεία Τσαχαλίνα1, Ιωάννης Κύργιος2, Ευθυμία Ευστρατίου2, Μιχαήλ Μελισσινός1, Κυριάκος Καζάκος1, Ασημίνα

Διαβάστε περισσότερα

Θερµιδικός περιορισµός ή διαφοροποίηση της πρόσληψης µακροθρεπτικών συστατικών στην πρόληψη και αντιµετώπιση του Σ.Δ;

Θερµιδικός περιορισµός ή διαφοροποίηση της πρόσληψης µακροθρεπτικών συστατικών στην πρόληψη και αντιµετώπιση του Σ.Δ; Θερµιδικός περιορισµός ή διαφοροποίηση της πρόσληψης µακροθρεπτικών συστατικών στην πρόληψη και αντιµετώπιση του Σ.Δ; Γκουτζελίκα Ιωάννα, Κλινική διαιτολόγοςδιατροφολόγος, (MSc), Προϊσταµένη Τµήµατος Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αριάδνη Γκατζού Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc.

Αριάδνη Γκατζού Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc. Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος «Σακχαρώδης Διαβήτης: Ένα σύγχρονο πρόβλημα υγ Θεσσαλονίκη, 30 Ιανουαρίου 2016 Μικρογεύματα (snacks snacks)) και Διαβήτης: Απαίτηση ή επιλογή; Αριάδνη Γκατζού Διαιτολόγος-Διατροφολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε;

Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε; Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε; 2009-12-08 12:00:01 H συχνότητα του Σακχαρώδη Διαβήτη αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς παγκοσμίως. Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

WHOLE: Ευζωία και υγιεινές επιλογές για ηλικιωμένους και τους φροντιστές τους

WHOLE: Ευζωία και υγιεινές επιλογές για ηλικιωμένους και τους φροντιστές τους WHOLE: Ευζωία και υγιεινές επιλογές για ηλικιωμένους και τους φροντιστές τους Η υγεία της καρδιάς στη μεγάλη ηλικία Αυτό το δελτίο διατροφικών πληροφοριών προορίζεται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς. Δεν

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα