ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"

Transcript

1 ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΡΑΣ Α. Ανωτέρα Εκκλησιαστική Σχολή Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην Π. Διαθήκη τονίζεται ότι ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο μια κυριαρχική θέση στην κτίση. Παρόλα αυτά ο άνθρωπος δεν είναι ανεξέλεγκτος, καθώς οφείλει να προσέχει το περιβάλλον ως καλός διαχειριστής και όχι ως ανεξέλεγκτος ιδιοκτήτης του. Η ίδια θέση επαναλαμβάνεται στην Κ. Διαθήκη και στα κείμενα των Πατέρων και των εκκλησιαστικών συγγραφέων. Πρακτικά οι παραπάνω θέσεις εκφράζονται μέσα από την αγάπη των Βυζαντινών για το φυσικό περιβάλλον και για τα ζώα, μια αγάπη που κληρονομήθηκε ως ιδανικό έως τις μέρες μας. Οι απόψεις της Ορθοδοξίας για το περιβάλλον μπορούν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για τη θεματολογία των Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στην κατεύθυνση αυτή μπορεί να γίνει μια σύνδεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τη Θρησκευτική αγωγή βαδίζοντας σε μια πορεία διεπιστημονικότητας, η οποία θα προωθεί τη Συστημική Εκπαίδευση και θα απομακρύνει τον κίνδυνο κατακερματισμού της γνώσης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής των παραπάνω αρχών θα μπορούσε να αποτελέσει το ΣΠΠΕ του Ενιαίου Εκκλησιαστικού Λυκείου Νεάπολης με τίτλο «Οδηγός των Ι. Ναών της Ι. Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως : Οάσεις πρασίνου και κλειστά αστικά οικοσυστήματα». MARAS A. Superior Ecclesiastical Faculty of Thessaloniki ABSTRACT In the Old Testament it is stressed that God endowed man with a sovereign position in the created world. Man, however, is not beyond control, since he has to take care of the environment, as a responsible trustee and not as an uncontrollable owner of it. The same view is found in the New Testament and the texts of the Fathers and other Church authors as well. These positions were put into practice through the love of the Byzantine people in the natural environment and all animals, a kind of love which was inherited as an ideal till our days. The views of the Orthodoxy about the environment can be a source of inspiration for the thematic of the Environmental Education School Curricula. Thus, it is possible to connect the Environmental Education with the Religious Education in an interdisciplinary framework, which promotes Systemic Education and avoids the danger of the fragmentation of knowledge. A characteristic example of implementation of these principles could be the Environmental Education School Curriculum of the Neapolis Ecclesiastical Lycaeum bearing the title «Guide of the Holy Churches of the Holy Metropole of Neapolis and Stavroupolis: Green oases and closed urban ecosystems». Λέξεις κλειδιά: Διαθεματικότητα, Εκκλησιαστική Εκπαίδευση, Θρησκευτικά, Πατέρες, Κ. Διαθήκη, Π. Διαθήκη. ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 423

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το οικολογικό πρόβλημα είναι αποτέλεσμα μιας χρησιμοθηρικής αντίληψης για την ανάπτυξη και για την εκμετάλλευση της φύσης. Η αντίληψη αυτή οδήγησε σε μια μετατόπιση του κέντρου βάρους από το συλλογικό στο ατομικό καλό, δημιουργώντας ένα ατομοκεντρικό πρότυπο. Στα τέλη του 20 ου αιώνα με τη ρύπανση, τη καταστροφή των δασών, τη μόλυνση του περιβάλλοντος, την τρύπα του όζοντος, κ.ά φαινόμενα έγιναν περισσότερο εμφανείς οι αρνητικές συνέπειες αυτής της κατάστασης. Τα σύνθετα προβλήματα που σχετίζονται με το περιβάλλον και απασχολούν το σύγχρονο κόσμο απαιτούν μια σύνθετη ανάλυση, η οποία θα προκύψει μέσα από ένα διεπιστημονικό διάλογο και μέσα από μια κοινή πορεία. Στην κατεύθυνση αυτή η συμπόρευση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και της Ορθόδοξης Θεολογίας μπορεί να αποτελέσει μια επιστημονική συνεργασία ικανή να εμπνεύσει τους διδάσκοντες και τους μαθητές. 2. ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ Στην Π. Διαθήκη η δημιουργία ξεφεύγει από το μυθολογικό πλαίσιο, στο οποίο την τοποθέτησαν οι λαοί της Μεσοποταμίας, καθώς ο ιερός συγγραφέας τη βλέπει ως την αρχή της ιστορίας, η οποία είναι ταυτόχρονα η αρχή της σωτηρίας και της θείας οικονομίας. Στο βιβλίο της Γένεσης (Γεν. 1,1-2,25) παρατίθενται δυο διηγήσεις για τη δημιουργία του κόσμου, από την πηγή Ρ (Ιερατικός Κώδικας) του 5 ου αι. π.χ. και από την πηγή J (Γιαχβική) του 9 ου αι. π.χ. (Δόϊκος, 1984, σ ). Η αρχαιότερη διήγηση της πηγής J εκτείνεται στους στίχους Γεν. 2,4-25. Η κατασκευή του ανθρώπου αποτελεί αναμφίβολα ένα από τα σημαντικότερα σημεία της διήγησης. Ο άνθρωπος φτιάχτηκε «κατ εικόνα» και «καθ ομοίωσιν» του Θεού και του δόθηκε η εξουσία σε όλο το φυτικό και το ζωικό βασίλειο από τα ψάρια της θάλασσας έως τα πτηνά του ουρανού, καθιστώντας τον κυρίαρχο όλης της κτίσης. Κομβικό σημείο και στις δυο διηγήσεις είναι η δημιουργία του κόσμου από το Θεό. Εκτός από το βιβλίο της Γένεσης αναφορά στη δημιουργία γίνεται επίσης στις Παροιμίες, στους Προφήτες και στους Ψαλμούς, όπου συχνά κατέχει ως θέμα κεντρική θέση. Ο Θεός ενεργεί μόνος του και δημιουργεί τον κόσμο από το μη ον, αν και σαφή διατύπωση για μια εκ του μη όντος δημιουργία έχουμε μόνο στο Β Μακκαβαίων (7,28). Η κτίση, η οποία δεν προϋπήρχε και δεν προέρχεται από τη θεία ουσία δεν είναι αυθύπαρκτη, αλλά αντίθετα είναι σε απόλυτη εξάρτηση από το Δημιουργό-Θεό (Ματσούκας, 1985, σ ). Η δημιουργία του κόσμου είναι αποτέλεσμα της προσωπικής δημιουργικής θέλησης του Θεού. Η παρουσία του Θεού στην κτίση δεν περιορίζεται στην περίοδο της δημιουργίας, αλλά συνεχίζεται καθώς επεμβαίνει διαρκώς στην ιστορία. Ο Θεός ενδιαφέρεται για την κτίση και αποτελεί εγγύηση για τον άνθρωπο ότι δεν θα επανέλθει η αρχική χαώδης κατάσταση, η οποία θα σημάνει και την καταστροφή του ανθρώπινου γένους (Καϊμάκης, 1999, σ ). Η κυρίαρχη θέση του ανθρώπου πάνω στα δημιουργήματα αποτελεί το δεύτερο σημαντικό στοιχείο της δημιουργίας. Ορισμένοι πιστεύουν ότι η εσφαλμένη ερμηνεία της εντολής του Θεού προς τον άνθρωπο για κυριαρχία αποτελεί μια από τις αιτίες της οικολογικής κρίσης (Φιλοθέου, 1994, σ ). Η υποταγή της γης στον άνθρωπο και η εξουσία του πάνω σε όλη την κτίση, την οποία παραχώρησε ο Θεός στον άνθρωπο, γίνεται στο πλαίσιο μιας ιεράρχησης των δημιουργημάτων του Θεού και μιας αρμονικής συνύπαρξης και εξυπηρέτησης του τελειότερου δημιουργήματος, δηλαδή του ανθρώπου (Γαλάνης, 1985, σ. 386). Όμως η κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στη φύση δεν είναι χωρίς κανόνες, επειδή η εξουσία του ήταν δοσμένη από το Θεό και πάντοτε σε σχέση με τις ανάγκες του. Ο Θεός έβαλε τον άνθρωπο μέσα στον Παράδεισο όχι για να τον χρησιμοποιεί, όπως αυτός θέλει, αλλά για να τον καλλιεργεί και να τον προσέχει (Γεν. 2,15). Πρόκειται για μια θέση που θα επαναληφθεί και στους Ψαλμούς. Το σημείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη των απόψεων της Εκκλησίας για το περιβάλλον και για το οικολογικό ζήτημα. Για τους αρχαίους λαούς η δημιουργία αποτελεί μια κοινή ιδέα, της οποίας οι λεπτομέρειες διαφοροποιούνται σε κάθε λαό. Κοινή είναι και η -προερχόμενη από την μεσολιθική και νεολιθική περίοδο- ιδέα ενός χαμένου παραδείσου, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο που έδινε σε αυτόν ο κάθε λαός (Eliade, 1992, σ. 32). Ο βιβλικός Παράδεισος ήταν ένας θαυμαστός κήπος 424 ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

3 στην Εδέμ μέσα στον οποίο τοποθέτησε ο Θεός τον άνθρωπο. Η περιγραφή του κήπου με τα τέσσερα ποτάμια και με τα κάθε λογής δέντρα δίνουν την εικόνα ενός ιδανικού φυσικού περιβάλλοντος (Γεν. 2,8-14). Οι σχέσεις του ανθρώπου με τη γη, του ανθρώπου με το περιβάλλον, του ηθικού με το φυσικό κακό, της ευλογίας με τα αγαθά, της ανυπακοής με τα δεινά σύμφωνα με την Π. Διαθήκη σχετίζονται άμεσα σε σημείο που συνδέεται η Θεολογία με την Οικολογία (Δόϊκος, 1984, σ ). Αυτό συμβαίνει, επειδή πολλές φορές στην Π. Διαθήκη οι σχέσεις του ανθρώπου με το περιβάλλον εξετάζονται μέσα από πρίσμα της σχέσης του ανθρώπου με το Θεό, η οποία διέπεται από το καθεστώς της πτώσης. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των Προφητών, όπου στη σωστή σχέση του ανθρώπου με το Θεό εντάσσεται η σωστή σχέση του ανθρώπου με την κτίση, επειδή η κτίση βοηθάει τον άνθρωπο να γνωρίσει το Θεό και να επικοινωνήσει μαζί του (Γαλάνης, 1985, σ. 387). Η κατάσταση της πτώσης δε θα είναι παντοτινή, αλλά θα έχει ένα τέλος στα έσχατα. Στον Ιεζεκιήλ (36,35-36) βλέπουμε ότι θα λάβει χώρα η σωτηρία του ανθρώπου και η αποκατάσταση των σχέσεών του με τη δημιουργία, τότε που θα υπάρξει ένας νέος Παράδεισος μια νέα Εδέμ. Πρόκειται για το όνειρο, αλλά και το καταληκτικό σημείο του σχεδίου της θείας οικονομίας, που είναι η επαναφορά του ανθρώπου στην αρχική κατάσταση. Το μεσοδιάστημα μεταξύ της πτώσης και της έξωσης του ανθρώπου από τον Παράδεισο και της επανόδου του σε μια κατάσταση παραδείσιας ευτυχίας δε θα είναι παρά μια παρένθεση. Με τον τρόπο αυτό η αρχική δημιουργία ενώνεται με το τέλος της θείας οικονομίας (Auvray, 1980, σ. 245). Μεταξύ των χαρακτηριστικών των δυο περιόδων, δηλαδή της αρχικής δημιουργίας και των εσχάτων, περιλαμβάνονται και οι ιδανικές σχέσεις του ανθρώπου με το περιβάλλον. Αρχικά το περιβάλλον είναι ο Παράδεισος, ενώ στα έσχατα το περιβάλλον έχει ανανεωθεί συμμετέχοντας, σύμφωνα με τον Ησαΐα (66,22), στη γενικότερη ανανέωση της κτίσης από το Θεό. Η σύγκριση του ιδανικού περιβάλλοντος της Π. Διαθήκης με το σημερινό περιβάλλον μέσα από σχετικά παραδείγματα θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. 3. ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Στην Κ. Διαθήκη η συνειδητοποίηση του δράματος που σχετίζεται με τη δημιουργία, την πτώση και τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον είναι περισσότερο εμφανής από ότι στην Π. Διαθήκη. Ο τωρινός κόσμος έχει μια συγκεκριμένη διάρκεια ζωής, μετά το τέλος της οποίας θα εξαφανιστεί (Μρ. 13,31. Α Κορ. 7,31β. Απ. 7,2-3 & 20,11). Στην Κ. Διαθήκη αναφέρεται η σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον, την οποία βλέπει μέσα από τη σωστή σχέση του ανθρώπου με το Θεό. Παράλληλα δίνεται το μέτρο, ο χαρακτήρας και ο σκοπός της προαναφερόμενης σχέσης με βάση την ενανθρώπιση και την ανάσταση του Χριστού (Γαλάνης, 1985, 385). Η ενσάρκωση του Λόγου του Θεού δεν αποτελεί μόνο μια επέμβαση του Θεού για τη λύση του οντολογικού προβλήματός του, αλλά και για τη λύση του προβλήματος της δημιουργίας, που προκλήθηκε από την πτώση του ανθρώπου. Πρόκειται για την «ανακεφαλαίωση» των ουράνιων και των επίγειων στο πρόσωπο του Χριστού (Εφ. 1,10). Αυτή η νέα -εν Χριστώ- πραγματικότητα που συμφιλιώνει τον άνθρωπο με το περιβάλλον έχει ξεκινήσει με την ενανθρώπιση του Κυρίου αλλά δεν έχει φτάσει ακόμα στην τελείωσή της, η οποία θα λάβει χώρα στα έσχατα. Η σύνδεση με το Χριστό θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την ένταξη στην νέα κτίση (Β Κορ. 5,17). Για αυτό και η κυριαρχία του ανθρώπου στην κτίση θα πρέπει να ασκείται όχι για την εξυπηρέτηση των προσωπικών αναγκών του, αλλά για την επίτευξη της σωτηρίας του, της μελλοντικής κρίσης του και της ένταξής του στη νέα εσχατολογική πραγματικότητα της Βασιλείας του Θεού (Μτ. 6,33. Λκ. 12,31). Στα έσχατα θα λάβει χώρα η οριστική ρύθμιση των σχέσεων του ανθρώπου με το περιβάλλον. Όλη η κτίση περιμένει αυτή τη στιγμή της δόξας του Κυρίου που θα σημάνει και τη λύτρωσή της (Ρωμ. 8,19). Έως τότε όμως η κτίση παραμένει υποταγμένη στον άνθρωπο και βιώνει τις συνέπειες της αρνητικής στάσης του ανθρώπου προς το Θεό. Αλλά και ο άνθρωπος συμπάσχει μαζί με τη φύση, παρά το γεγονός ότι αυτός είναι ο υπαίτιος για τα όσα βιώνει τόσο ο ίδιος όσο και η κτίση. Ο Απ. Παύλος δηλώνει ξεκάθαρα ότι η κτίση υποτάχθηκε στη φθορά όχι επειδή έφταιγε, αλλά επειδή έτσι θέλησε ο άνθρωπος που την συμπαρέσυρε με την πτώση του (Ρωμ. ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 425

4 8,20). Η θεολογία του Απ. Παύλου τονίζει το στενό δεσμό του ανθρώπου και της κτίσης που κινούνται μαζί μέσα στο χρόνο έχοντας ως κοινό σκοπό τη σωτηρία (Γαλάνης, 1985, 390). Στο σημείο αυτό φαίνεται ο παραλογισμός και το αδιέξοδο στο οποίο έχει οδηγηθεί ο άνθρωπος με άμεση συνέπεια να στρέφεται κατά του εαυτού του και κατά του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζει. Είναι αυτονόητο ότι κάθε αρνητική ενέργεια του ανθρώπου προς το περιβάλλον έχει ως τελικό αποδέκτη τον άνθρωπο, επιτείνοντας τη σύγχυση και την απελπισία του. Ο νέος κόσμος που θα προκύψει στα έσχατα θα γλιτώσει τον άνθρωπο και την κτίση από τη φθορά του σημερινού κόσμου, επαναφέροντάς τον στην πρωταρχική παραδείσια κατάσταση. Τότε όλοι όσοι βρίσκονται στον ουρανό, στη γη και στα υποχθόνια θα προσκυνήσουν τον Κύριο Ιησού Χριστό (Φιλ. 2,10. Απ. 21,1 & 21,5). Η παράθεση των θέσεων της Κ. Διαθήκης για το περιβάλλον και η τεκμηρίωσή τους μέσα από καθημερινά παραδείγματα θα μπορούσε να αποτελέσει το αντικείμενο ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. 4. ΠΑΤΕΡΕΣ, ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΟΙ Οι Πατέρες της Εκκλησίας για τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον ακολουθούν σε γενικές γραμμές τις θέσεις που αναπτύσσει η Αγία Γραφή και κυρίως η Κ. Διαθήκη. Η βιβλική θέση ότι ο Θεός είναι ο δημιουργός του κόσμου επαναλαμβάνεται από τους Πατέρες με την προσθήκη ότι ο Θεός δεν άφησε την κτίση μετά τη δημιουργία. Έτσι από τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες υπογραμμίζεται ότι ο Θεός σπλαχνίζεται την κτίση και μεριμνά γι αυτήν (Ερμάς, Ποιμήν, εντ. θ ). Κεντρική θέση στη διδασκαλία των Πατέρων έχει η χριστοκεντρική θεώρηση της κτίσης και η εσχατολογική προοπτική της. Ο Χριστός με την ενανθρώπισή του προσέλαβε το ανθρώπινο σώμα, δηλαδή την ύλη για να την σώσει (Γρηγόριος Νύσσης, PG 44,233D). Σε αυτή τη διδασκαλία εστιάζεται για τους Πατέρες η δυνατότητα σωτηρίας της κτίσης. Ο άνθρωπος, αν και αποτελεί μέρος της κτίσης, θεωρείται ως ο πρίγκιπας της δημιουργίας που θα έχει ουσιαστικό ρόλο στη σωτηρία της κτίσης από τη φθορά (Οικονόμου, 1992, σ. 8). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε ότι οι Πατέρες ήταν εκείνοι που ανέπτυξαν πρώτοι μια θεολογία του περιβάλλοντος, σύμφωνα με την οποία η δημιουργημένη από το Θεό κτίση πλάστηκε για να συνυπάρχει αρμονικά με τον άνθρωπο, ο οποίος κυριαρχεί αλλά επίσης αποτελεί μέρος της, την αγαπά και τη διαφυλάσσει (Σινάκος, 2003, σ ). Στην προοπτική αυτή οι αιματηρές θυσίες ζώων δεν έχουν πλέον θέση (Βαρνάβα επιστολή, ΙΙ,4-6). Παράλληλα είναι αναρίθμητα τα παραδείγματα που αντλούν οι Πατέρες από το φυτικό και το ζωικό βασίλειο, για να αναπτύξουν και να τεκμηριώσουν τη διδασκαλία τους, γεγονός που δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία προς το περιβάλλον. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η άποψη, η οποία προσπαθεί να ερμηνεύσει τη στάση των Πατέρων, αλλά και της σημερινής Ορθοδοξίας για το περιβάλλον, με βάση τις ιστορικές και τις κοινωνικές συνθήκες που βίωσαν οι ορθόδοξοι λαοί. Σύμφωνα με αυτή τη θέση η Ορθοδοξία έδειξε ιδιαίτερη ευαισθησία για το φυσικό περιβάλλον και έλαβε σοβαρά υπόψη της τη σχέση του ανθρώπου με τα έμψυχα και τα άψυχα στοιχεία της φύσης, επειδή επικράτησε και βιώθηκε κυρίως στους αγροτοκτηνοτροφικούς και μη τεχνικούς πολιτισμούς της Ανατολής (Φιλοθέου, 1994, σ. 467). Αυτές οι συνιστώσες στις απαρχές του ανατολικού Χριστιανισμού αποτέλεσαν τη βάση για τις μετέπειτα θέσεις της Ορθοδοξίας για το βιομηχανικό και το μεταβιομηχανικό πολιτισμό. Εκτός από τα κείμενα των Πατέρων, τα οποία ίσως να φαντάζουν κάπως θεωρητικά, ο Χριστιανισμός προβάλλει και πρακτικά παραδείγματα μέσα από τους αγίους. Οι βίοι των αγίων πέρα από παραδείγματα σωτηρίας αποτελούν και παραδείγματα αρμονικής συνύπαρξης του ανθρώπου με τη φύση. Η άσκηση των αγίων ως προσπάθεια επιστροφής στο «κατά φύσιν» αποτελεί ταυτόχρονα και προσπάθεια επιστροφής στην αρχική κατάσταση αρμονίας του ανθρώπου με το περιβάλλον. Μέσα στους βίους των αγίων φαίνεται η συμφιλίωση του ανθρώπου με τα φυτά, τα ζώα και γενικότερα κάθε στοιχείο της δημιουργίας (Μπαλατσούκας, 1996, σ. 132). Πρόκειται για ένα πρότυπο μείωσης των υλικών αναγκών με κύριο χαρακτηριστικό τη λιτότητα. Στην προοπτική αυτή ο μοναχισμός πρόβαλε ένα παράδειγμα ζωής απόλυτα συμβατό με το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε. Το παράδειγμα των αγίων προσπαθούν να ακολουθήσουν έως σήμερα οι ασκητές και οι μοναχοί, οι οποίοι δείχνουν μια ιδιαίτερη 426 ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

5 ευαισθησία για το περιβάλλον. Αρκεί να αναφέρουμε το παράδειγμα της Μοναστικής Πολιτείας του Αγίου Όρους, όπου το 90,25% της έκτασής της καλύπτεται από δάση (Χατζηφώτης, 2001, σ. 19). Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι η συμβολή των μοναστηριών της Ελλάδας στην προστασία του περιβάλλοντος θα μπορούσε να αποτελέσει το αντικείμενο ενός αριθμού Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Ο συντονισμός των προαναφερόμενων προγραμμάτων θα μπορούσε να γίνει μέσα από τη λειτουργία ενός εθνικού δικτύου, το οποίο θα παρουσιάσει τα σχετικά στοιχεία σε πανελλαδικό επίπεδο. 5. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η δημιουργία μιας κοινωνίας, η οποία θα χαρακτηρίζεται από ένα πνεύμα αλληλοκατανόησης, συνεργασίας και συνεργατικότητας περνάει μέσα από το σχολείο. Μέσα από αυτό το πρίσμα η διδασκαλία των αξιών αποκτά μια λογική βάση και ξεφεύγει από την αποκλειστικότητα ενός μαθήματος και αποκτά μια διαθεματική προσέγγιση, η οποία περιλαμβάνει κάθε μάθημα και κάθε υποστηρικτικό θεσμό. Στο παραπάνω πλαίσιο εντάσσεται η διδασκαλία της αξίας του περιβάλλοντος, το οποίο θα πρέπει να διαφυλάσσεται και να αντιμετωπίζεται με υπευθυνότητα, καθώς η επιβίωση του ανθρώπου είναι εξαρτώμενη από την επιβίωση και την καλή λειτουργία των διαφόρων οικοσυστημάτων. Πρόκειται για την προσέγγιση και την ανάπτυξη μιας περιβαλλοντικής ηθικής (Γεωργόπουλος, 2002, σ ). Στην κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να κινηθούν τόσο οι διδάσκοντες στο μάθημα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης όσο και οι μαθητές αναπτύσσοντας νέα μοντέλα μάθησης. Μέσα από τη διαθεματική προσέγγιση, η οποία με ενεργητικές μεθόδους διδασκαλίας μεγιστοποιεί τα μαθησιακά αποτελέσματα, επιτυγχάνεται η κατάργηση των συνόρων μεταξύ των μαθημάτων (Θεοφιλίδης, 1997, σ ). Πρόκειται για μαθητοκεντρική αυτενεργό μάθηση που προϋποθέτει δράση από την πλευρά του μαθητή. Η συνάντηση των Θρησκευτικών, που διδάσκουν ότι είμαστε οι διαχειριστές και οι οικονόμοι της κτίσης που μας εμπιστεύτηκε ο Θεός αλλά και της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, που ευαισθητοποιεί και ενεργοποιεί τους μαθητές σε θέματα περιβάλλοντος, μπορεί να αποτελέσει μια επιτυχημένη προσπάθεια διαθεματικής προσέγγισης των σχέσεων του ανθρώπου με το περιβάλλον. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται μια άλλη θεώρηση και ερμηνεία της ανάπτυξης, διαφορετική από αυτές που έχουν διατυπωθεί έως τώρα (Palmer, 1998, σ. 83). Αν και τα δυο γνωστικά αντικείμενα καλύπτουν διαφορετικούς τομείς υπάρχουν επικαλυπτόμενες περιοχές, παράλληλη θεώρηση και κοινοί στόχοι. Πρόκειται για τη συνάντηση και τη συμπόρευση της περιβαλλοντικής ηθικής με τη χριστιανική ηθική. Η παράδοση της Ορθοδοξίας προσφέρει τη θεωρητική βάση για μια προσπάθεια κατανόησης της περίπλοκης οικολογικής κρίσης, χωρίς να εκτρέπεται προς το νεοανιμισμό, δηλαδή προς ένα είδος θεοποίησης της φύσης. Παράλληλα, με το δυναμικό παρόν της στα ζητήματα της προστασίας του περιβάλλοντος, η Ορθοδοξία εμπνέει στον άνθρωπο το σεβασμό προς το περιβάλλον. Αυτά τα στοιχεία μπορούν να αξιοποιηθούν κατάλληλα στο πλαίσιο της μαθησιακής διαδικασίας και να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης στη θεματολογία των Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΣΠΠΕ). Το γεγονός ότι κάποιες διαστάσεις της Θρησκευτικής Αγωγής μπορούν να λειτουργήσουν ως θέμα, υλικό και μέσο έρευνας των προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Αγωγής σε όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης έχει ήδη επισημανθεί (Αθανασάκης, 1996, 171). 6. ΈΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η σύνδεση της Θρησκευτικής Αγωγής με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ήταν το ζητούμενο, όταν αποφασίσαμε το σχεδιασμό ενός σχετικού προγράμματος, το οποίο θα υλοποιούνταν από τους μαθητές του Ενιαίου Εκκλησιαστικού Λυκείου Νεάπολης Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, λάβαμε υπόψη μας και την ιδιαιτερότητα της φύσης και της αποστολής του Σχολείου σε σχέση με τα λοιπά Σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όπως αυτή προβλέπεται από το πλαίσιο λειτουργίας τους και ιδιαίτερα από το Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων (ΥΠΕΠΘ, 1998). Με τον τρόπο αυτό προσπαθήσαμε να ωθήσουμε τους μαθητές να εμπνευστούν από την ορθόδοξη ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 427

6 παράδοση και να επιλέξουν ως θέμα του προγράμματος ένα σύγχρονο πρόβλημα που να σχετίζεται τόσο με το περιβάλλον όσο και με την Ορθόδοξη παράδοση. Διατυπώθηκαν πολλές προτάσεις από τους μαθητές. Το πρόβλημα της διαρκούς μείωσης του αστικού πράσινου και η «τσιμεντοποίηση» των πόλεων, που από τη δεκαετία του 50 έχει πάρει εθνικές διαστάσεις και έχει υποβαθμίσει το σημερινό περιβάλλον ήταν μια από προτάσεις που έγιναν. Η τελική επιλογή του θέματος του Προγράμματος έγινε από τους 30 μαθητές που αρχικά εκδήλωσαν ενδιαφέρον συμμετοχής και αποφάσισαν να μελετήσουν τους ναούς της Ι. Μητρόπολης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, μέσα στα όρια της οποίας βρίσκεται το Σχολείο. Στα κριτήρια της επιλογής του θέματος συμπεριλήφθηκε η μελέτη των ναών ως μνημεία πολιτισμού που πρέπει να διατηρηθούν. Με τον τρόπο αυτό γινόταν εμφανής η αρχιτεκτονική παρουσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στο αστικό περιβάλλον, ενώ οι μαθητές μπορούσαν να ανακαλύψουν κάποιες πτυχές της τοπικής εκκλησιαστικής ιστορίας. Παράλληλα οι ναοί εξετάζονταν όχι μόνο ως μνημεία ή ως χώροι λατρείας αλλά και ως ζώνες πρασίνου που αποτελούν μικρά κλειστά αστικά οικοσυστήματα με χλωρίδα και πανίδα, τα οποία αναβαθμίζουν το υποβαθμισμένο αστικό περιβάλλον. Με βάση τα παραπάνω οδηγηθήκαμε στην τελική διατύπωση του τίτλου του προγράμματος, «Οδηγός των Ι. Ναών της Ι. Μητροπόλεως Νεαπόλεως & Σταυρουπόλεως : Οάσεις πρασίνου και κλειστά αστικά οικοσυστήματα». Το πρόγραμμα παρουσίαζε ένα ειδικό ενδιαφέρον σε επίπεδο Σχολείου, το οποίο προέκυπτε από το ότι πολλοί από τους μαθητές είναι ή πρόκειται να γίνουν ιερείς, ώστε να είναι αναγκαίο παράλληλα με τις θεολογικές γνώσεις που τους παρέχονται να ευαισθητοποιηθούν και σε θέματα υποβάθμισης του περιβάλλοντος. Με τον τρόπο αυτό η Θρησκευτική Αγωγή μπορεί ως βίωση, δράση, συμμετοχή, πράξη και διαλεκτική να διευκολύνει την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, έτσι ώστε να συνδιαμορφώσει την κοινωνική συνείδηση και αγωγή των μαθητών. Με την επιλογή του εν λόγω θέματος επιχειρήθηκε η συνολική διαχείριση του πλήθους των φαινομενικά διαφορετικών πληροφοριών και η κριτική ανάλυσή τους. Πρόκειται για μια προσπάθεια Συστημικής Εκπαίδευσης διαμέσου της οποίας θα γινόταν δυνατή η κατάδειξη των σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων των συλλεγομένων στοιχείων (Senge, 2000). Έτσι έγινε δυνατή η ανάδειξη μιας οικολογικής παραμέτρου, η οποία έχει να κάνει με την ιδιαίτερη θέση που έχουν οι ναοί στο αστικό περιβάλλον ως πνεύμονες πρασίνου. Η προαναφερθείσα παράμετρος αν και δε γίνεται πάντοτε αντιληπτή, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για το μικροκλίμα μιας περιοχής της πόλης. Η σύνδεση των ναών με το πράσινο δεν αποτελεί κάτι παράξενο για την παράδοση του Χριστιανισμού. Όπως ήδη επισημάναμε οι Πατέρες ήταν εκείνοι που ανέπτυξαν πρώτοι μια θεολογία του περιβάλλοντος, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος κυριαρχεί αλλά επίσης αποτελεί μέρος της φύσης, την αγαπά και τη διαφυλάσσει. Η υλοποίηση του Προγράμματος χρηματοδοτήθηκε με το ποσό των 2.400,00 από το 2 ο ΕΠΕΑΕΚ στο πλαίσιο του Μέτρου 2.6, Ενέργεια «Προγράμματα Προστασίας Περιβάλλοντος και Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης», με φορέα υλοποίησης το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Ο αριθμός των 30 μαθητών, που δήλωσαν αρχικά συμμετοχή μειώθηκε στους δέκα, καθώς οι υπόλοιποι επέλεξαν κάποια από τις συνήθεις δικαιολογίες που έχουν κατά καιρούς καταγραφεί (Grey, 2004, σ. 41). Οι μαθητές, κατά τη διάρκεια της εξέτασης των ναών, δεν αρκέστηκαν στη μελέτη και στη καταγραφή των κτισμάτων και των εξωτερικών χώρων, αλλά προχωρώντας παραπέρα διατύπωσαν και κάποιες προτάσεις. Στο σημείο αυτό ίσως βρίσκεται και η ουσιαστική σημασία του Προγράμματος, το οποίο υπερβαίνει το πλαίσιο ενός σχολικού μαθήματος και ανοίγεται στην κοινωνία. Τα πορίσματα της έρευνας των μαθητών και οι προτάσεις τους τέθηκαν υπόψη της Μητρόπολης, των Προϊστάμενων των ναών που μελετήθηκαν, κάνοντας γνωστή την υπάρχουσα κατάσταση. Παράλληλα με την έκδοση των εργασιών και των πορισμάτων του προγράμματος τα συμπεράσματα και οι προτάσεις των μαθητών έγιναν γνωστά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στους κατοίκους της περιοχής ευαισθητοποιώντας τους (Μαράς, 2004). Με αυτό τον τρόπο έγινε δυνατή η υιοθέτηση του κλασικού τρίπτυχου της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, το οποίο υιοθετήθηκε στη Μ. Βρετανία τη δεκαετία του 70: εκπαίδευση γύρω από το περιβάλλον, εκπαίδευση από το περιβάλλον και εκπαίδευση για το περιβάλλον (Palmer, 1998, σ. 137). 428 ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

7 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν τη βάση για τη διδασκαλία της Ορθοδοξίας για το περιβάλλον. Η παραπάνω διδασκαλία ερμηνεύθηκε, ξαναδιατυπώθηκε και επαυξήθηκε από τους Πατέρες και τους Εκκλησιαστικούς συγγραφείς, των οποίων η διδασκαλία αποτέλεσε τη βάση για την υιοθέτηση της μετέπειτα θετικής στάσης για την προστασία του περιβάλλοντος από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Σήμερα η ευαισθητοποίηση της Ορθοδοξίας για το περιβάλλον εκδηλώνεται μέσα από την έκδοση ειδικών μελετών, με τη διοργάνωση επιστημονικών Ημερίδων και Συνεδρίων, με τη θέσπιση ειδικής ημέρας αφιερωμένης στο περιβάλλον, με τη συγγραφή και την τέλεση ειδικής ακολουθίας για την προστασία του περιβάλλοντος, κ.ά. Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι οι απόψεις της Ορθοδοξίας για το περιβάλλον μπορούν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για τη θεματολογία των Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στην κατεύθυνση αυτή μπορεί να γίνει μια σύνδεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τη Θρησκευτική αγωγή, βαδίζοντας σε μια πορεία διεπιστημονικότητας, η οποία θα προωθεί τη Συστημική Εκπαίδευση και θα απομακρύνει τον κίνδυνο κατακερματισμού της γνώσης. Με τον τρόπο αυτό ο μαθητής μέσα στην κριτική ανάλυση και στη συνολική διαχείριση των πληροφοριών κατανοεί τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων μερών της εκπαίδευσης, εν προκειμένω της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και των Θρησκευτικών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα συμπόρευσης της Περιβαλλοντικής και της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης αποτέλεσε το ΣΠΠΕ του Ενιαίου Εκκλησιαστικού Λυκείου Νεάπολης με τον τίτλο: «Οδηγός των Ι. Ναών της Ι. Μητροπόλεως Νεαπόλεως & Σταυρουπόλεως : Οάσεις πρασίνου και κλειστά αστικά οικοσυστήματα». Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και κάποια άλλα προγράμματα που εκπονήθηκαν τόσο από Σχολικές Μονάδες της Εκκλησιαστικής όσο και από αντίστοιχες της γενικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στις αρχές του 21 ου αιώνα η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση θα πρέπει να αυξήσει τους πόρους άντλησης της θεματολογίας της. Στην κατεύθυνση αυτή η Θρησκευτική αγωγή είναι έτοιμη και μπορεί να βοηθήσει την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Αθανασάκης, Α., (1996), Οικολογική Παιδεία και θρησκευτική αγωγή. Σε Ορθοδοξία και Φυσικές Επιστήμες, , Αθήνα : Σαββάλας-ΕΕΦ Παράρτημα Αν. Κρήτης. 2. Auvray P., (1980), Δημιουργία, σε Λεξικό Βιβλικής Θεολογίας, , Αθήνα : Βιβλικό Κέντρο «Άρτος Ζωής». 3. Βαρθολομαίος Α.Θ.Π. Οικουμενικός Πατριάρχης, (1994), Ημέρα προσευχών υπέρ της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, Εκκλησία, ΟΑ, Βαρνάβα επιστολή, PG 2, Γαλάνης Ι., (1985), Το καινοδιαθηκικό υπόβαθρο των σχέσεων ανθρώπου και κτίσης κατά τη λατρευτική πράξη της Εκκλησίας, σε Τιμητικό αφιέρωμα στον ομότιμο καθηγητή Κωνσταντίνο Δ. Καλοκύρη: Παράρτημα στην ΕΕΘΣΘ, , Θεσσαλονίκη : ΑΠΘ-Υπηρεσία Δημοσιευμάτων. 6. Γεωργόπουλος Α., (2002), Περιβαλλοντική ηθική, Αθήνα : Gutenberg. 7. Grey D., (2004), Το εγκόλπιο του Εκπαιδευτικού, Αθήνα : Σαββάλας. 8. Γρηγόριος Νύσσης, Περί κατασκευής ανθρώπου, PG 44, Δόϊκος Δ., (1984), Τάδε λέγει Κύριος, Θεσσαλονίκη : ΑΠΘ- Υπηρεσία Δημοσιευμάτων. 10. Eliade M., (1992), Istoria credinţelor şi ideilor religioase : 1.-de la epoca de piatră la misterele din Eleusis, Chişinău : Universitas. 11. Ερμάς, Ποιμήν, PG 2, Θεοφιλίδης Χ., (1997), Διαθεματική προσέγγιση της διδασκαλίας, 2 η έκδ. Αθήνα : Γρηγόρης. 13. Καϊμάκης Δ., (1999), Θέματα Παλαιοδιαθηκικής θεολογίας, Θεσσαλονίκη : Simbo. 14. Καραβιδόπουλος, Ι., (1981), Αποστόλου Παύλου Επιστολές Προς Εφεσίους Φιλιππησίους Κολοσσαείς Φιλήμονα, Θεσσαλονίκη : Π. Πουρναράς. 15. Μαράς, Α., (2004), Εκκλησία περιβάλλον εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη : Αντ. Σταμούλης. 16. Ματσούκας Ν., (1985), Δογματική και Συμβολική Θεολογία Β, Θεσσαλονίκη : Π. Πουρναράς. 17. Μπαλατσούκας, Σ., (1996), Οι άγιοι και το φυσικό περιβάλλον, Θεσσαλονίκη : Μυγδονία. 18. Οικονόμου,Η., (1992), Ορθοδοξία και φυσικό περιβάλλον : Η θεία βούληση και η Κτίση, Αθήνα : Αποστολική Διακονία, c1992. ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 429

8 19. Palmer J., (1998), Environmental education in the 21 st century : theory, practice, progress and promise, London-New York : Routledge Falmer. 20. Senge, P., (2000), Schools that learn : a fifth discipline field book for educators, parents and everyone who cares about education. New York : Doubleday. 21. Σινάκος, Α., (2003), Άνθρωπος και περιβάλλον στην πρωτοβυζαντινή εποχή (4ος-6ος αι.), Θεσσαλονίκη : University Studio Press. 22. ΥΠΕΠΘ/Α2/893/ Φιλοθέου Μ., Αβραμιώτης Α, Ρίβιος Σ., Μισιακούδης Κ., (1994), Το οικολογικό πρόβλημα μέσα από τα πορίσματα δυο ομάδων, Εκκλησία, ΟΑ, Χατζηφώτης, Ι., (2001), Η προστασία του περιβάλλοντος στο Βυζάντιο, Αθήνα : Τυπωθήτω-Γ. Δαρδανός. 430 ΥΠΕΠΘ-Παν/μιο Αιγαίου με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ AΡΙΣΣΤΤΟΤΤΕΕΛΕΕΙ ΙΟ ΠΑΝΕΕΠΙ ΙΣΣΤΤΗΜΙ ΙΟ ΘΕΕΣΣΣΣΑΛΟΝΙ ΙΚΗΣΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ Διευθυντής Εργαστηρίου : Καθηγητής Ηρακλής Ρεράκης

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών.

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθημάτων Π.Μ.Σ. Πρώτου Κύκλου. ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Α Εξάμηνο ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ Διδάσκων: Χ. Καραγιάννης, Λέκτωρ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ Αριστοτέλειο, Ερμού 61 ), Γραμματολογία τ.α, ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΛΟΓΙΑΣ Αριστοτέλειο,

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα»

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» Παράμετρος Λυκείου Κοκκινοχωρίων: «Η απαξίωση των νέων απέναντι στους θεσμούς» Συντονιστές παραμέτρου:

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή της χριστιανικής αγωγής στην προστασία του περιβάλλοντος 1. Εισαγωγή. 2. Η οικολογική κρίση και η αντιµετώπισή της από την Ορθοδοξία.

Η συµβολή της χριστιανικής αγωγής στην προστασία του περιβάλλοντος 1. Εισαγωγή. 2. Η οικολογική κρίση και η αντιµετώπισή της από την Ορθοδοξία. Η συµβολή της χριστιανικής αγωγής στην προστασία του περιβάλλοντος Γεραρής Ηλίας, /ντής 5 ου ηµ. Σχ. Κορίνθου Μπαλτατζής ηµήτριος, ρ., Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. Άργους Μπαλτατζή Ελένη, Φοιτήτρια Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδραστικότητα ως μέσον διδασκαλίας του θρησκευτικού μαθήματος. Μία μελέτη περίπτωσης: Η περιπέτεια του προφήτη Ιωνά

Η διαδραστικότητα ως μέσον διδασκαλίας του θρησκευτικού μαθήματος. Μία μελέτη περίπτωσης: Η περιπέτεια του προφήτη Ιωνά Η διαδραστικότητα ως μέσον διδασκαλίας του θρησκευτικού μαθήματος. Μία μελέτη περίπτωσης: Η περιπέτεια του προφήτη Ιωνά Νικόλαος Παύλου Θεολόγος-Ιστορικός, 14 ο Γυμνάσιο Λάρισας nikpavlou@gmail.com Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΕΚΤ 5 η Συνεδρίαση 25 / 07 /2013. Πρόσβαση στη Γνώση

ΕΣΕΚΤ 5 η Συνεδρίαση 25 / 07 /2013. Πρόσβαση στη Γνώση ΕΣΕΚΤ 5 η Συνεδρίαση 25 / 07 /2013 Πρόσβαση στη Γνώση Τρόποι αξιοποίησης της ψηφιακής συνεργατικής πλατφόρμας εκπαιδευτικού περιεχομένου ΜΗΤΙΔΑ: Παρουσίαση του Εργαλείου εκπαιδευτικών σεναρίων Μπέκος Κωνσταντίνος,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας Τέλειος κόσμος (Γεν. 1:1-2:3) Διάλεξη 1 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης

Ένας Τέλειος κόσμος (Γεν. 1:1-2:3) Διάλεξη 1 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Ένας Τέλειος κόσμος (Γεν. 1:1-2:3) Διάλεξη 1 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΙΑΝΟΑΡΙΟ-ΦΒΡΟΑΡΙΟ 19 ΙΑΝΟΑΡΙΟ-13 ΦΒΡΟΑΡΙΟ 2015 2η ΟΡΘΗ ΠΑΝΑΛΗΨΗ ΗΜΡ.ΚΔΟΣΗΣ 20/01/2015 (Σύμφωνα με το Προγράμμα Σπουδών του Τμήματος Θεολογίας για το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ (ΥΠΕΠΘ Π.Ι., 2002) Α) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ (ΥΠΕΠΘ Π.Ι., 2002) Α) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ (ΥΠΕΠΘ Π.Ι., 2002) Α) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Η διδασκαλία του μαθήµατος της γλώσσας στο ηµοτικό αποσκοπεί στην ανάπτυξη της ικανότητας των µαθητών να χειρίζονται µε επάρκεια και αυτοπεποίθηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκεία και Οικολογία. Το Οικολογικό Έργο Του Οικουμενικού Πατριατρχείου Κωνσταντινουπόλεως

Θρησκεία και Οικολογία. Το Οικολογικό Έργο Του Οικουμενικού Πατριατρχείου Κωνσταντινουπόλεως Θρησκεία και Οικολογία Το Οικολογικό Έργο Του Οικουμενικού Πατριατρχείου Κωνσταντινουπόλεως Η οικολογική δράση του Οικουμενικού Πατριαρχείου Το Οικουμενικό Πατριατρχείο Κωνσταντινουπόλεως έχει αποδείξει

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1998 Συντάκτες του φυλλαδίου Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Διάλεξη 1 η Γιατί πρέπει να μελετούμε την Παλιά Διαθήκη; Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ1 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σχέδιο Εργασίας με θέμα:«θαλασσα» Υπεύθυνες δασκάλες: Τάπα Σοφία Σαραλιώτη Έφη 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΛΥΒΙΩΝ (ΛΑΓΟΝΗΣΙΟΥ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το θέμα «θάλασσα» πραγματοποιήθηκε από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Κων/νος Αµπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Γραφείο 3.1, Τηλ. 210-9549363 E-mail: kabeli@hua.gr Πως θα γίνει το µάθηµα; 13 παραδόσεις Κάθε Παρασκευή 10-13 Οι παραδόσεις θα τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Το Πρόγραμμα αναφέρεται στην Ενέργεια και τις μορφές της, καθώς και τις εφαρμογές της σε τοπική, εθνική και παγκόσμια κλίμακα. Η επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΣΠΤΜΒΡΙΟ 1 25 ΣΠΤΜΒΡΙΟ 2015 ΠΑΝΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ Αριθμ.Πρωτ.: 1582 Ημερομηνία: 30/06/2015 Ημερομηνία Μάθημα Διδάσκων Ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ POWER POINT

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ POWER POINT 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 677 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ POWER POINT Πέτρος Κούμουλος Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Το θέμα που θα αναπτυχθεί πρέπει να ευρίσκεται εντός του κύκλου ενδιαφέροντος του φοιτητή. Ο-Η φοιτητής/τρια

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην.

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Νάουσα 2008 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση & «Γεωργία» Ο περιβαλλοντικός

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα