ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΌΠΕΙΡΕΣ ΣΤΙΣ ΗΓΕΜΟΝΊΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΌΠΕΙΡΕΣ ΣΤΙΣ ΗΓΕΜΟΝΊΕΣ"

Transcript

1 ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΌΠΕΙΡΕΣ ΣΤΙΣ ΗΓΕΜΟΝΊΕΣ Το πολύγλωσσο λεξι,κο του Λουκά Γί,αγκουλαίου Δελλά Ρώκκα «^ΛΚΤΑΓΛΩΣΣΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ» ΕΞΑΓΓΕΛΛΕΙ ό λεξικογράφος στον πρό- \_S λογό του. Παρόλο πού, καθώς θα δούμε, ή εξαγγελία αύτη δεν αντιστοιχεί απόλυτα με το αποτέλεσμα, μπορούμε να πούμε ότι το χειρόγραφο λεξικό, το όποιο παρουσιάζεται εδώ, αποτελεί μια περίπτωση πολύγλωσσης λεξικογραφίας πού πηγάζει άπο τον χώρο των 'Ηγεμονιών. Η αντιπαραβολή πολλών γλωσσών σε Ινα λεξικό είναι μια καινοτομία, θα λέγαμε, για τη νεοελληνική λεξικογραφία. Μέχρι στιγμής ή νεοελληνική γλώσσα εμπεριέχεται σε ορισμένα, δίγλωσσα κυρίως, ίταλοελληνικά ή αντίστροφα, γλωσσάρια και λεξικά, τα όποια εντάχθηκαν στο πλαίσιο των λεξικογραφικών δραστηριοτήτων της ιταλικής 'Αναγέννησης καί της Άντιμεταρρύθμισης, για να καλύψουν πρακτικές ανάγκες του εμπορίου ή τής περιήγησης ή για να εξυπηρετήσουν τους προπαγανδιστικούς στόχους τών ίησουιτών στην Ανατολή. 1 Τα τετράγλωσσα λεξικά πού οφείλονταν στην πρωτοβουλία ελλήνων λογίων καί πού τυπώθηκαν στη Βενετία άπο τον Bortoli, τού Γεράσιμου Βλάχου 2 καί τού Γεωργίου Κωσταντίνου, 3 αντιπαραθέτουν δύο ζωντανές γλώσσες (νεο- 1. Stephano da Sabio, Introduttorio nuovo intitolato Corona Preciosa... Εισαγωγή νέα επιγραφομένη Στέφανος Χρήσιμος..., Βενετία 1527' Girolamo Germano, Vocabolario italiano et greco, Ρώμη 1622 Simon Portius, Λεξικον λατινικόν, ρωμαίκον και έλληνικον... Dictionarium latinum, graeco-barbarum et littérale..., Παρίσι 1635" Alessio da Somavera, Θησαυρός τής ρωμαϊκής και τής φράγκικης γλώσσας... Tesoro della lingua greca-volgare ed italiana..., Παρίσι Θησαυρός τής εγκυκλοπαιδικής βάσεως τετράγλ.ωσσος... Thesaurus..., Βενετία, Bortoli, Βλ. καί Β. Ν. Τατάκης, Γεράσιμος Βλάχος ό Κρής (1605/7-1685). Φιλόσοφος, θεολόγος, φιλόλογος, Βενετία 1973, σ Dictionarium quatuor linguarum... Λεξικον τετράγ?.ο)σσον, περιέχον δηλαδή τάς τεσσάρας ταύτας διαλέκτους, ελληνικήν, πεζήν ήτοι άπλήν ρωμαϊκήν, λατινικήν και ιταλικήν..., Βενετία, Bortoli, Βλ. καί Κ. Λαζαρίδης, «Γεώργιος Κωνσταντίνου ή Κώνστας (ό διάσημος λεξικογράφος)», Ηπειρωτική 'Εστία 11 (1962) 'Ακόμη, έχει εκδοθεί το Λεξικόν τετράγλοίσσον τής ιταλικής, ρωμαϊκής, ελληνικής και λατινικής γλώσσης..., Βενετία, Bortoli, 1750.

2 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΛΟΥΚΑ ΔΕΛΛΑ ΡΩΚΚΑ 91 ελληνική, ιταλική) και δύο κλασικές (αρχαία ελληνική, λατινική) με διαφορετική δμως επιλογή στη γλώσσα αφετηρίας (νεοελληνική/αρχαία). Ή διατήρηση και ή ταυτόχρονη διεύρυνση του δίγλωσσου /τετράγλωσσου σχήματος στην περίπτωση πού εξετάζουμε ανταποκρίνεται στις ανάγκες καί ιδιαιτερότητες του χώρου των Ηγεμονιών: ανάγκες της παιδείας, πρώτα άπ' δλα, οι όποιες επιβάλλουν τήν κυρίαρχη παρουσία τών κλασικών γλωσσών γλώσσα-πηγή είναι ή αρχαία ελληνική (δπως καί στο λεξικό του Κωνσταντίνου) καί ανάγκες σε γλωσσομάθεια πού καλύπτονται με τήν ενσωμάτωση άλλων σύγχρονων γλωσσών. Στο σημείο αυτό ας κάνουμε μια αναδρομή στην ιστορία της δυτικής (ιταλικής κυρίως) λεξικογραφίας, 4 στο πλαίσιο της οποίας συμπεριλαμβάνεται αρχικά ή νεοελληνική σε λεξικά, ενώ αργότερα (δπως καί στην περίπτωση μας) αυτή παρέχει πρότυπα στους έλληνες λεξικογράφους άλλωστε κανένα λεξικό δεν έκφεύγει άπο τον κανόνα της αντιγραφής. 'Απευθυνόμενα σε ένα ευρύτερο κοινό, σπουδαστών ή επαγγελματιών, τα δίγλωσσα ή πολύγλωσσα λεξικά τής 'Αναγέννησης διαφέρουν άπο τα ογκώδη μονόγλωσσα λεξικά του Μεσαίωνα πού 'ίσχυαν ως κανονιστικά σώματα τών γλωσσικών καί πολιτισμικών πραγμάτων στο Βυζάντιο καί τή Δύση. άπο τα ουμανιστικά λεξικά του 16ου αιώνα, δπου αποθησαυρίζοντας οί ένδοξες κλασικές γλώσσες, ή, ακόμη, άπο τα λεξικά τών 'Ακαδημιών πού στοχεύουν στην καλλιέργεια καί εξύψωση μιας εθνικής γλώσσας. Instrumenta studiorum στην ουσία, στο πρότυπο τών γλωσσάριων καί διαλόγων του όψιμου Μεσαίωνα (vocabularia, colloquia), 5 χρησιμεύουν καταρχάς ως βοηθήματα για τήν εκμάθηση τής λατινικής δια μέσου τής απλής γλώσσας (volgare), ενώ, βαθμιαία, αρχίζουν να αντιπαραβάλλουν τήν απλή με άλλες εθνικές γλώσσες 6 μέ στόχο τή μεταξύ 4. Βλ. σχετικά Α. Rey, S. Delesalle, «Problèmes et conflits lexicographiques», Langue Française 43 (1979) 4-26 C. Buridant, «Lexicographie et glossographie médiévales. Esquisse de bilan et perspectives de recherche», La lexicographie au Moyen Âge (εκδ. C. Buridant), Presses Universitaires de Lille, 1986, σ D. Kibbee, «The Humanist Period in Renaissance Bilingual Lexicography», The History of Lexicography (εκδ. R. Hartmann), Άμστερνταμ 1986, σ G. Tancke, Die italienischen Wörterbücher von den Anfängen bis zum Erscheinen des ((Vocabolario degli Academici della Crusca» (1612). Bestandsaufnahme und Analyse, Tübingen H. Hunger, Βυζαντινή λογοτεχνία. Ή λόγια κοσμική γραμματεία τών Βυζαντινών, τ. 2, 'Αθήνα 1992, σ. 407 κέ. καί C. Buridant, δ.π., σ. 14 κέ. 6. Στην πρώτη περίπτωση χαρακτηρίζονται, σύμφωνα μέ τή σύγχρονη ορολογία, δίγλωσσα όμόγλωσσα, στή δεύτερη δίγλωσσα ή πολύγλωσσα έτερόγλωσσα, βλ.

3 92 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ Η Σ, 22 (1999) τους επικοινωνία αλλιώς τήν υπέρβαση της βιβλικής Βαβέλ. Ό πρακτικός προσανατολισμός τους, ό όποιος, άλλωστε, δέν θέτει αξιώσεις ευρυμάθειας, επιτρέπει και τη στοιχειώδη επεξεργασία τών σύγχρονων γλωσσών. Εντούτοις μια άλλη κατηγορία δίγλωσσων ή πολύγλωσσων λεξικών συνεχίζουν τήν κλασική παράδοση και διατηρούν τον χαρακτήρα τοΰ μεσαιωνικού λεξικού πού δέν κάνει αυστηρή διάκριση ανάμεσα στα δεδομένα της γλώσσας καί σε εκείνα τού πολιτισμού (τά όρια, άλλωστε, ανάμεσα στο λεξικό καί τήν εγκυκλοπαίδεια είναι ακόμη ρευστά): αναπαράγουν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, το ογκώδες φιλολογικό καί πραγματολογικό υλικό, κληροδοτημένο άπό τήν αρχαιότητα καί τον Μεσαίωνα, συνδυάζοντας γλωσσικές επεξηγήσεις με εγκυκλοπαιδικές αναφορές, μεσαιωνικές καί νεότερες, πού μεταδίδουν ένα πολιτισμικό σύμπαν. 'Αντιπροσωπευτικές αύτη ς της κατεύθυνσης είναι οι πολύγλωσσες εκδόσεις τοΰ Dictionarium τοΰ Ambrogio Calepino, αρχικά κανονιστικού της λατινικής (1502), τό όποιο σταδιακά ενσωμάτωσε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες για να καταλήξει σέ λεξικό ένδεκα γλωσσών, χωρίς όμως να αποβάλει τον αρχικό λατινογενή χαρακτήρα του. 7 Στο λεξικό αυτό θά επανέλθουμε. Ό λεξικογράφος. Βιογραφικά καί προθέσεις Τις λιγοστές πληροφορίες για τό πρόσωπο τοΰ λεξικογράφου αντλούμε άπό Β. Quémada, Les dictionnaires du français moderne ( ), Παρίσι 1967, a Ambrosii Calepini Dictionarium undecim linguarum... Respondent autem latinis vocabulis, hebraica, belgica, graeca, hispanica, gallica, polonica, italica, ungarica, germanica, anglica..., Βασιλεία Κατά τον 18ο αιώνα είναι γνωστές πολλές εκδόσεις σέ επτά γλώσσες [Dictionarium Septem linguarum), ή πρώτη στή Βενετία άπό το τυπογραφείο τοΰ Α. Bortoli (1700), οι περισσότερες δ- μως στην Πάδοβα (Seminarium), βλ. Α. Labarre, Bibliographie du Dictionarium d'ambrogio Calepino ( ), Baden-Baden 1975 καί G. Tancke, δ.π., σ Για τα δίγλωσσα ή πολύγλωσσα λεξικά τοΰ 18ου αιώνα βλ. τήν επισκόπηση τοΰ F.-J. Hausmann, «Les dictionnaires bilingues (et multilingues) en Europe au XVIIIe siècle. Acquis et suggestions de recherche», La lexicographie française du XVIIIe au XXe siècle. Colloque international de lexicographie tenu à l'institut de Langues et Littératures Romanes, Université de Düsseldorf, du 23 au 26 septembre 1986 (εκδ. Β. von Gemmingen, M. Höfler), Παρίσι 1988, σ

4 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΛΟΤΚΑ ΔΕΛΛΑ ΡΩΚΚΑ 93 τα σημειώματα του προς τον φανκριώτη ηγεμόνα και τους αναγνώστες. Ό Λουκάς Γιαγκουλαΐος Δελλά Ρώκκας «ό εν Κωνσταντινουπόλει γεννηθείς», καθώς υπογράφει, ακολουθώντας με την άδεια της Πύλης το επάγγελμα του πατέρα του, έχει χρηματίσει διερμηνέας και γραμματικός στην Πελοπόννησο, στο βασίλειο τών δύο Σικελιών 8 καί σε αυλές η γεμόνων της Μολδοβλαχίας. Το 1769 διαμένει στο Βουκουρέστι* εξαιτίας, όμως, του ρωσοτουρκικοΰ πολέμου, άφοΰ τον «έλεηλάτησαν έως τόσον, όπου ένδυμα δεν [τον] ήχαν άφίση)), αναγκάζεται να διαφύγει με τα παιδιά του στο Μπράσοβο της Τρανσυλβανίας, καταφύγιο εμπόρων καί λογίων σε παρόμοιες περιστάσεις. 9 Έκεΐ θα μείνει εξι χρόνια καί, παρά τις αντιξοότητες καί την έλλειψη κατάλληλων βοηθημάτων, θα επιχειρήσει τη σύνταξη του όκτάγλωσσου λεξικού για λόγους προσωπικούς άλλα καί για την κοινή ωφέλεια, όπως εξηγεί ό 'ίδιος: «... μήν ύποφέρωντας τήν άκραν άσχολίαν έστοχάσθην δτι καταπάντα ήτον άρμοδιώτερον τή ηλικία καί τή καταστάσει μου ό της μονότητος βίος, la vita solitaria, εις το μεν δια να αποφύγω άπο βιοτικάς τρυφάς και άργολογίας του καιρού εκείνου, το δε δια να προξενήσω κάποιαν ώφέλειαν τοις φιλομαθέσι άσκουμένοις εις τάς γλώσσας, διό έπιχειρίσθην να καταστρώσω τούτο το όκτάγλωσσον λεξικόν, και άγκαλά εις τήν πενιχρωτάτην κατάστασιν όπου ευρισκόμουν τότε, ήμουν έστερημένος και άπο τα αναγκαία λεξικά, τα όποια κατ' αρχάς ημπορούσαν να συντρέξουν και να ευκολύνουν καί να κατευθύνουν τον σκοπον καί τον ποθον μου, έτι δέ να ευτυχήσουν καί να προικίσουν πολλά περισσότερον το έργον μου τούτο (καθώς εις τάς ακαδημίας συνηθίζεται να μεταχειρίζονται παλαιούς συγγραφείς καί σοφωτάτους μεταφραστάς εις παρόμοια πονήματα)». Κατορθώνει, παρ' δλα αυτά, να προμηθευτεί κάποια λεξικά στο Μπράσοβο θα τα δούμε στή συνέχεια. Ή αλληλουχία τών κινήσεων του δεν αναφέρεται ρητά" υποθέτουμε, ωστόσο, δτι επιστρέφοντας στο Βουκουρέστι, μετά το τέλος της ρωσικής 8. Καθώς σημειώνει, χρημάτισε «πρώτος έρμηνεύς καί σεκρετάριος τοϋ Γαληνότατου άνακτος τών δύο Σικελιών δον Κάρλου δέ Μπουρμπόν»: πρόκειται προφανώς για τον Κάρολο Γ' τών Βουρβώνων ( ), γιο τοϋ Φίλιππου Ε' της 'Ισπανίας, ό όποιος ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Νεάπολης ή τών δύο Σικελιών το 1738, επονομαζόμενος Κάρολος Ζ', ενώ το 1759 παραιτήθηκε υπέρ τοϋ γιου του Φερδινάνδου Α', για να ανακηρυχθεί βασιλιάς της 'Ισπανίας μέ τον τίτλο Κάρολος Γ'. 9. Στο Μπράσοβο (Brasov) είχε καταφύγει τήν ΐδια εποχή καί ό Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, παρέμεινε εξι χρόνια καί δίδαξε στο σχολείο της ελληνικής κοινότητας, βλ. Α. Camariano-Cioran, Les Académies Princières de Bucarest et de Jassy et leurs professeurs, Θεσσαλονίκη 1974, σ. 415.

5 94 Ο ΕΡΑΝ1ΣΤΗΣ, 22 (1999) κατοχής (1775), συνεχίζει, τη σύνταξη του λεξικού καί, προτού ακόμη το ολοκληρώσει, γράφει ενα σημείωμα με αφιέρωση προς τον εύπαίδευτο η γεμόνα, γνωρίζοντας «την βαθυτάτην σχέσιν και κλίσιν όπου εκ νεότητος είχεν ή γαληνότης αυτού εις το να παρακινή τους νέους και φιλομαθείς του γένους να καταγίνωνται ακαταπαύστως εις την πολυμάθειαν δια στολισμόν του γένους και των άλλων εθνών... οίας δήποτε αξίας καί τάξεως ήθελεν ήσθαι», καί παρακαλεί για την εκδοσή του. Το κλίμα, άλλωστε, στις Ηγεμονίες, δπου ή γλωσσομάθεια αποτελούσε την απαραίτητη προϋπόθεση για την επαγγελματική καί κοινωνική ανέλιξη όσων άνηκαν σε φαναριώτικα ή εμπορικά περιβάλλοντα, 10 ήταν ευνοϊκό για ενα παρόμοιο εγχείρημα. 11 Ή στιγμή ήταν ακόμη ευνοϊκότερη στο Βουκουρέστι: ό νέος ηγεμόνας της Βλαχίας 'Αλέξανδρος Υψηλάντης αναδιοργάνωνε μετά το 1774 τήν 'Ακαδημία, δίνοντας ιδιαίτερη ώθηση στην παιδεία με το μεταρρυθμιστικό διάταγμα του 1776, το όποιο, μεταξύ άλλων, προέβλεπε τον εκδημοκρατισμό της εκπαίδευσης, καθώς καί τήν εισαγωγή της διδασκαλίας των δυτικών γλωσσών (ιταλικά, γαλλικά) στο πρόγραμμα της 'Ακαδημίας* 12 εκτός αυτού επαναλειτουργούσε τό τυπογραφείο της Μητρόπολης. 13 "Ομο^ς τό λεξικό έ'μεινε τελικά ανολοκλήρωτο καί, τό πιθανότερο, δέν στάλθηκε ποτέ στον ηγεμόνα. 14 Τό κοινό, στο όποιο απευθύνεται στό δεύτερο σημείωμα του, έμφανί- 10. Κ. Θ. Δημαράς, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, 'Αθήνα , σ. 226, 'Ας σημειωθεί ότι καί το λεξικό τοΰ Γεωργίου Κωνσταντίνου ((προσφωνείται.» στον Κωνσταντίνο Μαυροκορδάτο, ηγεμόνα της Βλαχίας στα Ό Μαυροκορδάτος, πολύγλωσσος ό ίδιος, υποστήριζε τη διδασκαλία των γλωσσών οι Ηγεμονίες ήταν, άλλωστε, πρόσφορες για τη διάδοση τοΰ ελληνικού βιβλίου, βλ. Α. Camariano-Cioran, δ.π., σ. 92, Τα λατινικά εΐχαν εισαχθεί νωρίτερα, ϊσως γύρω στα 1740, ενώ τα ιταλικά καί τα γαλλικά αποτελούσαν αντικείμενο διδασκαλίας ήδη πριν άπα τήν επίσημη καθιέρωση τους. Στην 'Ακαδημία τοΰ 'Ιασίου τά λατινικά καί τα αραβικά εισήχθησαν κατά τή δεύτερη ηγεμονία τοΰ Κωνσταντίνου Μαυροκορδάτου ( ) άγνωστο μένει αν ή διδασκαλία τους παρέμεινε σταθερή, βλ. Α. Camariano-Cioran, δ.π., σ. 45 κέ., 92, 251 κέ., 13. Στα 1767 τυπώθηκε εκεί ή Όρθόοοξος 'Ομολογία της Καθολικής και ''Αποστολικής Εκκλησίας με διορθωτή τον Γεώργιο Κωνσταντίνου, ό όποιος φαίνεται δτι συνέβαλε στην επαναλειτουργία του, βλ. Δ. Β. Οίκονομίδης, «Τά εν Βλαχία ελληνικά τυπογραφεία καί αϊ εκδόσεις αυτών ( )», 'Αθηνά 76 ( ) (: σ. 80, 81). 14. Το όνομα τοΰ ηγεμόνα δέν αναφέρεται. Συνάγουμε, ωστόσο, δτι πρόκειται για τον Υψηλάντη, άφοΰ ή αφιέρωση πρέπει να έχει γραφεί ανάμεσα στα , ό δε 'Υψηλάντης διετέλεσε ηγεμόνας της Βλαχίας ως το 1782.

6 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΛΟΤΚΑ ΔΕΑΑΑ ΡΩΚΚΑ 95 ζεται αρκετά ευρύ: συμπεριλαμβάνονται, «φιλόλογοι.)), «φιλόμουσοι άναγνώσται», «φιλαλήθεις έμπειροι των πραγμάτων»* κατά κύριο λόγο, 6- μως, σπουδαστές καί μάλιστα οι «πρωτόπειροι ζηλωταί και έπιθυμηταί της γνώσεως τούτων των διαλέκτων)), οι όποιοι θα «επιτύχουν μίαν ώφέλιμον διδασκαλίαν». Υπόσχεται σ' αυτούς ενα έργο, αν Ι'σως δχι εφάμιλλο με άλλα έγκυρα καί γνωστά λεξικά «σπουδαίων έρμηνέων καί σοφωτάτων λεξικοποιών», εφοδιασμένο τουλάχιστον με σαφήνεια καί μέθοδο κατάλληλη για την εκμάθηση των γλωσσών. Κλείνοντας το προλογικό σημείοομά του προς τους αναγνώστες, επανέρχεται στην πρακτική ωφέλεια της γλωσσομάθειας με την επισήμανση ότι «με την προκοπήν καί εΐδησιν των γλωσσών, πολλοί έπροχώρησαν εις επιστασίας καί βαθμούς εγκρίτους)). 'Αναφέρεται εδώ κυρίως στους Φαναριώτες καί στα επαγγελματικά οφέλη πού αποκόμισαν ακριβώς χάρη στή γλωσσομάθεια τους. Άλλσ. καί ό 'ίδιος ομολογεί ότι «βάσις της κυβερνήσεως» του στις αυλές των ηγεμόνων όπου χρημάτισε «έρμηνεύς καί σεκρετάριος» στάθηκε ή γλωσσομάθεια. Πρόκειται επομένως για έναν επαγγελματία του είδους. Παρουσίαση τον χειρογράφου. Πήγες καί επεξεργασία Τό χειρόγραφο απόκειται στην Κεντρική Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη «M. Eminescu» του 'Ιασίου. Στον κατάλογο της 15 φέρει τον ταξινομικό αριθμό VI 31 (154) καί χρονολογείται στα 'Αποτελείται άπό εννέα τόμους, μέ σύνολο περίπου φύλλα (μέ ξεχωριστή αρίθμηση σε κάθε τόμο, πού όμως παρουσιάζει κάποια κενά). Ό πρώτος τόμος αρχίζει μέ τήν αναγραφή αριθμών (ενα-δώδεκα) καί αριθμητικών (α ος -ε ος ) στην ελληνική, λατινική, ιταλική, γαλλική, οθωμανική, πού καταλαμβάνουν τό πρώτο φύλλο (χωρίς αρίθμηση). 'Ακολουθούν (φ. 2 Γ ) συντομογραφίες λέξεων, στην ελληνική καί τή λατινική, σχετικές μέ τις γραμματικές κατηγορίες (γένος, αριθμός, πτώσις κ.ά.), καθώς καί μέ κάποιες άλλες λέξεις πού θα περιληφθούν στο εσωτερικό τών άρθρων (αθηναίοι, ιατρική, ανατομία). Συντομογραφοΰνται ακόμη ο'ι οκτώ γλώσσες τοΰ λεξικού: ή ελληνική (ελλ.: lingua elenica [[greca]]), ή οποία διακρίνεται σέ διαλέκτους (ιωνική, δωρική, αιολική, αττική) καί σέ ποιητική γλώσσα (dictio poetica), ή απλή (άπλ. : απλή λέξις, greca vulgaris), οι τρεις δυτικές γλώσσες (λατινική, ιταλική, γαλλική), οι τρεις όθοο- 15. Dan Simonescii, Catalogici Manuscriselor Biblioteca Centrale Universitäre «M. Eminescu» din Jasi, 'Ιάσιο (δακτυλ. κατάλογος).

7 '.Mi Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ, 22 (1999) ΊΧ Ι'* *.* J > η*.«tu. t»., Ht nq Ί: inizia.ίγύ'/ο π",/«ή,η» 3«& L ff?j>i» " fry*/ * }*!/ '-" -*"*-, -.. i-.,/-l^*c^wa-i' < l M-/-f ' I *^ t*~< " '->" *" «- fri - r, /'^"P'v / Λ m t_ru> «Midi AUJi/ ι Λ?nam Uv/fr' Jt'ìkj'/S Χφ. VI 31 (154) Κεντρικής Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης «Μ. Eminescu» του 'Ιασίου, φ. 212 Γ.

8 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΛΟΤΚΑ ΔΕΑΛΑ ΡΩΚΚΑ 97 μανικές γλώσσες (αραβική, περσική, τουρκική), τέλος ή εβραϊκή και ή ρουμανική- στις δύο τελευταίες, διευκρινίζει, δεν έχει μεταφράσει συστηματικά, «έσπειρε» μόνο μερικές λέξεις ((της παλαιάς καί νεωτέρας εβραϊκής και της βλάχικης», τις όποιες είχε μάθει σέ νεαρή ηλικία καί «εν πάρεργοι». Στή συνέχεια (φ. 2 ν ) αναγράφονται καί συντομογραφοΰνται τα ονόματα των «παλαιών σοφωτάτων λεξικοποιών» πού χρησιμοποίησε «ποος διόρθωσιν καί αύξησιν» του έργου του: Σουίδας, δηλαδή το βυζαντινό λεξικό της Σούδας, 16 καί 'Ερρίκος Στέφανος, 17 Σκάπουλας, 18 Βαρίνος, 19 τα μεγάλα λεξικά της ουμανιστικής παράδοσης του 16ου αιώνα. 20 Προσθέτει παρακάτω ότι συμβουλεύθηκε «μαρτυρίας τινών σοφωτάτων ανδρών παλαιών τε καί νέων, τόσον της ημετέρας γλώσσης δσον καί των λοιπών γλωσσών»: εδώ σημειώνονται, χωρίς άλλη επεξήγηση, τα ονόματα ελλήνων καί λατίνων κλασικών (Λουκιανός, Κικέρων, Όβίδιος), του γάλλου ουμανιστή Guillaume Bude (Βουδαΐος), 21 ιταλών συγγραφέων 16. λΐέ μεγάλη χειρόγραφη παράδοση καί πολλές εκδόσεις (ή πρώτη το 1499) κριτική έκδοση άπό την Α. Adler, Suidae Lexicon, Lexicographii Graeci, τ. 1, Στουτγάρδη Πρβ. καί Η. Hunger, δ.π., σ Henri Estienne (Henricus Stephanus): Θησαυρός της ελληνικής γλώσσης... Thesaurus graecae linguae, τ. 1-5, Γενεύη Lexicon graeco-latinum... Ioannis Scapulae, Βασιλεία Favolino Guerino (Varinus Favorinus Camers): Μέγα καί πάνυ ώφέλιμον λεξικον όπερ Γαρινος Φαβωρ'ινος Κάμηρς, ό Νονκαιρίας επίσκοπος εκ πολλών και διαφόρων βιβλίων κατά στοιχεϊον σννελεξατο... Magnum ac perniile dictionarium..., Ρώμη Τα δύο άπό τα τρία μεγάλα λεξικά, μαζί μέ το λεξικό της Σούδας, αναφέρει καί στην αφιέρωση του προς τον ηγεμόνα («έπέτυχον εις την άνωτέραν πόλιν αξιόλογα λεξικά, ωσάν του Ερρίκου Στεφάνου, Σουΐδα καί του Σκάπουλα, άπό τα όποια βοηθούμενος ήκολούθησα το πόνημα μου»), καθώς καί στον πρόλογο προς τους αναγνώστες («αρκετά έβοηθήθην κάγώ άπό τον θησαυρον του 'Ερρίκου Στεφάνου, του Σουΐδα καί τοϋ Σκάπουλα όπου επέτυχα εις εκείνα τα μέρη»). Τα δυτικά ουμανιστικά λεξικά ήταν γνωστά στους έλληνες λεξικογράφους, οι όποιοι τα χρησιμοποιούσαν ώς πηγές μέ λιγότερο ή περισσότερο κριτικό πνεύμα. Για παράδειγμα, ό Κωνσταντίνου, στον πρόλογο του λεξικοΰ του, τα χαρακτηρίζει μέ κριτική διάθεση ατελή, δύσχρηστα, δυσεύρετα, πολυέξοδα, αϊτια «πολυκαιρίας», έξηγοϋν «το ασαφές δια του ασαφούς» μέ λίγα λόγια «τα τοιαύτα εις τά ημέτερα σχολεία εΐναι παντί άχρηστα», «το χρήσιμον καί επωφελές, το πρόχειρον καί σαφές του λεξικοΰ» εΐναι απαραίτητο, οί ερμηνείες οφείλουν να είναι «ε'ις τήν πάτριον καί κοινήν ή άπλήν διάλεκτον», καθώς «φυλάττουσι εις τά σχολεία της Ευρώπης». 21. Στή συγκριτική μελέτη Commentarli linguae graecae (1529) του Guillaume Bude (Gulielmus Budaeus) καί σέ άλλα χειρόγραφα του βασίστηκαν διάφο-

9 98 Ο EP AN Ι Σ ΤΗΣ, 22 (1999) της πρώιμης 'Αναγέννησης (Πετράρχης) και του 16ου αιώνα (Τάσσος), 22 κ α! άπο τους σχεδόν συγχρόνους δ Μεταστάσιος. 23 'Ορισμένα άπο τα ονόματα αυτά αναφέρονται και στο εσωτερικό των άρθρων, μαζί με κάποια άλλα έργα, δπως τα λεξικά του 'Ησύχιου, 24 του Somavera και του Βλάχου, καθώς και τη γραμματική του Αασκάρεως πού κυκλοφορούσε ευρέως ως διδακτικό εγχειρίδιο στις 'Ηγεμονίες. 25 Οι συντομογραφίες Calep. (((vedi Calep.», «voyez le dictionnaire de Calep.») και Vener. παραπέμπουν προφανώς στο πολύγλωσσο λεξικό τού Calepino 26 και το δίρα ουμανιστικά λεξικά πού κυκλοφορούσαν με προσθήκες άπο άλλους συγγραφείς, όπως το Lexicon Graeco-latinum seu Thesaurus linguae graecae... ex ipsius G. Budaei manuscriplo lexico..., Γενεύη 1554 ή το Λεξικον έλληνορωμαϊκον hoc est. Dictionarium graecolatinum... G. Budaei, I. Tusani, C. Gesneri, H. lumi, R. Constantini, Io. Hartongi..., Βασιλεία Βλ. και Ν. Τσάγκος, Γουλιέλμος Μπνντε (Guillaume Bude), ό πρώτος γάλλος ελληνιστής, , 'Αθήνα 1991, σ 'Αναφέρεται Ίσως σε έργα του Petrarca και του Tasso, Ίσως δμως και σε γλωσσάρια άπο αυτά πού κυκλοφορούσαν ήδη άπο τον 15ο αιώνα στην 'Ιταλία, δηλαδή κατάλογοι λέξεων άπο συγκεκριμένα έργα συγγραφέων, κυρίως του Trecento (π.χ. F. Alunno, Osserva tioni sopra il Petrarca (χφ), G.-M. Lanfranco, Rimario nouo di tutte de concordaze del Petrarcha, Brescia 1531), βλ. G. Tancke, δ.π., σ. 100 κέ. 23. Ό Metastasio ήταν γνωστός στην ηγεμονική αυλή της Βλαχίας μέσω των σχέσεων της με τή Βιέννη: ό επίσημος ποιητής της αυτοκρατορικής αυλής θα λάβει πρόσκληση άπο τον 'Αλέξανδρο 'Υψηλάντη λίγο πριν ό τελευταίος εξαναγκαστεί σε παραίτηση άπο τον ηγεμονικό θρόνο, βλ. Κ. Θ. Δημαράς, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, ο.π., σ Ilesychii Alexandrini Lexicon, έκδ. Κ. Latte, τ. 1-2, Κοπεγχάγη Πρβ. Η. Hunger, δ.π., σ Ή πρώτη έκδοση τής 'Επιτομής των οκτώ μερών τον λόγου τοΰ Κωνσταντίνου Αάσκαρη έγινε το 1476 και ακολούθησαν πολυάριθμες επανεκδόσεις. Στις 'Ηγεμονίες κυκλοφορούσαν επίσης έργα των Κικέρωνα και Όβίδιου σε μετάφραση, καθώς καί παραφράσεις τοΰ Λουκιανού, βλ. Α. Camariano-Cioran, ο.π., σ. 149 κέ. 'Ωστόσο δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν αυτές ο'ι πηγές του εΐναι μεταφράσεις ή πρωτότυπα ή γλωσσάρια, καί, ακόμη, αν εΐναι άμεσες ή έμμεσες. 26. Σημειώνουμε μία έκδοση τοΰ λεξικού αυτού σε οκτώ γλώσσες: Dictionarium odo linguarum, Βασιλεία 1584 (καί επανεκδόσεις). TÒ λεξικό κυκλοφορούσε, καθώς φαίνεται, καί στον ελληνικό χώρο, μάλιστα τήν εποχή πού εξετάζουμε. Στη βιβλιοθήκη τής Πάτμου, στον κατάλογο τοΰ 1769, καταγράφεται ώς «χαλεπίνος δωδεκάγλωσσος, εις τήν πάλαιαν γραφήν» (πρόκειται για μια ένδεκάγλωσση έκδοση τοΰ 1598), ενώ στον μεταγενέστερο κατάλογο τοΰ Ποθητού Νικολαΐδη (1829) υπάρξει ή σημείωση «Λεξικον Έπτάγλωσσον ε'ις τρεις τόμους τύπου παλαιού δυσεύρετον 7. he διαφημίζεται καί ζητούμενον έπί πολή», βλ. Έμμ. Ν. Φραγκίσκος, αδιάκ. Χρυ-

10 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΑΟΤΚΑ ΔΕΑΑΑ ΡΩΚΚΑ 99 γλωσσο/τετράγλωσσο του Veneroni. 27 'Ακόμη υπάρχει αναφορά στο μονόγλωσσο λεξικό του Richelet («voyez Richelet, Le grand Dictionnaire»). 28 Για τις άλλες γλώσσες, για τις όποιες δεν αναφέρονται πηγές, Ί'σως αρκούσε ή πείρα του μεταφραστή. 29 "Επονται τα σημειώματα του λεξικογράφου προς τον ηγεμόνα και τους αναγνώστες (φ. 3-6). Στη συνέχεια (φ. 7) υπάρχει ένας πίνακας με τα ονόματα τών μηνών στην αρχαία ελληνική (μουνυχιών, Θαργηλίων κτλ.) καί την κοινή (μάρτιος), στή λατινική (martius), ιταλική (marte), γαλλική (le mois de mars) καί τουρκική με ελληνικούς χαρακτήρες (μάρτ, νισάν κτλ.), καθώς καί συμπληρωματικά στοιχεία, στα ελληνικά καί τα λατινικά, για τις υποδιαιρέσεις ενός μήνα (μεσοΰντος, λήγοντος, νουμηνία κ.ά.). Ή «ερμηνεία περί του Α ψηφίου» πού ακολουθεί, δηλαδή οι διαφορετικές χρήσεις καί σημασίες του ανάλογα με τον τόνο, το πνεύμα, σε σύνσόστομος Φλωρεντής», Πατμιακή Βιβλιοθήκη. Κατάλογος τών εντύπων (15ος-19ος αι.), Α', , 'Αθήνα, ΚΝΕ/ΕΙΕ, 1993, σ. 64, 329, Giovanni Veneroni, Dictionnaire italien et françois..., Παρίσι Tò λεξικό αυτό συμπληρώνει το ίταλογαλλικο λεξικό του Antoine Oudin (Recherches italiennes et françaises, Παρίσι 1639). Tò 1700 θα κυκλοφορήσει ως τετράγλωσσο «αυτοκρατορικό» λεξικό με προσθήκη της λατινικής καί της γερμανικής (Le Dictionnaire Impérial), ενώ θα συνεχίσει να επανεκδίδεται καί ώς δίγλωσσο, βλ. F.-J. Hausmann, δ.π., σ. 17. Τα λεξικά αυτά δεν εγγράφονται στη μεσαιωνική παράδοση τών απλών γλωσσάριων ούτε στη συνέχεια του Calepino- αποδεσμεύονται άπο τη λατινική παράδοση καί στοχεύουν στην ανάδειξη τών εθνικών γλωσσών πηγές τους εΐναι το μονόγλωσσο λεξικό της 'Ακαδημίας της Crusca (Vocabolario degli Academici della Crusca, Βενετία 1612), καθώς καί το ίταλοαγγλικο λεξικό του John Florio, New World of Words, Λονδίνο 1611, το όποιο αποτελούσε το πληρέστερο λεξικό για τήν ιταλική γλώσσα στην εποχή του, βλ. G. Tancke, δ.π., σ César-Pierre Richelet, Dictionnaire françois contenant les mots et les choses..., Γενεύη 1680 καί αρκετές επανεκδόσεις κατά τον 18ο αιώνα (συνολικά 60 ώς το 1811). Πρόκειται για το πρώτο ουσιαστικά μονόγλωσσο λεξικό της γαλλικής γλώσσας, σε μεγάλο βαθμό πρωτότυπο, οφειλόμενο στή συλλεκτική εργασία τοϋ λεξικογράφου καί διακρινόμενο για τον ρεαλισμό τών ορισμών του, βλ. L. Bray, César- Pierre Richelet ( ). Biographie et œuvre le xi co graphique, Tübingen 1986, σ Σημειώνουμε, ωστόσο, κάποια λεξικά πού συνδύαζαν τήν ελληνική ή τήν ιταλική μέ άλλες γλώσσες: για τήν τουρκική το Vocabulario nuovo... italiano greco, italiano et turco, italiano tedesco..., Βενετία 1582 (φραγκοχιώτικα), για τήν εβραϊκή (έκτος άπο τον Calepino) το Dittionario nuovo Hebraico, molto copioso, dechiarato in tre lingue, Βενετία 1587, τοϋ David de Pomis. 'Ακόμη τον Thesaurus polygloltus του Hieronymus Mesigerius (Φραγκφούρτη 1603). Βλ. G. Tancke, δ.π., σ

11 100 Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ, 22 (1999) θετές λέξεις κ.ά., καταλαμβάνει 12 ολόκληρα φύλλα (φ. 8-20). 'Από το φύλλο 21 Γ ξεκινούν τα καθαυτό άρθρα. "Οσα προτάσσονται αποδεικνύουν τις όφειλες του λεξικογράφου στα μεγάλα ουμανιστικά λεξικά του 16ου αιώνα: ή περιγραφή του γράμματος Α παρουσιάζει αναλογίες με εκείνη πού περιέχεται στο λεξικό του Stephanus (άλλα συντομευμένη) οι πίνακες με τους αριθμούς και τα ονόματα των μηνών, καθώς και ό επιμερισμός της ελληνικής σε διαλέκτους, παραπέμπουν στους αντίστοιχους του λεξικού του Scapula. 30 Μακροόομή - Μικροδομή - Λήμματα Το λεξικό αρχίζει άπο το άρθρο Αα και τελειώνει στο άρθρο Ώχραίνω. Είναι διαρθρωμένο σε αλφαβητικές κατηγορίες (Α, Β, Γ κτλ.) και σε υποκατηγορίες μετά άπο επικεφαλίδες του τύπου «Το Α μετά του Α», «Το Α μετά του Β», «Το συνεχόμενον Α μετά του Δ» κτλ., οι όποιες συνήθως συντέμνονται (π.χ. το Αε, Αθ, Αι, Ακ). 31 Οί επικεφαλίδες τών υποκατηγοριών στα γράμματα Β καί Γ έχουν επίσης συντμηθει (Βα, Βδ, Βε κτλ.), ενώ άπο το γράμμα Δ καί έξης εναλλάσσονται στή σύντομη ή εκτενέστερη εκδοχή τους ή παραλείπονται εντελώς. Τα λεξικογραφικά άρθρα καταλαμβάνουν μία στήλη στο δεξιό μέρος της σελίδας στο αριστερό αναγράφονται συχνά προσθήκες ή πρόχειρες σημειώσεις, το 'ίδιο καί στα περιθώρια ή στα διάστιχα, οί όποιες, μαζί με τις (συχνές επίσης) διαγραφές, καθιστούν το χειρόγραφο δυσανάγνωστο. Πάνω άπο το μισό λεξικό, δηλαδή οί τέσσερις πρώτοι τόμοι καί τα 15 πρώτα φύλλα του πέμπτου τόμου (σύνολο 1230 φύλλα), καταλαμβάνεται άπο το γράμμα Α. Το «Α μετά του Α» περιλαμβάνει 67 άρθρα, υπερβαίνει δηλαδή τον εκτενέστερο, συγκριτικά με τους άλλους, Stepharms (πρβ. Σουίδας 10 άρθρα, Stepharms 56, Varirms 27, Scapula 3, Κωνσταντίνου 39). Ό αυξημένος αριθμός τών άρθρων οφείλεται καί στο γεγονός ότι στην περίπτωση ομωνύμων ή πολυσήμων οί διαφορετικές σημασίες της 'ίδιας λέξης συγκροτούν κατά κανόνα διαφορετικά άρθρα (π.χ. ακρίβεια: 6 άρθρα). 30. Οί πίνακες αυτοί απουσιάζουν άπο τά λεξικά τών Stephanus καί Varinus. Έκτος άπο το λεξικό τοϋ Scapula, περιέχονται, μαζί με μιά πραγματεία «Περί ελληνικών διαλέκτων», καί στο Λεξικον έλληνορωμαϊκόν. 'Ωστόσο τη διάταξη αύτη ακολουθούν καί αρκετά άπο τα μεγάλα δίγλωσσα ή πολύγλωσσα λεξικά της έποχης. 31. Μακρές επικεφαλίδες περιέχει το λεξικό τοϋ Varinus, καθώς καί το Λεξικον έλληνορωμαϊκόν επίσης τα λεξικά τών Βλάχου καί Κωνσταντίνου* σύντομες επικεφαλίδες, τα λεξικά τών Somavera καί Scapula.

12 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΛΟΤΚΑ ΔΕΑΛΑ ΡΩΚΚΑ 101 Τα υπόλοιπα γράμματα καταλαμβάνουν ολα μαζί άλλους τέσσερις τόμους (5ος, 6ος, 7ος, 9ος), πού αριθμούν συνολικά μόλις 824 φύλλα: Β: 128, Γ: 78, Δ: 46, Ε: 73, Κ: 65, Μ: 48, Π: 54, Σ: 41, Η, Θ, Ι, Λ, Ν, Ξ, Ο, Ρ, Τ, Υ, Φ, Χ άπο 15 ως 25 φύλλα, Ζ, Ψ, Ω άπο 10 φύλλα περίπου. Ό όγδοος τόμος (296 φύλλα) περιέχει λήμματα άπο δλα τα γράμματα της αλφαβήτου. Το λεξικό είναι μονής κατεύθυνσης, δηλαδή καλύπτει μόνο μία λειτουργία μάθησης, την ενεργητική, κατά την οποία γλώσσα αφετηρίας είναι ή μητρική, 32 διακρινόμενη σε ελληνική και απλή. Σύντομα, δμως, διαπιστώνει κανείς δτι ή διάκριση δεν τηρείται στην πράξη και δτι τα δρια ανάμεσα στα διάφορα επίπεδα της ελληνικής εμφανίζονται ρευστά, ακόμη και στην ονοματολογία του λεξικού, ή οποία είναι κατά βάση στην αρχαία* εντάσσονται, δμως, και αρκετοί τύποι της απλής διάσπαρτοι, πού πυκνώνουν μετά άπο τον πέμπτο τόμο, καταλαμβάνοντας μεγάλο μέρος του ο γδόου. Πολλοί άπο αυτούς απαντούν στον Βλάχο και τον Somavera (π.χ. άβάνης, άβοκάτος, άκαβαλίκεντος, άλαιοτρονβιό, άλάτερον, άλαφρόπονος, άλειμματοκέρια, άλετροπίασμα, άλλαξοπιστ ίζω, λαβομένος, παραθύρι, σιδηρικά, φονσκαλίδα, φνλάκοψα, ψωμοζητώ, χωριατώ). Λημματογραφοΰνται επίσης αρκετές εύχρηστες τουρκικές λέξεις, ιδίως στον όγδοο τόμο (π.χ. αγάς, άχμάκης, έγλενδίζω, ζαϊφλίκι, ζαχιρές, ζορμπάς, καδιλίκι, καυγάς, σαράφης, τζαμπάζης). Ή αλφαβητική σειρά δεν τηρείται πάντοτε, ενώ δέν ισχύει αποκλειστικά το αλφαβητικό κριτήριο διάταξης. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ή ομαδοποίηση τών λέξεων καθ' ύλην ένα είδος θεματικού λεξιλογίου αναφερόμενο σε ενα συγκεκριμένο εννοιολογικό πεδίο ή τεχνικό δρο, στον τύπο τών μεσαιωνικών γλωσσάριων. 33 Για παράδειγμα, στο άρθρο άλογο έχουμε έναν κατάλογο με ε'ίδη άλογων, κατά ε'ίδη, χρώματα, ιδιότητες, λειτουργίες κτλ. Μικρότερης έκτασης γλωσσάρια υπάρχουν και στα άρθρα ανατομία, αέρας, άνεμος, ζώον, ηλικία, κεφάλι, πλανήτης, σώμα, φύσις κ.ά. (πολλά άπο αυτά στον όγδοο τόμο). Τα γλωσσάρια αυτά παρουσιάζουν κάποιες ομοιότητες με εκείνα πού πε- 32. Σύμφωνα με τή σύγχρονη ορολογία dictionnaire monodirectionnel/monofonctionnel, dictionnaire de thème/actif, βλ. F.-J. Hausmann, δ.π., a. 14. Για θεωρητικά ζητήματα, βλ. επίσης L. Zgusta, Manual of Lexicography, Πράγα/ Χάγη 1971 και του ΐδιου (εκδ.), Theory and Method in Lexicography: western and non-western Perspectives, Columbia - South Carolina Βλ. παραπάνω, σημ. 5.

13 102 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ II Σ, 22 (1999) ριέχονται στα λεξικά των Calepino 34 και Richelet. Τέτοιου τύπου γλωσσάρια («κατάστιχα») συναντούμε και στα δίγλωσσα ίταλοελληνικά ή αντίστροφα λεξικά κυρίως στον Somavera άλλα και στο τετράγλωσσο του Βλάχου. Περιέχονται ακόμη ομαδοποιήσεις κατά ετυμολογικές κατηγορίες (παράγωγα, σύνθετα, συνώνυμ,α). συνηθέστερες στα ουμανιστικά λεξικά κατεξοχήν στον Scapula. "Οπως φαίνεται άπο την κατανομή αυτή, δηλαδή άπο το σύνολο των άρθρων πού συγκροτούν κάθε γράμμα χωριστά, άλλα και άπο τή δομή των άρθρων, καθώς θα δούμε στή συνέχεια, ο λεξικογράφος μοιάζει να μεταβάλλει σταδιακά τον αρχικό σχεδιασμό της δομής τού λεξικού καί, ταυτόχρονα, να εγκαταλείπει για λόγους πού δεν γνωρίζουμε (ας λάβουμε πάντως υπόψη δτι ήταν σε προχωρημένη ηλικία 35 ) τή συστηματική σύνταξη του, εμφανέστερα μετά το γράμμα Γ (5ος τόμος), οπότε συμφύρονται πρόχειρες σημειώσεις και πολλά κενά, τα οποία προβλεπόταν ϊσως να συμπληρωθούν αργότερα. 'Επιπρόσθετα δεν πραγματοποιεί το σχέδιο πού έχει αναγγείλει στον πρόλογο προς τους αναγνώστες σχετικά με την προσθήκη αλφαβητικών index παρόμοιων προφανώς με αυτούς πού περιέχονται στον Scapula (ελληνικός) ή τον Βλάχο (λατινικός, ιταλικός). Τα λεξικογραφικά άρθρα παρουσιάζουν μια υποτυπώδη, ασταθή οργάνωση. Συγκροτούνται (ως σχεδιασμός) με τον ακόλουθο τρόπο: 1. λημματικος τύπος - 2. γραμματική κατηγορία, μορφο-συντακτική περιγραφή καί φωνολογική ενίοτε (συνήθως ή γενική τού ουσιαστικού, τα γένη τού επιθέτου, ό χρόνος τού ρήματος καί ο τύπος τού ενεστώτα)' 3. ορισμός στην ελληνική, μονολεκτικός ή περιφραστικός, με συχνή παράθεση συνωνύμων ή ισοδυνάμων άπο Ολα τα επίπεδα της ελληνικής, καθώς καί τουρκικών λέξεων, δταν αυτές είναι τρέχουσες - ενίοτε δίνεται ή ετυμολογία (ή παρετυμολογία), πραγματολογικές παρατηρήσεις ή άλλες εγκυκλοπαιδικού τύπου αναφορές, παραδείγματα ή παραθέματα - 4. μετάφραση στή λατινική, κάποτε με πρόσθετες επεξηγήσεις καί παραθέματα - 5. μετάφραση στην ιταλική - 6. μετάφραση στή γαλλική - 7. μετάφραση στην τουρκική (αραβική ή περσική), με οθωμανικούς χαρακτήρες καί μεταγραφή με ελληνικούς (καραμανδίλικα). Μετά άπο τον πέμπτο τόμο δεν 34. "Οπως μέ την έπτάγλωσση έκδοση τοϋ 1700 (Bortoli), όπου προσαρτάται στο τέλος ένα «Vocabulario volgare et latino» μέ αρκετά θεματικά γλωσσάρια. 35. Στην αφιέρωση προς τον ηγεμόνα: «... το εσχατον γήρας θείον καί ταχύ, ωσάν τούτους τους έσχατους καί ορμητικούς χρόνους της ηλικίας μου όπου δεν έξαρκοΰσι δια να πληρώσω τό προς το άνθρώπινον γένος χρέος μου...».

14 Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΟΥ ΛΟΤΚΑ ΔΕΛΛΑ ΡΩΚΚΑ 103 υπάρχει καμιά σταθερότητα στη δομή των άρθρων, μέχρι, του σημείου να δίνεται ή μετάφραση σε μία ή δύο άπο τις δυτικές γλώσσες (κυρίως στη λατινική ή τήν ιταλική) ή/καί στα οθωμανικά, ή, ακόμη, να παραλείπεται εντελώς. Παραδείγματα: Αϊξ, γός, δ καί ή, του καί της αίγός, γεν. gen., και γεν. πλ. gen. plur. αιγών, δωρ. dor. δε αίγαν, το κατζίκι και ή κατζίκα, ή αΐγα (έξ ής το τράγιον γάλα), Ήρωδ. σέβονται, δε πάντες τάς αίγας, καί Άριστοτ. αΐξ άγριος, καί "Ομηρ. αΐξ αγρία, και ΙΓρόκλ. άίσσω, μ. άίξω, π. χα, όθεν γίνεται αΐξ, δηλ. κινούμαι ώσπερ λαΐλαψ. Sicut procella cum impetu ruo, επειδή ή αΐγα είναι ορμητική, capra enim impetuosum animal et insuttans. A. caper, pri, m.g. Virg. et capra, prae, f.g. a carpendo dicta, quod virgulta carpat. Plin. differì, autem caper ab hirco in hoc, quod hircus sit mas non castratus, caper vero castratus, unde \ r irg. abusive usus capro loco hirci in lelogis, cum dicit, dux gregis ipse caper, id est hircus et Plin. capra generale nomen est ad omnes caprarum species, quarum triplex est differentia. I. il capro, la capra, ed il becco. Γ. la chèvre, le bouc. "Ακυβέρνητος, άδιοίκητος, χωρίς κυβερνήτην. Λ. gnberiiatore carens, sine rectore. I. privo di chi governa, non governato, senza direttore. Γ. privé de gouverneur. Ακυβέρνητος, ó δίχως κυβέρνησιν της ζωοτροφίας. Α. egenus, inops. Ι. povero, senza ajuto, senza roba. Γ. indigent, pauvre. "Αλαϊμποζάνης, λέξις σύνθετος τούρκικη, ην και απλώς μεταχειρίζονται, άλάι ή παράταξις και μποζάνης ό συγχύζων, δηλ. ό τάς ευθυμίας συγχύζων. Α. hilaritatis turbator, conturbator. I. qui disturba le feste, le allegrie. Γ. qui trouble les fêtes et les réjouissances. Άλλαντοπώλης, ό, τζεβρεντζής, ό πωλών έσωθηκά και έντερα ζώων, qui vent les boyaux et les entrailles des moutons. Βιβλιογραφία, ας, ή, librorum conseriplio. Γραμματεύω, μ. εύσω, π. ευκα, ενεργώ το επάγγελμα τοΰ γραμματικού. Λ. sum scriba, scriba partes ago. I. esser cancelliere. Εθνικός, ethnicus, gentilis, is, gentile, [οθωμανικά. Κερματζής, οϋ, ό, σαράφης, άπλ. καί τουρκ., οποίος με διάφορον αλλάζει τήν μεγάλην ε'ις μικράν μονέδαν, nummulariiis, banchiere. Ξυλογάτα, ας, ή, καί απλώς καί τουρκιστί καπάντζα εις τήν οποίαν πιάνονται οι ποντικοί, μυάγρα, ας, ή. Έπιγραμ. καί μυσφόνον, muscipula, descipula ad capiendor mures, la trapola per prender i sorci. Τέχνη, τέχνασμα, μηχανή, δολιότης, δόλια τεχνήματα, κακορραφία, κακομηχανία, machinatio, machinatione. Ελάχιστες φορές παρατίθεται ή μετάφραση στή ρουμανική ή τήν ε βραϊκή, στο χρίτο τμήμα μέ ελληνικούς χαρακτήρες, ή, κατόπιν, μέ λατινικούς χαρακτήρες: "Αβλος, εος, τό, είδος αγγείου ξύλινου, όπου αρμέγουν το γάλα, καί Μοραΐτ. βεδούρα, καί βλαχ. δόνιτζα, ή καί χαλκοΰν, το τουρκιστί καί απλώς καζάνι. Α. mulctrum, Ι ri n.g. Hör. et mulctrale, lis n.g. Virg. libr. 3 Georg. I. sacchi, ο sacchia da late,

15 104 Ο ΕΡΑΝΤΣΤΗΣ, 22 (1999) ο da mangere, ο mungere il latte, ο spremere le poppe degl mammella e ogni vaso nel quale si munge. Γ. un pot ou vaisseau dans lequel on tire le lait ou pour tirer le lait, [οθωμανικά]. "Αγαθή, ης, ή, καλή, έβραϊστί buéna, βλαχ. buna. Λ. bona. Ι. buona. Γ. bonne. [οθωμανικά]. Άλικη, άλοπήγιον, βλαχιστί οκνα, το δε άλας λέγεται σάρτ και έβραϊστί σάλ και μίλιχ, μίλχ άραβ. Λ. salinae Ι. saline Γ. les salines. Τα τμήματα 1 ως 4 των άρθρων δανείζονται, πολλά από τα ουμανιστικά λεξικά. Κύριο πρότυπο για την ονοματολογία και τους (στην ελληνική και τή λατινική) είναι προφανώς ό Stepharms. ορισμούς Ωστόσο κάποια άρθρα φαίνεται να έχουν πρότυπο και άλλα λεξικά. Για παράδειγμα, το άρθρο άασμος παραπέμπει στο Λεξικον έλληνορίομαϊκόν. Σε γενικές γραμμές τα άρθρα του λεξικού (τουλάχιστον στο γράμμα Α) είναι εκτενή καί περιλαμβάνουν αρκετά συνώνυμα ή περιφραστικούς ορισμούς: Slephanus Άασμός, οϋ, ό, exhalatio, halitus, calidi efflatio [Arist. Proble. 34,7]. "Εστί δε άασμός, άθρόον έκπνευσις. Differì auf em a φυσιασμός, sicut άάζονα φυσώ in loco proxime praecedent [laudat s.v. άάζω], Bud. Λεξικον ελληνορωμαϊκον Άασμός, οϋ, ό, exhalatio, halitus ab άάζω, εστί δε άασμος άθρόον εκπνευσις, differt τοΰ φυσαν καί φυσιασμοϋ vel φυσασμοΰ. Κωνσταντίνου Άασμός, ου, ό, Ρ. αθρόα εκπνευσις, αναπνοή θερμού, ήγουν κοινώς άνα/ασμός. Λ. exhalatio, halitus, calidi, efflatio. I. esalazione, fiato caldo. Δελλά Ρώκκας Άασμός, ου, ό, παρά τοΰ άάζω, εκπνέω, exhalo, εστί δε άασμός, άθρόον εκπνευσις, ήγουν αναπνοή, εκπνοή, δηλ. ανοίγοντας το στόμα καί εύγάζωντας άχνόν, τοΰτο διαφέρει differì του φυσαν καί φυσιασμοϋ ή φυσασμοΰ. Α. exhalatio, onis, expiratio, onis seu halitus, us. I. esalazione, alito, respiro caldo. Γ. exalation, halaine et respiration chaude, [οθωμανικά]. Stephanus Αίθρινός, matutinus. Αίθρινόν, πρωινόν, Hesych. Vari nus Αίθρινόν, πρωινόν. Δελλά Ρώκκας Αίθρινός, οΰ, ό, νή, νόν. Ήσύχ. πουρνίσιος, έωθινός, ορθρινός, πρωινός καί ταχυνός. Α. matutinus, na, num. I. malutino, na. Γ. de bon heure, de bon matin. Τα κύρια ονόματα, άνθρωπωνύμια καί τοπωνύμια, έπεξηγοΰνται συνήθως μέ παράθεση εγκυκλοπαιδικών αναφορών. Σπανίως εντάσσονται χο^ρία, συνηθέστερη είναι ή απλή παραπομπή σέ συγγραφείς στους ο ποίους μαρτυρεΐται ή λέξη (Παυσανία, Θουκυδίδη, 'Αριστοτέλη κ.ά.), ή

16 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΛΟΤΚΑ ΔΕΑΑΑ ΡΩΚΚΑ 105 σε λεξικογράφους (κυρίως στον Ησύχιο). "Ενα παράδειγμα, αντλημένο κατά πάσα πιθανότητα άπα τον Stephanus, οπού άπαντα ή τρίτη σημασία, άλλα συντομότερο" εκτενέστερο πάντως άπο το αντίστοιχο του Κωνσταντίνου : Κωνσταντίνου "Αβαρις, εος, ό, στεραιώτης, στεργιώτης, ήπειρώτις, δ κάτοικων εις ξηράν. [μετάφραση ]. "Άβαρις Σκύθης, υιός του Σκύθη (Σου'ίδας). [μετάφραση]. Δελλά Ρώκκας Άβαρις, εος, ό και ή, ΙΙαυσ., Θουκυδ., ήπειρώτης, όπου κατοικεί ε'ις το μεσόγειον, εις την ξηράν καί στερεάν γήν και δεν έχει χρείαν άπο πλοΐον, καΐκι, βάρις, ιος και βάριδος γαρ το πλοΐον, το καΐκι, [μετάφραση]. "Άβαρις, Σκύθης, υιός του Σκύθη, τάταρης. [μετάφραση]. Άβαρις, ονομασία βιβλίου ΊΙράκλ. Περί αθανασίας καί αφθαρσίας ψυχής. Πλουτ. Ή γαρ φθάρσις, εστί φθάρμα, φθιρμός. corruptio. [μετάφραση]. Δια μέσου αναφορών σε έξωγλωσσικές πραγματικότητες σημασιολογοΰνται και τα κοινά ονόματα - αξιοσημείωτες είναι όσες καταγράφουν πραγματολογικά δεδομένα, αξιολογικές κρίσεις ή, ακόμη, παρατηρήσεις για την προφορά τοπικού (ιδιωματικού) χαρακτήρα, πού αντλούνται άπο τον καθημερινό λόγο, την κοινωνική πρακτική και ιδεολογία, προσδίδοντας ιδιαίτερες σημασιολογικές αποχρώσεις σε λέξεις, αρχαίες ή τρέχουσες, οπού το νέο σημαινόμενο παρατίθεται μετά άπο το υπάρχον. Παρατηρείται διαγλοοσσική συνωνυμία (αβδέλλα, αβρωμα) άλλα καί διαφορές στις αποδόσεις (αΐτιτά. άποστάτις, κνίσα)' άπο τή μέχρι στιγμής έρευνα φαίνεται οτι στοι/εΐα τών πηγών του συνδυάζονται με προσωπικές του παρεμβάσεις ή συνεισφορές. Παραδείγματα: 'Αβδέλλα καί βδέλλα, μεταφ. metaph. λέγεται εκείνος όπου αρπάζει ληστρικώς άπο το ύπήκοον, ωσάν να ρουφά την δύναμιν καί το αίμα του. Α. liirudo, sanguisuga, metaph. dicüur is qui surtim surripit aliquid a subditis quasi vires et sanguinem eorum sugens vet Sorbens. I. mignattone si dice per quello che succhia quasi il sangue del populo che non gli lascia forza ne vigere. Γ. sangsue du peuple, on dit à celui qui arrache la force et la viguer des pauvres peuples. :ir> [οθωμανικά]. "Αβρωμα, ατός, τό, είδος παλαιον στολής γυναικείας, τανΰν τουρκ. καί απλώς λέγεται φεραιτζές, ονπερ ενδύονται αϊ γυναίκες εις την Τουρκίαν, ώς εν έπάνωφόριον, με αυτό σκεπάζονται άπο τους ώμους καί τον τράχηλον, έμπροσθεν καί όπισθεν εως 36. Πρβ. Richelet (έκδοση 1728): «infame sang-suë du peuple... Celui qui ruine, qui dévore le peuple et en tire toute la substance pour s'engraisser lui et les siens...».

17 106 Ο Ε Ρ A Χ Ι Σ Τ II Σ, 22 (1999) την γήν. Λ. stola ve amictus muliebris genus. I. una specie di veste di temine, che portano ogidi in Turchia su gl'ali ri vestimenti e si coprono dalle spalle sino giù di piedi. Γ. c'est une espece ou une sorte d'habit dont les femmes de Turquie portent actuellement, quand ils sortent de leurs maisons, se couvrant depuis les epauls jusqu'aux pieds. Αΐτιτά τα κατ' ερανον διδόμενα, έρανος γαρ ή κοινή συνεισφορά, το δόσιμον όπου έ καστος δίδει εις τήν σύναξιν του κοινού δοσίματος. Λ. collatio, onis, tributum, vectigal, contributio, collecta pecunia, quod a pluribus colligitur. I. raccolta del tributo della commune, contribuzione che si fa dalla communità, ed ogn'uno paga quello che gli spetta a dare. Γ. collation. Αποστάτις, ου, ο συνομωτός, ρεμ έλος, στασιαστής, ό αποχωριστής. Α. defector, oris, seditiosus, seditionum, semitator, et exitator. I. ribello, ribelle, mancator di fede, un apostato, sedizioso. Γ. un apostat, un révolté qui a quitté son Prince et son Seigneur et s'est rendu ailleurs, [οθωμανικά]. Κνίσα, ή, κνϊσσα, ης, ή, ό καπνός άπο το καιόμενον παχύ κρέας και ή μυρωδιά τοΰ κρέατος, το απλώς τζίκνα, ώς οι μορα'ίται εις χώραν ύδροπολιτσάς έκφωνοΰσι το τζ λεπτον αντί το κι και το κι αντί το τζι. nidor, il fumo del grasso abbracciato. "Αποτίμηση τον χειρογράφου Ή σύλληψη τοΰ όκτάγλωσσου (τουλάχιστον ώς σχεδιασμός) λεξικού άφορα κοινό μέ λόγια παιδεία προορίζεται άλλωστε για σχολική χρήση στις 'Ηγεμονίες και κατευθύνει, ευλόγα, τον λεξικογράφο στο κλασικό λεξικογραφικό πρότυπο, δηλαδή στα βυζαντινά και τα δυτικά ουμανιστικά λεξικά (κυρίως στον Stephanus). Ωστόσο ό πραγματισμός πού συνοδεύει τον φιλολογικό στόχο και ή αντιπαραβολή πολλών σύγχρονων γλωσσών (για πρώτη (popò, της γαλλικής καί της οθωμανικής 37 ), σε συνδυασμό μέ το αισθητήριο τοΰ έπαγελματία μεταφραστή για το τί εΐναι χρήσιμο σε έναν επίδοξο ομότεχνο του, το κοσμοπολίτικο πνεΰμα του, τήν απουσία θεωρητικών καί γλωσσικών προβληματισμών και το αμέθοδο της προσπάθειας, συντελούν, προφανώς, στην ανατροπή τού αρχικού σχεδίου: στην παρεμβολή πολλών άρθρων μέ αφετηρία τήν απλή κάποια άπο αυτά δά- 37. Εΐναι γνωστό δτι ή γαλλική προστέθηκε στο λεξικό του Βλάχου στην έκδοση του Γλυκή, το 1784, ή τουρκική (καραμανλίδικα) στο Λεξικόν τονρκικον καί γραικικόν, Βενετία 1804 του Ζαχαρία 'Αγιορείτη, ενώ ό συνδυασμός έλληνικής-τουρκικής-γαλλικής δεν φαίνεται να πραγματοποιήθηκε, τουλάχιστον στα τυπωμένα λεξικά. Βλ. καί W. Voigt, Tà πο?.νγλ.ωσσα καί τα οίγλωσσα λεξικά, λεξιλόγια και γλ,ωσσάρια της νέας ελληνικής από τον Μεσαίωνα εως σήμερα (και μέ τράπεζες δεδομένων), 'Αμβούργο , σ. 185 κέ. (δακτυλ. κατάλογος, βλ. παρουσίαση στα Πρακτικά τοΰ Ιου Συνεδρίου 'Ελληνική Γλ.ώσσα καί 'Ορολογία, 'Αθήνα 1997, σ ).

18 'Αλεξάνδρα Σφοίνη, ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ TOT ΛΟΤΚΑ ΔΕΛΛΑ ΡΩΚΚΑ 107 νεια άπο το λεξικό του Βλάχου ή του Somavera (στα όποια καί παραπέμπει ενίοτε), άλλα μάλλον άπο μνήμης, στην ένταξη χρηστικών γλωσσάριων, στην ενσωμάτωση ενός πιο σύγχρονου γλωσσικού και πραγματολογικού υλικού (δικού του ή/και δανεισμένου άπο τις πηγές του) στους ορισμούς ή τις αποδόσεις και τελικά στην εγκατάλειψη του (επίπονου άλλωστε και χρονοβόρου) φιλολογικού εγχειρήματος και τη στροφή προς το χρήσιμο, το πρακτικό, δηλαδή προς το πραγματικό' τούτο δεν σημαίνει δτι αποδεσμεύεται εντελώς άπό το κλασικό λεξικογραφικό πρότυπο, εφόσον, παρά τις αυξανόμενες απλοποιήσεις, διατηρεί την τάση προς τή λόγια ονοματολογία και τή μή χρηστική συσσώρευση άρχαιογνοοσίας. Αυτά βέβαια στο πρωτόλειο' δεν γνωρίζουμε ποια μορφή θα είχε μια δεύτερη επεξεργασία εκ μέρους του καί. ακόμη περισσότερο, οι παρεμβάσεις (επί το οίκονομικότερον και έμπορικότερον) ενός εκδότη ή τυπογράφου δπως δεν γνωρίζουμε ποια ήταν ή αρχική μορφή των λεξικών του Βλάχου ή τού Κωνσταντίνου. 38 Πρόκειται με λίγα λόγια για ενα συμπίλημα με λόγιο υπόβαθρο. Ή διεξοδική περιγραφή τών επιμέρους γλωσσικών συστημάτων και των μεταξύ τους σχέσεο^ν (πού υπερβαίνει τα δρια αυτής της παρουσίασης) θα αποσκοπούσε στον προσδιορισμό τών δανείων δσο καί στην αποκάλυψη της προσωπικής συμβολής τού λεξικογράφου στή μερική αποτύπωση τών γλωσσικών καί πολιτισμικών επιλογών ενός περιβάλλοντος και τών αντινομιών τους. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΣΦΟΙΜΙ 38. Για το λεξικό του Κωνσταντίνου ό Βεντότης σημειώνει: ατυπωθέν είναι α τελές διότι ό τυπογράφος δειλιάσας δια τα πολλά έξοδα έκαμε καί το ευνούχισαν» το 'ίδιο παρατηρεί καί ό Κούμας, βλ. Κ. Λαζαρίδης, δ.π., σ

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το αρχείο Γεωργακά;

Τι είναι το αρχείο Γεωργακά; Τι είναι το αρχείο Γεωργακά; 0 Είναι ένα λεξικογραφικό αρχείο δυόμιση εκατομμυρίων δελτίων, προϊόν συστηματικής και ακαταπόνητης αποδελτίωσης της νέας ελληνικής γλώσσας που πραγματοποιήθηκε υπό την εποπτεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Σεπτεμβρίου ακαδ. έτους Α Εξάμηνο (8-30 Σεπτεμβρίου) ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΤΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Σεπτεμβρίου ακαδ. έτους Α Εξάμηνο (8-30 Σεπτεμβρίου) ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΤΗΣ Α Εξάμηνο (8-30 Σεπτεμβρίου) 08/09/2016 ΠΕΜΠΤΗ 09:00-11:00 Αρχαία Ελληνική Γλώσσα (Υ), Αμφ. 1, 2. Αθ. Ευσταθίου Άν.Βουζβουρή, Ν.Παραδείσης, Σκρέκας, Αλ.Μαζωνάκη, Σ.Καρύδη 15/09/2016 ΠΕΜΠΤΗ 19:00-21:00

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις

Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες του εκπ/κού Η βελτίωση των εκπαιδευτικών επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις. Βασίλης Παυλόπουλος

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις. Βασίλης Παυλόπουλος ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μερικές χρήσιμες(;) υποδείξεις Βασίλης Παυλόπουλος Διάγραμμα της παρουσίασης Πότε (δεν) χρειάζονται πίνακες και σχήματα σε μια ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα»

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περί Μελαγχολίας Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περιγραφή θεματικής ενότητας: Το σύστημα των τεσσάρων χυμών και η αρχή της μίμησης. Σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Κωνσταντίνος Λιάκος Β2 49 ο Γυμνάσιο Αθηνών 2011-2012 Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Όπως και στον σύγχρονο κόσμο, έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ Λύκειο ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΒΙΟΛΟΓΊΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ Λύκειο ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΒΙΟΛΟΓΊΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ Λύκειο 2016-17 ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΆ ΒΙΟΛΟΓΊΑ ΦΥΣΙΚΉ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑΣ ΝΕΌΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΊΑ ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΤΑ ΠΑΙΔΕΊΑ ΒΙΒΛΙΑ ΑΡΧΑΊΑ ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων 518297-LLP-2011-IT-ERASMUS-FEXI Εισαγωγή Ο σκοπός αυτού του οδηγού είναι να παρουσιάσει το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων των μεταφράσεων των οικονομικών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Project 6 ΒΙΒΛΙΟ Υ Π Ε Ύ Θ Υ Ν Ο Ι Κ Α Θ Η Γ Η Τ Έ Σ : Ε. Μ Π Ι Λ Α Ν Ά Κ Η Φ. Α Ν Τ Ω Ν Ά Τ Ο Σ

Ερευνητική Εργασία Project 6 ΒΙΒΛΙΟ Υ Π Ε Ύ Θ Υ Ν Ο Ι Κ Α Θ Η Γ Η Τ Έ Σ : Ε. Μ Π Ι Λ Α Ν Ά Κ Η Φ. Α Ν Τ Ω Ν Ά Τ Ο Σ Ερευνητική Εργασία Project 6 ΒΙΒΛΙΟ Υ Π Ε Ύ Θ Υ Ν Ο Ι Κ Α Θ Η Γ Η Τ Έ Σ : Ε. Μ Π Ι Λ Α Ν Ά Κ Η Φ. Α Ν Τ Ω Ν Ά Τ Ο Σ ΓΕΝΙΚΑ Παγκοσμίως σήμερα ως βιβλίο εννοείται η συνηθέστερη κατηγορία έντυπου αντικειμένου,

Διαβάστε περισσότερα

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης)

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) 1. Χαρακτηριστικά προς αξιολόγηση Α. Περιεχόμενο: πλούτος ιδεών σχετικών με το εξεταζόμενο θέμα. Β. Διάταξη νοημάτων: διάταξη ύλης και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΗΜΕΡΗΣΙΟ- ΕΣΠΕΡΙΝΟ) Τάξεις: Α, Β Ημερησίου και Α, Β, Γ Εσπερινού Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαϊκό έπος: Όμηρος. Ενότητα 2: Ιστορία της ομηρικής έρευνας. Ευφημία Καρακάντζα Τμήμα Φιλολογίας

Αρχαϊκό έπος: Όμηρος. Ενότητα 2: Ιστορία της ομηρικής έρευνας. Ευφημία Καρακάντζα Τμήμα Φιλολογίας Αρχαϊκό έπος: Όμηρος Ενότητα 2: Ιστορία της ομηρικής έρευνας Ευφημία Καρακάντζα Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 5. Πρόλογος

Πρόλογος 5. Πρόλογος Πρόλογος 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό, μαζί με το ϖρώτο βιβλίο με τίτλο «Ανθολόγιο αρχαϊκής λυρικής ϖοίησης», χαιρετίζει την εϖιστροφή της αρχαίας λυρικής ϖοίησης στη Μέση Εκϖαίδευση. Γνωρίζουμε ότι το είδος

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 4: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ (Ο )- ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούσι, 07-05-2013 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Μαρούσι, 07-05-2013 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Η σειρά σεμιναρίων με θέμα ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ διοργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2013 Αδαμαντίου Κοραή De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura Κωνσταντίνος Ηροδότου (Συντονιστής, Δρ. Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Paris VIII) Διονύσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του Μουσείου είναι η διαφύλαξη, μελέτη, προβολή και ανάδειξη της Ελληνικής Παιδείας και των αξιών που απορρέουν από αυτή και

Σκοπός του Μουσείου είναι η διαφύλαξη, μελέτη, προβολή και ανάδειξη της Ελληνικής Παιδείας και των αξιών που απορρέουν από αυτή και To Μουσείο Eλληνικής Παιδείας βρίσκεται στο κέντρο της πόλης της Καλαμπάκας, σε ένα χώρο περιπου1000τ.μ και έχει εκπαιδευτικό και πολιτιστικό προσανατολισμό. Φιλοξενεί συλλογές του συλλέκτη Παύλου Μπαλογιάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ Κατάλογος Έκθεσης: Πεντακόσια χρόνια έντυπης παράδοσης του Νέου Ελληνισμού (1499-1999) Επιμέλεια Κ.Σπ. Στάικος, Τ.Ε. Σκλαβενίτης Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα 2000, 4ο, ιστ'+503

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης της Wikipedia στην εκπαιδευτική διαδικασία

Οδηγίες χρήσης της Wikipedia στην εκπαιδευτική διαδικασία Οδηγίες χρήσης της Wikipedia στην εκπαιδευτική διαδικασία Η Wikipedia είναι μία πολύγλωσση, ανοικτή διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια η οποία λειτουργεί με τις αρχές του wiki, όπου μπορεί να συνεισφέρει ο καθένας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου

Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου Λογισμικό: Αρχαία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Τάξη/εις: Α, Β Γυμνασίου Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Προμηθευτής: Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου Προσβασιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας Εκπαιδευτικού Σεναρίου

Τίτλος Εργασίας Εκπαιδευτικού Σεναρίου Τίτλος Εργασίας Εκπαιδευτικού Σεναρίου Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση email Επώνυμο και Όνομα Δεύτερου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ερώτημα 1 Ο α) Στόχοι - να γνωρίσουν οι μαθητές το στρατηγικό σχέδιο του Περικλή και να το εντάξουν στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Αυτόνομη και συλλογική διαχείριση της ορολογίας μέσα από συναφή και παράλληλα κείμενα με την υποστήριξη εργαλείου κοινωνικής επισήμανσης στο μάθημα της εξειδικευμένης μετάφρασης Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ.ΕΤΟΥΣ 2008-2009. Τάξη Β Τμήμα: Β θεωρητική 1 Μάθημα: Λατινικά Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ. ρωμαϊκής λογοτεχνίας, γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας

ΣΧ.ΕΤΟΥΣ 2008-2009. Τάξη Β Τμήμα: Β θεωρητική 1 Μάθημα: Λατινικά Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ. ρωμαϊκής λογοτεχνίας, γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΥΣ 008-009 Σχ. Μονάδα: ο Γενικό Λύκειο ιαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Τάξη Β Τμήμα: Β θεωρητική 1 Μάθημα: Λατινικά Διδάσκουσα Καθηγήτρια: Γιακουμάτου Μαρία-Θηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας. Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση

Τίτλος Εργασίας. Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση Τίτλος Εργασίας Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση email Επώνυμο και Όνομα Δεύτερου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr

http://www.gdimitrakopoulos.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη 1 2 Περιεχόµενα Πρόλογος...5 Εισαγωγή: Οι Απαρχές της Ελληνικής Επιστήµης...8 Κεφάλαιο 1: Η Αρχαία Ελληνική Επιστήµη...24 1.1 Οι φυσικές θεωρίες των Προσωκρατικών φιλοσόφων...25 1.1.1 H πρώιµη ιωνική φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός

Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Σχολή Καλών Τεχνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκουσα: Δρ Βικτώρια Φερεντίνου 1. Εισαγωγή στην τέχνη της Αναγέννησης Αναγέννηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 4η: Φιλική Εταιρεία Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2. ΑΔΕΙΕΣ Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του

Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του Θεοδώρα Χασεκίδου-Μάρκου, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β/θμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης Βήματα-κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général

Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général Ecoles Européennes Bureau de Secrétaire Général Unité de Développement Pédagogique Réf.: 2010-D-239- el-2 Orig.:EL ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΛΩΣΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ. ΕΠΙΛΟΓΗ: ΑΡΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ Ι ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία είναι ομαδική (έως τρία άτομα)

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο CATERINA MALANDUGNO Φοιτήτρια Το 741 ο Κωνσταντίνος Κοπρώνυμος ακολουθώντας τα βήματα του Λεόντος Γ ξεκίνησε μία σκληρή καταδίωξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Έγκριση ελευθέρων βοηθημάτων της Ιταλικής Γλώσσας για το Γενικό Λύκειο σχολικού έτους

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Έγκριση ελευθέρων βοηθημάτων της Ιταλικής Γλώσσας για το Γενικό Λύκειο σχολικού έτους ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8

Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ. Εργασία 8 Α ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ Εργασία 8 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΑΓΝΗΣ ΒΟΥΡΤΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΤΑΞΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή -Ν.Βλεμμύδης -Έργο -Θεολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Ιστορίας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Σχολή Ιστορίας & Μετάφρασης - Διερμηνείας

Τμήμα Ιστορίας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Σχολή Ιστορίας & Μετάφρασης - Διερμηνείας Τμήμα Ιστορίας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016 Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Σχολή Ιστορίας & Μετάφρασης - Διερμηνείας Α ΕΞΑΜΗΝΟ (Υ) ΙΑΕ 101 Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία Κ. Ματαράγκα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτική συνάντηση

Επιμορφωτική συνάντηση Επιμορφωτική συνάντηση Ψηφιακό υλικό (διαδραστικάσχολικά βιβλία, Ψηφίδες, Φωτόδεντρο) και διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Ευγενία Δανιηλίδου Σχολική Σύμβουλος ΠΕ02 21 Οκτωβρίου2015 Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ Α α/α ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Κεφ. 2 2.2 Σελ.57-58, 2.3 Απόλυτη Τιμή (εκτός σελ. 64-66)2.4 (Χωρίς αποδείξεις ιδιοτήτων σελ.71). Κεφ. 3 3.1, 3.2, 3.3 (χωρίς αποδείξεις σελ.88-89). 1 Κεφ. 4 4.1, 4.2 (χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα