Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ Σχολικό Έτος Μάθηµα : Ερευνητικές Εργασίες Α Λυκείου Α Τετράµηνο ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ : ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Οµάδα Εργασίας ΑΓΑΠΗΤΟΣ Θ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ν. ΜΑΤΖΙΑΡ Μ. ΠΑΠΑ ΟΜΑΡΚΑΚΗ Α. ΕΜΕΡΟΥΤΗΣ. ΚΩΣΤΑΣ Α. ΜΙΚΕΛΕΤΗΣ Γ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ Σ. ΗΜΑΚΟΥ Ε. ΚΩΣΤΑΣ Π. ΜΥΛΩΝΑ Χ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Α. ΚΑΚΛΗΣ Κ. ΛΙΑΚΑΚΗΣ Γ. ΜΥΛΩΝΑΣ Μ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θ. ΚΑΡΓΗ. ΛΙΟΥΜΗ Κ. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ Ι. ΣΑΡΑΝΤΗΣ Μ. ΚΑΡΥ Η Θ. ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΝΗΣ Κ. ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ Μ. ΣΚΛΗΡΟΣ Σ. Ιανουάριος 2012

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΛΙΜΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΛΙΜΑ.. 6 Είδη Κλιµάτων... 7 Το Κλίµα της Ελλάδας... 8 Αλλαγή του Κλίµατος.. 9 Μοντέλα πρόγνωσης του καιρού 9 Σελίδα Η σηµασία των καιρικών προβλέψεων ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ 11 Οι επιπτώσεις των κλιµατικών αλλαγών 12 Ακραία καιρικά φαινόµενα στην Ελλάδα ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΥ ΠΛΗΤΤΟΝΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΡΥΠΑΝΣΗ Υ ΑΤΩΝ ΡΥΠΑΝΣΗ Ε ΑΦΟΥΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΟΞΙΝΗ ΒΡΟXΗ ΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΦΩΤΟΧΗΜΙΚΟ ΝΕΦΟΣ ΛΕΙΨΥ ΡΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΚΡΗΞΗ Σελίδα 2 από 73

3 3.2 ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΕΚΡΗΞΗ ΣΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ KRAKATAU ΧΙΛΗ ΑΛΑΣΚΑ ΝΗΣΙΑ Sumatra-Andaman ΙΑΠΩΝΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Υ ΡΑΥΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Η µακέτα µας Σελίδα 3 από 73

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα εργασία διενεργήθηκε στα πλαίσια του µαθήµατος των Ερευνητικών Εργασιών της Α Λυκείου, κατά το Α τετράµηνο του Σχολ. Έτους υπό την επίβλεψη των καθηγητών κκ Σπ. Μαντζούτα και Αµ. Σκούρα και της µεταπτυχιακής φοιτήτριας Κας. Χατζάκη. Η ανθρωπότητα καθ όλη τη διάρκεια της ύπαρξής της αντιµετώπισε πλήθος φυσικών καταστροφών. Σεισµοί, ηφαιστειακές εκρήξεις και παλιρροϊκά κύµατα άλλαξαν ριζικά τις ζωές των ανθρώπων, τις εποχές και, κάποιες φορές, τη ροή των ιστορικών γεγονότων. Οι ευθύνες της εµφάνισης τέτοιων περιστατικών επιρρίπτονται κυρίως στη συµπεριφορά των ανθρώπων. Η εργασία αυτή στοχεύει στο να καταγράψει και να παρουσιάσει ζητήµατα που άπτονται της σχέσης του ανθρώπου και του πολιτισµού του µε το φυσικό περιβάλλον στα πλαίσια του οποίου καλείται να ζήσει και να δηµιουργήσει. Ξεκινώντας από την παρουσίαση του κλίµατος της Ελλάδας και των κλιµατικών αλλαγών που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, εξετάσαµε την επίδραση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο περιβάλλον, κάναµε ένα ταξίδι στο χρόνο, µελετώντας και καταγράφοντας σηµαντικές φυσικές καταστροφές που άλλαξαν ποικιλοτρόπως τον ρου της ιστορίας και του ανθρώπινου πολιτισµού, συνεχίσαµε µε παρουσίαση της επιρροής που ασκείται από τα φυσικά φαινόµενα στα δικαιώµατα των ανθρώπων σε διάφορα σηµεία του πλανήτη, και κλείσαµε καταγράφοντας τις σηµαντικότερες κλασικές, αλλά και ήπιες και εναλλακτικές µορφές ενέργειες, εστιάζοντας στο πώς αυτές αξιοποιούνται για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του σύγχρονου ανθρώπου. Το υλικό που συγκεντρώθηκε από τους µαθητές µας ήταν πλούσιο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Μελετήθηκε εκτενής βιβλιογραφία και αναζητήθηκαν πληροφορίες, άρθρα και εικονιστικές πηγές στο διαδίκτυο. Οµάδα µαθητριών κατασκεύασε µακέτα µε θέµα συναφές, η οποία παρουσιάζεται στο παράρτηµα. Η εµπειρία των παιδιών από την αναζήτηση και καταγραφή του υλικού, την αποδελτίωση των πηγών, τη συνεργασία µε τους συµµαθητές και την τελική επεξεργασία και µορφοποίηση ήταν πολύτιµη. Παρακάτω θα παρουσιάσουµε µια σύντοµη καταγραφή των κυριότερων πορισµάτων της αναζήτησής µας, περιοριζόµενοι στα ουσιώδη και παραλείποντας για λόγους οικονοµίας του χώρου τις πολύ ενδιαφέρουσες λεπτοµέρειες που συγκεντρώσαµε και µας απασχόλησαν. Ξεκινώντας, θα παρουσιάσουµε το κλίµα της Ελλάδας και τις κλιµατικές αλλαγές. Κλίµα Μεσογειακό και ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Κάποια ακραία καιρικά φαινόµενα έχουν καταγραφεί µερικές φορές, των οποίων οι επιπτώσεις αφορούν όλους τους κατοίκους της χώρας, αλλά και τον πλανήτη γενικότερα. Αξιοσηµείωτο είναι ότι, λόγω των κλιµατικών αλλαγών και των καιρικών φαινοµένων, οι καιρικές προβλέψεις έχουν αλλοιωθεί σε µεγάλο βαθµό και τα τελευταία χρόνια παρουσιάζουν απότοµες διαφοροποιήσεις. Ένα ακόµα θέµα της έρευνάς µας αποτέλεσαν οι ανθρώπινες δραστηριότητες στο περιβάλλον και οι επιπτώσεις τους, για παράδειγµα η ανεξέλεγκτη χρήση του πετρελαίου και του κάρβουνου, δηλαδή των παραδοσιακών µορφών ενέργειας που είναι υπεύθυνες για την εµφάνιση πολλών περιβαλλοντικών διαταραχών. Οι βιοµηχανικές εξελίξεις, εκτός από ωφέλιµα αποτελέσµατα για το βιοπορισµό των ανθρώπων, έχουν επιφέρει και πολλά αρνητικά. Ωστόσο πιο επώδυνες µπορούν να θεωρηθούν οι φυσικές ή χηµικές επιδράσεις που υφίσταται το περιβάλλον λόγω των επιδράσεων της ανθρώπινης Σελίδα 4 από 73

5 δραστηριότητας. Αυτό το γεγονός έχει ως αποτέλεσµα το οικοσύστηµα να διέρχεται µια οικολογική κρίση, η οποία απειλεί την επιβίωση των πληθυσµών της γης. Στη συνέχεια θα σας ενηµερώσουµε για τις κλιµατικές αλλαγές και τα ανθρώπινα δικαιώµατα, κυρίως στις αναπτυσσόµενες χώρες. Η κλιµατική αλλαγή συµβαίνει! Είναι πλέον γεγονός ότι το φυσικό περιβάλλον αλλοιώνεται και καταστρέφεται, µέρα µε τη µέρα. Ο αριθµός των οικολογικών προβληµάτων του πλανήτη έχει αυξηθεί γεωµετρικά τις τελευταίες δεκαετίες. Κλείνοντας, το τελευταίο θέµα της έρευνάς µας αποτέλεσαν οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας. Ένας τρόπος επίλυσης του οικολογικού προβλήµατος- το οποίο µαστίζει τη σύγχρονη κοινωνία και υποβαθµίζει την ποιότητα ζωής των ανθρώπων- είναι η αντικατάσταση των παραδοσιακών µορφών ενέργειας µε ήπιες ενέργειες, η υιοθέτηση καινούριων πολιτικών ιδεών, οι οποίες θα αποσκοπούν στην αξιοποίηση των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας και η ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση των ανθρώπων σ όλο τον πλανήτη για τη σωτηρία του οικοσυστήµατος. Σελίδα 5 από 73

6 1. ΚΛΙΜΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ 1.1 ΚΛΙΜΑ Το κλίµα είναι ``απεικόνιση`` µιας κλιµατικής κατάστασης που έχει καθορισθεί µέσα σε ένα χρονικό διάστηµα (εποχές, δεκαετίες κ.λ.π.), υπολογισµένη για όλη τη γη ή για µια συγκεκριµένη περιοχή. Σε πολλούς από εµάς ακούγοντας τη λέξη κλίµα, έρχεται στο µυαλό η έννοια της θερµοκρασίας και των καιρικών φαινοµένων ( όπως η βροχόπτωση, η υγρασία, ο άνεµος κ.α.). Το κλίµα µιας περιοχής είναι ταυτόχρονα ένας ισχυρός παράγοντας για τις συνθήκες ζωής των ατόµων που ζουν σε αυτήν την περιοχή και επιρρεπές στο να διαταραχθεί. Το κλίµα ως έννοια γίνεται αντιληπτό µέσα από τα γνωρίσµατα που προσδίδει στο σύνολό του το κλιµατολογικό σύστηµα. Συνεπώς, κλίµα ονοµάζεται η µέση καιρική κατάσταση µιας περιοχής, σε µια συγκεκριµένη χρονική περίοδο, που προκύπτει από τις παρατηρήσεις των διάφορων µετεωρολογικών στοιχείων. Από το κλίµα ορίζονται οι ζώνες της βλάστησης καθώς και η κατανοµή των ζώων και των ανθρώπων πάνω στη γη. Οι παράγοντες που συντελούν στη µεταβολή του κλίµατος από τόπο σε τόπο είναι : Το γεωγραφικό πλάτος και το υψόµετρο. Η διανοµή ξηράς και θάλασσας Το ανάγλυφο και η κάλυψη του εδάφους. Οι άνεµοι. Τα κέντρα υψηλής και χαµηλής πίεσης κ.ά. Η διάκριση των διάφορων ποικιλιών κλιµάτων έγινε γύρω στον 5ο αιώνα από τους αρχαίους Έλληνες Το κλίµα επιδρά όχι µόνο στον υλικό, αλλά και στον ηθικό και πνευµατικό τοµέα του ανθρώπου, αυτό επιβάλλει τον τρόπο της ζωής, αναπτύσσει την αντίληψη και γενικά παρέχει τα κυριότερα στοιχεία της ηθικής και υλικής κατάστασης των λαών. Οι άριστοι λαοί κι οι µεγαλύτεροι πολιτισµοί αναπτύχθηκαν στα εύκρατα κλίµατα, ενώ στα θερµά ή τροπικά και τα ψυχρά ο άνθρωπος άργησε να προοδέψει στον πολιτισµό. Τα θαλάσσια κλίµατα είναι γενικά βροχερότερα από τα ηπειρωτικά. Σελίδα 6 από 73

7 Είδη κλιµάτων : Αλπικό: Παρατηρείται κυρίως στις Άλπεις Αµαζόνιο: Παρατηρείται στην περιοχή του Αµαζόνιου Ανδεωνικό: Παρατηρείται στην περιοχή των Άνδεων Αννάµιο: Παρατηρείται στο Αννάµ της Ινδοκίνας Άκρατο Αράλιο: Παρατηρείται στη λίµνη Αράλη της Ασίας Αρµορικανικό: Παρατηρείται στη Βρετάνη της Γαλλίας Βεγγάλιο: Τροπικός τύπος της κατηγορίας των κλιµάτων των µουσώνων. Παρατηρείται στη Βεγγάλη και στο Βεγγαλικό κόλπο Βοσγιακό: Παρατηρείται στη Λορένη, σε µέρος της Καµπανίας και στη Βουργουνδία Βρετανικό: Παρατηρείται σ' όλες τις ακτές που διαβρέχονται από τον ωκεανό, από την Ιρλανδία µέχρι την Ισπανία και τις βόρειες ακτές της Πορτογαλίας Γουινέιο: Παρατηρείται στη δυτική Αφρική, κυρίως, σε µεγάλο τµήµα των ακτών του κόλπου της Γουινέας ουναβικό: Παρατηρείται έξω από την κοιλάδα του ούναβη, στην πεδιάδα του Πάδου καθώς και στις νότιες περιοχές της Ρωσίας Ελληνικό: Παρατηρείται κυρίως στην Ελλάδα Ερηµικό: Λέγεται το κλίµα που ο σχηµατισµός του εξαρτάται µόνο απ' την ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας. Επικρατεί στις ερηµικές περιοχές (δηλαδή της περιοχές στις οποίες οι βροχές είναι λιγότερες από 13 εκατοστά τον χρόνο) Την ηµέρα η θερµοκρασία είναι υψηλή (40-45), ενώ τη νύχτα πέφτει απότοµα στους -5. Εύκρατο:Χαρακτηρίζεται από µέτριες θερµοκρασίες και βροχοπτώσεις Ωκεάνιο: επικρατεί σε περιοχές που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα και χαρακτηρίζεται από αρκετές βροχές και µέτριες θερµοκρασίες Ηπειρωτικό: Επικρατεί κυρίως στο εσωτερικών των ηπείρων και χαρακτηρίζεται από πολύ ψυχρούς χειµώνες και από πολύ θερµά καλοκαίρια Μεσογειακό: Επικρατεί στη Μεσόγειο και σε λίγες άλλες περιοχές του κόσµου όπως είναι η Χιλή. Χαρακτηρίζεται από ήπιους χειµώνες, ξερά καλοκαίρια και από λίγες βροχές που πέφτουν κυρίως το χειµώνα και το φθινόπωρο. Πολικό: Επικρατεί στις πολικές ζώνες της γης και χαρακτηρίζεται από πολύ χαµηλές θερµοκρασίες. Το καλοκαίρι είναι σύντοµο και ο χειµώνας διαρκεί περίπου 11 µήνες τον χρόνο. Τα ατµοσφαιρικά κατακρηµνίσµατα είναι σχεδόν ελάχιστα (όσα και στην έρηµο καθώς το νερό παγώνει αµέσως πάνω στο έδαφος. Ύψους: Επικρατεί σε πολύ µεγάλο υψόµετρο και διαφέρει από τόπο σε τόπο. Σελίδα 7 από 73

8 Το κλίµα της Ελλάδας Το κλίµα της Ελλάδας είναι εύκρατο µεσογειακό, γιατί επηρεάζεται από τη Μεσόγειο θάλασσα. Οι χειµώνες είναι ήπιοι και υγροί, ενώ τα καλοκαίρια ζεστά και ξηρά. Η ηλιοφάνεια είναι µεγάλη όλο το χρόνο. Ο χαρακτηρισµός του κλίµατος της Ελλάδας ως µεσογειακού τύπου απορρέει από τη γεωγραφική της θέση, αλλά και από το ότι η χώρα µας είναι τοποθετηµένη στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου. Τα χαρακτηριστικά αυτού του τύπου κλίµατος είναι η εναλλαγή µιας υγρής και σχετικά ψυχρής περιόδου, µε µια ξηρή και θερµή περίοδο. Οι βροχοπτώσεις εξάλλου, δεν κατανέµονται οµοιόµορφα σε όλη τη χώρα και σε όλη τη διάρκεια του έτους αλλά ούτε και στις διάφορες περιοχές. Στα νότια παράλια της χώρας και τα νησιά κυριαρχεί ο θαλασσιοκλιµατικός τύπος ενώ στα βόρεια και στο εσωτερικό της χώρας επικρατεί ο ηπειρωτικός τύπος. Η Ελλάδα βρίσκεται µεταξύ των παραλλήλων 34ου και 42oυ του βορείου ηµισφαιρίου και έχει µεγάλη ηλιοφάνεια όλο σχεδόν το χρόνο. Λεπτοµερέστερα στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας παρουσιάζεται µια µεγάλη ποικιλία κλιµατικών τύπων, πάντα βέβαια µέσα στα πλαίσια του µεσογειακού κλίµατος. Αυτό οφείλεται στην τοπογραφική διαµόρφωση της χώρας που έχει µεγάλες διαφορές υψοµέτρου (υπάρχουν µεγάλες οροσειρές κατά µήκος της κεντρικής χώρας και άλλοι ορεινοί όγκοι) και εναλλαγή ξηράς και θάλασσας. Έτσι από το ξηρό κλίµα της Αττικής και γενικά της ανατολικής Ελλάδας µεταπίπτουµε στο υγρό της βόρειας και δυτικής Ελλάδας. Τέτοιες κλιµατικές διαφορές συναντώνται ακόµη και σε τόπους που βρίσκονται σε µικρή απόσταση µεταξύ τους, πράγµα που παρουσιάζεται σε λίγες µόνο χώρες σε όλο τον κόσµο. Η Πίνδος εµποδίζει τους ψυχρούς βορειοανατολικούς ανέµους να περάσουν δυτικά και γι' αυτό στη δυτική Ελλάδα έχουµε πιο ήπιους χειµώνες. Οι βόρειοι άνεµοι επηρεάζουν περισσότερο τη βόρεια Ελλάδα, κάνοντας το κλίµα της πιο ψυχρό σε σχέση µε τη νότια Ελλάδα, ενώ πνέουν ανεµπόδιστοι προς το Αιγαίο, όπου το καλοκαίρι εµφανίζονται ως µελτέµια. Το κλίµα της χώρας µπορεί να διαιρεθεί σε τέσσερις βασικές κατηγορίες: - υγρό µεσογειακό (δυτική Ελλάδα, δυτική Πελοπόννησος, πεδινά και ηµιορεινά της Ηπείρου) - ξηρό µεσογειακό (Κυκλάδες, παραλιακή Κρήτη, ωδεκάνησα, ανατολική Πελοπόννησος, Αττική, πεδινές περιοχές Ανατολικής Στερεάς) - ηπειρωτικό (δυτική Μακεδονία, εσωτερικά υψίπεδα ηπειρωτικής Ελλάδας, βόρειος Έβρος) - ορεινό (ορεινές περιοχές µε υψόµετρο περίπου >1500µ στη βόρεια Ελλάδα, >1800µ στην κεντρική Ελλάδα και >2000µ στην Κρήτη). Σελίδα 8 από 73

9 Αλλαγή του κλίµατος Είναι γεγονός ότι το κλίµα παρουσιάζει µεταβολές που οφείλονται σε φυσικά αίτια. Σε αυτά τα φυσικά αίτια συµπεριλαµβάνονται οι µεταβολές της ηλιακής ακτινοβολίας, ηφαιστειακές εκρήξεις και οι αποκλίσεις ακόµα του ίδιου του κλιµατικού συστήµατος. Ως εκ τούτου, οι περισσότεροι επιστήµονες συµφωνούν ότι οφείλεται στην αυξηµένη συγκέντρωση αερίων του θερµοκηπίου στην ατµόσφαιρα, γεγονός που αποτελεί αίτιο για τον εγκλωβισµό της θερµότητας στην γήινη σφαίρα. Οι ακτίνες του ήλιου θερµαίνουν την επιφάνεια της γης και, καθώς η θερµοκρασία αυξάνεται, η θερµότητα αντανακλάται πίσω στην ατµόσφαιρα ως ενέργεια υπεριώδους ακτινοβολίας. Ένα µέρος της ενέργειας του ήλιου απορροφάται στην ατµόσφαιρα από τα 'αέρια του θερµοκηπίου'. Όµως, λόγω των δραστηριοτήτων του ανθρώπου, έχει αυξηθεί η περιεκτικότητα της ατµόσφαιρας σε αέρια του θερµοκηπίου, ιδιαίτερα σε διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ), µεθάνιο και πρωτοξείδιο του αζώτου. Αυτά τα αέρια,αυξάνουν περισσότερο από όσο είναι αναγκαίο τη θερµοκρασία της Γης, µε αποτέλεσµα να δηµιουργείται ένα οικολογικό πρόβληµα, το "ενισχυµένο" φαινόµενο του θερµοκηπίου. Όλο και περισσότερο η καθηµερινή ζωή µας εξαρτάται από τη γνώση των καιρικών συνθηκών. Ποιο είναι το παρελθόν και ποιο το µέλλον αυτής της επιστήµης; Οι επιστήµονες έχουν δείξει µεγάλη αβεβαιότητα για το συγκεκριµένο θέµα. Οι προβλέψεις αυτές δεν προµηνύουν καθόλου µεγάλη αισιοδοξία. Πιο αναλυτικά, οι επιστήµονες, έχουν προβλέψει ότι η στοιβάδα του όζοντος θα µεγαλώσει και το φαινόµενο του θερµοκηπίου θα αυξηθεί ολοένα και περισσότερο. Κίνδυνος, επίσης φαίνεται και στις παραθαλάσσιες περιοχές του πλανήτη όπου οι προβλέψεις και σε αυτές τις περιοχές δείχνουν µεγάλη αβεβαιότητα. Οι καιρικές προβλέψεις δείχνουν το λιώσιµο των πάγων στην Ανταρκτική και στην Αρκτική που θα οδηγήσει στην άνοδο της στάθµης του νερού παγκοσµίως. Τέλος, οι προβλέψεις, µας δείχνουν ότι αν δεν µειωθούν οι καύσης των ορυκτών καυσίµων θα µεγαλώσει το φαινόµενο της όξινης βροχής. Μοντέλα πρόγνωσης του καιρού Τα µοντέλα πρόγνωσης του καιρού είναι τα κλιµατικά µοντέλα που έχουν στόχο την πρόβλεψη των αλλαγών του κλίµατος της Γης στο µέλλον. H ιστορία των κλιµατικών µοντέλων ξεκινά και πάλι από τη Σκανδιναβική Χερσόνησο. Ο Σουηδός φυσικός Arrhenius, παρατήρησε διαφορές εκποµπές διοξειδίου του άνθρακα στον ατµοσφαιρικό αέρα κατά την εποχή της βιοµηχανικής επανάστασης (τέλη του 19ου αιώνα), αναρωτήθηκε τι επιπτώσεις θα είχαν οι εκποµπές αυτές στο κλίµα της Γης. Έτσι µε υπολογισµούς που έκανε το 1896, προέβλεψε ότι ο διπλασιασµός της ποσότητας του διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα θα προκαλούσε µεγάλη αύξηση της θερµοκρασίας του πλανήτη κατά 5 βαθµούς Κελσίου. Βεβαίως η πρόβλεψη αυτή δεν επαληθεύθηκε, και δεν ήταν ορθή αλλά αυτό ήταν το πρώτο κλιµατικό µοντέλο της Γης. Παράλληλα µε την ανάπτυξη των µοντέλων πρόγνωσης του καιρού, ξεκίνησε κατά τη δεκαετία του 1950 και η προσπάθεια πρόβλεψης του κλίµατος. Ακόµη, στα σύγχρονα κλιµατικά µοντέλα προσοµοιώνονται οι ανταλλαγές ενέργειας µεταξύ του εδάφους, των ωκεανών, της ατµόσφαιρας και του ηλιακού συστήµατος, η µεταφορά ακτινοβολίας στην ατµόσφαιρα, η κυκλοφορία του αέρα στην ατµόσφαιρα, η κυκλοφορία Σελίδα 9 από 73

10 του νερού στους ωκεανούς και η αλληλεπίδραση των ωκεανών µε την ατµόσφαιρα, η δηµιουργία νεφών και ο κύκλος του άνθρακα, δηλαδή οι ανταλλαγές του άνθρακα µεταξύ των ωκεανών, της ατµόσφαιρας και του ιαστήµατος. H επίλυση των εξισώσεων γίνεται σε ένα τρισδιάστατο κάνναβο που εκτείνεται από τα βάθη των ωκεανών ως το ιάστηµα, περιλαµβάνοντας όλη τη Γη. H πρόβλεψη των κλιµατικών αλλαγών γίνεται µε τη χρήση διαφόρων σεναρίων και πιθανοτήτων. Για παράδειγµα, σε ένα κλιµατικό µοντέλο εισάγεται ως δεδοµένο η συνεχής αύξηση της εκποµπής διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα και το µοντέλο προβλέπει τι θα συµβεί στη Γη µετά από 50 ή 100 χρόνια. Οι παράγοντες που προκαλούν τις κλιµατικές αλλαγές είναι κατά κύριο λόγω ανθρώπινο φαινόµενο. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι αλλαγές στην ενέργεια που εκπέµπεται από τον Ήλιο. Οι αλλαγές στη συγκέντρωση των σωµατιδίων της στρατόσφαιρας διαφαίνονται από τη δράση των ηφαιστείων. Στους ανθρωπογενείς παράγοντες ανήκουν οι εκποµπές των αερίων του φαινόµενου του θερµοκηπίου, η εκποµπή αεροσωµατιδίων και οι αλλαγές στη συγκέντρωση του όζοντος. Παρά που οι προβλέψεις των κλιµατικών µοντέλων συνοδεύονται από µεγάλη αβεβαιότητα, τα µοντέλα βελτιώνονται συνεχώς και αποτελούν χρήσιµα εφόδια στα χέρια των επιστηµόνων που κάνουν ισχυρές µελέτες για το κλίµα της Γης. Επιπλέον, οι προβλέψεις παρά το ότι έχουν δείξει µεγάλη αβεβαιότητα έχουν επιτύχει να παρακινήσουν τους πολίτες για τις επιπτώσεις ορισµένων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στο κλίµα της Γης. Η σηµασία των καιρικών προβλέψεων Είναι γνωστό πως από τη µια πλευρά, στις ανεπτυγµένες χώρες θεωρείται λογική για κάθε πολίτη µια έγκαιρη µετεωρολογική πρόβλεψη µέσω της τηλεόρασης ή του διαδικτύου, αλλά από την άλλη, τεράστιες περιοχές του πλανήτη δεν απολαµβάνουν την ίδια τύχη. Εκατοντάδες άνθρωποι δεν µπορούν να ξέρουν ποιες θα είναι οι µετεωρολογικές συνθήκες τις αµέσως επόµενες ώρες αφού δεν πρόκειται να ενηµερωθούν από κανέναν. Ακόµη, ο ρόλος των µετεωρολογικών προβλέψεων γίνεται σταδιακά όλο και σηµαντικότερος για την πρόληψη ή την έγκαιρη αντιµετώπιση τυφώνων, καταιγίδων, καυσώνων ή παγετών, περιόδων ξηρασίας ή πληµµυρών σε µία σειρά κρίσιµων για τον παγκόσµιο πληθυσµό τοµέων, όπως η διατροφή, η διαχείριση των υδάτινων πόρων και η αντιµετώπιση ασθενειών. Επιπρόσθετα, οι καιρικές προβλέψεις παίζουν σηµαντικό ρόλο βέβαια και για µια σειρά επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων, όπως για παράδειγµα η γεωργία, η αλιεία και ο τουρισµός. Στις πιο πλούσιες χώρες µάλιστα, αλυσίδες µεγάλων καταστηµάτων πληρώνουν αδρά ειδικευµένες εταιρίες για να έχουν στη διάθεσή τους µετεωρολογικές προβλέψεις προκειµένου να αλλάξουν τα προϊόντα που προσφέρουν λόγω της αλλαγής διάθεσης των καταναλωτών εξαιτίας της αντίστοιχης αλλαγής των καιρικών συνθηκών. Ανακεφαλαιώνοντας, η πραγµατικότητα βέβαια είναι πολύ πιο σκληρή στον Τρίτο Κόσµο, ο οποίος βάλλεται και πολύ συχνότερα από ακραία καιρικά φαινόµενα. Σύµφωνα µε τον Βάλτερ Φουστ, µέλος του Ελβετικού Οργανισµού Global Humanitarian Forum «ολόκληρη η Αφρικανική ήπειρος διαθέτει λιγότερους µετεωρολογικούς σταθµούς από τη µικρή Ελβετία. Με πολύ ποσοστό περίπου το 70% του πληθυσµού της να απασχολείται στον γεωργικό τοµέα, η πρόσβαση σε έγκυρες µετεωρολογικές προβλέψεις είναι ο σηµαντικότερος τρόπος για να αντιµετωπίσει η ήπειρος την κλιµατική αλλαγή». Σελίδα 10 από 73

11 1.2 ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ Ενδιαφέροντα σηµάδια των κλιµατικών αλλαγών, αρκετοί επιστήµονες ισχυρίζονται πως είναι το λιώσιµο των πάγων, για παράδειγµα. Στην κλιµατική αλλαγή επηρεάζει και η διπλάσια συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα, κάνοντας τη µέση θερµοκρασία της γης να αυξάνεται κατά περίπου 0,062 βαθµούς κελσίου, αριθµός...όχι και τροµερά επικίνδυνος. Ένα ακόµη φαινόµενο, γνωστό για τις έντονες επιπτώσεις στο παγκόσµιο κλίµα,είναι και το φαινόµενο του θερµοκηπίου. Οι υδρατµοί και τα σύννεφα επηρεάζουν αρκετά σε αυτό το φαινόµενο. Αυτό διότι τα σύννεφα δεν στέλνουν απλά την υπέρυθρη ακτινοβολία πίσω στη γη αλλά και αντανακλούν το ηλιακό φως στέλνοντας το πίσω στο διάστηµα, ψυχραίνοντας έτσι τον πλανήτη. Επιπλέον σοβαρά επιδρούν στο κλίµα και τα αιωρούµενα σωµατίδια προερχόµενα από βιοµηχανικές δραστηριότητες και καιόµενες βιοµάζες. Ακόµη, επιστηµονικές µελέτες έχουν δείξει ότι η γη θα συνεχίσει να θερµαίνεται κατά τον επόµενο αιώνα επιπλέον κατά 0,088-0,2 βαθµούς κελσίου. Παγκόσµιες µετρήσεις έχουν δηλώσει πως η θέρµανση των τροπικών περιοχών θα µειωθεί ενώ αντιθέτως των κρύων περιοχών θα αυξηθεί...φαινόµενο όχι και τόσο καλό για τον πλανήτη. Το λιώσιµο των πάγων δεν παύει να αποτελεί ένα άλυτο πρόβληµα. Τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί πως το επίπεδο της θάλασσας έχει αυξηθεί κατά 121,92 µέτρα.αν συνεχίσουν να θερµαίνονται έτσι οι περιοχές..το λιώσιµο των πάγων θα αυξηθεί και άλλο, µε αποτέλεσµα να αυξηθεί το επίπεδο της θάλασσας. Παράλληλα,ένα ακόµη χαρακτηριστικό για την αύξηση της θερµοκρασίας είναι και η ποσότητα υδρατµών στον αέρα. Μια αύξηση θερµοκρασίας 0,20 βαθµών κελσίου αυξάνει τους υδρατµούς κατά 25%. Ακόµη δεν είναι εντελώς ξεκάθαρο γιατί συµβαίνει αυτή η έντονη κλιµατική αλλαγή. Είναι γνωστό πως η ενδυνάµωση της ικανότητας των γήινων οικοσυστηµάτων να απορροφήσουν το διοξείδιο του άνθρακα, µπορεί να βοηθήσει στην µείωση των σοβαρών προβληµάτων της παγκόσµιας υπερθέρµανσης του πλανήτη. Επιπροσθέτως, είναι γνωστό πως οι κλιµατικές αλλαγές έχουν έντονες επιπτώσεις και στους κατοίκους. Πιο συγκεκριµένα, επιστήµονες δήλωσαν ότι.. οι Βορειοανατολικές Σελίδα 11 από 73

12 Ηνωµένες Πολιτείες θα βιώσουν σοβαρές πληµµύρες. Ακόµη και η Καλιφορνία θα υποστεί πολλά προβλήµατα στα αποθέµατα νερού. Οι επιστήµονες ανακάλυψαν επίσης επιπτώσεις από το πρόσθετο διοξείδιο του άνθρακα, οι οποίες δεν ήταν στους υπολογισµούς τους. ηλαδή η αύξηση της οξύτητας των ωκεανών και η µείωση των φυτοπλαγκτών. Και τα δύο φαινόµενα, καταστροφικά για τα οικοσυστήµατα της θάλασσας. Τέλος, κάτι που θα µπορούσε να αναφερθεί είναι και το ότι για να διατηρήσουµε το διοξείδιο του άνθρακα χαµηλά στην ατµόσφαιρα και να µην αυξηθεί άλλο η θερµοκρασία, θα πρέπει να µειωθούν οι παγκόσµιες εκλύσεις κατά 75% ή ίσως και περισσότερο. Ανακεφαλαιώνοντας, παρατηρούµε πως οι κλιµατικές αλλαγές είναι ένα φαινόµενο που απασχολεί ολόκληρο το πλανήτη. Για αυτό πρέπει όλοι να κάνουµε τα πάντα για να σωθεί!! 3. Οι επιπτώσεις των κλιµατικών αλλαγών Επιστήµονες από ολόκληρο τον κόσµο προσπαθούν να εντοπίσουν τις συνέπειες που θα φέρουν στη Γη, οι κλιµατικές αλλαγές. Με κλιµατικά µοντέλα, προσπαθούν να προβλέψουν το µέλλον του καιρού και του περιβάλλοντος. Σε πρώτη φάση, το ενδιαφέρον όλων συγκεντρώνεται στο νερό. Τα ερωτηµατικά που τίθενται είναι πολλά και ποικίλα. Θα ανέβει η στάθµη της θάλασσας; Και αν ναι, υπάρχουν περιοχές που θα πληµµυρίσουν; Απειλείται η υγεία µας; Και αν ναι, µε ποιους τρόπους και τι µπορούµε να κάνουµε... Υπάρχει κίνδυνος για τη βιοποικιλότητα ; Και αν ναι, ποια φυτικά και ζωικά είδη απειλούνται µε εξαφάνιση; Θα υπάρξει άµεσος αντίκτυπος στη Γεωργία; Και αν ναι, αλλάζει ο χάρτης των καλλιεργειών για κάθε χώρα; υστυχώς, σε όλα τα παραπάνω ερωτήµατα, οι απαντήσεις είναι καταφατικές. Σελίδα 12 από 73

13 Οι επιστήµονες εκτιµούν ότι η αύξηση της µέσης επιφανειακής θερµοκρασίας του πλανήτη, θα οδηγήσει σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση της ατµόσφαιρας. Αυτή µε τη σειρά της θα έχει ως αποτέλεσµα, την αύξηση της στάθµης της θάλασσας, την εµφάνιση έντονων καιρικών φαινοµένων, όπως ξηρασία, πληµµύρες, τυφώνες, ανεµοστρόβιλους αλλά και επανεµφάνιση ασθενειών, καταστροφές καλλιεργειών και οικοσυστηµάτων. Χλωρίδα και πανίδα Η χλωρίδα και η πανίδα του πλανήτη µεταβάλλεται τις τελευταίες δεκαετίες δραµατικά, όχι µόνο εξαιτίας των ειδών τα οποία βρίσκονται σε κίνδυνο ή εξαφανίζονται, αλλά και λόγω της εισβολής νέων ειδών τα οποία διαταράσσουν την ισορροπία της βιοποικιλότητας. Μέσω ερευνών διαπιστώθηκε ότι οι κλιµατικές αλλαγές ευνοούν τα ζώα που έχουν µικρή διάρκεια ζωής σε σχέση µε εκείνα που ζουν περισσότερα και τα οποία δεν µπορούν να προσαρµοστούν στις υψηλότερες θερµοκρασίες. Ως αποτέλεσµα, προκαλούνται σοβαρές µεταβολές στην τροφική αλυσίδα. Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρούνται µεταβολές στην αρκτική πανίδα και βλάστηση. Η βλάστηση που συγκροτεί τα οικοσυστήµατα της τούνδρας (είδη γρασιδιού, βρύα, λειχήνες) αντικαθίστανται σε µερικές περιοχές από βλάστηση νοτιότερων τοποθεσιών όπως αειθαλή θαµνώδη βλάστηση. Επίσης, ο αριθµός των πολικών αρκούδων έχει µειωθεί σηµαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι πολικές αρκούδες εξαρτώνται από το θαλάσσιο πάγο για την τροφή τους. Γι αυτό το λόγο είναι και ιδιαίτερα ευαίσθητες και εκτεθειµένες στις κλιµατικές αλλαγές. Ακόµη, γιγάντια βασιλικά καβούρια εντοπίστηκαν στις ακτές της Ανταρκτικής. Τα καβούρια απουσίαζαν εκατοµµύρια χρόνια διότι τα ύδατα ήταν πολύ κρύα για να επιβιώσουν. Τώρα όµως που τα νερά της Ανταρκτικής θερµαίνονται όλο και πιο γρήγορα, µπόρεσαν να πάνε ξανά. Όµως οι κλιµατικές αλλαγές επηρεάζουν και περιοχές µακριά από τις πολικές περιοχές. Για παράδειγµα, µε το λιώσιµο των πάγων και την αύξηση της στάθµης της θάλασσας, τα κοραλλιογενή συστήµατα στις Σεϋχέλλες υπέστησαν καταστροφές. Τέλος, οι µεταβολές των πολικών οικοσυστηµάτων απειλούν τις παραδοσιακές µορφές ζωής, λόγου χάριν του πολιτισµού των Ίνουιτ. Η αναµενόµενη αύξηση της θερµοκρασίας της ατµόσφαιρας και η αύξηση της στάθµης των υδάτων είναι πιθανό να προκαλέσουν την εξαφάνιση κάποιων ειδών που δεν θα προλάβουν να προσαρµοσθούν στις νέες κλιµατικές συνθήκες. Σελίδα 13 από 73

14 Μεταξύ των ειδών που αναµένεται να πληγούν ξεχωρίζουν τα αποδηµητικά πουλιά, αποµονωµένοι πληθυσµοί, είδη µε περιορισµένη γενετική ικανότητα προσαρµογής. Παράλληλα, οι κλιµατικές αλλαγές, είναι πιθανό να επιφέρουν όχι µόνο αλλαγή στη σύσταση των οικοσυστηµάτων αλλά και στη γεωγραφική κατανοµή τους. Στις υπόλοιπες πιο εύκρατες περιοχές, η αύξηση της θερµοκρασίας αναµένεται να είναι συγκριτικά µεγαλύτερη απ ότι στις τροπικές. Η επίπτωση όµως της κλιµατικής αλλαγής, στην µετακίνηση των κατοίκων αυτών των περιοχών, αναµένεται να είναι µικρότερη. Λιώσιµο των πάγων Οι παγετώνες της Αρκτικής και της Ανταρκτικής έχουν ηλικία εκατοµµυρίων ετών. Την τελευταία εικοσαετία, όµως, οι πάγοι λιώνουν µε εξαιρετικά γρηγορότερους ρυθµούς από ότι υπολόγιζαν οι επιστήµονες. Σύµφωνα µε διάφορους επιστήµονες, τα αίτια του λιωσίµατος των πολικών πάγων είναι τόσο φυσικά, όπως η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας, αλλά κυρίως για τη σηµερινή κατάσταση ευθύνονται οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Επεξηγηµατικά, η επιδείνωση του φαινοµένου του θερµοκηπίου έχει ως αποτέλεσµα την αύξηση της θερµοκρασίας της Γης και την τήξη των πάγων στις πολικές περιοχές. Μάλιστα, η Αρκτική θερµαίνεται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο αφού καθώς λιώνουν οι πάγοι αποκαλύπτεται το σκούρο έδαφός της που µε τη σειρά του απορροφά περισσότερη ενέργεια από ότι το χιόνι και οι πάγοι που αντανακλούν την ακτινοβολία. Προκειµένου να γίνει κατανοητή η σοβαρότητα της κατάστασης, είναι απαραίτητη η αναφορά σε γεγονότα των τελευταίων ετών. Έτσι, το 2005 στην Ανταρκτική πάγοι ίσοι µε το µέγεθος της Σουηδίας αποκολλήθηκαν, ενώ το 2009 είχαν την έκταση της Βόρειας Ιρλανδίας. Επιπρόσθετα, έχει παρατηρηθεί 40% αύξηση της ταχύτητας του µεγαλύτερου παγετώνα της Ανταρκτικής, του Πάιν Άιλαντ. Οι σεισµοί που καταγράφονται στη Γροιλανδία λόγω των απότοµων µετακινήσεων των παγετώνων, έχουν υπερδιπλασιαστεί σύµφωνα µε έρευνα του πανεπιστηµίου του Χάρβαρντ. Γενικά, έχει υπολογισθεί ότι οι παγετώνες της Ανταρκτικής µειώνονται κατά 114 δισεκατοµµύρια τόνους το χρόνο. Παρακολουθώντας την παγοκάλυψη της Ανταρκτικής από το 1979, αν κι είναι δύσκολο να γίνουν ακριβείς προβλέψεις για την Ανταρκτική καθώς η τεχνολογία δεν έχει αναπτυχθεί τόσο, οι επιστήµονες συνεχίζουν ακάθεκτοι τις έρευνες. Έτσι αποδείχθηκε ότι στο µόνιµο πάγο της Αρκτικής υπάρχουν µεγάλες δεξαµενές άνθρακα, που αν ελευθερωθούν θα δώσουν περεταίρω αέρια του θερµοκηπίου και θα επέλθει επιπρόσθετη άνοδος της θερµοκρασίας. Ακόµη, έχει παρατηρηθεί ότι τα επίπεδα άλατος γύρω από την Ανταρκτική αυξάνονται, γεγονός που δείχνει ότι οι πάγοι και κάτω από την ήπειρο λιώνουν. η Ανταρκτική συγκεντρώνει το 90% των παγκοσµίων πάγων και το 70% του γλυκού νερού Σελίδα 14 από 73

15 της Γης. Εποµένως, µια σηµαντική τήξη των πάγων της είναι ικανή να επιφέρει άνοδο της στάθµης των υδάτων από 2,5 έως 5 µέτρα, επηρεάζοντας την αλατότητα των ωκεανών. Οι προβλέψεις είναι όλο και πιο δυσοίωνες για το µέλλον όχι µόνο των πολικών περιοχών αλλά ολόκληρου του πλανήτη. Καταρχάς, Το πρόβληµα αποτελεί έναν µονόδροµο αυτοκαταστροφής για τον πλανήτη διότι καθώς η θερµοκρασία αυξάνεται και οι πάγοι λιώνουν θα υπάρχει περεταίρω αύξηση της θερµοκρασίας. Οι πάγοι που έχουν ήδη χαθεί από τις πολικές περιοχές δεν πρόκειται ποτέ να αναγεννηθούν ακόµα κι αν ο πλανήτης επιστρέψει σε προβιοµηχανικές περιόδους. Και αυτό θα συµβεί επειδή οι πάγοι που στέλνουν περισσότερες ακτίνες του ηλίου πίσω στο διάστηµα δεν θα υπάρχουν πια και έτσι οι σκούροι µπλε ωκεανοί θα απορροφούν όλο και περισσότερη θερµότητα. Σύµφωνα µε τα επικρατέστερα επιστηµονικά σενάρια της NASA, θα πραγµατοποιούταν µια τέτοια αύξηση της θερµοκρασίας του πλανήτη ούτως ή άλλως µέσα σε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Όµως µε την ανθρώπινη παρέµβαση, καταστροφικές και ανεπανόρθωτες συνέπειες µπορούν να επέλθουν ακόµα και σε µία εκατονταετία. Ξηρασία Είναι παγκοσµίως γνωστό πως οι κλιµατικές αλλαγές, που οφείλονται κυρίως στην ανθρώπινη δραστηριότητα, οδηγούν και σε παρατεταµένες ξηρασίες, τις οποίες βιώνουν πολλές περιοχές του πλανήτη. Τα φαινόµενα αυτά θα προσλάβουν κρίσιµες διαστάσεις σε περιοχές που αντιµετωπίζουν ήδη σοβαρά προβλήµατα υποβάθµισης του εδάφους, απερήµωσης και ξηρασίας. Οι αναπτυσσόµενες χώρες θα πληγούν ιδιαίτερα. Ήδη λόγω ξηρασίας, εξαφανίζονται κάθε χρόνο καλλιεργήσιµης γης. Αρκετές περιοχές της Αφρικής και της Μεσογείου θα αντιµετωπίσουν εκτεταµένες περιόδους ξηρασίας, ενώ σε άλλες περιοχές θα σηµειωθούν έντονες βροχοπτώσεις καθώς και πληµµύρες. Παρ όλα αυτά το µεγάλο βάρος των συνεπειών της κλιµατικής αλλαγής θα επιβαρύνει τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη. Για αρκετά χρόνια οι επιστήµονες πίστευαν ότι οι θετικές επιδράσεις της κλιµατικής αλλαγής θα αµβλύνουν τις αρνητικές συνέπειες στο περιβάλλον. Ένας λόγος είναι η απρόσµενα υψηλή άνοδος της θαλάσσιας στάθµης. Παλαιότερες προβλέψεις που έχουν στο µεταξύ διαψευστεί µιλούσαν για άνοδο που δεν ξεπερνά το 1 µέτρο. Σελίδα 15 από 73

16 Ερηµοποίηση Ερηµοποίηση καλείται το φαινόµενο της υποβάθµισης της γης σε ξηρές και ηµίξηρες περιοχές. Εκτός από τις συνέπειες στο περιβαλλοντικό τοµέα η ερηµοποίηση προκαλεί σοβαρές συνέπειες στον κοινωνικό και τον οικονοµικό τοµέα. Υπάρχουν τρεις παράγοντες που προκαλούν ερηµοποίηση. Οι εδαφικοί, κλιµατικοί και ανθρωπογενείς παράγοντες. Εδαφικοί : Ερηµοποίηση προκαλείται σε εδάφη µε µικρη ανεκτικότητα στη διάβρωση, που έχουν µεγάλη κλίση και κακή ποιότητα νερού άρδευσης. Ενδεικτικά, τέτοιου είδους εδάφη είναι εκείνα που προέρχονται από ασβεστόλιθο. Υπάρχουν σε µεγάλο αριθµό στην Ελλάδα. Κλιµατικοί : Αυτός ο παράγοντας αφορά τις περιοχές µε ελάχιστες βροχοπτώσεις και υψηλές θερµοκρασίες το καλοκαίρι. Σε αυτές τις περιοχές λαµβάνουν χώρα ακραία καιρικά φαινόµενα όπως οι πληµµύρες και η ξηρασία. Εξαιτίας αυτών των φαινόµενων αυξάνεται η πιθανότητα ερηµοποίησης. Ανθρωπογενείς: Αφορά τις λάθος ενέργειες που προβαίνει ο άνθρωπος. Πιο συγκεκριµένα η υπερβολική χρήση του λιπάσµατος, η λάθος διαχείριση των υδατικών πόρων. Η ερηµοποίηση προκαλείται από τους παραπάνω παράγοντες και η ένταση της εξαρτάται από την αντίστοιχη ένταση των παραγόντων. Αύξηση βροχοπτώσεων Είναι αδιαµφισβήτητο ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται µια συνεχής αύξηση των βροχοπτώσεων που σηµειώνονται στον πλανήτη. Σύµφωνα µε τους επιστήµονες όµως το φαινόµενο δεν µπορεί να εξηγηθεί ούτε από κάποιο αίτιο αλλά επίσης ούτε µε την µεταβλητότητα του κλίµατος. Κατά την άποψη τους τα φυσικά φαινόµενα (π.χ. οι εκρήξεις των ηφαιστείων) συµβάλλουν σε µικρό βαθµό αλλά κύριο υπαίτιο για την τόσο έντονη αλλαγή του ρυθµού των βροχοπτώσεων καθιστούν την ανθρωπογενή δραστηριότητα. Πιο συγκεκριµένα, η έρευνα που δηµοσιεύτηκε στη επιθεώρηση Nature σηµειώνει ότι για τις µεταβολές που παρατηρούνται στις βροχοπτώσεις οφείλεται στην ανθρωπογενή δραστηριότητα σε ποσοστό 50 % έως 85 %. Σελίδα 16 από 73

17 Επιπροσθέτως, η ίδια έρευνα αναφέρει πως η αύξηση των βροχοπτώσεων συνδέεται άρρηκτα µε το φαινόµενο του θερµοκηπίου. Το φαινόµενο του θερµοκηπίου εκτός από την αύξηση της θερµοκρασίας προκαλεί επίσης και την µεγαλύτερη υγροποίηση της ατµόσφαιρας και κατά συνέπεια και την µεταβολή του ρυθµού των βροχοπτώσεων. Τέλος, οι επιστήµονες του Πανεπιστηµίου East Anglia που πραγµατοποίησαν την έρευνα προειδοποιούν πως η αυξανόµενη υγρασία θα επιφέρει επίσης και περισσότερους κυκλώνες κυρίως στις τροπικές περιοχές. Ακραία καιρικά φαινόµενα στην Ελλάδα Οι πληµµύρες και οι ξηρασίες στην Ελλάδα αποτελούν σοβαρότατες επιπτώσεις στον άνθρωπο και το περιβάλλον". Τα δύο παραπάνω ακραία καιρικά φαινόµενα εκδηλώνονται έντονα και στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, όπως η µεγάλη ξηρασία που έπληξε την χώρα µας τη διετία και είχε σοβαρότατες οικονοµικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Στη συνέχεια τα επόµενα πέντε χρόνια, Οκτώβριος Οκτώβριος 2006, ήταν ιδιαίτερα βροχερά, µε αποκορύφωµα το 2002, όταν το ύψος της βροχής σε πολλές περιοχές της χώρας ήταν πολύ µεγαλύτερο από τον αντίστοιχο ετήσιο µέσο όρο. Στη διάρκεια αυτών των πέντε βροχερών ετών εκδηλώθηκαν ισχυρότατες πληµµύρες που έπληξαν τους νοµούς Θεσσαλονίκης Χαλκιδικής, Μαγνησίας, Αττικής, Αργολίδος, Μεσσηνίας, Χανίων, Ηρακλείου και άλλα κατά το πρώτο 20ήµερο του Οκτωβρίου 2006.Και ενώ όλοι περίµεναν ότι όπως και το υπόλοιπο του φθινοπώρου 2006, αλλά και ο χειµώνας του 2007 θα ήταν πολύ βροχερές εποχές, ξαφνικά από τις αρχές του τρίτου 10ήµερου του Οκτωβρίου 2006 οι προσδοκίες διαψεύσθηκαν αφού οι καιρικές µεταβολές ήταν δραµατικές. Ειδικότερα το ύψος της βροχής του Νοεµβρίου και εκεµβρίου 2006 στις περισσότερες περιοχές της χώρας ήταν ελάχιστο σε σχέση µε το αντίστοιχο µέσο µηνιαίο ύψος. Επί πλέον ο Ιανουάριος του 2007 ήταν πρακτικά άνοµβρος παντού και το σηµαντικότερο µε θερµοκρασίες 4 ο -5 ο C επάνω από τις κανονικές. Οι συνθήκες αυτές τρέλαναν στη κυριολεξία τα φυσικά οικοσυστήµατα και τον άνθρωπο. Το σύνδροµο του Έβρου : Το θέµα των διασυνοριακών ποταµών αποτελεί µείζων πρόβληµα για τη χώρα µας, καθώς η πλειοψηφία των ποταµών της Βόρειας Ελλάδας είναι διασυνοριακοί. Ο Έβρος, ο Νέστος, ο Στρυµόνας και ο Αξιός είναι όλα διακρατικά ποτάµια και η χώρα µας βρίσκεται κατάντη των ποταµών αυτών. Αν και η λεκάνη απορροής του Έβρου είναι κοινή για την Ελλάδα, την Βουλγαρία και την Τουρκία και ο ποταµός Έβρος είναι ο δεύτερος µακρύτερος ποταµός µετά τον ούναβη στα Βαλκάνια, υπάρχει έλλειψη διµερούς ή τριµερούς συµφωνίας, ενώ τα χρήµατα που έχει εγκρίνει η Ε.Ε. για αντιπληµµυρικά έργα στην περιοχή βρίσκονται στο αρχικό στάδιο. Ένα άλλο πρόβληµα είναι ότι βρίσκεται σε στρατιωτικά ελεγχόµενη περιοχή που σηµαίνει ότι απαιτείται ειδική άδεια από τις στρατιωτικές αρχές, για όλες τις επιστηµονικές ή άλλες δραστηριότητες. Η προσέγγιση λοιπόν πρέπει να γίνει υπό το πρίσµα της ιδιαιτερότητας, των δικαιωµάτων αλλά και υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συγκυριαρχία των τριών χωρών, επί του Έβρου ποταµού Αποτέλεσµα της έλλειψης λειτουργικότητας και προγραµµατισµού της διαχείρισης των υδάτων του Έβρου, είναι τα τελευταία πέντε Σελίδα 17 από 73

18 χρόνια, σχεδόν κάθε χρόνο να ζουν οι κάτοικοι το δράµα των ανθρώπων που ζουν συνεχώς µε την αγωνία της. ανύψωσης της στάθµης. Η Κρήτη υποφέρει περισσότερο από ξηρασίες, που οδηγούν µε µαθηµατική ακρίβεια στην Ερηµοποίηση: H ερηµοποίηση στο νησί µας έχει αρχίσει από την Ανατολική Κρήτη και επεκτείνεται δυτικότερα. Τις ηµέρες αυτές που η βόρεια Ελλάδα πνίγεται από τις πληµµύρες η Κρήτη, διανύει µια εποχή µεγάλων θερµοκρασιών µε µέγιστες τιµές να φτάνουν τους 25 ο C (Φλεβάρης 2010), ενώ κόκκινη άµµος µεταφέρεται κατά διαστήµατα από την Αφρική. Οι οροσειρές της Ανατολικής Κρήτης έχουν υποστεί µεγάλη αποσάθρωση µε αποτέλεσµα να έχουν εξαφανιστεί τα δέντρα και τη θέση τους παίρνει σιγά-σιγά, αλλά βασανιστικά το µητρικό πέτρωµα, ο γρανίτης (ιδίως στη περιοχή της Ιεράπετρας ). Οι επιπτώσεις της ξηρασίας περιλαµβάνουν και αυτές σοβαρές κοινωνικοοικονοµικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αφού οι υπάρχοντες επιφανειακοί και υπόγειοι υδατικοί πόροι βαθµιαία µειώθηκαν και µειώνονται συνεχώς χωρίς βροχές και χιόνια. Στη Μεσσαρά ο υδροφόρος ορίζοντας εκτός της ανοµβρίας των τελευταίων ετών και λόγω υπεράντλησης έχει µειωθεί κατά 30 µέτρα περίπου τα τελευταία 20 χρόνια. Σελίδα 18 από 73

19 1.3 ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΥ ΠΛΗΤΤΟΝΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ 1. ΟΙ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Oι πολικές περιοχές της Γης πλήττονται όλο και περισσότερο από τις κλιµατικές αλλαγές. Μάλιστα, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, η Ανταρκτική κι η Αρκτική έχουν µεγάλο αντίκτυπο στον πλανήτη µας. Επεξηγηµατικά απορροφούν θερµότητα, επηρεάζουν τα ωκεάνια ρεύµατα, τις κινήσεις των ανέµων και της βροχής καθώς και τη στάθµη της θάλασσας. Είναι εποµένως πρόδηλο ότι η διατάραξη των πολικών οικοσυστηµάτων εξαιτίας της υπερθέρµανσης του πλανήτη επιφέρει δυνητικές συνέπειες τόσο στο κλίµα και τα οικοσυστήµατα όσο και στον ίδιο τον άνθρωπο. Με άλλα λόγια, αυτές οι περιοχές αποτελούν το σύστηµα πρώιµης ειδοποίησης του πλανήτη. 2. ΕΡΗΜΟΣ ΣΑΧΑΡΑ Η έρηµος Σαχάρα καταλαµβάνει το µεγαλύτερο µέρος της βορείου Αφρικής. Σύµφωνα µε τους επιστήµονες, η έρηµος πρόκειται να µειωθεί λόγω των αυξανόµενων βροχοπτώσεων, οι οποίες θα ευνοήσουν την βλάστηση στις νότιες περιοχές της. Το γεγονός αυτό είναι κατανοητό ότι θα ωφελήσει τους τοπικούς πληθυσµούς, παράλληλα όµως υπολογίζεται ότι θα επιφέρει ραγδαίες κλιµατικές αλλαγές µε καταστροφικές συνέπειες για τον πλανήτη. Πιο αναλυτικά, η σκόνη της Σαχάρα περιέχει χρήσιµες θρεπτικές ουσίες, οι οποίες µε τη συµβολή ισχυρών ανέµων εισχωρούν στον Ατλαντικό και βοηθούν ακόµη και στη «λίπανση» του Αµαζονίου. Επίσης, καθώς η Σαχάρα θα γίνεται όλο και πιο πράσινη, αναµένεται να µειωθεί η ροή των θρεπτικών ουσιών προς τον ωκεανό, περιορίζοντας την τροφή του πλαγκτόν, του µικρότερου θαλάσσιου οργανισµού. Έτσι θα επηρεαστούν καταρχήν οι τροφικές αλυσίδες αλλά και όχι µόνο. Αξιοσηµείωτο είναι ακόµη ότι το πλαγκτόν απορροφάει CO2 από την ατµόσφαιρα και συνεπώς µειώσεις του πληθυσµού του θα συµβάλλουν στην αύξηση της θερµοκρασίας του πλανήτη. Σελίδα 19 από 73

20 Επιπροσθέτως, η Σαχάρα έχει και µια άλλη σηµαντική λειτουργία: όταν φυσάνε πάνω από τον Ατλαντικό τα νέφη της σκόνης της, ενεργούν έτσι ώστε να εµποδίζουν το σχηµατισµό τυφώνων και γενικότερα σταθεροποιούν την ατµόσφαιρα. Είναι εποµένως πρόδηλο ότι η µείωση της έκτασης της ερήµου είναι δυνατό να προξενήσει συχνότερους και πιο καταστροφικούς τυφώνες στην Καραϊβική, της νότιας Αµερικής καθώς και των νοτιοανατολικών ΗΠΑ. Τέλος, οι υγρότερες περιοχές της ερήµου στο Σουδάν, την Αλγερία καθώς και το Μαρόκο θα τις καταστήσουν πιο επιρρεπείς στις προσβολές ακριδών, οι οποίες θα καταστρέψουν τις πολύτιµες σοδειές. 3. ΠΕΡΟΥ Στη Λατινική Αµερική, το Περού αποτελεί την τρίτη πιο ευάλωτη χώρα στις κλιµατικές αλλαγές στον κόσµο. Πιο αναλυτικά, οι παγετώνες στις οροσειρές της χώρας λιώνουν όλο και γρηγορότερα και µάλιστα υπολογίζεται ότι ήδη έχει χαθεί το 20% αυτών. Κύρια αιτία αυτού του γεγονότος είναι ότι ο ήλιος είναι ιδιαίτερα έντονος και συµβάλλει στην άνοδο της θερµοκρασίας. Οι επιστήµονες υπολογίζουν ότι µέχρι το 2015 θα έχουν λιώσει όλοι οι παγετώνες µε υψόµετρο κάτω από µέτρα. 4. ΑΜΑΖΟΝΙΟΣ Το δάσος του Αµαζονίου αποτελεί τον «πνεύµονα» του πλανήτη αφού απορροφά το ¼ του διοξειδίου του άνθρακα της ατµόσφαιρας, ενώ µέσα στο δάσος κυλά το µεγαλύτερο ποτάµι στον κόσµο σε µήκος, ο Αµαζόνιος. Το 2010 όµως, µεγάλη ξηρασία έπληξε την περιοχή κι είχε ως αποτέλεσµα την παραγωγή µεγαλύτερων ποσοτήτων του διοξείδιο του άνθρακα από αυτήν που τα δάση µπορούν να απορροφήσουν, επιταχύνοντας έτσι την υπερθέρµανση του πλανήτη. Σελίδα 20 από 73

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Εισαγωγή Η υπερθέρµανση του πλανήτη θεωρείται το πιο σηµαντικό περιβαλλοντικό πρόβληµα σε παγκόσµιο επίπεδο Υπάρχει όµως µεγάλη αβεβαιότητα και σηµαντική επιστηµονική διαµάχη

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε.

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε. Η τρύπα του όζοντος Η οροφή του ουρανού από κάπου µπάζει!!! Η τρύπα του όζοντος Μια εικόνα, από υπολογιστή, του νοτίου ηµισφαιρίου που αποκαλύπτει την τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική. Οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Κύκλος διαλέξεων στις επιστήμες του περιβάλλοντος Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Χρήστος Ματσούκας Τμήμα Περιβάλλοντος Τι σχέση έχει η ακτινοβολία με το κλίμα; Ο Ήλιος μας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Το φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόµενο µε ευεργετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Η ποσότητα της βροχής που φτάνει στην επιφάνεια της γης εάν συγκεντρωθεί σε µα οριζόντια επιφάνεια, θα σχηµατίσει ένα υδάτινο στρώµα, το πάχος του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των . ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ CO 2.1 Γενικά Η υπερθέρµανση του πλανήτη και οι κλιµατικές αλλαγές ως αποτέλεσµα της αύξησης των εκλυόµενων αερίων του θερµοκηπίου, λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Οι επιστηµονικές αναφορές εγείρουν επείγουσες προκλήσεις για τους πολιτικούς, τους ακαδηµαϊκούς, επαγγελµατίες υγείας, µη κυβερνητικές οργανώσεις και

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Χαλβατζής Σταμάτιος Α.Μ. 7387 Μάθημα Οικολογίας 1 ο εξάμηνο Ορισμός H όρος όξινη βροχή αναφέρεταιστηνπαρουσίασεαυτήνόξινωνδιαλυμένων

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) Α ακτογραμμή Η γραμμή που σχηματίζουν οι ακτές μιας περιοχής. 25 ανάγλυφο της γης Η μορφή της γης με τις οροσειρές, τις

Διαβάστε περισσότερα

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα''

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' ''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' Ο Σεπτέμβριος ως μεταβατικός μήνας από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο, ιδιαίτερα το πρώτο δεκαήμερο,

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΧΕΙ ΜΝΗΜΗ : ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΧΕΙ ΜΝΗΜΗ : ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ 1. Εισαγωγή ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΧΕΙ ΜΝΗΜΗ : ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Γεωργία Τζόουνς Βαρθάλη Εκπαιδευτικός Β Βάθμιας Εκπαίδευσης jonesvarth@yahoo.gr Το ότι το νερό έχει μνήμη είναι μια θεωρία που αναπτύχθηκε από το Γάλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα.

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα. Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα Λάμπογλου Άρης Σαλτιέλ Μάρκος Μπίσκας Χρήστος Σαπόρτα Ντάνη Ρομπίσα Ελίνα Σέφα Αλέξανδρος & η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 23 / 05 /2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ Παγώνη Ιωάννα, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ψαράκη Βούλα, Επίκουρος Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή πρόταση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. Η προπερδίνη είναι: α. κατηγορία πρωτεϊνών που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (5 ο -7 o Εξάμηνο)

ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (5 ο -7 o Εξάμηνο) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (5 ο -7 o Εξάμηνο) Ν. ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: Φυσική Κλιματολογία (Χ. Σαχσαμάνογλου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή 6/12/2008. Γράφει ο Δημήτρης Αλεξόπουλος Η 6η Δεκεμβρίου έχει οριστεί φέτος ως Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή. Η ημέρα συμπίπτει

Διαβάστε περισσότερα

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές»

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Μαθητές: Θοδωρής Μαραγκάκης Μάνος Παπαστεφανάκης Νίκος Ρομάνος Σίφης Σηφογιαννάκης Περιεχόμενα 1. Τι ονομάζουμε

Διαβάστε περισσότερα