Εσωτερικό οικιακό περιβάλλον και άσθµα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εσωτερικό οικιακό περιβάλλον και άσθµα"

Transcript

1 ιεπιστηµονική Φροντίδα Υγείας (2010) Τόµος 2, Τεύχος 1, Εσωτερικό οικιακό περιβάλλον και άσθµα Ρεκλείτη Μ., 1 Παπαδηµητρίου Ε. 2, Ρούπα Z. 3 1 Νοσηλεύτρια ΤΕ, Γενικό Νοσοκοµείο Κορίνθου 2 Καρδιολόγος, Προϊστάµενος Τµήµατος Νοσηλευτικής ΑΤΕΙ Ηπείρου 3 Καθηγήτρια Νοσηλευτικής ΑΤΕΙ Λάρισας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η γένεση και η εξέλιξη του άσθµατος επηρεάζεται σηµαντικά από την ποιότητα του εσωτερικού περιβάλλοντος. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σηµαντική αύξηση των κρουσµάτων άσθµατος παγκοσµίως, γεγονός που, κατά την επιστηµονική κοινότητα, οφείλεται κατά κύριο λόγο στην επιβάρυνση του περιβάλλοντος των εσωτερικών χώρων από µολυσµατικούς παράγοντες. Σκοπός: Στη µελέτη αυτή επιχειρείται να καταδειχθεί η επίδραση του εσωτερικού περιβάλλοντος στην ανάπτυξη του άσθµατος. Μέθοδος: Βιβλιογραφική ανασκόπηση, η οποία πραγµατοποιήθηκε µέσω της αναζήτησης πληροφοριών κυρίως στις βάσεις δεδοµένων Pubmed και TRIP Database. Συµπεράσµατα: Το θέµα της ρύπανσης του εσωτερικού περιβάλλοντος είναι διεπιστηµονικό. Ο µεγάλος αριθµός των ρυπαντών, η διαφορετικότητα στη δοµή και τη δράση τους, οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αναπτύσσονται και οι διαφορετικοί και ανοµοιόµορφοι τρόποι αντιµετώπισης και ελέγχου τους, απαιτούν γνώσεις από πολλούς επιστηµονικούς τοµείς. Η έκταση που προσλαµβάνουν οι κλιµατικές αλλαγές στον πλανήτη, η αύξηση της ευαισθησίας σε αλλεργιογόνα, η χρήση ερεθιστικών ουσιών για το αναπνευστικό, η χαµηλή ποιότητα του αέρα των εσωτερικών οικιακών χώρων και η κληρονοµικότητα οδηγούν σε νέα κρούσµατα άσθµατος παγκοσµίως. Εφαρµόζοντας µια καλύτερη περιβαλλοντική πολιτική µέσα στα σπίτια, µπορεί να αποφευχθεί σηµαντικός αριθµός περιστατικών άσθµατος στην οικογένεια. Η πληρέστερη κατανόηση της διασύνδεσης περιβάλλοντος και άσθµατος και η εξήγηση των δράσεων των γονιδίων που εµπλέκονται σε αυτό, θα επιτρέψουν το σχεδιασµό αποτελεσµατικών προγραµµάτων πρόληψης και αντιµετώπισης. Λέξεις-κλειδιά: εσωτερικό περιβάλλον, αλλεργιογόνα, άσθµα. 28 Υπεύθυνος Αλληλογραφίας: Ρεκλείτη Μ. Νικοµήδειας 27, ΚΟΡΙΝΘΟΣ, ΤΚ 20100, Τηλ: ,

2 Interscientific Health Care (2010) Vol 2, Issue 1, Indoor Domestic environment and asthma Rekliti M. 1, Papadimitriou E. 2, Roupa Z. 3 1 RN, General Hospital of Corinth, Greece 2 Cardiologist, Nursing Department, Technological Educational Institute of Ipirus, Ioannina, Greece 3 MD, PhD, Nursing Department, Technological Educational Institute of Larissa, Larissa, Greece ABSTRACT Introduction: Genesis and development of asthma are greatly affected by the indoor environmental quality. During recent years, it is noted an important increase in asthma cases worldwide which is mainly caused by the effects of pollutants in indoor environments. Purpose: In this study, there has been an effort to show the impact of indoor environment on asthma development. Methodology: Reviewing bibliography by information retrieval from the Pubmed and TRIP Database.Conclusion: Indoor air pollution is an interdisciplinary subject. The great number of pollutants, their variety on structure and action, the conditions under which they are developed as well as their different and disparate ways of treatment and control require knowledge from many scientific fields. By assuming new dimensions in world climate changes, increasing sensitization in allergens, using respiratory irritants, such as pesticides and compounds and chemicals of industrial origin, and at the same time the poor home indoor air quality and the family history of asthma lead to new asthma cases worldwide. An important number of asthma cases in a family could be avoided by implementing a better environmental policy inside our homes. Finally, by understanding better the link between environment and asthma as well as by explaining the involved gene action, they will be delivered more effective prevention and treatment programs. Keywords: indoor environment, allergens, asthma. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τη δεκαετία του εξήντα οι επιστήµονες άρχισαν να υποψιάζονται τη σύνδεση του άσθµατος µε το περιβάλλον. Η συχνότητα του άσθµατος σήµερα αυξάνεται και οι έρευνες αποκαλύπτουν ότι το άσθµα οφείλεται σε πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις περιβαλλοντικών και γονιδιακών παραγόντων. Αρκετοί άνθρωποι έχουν γενετική προδιάθεση για άσθµα. Πολλοί όµως περιβαλλοντικοί παράγοντες συµβάλλουν στη γένεση και την εξέλιξη του άσθµατος. Οι αλλεργίες και το άσθµα είναι αλληλένδετα. Οι έρευνες την τελευταία δεκαετία έδειξαν ότι τα αλλεργιογόνα εντός και εκτός του σπιτιού συγκαταλέγονται µεταξύ των σηµαντικότερων αιτιών έναρξης του άσθµατος. Σκοπός της συγκεκριµένης µελέτης είναι να καταδείξει τους κυριότερους παράγοντες που επιδρούν αρνητικά στο εσωτερικό οικιακό περιβάλλον και συµβάλλουν στην ανάπτυξη και την επιδείνωση του άσθµατος Εννοιολογικός προσδιορισµός Το άσθµα είναι µια χρόνια φλεγµονώδης διαταραχή, 1 όπου πολλά κύτταρα και κυτταρικά στοιχεία συµβάλλουν. Η χρόνια φλεγµονή δηµιουργεί αυξηµένη βρογχική υπεραντιδραστικότητα 2 που οδηγεi σε επαναλαµβανόµενα επεισόδια συρίττουσας αναπνοής, δύσπνοιας, βάρους στο στήθος και βήχα 3 ιδιαίτερα τη νύχτα ή νωρίς το πρωί. Αυτά τα επεισόδια συνδυάζονται µε εκτεταµένη αλλά µεταβαλλόµενη βρογχική απόφραξη, που αναστρέφεται είτε αυτόµατα ή µε θεραπεία 4 και ποικίλουν σε δριµύτητα και συχνότητα από άνθρωπο σε άνθρωπο Άσθµα και αλλεργία Το γενετικό υπόστρωµα του ατόµου παίζει σηµαντικό ρόλο στη εκδήλωση των αλλεργικών συµπτωµάτων. Κάποια άτοµα παράγουν µεγαλύτερες από το κανονικό ποσότητες ΙgΕ και το γεγονός αυτό οδηγεί στην έκφραση πολλών Corresponding Author: Rekliti M.. Nikomidias 27, Korinthos, , Tel: ,

3 ατοπικών νόσων (αλλεργική ρινίτιδα, ατοπικό άσθµα και δερµατίτιδα). 6 Για το λόγο αυτό, το ιστορικό αλλεργίας της οικογένειας αυξάνει την πιθανότητα ανάπτυξης αλλεργίας και στα µέλη της. Όταν ο ένας γονέας είναι αλλεργικός τότε η πιθανότητα να γεννηθεί παιδί που θα εµφανίσει αλλεργική νόσο είναι περίπου 25-30%. Όταν είναι και οι δύο γονείς είναι αλλεργικοί τότε η πιθανότητα υπερβαίνει το 50%, ενώ στη περίπτωση που πάσχουν και οι δύο γονείς από την ίδια αλλεργική νόσο, η πιθανότητα ξεπερνά το 65%. 7 Τα άτοµα που από κληρονοµική προδιάθεση παράγουν αντισώµατα IgE, λέγονται ατοπικά και η κατάστασή τους ατοπική. Ο όρος ατοπία είναι συνώνυµος µε τον όρο αλλεργία και έχουν ενοχοποιηθεί διάφορα γονίδια για την προδιάθεση στην αλλεργία. 6 Η αλλεργία αποτελεί τη έκφραση δύο κύριων συνισταµένων, της κληρονοµικής προδιάθεσης, που εκφράζεται στα γονίδια του ατόµου και του προσδίδει ένα είδος ευεπιφορότητας για την εκδήλωση της νόσου και των παραγόντων του περιβάλλοντος, οι οποίοι τροποποιούν την έκφραση των γονιδίων κάθε ατόµου. 7 Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες µπορεί να επιδράσουν στο έµβρυο ακόµα και κατά τη διάρκεια της ενδοµήτριας ζωής. 8 Το οικιακό περιβάλλον κατά το πρώτο έτος της ζωής ενός παιδιού είναι ζωτικής σηµασίας. 9 Τόσο η πρόωρη εισαγωγή αλλεργιογόνων τροφών στο διαιτολόγιο του παιδιού 10 όσο και το παθητικό κάπνισµα ευνοεί την ανάπτυξη αλλεργίας. 11 Η ρύπανση της ατµόσφαιρας, 12 η πρόωρη διαβίωση βρεφών σε παιδικούς σταθµούς, η πρόωρη λήψη αντιβιοτικών και η γέννηση των παιδιών λίγο πριν από την έναρξη της άνοιξης και των ανθοφοριών των αλλεργιογόνων φυτών, προάγει την αλλεργική ευαισθητοποίηση. 13 Κάποιες έρευνες συνδέουν την εποχή γέννησης (ηµεροµηνία γέννησης) µε τη µελλοντική εµφάνιση άσθµατος σε παιδιά. Αναφέρεται ότι παιδιά που γεννιούνται µεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου έχουν µεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν άσθµα ενώ όσα γεννιούνται µεταξύ Οκτωβρίου και εκεµβρίου πολύ µικρότερη. 14 Από άλλους ερευνητές υποστηρίζεται ότι τα παιδιά που διαβιούν µε τον αποκαλούµενο «δυτικό τρόπο ζωής», που περιορίζει την έκθεσή τους στα αλλεργιογόνα, έχουν µεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν κάποια αλλεργία Αλλεργιογόνα Αλλεργιογόνα είναι πρωτεϊνικές ουσίες που έχουν εντοπιστεί ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις, 16 όπως οι γυρεόκοκκοι των ανεµόφιλων φυτών, δηλαδή των φυτών των οποίων ο πολλαπλασιασµός επιτυγχάνεται µε τη µετακίνηση της γύρης τους µε τη βοήθεια του ανέµου, τα αλλεργιογόνα των ακάρεων της σκόνης του σπιτιού, τα επιθήλια των οικόσιτων ζώων (σκύλος, γάτα), διάφοροι µύκητες που αιωρούνται στον ατµοσφαιρικό αέρα, διάφορα φάρµακα και τα συστατικά ορισµένων τροφίµων. 17 Μερικές ουσίες µπορούν να δράσουν ως αλλεργιογόνα χωρίς να είναι πρωτεϊνικές. Μετατρέπονται όµως σε αλλεργιογόνα, όταν ενώνονται µε κάποια πρωτεΐνη του σώµατος. Στην περίπτωση αυτή τα αλλεργιογόνα λέγονται απτίνες. Σ αυτή την κατηγορία περιλαµβάνονται τα φάρµακα, 30 διάφορα µέταλλα και χηµικές ουσίες, χρωστικές, καλλυντικά, αρώµατα, κλπ. 18 Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στα αλλεργιογόνα και τις ερεθιστικές ουσίες που είναι «κρυµµένα» µέσα στα σπίτια και µπορούν να επιδεινώσουν την εξέλιξη του ασθµατικού ενήλικα και παιδιού, κάνοντας δύσκολη την καθηµερινότητα της οικογένειας. Μερικές φορές η επαφή µε κάποια από αυτά προκαλεί εµφανές πρόβληµα, άλλες φορές πρέπει να γίνει έρευνα για ανακαλυφθεί η αιτία του προβλήµατος. 19 Οι συχνότεροι ενοχοποιητικοί παράγοντες επιδείνωσης του άσθµατος σε εσωτερικούς χώρους, είναι τα ακάρεα σκόνης, η µούχλα, το παθητικό κάπνισµα, οι κατσαρίδες, τα κατοικίδια ζώα, τα χαλιά, τα καλλυντικά προϊόντα σώµατος και µαλλιών, τα αποσµητικά εσωτερικού χώρου, τα καθαριστικά προϊόντα γενικής και οικιακής χρήσης και χαλιών, τα απορρυπαντικά και µαλακτικά ρούχων, οι αντισκωρικές µπάλες, τα φυτοφάρµακα, χηµικά προϊόντα κήπων, γκαζόν και χόρτα, τα χρώµατα, οι εστίες καύσης ξύλου, η βενζίνη, αναθυµιάσεις πετρελαίου, κ.α Επιδηµιολογικά δεδοµένα Το άσθµα είναι ανοµοιογενές στον πληθυσµό λόγω των διαφορών στους περιβαλλοντικούς και γενετικούς παράγοντες. Μελέτη που έγινε στη Μασαχουσέτη (1991) έδειξε ότι η µόλυνση του αέρα του σπιτιού είναι υπεύθυνη για την εµφάνιση ή επιδείνωση του 50% του συνόλου των ασθενειών. Η οικιακή σκόνη προκαλεί συµπτώµατα άσθµατος, χρόνιας ρινίτιδας και ιγµορίτιδας, πνευµονίας, βρογχίτιδας και ορισµένους τύπους καρκίνου. 21 Περίπου 35 εκατοµµύρια Αµερικανών υποφέρουν από αλλεργικές αντιδράσεις αεροµεταφερόµενων αλλεργιογόνων. 22 Το Αµερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) εκτιµά ότι το 80% των ασθµατικών ασθενών εµφανίζει διάφορες αλλεργίες. Τα παιδιά είναι πιο τρωτά στην ατµοσφαιρική ρύπανση και τα αεροµεταφερόµενα αλλεργιογόνα, επειδή εισπνέουν µεγαλύτερη ποσότητα αέρα από τους ενήλικες και είναι σε πιο κοντινή επαφή µε το έδαφος. 23 Η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (U.S. ΕΡΑ) κατατάσσει τη µόλυνση του αέρα των εσωτερικών χώρων στη λίστα µε τους πέντε κυριότερους περιβαλλοντικούς κινδύνους για τη δηµόσια υγεία. Οι µελέτες του έδειξαν ότι η µόλυνση του αέρα των εσωτερικών χώρων µπορεί να είναι από 2 έως 5 φορές χειρότερη από αυτή του ατµοσφαιρικού αέρα. 24 Η Σχολή ηµόσιας Υγείας του Πανεπιστηµίου του Χάρβαρντ ερευνώντας την ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό σπιτιών, αναφέρει ότι το επίπεδο µόλυνσης του αέρα των σπιτιών που ελέχθησαν ήταν υψηλό. 25 Τα µικρόβια, οι ιοί και τα τοξικά αέρια είναι υπεύθυνα για την εµφάνιση πολλών ασθενειών. 26 Το Εθνικό Ίδρυµα Επιστηµών Περιβαλλοντικής Υγείας ( NIEHS) των ΗΠΑ ερεύνησε παιδικούς σταθµούς και σηµεία φύλαξης παιδιών στη Νότιο Καρολίνα και βρήκε επτά αλλεργιογόνα εσωτερικών χώρων, που τα επηρεάζουν άµεσα. 27 Τα αποτελέσµατα πρόσφατης µελέτης στη Ν. Υόρκη (2008) στην οποία χρησιµοποιήθηκαν

4 ενδοεπιδερµικές δοκιµασίες νυγµού (Skin Prick tests ) σε παιδιά και δειγµατοληψία αέρα και σκόνης από τα σπίτια τους, έδειξαν υψηλό κίνδυνο για την ανάπτυξη άσθµατος. 28 Η µελέτη αυτή επιβεβαιώνει την πολυπλοκότητα του άσθµατος και συνδέει την κυκλοφορία των οχηµάτων στις πόλεις και τις οσµές χηµικών ουσιών, σπρέι και καπνού στα σπίτια µε τον κίνδυνο εµφάνισης άσθµατος. Ανάλογες αναφορές συσχέτισης του άσθµατος µε τους περιβαλλοντικούς παράγοντες εντός και εκτός σπιτιού, υπάρχουν από µελέτες στην Αυστραλία (1999), 29 τις Ηνωµένες Πολιτείες της Αµερικής (2001), 30 την Κίνα (2004) 31 και τη Βουλγαρία (2008). 32 Έρευνα στις ΗΠΑ (2008) έδειξε ότι στο 51,5% των σπιτιών ανιχνεύθηκαν τουλάχιστον έξι αλλεργιογόνα εσωτερικού χώρου και στο 45,8% βρέθηκαν τουλάχιστον τρία αλλεργιογόνα πάνω από τα επιτρεπτά όρια, µε αποτέλεσµα την αύξηση της εµφάνισης συµπτωµάτων άσθµατος. 33 Ανάλογη µελέτη του Εθνικού Ιδρύµατος Επιστηµών Περιβαλλοντικής Υγείας (NIEHS) των ΗΠΑ (2004), κατέδειξε υψηλά επίπεδα αλλεργιογόνων από ποντίκια σε πολυώροφα, παλαιά και υποβαθµισµένα σπίτια, σε ποσοστό 82%, µε αποτέλεσµα την αύξηση της νοσηρότητας του άσθµατος στους ενοίκους τους. 34 Η Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας αναφέρει το παθητικό κάπνισµα ως «environmental tobacco smoke» (ETS) και επισηµαίνει τους κινδύνους από την έκθεση στις καρκινογόνες ουσίες (νιτροζαµίνες, βενζοπυρένιο) και τα τοξικά συστατικά του καπνού του τσιγάρου. 35,36 Μελέτη στην Ελλάδα (2003) αναφέρει ότι οι καπνιστικές συνήθειες των γονιών µέσα στο σπίτι δεν σχετίζονται µε τη βαρύτητα του άσθµατος και το κάπνισµα δε φαίνεται να επηρεάζει την πορεία του άσθµατος στην όψιµη παιδική ηλικία. Ο αριθµός όµως των τσιγάρων είναι σηµαντικός, µε το µισό πακέτο τσιγάρα να είναι το κρίσιµο όριο Η σκόνη του σπιτιού H σκόνη του σπιτιού είναι η συσσώρευση µικροσωµατιδίων σε διάφορα µέρη µιας κατοικίας ή περιβάλλοντος εργασίας, επάνω σε έπιπλα, βιβλία, πάτωµα, χαλιά, µοκέτες, στρώµατα, µαξιλάρια, κλινοσκεπάσµατα, κ.α. Η σκόνη συνίσταται από νεκρά κύτταρα της επιδερµίδας του δέρµατος του ανθρώπου ή των κατοικίδιων ζώων, γυρεοκόκκους φυτών, ακάρεα και κόπρανα ακάρεων της σκόνης του σπιτιού, σπόρια µυκήτων και µύκητες, απόβλητα ή θραύσµατα του σώµατος εντόµων, 38 όπως από κατσαρίδες, απόβλητα ζώων, όπως από ποντικούς κ.α., ανθρώπινες και ζωικές τρίχες και τα θραύσµατά τους, ίνες υφασµάτων, χαρτιού, σωµατιδίων ορυκτών που προέρχονται από τη λάσπη που µεταφέρεται µε τα υποδήµατα ή άλλα αντικείµενα στην κατοικία. 38,39 Η σκόνη περιέχει οργανικές και ανόργανες ουσίες, οι αναλογίες των οποίων ποικίλουν από το περιβάλλον που βρίσκεται η κατοικία. Η ποσότητα και η ποιότητα της σκόνης του σπιτιού εξαρτάται από εποχιακούς παράγοντες και τις περιβαλλοντικές συνθήκες, τη δυνατότητα της αλλαγής του αέρα, τα επίπεδα της θερµοκρασίας και της υγρασίας, την κτιριακή παλαιότητα της κατοικίας, τα υλικά της κατασκευής της, την παρουσία ταπήτων, χαλιών κλπ και τη συντήρηση και καθαριότητά τους. 40,41 Κατά µέσο όρο, οι άνθρωποι περνούν περίπου 90% του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, το 65% αυτού του χρόνου είναι στο σπίτι. Πιο επιρρεπείς σε µολύνσεις από τον αέρα εσωτερικών χώρων, είναι όσοι περνούν τον περισσότερο χρόνο τους στο σπίτι: βρέφη, παιδιά, έγκυες γυναίκες, ηλικιωµένοι και χρόνιοι πάσχοντες. 42 Η σκόνη µέσα στο σπίτι ποικίλει σε ποσότητα ανάλογα µε τη συχνότητα αερισµού και καθαρισµού της κατοικίας, καθώς και το είδος του συστήµατος θέρµανσης και κλιµατισµού που χρησιµοποιείται. Έχει υπολογιστεί ότι σε µια ιδιωτική κατοικία παράγονται ηµερησίως 6mg σκόνης /m3 και αυτό εξαρτάται από το χρόνο που δαπανούν µέσα στην κατοικία οι ένοικοί της. 43 Σε πολλά σπίτια: α) Η σκόνη περιέχει άφθονα νεκρά κύτταρα του δέρµατος των ενοίκων τους (πιτυρίδα). Έχει υπολογιστεί ότι από την εξωτερική στιβάδα του δέρµατος του ανθρώπου αποπίπτουν µέσα σε 1-2 ηµέρες περίπου 7 εκατοµµύρια κοµµάτια πιτυρίδας ανά λεπτό, το οποίο αντιστοιχεί σε µια συχνότητα απόπτωσης επιδερµικών κυττάρων της τάξεως των 20mg/ λεπτό. 44 β) Τα ακάρεα σκόνης είναι µικροσκοπικοί οργανισµοί και ζουν σε όλα τα σπίτια σε συγκεντρώσεις που εξαρτώνται από τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Συνήθως περιέχονται 100 µε 500 ακάρεα ανά γραµµάριο σκόνης αλλά ορισµένες φορές µπορεί να φτάσουν και τα ανά γραµµάριο σκόνης. Η παρουσία τους δεν έχει σχέση µε το πόσο καθαρό είναι ένα σπίτι, αλλά µε τις ιδιαίτερες συνθήκες θερµοκρασίας και υγρασίας που επικρατούν στο περιβάλλον του σπιτιού. 45 Τα ακάρεα ζουν και αναπτύσσονται όπου υπάρχει τροφή, π.χ. µαξιλάρια, στρώµατα, µοκέτες, παχιά χαλιά, ταπετσαρίες, κουβέρτες, λούτρινα παιχνίδια κ.α. Τα κόπρανά τους περιέχουν πρωτεϊνικές ουσίες που δρουν ως αλλεργιογόνα και προστίθενται στη σκόνη του σπιτιού. 46 Έτσι τα άτοµα που είναι ευαίσθητα προς τα αλλεργιογόνα των ακάρεων της σκόνης του σπιτιού µπορεί να εκδηλώσουν συµπτώµατα ρινίτιδας, άσθµατος, επιπεφυκίτιδας ή δερµατίτιδας. 47 γ) Οι αλλεργιογόνοι µύκητες αποτελούν τις απλούστερες φυτικές µορφές µικροσκοπικού µεγέθους και ανευρίσκονται στη φύση σε µεγάλες ποσότητες, ζώντας σε οργανικές ύλες, όπως φυτά, τρόφιµα και ξερά φύλλα. Κάτω από ορισµένες συνθήκες, αποικίες µυκήτων µπορεί να αναπτυχθούν µέσα στην κατοικία του ανθρώπου, στις ξύλινες κατασκευές και επενδύσεις υπογείων, στις κουρτίνες του λουτρού, µοκέτες, δερµάτινα είδη (υποδήµατα), υφασµάτινες ταπετσαρίες επίπλων, τρόφιµα που σαπίζουν, φρούτα και εκτεθειµένα στην κουζίνα λαχανικά. Κατά κανόνα οι µύκητες αναπτύσσονται όπου υπάρχει επαρκής υγρασία που υποστηρίζει την ανάπτυξή τους. 48 Οι περιοχές του σπιτιού ή του χώρου εργασίας µε υγρασία στα πατώµατα, τις οροφές και τους τοίχους ή περιοχές της κατοικίας που έχουν διαποτιστεί από διαρροές νερού ή αποχετεύσεων είναι ιδανικές περιοχές εγκατάστασης και ανάπτυξης µυκήτων. 49 Η σηµασία των µυκήτων στην πρόκληση αλλεργικών 31

5 συµπτωµάτων είναι γνωστή από το 18 ο αιώνα. Η επίπτωση των αλλεργιών προς τους µύκητες, είναι µεγαλύτερη από ότι πιστευόταν στο παρελθόν. Αυτό είχε ως επακόλουθο να υποτιµηθεί η αλλεργία στους µύκητες ως πιθανή αιτία πρόκλησης αναπνευστικών νοσηµάτων. 50 Τα περισσότερα άτοµα που έχουν ευαισθητοποιηθεί στους µύκητες εµφανίζουν συµπτώµατα όλο το χρόνο, αν και η ένταση των αλλεργικών συµπτωµάτων αυξάνει το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. 51 δ) Οι κατσαρίδες είναι ένα από τα σηµαντικότερα ενδοοικιακά νυκτόβια έντοµα, υπάρχουν κυρίως σε αστικές κατοικίες, νεόκτιστες και παλαιές, ακόµη και στις καθαρότερες από αυτές, καθώς επίσης κυκλοφορούν σε όλες τις γειτονιές στις οποίες υπάρχουν υπόνοµοι. Οι αλλεργιογόνες πρωτεΐνες των κατσαρίδων ανευρίσκονται στο σάλιο, στα θραύσµατα του σώµατος και στα κόπρανά τους. 52 Οι σύγχρονες µελέτες έδειξαν ισχυρή συσχέτιση µεταξύ της παρουσίας κατσαρίδων και της αύξησης της σοβαρότητας των συµπτωµάτων της ρινίτιδας και του άσθµατος στα άτοµα που είναι ευαισθητοποιηµένα στα αλλεργιογόνα της κατσαρίδας. 53 Η έκθεση στα αλλεργιογόνα της κατσαρίδας τους τρεις πρώτους µήνες της ζωής του βρέφους έχει σχετιστεί µε εκπνευστικό συριγµό και άσθµα. 54 ε) Το αλλεργιογόνο της γάτας υπάρχει σε µεγάλες ποσότητες στα σπίτια που τη φιλοξενούν αλλά µεταφέρεται παντού, διότι προσκολλάται εύκολα στα ρούχα των ιδιοκτητών της. 55 Από τους ανθρώπους που συντηρούν µέσα στο σπίτι τους γάτα, το 50% παρουσιάζει αλλεργική ρινίτιδα και επιπεφυκίτιδα, ενώ το 40% παρουσιάζει άσθµα. 56 στ) Τα άτοµα που ζουν µαζί µε σκύλο µπορεί να ευαισθητοποιηθούν από τα αλλεργιογόνα του, τα οποία απελευθερώνονται στην ατµόσφαιρα της κατοικίας. 57 Το σάλιο του σκύλου περιέχει µια πρωτεΐνη που θεωρείται ισχυρό αλλεργιογόνο και µπορεί να προκαλέσει αλλεργικά συµπτώµατα, κυρίως ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα και άσθµα. 58,59 Το γεγονός αυτό, σε συνδυασµό µε τη ρύπανση της ατµόσφαιρας, µπορεί να επιδεινώσει τα συµπτώµατα από το αναπνευστικό σύστηµα σε ασθµατικά παιδιά. 60,61 ζ) Η άµεση ή έµµεση επαφή µε τα αλλεργιογόνα των πτηνών (καναρίνια, παπαγάλοι, κλπ) µπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση και στη συνέχεια αλλεργικά συµπτώµατα. Η έκθεση σε σκόνη πούπουλων, δερµατικών επιθηλίων και περιττωµάτων της πάπιας και της χήνας µπορεί να ευαισθητοποιήσει όσους κοιµούνται σε µαξιλάρι που περιέχει πούπουλα πάπιας. 62,63 η) Αλλεργιογόνους γυρεοκόκκους παράγουν και εκτοξεύουν στην ατµόσφαιρα ανεµόφιλα φυτά. Ο αριθµός των γυρεόκοκκων αυξάνεται στην ατµόσφαιρα τις πρωινές ώρες, διότι εκτοξεύονται κατά δισεκατοµµύρια µε την ανατολή του ήλιου και τις απογευµατινές ώρες, γιατί επιστρέφουν από τη στρατόσφαιρα στην ατµόσφαιρα, καθώς ψύχεται σταδιακά το περιβάλλον. Αυτή είναι και η αιτία που τα αλλεργικά άτοµα έχουν εντονότερα τα συµπτώµατά τους τις πρωινές και τις µεταµεσηµβρινές ώρες. 64,65 Οι ευαίσθητοι σε γυρεοκόκκους αλλεργικοί ασθενείς παρουσιάζουν 32 συµπτώµατα τους µήνες του έτους που ανθοφορούν τα φυτά, προς τη γύρη των οποίων είναι ευαίσθητοι. Η αύξηση της ρύπανσης της ατµόσφαιρας έχει συνοδευτεί από αύξηση της ευαισθησίας προς τους ανεµόφιλους γυρεοκόκκους. Η ύπαρξη σκόνης σε µια ανθρώπινη κατοικία την καθιστά επικίνδυνη για τα αλλεργιογόνα που περιέχει. Η φύση αυτών των απειροελάχιστων αλλεργιογόνων είναι ακόµη ανεξερεύνητη. 66 Τα πιο επικίνδυνα αλλεργιογόνα που υπάρχουν στη σκόνη του σπιτιού είναι των ακάρεων, της κατσαρίδας (εφ' όσον υπάρχουν κατσαρίδες στην κατοικία), οι σπόροι µυκήτων και οι γυρεόκοκκοι (ανάλογα µε την εποχή του έτους) Το κάπνισµα στο περιβάλλον του σπιτιού Ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιµά ότι το ένα τρίτο του παγκόσµιου πληθυσµού είναι καπνιστές και τα δύο τρίτα των καπνιστών ζουν σε αναπτυσσόµενες χώρες. Ένας στους τέσσερις ενήλικες καπνίζει, µε το συνολικό ποσοστό των καπνιστών να ποικίλλει µεταξύ των Ευρωπαϊκών χωρών και των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής (Αγγλία 26%, Γερµανία 38%, Γαλλία 30%, Ιταλία 29%, Σουηδία 18%, ΗΠΑ 25%). 35,67 Οι συνέπειες του καπνίσµατος επιβαρύνουν και όσους εκτίθενται παθητικά στον καπνό. Το παθητικό κάπνισµα χαρακτηρίζεται πλέον ως απειλή για τη ηµόσια Υγεία και ορίζεται ως το άθροισµα του καπνού που εισπνέεται και εκπνέεται από τον καπνιστή (κύριο ρεύµα καπνού - mainstream smoke) µε τον καπνό που προέρχεται από την άκρη του καιγόµενου τσιγάρου (παράπλευρο ή δευτερεύον ρεύµα καπνού - sidestream smoke). Υπολογίζεται ότι το 15% του καπνού ενός τσιγάρου εισπνέεται από τον καπνιστή, ενώ ο υπόλοιπος καπνός διασκορπίζεται στη γύρω ατµόσφαιρα. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει περισσότερες από χηµικές ουσίες, από τις οποίες περισσότερες από 50 έχει αποδειχθεί πως είναι καρκινογόνες και περισσότερες από 100 τοξικές. Ένας παθητικός καπνιστής υπολογίζεται ότι εισπνέει το 1% του καπνού ενός καπνιστή. 68 Σύµφωνα µε µελέτη στις ΗΠΑ (2005), η οποία δίνει έµφαση στα καταστροφικά αποτελέσµατα του παθητικού καπνίσµατος, υπάρχει 15% υψηλότερος κίνδυνος θανάτου σε ενήλικες που ζουν µε καπνιστές, έστω και αν αυτοί δεν έχουν καπνίσει ποτέ στη ζωή τους. 69 Άλλες µελέτες αναφέρουν ότι τα άτοµα που ζουν µε καπνιστές διατρέχουν κίνδυνο να υποφέρουν από στεφανιαία νόσο σε ποσοστό 25% περισσότερο από τον γενικό πληθυσµό. 70 Επίσης, το παθητικό κάπνισµα επηρεάζει ιδιαίτερα τα παιδιά, τα οποία κινδυνεύουν να εµφανίσουν λοιµώξεις ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού, άσθµα, ωτίτιδες, καθυστερηµένη ενδοµήτρια ανάπτυξη, χαµηλό βάρος γέννησης και σύνδροµο αιφνίδιου θανάτου στα βρέφη. 71 Η βλαβερή αυτή επίδραση είναι ανάλογη του αριθµού των τσιγάρων που καπνίζονται µπροστά στο παιδί και αντιστρόφως ανάλογη µε την ηλικία και φυσικά, τη µάζα του σώµατός του. Έτσι, τα βρέφη και νήπια 1-3 ετών είναι εκείνα που υποφέρουν πιο πολύ από το παθητικό κάπνισµα, αφού είναι υποχρεωµένα να ζουν περισσότερες ώρες της ηµέρας σ' ένα µολυσµένο περιβάλλον από µονοξείδιο και διοξείδιο

6 του άνθρακα, οξείδια αζώτου, νικοτίνη και άλλες ουσίες. 72 Το παθητικό κάπνισµα αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εµφάνιση άσθµατος σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, τα οποία δεν είχαν παρουσιάσει στο παρελθόν συµπτώµατα άσθµατος. Εξειδικευµένοι επιστήµονες πιστεύουν ότι συνδέεται και µε άλλες πνευµονικές παθήσεις, συµπεριλαµβανοµένου του καρκίνου του πνεύµονα, της βρογχίτιδας και της πνευµονίας. 73 Άλλες µελέτες θεωρούν ότι το κάπνισµα της µητέρας έχει ιδιαίτερη σηµασία κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης και της γαλουχίας. 74,75 Επιπλέον, τα συµπεράσµατα µελέτης που έγινε στο Χιούστον (2008) σε γονείς καπνιστές µε ασθµατικά παιδιά, δείχνουν ότι οι γονείς έχουν υποτιµήσει τους κινδύνους της έκθεσης των παιδιών τους στον καπνό του τσιγάρου τους, θεωρούν άλλους παράγοντες υπεύθυνους για το άσθµα των παιδιών τους αλλά αρκετοί από όσους συµµετείχαν στη µελέτη φάνηκαν δεκτικοί στην πρόταση να µειώσουν την έκθεση των παιδιών στο κάπνισµα. 76 Μελέτη (2008) για την ποιότητα του αέρα του εσωτερικού χώρου των σπιτιών σε διάφορες περιοχές της Αττικής δείχνει ότι το διοξείδιο του άνθρακα ήταν πάνω από τα επιτρεπόµενα όρια στα σπίτια καπνιστών, το µονοξείδιο του άνθρακα και οι πτητικές οργανικές ενώσεις βρέθηκαν σε υψηλές τιµές κατά τη διάρκεια του καπνίσµατος Υγιές σπίτι Κανένα σπίτι δεν έχει την ίδια ποιότητα αέρα. Η ποιότητα του αέρα των εσωτερικών χώρων εξαρτάται από τις κλιµατολογικές συνθήκες, τα δοµικά υλικά, τη γενική κατάσταση και την ηλικία του κτιρίου, τα άτοµα που φιλοξενεί και τον τρόπο ζωής τους. Είναι ακατόρθωτο να αποµακρυνθούν όλοι οι µολυσµατικοί παράγοντες µέσα από τα σπίτια. Είναι όµως δυνατό να ελαχιστοποιηθεί η παρουσία τους. 78 Ο υγιής αέρας του εσωτερικού χώρου αξίζει περισσότερο από όσο πιθανόν κοστίζουν οικονοµικά και συναισθηµατικά οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν, όπως αντικατάσταση φθαρµένων επίπλων και χαλιών, δαπάνη για επαγγελµατικό καθαρισµό των ακάρεων της σκόνης σε κρεβάτια και καναπέδες, συναισθηµατικός και σωµατικός αντίκτυπος στην αλλαγή του τρόπου ζωής, ιδίως η διακοπή του καπνίσµατος ή ο αποχωρισµός κατοικίδιου ζώου. 22 Επιτυχής αλλαγή του περιβάλλοντος του σπιτιού δεν σηµαίνει ριζική αλλαγή άµεσα. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε κάποιους παράγοντες, όπως στην αποµάκρυνση αλλεργιογόνων που ευθύνονται για τα περισσότερα συµπτώµατα, τη διαθεσιµότητα οικονοµικών πόρων και το επίπεδο συνεργασίας των µελών της οικογένειας. 79 Η αντιµετώπιση των αλλεργιογόνων και των ερεθιστικών ουσιών αρχίζει από τα υπνοδωµάτια, όπου βασιλεύουν τα ακάρεα σκόνης και οι µύκητες και πρέπει να αποφεύγονται υλικά που βοηθούν στην ανάπτυξή τους. Ακολουθούν η κουζίνα και τα µπάνια, όπου η µούχλα, η υγρασία και ο κακός αερισµός έχουν τον πρώτο λόγο, τα υπόγεια, το γκαράζ και ο κήπος. 80 Ειδικότερα, απαραίτητη είναι η µείωση της σχετικής υγρασίας στο σπίτι σε επίπεδα κάτω του 50%. Αυτό επιτυγχάνεται µε τον καλό αερισµό του σπιτιού και τη χρήση κλιµατιστικών. Οι ειδικοί συστήνουν σύστηµα εξαερισµού σε όλο το σπίτι, που να συνδέεται µε την κεντρική θέρµανση και τον κλιµατισµό, ώστε να φιλτράρεται όλος ο αέρας που κυκλοφορεί. Τα ειδικά αντιαλλεργικά φίλτρα είναι απαραίτητα στα συστήµατα εξαερισµού ή κλιµατισµού, καθώς και οι συσκευές περιορισµού της υγρασίας. 22 Πρέπει να γίνεται καθαρισµός του σπιτιού µε ηλεκτρική σκούπα (τουλάχιστον δύο φορές την εβδοµάδα), να αποφεύγονται µοκέτες και παχιά χαλιά και να προτιµώνται ξύλινα ή πλαστικά έπιπλα µε ταπετσαρίες δερµατίνης. 81 Έχει υπολογιστεί ότι ο άνθρωπος περνά κατά µέσο όρο το ένα τρίτο του χρόνου του στο κρεβάτι, όπου παρατηρούνται και οι µεγαλύτερες ποσότητες ακάρεων σκόνης. Έτσι εστιάζοντας στα υπνοδωµάτια των ασθµατικών ατόµων, µπορούν να περιοριστούν τα συµπτώµατα και οι εξάρσεις της νόσου. Τα µαξιλάρια πρέπει να είναι από µεταξοβάµβακα, τα στρώµατα των κρεβατιών να φέρουν ειδικά καλύµµατα και να πλένονται τουλάχιστον κάθε εβδοµάδα. Να χρησιµοποιούνται βαµβακερά κλινοσκεπάσµατα και συνθετικές κουβέρτες και να αλλάζονται κάθε τρεις ηµέρες. Τα παπλώµατα και οι κουβέρτες πρέπει να πλένονται κάθε δύο εβδοµάδες σε ηλεκτρικό πλυντήριο στους 60 C. 82 Με αυτό τον τρόπο αποµακρύνονται εκτός από τα ακάρεα και τους µύκητες, τα αλλεργιογόνα του σκύλου και των γυρεοκόκκων. 83 Τα ενδύµατα να είναι κρεµασµένα στις ντουλάπες, εσώρουχα και κλινοσκεπάσµατα σε ερµάρια που κλίνουν στεγανά, να αποφεύγονται τα γούνινα παιχνίδια στα παιδικά υπνοδωµάτια και να µην επιτρέπονται ζώα. 81 Αν οι ένοικοι του σπιτιού είναι καπνιστές, θα πρέπει να σταµατήσουν το κάπνισµα, µε τη βοήθεια ειδικών προγραµµάτων. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, τότε επιβάλλεται η απαγόρευση του καπνίσµατος εντός του σπιτιού. Η συνεννόηση και η δεξιότητα επίλυσης προβληµάτων της οικογένειας θα τεθούν υπό δοκιµή. Ωστόσο, ο προγραµµατισµός και η θετική στάση θα οδηγήσουν στην επιτυχία και θα προάγουν την υγεία και την οικογενειακή ευτυχία Συµπεράσµατα - Εισηγήσεις Οι επιδηµιολογικές µελέτες ανά τον κόσµο καταδεικνύουν µια σηµαντική αύξηση νέων κρουσµάτων άσθµατος, καθώς και προβληµατικό έλεγχο της νόσου στους ασθµατικούς. Ιδιαίτερα, η συχνότητα του παιδικού άσθµατος έχει αυξηθεί σηµαντικά και το µεγαλύτερο µέρος της οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, που βρίσκονται κυρίως στο εσωτερικό περιβάλλον του σπιτιού. 85 Οι γονείς αποτελούν το βασικότερο πρότυπο για τα παιδιά τους και είναι πολύ σηµαντικό, µε τη συµµετοχή όλης της οικογένειας, να πάρουν µέτρα τόσο για την πρόληψη όσο και για την καταπολέµηση του άσθµατος µέσα στα ίδια τους τα σπίτια. Η απαγόρευση του καπνίσµατος, ο καλός αερισµός ή εξαερισµός όλου του σπιτιού, η επιµελής καθαριότητα, η αποφυγή ερεθιστικών ουσιών και η 33

7 αποµάκρυνση όσο το δυνατό περισσότερων αλλεργιογόνων, θα µειώσει τον κίνδυνο άσθµατος. Πολλές µελέτες επιβεβαιώνουν τους σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και τη ζωή που συνδέονται µε το παθητικό κάπνισµα σε εσωτερικούς οικιακούς χώρους, κυρίως σε βρέφη και παιδιά. Οι επιπτώσεις µπορεί να είναι άµεσες αλλά µπορεί να επηρεάσουν την υγεία των παθητικών καπνιστών χρόνια αργότερα, αφού τα στερεά κατάλοιπα από την καύση του τσιγάρου παραµένουν στο περιβάλλον ακόµα και όταν ο καπνός δεν είναι πια ορατός. Ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO) και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν συµφωνήσει σε κοινό σχέδιο δράσης, λαµβάνονται νοµοθετικά µέτρα εναντίον του καπνίσµατος και χρηµατοδοτούνται προγράµµατα καταπολέµησής του και ενηµερωτικές εκστρατείες που εντάσσονται στο πλαίσιο µιας σφαιρικής πολιτικής. 86 Στη χώρα µας έχει επικυρωθεί από τη Βουλή των Ελλήνων και είναι νόµος του κράτους το «Framework Convention For Tobacco Control (FCTC)», 87 ένα σύµφωνο επικυρωµένο σε περισσότερες από 167 µέχρι στιγµής χώρες, που ευθυγραµµίζονται στη διεθνή αντιµετώπιση του τεράστιου αυτού προβλήµατος. Οι αρχές ηµόσιας Υγείας θα πρέπει να καθοδηγούν το κοινό στις αποφάσεις του για το αν θα βρίσκεται σε µέρη όπου υπάρχει παθητικό κάπνισµα ή, εάν θα είναι οι ίδιοι καπνιστές, για το πότε και πού µπορούν να καπνίζουν µπροστά σε άλλους. Όσον αφορά το ασθµατικό άτοµο, πρέπει να γνωρίζει ποιες καιρικές συνθήκες προκαλούν επιδείνωση των συµπτωµάτων του, να παρακολουθεί το δελτίο καιρού για µετρήσεις ποσοστών γύρης και µούχλας καθώς και άλλες καιρικές συνθήκες (υπερβολικό κρύο ή ζέστη) και να λαµβάνει τα κατάλληλα µέτρα προφύλαξης. Να κρατά κλειστά τα παράθυρα του σπιτιού τη νύχτα, για να αποφευχθεί η είσοδος γύρης και να χρησιµοποιεί κλιµατισµό. Οι γονείς ασθµατικών παιδιών για να πετύχουν τον έλεγχο της νόσου, πρέπει να λαµβάνουν επιπλέον µέτρα προφύλαξης πάντα σε συνεργασία µε το παιδί. Για παράδειγµα, να περιορίζονται οι υπαίθριες δραστηριότητες του παιδιού τις ηµέρες αιχµής παραγόντων «πυροδότησης» άσθµατος, ιδίως τις πρώτες πρωινές ώρες όταν η γύρη βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα της, να µένει µακριά από φρεσκοκουρεµένο γρασίδι και σωρούς φύλλων και να έχει πάντα διαθέσιµα τα κατάλληλα φάρµακα. 88 Εφαρµόζοντας µια καλύτερη περιβαλλοντική πολιτική µέσα στα σπίτια, µπορεί να αποφευχθεί σηµαντικός αριθµός περιστατικών άσθµατος στην οικογένεια. Επιπλέον, αλλάζοντας την ποιότητα του αέρα του εσωτερικού χώρου του σπιτιού επιτυγχάνεται σωστή διαχείριση του άσθµατος στους ήδη υπάρχοντες ασθενείς - ενοίκους. Η αποτελεσµατική µείωση του επιπολασµού του άσθµατος µε την εφαρµογή ενιαίας στρατηγικής παραµένει πρόκληση, λόγω της ποικιλοµορφίας της νόσου και τις διαφορετικές επιδράσεις που ασκεί το περιβάλλον στις πληθυσµιακές οµάδες. Η συνέχιση της έρευνας θα οδηγήσει σε αυτή την κατεύθυνση, δίνοντας απαντήσεις σε ερωτήµατα που παραµένουν, όπως ο ρόλος του γενετικού υποβάθρου και το ρόλο των λοιµώξεων και 34 ανακαλύπτοντας νέες ανακουφιστικές και θεραπευτικές µεθόδους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. The National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI). U.S. Department of Health and Human Services (U.S.DHHS). Available at: a/asthma_whatis.html 2. Χαϊδοπούλου Κ. Αντιασθµατικά φάρµακα και η χρήση τους στην παιδιατρική πράξη. Παιδιατρική Βορείου Ελλάδος, 2002; 14: Μπιτσάκου Χ. Ο βήχας στο άσθµα. Πνεύµων 2000; 13(1): Γκάγκα Μ, Γκανάς Κ, Ζέρβας Ε, Κεχαγιά Β, Μπιτσάκου Χ, Οικονοµίδου Ε. ιεθνείς οδηγίες αντιµετώπισης άσθµατος GINA Εγχειρίδιο - Πνευµονολογικά θέµατα. Περιοδικές εκδόσεις Ελληνικής Πνευµονολογικής Εταιρίας. Ιούνιος World Health Organization (WHO). Available at: 6. Holgate ST, Canonica GW, Simons FE, Taglialatela M, Tharp M, Timmerman H et al. Consensus Group on New-Generation Antihistamines (CONGA): present status and recommendations. Clin Exp Allergy 2003; 33(9): Ελληνική Εταιρία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας. (Ε.Ε.Α.Κ.Α. - H.S.A.C.I), ιαθέσιµο σε: 8. Becker Β. Is primary prevention of asthma possible? Pediatr Pulmonol 2000; 30: Randolph C. Residential exposures associated with asthma in US children, Pediatrics 2002; 110 (2): Wright AL, Holberg CJ, Taussig LM, Martinez FD. Factors influencing the relation of infant feeding to asthma and recurrent wheeze in childhood. Thorax 2001; 56: Holgate ST, Davies DE, Powell RM, Howarth PH, Haitchi HM, Holloway JW. Local genetic and environmental factors in asthma disease pathogenesis: chronicity and persistence mechanisms. Eur Respir J 2007; 29(4): Howarth PH, Holmberg K. Allergic rhinitis: an increasing clinical problem. Allergy 1995; 50(23): Brito FF, Gimeno PM, Bartolomé B, Alonso AM, Lara P, Fernández JA et al. Vine pollen allergy in areas with a high density of vineyards. Ann Allergy Asthma Immunol 2008; 100(6): Gazala E, Ron-Feldman V, Alterman M, Kama S, Novack L. The association between birth season and future development of childhood asthma. Pediat Pulmonology 2006; 41(12): Weiss ST. Eat dirt--the hygiene hypothesis and allergic diseases. N Engl J Med 2002; 347(12): Gruchalla RS, Pongracic J, Plaut M Evans R III, Visness CM, Walter M et al. Inner City Asthma Study: relationships among sensitivity, allergen exposure, and asthma morbidity. J Allergy Clin Immunol 2005; 115: Venn AJ, Lewis SA, Cooper M, Hubbard R, Britton J. Living near a main road and the risk of wheezing illness in children. Am J Respir Crit Care Med 2001; 164: Eder W, Von Mutius E. Hygiene hypothesis and endotoxin: what is the evidence? Curr Opin Allergy Clin Immunol 2004; 4: Holt PG, Upham JW, Sly PD. Contemporaneous maturation of immunologic and respiratory functions

8 during early childhood: implications for development of asthma prevention strategies. J Allergy Clin Immunol 2005; 116: Kampen V, Merget R, Baur X. Occupational airway sensitizers: an overview on the respective literature. Am J Ind Med 2000; 38: McCarthy JF, Bearg DW, Spengler JD. Assessment of Indoor Air Quality in indoor air pollution: A Health Perspective, J.M. Samet, & J.D. Spengler, Eds. (The Johns Hopkins University Press), 1991, Chap Holmes H. The Secret Life of Dust. New Jersey: John Wiley & Sons, Inc., Turner WA, Bearg DW, Brennan T. Ventilation in Occupational Medicine: State of the Air Reviews. Effects of the Indoor Environment on Health. Philadelphia, Hanley & Belfus, Inc. 1995; 10(1), Ch. 3: U.S. Environmental Protection Agency (ΕΡΑ). Available at: 25. Harvard School of Public Health. Available at: 26. Jones AP. Indoor air quality and health. Atmospheric Environment 1999; 33(28): Arbes SJ, Sever M, Mehta J, Collette N, Thomas B, Zeldin DC. Exposure to indoor allergens in day-care facilities: Results from 2 North Carolina countries. Journal of allergy and clinical immunology 2005; 116: Lin S, Gomez MI, Hwang SA, Munsie JP, Fitzgerald EF. Self-reported home environmental risk factors for childhood asthma: a cross-sectional study of children in Buffalo, New York. J Asthma 2008; 45(4): Palmer LJ, Valinsky IJ, Pikora T, Zubrick SR, Landau LI. Environmental factors and asthma and allergy in schoolchildren from Western Australia. Eur Respir J 1999; 14: Lanphear BP, Aligne CA, Auinger P, Weitzman M, Byrd RS. Residential Exposures Associated With Asthma in US Children. Pediatrics 2001; 107(3): Wong G, Ko FWS, Hui D, Fok T, Carr D, von Mutius E, Zhong N et al. Factors associated with difference in prevalence of asthma in children from three cities in China: multicentre epidemiological survey. BMJ 2004; 329: Naydenov K, Popov T, Mustakov T, Melikov A, Bornehag C, Sundell J. The association of pet keeping at home with symptoms in airways, nose and skin among Bulgarian children. Pediat Allergy and Immunol 2008; 19(8): Salo PM, Arbes SJ Jr, Crockett PW, Thorne PS, Cohn RD, Zeldin DC. Exposure to multiple indoor allergens in US homes and its relationship to asthma. J Allergy Clin Immunol 2008;121(3): Cohn RD, Arbes SJ, Yin M, Jaramillo R, Zeldin DC. National Prevalence of Mouse Allergen in U.S. Households, Predictive Factors and Associations with Asthma. J. Allergy Clin. Immunol 2004;113: World Health Organization (WHO). Available at: 36. Akhtar P, Currie D, Currie C, Haw S. Changes in child exposure to environmental tobacco smoke (ETS) study after implementation of smoke-free legislation in Scotland: national cross sectional survey. BMJ 2007; 335: Weitzman M, Gortmaker S, Walker DK, Sobol A. Maternal smoking and childhood asthma. Pediatrics 1990; 85: Gøtzsche PC, Hammarquist C, Burr M. House dust mite control measures in the management of asthma: meta-analysis. Br Med J 1998; 317: Maunsell K, Wraith DG, Cunnington AM. Mites and house-dust allergy in bronchial asthma. Lancet 1968; I: Valetta EA, Comis A, Del Col D, Spezia E, Boner AL. Peak expiratory flow variation and bronchial hyperresponsiveness in asthmatic children during periods of antigen avoidance and reexposure. Allergy 1995; 50: Korsgaard J. Mite asthma and residency. A casecontrol study on the impact of exposure to house-dust mites in dwellings. Am Rev Respir Dis 1983; 128: U.S. Environmental Protection Agency (ΕΡΑ). Indoor Air Quality Information Clearinghouse. Pest Control in the School Environment: Adopting Integrated Pest Management (Report 735-F-93), Ware GW. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology. Agriculture, Ecosystems & Environment 1990; 32(1-2): Heinsohn R, Cimbala J. Indoor Air Quality Engineering: Environmental Health and Control of Indoor Pollutants. Marcel Dekker, New York. 2003: Bossios A, Gourgiotis D, Skevaki CL, Saxoni- Papageorgiou P, Lötvall J, Psarras S et al. Rhinovirus infection and house dust mite exposure synergize in inducing bronchial epithelial cell interleukin-8 release. Clin Exp Allergy 2008; 38(10): Di Rienzo V, Marcucci F, Puccinelli P, Parmiani S, Frati F,Sensi L et al. Long-lasting effect of sublingual immunotherapy in children with asthma due to house dust mite: a 10-year prospective study. Clin Exp Allergy 2003; 33: Nuhoglu Y, Ozumut SS, Ozdemir C, Ozdemir M, Nuhoglu C, Erguven M. Sublingual immunotherapy to house dust mite in pediatric patients with allergic rhinitis and asthma: a retrospective analysis of clinical course over a 3-year follow-up period. J Investig Allergol Clin Immunol 2007;17(6): Nafstad P, Brunekreef B, Skrondal A, Nystad W. Early respiratory infections, asthma, and allergy: 10-year follow-up of the Oslo Birth Cohort. Pediatrics 2005; 116(2): Eldeirawi KM, Persky VW. Associations of physiciandiagnosed asthma with country of residence in the first year of life and other immigration-related factors: Chicago Asthma School Study. Ann Allergy Asthma Immunol 2007; 99(3): Cleenewerck A, Raherison C, Magnan A, Tunon-de- Lara JM. Allergy and refractory asthma: new etiological and treatment pathways. Press e-med 2008; 37(1 Pt 2): Martínez-Cañavate BA, Valenzuela-Soria A, Rojo- Hernández A. Immunotherapy with Alternaria alternata: present and future. Allergol Immunopathol 2007; 35(6): Kim CW, Hong CS. Allergy to miscellaneous household arthropods. Protein Pept Lett 2007; 14(10): Pomés A, Wünschmann S, Hindley J, Vailes LD, Chapman MD. Cockroach allergens: function, structure and allergenicity. Protein Pept Lett 2007; 14(10): Arruda LK, Chapman MD. The role of cockroach allergens in asthma. Curr Opin Pulm Med 2001 Jan; 7(1): Luczynska CM, Li Y, Chapman MD, Platts-Mills TA. Airborne concentrations and particle size distribution of allergen derived from domestic cats (Felis 35

9 domesticus). Measurements using cascade impactor, liquid impinger, and a two-site monoclonal antibody assay for Fel d I. Am Rev Respir Dis 1990; 141(2): Yuen AP, Cheung S, Tang KC, Ho WK, Wong BY, Cheung AC et al. The skin prick test results of 977 patients suffering from chronic rhinitis in Hong Kong. Hong Kong Med J 2007 Apr; 13(2): Basagaña M, Bartolomé B, Pastor C, Torres F, Alonso R, Vivanco F et al. Allergy to human seminal fluid: Cross-reactivity with dog dander. J Allergy Clin Immunol 2008; 121(1): Vanto T. Immediate sensitivity of asthmatic children to dog allergens Klin Padiatr 1985; 197(4): Takkouche B, González-Barcala FJ, Etminan M, Fitzgerald M. Exposure to furry pets and the risk of asthma and allergic rhinitis: a meta-analysis. Allergy 2008; 63(7): McConnell R, Berhane K, Molitor J, Gilliland F, Künzli N, Thorne PS et al. Dog ownership enhances symptomatic responses to air pollution in children with asthma. 61. Partti-Pellinen K, Marttila O, Mäkinen-Kiljunen S, Haahtela T. Occurrence of dog, cat, and mite allergens in public transport vehicles. Allergy 2000; 55(1): Sears MR, Greene JM, Willan AR, Wiekec E, Taylor R, Flannery E et al. A longitudinal, population-based, cohort study of childhood asthma followed to adulthood. N Engl J Med 2003; 349: Elfman L, Brannstrom J, Smedje G. Detection of horse allergen around a stable. Int Arch Allergy Immunol 2008; 145 (4): Βehrendt H, Becker WM, Friedrichs KH, Darsow U, Tomingas R. Interaction between Aeroallergens and Airborne Particulate Matter. Int Arch Allergy Immunol 1992; 99: Weiss ST. Eat dirt-the hygiene hypothesis and allergic diseases. N Engl J Med 2002; 347(12): Spieksma FM. Airborne Allergen on pauci-micronic particles. In the Clinical applications of allergology. The UCB Institute of Allergy 1996: Ροβίνα Ν, Γκράτζιου Χ. Άσθµα και κάπνισµα. Πνεύµων 2006; 19 (3): European Lung Foundation (ELF). Επιτροπή Υγείας & Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Πνευµονολογικής Εταιρείας. Available at: 84_ pdf 69. Garne D, Watson M, Chapman S, Byrne F. Environmental tobacco smoke research published in the journal Indoor and Built Environment and associations with the tobacco industry. The Lancet 2005; 365(9461): Kabat G, Enstrom J. Environmental tobacco smoke and tobacco related mortality in a prospective study of Californians, BMJ 2003; 326: Pattenden S, Antova T, Neuberger M, Nikiforov B, De Sario M, Grize L et al. Parental smoking and children's respiratory health: independent effects of prenatal and postnatal exposure. Tob Control 2006; 15(4): Aϊβαζής B. Παιδί και κάπνισµα. Ιατρικό Βήµα, 2002; 79. ιαθέσιµο σε: 73. U.S. Environmental Protection Agency (ΕΡΑ). Available at: 74. Stein RT, Holberg CJ, Sherrill D, Wright AL, Morgan WJ, Taussig L et al. Influence of parental smoking on respiratory symptoms during the first decade of life: The Tucson children's Respiratory study. Am J Epidemiol 1999; 49: Weitzman M, Gortmaker S, Walker DK, Sobol A. Maternal smoking and childhood asthma. Pediatrics 1990; 85: Farber HJ, Knowles SB, Brown NL, Caine L, Luna V, Qian Y et al. Secondhand tobacco smoke in children with asthma: sources of and parental perceptions about exposure in children and parental readiness to change. Chest 2008; 133(6): Sfakianaki A, Pavlou K, Santamouris M, Livada I, Assimakopoulos MN, Mantas P et al. Air tightness measurements of residential houses in Athens, Greece. Building and Environment 2008; 43 (4): Tatum AJ, Shapiro GG. The effects of outdoor air pollution and tobacco smoke on asthma. Immunol Allergy Clin North Am 2005; 25: Harving H, Korsgaard J, Dahl R. Clinical efficacy of reduction in house-dust mite exposure in specially designed, mechanically ventilated healthy homes. Allergy 1994; 49: Department of Housing and Urban Development (HUD). Office of Lead Hazard Control. National Survey of Lead and Allergens in Housing (NSLAH). Available at: ma/studies/riskassess/nslah.cfm 81. Allergy & Asthma Network Mothers of Asthmatics (AANMA). Available at: m#footnote1 82. Cadario G, Ciprandi G, Di Cara G, Fadel R, Incorvaia C, Marcucci F et al. Comparison between continuous or intermittent schedules of sublingual immunotherapy for house dust mites: effects on compliance, patients satisfaction, quality of life and safety. Int J Immunopathol Pharmacol 2008; 21(2): Choi SY, Lee IY, Sohn JH, Lee YW, Shin YS, Yong TS et al. Optimal conditions for the removal of house dust mite, dog dander, and pollen allergens using mechanical laundry. Ann Allergy Asthma Immunol 2008; 100(6): Ferguson BJ. Environmental controls of allergies. Otolaryngol Clin North Am, 2008; 41(2): Burgermeister J. Global warming will increase asthma attacks and allergic reactions. BMJ 2008; 337: a Υγεία Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πύλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δηµόσια υγεία. Ευρωπαϊκή Επιτροπή. ιαθέσιµο σε: 87. WHO Framework Convention on Tobacco Control (WHO FCTC). World Health Organization (WHO). Available at: 88. Bisgaard H, Szefler S. Prevalence of asthma-like symptoms in young children. Pediatr Pulmonol 2007; 42:723.

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Το παθητικό κάπνισμα αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο δεδομένου ότι οι άνθρωποι σε όλες τις χώρες και τους πολιτισμούς εκτίθενται σε αυτό ( second hand smoke SHS ). Εμφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση Βρογχικό άσθµα ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΦΛΕΓΜΟΝΗ Βρογχόσπασµος

στη διάγνωση Βρογχικό άσθµα ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ ΦΛΕΓΜΟΝΗ Βρογχόσπασµος Ασθµα στα νήπια. Νεότερα στη διάγνωση ρ ήµος Κ. Γίδαρης Παιδίατρος MRCPCH Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Βρογχικό άσθµα ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ για αλλεργία και βρογχική υπεραντιδραστικότητα ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ (πρώτα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome)

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) Επιµέλεια κειµένων : Σπύρος ρίβας,ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Τι είναι το άρρωστο κτίριο; Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ. Παρασκευή Κατσαούνου Λέκτορας Πνευµονολογίας Ιατρική Σχολή Αθηνών ΓΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ

ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ. Παρασκευή Κατσαούνου Λέκτορας Πνευµονολογίας Ιατρική Σχολή Αθηνών ΓΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ Παρασκευή Κατσαούνου Λέκτορας Πνευµονολογίας Ιατρική Σχολή Αθηνών ΓΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 1 ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ H ανάγκη για απαγόρευση του καπνίσµατος αναδείχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα στα παιδιά: ομοιότητες και διαφορές με τους ενήλικες Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών

Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Φαινότυπος μόνιμης απόφραξης αεραγωγών Δρ. Κατσούλης Κωνσταντίνος Δντης Πνευμονολογικής κλινικής 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Ορισμός του άσθματος σήμερα Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος

Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος Νίκος Παπαδόπουλος Επ.Καθηγητής, Αλλεργιολογικό τμήμα Β ΠΠΚ Ένα παιδί δεν είναι ένας μικρόσωμος ενήλικας Η διαφορά μοιάζει εμφανής Επίδραση της ηλικίας Δυσκολίεςσεπαιδία

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση

Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση Κάπνισμα στον Ελληνικό πληθυσμό. Εφαρμογή των νέων μέτρων απαγόρευσης, τρόποι διακοπής και καρδιολογική προσέγγιση Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 2 ο - Άρθρο 3 ε

Τεύχος 2 ο - Άρθρο 3 ε Τεύχος 2 ο - Άρθρο 3 ε Η ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΕΙΝΑΙ ΤΩΡΑ ΠΑΝΔΗΜΙΑ «Ο ιός είναι ασταμάτητος,» λέει η διευθυντής του Who των ΗΠΑ. Οι ανώτεροι υπάλληλοι υγείας προειδοποιούν ότι η δήλωση σημαίνει ότι ο ιός δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Χάρης Β. Κατσαρδής Επίκουρος Καθηγητής Παιδοπνευμονολογίας Συντ. Διευθυντής Παιδιατρικού-Παιδοπνευμονολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Η ΕΛΠΙΣ» α β Flow

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία;

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία; Τι είναι η αλλεργία; Η αλλεργία είναι μια «άλλη» (διαφορετική από τη φυσιολογική) αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε μια ξένη για αυτό ουσία. Η ουσία αυτή που προκαλεί τα συμπτώματα ονομάζεται αλλεργιογόνο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιοριστικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες και άσθμα

Προσδιοριστικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες και άσθμα ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Προσδιοριστικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες και άσθμα Ρεκλείτη Μαρία 1, Δρ. Ρούπα Ζωή 2 1. Νοσηλεύτρια, Υποψήφια MSc, Γενικό Νοσοκομείο Κορίνθου 2. Καθηγήτρια Τμήματος Νοσηλευτικής Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Χρύσα Χατζόγλου Επικ. Καθηγήτρια Φυσιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Χρύσα Χατζόγλου Επικ. Καθηγήτρια Φυσιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χρύσα Χατζόγλου Επικ. Καθηγήτρια Φυσιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Το παθητικό κάπνισμα είναι η ακούσια εισπνοή από μη καπνιστές του καπνού του τσιγάρου των καπνιστών Αναπόφευκτη έκθεση Ονομάζεται επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ «ΤΣΖΜΑΣΑ ΔΠΔΞΔΡΓΑΗΑ ΖΜΑΣΩΝ ΚΑΗ ΔΠΗΚΟΗΝΩΝΗΩΝ» ΣΜΖΜΑ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ Ζ/Τ ΚΑΗ ΠΛΖΡΟΦΟΡΗΚΖ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ «ΤΣΖΜΑΣΑ ΔΠΔΞΔΡΓΑΗΑ ΖΜΑΣΩΝ ΚΑΗ ΔΠΗΚΟΗΝΩΝΗΩΝ» ΣΜΖΜΑ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ Ζ/Τ ΚΑΗ ΠΛΖΡΟΦΟΡΗΚΖ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ «ΤΣΖΜΑΣΑ ΔΠΔΞΔΡΓΑΗΑ ΖΜΑΣΩΝ ΚΑΗ ΔΠΗΚΟΗΝΩΝΗΩΝ» ΣΜΖΜΑ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ Ζ/Τ ΚΑΗ ΠΛΖΡΟΦΟΡΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΜΖΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε.

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Μικρά γεγονότα της καθημερινότητάς μας, μπορεί να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Κωνσταντινή Σαµαρά - Κωνσταντίνου Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τµήµα Χηµείας, ΑΠΘ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Παρότι υπήρξε σηµαντική βελτίωση της ποιότητας του αέρα στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΓ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ + ΠΑΠΑΊΏΑΝΝΟΥ+ΑΝΤΩΝΙΟΣ τ.+ειδικευόμενος+πνευμονολογικήςdογκολογικής Κλινικής++ Α.Ν.Θ.++ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Ειδικευόμενος++Πνευμονολογικής+Κλινικής+Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ.+++Γ.+ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.)

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Πέννυ Εμμανουήλ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Η ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα είναι μια χρόνια κνησμώδης δερματοπάθεια κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 1 Γιατί µας απασχολεί; Ο σύγχρονος άνθρωπος στο υτικό κόσµο ζει περίπου το 90% του χρόνου µέσα σε κτίρια Οι συγκεντρώσεις ορισµένων ρύπων είναι µεγαλύτερες στο εσωτερικό των κτιρίων

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατα συμπεράσματα από διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες. Kλέα

Πρόσφατα συμπεράσματα από διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες. Kλέα Αιωρούμενα ατμοσφαιρικά σωματίδια και υγεία: Πρόσφατα συμπεράσματα από διεθνείς επιδημιολογικές μελέτες Kλέα Kατσουγιάννη Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΜΙΚΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση Ενέργειας - Επεξεργασία Αέρα από την Toshiba

Εξοικονόμηση Ενέργειας - Επεξεργασία Αέρα από την Toshiba Εξοικονόμηση Ενέργειας - Επεξεργασία Αέρα από την Toshiba Φρέσκος Αέρας Εξαερισµός Σε ένα κλειστό θερμομονωμένο και κλιματιζόμενο κτίριο, εσωτερικός αέρας δεν μπορεί να ανανεωθεί από μόνος του, χωρίς μηχανικό

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας .. η επιστήµη που µελετάει την κατανοµή και την εξέλιξη διαφόρων νοσηµάτων στον ανθρώπινο πληθυσµό. αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ& ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ& ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ& ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της αστικής ρύπανσης από αιθαλομίχλη και οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία: Τεχνικοοικονομική αντιμετώπιση του προβλήματος

Η δυναμική της αστικής ρύπανσης από αιθαλομίχλη και οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία: Τεχνικοοικονομική αντιμετώπιση του προβλήματος Ρύπανση από αιθαλομίχλη Ημερίδα ΤΕΕ-CISD Αθήνα 7/3/3 Η δυναμική της αστικής ρύπανσης από αιθαλομίχλη και οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία: Τεχνικοοικονομική αντιμετώπιση του προβλήματος Αν. Καθ. Δημοσθένης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Γιάννης Κυριόπουλος,MD, MSc, MPH, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Μάιος 2011 Περίγραμμα Εισαγωγή Επίδοση πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Χαρακτηριστικές διαφορές Προϋποθέσεις επικάλυψης Επιπολασμός Ορισμοί Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Θεραπευτικές προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας 3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας Κάπνισμα: η κυρίαρχη αιτία νόσων και θανάτων δυνάμενων να προληφθούν Οι 3 Κορυφαίες Αποδιδόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Αικατερίνη Συρίγου M.D. Αλλεργιολόγος

Αικατερίνη Συρίγου M.D. Αλλεργιολόγος Ο ρόλος της ανοσοθεραπείας στην αντιμετώπιση του άσθματος. Πότε και με τι όφελος; Αικατερίνη Συρίγου M.D. Αλλεργιολόγος Συντονίστρια ιευθύντρια Αλλεργιολογικού Τµήµατος Γενικό Νοσοκομείο Νοσηµάτων Θώρακος

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

HealthWay EMF 20600-03

HealthWay EMF 20600-03 Φίλτρο καθαρισμού και απολύμανσης αέρα HealthWay EMF 20600-03 Καθαρός, υγιής αέρας για όλους τους εσωτερικούς χώρους Φίλτρα και χρόνος αλλαγής: Φίλτρο EMF αλλαγή κάθε 12 έως 16 μήνες Φίλτρο άνθρακα/ζεόλιθου

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ Η τεχνολογία της φωτοκατάλυσης απο το 1924, αποτελεί την μοναδική παγκοσμίως οικολογική λύση για την καταπολέμηση ιών, νοσογόνων

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ" 2 η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Γιάννης Μανιός Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Διαιτολογίας - Διατροφής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Παχυσαρκία: Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδικό άσθμα: ολοένα και συχνότερο

Το παιδικό άσθμα: ολοένα και συχνότερο Το παιδικό άσθμα: ολοένα και συχνότερο Κώστας Ν. Πρίφτης Παιδίατρος, Υπεύθυνος Αλλεργιολογικού Τμήματος, Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης ο παιδικό άσθμα είναι σήμερα η συχνότερη χρόνια πάθηση της παιδικής

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής ηµήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM /ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, elect, WADEM Ορισµοί Υπάρχουν τουλάχιστον 50 ορισµοί για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ιστορική αναδρομή ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Πνευμονολογική Κλινική ΠΓΝΠατρών 600 π.χ. Εμφάνιση του φυτού στην Αμερική 1492 μ.χ. Rodrigo de Jerez- 7 έτη φυλάκιση 1600 Καθολική Εκκλησία 1633 Τουρκία Σουλτάνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Παθητικό Κάπνισμα και Παιδί» Εκδήλωση πρωτοβουλίας του Ευρωβουλευτή κ. Θ. Σκυλακάκη

«Παθητικό Κάπνισμα και Παιδί» Εκδήλωση πρωτοβουλίας του Ευρωβουλευτή κ. Θ. Σκυλακάκη «Παθητικό Κάπνισμα και Παιδί» Εκδήλωση πρωτοβουλίας του Ευρωβουλευτή κ. Θ. Σκυλακάκη 22 Δεκεμβρίου 2009 Εκδήλωση με θέμα «Παθητικό Κάπνισμα και Παιδί» οργανώθηκε με πρωτοβουλία του Ευρωβ ουλευτή της Νέας

Διαβάστε περισσότερα