ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ"

Transcript

1 Προγράµµατα ανοικτών Περιβαλλοντικών τάξεων «ΚΑΛΛΙΣΤΩ» ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΡΟ 3.6 «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ» ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2.6.1«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ» ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ ΙΒ. «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ «ΚΑΛΛΙΣΤΩ»» ΜΕ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ 75% ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΤ ΚΑΙ 25% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ 1

2 Αστικά οικοσυστήµατα αστικοποίηση ατµοσφαιρική ρύπανση µεταφορές Νίκος Στεφανόπουλος Κυριάκος Λεµπέσης ήµητρα Φλώρου 2

3 Α. ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α.1 Ορισµοί Α.2 ιαχρονική εξέλιξη της πόλης Α.3 Η πόλη ως οικοσύστηµα Α.4 Λειτουργία και προβλήµατα στην πόλη Α.5 α. Το µοντέλο ανάπτυξης της Ελληνικής πόλης Α.5 β. Ιστορικοί σταθµοί στην εξέλιξη της Ελληνικής πόλης τον προηγούµενο αιώνα Α.5 γ. Το µοντέλο ανάπτυξης της Αθήνας κακό πρότυπο µίµησης για τις άλλες Ελληνικές πόλεις Α.6 Βασικός στόχος, η αειφορία Β. ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Β.1 Τι είναι αστικοποίηση Β.2 Τα µεγέθη είναι τροµακτικά Β.3 Το µέλλον της αστικοποίησης Β.4 Η αστικοποίηση του Ελληνικού πληθυσµού Γ. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ Γ.1 Τα συστατικά του αέρα (στρωµατά ατµόσφαιρας) Γ.2 Η ρύπανση του αέρα των πόλεων Γ.3 Η ρύπανση του αέρα εσωτερικών χώρων. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Ε. ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 3

4 Α. ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Α.1 Ορισµοί Πόλη είναι µία αστική περιοχή µε µια σχετική πυκνότητα πληθυσµού, που έχει δηµόσια κτήρια και υπηρεσίες αντίστοιχα προς τον πληθυσµό της. Μια πόλη αποτελείται συνήθως από τις κατοικηµένες, βιοµηχανικές και επιχειρησιακές περιοχές µαζί µε τις διοικητικές λειτουργίες που µπορούν να αφορούν µια ευρύτερη γεωγραφική περιοχή. Επίσης ένας οικισµός για να χαρακτηριστεί ως πόλη πρέπει να έχει τουλάχιστον κατοίκους Oι παραδοσιακοί ορισµοί προσδιορίζουν την πόλη «ως µια µεγάλη συγκέντρωση πληθυσµού στην οποία οι κάτοικοι έχουν διαφορετικές επαγγελµατικές δραστηριότητες τις περισσότερες δε από αυτές στον τριτογενή τοµέα» ή «ως κάθε µεγάλη και σχετικά πυκνή συγκέντρωση του πληθυσµού όπου οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως µε µη αγροτικά επαγγέλµατα». Η πόλη είναι ένα πολύπλοκο ανθρώπινο περιβάλλον και δεν υπάρχει ένας απλός ορισµός της λέξεως «πόλη» που να µπορούν να συµφωνήσουν σε αυτόν οι επιστήµονες. Πόλη είναι τα κτίρια, οι δρόµοι, οι µεταφορές, οι επικοινωνίες. Για έναν οικονοµολόγο πόλη είναι «ένα µέρος όπου οι κάτοικοι ικανοποιούν ένα οικονοµικά σηµαντικό µέρος των καθηµερινών τους αναγκών». Ο κοινωνιολόγος εστιάζει στις αλληλεπιδράσεις µεταξύ των κατοίκων της πόλεως, ενώ ο πολιτικός επιστήµονας θεωρεί την πόλη ως µια νοµικά και πολιτικά καθορισµένη οντότητα µε σαφή όρια και δικαιοδοσία. Α.2 ιαχρονική εξέλιξη της πόλης Οι πρώτοι οικισµοί ιδρύθηκαν και διαµορφώθηκαν για να καλύψουν πρωταρχικές ανάγκες επιβίωσης, ασφάλειας, άνεσης, οργάνωσης δηµιουργώντας αξίες κοινωνικής συνοχής και την απαρχή του πολιτισµού. Σταδιακά οι λειτουργίες αυξήθηκαν για να ικανοποιήσουν πιο σύνθετες ανάγκες µερικές από τις οποίες δηµιουργήθηκαν από την ύπαρξη της ίδιας της πόλης(ως τόπου Σε πολύ µικρή απόσταση από την πόλη του Βόλου βρίσκονται οι νεολιθικοί οικισµοί Σέσκλο και ιµήνι. ( συγκέντρωσης κοινωνικών οµάδων), όπως η δηµόσια διοίκηση, η αστυνόµευση, η πρόνοια. Αντίστοιχα πολλαπλασιάστηκαν οι αξίες της πόλης στο κοινωνικό, πολιτιστικό 4

5 και ατοµικό επίπεδο. Από την αρχαιότητα η πόλη ενσωµάτωνε παραγωγικές λειτουργίες του δευτερογενούς και τριτογενούς τοµέα. Το παλάτι του Μίνωα στη Κνωσσό Έτος Κατασκευής: 1700 π.χ. Τοποθεσία: Κνωσσός Από την Αναγέννηση µέχρι τη βιοµηχανική επανάσταση ο ρόλος των πόλεων ήταν πολλαπλός και ανάλογα µε τη θέση και την έκταση που είχαν. Στη υτική και Κεντρική Ευρώπη υπήρχαν µικρές πόλεις που λειτουργούσαν κυρίως ως εµπορικά κέντρα και η απόσταση στην οποία χτίζονταν καθοριζόταν από τη διαδροµή που θα ακολουθούσαν οι έµποροι για να πουλήσουν τα προϊόντα. Μια άλλη µορφή πόλεων ήταν η πόλη πρωτεύουσα του κράτους. Οι πόλεις είχαν διαφορετικό µέγεθος. Έτσι υπήρχαν µεγαλουπόλεις αλλά και µικρές πόλεις. Όταν οι κυβερνήσεις απέκτησαν µόνιµη έδρα δηµιουργήθηκε η ανάγκη για κάποιο διοικητικό κέντρο. Εκεί θα βρισκόταν η έδρα του βασιλιά και θα συγκεντρώνονταν όλοι οι υπάλληλοι του κράτους. Έτσι όµως συγκεντρωνόταν πολύς πληθυσµός κι επειδή δεν υπήρχαν οι κατάλληλες Φλωρεντία Η Μεσαιωνική πόλη της Ρόδου µε εντυπωσιακές οχυρωµατικές κατασκευές, από τους Ιωαννίτες Ιππότες το υποδοµές για την παροχή τροφίµων, καυσίµων και ύδατος πολλοί κάτοικοι ζούσαν σε άθλιες συνθήκες µε αποτέλεσµα την κακή τους διαβίωση Οι πόλεις του 19ου αι. είναι παρόµοιες µ αυτές του 16ου. Ο πληθυσµός τους αυξάνεται ενώ ο ρόλος τους επεκτείνεται. Αποτελούν τον τόπο συγκέντρωσης αγροτικών πληθυσµών. Άνθρωποι που δεν είχαν καµιά ελπίδα να αποκτήσουν δικό τους κτήµα και δεν είχαν άλλη διέξοδο. Η προβιοµηχανική πόλη αποτελούσε τον τόπο των συναλλαγών και το βιοτεχνικό κέντρο. Ήταν στο επίκεντρο κάποιων χώρων ενώ γύρω της 5

6 υπήρχε ο κύκλος τροφοδοσίας, χρηστών, νοµίσµατος, ο κύκλος που έρχονταν οι τεχνίτες και οι νέοι αστοί Στη σύγχρονη πόλη όµως, ο µεγάλος αριθµός των κατοίκων που αποτελούν ταυτόχρονα το παραγωγικό δυναµικό και απόθεµα καταναλωτών προσέλκυσε µεγάλης έκτασης βιοµηχανικές εγκαταστάσεις αλλά και πολλές άλλες παραγωγικές δραστηριότητες που δεν ήταν εύκολο πια να ενταχθούν αρµονικά στην πόλη είχαν όµως τη δύναµη να επιβάλλουν την παρουσία τους δηµιουργώντας ζητήµατα χώρου, ανάγκη επεκτάσεων και εξυπηρετήσεων, µε δυσµενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Καθ όλη τη διάρκεια του 20 ου αιώνα η υποβάθµιση των συνθηκών διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές και η προβολή του αστικού τρόπου ζωής οδήγησαν ένα µεγάλο µέρος των κατοίκων προς τα αστικά κέντρα. Στην Ευρώπη το 80% του συνολικού πληθυσµού ζει σε πόλεις. Νέα Υόρκη Α.3 Η πόλη ως οικοσύστηµα Η πόλη είναι ένα από τα πιο σηµαντικά ανθρώπινα επιτεύγµατα που έχει µελετηθεί από πολλές σκοπιές. Επειδή όµως αποτελεί ένα δυναµικό φαινόµενο µε δική του οντότητα που εξελίσσεται µέσα στο χρόνο προκύπτουν νέες προσεγγίσεις στην προσπάθεια να απαντηθούν σύγχρονα ερωτήµατα και να επιλυθούν πρωτόγνωρα προβλήµατα. Αναγνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος είναι έµβιο ον, η πόλη µπορεί να θεωρηθεί ο οικότοπος (habitat) του ανθρώπου, στον οποίο συµµετέχουν και άλλα έµβια όντα (χλωρίδα και πανίδα). εν πρόκειται βέβαια για φυσικό οικότοπο παρόλο που καταλαµβάνει φυσικό χώρο, µια και οι ανθρώπινες παρεµβάσεις τον διαµορφώνουν τεχνητά για να ικανοποιήσει καλύτερα τις εκάστοτε ανάγκες. Για τη λειτουργία του οικοσυστήµατος απαιτούνται ροές (εισροές όπως : ενέργεια, νερό, αγαθά, κεφάλαιο, άνθρωποι κλπ. και εκροές όπως: απορρίµµατα, προϊόντα, υπηρεσίες κλπ.) Η θεώρηση της πόλης ως οικοσυστήµατος (συστηµική θεώρηση) θα µας βοηθήσει στη µελέτη τέτοιων σύνθετων φαινοµένων. Μια τέτοια θεώρηση βοηθά στη διερεύνηση της εφαρµογής των αρχών της αειφορίας στον αστικό χώρο, αφού συνδέει την πόλη µε το φυσικό της πλαίσιο 6

7 Οικότοπος: -άνθρωποι -φυτά -ζώα Ροές: Ενέργεια Νερό Απόβλητα / εκποµπές Κυκλοφορία Αγαθά Κεφάλαιο άνθρωποι Συνέπειες: Χρήσεις γης Κατασκευές Γεωργία Μέσα µεταφοράς Κατανάλωση Απόβλητα/εκποµπές Α.4 Λειτουργία και προβλήµατα στην πόλη Οι πόλεις διαθέτουν λειτουργίες και αξίες (functions and values) όπως και τα φυσικά οικοσυστήµατα. Στη σύγχρονη πόλη η ανάγνωση αυτή δεν είναι πια εύκολα εφικτή, πράγµα που δεν οφείλεται µόνο στην αύξηση του µεγέθους και της πολυπλοκότητας. Οφείλεται και στη δηµιουργία νέων λειτουργιών, που διαστρεβλώνουν τις πάγιες και παραδοσιακές και συχνά τις υποβαθµίζουν. Τα παραδοσιακά περιβαλλοντικά προβλήµατα στις αστικές περιοχές είναι: η ρύπανση του αέρα, η διάθεση των στερεών αποβλήτων, η ρύπανση των νερών, η ηχητική ρύπανση, η µόλυνση του εδάφους και η ρύπανση των εσωτερικών χώρων. Εκτός όµως αυτών των προβληµάτων πρέπει να εξετάζεται το κοινωνικό, φυσικό και οικονοµικό περιβάλλον. Α.5 α. Το µοντέλο ανάπτυξης της Ελληνικής πόλης H σηµερινή ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία που απορρέει από την εκµετάλλευση της γης έχει ανατρέψει την παραδοσιακή ισορροπία της πόλης και του ευρύτερού της χώρου. Η ισορροπία αυτή βασιζόταν στις ανταλλαγές προϊόντων και υπηρεσιών µεταξύ των δύο υποδηλώνοντας και µια ισοτιµία σε επίπεδο πληθυσµιακό, οικονοµικό και πολιτικό. Η ισορροπία αυτή δεν ήταν πάντα σταθερή. Κλονιζόταν κατά καιρούς από 7

8 πολιτικά ή κοινωνικά γεγονότα (πολέµους, εισβολές, µετακινήσεις πληθυσµών. Με την πάροδο των ετών Η πόλη επεκτείνεται και αναπτύσσεται σε όλο τον περιαστικό χώρο, αστικοποιώντας παραγωγικές αγροτικές εκτάσεις, περιαστικά δάση και δασικές περιοχές, ακτές και πολύτιµους βιότοπους. Από την άλλη πλευρά οι άσκηµες συνθήκες διαβίωσης στις πόλεις (πυκνή δόµηση, κυκλοφοριακό, ατµοσφαιρική ρύπανση, άγχος) εντείνουν την ανάγκη δεύτερης κατοικίας που σε συνδυασµό µε την τουριστική ανάπτυξη δηµιουργεί πρόσθετες πιέσεις αστικοποίησης περιοχών εξαιρετικού φυσικού κάλους. Λόγω της αύξησης της κινητικότητας των κατοίκων, εφ όσον πλέον οι περισσότεροι διαθέτουν ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητο, η επέκταση των πόλεων και των λειτουργιών της εξαπλώνεται σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιοµέτρων. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζεται και στον τοµέα της ενέργειας, εφ όσον οι πόλεις αποτελούν ένα εξαιρετικά ενεργειοβόρο χώρο. Α.5 β Ιστορικοί σταθµοί στην εξέλιξη της Ελληνικής πόλης τον προηγούµενο αιώνα: : Ολοκλήρωση του εθνικού χώρου 1922: Μικρασιατική καταστροφή, οι πρόσφυγες εγκαθίστανται κυρίως στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη καθώς και δευτερευόντως σε άλλα ελληνικά αστικά κέντρα, νέες τεχνολογίες εµπορίου και αγροτικού τοµέα, εµπορευµατοποίηση, εκβιοµηχάνιση της χώρας στην περίοδο του µεσοπολέµου : Οικονοµική ανάπτυξη και εκβιοµηχάνιση µε ταχύτατους ρυθµούς, εισροή ξένων επενδύσεων στα δύο πολεοδοµικά συγκροτήµατα της χώρας (Αθήνα και Θεσσαλονίκη), εµπόριο, βιοµηχανία, υπηρεσίες πολώνονται γεωγραφικά, η διπλή αγορά κατοικίας (αντιπαροχή και αυτοστέγαση), αυθαίρετη δόµηση και επέκταση των εργατικών προαστίων : Οικονοµική και περιβαλλοντική κρίση, ανεργία, υπερχρέωση, παραοικονοµία, αυθαίρετη δόµηση και δεύτερη κατοικία, δυϊσµός, αποβιοµηχάνιση και νεοεκβιοµηχάνιση, ανάπτυξη αλλά και διαστρωµάτωση, νέες πληθυσµιακές οµάδες, ενδιάµεσες πόλεις, διεθνοποίηση : Βήµατα παγκοσµιοποίησης. Η υπερσυγκέντρωση στο ΠΣ Αθηνών. Η διεθνοποίηση των Αθηνών (πληθυσµιακή σύνθεση, µεγάλα έργα, ολυµπιακοί αγώνες 2004). Η Βαλκανική Θεσσαλονίκη. Α.5 γ Το µοντέλο ανάπτυξης της Αθήνας κακό πρότυπο µίµησης για τις άλλες Ελληνικές πόλεις Το µοντέλο ανάπτυξης της Αθήνας έχουν ακολουθήσει όλες οι ελληνικές πόλεις, αρκετές από τις οποίες έχουν φτάσει σήµερα να 8

9 αποτελούν «µικρές Αθήνες». Ποια είναι τα αρνητικά χαρακτηριστικά του µοντέλου αυτού ανάπτυξης; Σύµφωνα µε τον οµότιµο καθηγητή Πολεοδοµίας του EMΠ κ. Aθανάσιο Aραβαντινό, είναι η έλλειψη δηµόσιων χώρων, η ανυπαρξία πρασίνου, η πυκνή δόµηση, η ένταση στην εκµετάλλευση του χώρου, η καταστροφή του περιαστικού περιβάλλοντος, το έντονο κυκλοφοριακό πρόβληµα και η ατµοσφαιρική ρύπανση. Oι αριθµοί σε αυτή την περίπτωση λένε την αλήθεια: Στην πρωτεύουσα ζουν σήµερα περισσότεροι από 4 εκατοµµύρια άνθρωποι, ενώ στο κέντρο της πόλης που καταλαµβάνει έκταση 12 τετραγωνικών χιλιοµέτρων «στριµώχνονται» περισσότερα από άτοµα. Oι κάτοικοι της Aθήνας εξυπηρετούνται από ένα οδικό δίκτυο χλµ., στο µεγαλύτερο µέρος του οποίου τις ώρες αιχµής η ταχύτητα των αυτοκινήτων δεν ξεπερνά τα 8-10 χλµ./ώρα. Kαι κάθε χρόνο, η κίνηση στους δρόµους αυξάνεται κατά 2,6%. Για στάθµευση ούτε λόγος - το 40% των οχηµάτων στο κέντρο είναι παρκαρισµένα παράνοµα. Συνωστισµός επικρατεί και στη δόµηση. Κάθε χρόνο 3-4 χιλιάδες κατοικίες προστίθενται στην ήδη κορεσµένη οικιστικά πρωτεύουσα. Το 2004, οι νέες οικοδοµές στα όρια της νοµαρχίας Aθηνών έφθασαν τις 3.212, οι οποίες κατέλαβαν τ.µ., ενώ σε ολόκληρη την Aττική ανεγέρθηκαν συνολικά νέες κατοικίες συνολικής επιφάνειας τ.µ. Tην ίδια ώρα, οι δηµόσιοι, ελεύθεροι χώροι συµπιέζονται. Tα δέκα µεγαλύτερα πάρκα της πρωτεύουσας καταλαµβάνουν έκταση µικρότερη των στρεµµάτων, τη στιγµή που µόνο το Hyde Park του Λονδίνου ξεπερνά τα στρέµµατα. Aλλά, ως γνωστόν, στην Aθήνα, η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο έχει «παγώσει» εδώ και χρόνια στα 2,5 τ.µ., µολονότι ο Παγκόσµιος Oργανισµός Yγείας έχει θέσει το όριο στα 9 τ.µ. ανά κάτοικο. Στην ανεξέλεγκτη δόµηση όµως έχουν παραδοθεί και τα περιαστικά οικοσυστήµατα της Aθήνας. Στις δύο µεγαλύτερες πυρκαγιές της Aττικής της τελευταίας 10ετίας κάηκαν συνολικά στρέµµατα γης - αναδασωτέα όµως χαρακτηρίσθηκαν µόλις τα Στα υπόλοιπα, αντί για δένδρα άρχισαν να «φυτρώνουν» αυθαίρετα, που σε πολλές περιπτώσεις εντάχθηκαν στα σχέδια πόλης... Tο χειρότερο απ' όλα όµως είναι ότι η πρωτεύουσα «εξήγαγε» τα προβλήµατά της στην περιφέρεια. Tα παραπάνω αρνητικά στοιχεία χαρακτηρίζουν σήµερα σχεδόν το σύνολο των ελληνικών πόλεων ανεξαρτήτως µεγέθους, επηρεάζοντας καταλυτικά την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους. 9

10 Το φυσικό στοιχείο πάντως -προϋπόθεση της αειφορίας- έχει βαθµιαία εξαφανιστεί από τις πόλεις. «Ο στραγγαλισµός των φυσικών πόρων οδηγεί νοµοτελειακά σε αρρυθµίες, µαρασµό έως και εξαφάνιση της ζωής. Tα φυσικά στοιχεία µιας πόλης (βουνά, δάση, ακτές, ποτάµια, ρέµατα, χείµαρροι) πρέπει να διατηρηθούν όχι τόσο γιατί είναι στοιχεία όµορφα ή γιατί τα χρησιµοποιεί ο πληθυσµός για αναψυχή, όσο γιατί είναι απαραίτητα στην επιβίωση της πόλης», υπογραµµίζει ο κ. Aραβαντινός. H έλλειψη πρασίνου, τέλος, είναι καταλυτικής σηµασίας και για το αισθητικό αποτέλεσµα µιας πόλης - ένα θέµα που δεν φαίνεται να απασχολεί ιδιαίτερα τις αρµόδιες υπηρεσίες. Eίναι χαρακτηριστικό ότι η µελέτη της πολεοδοµικής σύνθεσης -του τρόπου δηλαδή συνύπαρξης των οικοδοµικών όγκων µεταξύ τους, µε τους ανοιχτούς χώρους, κ.ο.κ.- είναι κάτι τελείως παραµεληµένο στον τόπο µας και σίγουρα όχι θεσµοθετηµένο. «Γι' αυτό, άλλωστε, η τυπική εικόνα της ελληνικής πόλης είναι το «κονταροχτύπηµα» γειτονικών κτιρίων, οι αµήχανες µεσοτοιχίες, οι κτισµένοι ακάλυπτοι, οι κεραίες και οι θερµοσίφωνες στις ταράτσες, τα κλιµατιστικά στις προσόψεις, οι κακόγουστες διαφηµίσεις και επιγραφές στους δρόµους», καταλήγει ο καθηγητής. Α.6 Βασικός στόχος, η αειφορία Βασική αρχή αειφορικής λειτουργίας των οικοσυστηµάτων είναι η εξισορρόπηση εισροών και εκροών. Από αυτήν την άποψη η πόλις ως ανθρώπινο οικοσύστηµα θα πρέπει να βελτιώσει τη σηµερινή της σχέση µε τον περιβάλλοντα χώρο θέτοντας τις εισροές και τις εκροές σε µια δίκαιη βάση. Ενδεικτικά, τα µέτρα που πρέπει να πάρει η πόλη είναι: ο περιορισµός των εισροών, δηλαδή η κατανάλωση των πόρων. Πρέπει να µηδενιστεί η κατανάλωση περιαστικού πρασίνου για επεκτάσεις της πόλης, αποκέντρωσης των δραστηριοτήτων, εγκατάστασης του νέου πληθυσµού, επαναχρήσης αστικών περιοχών και καλύτερης οργάνωσης του χώρου. Είναι αναγκαίο να µειωθεί η κατανάλωση ενέργειας µε προγράµµατα εξοικονόµησης και χρήσης ανανεώσιµων πηγών, βιοκλιµατικής κτιρίων, περιορισµού των µετακινήσεων. Πρέπει να βελτιωθεί το σύστηµα ύδρευσης και διάθεσης των υγρών αποβλήτων της πόλης µε εξοικονόµηση στη χρήση του νερού, ελαχιστοποίηση των απωλειών στο σύστηµα ύδρευσης, επαναχρήσης µετά από πλήρη βιολογικό καθαρισµό των υγρών αποβλήτων. Στον τοµέα των εκροών θα πρέπει να επιτευχθεί 10

11 η πιο ποιοτική οργάνωση των παρεχόµενων υπηρεσιών που δεν είναι δυνατόν να αναπτυχθούν σε τοπικό επίπεδο(πανεπιστήµια, νοσοκοµεία, δηµόσιες υπηρεσίες κά.) Η ανάπτυξη υποδοµών και υπηρεσιών στην περιφέρεια ώστε να ελαχιστοποιηθεί η µετακίνηση του πληθυσµού προς τα αστικά κέντρα Ο δραστικός περιορισµός της ρύπανσης στην πηγή, τον καθαρισµό και την ανακύκλωση των αποβλήτων, την αποφυγή της εξαγωγής τοξικών και ραδιενεργών ουσιών. Με αυτόν τον τρόπο η πόλη θα µπορέσει να προσαρµοστεί σε ένα κυκλικό οικοσύστηµα που εισάγει περιορισµένους πόρους και ελαχιστοποιεί τις αρνητικές εκροές. Ειδικά ένας αειφόρος πολεοδοµικός σχεδιασµός θα πρέπει να λαµβάνει υπόψη του: τη διατήρηση των µη ανανεούµενων πόρων την εξοικονόµηση ενέργειας και τη χρήση αντιρρυπαντικής τεχνολογίας τη µείωση της ρύπανσης τη µείωση της παραγωγής της ποσότητας των απορριµµάτων και την ανακύκλωση τους τη λήψη αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο την καλλιέργεια της γης ως οικονοµικού πόρου (Χάρτα των Αθηνών 1998) 11

12 Η Γραµµική πόλη ΠΟΛΗ εισροές Τάσεις επέκτασης εκροές Πρώτες ύλες Ενέργεια, νερό κλπ. Αγροτικά προϊόντα Γραµµική πόλη Επεξεργασµένα προϊόντα Υπηρεσίες Απόβλητα Η Κυκλική πόλη εισροές Τάσεις επέκτασης Εκροές Πρώτες ύλες Επεξεργασµ ένα προϊόντα Ενέργεια, νερό κλπ. Υπηρεσίες - πολιτισµός Αγροτικά προϊόντα απόβλητα Οι παραπάνω στόχοι για την µελλοντική πόλη χωρίς να έχουν µόνο περιβαλλοντικό χαρακτήρα, εντάσσονται στο πλαίσιο του εκσυγχρονισµού των δοµών της, την αύξησης της απασχόλησης και της αστικής αποκέντρωσης συµβάλλοντας. παράλληλα στην καλύτερη διαχείριση των πόρων στα πλαίσια της αειφορίας. 12

13 Οι αρχές της αειφόρου διαχείρισης των αστικών κέντρων µπορούν να συνοψιστούν σε πέντε κύρια σηµεία: 1. Περιβαλλοντικά όρια: Οι αρχές να εφαρµόζουν την αρχή της πρόληψης ώστε να µη γίνεται υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας του αστικού οικοσυστήµατος. (π.χ. προληπτικός έλεγχος για την µη εγκατάσταση νέου πληθυσµού σε ένα κοµµάτι της πόλης που ήδη έχει πυκνή δόµηση και πληθυσµό) 2. ιαχείριση της ζήτησης: Θα πρέπει να κυριαρχήσει η τάση της ορθολογικότερης διαχείρισης της ζήτησης αντί της άµεσης ανταπόκρισης σε αυτήν ( αύξηση της ζήτησης σε ηλεκτρική ενέργεια να συνεπάγεται αύξηση της χρήσης ανανεώσιµων πηγών και µείωση της κατανάλωσης) 3. Περιβαλλοντική αποτελεσµατικότητα: Περιορισµός της χρήσης των φυσικών πόρων 4. Κοινωνική αποτελεσµατικότητα:η κάθε µονάδα οικονοµικής δραστηριότητας θα πρέπει να ικανοποιεί όσο το δυνατόν µεγαλύτερο µέρος του πληθυσµού. 5. Κοινωνική δικαιοσύνη: Η επίτευξη της µεγαλύτερης κατά το δυνατόν κοινωνικής συνοχής και ισοκατανοµής του πλούτου. (πηγή European Sustainable Cities, 1996) ύο κείµενα σηµατοδοτούν την πορεία προς την υλοποίηση των αρχών της αειφορίας στους οικισµούς τουλάχιστον για τον Ευρωπαϊκό χώρο. : Η χάρτα του alborg, ανία, 1994 (Ευρωπαϊκή διάσκεψη των πόλεων και κωµοπόλεων για την αειφορία) και η Νέα Χάρτα των Αθηνών, Αθήνα,1998 (Κείµενο µε σαφή κοινωνικό προσανατολισµό, που εισηγείται την ανάµειξη των χρήσεων στην πόλη, την ορθή χρήση των πόρων, τη διαφύλαξη του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου, που θεωρεί ότι η πόλη καθορίζεται από τις κοινωνικές δυνάµεις που περικλείει.) 13

14 Β. ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Β.1Τι είναι αστικοποίηση Αστικοποίηση είναι η αύξηση του ποσοστού των κατοίκων των πόλεων στο σύνολο του παγκόσµιου πληθυσµού. Θεωρείται αναπόφευκτο φαινόµενο για όλα τα µέρη της γης. Καµία χώρα στη βιοµηχανική εποχή δεν κατόρθωσε ποτέ σηµαντική οικονοµική και κοινωνική ανάπτυξη, χωρίς να συνοδευτεί από µαζική µετακίνηση κατοίκων από την ύπαιθρο προς τις πόλεις. Οι τελευταίες συγκεντρώνουν και µεγεθύνουν τη φτώχεια, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν την καλύτερη ελπίδα των φτωχών να ξεφύγουν από αυτήν. Η τελευταία έκθεση του United Nations Population Fund (UNFPA) του ΟΗΕ µε τίτλο "Η κατάσταση του παγκόσµιου πληθυσµού 2007 συγκεκριµένα επισηµαίνει: Οι πόλεις, ειδικά στις φτωχές χώρες, καθώς µεγεθύνονται άναρχα και χωρίς κατάλληλες υποδοµές, δηµιουργούν πολλαπλά προβλήµατα περιβάλλοντος και υγείας, όµως τελικά η συγκέντρωση πληθυσµού στα αστικά κέντρα µπορεί, µε τις κατάλληλες λύσεις, να συνεισφέρει στη µακροοικονοµική βιωσιµότητα των πόλεων. Οι πόλεις είναι οι κατ' εξοχήν ωφεληµένες από την παγκοσµιοποίηση, όµως λίγες κατορθώνουν να δηµιουργήσουν αρκετές θέσεις εργασίας για τους φτωχούς. Οι γυναίκες, οι νέοι, οι φτωχοί και οι µετανάστες πλήττονται πάνω από όλους. Κι όµως κύµατα ανθρώπων συνεχίζουν να εγκαταλείπουν τα χωριά τους, προσδοκώντας καλύτερη ζωή στις πόλεις - οι οποίες συχνά τους διαψεύδουν και οι µετανάστες αναπόφευκτα καταλήγουν στην άτυπη ("γκρίζα") οικονοµία, τη µιζέρια και ίσως την εγκληµατικότητα ή το AIDS Όλη η µελλοντική αύξηση πληθυσµού στον κόσµο θα λάβει χώρα ουσιαστικά στις πόλεις (µεγαλύτερες και µικρότερες) και όχι στην αγροτική ύπαιθρο, αλλάζοντας έτσι δραµατικά µια οικονοµική και κοινωνική ισορροπία που έχει κρατήσει επί χιλιετίες στην Ασία και την Αφρική. Το κύµα αστικοποίησης έχει πρωτοφανή διάσταση - ποτέ στην Ιστορία η ανθρωπότητα δεν έχει ζήσει κάτι τέτοιο. Οι αλλαγές είναι τόσο µεγάλες και ταχείες, καθώς ο αριθµός των νέων κατοίκων των πόλεων στην Ασία και την Αφρική αυξάνει µε µέσο ρυθµό 1 εκατ. την εβδοµάδα, που οι κυβερνήσεις, οι δηµοτικές αρχές και οι άλλοι φορείς λήψης αποφάσεων συχνά σηκώνουν ψηλά τα χέρια ή απλώς 14

15 καθυστερούν υπερβολικά να αντιληφθούν το µέγεθος του προβλήµατος και να αντιδράσουν έγκαιρα. Ο αστικός χώρος αυξάνεται ταχύτερα από τον αστικό πληθυσµό. Ως το 2030 οι αναπτυσσόµενες χώρες θα έχουν τριπλασιάσει την έκταση των πόλεων, ενώ οι ανεπτυγµένες θα τον έχουν αυξήσει κατά 2,5 φορές. Παράλληλα αυξάνεται ραγδαία η περιαστική ανάπτυξη, λόγω εγκαθίδρυσης ζωνών κατοικίας και οικονοµικής δραστηριότητας σε µεταβατικές ζώνες ανάµεσα στις πόλεις και την ύπαιθρο. Η όλη διαδικασία ευνοείται από την παγκοσµιοποίηση, η οποία ενθαρρύνει µεγάλα εργοστάσια σε φθηνή γη, µε φθηνά εργατικά χέρια και µικρή κρατική παρέµβαση - ακριβώς δηλαδή αυτό που συµβαίνει στον περιαστικό χώρο, ο οποίος, αν και πλήττεται εξίσου από φτώχεια και οικολογική υποβάθµιση, τουλάχιστον προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες Β.2 Τα µεγέθη είναι τροµακτικά Το 2008, για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, πάνω από τον µισό πληθυσµό της γης των 6,7 δις, δηλαδή 3,3 δις άνθρωποι, θα ζουν σε αστικές περιοχές. Με την πράσινη καµπύλη απεικονίζεται η πορεία του αγροτικού πληθυσµού και µε την κόκκινη του αστικού πληθυσµού της γης. Ο αριθµός αυτός αναµένεται να αυξηθεί σχεδόν στα 5 δις µέχρι το 2030, δηλαδή στο 60% του παγκόσµιου πληθυσµού. Ειδικότερα στην Αφρική και την Ασία, όπου η αστικοποίηση αναπτύσσεται µε τον ταχύτερο ρυθµό, ο πληθυσµός των πόλεων θα διπλασιασθεί µεταξύ 2000 και 2030, καθώς µέσα σε 30 µόνο χρόνια θα έχουν προστεθεί 1,7 δις άνθρωποι - περισσότεροι από τους πληθυσµούς της Κίνας και των ΗΠΑ µαζί. Στην Ασία ειδικότερα ο αστικός πληθυσµός από 1,36 δις θα φθάσει τα 2,64 δις, στην Αφρική από 294 εκατ. τα 742 εκατ. και στη Ν. Αµερική από 394 εκατ. τα 609 εκατ. υστυχώς πολλοί -αν όχι οι περισσότεροι- κάτοικοι αυτών των νέων γιγάντιων πόλεων στις αναπτυσσόµενες χώρες θα είναι φτωχοί και θα ζουν σε προβληµατικές, αν όχι τραγικές, συνθήκες. Οι πόλεις κρύβουν µεν ένα µεγάλο δυναµικό για την ανθρωπότητα και την παγκόσµια οικονοµία, αλλά παράλληλα 15

16 συνιστούν µια τροµερή πρόκληση. Η µεγέθυνση των πόλεων αποτελεί τη µεγαλύτερη πρόκληση για την παγκόσµια ανάπτυξη τον 21ό αιώνα. Ο Βερνόν Henderson (2002) σηµειώνει ότι στα αρχικά στάδια της η αστικοποίησης, µπορεί να είναι οικονοµικά αποδοτική για τις βιοµηχανίες να συναθροιστούν σε µια αστική περιοχή, επειδή αυτό ενθαρρύνει τη δηµιουργία κατάλληλου ιδρυµάτων, υποδοµών, και εξειδικευµένη εργασία. Β3. Το µέλλον της αστικοποίησης Παρά τα δήθεν οφέλη της αστικοποίησης, τα αποδεικτικά στοιχεία που στηρίζουν την άποψη ότι η αστικοποίηση, ειδικά όταν ο ρυθµός είναι γρήγορος, µπορεί να εµποδίζει την ανάπτυξη και οξύνει τα περιβαλλοντικά προβλήµατα είναι πειστικά και πολλά. Όσο για τις απόψεις των αρχηγών κυβερνήσεων, µια πρόσφατη ερευνά του ΟΗΕ στις αναπτυσσόµενες χώρες αποκαλύπτει ότι µόνο το 14% των ερωτηθέντων ήταν ικανοποιηµένοι µε την ραγδαία αύξηση της αστικοποίησης του πληθυσµού τους, ενώ περίπου το 73% του ερωτηθέντων είχαν σχεδίαση πολιτικές για να επιβραδύνουν την αστικοποίηση, και µόνο το 3 % είχαν πολιτικές για την επιτάχυνση της διαδικασίας. Τα µέτρα που παίρνουν οι κυβερνήσεις για τη µείωση του ρυθµού αστικοποίησης του πληθυσµού είναι: δηµιουργία κατάλληλων υποδοµών καταπολέµηση της φτώχειας προγράµµατα αγροτικής απασχόλησης άρνηση παροχής υπηρεσιών στους µετανάστες κατάλληλη αποκέντρωση υπηρεσιών (υγεία, εκπαίδευση κλπ.) προγράµµατα στήριξης σε οµάδες πληθυσµού ώστε να παραµείνουν στην περιφέρεια (γυναίκες, νέοι εργαζόµενοι, επιχειρηµατίες κλπ.) κ.α. Β.4 Η αστικοποίηση του Ελληνικού πληθυσµού Η αστικοποίηση του ελληνικού πληθυσµού άρχισε από τα µέσα του προπερασµένου αιώνα και κορυφώθηκε στη δεκαετία του 1960, κατά την οποία ο αστικός και ο ηµιαστικός πληθυσµός έφθασε στο 66% και το 2001 στο 73%, σε αντίθεση µε τον αγροτικό πληθυσµό που εµειώθη αντίστοιχα στο 44% και στο 27%. Σήµερα ο αγροτικός πληθυσµός διαµένει στο 76% της εκτάσεως της ελληνικής γης µε µέση πυκνότητα 15 κατοίκων ανά τετραγωνικό χιλιόµετρο, ενώ η πυκνότης στο σύνολο του πληθυσµού είναι 83%. 16

17 Το πολεοδοµικό συγκρότηµα των Αθηνών και η ευρύτερη περιοχή της Αττικής, στη σύγχρονη εποχή, συγκεντρώνει το 1/3 του πληθυσµού της χώρας,. Το ήµισυ του πληθυσµού της χώρας διαµένει στο λεκανοπέδιο της Αττικής και στη Θεσσαλονίκη και το µείζον στις πόλεις και κωµοπόλεις κατά µήκος των µεγάλων οδικών αξόνων. Η επαρχία ερηµώνεται. Η εξέλιξη της κατανοµής του πληθυσµού στην Ελλάδα Αστικός πληθυσµός (οικισµοί µε περισσότερους από κατοίκους) Ηµιαστικός πληθυσµός (οικισµοί από κατοίκους) Αγροτικός πληθυσµός (οικισµοί µε λιγότερους από κατοίκους) πηγή:e-γεωγραφία Αθανασιάδης, Κ. Ανδρίκος., Σαλονικίδης Γ., Τερζίδης Σ. Πρέπει να σηµειωθεί, ότι οι έντονες τάσεις πληθυσµιακής συσσώρευσης που παρατηρήθηκαν στην Πρωτεύουσα, τις δεκαετίες , και κυρίως την δεκαετία του 1960, έχουν µειωθεί και διαφαίνεται η τάση της κάποιας αναστροφής την εικοσαετία του Το φαινόµενο αυτό τεκµηριώνεται και από το γεγονός ότι το Πολεοδοµικό Συγκρότηµα Αθηνών παρουσίασε µία από τις µικρότερες πληθυσµιακές µεταβολές από τα δεκαοκτώ Πολεοδοµικά Συγκροτήµατα της Χώρας 17

18 Γ. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ Γ.1 Τα συστατικά του αέρα (στρώµατα ατµόσφαιρας) Το αέριο στρώµα που περιβάλλει τη Γη είναι η ατµόσφαιρα. Ο ατµοσφαιρικός αέρας είναι µίγµα πολλών αερίων. Tο µεγαλύτερο ποσοστό σε όγκο κατέχει το άζωτο που αποτελεί το 78% και το οξυγόνο το 21%. Το υπόλοιπο 1% αποτελείται από άλλα αέρια όπως διοξείδιο του άνθρακα, ευγενή αέρια, ίχνη υδρογόνου, όζοντος, επίσης αιωρούµενα σωµατίδια (όπως µόρια κονιορτού, καπνού, άλατος από τα σταγονίδια των κυµάτων κλπ.). Επίσης περιέχεται στον αέρα µεγάλη ποσότητα υδρατµών από την εξάτµιση θαλασσών, λιµνών κλπ. Η σύνθεση της ατµόσφαιρας από την επιφάνεια της θάλασσας και µέχρι τα 50 χλµ ύψος, παραµένει περίπου αµετάβλητη. Ιδιαίτερη σηµασία έχουν οι υδρατµοί της ατµόσφαιρας αφού η µεταβολή της ποσότητας τους είναι η κύρια αιτία, ως ένα βαθµό, για τις ευρείες µεταβολές των καιρικών φαινοµένων σ ένα τόπο. Η µεταβολή αυτή είναι αδιάκοπη γιατί οι υδρατµοί αυξάνονται µε την εξάτµιση και µειώνονται µε την εναπόθεση τους ως βροχή. Επιπλέον, η σπουδαιότητα της ύπαρξης αυτών φαίνεται από την ιδιότητα τους να απορροφούν το 11% της ηλιακής ακτινοβολίας ενώ επίσης εκλύουν µεγάλη ποσότητα θερµοκρασίας κατά τη συµπύκνωσή τους. Γ.2 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Ατµοσφαιρική Ρύπανση, ονοµάζεται η παρουσία στην ατµόσφαιρα ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων µορφών ενέργειας σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια που µπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, στους ζωντανούς οργανισµούς και στα οικοσυστήµατα. Γενικά, µπορούν να καταστήσουν το περιβάλλον ακατάλληλο, για τις επιθυµητές χρήσεις του. Πηγές της ατµοσφαιρικής ρύπανσης είναι τόσο η ίδια η φύση µε διάφορα φυσικά φαινόµενα όσο και αρκετές ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι σηµαντικότερες φυσικές πηγές είναι: Τα ηφαίστεια, µε την παραγωγή αιωρουµένων σωµατιδίων, οξειδίων του θείου, υδρόθειο και µεθάνιο. Οι πυρκαγιές δασών, που ελευθερώνουν στην ατµόσφαιρα µονοξείδιο και διοξείδιο του άνθρακα και αιωρούµενα σωµατίδια. Οι ωκεανοί και γενικότερα οι θαλάσσιες εκτάσεις, µε το χλωριούχο νάτριο και τα θειικά άλατα. Βιολογική αποσύνθεση των φυτών και των ζώων, που έχ ει ως κατάλοιπα υδρογονάνθρακες, αµµωνία και η ρρ µµ ρα φορές χανική επεξεργασία Χρήση καυσίµων σε στάσιµες η καυσίµων σε πηγές στάσιµες πηγές 29% Βιοµηχανική επεξεργασία 16% ιάθεση απορριµµάτων 2% Μεταφορές 46% 18 ιάφορα 7% Κατανοµή των ανθρωπογενών πηγών και των αέριων ρύπων που εκπέµπονται από αυτές

19 υδρόθειο. Η αποσάθρωση του εδάφους, αιωρούµενα σωµατίδια. Τα φυτά που αποδεσµεύουν υδρογονάνθρακες. Όσο αφορά τις ανθρώπινες δραστηριότητες, βασικός παράγοντας που επιβαρύνει την ποιότητα του αέρα στις πόλεις είναι οι Μεταφορές, οδικές, θαλάσσιες και εναέριες Βιοµηχανικές πηγές (καύση και επεξεργασία). Παραγωγή και µεταφορά ενέργειας. Κεντρική θέρµανση Η ατµοσφαιρική ρύπανση σε αστικές περιοχές συνίσταται κυρίως από αιωρούµενα σωµατίδια, διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ 2 ), διοξείδιο του θείου (SO 2 ), όζον (O 3 ), µονοξείδιο του άνθρακα(co), κυκλικούς αρωµατικούς υδρογονάνθρακες, βενζόλιο (C 6 H 6 ) και άλλες αρωµατικές ενώσεις. ΜΟΛΥΒ ΟΣ (Pb)Ο µόλυβδος και οι ενώσεις του προέρχεται από την καύση της βενζίνης στα µεταφορικά µέσα, από βαριές βιοµηχανίες, καύση απορριµµάτων, εργοστάσια µπαταριών ΙΟΞΕΙ ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ (SO2) Παράγεται από τις βιοµηχανικές δραστηριότητες, λόγω της περιεκτικότητας θείου στα καύσιµα που χρησιµοποιούν, από τις κεντρικές θερµάνσεις και διυλιστήρια πετρελαίου. Αποτελεί βασικό ρύπο του νέφους, επηρεάζει άτοµα µε αναπνευστικά προβλήµατα και προκαλεί αλλοιώσεις σε βλάστηση και µέταλλα. Μειώνει την ορατότητα και αυξάνει την οξύτητα των λιµνών και των ποταµών. ΜΟΝΟΞΕΙ ΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO)Είναι άοσµο και άχρωµο αέριο και εκπέµπεται από τις εξατµίσεις των βενζινοκίνητων µηχανών εσωτερικής καύσης και από κάθε είδος µηχανές, όταν συντελείται ατελής καύση της βενζίνης. Υψηλές συγκεντρώσεις του µπορούν να βρεθούν σε κλειστά µέρη, όπως χώροι στάθµευσης (γκαράζ), ελλιπώς αεριζόµενες υπόγειες διαβάσεις, ή κατά µήκος των δρόµων, σε περιόδους κυκλοφοριακής αιχµής. ΣΩΜΑΤΙ ΙA Είναι υλικά σε στερεή ή υγρή κατάσταση, που µπορούν να αιωρούνται στην ατµόσφαιρα, για µεγάλα χρονικά διαστήµατα. Προέρχονται από τις βιοµηχανικές δραστηριότητες, παραγωγή τσιµέντου, γύψου, χυτήρια µεταλλεύµατος, αυτοκίνητα, πυρκαγιές, σκόνη από απογυµνωµένο έδαφος, αγροτικές δραστηριότητες, κατασκευές. ΟΞΕΙ ΙΑ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ (ΝΟχ) Παράγονται από τις βιοµηχανικές δραστηριότητες και τους κινητήρες εσωτερικής καύσης ή σταθµούς ηλεκτροπαραγωγής. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, είναι υπεύθυνο για την άσχηµη καφέ όψη του ουρανού των πόλεων. Το διοξείδιο του αζώτου αποτελεί τον κύριο ρύπο του νέφους και της όξινης βροχής. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, βλάπτει ανθρώπους και βλάστηση. 19

20 ΟΖΟΝ (Ο3) Είναι άχρωµο αέριο και αποτελεί το κύριο συστατικό του φωτοχηµικού νέφους, κοντά στην επιφάνεια της Γης. Στην ανώτερη ατµόσφαιρα (στρατόσφαιρα), ωστόσο, το όζον έχει ευεργετικό ρόλο, προστατεύοντάς µας από την υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία. Οταν όµως βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια της Γης σε µεγάλες συγκεντρώσεις έχει βλαβερές συνέπειες τόσο στον ανθρώπινο οργανισµό όσο και στο περιβάλλον. Μεγάλες συγκεντρώσεις όζοντος στην ατµόσφαιρα είναι δυνατό να προκαλέσουν προβλήµατα υγείας, µείωση της αγροτικής παραγωγής και δασικής βλάστησης, καθώς και καταστροφή υλικών. Το όζον σχηµατίζεται µέσω αντιδράσεων που περιλαµβάνουν οξείδια του αζώτου (ΝΟx) και πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs). Ένα από τα σηµαντικότερα προβλήµατα το οποίο αντιµετωπίζει στις µέρες µας η Ευρώπη και προκαλείται από τους ατµοσφαιρικούς ρύπους είναι η όξινη βροχή, αν και η ελάττωση των εκποµπών τα τελευταία χρόνια έχει περιορίσει τον βαθµό οξίνισης. Το φαινόµενο οφείλεται σε εκποµπές θειικών και αζωτούχων ενώσεων στην ατµόσφαιρα. Το θείο και το άζωτο αντιδρούν χηµικά µε τους υδρατµούς σχηµατίζοντας θειικό και νιτρικό οξύ αντίστοιχα. Η δυσµενέστερη επίπτωση του φαινοµένου αυτού είναι η οξίνιση των λιµνών και των ποταµών. Συνιστά επίσης αιτία της παρατηρούµενης αραίωσης ή ολικού αφανισµού αρκετών αποθεµάτων ψαριών. Ενώ και πολλά είδη υδρόβιων ζώων και φυτών επηρεάζονται από την όξινη βροχή. Επιπλέον, στις αρνητικές συνέπειες της όξινης βροχής πρέπει να προστεθεί η διάβρωση κτιρίων, γλυπτών και άλλων στοιχείων πολιτιστικής κληρονοµιάς. Στην χώρα µας συγκεκριµένα η όξινη βροχή είναι απ τους κυριότερους εχθρούς των αρχαιολογικών µνηµείων όπως η Ακρόπολη. ΤΟΞΙΚΟΙ ΑΕΡΙΟΙ ΡΥΠΟI Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν ρύποι όπως το αρσενικό, ο αµίαντος, και το βενζόλιο. Προέρχονται από τις χηµικές βιοµηχανίες, βιοµηχανικές δραστηριότητες, εκποµπές από τα καύσιµα και τις µηχανές των οχηµάτων, και οικοδοµικά υλικά. Προκαλούν καρκίνο, αναπνευστικά προβλήµατα, γενετικές ανωµαλίες και άλλα σοβαρά προβλήµατα υγείας. Τα τελευταία χρόνια στις µεγαλουπόλεις παρατηρείται ένα φαινόµενο το οποίο ονοµάζεται νέφος και διακρίνεται σε δυο βασικούς τύπους : αιθαλοµίχλη (καπνοµίχλη) ή αέρια ρύπανση τύπου Λονδίνου και η φωτοχηµική ρύπανση τύπου Los Angeles. 20 Τρύπα του όζοντος NASA

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ενημέρωση λειτουργίας Εθνικών θεματικών δικτύων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2013 2014.»

ΘΕΜΑ: «Ενημέρωση λειτουργίας Εθνικών θεματικών δικτύων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2013 2014.» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Να διατηρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ενημέρωση λειτουργίας Εθνικών θεματικών δικτύων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2013-2014.»

ΘΕΜΑ: «Ενημέρωση λειτουργίας Εθνικών θεματικών δικτύων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2013-2014.» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Να

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μαρία Δημοπούλου Υπεύθυνη Π.Ε. Α Δ/νσης Π.Ε. Αθηνών Έφη Φουσέκη Υπεύθυνη Π.Ε. Δ/νσης Β/θμιας Α Αθηνών Ενέργεια- Περιβάλλον- Ανάπτυξη ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ & ΘΟΡΥΒΟΥ Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Δρ. Αναστάσιος Αδαμόπουλος Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Η αστική ρύπανση οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Οδοιπορικό για τις Μετακινήσεις στην Αθήνα της επόμενης 10ετίας

Οδοιπορικό για τις Μετακινήσεις στην Αθήνα της επόμενης 10ετίας 2η Εβδομάδα Ενέργειας ΙΕΝΕ Ημερίδα ΙΕΝΕ/ΥΜΕ για Πράσινες Μεταφορές Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2008 Οδοιπορικό για τις Μετακινήσεις στην Αθήνα της επόμενης 10ετίας για μια βιώσιμη και περιβαλλοντικά φιλική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη 1η Ημερίδα Εταιρείας Δημόσιας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής 11 Ιουνίου 2010, Λάρισα Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη Τσιρόπουλος Νικ. Αναπληρωτής Καθηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ A. Λονδίνο B. Αθήνα A. Λονδίνο Απόσπασµα από το AIR POLLUTION του Henry C. Perkins, U.S., 1974 Σελίδες 332, 341, 342, 343 B. Αθήνα Στοιχεία ατµοσφαιρικής ρύπανσης µέτρα για τα

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη»

«Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη» «Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη» ρ. Παναγιώτης Παπαϊωάννου Εργαστήριο Συγκοινωνιακής Τεχνικής, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ «Δημόσια Αστικά Μέσα Μαζικής Μεταφοράς»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ «Δημόσια Αστικά Μέσα Μαζικής Μεταφοράς» ΤΕΙ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ : ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ ΘΗΒΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Επίβλεψη : Καθηγήτρια Dr. Έλενα Καλλικαντζάρου Μελέτη - Ανάπτυξη: Καλογερίδου Χρυσούλα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση

Ατμοσφαιρική Ρύπανση Ατμοσφαιρική Ρύπανση Τι είναι ατμοσφαιρική ρύπανση; Ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η εισαγωγή στον αέρα χημικών, αιωρούμενων στερεών ή οργανισμών που προκαλούν προβλήματα υγείας στους ανθρώπους ή σε άλλους

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Είδη ρύπανσης Το νέφος του Λονδίνου (1950) Πρωτογενείς ρύποι: Μονοξείδιο του άνθρακα, ιοξείδιο του θείου Καπνός Το νέφος του Λος Άντζελες (1970) ευτερογενείς ρύποι: Όζον Mόλυβδος

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες;

Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες; Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες; ιάγραµµα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τύπος και µέθοδος: Περιοχή: Πληθυσµός: Μέγεθος δείγµατος: ειγµατοληψία: Ποσοτική έρευνα, µε τηλεφωνικές συνεντεύξεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ Εισαγωγή Σε αυτό το κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν στην εργασία καθώς και των κύριων ποιοτικών χαρακτηριστικών των

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Πράσινες συνήθειες: Μετακινήσεις φιλικές στο περιβάλλον

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Πράσινες συνήθειες: Μετακινήσεις φιλικές στο περιβάλλον Πως οι μετακινήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής; Η εξοικονόμηση πόρων και κυρίως ενέργειας συνδέεται σε μεγάλο βαθμό και με τον περιορισμό της σπατάλης ενέργειας για τις μεταφορές και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ Α. ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.1. Μόνωση οροφής Α.2. Μόνωση εξωτερικών τοίχων Α.3. Ταρατσόκηποι Α.4. Αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων & μονών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Διαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Θ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΕΠΙΠΕ Α ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ηµήτρη Μελά Τµήµα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία Η περιβαλλοντική ρύπανση δεν είναι νέο φαινόµενο. Ένας από τους λόγους που ανάγκαζαν τις

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ ΘΕΟ ΟΣΗΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

6/5/2014. Καλές Πρακτικές για Αστική Βιώσιμη Κινητικότητα και Πράσινες Μεταφορές. Κινητικότητα. Τομέας Μεταφορών. Ευρωπαϊκή Στρατηγική 2020

6/5/2014. Καλές Πρακτικές για Αστική Βιώσιμη Κινητικότητα και Πράσινες Μεταφορές. Κινητικότητα. Τομέας Μεταφορών. Ευρωπαϊκή Στρατηγική 2020 Καλές Πρακτικές για Αστική Βιώσιμη Κινητικότητα και Πράσινες Μεταφορές Κινητικότητα Η κινητικότητα είναι το κλειδί της ποιότητας ζωής μας και είναι ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Dr

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη γιαµια

«ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη γιαµια «ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη τηχρήσηηλιακώνσυστηµάτων γιαµια µιααειφόροπροοπτική» Ν. Φραντζεσκάκη 1, Β. Γκέκας 1 και Θ. Τσούτσος 2 1. Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης, Χανιά 2. Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Κων/νος Αµπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Γραφείο 3.1, Τηλ. 210-9549363 E-mail: kabeli@hua.gr Πως θα γίνει το µάθηµα; 13 παραδόσεις Κάθε Παρασκευή 10-13 Οι παραδόσεις θα τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ Πένη Ιωαννίδου - Αλαμάνου Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π. Δ/ντρια Διεύθυνσης Περιβάλλοντος Ν.Α. Εύβοιας 6 Συνέδριο Νησιωτικών ΤΕΕ - ΧΑΛΚΙΔΑ, 5-7 ΙΟ ΥΝ ΙΟ Υ2008

Διαβάστε περισσότερα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 1 2 H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 3 Περιβαλλοντική υποβάθμιση 4 Σε αναζήτηση της σύγχρονης ταυτότητας 5 Ανεργία -

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς Εισηγητής: Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ -ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Υπεύθυνη Έρευνας: Μαρίνα Αϊβαζίδη (σχολικό έτος 2003-2004) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Υπεύθυνη Έρευνας: Μαρίνα Αϊβαζίδη (σχολικό έτος 2003-2004) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 73 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Υπεύθυνη Έρευνας: Μαρίνα Αϊβαζίδη (σχολικό έτος 2003-2004) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Π.Ε. ΥΤ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Περιβάλλον. Οικοσύστημα: Το σύστημα των ζώντων οργανισμών μαζί με το μη ζων φυσικό τους περιβάλλον.

ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Περιβάλλον. Οικοσύστημα: Το σύστημα των ζώντων οργανισμών μαζί με το μη ζων φυσικό τους περιβάλλον. ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ορισμοί Περιβάλλον φυσικό τεχνητό πολιτιστικό Τα στοιχεία που Τα παραγωγικά στοι- Τα δημιουργήματα της μας δίνει η φύση, χεία που δημιουργεί πνευματικής εργασίας όπως ο αέρας, ο άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΑΝΤ/ΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ & ΛΟΙΠΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014 2020 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014 2020 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014 2020 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΥ ΣΤΟΧΟΥ 4 «Υποστήριξη της μετάβασης προς μία οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Η Ατμοσφαιρική Ρύπανση στο Λεκανοπέδιο Αθηνών Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Περιεχόμενα Βασικοί αέριοι ρύποι Ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής ιπλή εκπαιδευτική λειτουργία των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Ι. Γ. Μπάρτζης bartzis@uowm.gr Η ΓΗΙΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Αποτελεί θεµελιώδη συνιστώσα στην διατήρηση ζωής στον πλανήτη. Υφίσταται την πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ: Κάθε μορφή (άμεση ή έμμεση) ανθρωπογενούς προέλευσης, εισαγωγή ουσιών ή ενέργειας στο θαλάσσιο χώρο, η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ Παγώνη Ιωάννα, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ψαράκη Βούλα, Επίκουρος Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Πρακτικός Οδηγός Πώς να σχεδιάσετε ένα πολυταμειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα για την ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση του κτιριακού δυναμικού Σχεδιάζετε τα επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα