ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ"

Transcript

1 41 ΚEΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

2 42

3 43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1.1. Γενικά Η ανάπτυξη της περιβαλλοντικής επιστήµης τις τελευταίες δεκαετίες, η επέλευση µεγάλης κλίµακας περιβαλλοντικών ατυχηµάτων ή καταστροφών και η συνακόλουθη ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέµατα προστασίας του περιβάλλοντος οδήγησαν τα κράτη και τη διεθνή κοινότητα στη διαµόρφωση περιβαλλοντικής πολιτικής. Βασική επιδίωξη της πολιτικής αυτής είναι η προστασία του περιβάλλοντος τόσο µε την προληπτική έννοια όσο και µε την έννοια της κατά το δυνατόν επανόρθωσης ή αποκατάστασης των περιβαλλοντικών συνθηκών, όπου αυτές έχουν υποστεί χειροτέρευση ή βλάβη. Η περιβαλλοντική πολιτική, σε πολλές περιπτώσεις, συνεπάγεται ενέργειες ή παραλείψεις, οι οικονοµικές επιπτώσεις των οποίων είναι τόσο ση- µαντικές ώστε να µη µπορεί να αγνοηθούν για πολύ, κάτι το οποίο δεν έγινε επαρκώς αντιληπτό κατά τα πρώιµα στάδια. Ακόµη και στις ΗΠΑ, όπου αποδίδεται συγκριτικά µεγάλη σηµασία στην οικονοµική πλευρά των πραγµάτων, στα πρώτα βασικά νοµοθετήµατα για την προστασία του περιβάλλοντος (όπως ο νόµος για τον καθαρό αέρα - clean air act - του 1970 ή ο νόµος για το καθαρό νερό - clean water act του 1972) αναφερόταν ρητά ότι κατά τον προσδιορισµό των περιβαλλοντικών όρων και προδιαγραφών απαγορευόταν η συνεξέταση οικονοµικών παραµέτρων όπως το κόστος ή η ωφέλεια. Οι οικονοµικές αναγκαιότητες, όµως, δεν βράδυναν να καταστούν αισθητές, µε αποτέλεσµα µέσα σε µια δεκαετία από τα πρώτα νοµοθετήµατα που µόλις αναφέρθηκαν η συνεξέταση του κόστους και του οφέλους των µέτρων περιβαλλοντικής πολιτικής να αποτελέσει επίσηµη πολιτική όχι µόνο στις ΗΠΑ αλλά και αλλού. Έτσι το Συµβούλιο του Οργανισµού Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), του οποίου η χώρα µας είναι µέλος, το 1991 παρότρυνε τις χώρες µέλη όχι µόνο να συνεξετάζουν τις οικονοµικές παραµέτρους αλλά και να κάνουν ευρύτερη και περισσότερο συγκροτηµένη χρήση των οικονοµικών εργαλείων στην περιβαλλοντική τους πολιτική και διαχείριση (Environmental Economics, 1992, σελ ). Με αφετηρία αναλύσεις και πορίσµατα της οικονοµικής ανάλυσης που είχαν προκύψει τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η περιβαλλοντική οικονοµική αποτελεί ένα σχετικά νέο κλάδο της οικονοµικής επιστήµης, 43

4 44 οποίος αναπτύχθηκε στα πρόσφατα χρόνια, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε εφαρµοσµένο επίπεδο, υπό την επήρεια και των εξελίξεων που αναφέρθηκαν. Στόχους της αποτελούν η καλίτερη κατανόηση της οικονοµικής διάστασης της περιβαλλοντικής πολιτικής και η συµβολή στη διαµόρφωση εργαλείων πολιτικής για την επίτευξη των περιβαλλοντικών επιδιώξεων Περιβαλλοντικές εξωτερικές οικονοµίες Το πρόβληµα που προκύπτει σε σχέση µε τη λειτουργία και την αποτελεσµατικότητα της αγοράς, όταν οι δραστηριότητες µιας ή περισσότερων οικονοµικών µονάδων προκαλούν κοινωνικό κόστος, χωρίς αντίστοιχη επιβάρυνση του ιδιωτικού τους κόστους ή κοινωνικό όφελος χωρίς αντίστοιχη ιδιωτικοοικονοµική τους ωφέλεια, έχει επισηµανθεί από την οικονοµική επιστήµη ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, αρκετές δεκαετίες πριν από την ανάπτυξη της σύγχρονης περιβαλλοντικής επιστήµης. Οι εξωτερικές αρνητικές οικονοµίες που προκύπτουν όταν προκαλείται κοινωνικό κόστος χωρίς αντίστοιχη οικονοµική επιβάρυνση του ιδιωτικού κόστους (negative external economies ή negative externalities) και οι θετικές εξωτερικές οικονοµίες που προκύπτουν όταν παράγεται κοινωνική ωφέλεια χωρίς αντίστοιχο ιδιωτικοοικονοµικό όφελος (positive external economies ή positive externalities) θεωρούνται ως µια από τις σοβαρές ατέλειες του µηχανισµού των τιµών (market failure) που παρεµποδίζουν τη βελτιστοποίηση του οικονοµικού αποτελέσµατος και δικαιολογούν την κρατική παρέµβαση, µε στόχο τη βελτίωση της αποτελεσµατικότητας στη λειτουργία της αγοράς. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι οι οικονοµολόγοι που πρώτοι επισήµαναν το πρόβληµα, σε εποχή που ακόµη, όπως µόλις αναφέρθηκε, η περιβαλλοντική επιστήµη και η περιβαλλοντική οικονοµική ανάλυση µε τη σηµερινή τους µορφή δεν είχαν ακόµη αναπτυχθεί, χρησιµοποίησαν παραδείγµατα περιβαλλοντικής όχλησης ή περιβαλλοντικού οφέλους για να καταστήσουν σαφέστερη την επιχειρηµατολογία τους. Η ιδιωτική οικονοµική µονάδα έχει σκοπό το κέρδος. Στο βαθµό που µια δραστηριότητα της προκαλεί περιβαλλοντικό κόστος χωρίς αντίστοιχη οικονοµική επιβάρυνση της, είναι πολύ πιθανόν ότι θα αδιαφορεί γι αυτό, αφού δεν έχει αντίκτυπο στο κέρδος της. Αν πρόκειται για αναλώσιµο στοιχείο του περιβάλλοντος όπως π.χ. ένα πεπερασµένο κοίτασµα, θα τείνει σε ανάλωση υψηλότερη όχι µόνο της περιβαλλοντικά αλλά, ενδεχόµενα, και της οικονοµικά βέλτιστης. Αν πρόκειται για άλλης µορφής περιβαλλοντικό αγαθό, το µηδενικό για την οικονοµική µονάδα τίµηµα για ενδεχόµενη βλάβη του, µηδενίζει και το οικονοµικό κίνητρο για την προστασία του ή τον 44

5 45 περιορισµό της βλάβης του. Αν και δεν αποκλείεται σε ορισµένες περιπτώσεις ένας επιχειρηµατίας να µην ενεργεί µε µοναδικό γνώµονα το κέρδος, και να ενδιαφέρεται και για κάποιες άλλες διαστάσεις των παραγωγικών του δραστηριοτήτων, τα περιθώρια που του αφήνει η πραγµατικότητα της αγοράς να συνεξετάζει και άλλους παράγοντες, όταν λαµβάνει τις αποφάσεις του, είναι πολύ περιορισµένα. Αν θελήσει να αναλάβει κόστος που δεν είναι υποχρεωµένος να αναλάβει, για την εξυπηρέτηση σκοπών άλλων από το κέρδος του όπως π.χ. ο περιορισµός των δυσµενών επιπτώσεων των δραστηριοτήτων του στο περιβάλλον - µε την προκύπτουσα επιβάρυνση του κόστους του υποσκάπτει την ανταγωνιστική του θέση, αφού δεν είναι καθόλου βέβαιον ότι οι ανταγωνιστές του θα τον µιµηθούν. Έτσι ή θα υποχρεωθεί να αναθεωρήσει τη στάση του και να επικεντρώσει τον ενδιαφέρον του στην κερδοφορία ή θα θέσει σε κίνδυνο το οικονοµικό µέλλον της επιχείρησης του Μορφές παρέµβασης για την αντιµετώπιση περιβαλλοντικών προβληµάτων Όπως ήδη αναφέρθηκε, όταν πρόκειται για σοβαρές ατέλειες της αγοράς, αναγνωρίζεται από την οικονοµική επιστήµη η ανάγκη κρατικής ή και άλλης µορφής κοινωνικής παρέµβασης, προκειµένου να βελτιωθεί το οικονοµικό αποτέλεσµα και να αποσοβηθούν ή να περιοριστούν οι επιβλαβείς οικονοµικές συνέπειες από αυτές. Η παρέµβαση µπορεί να λάβει διάφορες µορφές. Ένας τρόπος αντιµετώπισης του προβλήµατος συνίσταται στην κανονιστική κρατική παρέµβαση. Έτσι, λ.χ., αν µια οικονοµική µονάδα µολύνει την ατµόσφαιρα µε εκποµπές καυσαερίων ή αιωρούµενων σωµατιδίων, ένας τρόπος αντιµετώπισης του περιβαλλοντικού προβλήµατος που προκύπτει είναι η επιβολή δια νόµου τεχνικών όρων και περιορισµών στις εκποµπές αυτές και η τιµωρία της όταν τους παραβαίνει. Η παρέµβαση µπορεί να λαµβάνει ακραιφνώς τεχνικό χαρακτήρα ή να αφήνει στους ενδιαφερόµενους κάποια περιθώρια χρησιµοποίησης του οικονοµικού λογισµού, προκειµένου να επιτύχουν τη συµµόρφωση. Στην πρώτη περίπτωση οι τεχνικοί αυτοί όροι και περιορισµοί µπορεί να είναι λεπτοµερειακοί και συγκεκριµένοι όχι µόνο ως προς τα περιβαλλοντικά αποτελέσµατα αλλά και ως προς τις µεθόδους και τον εξοπλισµό. Στη δεύτερη περίπτωση, η παρέµβαση µπορεί να λαµβάνει γενικότερη µορφή, όπως π.χ. ο προσδιορισµός ενός ανώτατου ορίου εκποµπών, χωρίς να προσδιορίζεται τεχνικά ο τρόπος επίτευξης τους. Στην περίπτωση αυτή οι τρόποι συµµόρφωσης, όπως λ.χ. το είδος του φίλτρου που θα εγκατασταθεί για να συλλαµβάνει τα αιωρούµενα σωµατίδια ή οι όποιες άλλες τεχνικές λύσεις, αφήνονται να 45

6 46 αποφασιστούν από τις επιχειρήσεις, τις οποίες αφορά η κανονιστική ρύθ- µιση. Εκείνο που χρειάζεται προσοχή από την πλευρά της παρεµβαίνουσας αρχής είναι η κύρωση σε περιπτώσεις παράβασης να ρυθµίζεται έτσι ώστε να έχει αποτελεσµατικό αποτρεπτικό χαρακτήρα. Χρειάζεται επίσης µέρι- µνα για τη δηµιουργία ή την ύπαρξη αποτελεσµατικών µηχανισµών ελέγχου, ώστε η πιθανότητα εντοπισµού τυχόν παραβάσεων να είναι αυξηµένη και να αποθαρρύνονται έτσι οι παραβάσεις. Εναλλακτικός τρόπος αποθάρρυνσης µιας οικονοµικής µονάδας που προκαλεί περιβαλλοντική όχληση και άσκησης πίεσης σ αυτήν να την περιορίσει σε αντιδιαστολή µε την θέσπιση τεχνικών κανόνων και την αστυνόµευση της εφαρµογής τους - είναι η λεγόµενη εσωτερίκευση (internalization) της αρνητικής ή της θετικής εξωτερικής οικονοµίας, κάτι που µπορεί να µεθοδευτεί κυρίως µέσα από οικονοµικά αντικίνητρα ή κίνητρα. Στόχος της εσωτερίκευσης στην περίπτωση αρνητικών εξωτερικών οικονοµιών είναι η οικονοµική επιβάρυνση του οχλούντος κατ αναλογία του κοινωνικού περιβαλλοντικού κόστους που συνεπάγονται οι δραστηριότητες του, έτσι ώστε κατά τη λήψη των αποφάσεων του να έχει κίνητρο να συνυπολογίζει και την περιβαλλοντική βλάβη που προκαλεί. Στην περίπτωση της οικονοµικής µονάδας που µολύνει την ατµόσφαιρα µε εκποµπές καυσαερίων ή αιωρούµενων σωµατιδίων, για την οποίαν έγινε λόγος, αντί της τεχνικού περιεχοµένου κανονιστικής ρύθµισης µπορεί να επιβληθεί φόρος ή τέλος, υπολογισµένο έτσι ώστε να δηµιουργείται επαρκές οικονοµικό κίνητρο συµµόρφωσης προς τον περιβαλλοντικό κανόνα και επαρκές αντικίνητρο συνέχισης της πρότερης συµπεριφοράς. Η προσέγγιση αυτή συνοψίζεται ενίοτε στην αρχή «ο µολύνων πληρώνει». Η αρχή αυτή δεν έχει την έννοια ότι, εφόσον κανείς πληρώνει, αποκτά το δικαίωµα να µολύνει, όπως µερικές φορές φαίνεται να ερµηνεύεται από περιβαλλοντικά ακραιφνείς, οι οποίοι δεν αντιλαµβάνονται ορθά το νόηµα των οικονοµικών κινήτρων και αντικινήτρων. Είναι προφανές ότι µια τέτοια προσέγγιση, ότι δηλ. «µπορεί κανείς να µολύνει αρκεί να πληρώνει» θα ήταν εντελώς αναποτελεσµατική από την άποψη του επιδιωκόµενου στόχου, ο οποίος δεν είναι ταµιευτικός αλλά αποβλέπει στον περιορισµό της περιβαλλοντικής όχλησης. Η αρχή «ο µολύνων πληρώνει» έχει την έννοια ότι η οχλούσα συµπεριφορά του καθίσταται γι αυτόν τόσο οικονοµικά ασύµφορη, λόγω του κόστους που του επιφέρει, ώστε αυτός να έχει κίνητρο να αναζητήσει τρόπους συµµόρφωσης προς τον περιβαλλοντικό κανόνα. Αντί του οικονοµικού αντικινήτρου, µπορεί, σε ορισµένες περιπτώσεις, να δηµιουργείται κίνητρο µε τη µορφή λ.χ. της επιδότησης. Αυτό ταιριάζει 46

7 47 όταν πρόκειται για θετικές εξωτερικές οικονοµίες. Σε ότι όµως αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, η πρακτική σηµασία των θετικών εξωτερικών οικονοµιών, αν και όχι αµελητέα, είναι γενικά µικρότερη. Το πρόβληµα κάτω από τις σύγχρονες συνθήκες έγκειται κυρίως στην περιβαλλοντική όχληση και όχι τόσο στις αγαθές περιβαλλοντικές επιδράσεις των οικονο- µικών δραστηριοτήτων. Η επιδότηση προσφέρεται επίσης ως εναλλακτική λύση σε σχέση µε το φόρο ή το τέλος, όταν, π.χ., για λόγους έντονου εξωτερικού ανταγωνισµού από χώρες όπου οι περιβαλλοντικοί κανόνες είναι χαλαροί, µπορεί να κριθεί ότι είναι εθνικά ασύµφορη η οικονοµική επιβάρυνση των επιχειρήσεων για τις οποίες πρόκειται, η οποία θα προέκυπτε από υποχρεώσεις σχετικές µε την περιβαλλοντική προστασία. Σε µια τέτοια περίπτωση το κόστος της επιθυµητής συµµόρφωσης προς τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς κανόνες επιβαρύνεται το κοινωνικό σύνολο µε τη µορφή µιας επιδότησης αντί να το επιβαρυνθούν οι οχλούσες µονάδες, και να τεθεί έτσι σε κίνδυνο η επιβίωση τους λόγω του εξωτερικού ανταγωνισµού. Η κάθε µια από τις δυο κατηγορίες εργαλείων για τον περιορισµό του περιβαλλοντικού κοινωνικού κόστους, που µόλις αναφέρθηκαν - καθώς επίσης και η όποια ενδιάµεση, σύνθετη εκδοχή τους - έχει τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατά της και η επιλογή σε κάθε περίπτωση εξαρτάται από τις συγκεκριµένες συνθήκες και τον επιδιωκόµενο στόχο. Έτσι, λ.χ., όταν η εξασφάλιση ενός αγαθού θεωρείται κατά κάποιον τρόπο αδιαπραγ- µάτευτη, είναι προτιµότερη η αντιµετώπιση της ατέλειας της αγοράς µε αυστηρές κανονιστικές διατάξεις τεχνικού κυρίως χαρακτήρα. Εάν, π.χ., µια δραστηριότητα ενοχοποιείται για σοβαρή βλάβη στην υγεία ή την ασφάλεια του κοινού, δεν θα γινόταν εύκολα αποδεκτή η ιδέα να αφεθεί ελεύθερος να την ασκεί όποιος είναι διατεθειµένος να πληρώσει. ιότι ναι µεν, όπως προαναφέρθηκε, πρέπει να λαµβάνεται µέριµνα κατά τον προσδιορισµό του φόρου ή του τέλους, έτσι ώστε να δηµιουργείται αποτελεσµατικό αποτρεπτικό αντικίνητρο, όµως εξαιρέσεις µπορεί να προκύψουν. Ο φόρος ή το τέλος ρυθµίζονται έχοντας πάντοτε κατά νου τις συνήθεις περιπτώσεις. εν είναι δυνατό να επιβάλλεται εξοντωτικό οικονοµικό αντικίνητρο για να αποκλειστεί το ενδεχόµενο κάποια οικονοµική µονάδα να προτι- µήσει να συνεχίσει να µολύνει και να πληρώνει. Όπου, ως εκ τούτου, το ενδεχόµενο να αστοχεί το οικονοµικό κίνητρο, έστω και κατ εξαίρεση, κρίνεται ως απαράδεκτο, είναι φανερό ότι το εν δυνάµει δραστικότερο µέσο του προσδιορισµού υποχρεωτικών τεχνικών ορίων ή προδιαγραφών είναι καταλληλότερο. Προτιµότερη είναι επίσης η επιβολή αυστηρών τεχνικών κανόνων όταν πρόκειται για την αντιµετώπιση περιβαλλοντικών προβλη- 47

8 48 µάτων που προκαλούνται από παραγωγικές δραστηριότητες του δηµόσιου τοµέα, αφού στην περίπτωση αυτή το οικονοµικό κίνητρο δεν έχει την ισχύ που έχει στον ιδιωτικό τοµέα. Μια δηµόσια επιχείρηση µπορεί να αδιαφορήσει για το οικονοµικό αντικίνητρο και να συνεχίσει να µολύνει. Όταν οι περιβαλλοντικές συνέπειες από την άσκηση µιας δραστηριότητας δεν λαµβάνουν τόσο σοβαρή µορφή όπως λ.χ. η σαφής βλάβη της ανθρώπινης υγείας, και πρόκειται για τον ιδιωτικό τοµέα, η χρησιµοποίηση οικονοµικών κινήτρων ή αντικινήτρων είναι προσφορότερη. Πλεονέκτη- µά της έναντι της κανονιστικής ρύθµισης, είναι ότι επιστρατεύει τον µηχανισµό των τιµών και αξιοποιεί τις δυνατότητες που αυτός προσφέρει για την επίτευξη δεδοµένου αποτελέσµατος µε τον οικονοµικότερο τρόπο. Το κόστος για δεδοµένο περιβαλλοντικό αποτέλεσµα σε όρους περιβαλλοντικών παραµέτρων, π.χ. το κόστος που απαιτείται για να περιοριστούν οι ατµοσφαιρικοί ρύποι σε µια περιοχή κάτω από κάποια ανώτατα επιτρεπτά όρια, διαφέρει µεταξύ οικονοµικών µονάδων. Εξαρτάται δε τόσο από τη διαδικασία και την τεχνική της παραγωγής που χρησιµοποιεί η κάθε παραγωγική µονάδα όσο και από παράγοντες όπως η γεωγραφική της θέση, οι ώρες λειτουργίας της, οι επικρατούντες άνεµοι, κλπ.. Έτσι, λ.χ., το κόστος για δεδοµένη µείωση των εκποµπών συγκεκριµένου ρύπου µπορεί να είναι πολύ διαφορετικό µεταξύ ενός διυλιστηρίου πετρελαίου και µιας θερ- µικής µονάδας παραγωγής ηλεκτρισµού. Και οι συνέπειες από δεδοµένη εκποµπή ρύπων στην ποιότητα του περιβάλλοντος σε δεδοµένη περιοχή µπορεί να διαφέρουν ανάλογα µε την απόσταση της παραγωγικής µονάδας από τα σηµεία υψηλών συγκεντρώσεων του εν λόγω ρύπου, τους επικρατούντες ανέµους, κλπ. Η επιβολή ενός οµοιόµορφου τεχνικού κανόνα ή περιορισµού σε όλες τις ρυπογόνες µονάδες µια περιοχής, ανεξάρτητα από τους παράγοντες αυτούς, µεταχειρίζεται µε τον ίδιο τρόπο δεδοµένο αποτέλεσµα σε όρους περιβαλλοντικών παραµέτρων ανεξάρτητα από το κόστος του, κάτι που οδηγεί σε σπατάλη. Αν αντί της αυστηρής επιβολής ενός τεχνικού αποτελέσµατος ή περιορισµού γενικής ισχύος υιοθετηθεί µια περισσότερο ευέλικτη προσέγγιση, η οποία µέσα από οικονοµικά κίνητρα και αντικίνητρα είναι δυνατό να επιτύχει το επιδιωκόµενο αποτέλεσµα σε όρους περιβαλλοντικών παραµέτρων, µπορεί µε τον τρόπο αυτό να εξοικονοµηθεί κόστος. Και η εξοικονόµηση µπορεί, όπως έχουν δείξει µελέτες για συγκεκριµένες περιοχές και µορφές ρύπων, να λαµβάνει µεγάλη έκταση. Έχουν επισηµανθεί περιπτώσεις όπου το κόστος µπορεί να µειωθεί και στο ένα δέκατο σε σχέση µε µια αυστηρά κανονιστική παρέµβαση (Seskin Eugene P., Anderson Robert J., Jr. και Reid Robert O. 1983, 10(2) σελ )). Στη σηµασία τέτοιου είδους οικονοµικών παραγόντων στηρίζεται 48

9 49 και η τακτική της δηµιουργίας αγοράς για ορισµένες µορφές ρύπων ή περιβαλλοντικών βλαβών. Μέσα από τέτοιου είδους αγορές επιτρέπεται σε συγκεκριµένη ρυπογόνα επιχείρηση, η οποία σε δεδοµένη περίοδο το βρίσκει συγκριτικά δαπανηρότερο να λάβει τα µέτρα που χρειάζονται για να συµ- µορφωθεί µε τις θεσπισµένες περιβαλλοντικές παραµέτρους να αγοράζει δικαιώµατα ρύπανσης από άλλη ή άλλες µονάδες που το βρίσκουν συµφέρον να περιορίζουν τους ρύπους τους κάτω από τα επιτρεπτά όρια προκειµένου να διαθέσουν το πλεόνασµα περιβαλλοντικού αγαθού» που έτσι δηµιουργούν, έναντι τιµήµατος, σε άλλους ρυπαντές. Με τον τρόπο αυτό µπορεί να περιορίζεται το συνολικό κόστος για την επίτευξη δεδοµένου περιβαλλοντικού αποτελέσµατος και να παρέχεται στις επί µέρους οικονοµικές µονάδες ευελιξία ως προς τη χρονική κλιµάκωση των επενδύσεων που χρειάζεται να αναλάβουν για τη συµµόρφωση µε τους περιβαλλοντικούς όρους. Έτσι λ.χ. κατά την εφαρµογή του προγράµµατος µετάβασης στην αµόλυβδη βενζίνη στις ΗΠΑ από το 1982 έως το 1986, επιτράπηκε η συναλλαγή σε «δικαιώµατα µείωσης του µολύβδου» µεταξύ διυλιστηρίων πετρελαίου, µε την αγορά τέτοιων δικαιωµάτων από τα βραδυπορούντα διυλιστήρια και την πώληση τους από εκείνα που προχωρούσαν µε γρηγορότερους ρυθµούς στη µετάβαση προς την παραγωγή αµόλυβδης βενζίνης. Πραγµατοποιήθηκαν πολλές συναλλαγές και χωρίς αυτό να παρεµποδίσει την έγκαιρη επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων σύµφωνα µε το χρονοδιάγραµµα, δόθηκε στις επί µέρους επιχειρήσεις διύλισης η δυνατότητα προσαρµογής µε τον ρυθµό που ήταν οικονοµικά συµφερότερος στην κάθε µια. Εκτιµάται ότι έτσι, χωρίς να θίγεται το τελικό περιβαλλοντικό αποτέλεσµα, εξοικονοµήθηκε κόστος εκατοντάδων εκ. δολαρίων (Hahn Robert W. και MacCartland Albert M (1) σελ ). Άλλο πλεονέκτηµα των οικονοµικών κινήτρων και αντικινήτρων όταν το πρόβληµα επιδέχεται αυτού του είδους την αντιµετώπιση, είναι ότι µε τη χρησιµοποίηση τους µπορεί να περιορίζεται σε σηµαντικό βαθµό η ανάγκη της αστυνόµευσης που υπάρχει στην περίπτωση κάθε κανονιστικής ρύθµισης. Όπου δηµιουργείται επαρκές οικονοµικό κίνητρο ή αντικίνητρο η συµµόρφωση είναι σχεδόν αυτόµατη, γιατί οι ενδιαφερόµενοι αποκτούν συµφέρον να συµµορφώνονται. Αποκτούν συµφέρον να σπεύδουν οι ίδιοι να προκαλέσουν τον έλεγχο και τη διαπίστωση της προόδου που έχουν πραγµατοποιήσει για να επιτύχουν τη µείωση ή την άρση της οικονοµικής τους επιβάρυνσης αντί να χρειάζεται από την πλευρά του δηµοσίου η διατήρηση υπηρεσιών γενικής αστυνόµευσης της εφαρµογής των τεχνικών κανόνων µε όχι πάντοτε ικανοποιητικά αποτελέσµατα από την άποψη του επιδιωκόµενου στόχου. 49

10 50 Κάτω από τις σύγχρονες συνθήκες, εκτός από την παρέµβαση του κράτους µε τρόπους όπως αυτοί που προαναφέρθηκαν, προκειµένου να αντι- µετωπιστούν προβλήµατα περιβαλλοντικής όχλησης, έχουν αναπτυχθεί και άλλοι µηχανισµοί για την άσκηση πιέσεων προς το σκοπό αυτό. Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώµης σε θέµατα προστασίας του περιβάλλοντος σε συνδυασµό και µε την εκτίµηση πολλών επιχειρήσεων ότι έχουν οικονοµικό συµφέρον να καλλιεργούν, µε πράξεις ή παραλείψεις τους, ευνοϊκή γι αυτές εικόνα στην κοινή γνώµη, συντελούν σε επιχειρηµατικές αποφάσεις που µπορεί να έχουν ευνοϊκό περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Πέρα δηλ. από την κυβερνητική πολιτική και η στάση της κοινωνίας και των παραγόντων που τη διαµορφώνουν δηµιουργεί κίνητρα και αντικίνητρα συµµόρφωσης προς περιβαλλοντικούς κανόνες, τα οποία, αν και εκ πρώτης όψεως µπορεί να έχουν δεοντολογικό χαρακτήρα, κατά βάθος όµως είναι οικονοµικά Η οικονοµική αξιολόγηση περιβαλλοντικών µέτρων και πολιτικών και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων αναπτυξιακών έργων Θέµατα περιβαλλοντικού κόστους και περιβαλλοντικού οφέλους εγείρονται όχι µόνο σε συνάρτηση µε την άσκηση της ιδιωτικής παραγωγικής δραστηριότητας αλλά και σε σχέση µε την επενδυτική δραστηριότητα φορέων του δηµοσίου ή του ιδιωτικού τοµέα καθώς και σε σχέση µε τη δια- µόρφωση περιβαλλοντικής πολιτικής από την πλευρά του δηµοσίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις σκοπός είναι κυρίως η πρόληψη της περιβαλλοντικής βλάβης κατά περίπτωση και το πρόβληµα δεν µπορεί να αντιµετωπιστεί µέσα από οικονοµικά κίνητρα ή τεχνικούς κανόνες γενικής εφαρµογής. Για τις περιπτώσεις αυτές έχουν επινοηθεί από την οικονοµική επιστήµη άλλα εργαλεία. Όταν λ.χ. πρόκειται για την κατασκευή ενός µεγάλου δηµοσίου έργου µε ενδεχόµενες σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις ένας τρόπος για να συνεξεταστούν και οι επιπτώσεις αυτές στη διαδικασία διαµόρφωσης της απόφασης είναι η κατάρτιση µελέτης κόστους/οφέλους, όπως λέγεται. Σκοπός µιας τέτοιας µελέτης είναι, εκτός από την ανάλυση των στοιχείων εκείνων κόστους και οφέλους ενός έργου µε τη στενή έννοια του όρου και µε βάση τις τιµές της αγοράς και η προσπάθεια οικονοµικής αποτίµησης αποτελεσµάτων ή παρενεργειών του (externalities) οι οποίες δεν διαλαµβάνονται στον µηχανισµό των τιµών. Μια κατηγορία τέτοιων αποτελεσµάτων ή παρενεργειών είναι και οι περιβαλλοντικές. Η προσέγγιση αυτή δεν οδηγεί πάντοτε σε ικανοποιητικά αποτελέσµατα είτε διότι η αποτίµηση αστοχεί, είτε διότι παρεισφρέουν πλάνες ή υπάρχει επιστηµονική άγνοια περί τα πραγµατικά περιστατικά. Στις περισσότερες όµως περιπτώσεις, µε 50

11 51 την κατάρτιση τέτοιων µελετών περιορίζεται το περιθώριο του σφάλµατος και οδηγείται κανείς σε αποφάσεις λιγότερο ατυχείς από εκείνες στις οποίες θα κατέληγε, δίχως τη συστηµατική προσπάθεια αποτίµησης κόστους και ωφελειών και της συνεξέτασης της ροής τους στη διάρκεια του χρόνου. Η τελευταία έχει µεγάλη οικονοµική σηµασία, αφού, σε σχέση µε αυτήν, η αστοχία, όταν δεν διεξάγεται συστηµατική ανάλυση, µπορεί να λάβει πολύ µεγάλη έκταση. Η προσπάθεια αποτίµησης του κόστους και των ωφελειών µπορεί επίσης να αποδώσει χρήσιµους καρπούς και κατά τη διαµόρφωση της περιβαλλοντικής πολιτικής που αποβλέπει στη ρύθµιση της περιβαλλοντικής συµπεριφοράς των παραγωγικών µονάδων είτε αυτές ανήκουν στον ιδιωτικό τοµέα, είτε ανήκουν στο δηµόσιο. Η αξιολόγηση µπορεί να αφορά είτε την ουσία της πολιτικής και τους επιδιωκόµενους µε αυτήν στόχους, είτε τη µεθόδευση της έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται το κόστος επίτευξης του περιβαλλοντικού αποτελέσµατος. Όταν για τα στοιχεία του κόστους και του οφέλους που συνδέονται µε ένα δηµόσιο έργο ή µε κάποιο µέτρο περιβαλλοντικής πολιτικής υπάρχουν τιµές στην αγορά, η εφαρµογή της µεθόδου υπολογισµού του δείκτη κόστους οφέλους χρειάζεται να γίνεται µε προσοχή αλλά δεν αντιµετωπίζει ιδιαίτερα προβλήµατα. Οι δυσχέρειες αυξάνονται υν όταν για µερικά από αυτά δεν υπάρχουν τιµές στην αγορά. Έτσι, λ.χ., για την εκτίµηση της αγοραίας αξίας µιας εναλλακτικής εµπορικής χρήσης µιας έκτασης γης, σε συγκεκριµένη θέση, σε µια αστική περιοχή, που εξετάζεται αν πρέπει να γίνει κοινόχρηστο πάρκο, µπορεί να χρησιµοποιηθούν ως βάση οι εµπορικές τι- µές για συγκρίσιµες περιοχές. Για την εκτίµηση, όµως, της αξίας της χρήσης της γης αυτής ως χώρου κοινόχρηστου πρασίνου, τα αναγκαία οικονοµικά στοιχεία είναι πολύ δυσκολότερο να εξευρεθούν, διότι το εν λόγω αγαθό είναι δηµόσιο αγαθό εκτός αγοράς. Η αποτίµηση της αξίας περιβαλλοντικών αγαθών ή του κόστους οχλήσεων για τις οποίες δεν υπάρχει τιµή στην αγορά επιχειρείται µε δυο διαφορετικές προσεγγίσεις. Σύµφωνα µε την πρώτη επιδιώκεται η συναγωγή συµπερασµάτων µε βάση στοιχεία για τιµές ή κόστος που συναρτώνται µε το αγαθό ή την όχληση για την οποίαν πρόκειται. Έτσι, λ.χ., για την ποιότητα του δοµηµένου περιβάλλοντος δεν υπάρχει τιµή στην αγορά. Πρόκειται για ένα σύνθετο αγαθό, σε σχέση µε το οποίο δεν διεξάγονται αγοραπωλησίες. Αν, όµως, πρόκειται για τον πολεοδοµικό σχεδιασµό µιας περιοχής και τη βελτιστοποίηση των όρων δόµησης και των λοιπών πολεοδοµικών ρυθµίσεων, προσεγγιστικές απαντήσεις για την αξία που αποδίδει το κοινό 51

12 52 στην ποιότητα του δοµηµένου περιβάλλοντος, όπως αυτή προσδιορίζεται από την κάλυψη, τα ύψη των κτισµάτων, την έκταση και την ποιότητα των κοινόχρηστων χώρων και του πρασίνου, κλπ., µπορεί να δοθούν, εξετάζοντας παράγοντες, όπως η πρόσθετη απόσταση που αποδέχονται να µετακινούνται οι κάτοικοι µιας περιοχής που θεωρείται ότι διαθέτει ικανοποιητική ποιότητα δοµηµένου περιβάλλοντος για να πάνε από το σπίτι στη δουλειά και το αντίστοιχο κόστος σε χρόνο και καύσιµα, η διαφορά στις αξίες των ακινήτων σε σύγκριση µε άλλες περιοχές, που θεωρείται ότι έχουν υποδεέστερη ποιότητα δοµηµένου περιβάλλοντος, κλπ. Με ανάλογο τρόπο η αξία που αποδίδεται από τους τουρίστες σε µια καλλίτερη ποιότητα δοµηµένου περιβάλλοντος αντανακλάται στη διαφορά στα επίπεδα του κόστους δια- µονής που είναι διατεθειµένοι να καταβάλουν, σε σύγκριση µε τουριστικές περιοχές που υστερούν από την άποψη αυτή. Η έµµεση αυτή προσέγγιση συνεπάγεται βεβαίως αυξηµένα περιθώρια σφάλµατος σε σύγκριση µε τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν αγοραίες τιµές για συγκεκριµένο στοιχείο κόστους ή οφέλους. Με τη δέουσα όµως προσοχή κατά τις εκτιµήσεις µπορεί να δώσει χρήσιµα αποτελέσµατα. Στα θέµατα όµως του περιβάλλοντος υπάρχουν και αρκετές περιπτώσεις όπου η εξεύρεση τέτοιων έµµεσων τρόπων οικονοµικής αποτίµησης δεν είναι κατορθωτή. Έτσι λ.χ. είναι εξαιρετικά δύσκολο να επινοήσει κανείς τρόπο για να αποτιµήσει οικονοµικά την αξία, η οποία εµπεριέχεται στην πιθανότητα, µια µορφή ζωής του φυτικού βασιλείου να περικλείει ουσίες, οι οποίες στο µέλλον να χρησιµεύσουν για τη θεραπεία µιας ανθρώπινης ασθένειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις στη σύγχρονη οικονοµική του περιβάλλοντος, έχει αρχίσει, ως λύση ανάγκης, να γίνεται δεκτή και η άντληση πληροφόρησης µε βάση ερωτηµατολόγια. Ζητείται δηλ. η γνώµη του κοινού για την αξία ορισµένων αγαθών ή την απαξία πραγµάτων ή συνθηκών που τους ενοχλούν και µε βάση τις απαντήσεις επιχειρείται να συναχθούν συµπεράσµατα. Αποτελεί παράδοση στην οικονοµική ανάλυση, τα οικονοµικά µεγέθη να κρίνονται µε βάση την οικονοµική συµπεριφορά των ανθρώπων και όχι τις δηλώσεις τους. Οι γνώµες των ανθρώπων και οι δηλώσεις τους δεν θεωρούνται αξιόπιστος τρόπος προσέγγισης της οικονοµικής πραγµατικότητας. Παρόλα αυτά κρίνεται, από µια µερίδα τουλάχιστον των αναλυτών, ότι είναι προτιµότερο να προσπαθεί κανείς µε τρόπο συστηµατικό να κάνει εκτιµήσεις για το κόστος και το όφελος, όσο σηµαντικές και αν είναι οι αδυναµίες των µεθόδων που χρησιµοποιούνται, παρά να αποδέχεται εκ προοιµίου ότι µια ορθολογική προσέγγιση είναι αδύνατη και να επαφίεται σε τρόπους λήψης αποφάσεων οι οποίοι είναι εξ υπαρχής αυθαίρετοι. 52

13 53 Όταν πρόκειται για ιδιωτικές επενδύσεις από την πραγµατοποίηση των οποίων είναι ενδεχόµενο να προκύψουν σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, λόγω της κλίµακάς τους ή λόγω άλλων χαρακτηριστικών, επιβάλλεται συνήθως από τον νοµοθέτη ως προϋπόθεση για την αδειοδότηση τους η κατάρτιση µελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ανάλογα µε τα πορίσµατα της κατά περίπτωση µελέτης, που έχει κατά κύριο λόγο τεχνικό χαρακτήρα, είτε δεν παρέχεται η αδειοδότηση είτε, όταν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν είναι τόσο σοβαρές ή µπορούν να αντιµετωπιστούν, τίθενται όροι για την πραγµατοποίηση της, που αποσκοπούν στην πρόληψη ή την ελαχιστοποίηση τους. Περισσότερα για τα ισχύοντα στη χώρα µας σε σχέση µε τις µελέτες αυτές, ιδιαίτερα για τις τουριστικές επενδύσεις, αναφέρονται στο Κεφ Συµπερασµατικές παρατηρήσεις Η περιβαλλοντική προστασία συνεπάγεται οικονοµικό κόστος. Το κόστος αυτό είναι συνάρτηση των περιβαλλοντικών προτύπων που τίθενται ως στόχοι και του όγκου, του βαθµού συγκέντρωσης και του χαρακτήρα των παραγωγικών και καταναλωτικών δραστηριοτήτων. Το φάσµα των περιβαλλοντικών παραµέτρων οι τιµές των οποίων τείνουν να εισέλθουν σε ζώνη κινδύνου ή οι οποίες, µε την πρόοδο της περιβαλλοντικής επιστήµης, διαπιστώνεται ότι ευρίσκονται ήδη σε επίπεδα που δηµιουργούν πρόβληµα, συνεχώς διευρύνεται. Ταυτόχρονα ο όγκος της παραγωγής και της κατανάλωσης συνεχώς µεγαλώνει. Αποτέλεσµα είναι ότι, σε σχέση µε άλλα οικονοµικά µεγέθη, το οικονοµικό βάρος του κόστους περιβαλλοντικής προστασίας τείνει να αυξάνεται. Και το γεγονός αυτό καθιστά όλο και εντονότερη την ανάγκη της χρησιµοποίησης του οικονοµικού λογισµού, τόσο κατά την διαµόρφωση της περιβαλλοντικής πολιτικής όσο και για την επιλογή της οικονοµικότερης λύσης, προκειµένου η τιµή µιας περιβαλλοντικής παραµέτρου σε συγκεκριµένο τόπο και χρόνο να µην υπερβεί τα αποδεκτά όρια ή αν τα έχει ήδη υπερβεί να τα προσεγγίσει. Κατά την οικονοµική αξιολόγηση του κόστους και της ωφέλειας είτε πρόκειται για πολιτικές είτε πρόκειται για έργα, γεννώνται συχνά δυσεπίλυτα πρακτικά αλλά και θεωρητικά προβλήµατα, που περιορίζουν την αξιοπιστία των όποιων συµπερασµάτων και αυξάνουν τα περιθώρια σφάλµατος. Έτσι τα συµπεράσµατα πρέπει να προσεγγίζονται µε εξαιρετική περίσκεψη και να υποβάλλονται στη βάσανο και της κοινής λογικής. Όσο όµως και αν η έως τώρα πρόοδος της περιβαλλοντικής οικονοµικής δεν µας επιτρέπει τη συναγωγή απλών και σίγουρων συµπερασµάτων, η συµβολή της στην 53

14 54 εξεύρεση προσφορότερων λύσεων στα θέµατα της περιβαλλοντικής προστασίας µπορεί να είναι αξιόλογη, τόσο κατά την επινόηση και τη µεθόδευση λύσεων όσο και µε την έννοια της αποκάλυψης της αυθαιρεσίας και των πεπλανηµένων παραδοχών και αντιλήψεων που υποκρύπτονται κάτω από απλουστευτικές και µονόπλευρες θέσεις ή προτάσεις. Στα πρωιµότερα της στάδια, η πολιτική περιβαλλοντικής προστασίας διαµορφώνεται κάτω από την πίεση της κοινής γνώµης και συνήθως ύστερα από σοβαρά περιβαλλοντικά επεισόδια που δηµιουργούν έντονη ανησυχία ή φόβο. Έτσι όπως ήδη αναφέρθηκε για την περίπτωση των ΗΠΑ η πολιτική αυτή τείνει να λαµβάνει τη µορφή αυστηρών τεχνικών όρων και προδιαγραφών, που επιχειρείται να επιβληθούν υπό την απειλή κυρώσεων για τους παραβάτες και χωρίς να συνεξετάζεται η πλευρά του κόστους. Στη συνέχεια όµως οι οικονοµικές αναγκαιότητες και το αυξανόµενο κόστος περιβαλλοντικής προστασίας οδηγούν σε νηφαλιότερες σκέψεις. Και έτσι γίνεται αποδεκτό ότι η ικανοποίηση των περιβαλλοντικών στόχων, όπως και όλων των άλλων στόχων που έχουν κόστος και απαιτούν τη θυσία οικονοµικών πόρων, δεν µπορεί να είναι απόλυτη. Μπορεί να προχωρεί µόνο στο βαθµό που το όφελος δεν υπολείπεται του κόστους. Όπως συµβαίνει και σε πολλούς άλλους τοµείς, οι εξελίξεις στη χώρα µας ακολουθούν ανάλογες εξελίξεις σε περισσότερο αναπτυγµένες χώρες, µε σηµαντική υστέρηση χρόνου. Έτσι, όπως θα φανεί και από τα επόµενα, σε ότι αφορά τα θέµατα περιβαλλοντικής προστασίας διερχόµαστε την πρωιµότερη φάση, όπου µια µερίδα τουλάχιστον της κοινής γνώµης αλλά και των ασκούντων την εξουσία ενστερνίζονται απλουστευτικά σχήµατα επιβολής αυστηρών τεχνικών όρων ή και απαγορεύσεων γενικής εφαρµογής και περιφρονούν, απορρίπτουν ή καταδικάζουν την ιδέα ότι πρέπει να λαµβάνεται υπόψη το κόστος και το όφελος. Έτσι λ.χ. όταν πρόκειται για την προστασία των δασών για περιβαλλοντικούς λόγους θεσπίζεται γενικά η απαγόρευση της µεταβολής της χρήσης µιας δασικής έκτασης. Αν και, όπως αναφέρεται λεπτοµερέστερα στο Κεφ 3, ο νόµος κατ αρχήν επιτρέπει ορισµένες εξαιρέσεις υπό όρους και προϋποθέσεις, στην πράξη δεν αφήνεται κανένα περιθώριο να ληφθεί υπόψη το περιβαλλοντικό όφελος που εξασφαλίζεται µε την απαγόρευση σε µια συγκεκριµένη περίπτωση ούτε και το κοινωνικό κόστος που συνεπάγεται η απαγόρευση άλλης χρήσης στην εν λόγω περίπτωση. Η αντιµετώπιση είναι η ίδια είτε λ.χ., πρόκειται για έκταση περιαστικού ή αστικού δάσους που βρίσκεται σε στενότητα και επιζητείται να θυσιαστεί για να γίνουν εγκαταστάσεις καζίνου ή ποδοσφαιρικού γηπέδου, είτε πρόκειται για ίσο σε έκταση τµήµα από µια µεγάλη δα- 54

15 55 σική έκταση σε αραιοκατοικηµένη περιοχή µε υψηλό επίπεδο ανεργίας και χαµηλά εισοδήµατα, που επιζητείται να µετατραπεί σε τουριστικές εγκαταστάσεις µε αυστηρούς όρους δόµησης. Η ίση αντιµετώπιση τόσο άνισων περιπτώσεων δεν µπορεί να χαρακτηριστεί ως ορθολογική. Αν κρίνει κανείς από το τι συµβαίνει σε άλλες χώρες, όπου η ουσιαστική πρόοδος σε θέµατα περιβαλλοντικής προστασίας είναι µεγαλύτερη απ ότι στη χώρα µας, είναι ευκταίον να σηµειωθεί και στη χώρα µας πρόοδος προς την κατεύθυνση µιας περισσότερο ορθολογικής αντιµετώπισης, η οποία προς το παρόν απουσιάζει και η οποία θα επιτρέψει και ουσιαστικότερα αποτελέσµατα. 55

16 56

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 11: Οικονομικά Εργαλεία της Περιβαλλοντικής Πολιτικής Ι Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ.

Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ. MEMO/08/31 Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 2008 Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ. επίσης IP/08/80) Είναι αναγκαία η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Το ενδιαφέρον του µαθήµατος συγκεντρώνεται στη µελέτη του φαινοµένου της ρύθµισης ως µορφής δηµοσίας πολιτικής στο πεδίο της οικονοµίας. Παρουσιάζονται και εξετάζονται συγκριτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

(α) Πόση ποσότητα θα επιµεριζόταν στην πρώτη περίοδο και πόση στη δεύτερη, όταν το προεξοφλητικό επιτόκιο είναι 0,1;

(α) Πόση ποσότητα θα επιµεριζόταν στην πρώτη περίοδο και πόση στη δεύτερη, όταν το προεξοφλητικό επιτόκιο είναι 0,1; Εξέταση: Οικονοµική του Περιβάλλοντος (ενδεικτικές απαντήσεις) Προσοχή: Η εξέταση έχει συνολικά 9 ερωτήσεις (υπολογίζοντας και τις υπό-ερωτήσεις) µε ίδια βαρύτητα στην βαθµολογία. Απαντήστε και τις 9.

Διαβάστε περισσότερα

μηχανισμούς; ΚΟΙΝΟΚΤΗΜΟΣΥΝΗ

μηχανισμούς; ΚΟΙΝΟΚΤΗΜΟΣΥΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΟΡΩΝ Κάθε κοινωνική ομάδα θα πρέπει να διαθέτει μηχανισμούς κατανομής των πόρων που είναι διαθέσιμοι σε αυτήν. Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς κατανομής πόρων βασίζεται στην έννοια της ιδιοκτησίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 12: Οικονομικά Εργαλεία της Περιβαλλοντικής Πολιτικής ΙΙ Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων

Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων Ανάλυση Κόστους Οφέλους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων Ανάλυση Κόστους Οφέλους Μέθοδοι Πολυκριτηριακής Ανάλυσης ( ιαδικασία Αναλυτικής Ιεράρχησης, Πολυπαραµετρική Χρησιµότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Β - Ερωτήσεις Πολλαπλών Επιλογών 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων ωφέλειας σε μία υποθετική οικονομία που αποτελείται από τα άτομα Α και Β δίνεται από τη σχέση U Α + 2 U = 130, όπου U Α και U είναι οι χρησιμότητες

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 02: Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8 Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Συστήµατα Διασφάλισης Ποιότητας Γενική επισκόποηση και Επεκτάσεις- Διάλεξη 8 Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τει Δυτικής Ελλάδας Μεσολόγγι Δρ. Α. Στεφανή Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ 10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ Όπως είδαµε στην Ενότητα 9, οι ΑΞΕ µπορούν να έχουν πολλές θετικές επιδράσεις στις χώρες υποδοχής τους. Οι αναµενόµενες αυτές θετικές επιδράσεις τους οδηγούν συχνά στην

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Με το παρόν σχέδιο νόμου επιδιώκεται η ουσιαστική αλλαγή των διάσπαρτων κανόνων που ισχύουν μέχρι σήμερα για την άσκηση μιας οικονομικής δραστηριότητας και αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών

Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών Γενικό πλαίσιο Η Ευρώπη έχει το υψηλότερο και διαρκώς αυξανόμενο επίπεδο κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.2.2014 COM(2014) 83 final 2014/0042 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη θέση που πρέπει να υιοθετηθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του Διεθνούς

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας δύο καταναλωτών, του Α και του Β, δίνεται από τη σχέση 2U A + U B = 250, όπου U A είναι η χρησιμότητα του καταναλωτή Α, και U B είναι

Διαβάστε περισσότερα

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής Είναι η υπόθεση ότι μια ομάδα ανθρώπων έχει τη δυνατότητα να παράγει ένα αγαθό ή μια υπηρεσία, με τρόπο τέτοιο που: Να υπάρχουν αρκετοί καταναλωτές,

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ Κεφάλαιο 9 Αγαθά τα οποία παρέχονται χωρίς χρέωση! Τα περισσότερα αγαθά στις οικονοµίες της αγοράς κατανέµονται µέσω των αγορών! Για τα αγαθά αυτά οι τιµές είναι τα σήµατα

Διαβάστε περισσότερα

CO 2. Προκλήσεις που καλείται να αντιµετωπίσει η Ελληνική Βιοµηχανία. ρ. Κ. Συµεωνίδης

CO 2. Προκλήσεις που καλείται να αντιµετωπίσει η Ελληνική Βιοµηχανία. ρ. Κ. Συµεωνίδης ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ CO 2 Προκλήσεις που καλείται να αντιµετωπίσει η Ελληνική Βιοµηχανία ρ. Κ. Συµεωνίδης σηµεία κλειδιά Οικουµενικότητα του προβλήµατος Ενιαία και διεθνοποιηµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000»

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» Συμμετοχή στη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Πολιτιστικά τοπία σε περιοχές Natura 2000 Προκλήσεις και προοπτικές» 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις. Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά αγαθών

Χαρακτηριστικά αγαθών ηµόσια αγαθά Χαρακτηριστικά αγαθών Τα αγαθά διακρίνονται ως προς το εάν: Είναι αποκλειστικής χρήσης (excludable), δηλαδή δεν απαιτούνται πόροι για να αποκλειστούν από τη χρήση τους ορισµένα άτοµα ή µη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/29.06.2010 ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ο προϋπολογισµός προγραµµάτων αποτελεί ένα σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Συνολική Αποτίμηση

2.1 Συνολική Αποτίμηση 2.1 Συνολική Αποτίμηση Το προπτυχιακό πρόγραμμα του Τμήματος περιγράφεται με λεπτομέρεια στον Τόμο Ι της Έκθεσης Αυτοαξιολόγησης. Το πρόγραμμα, όπως όλα τα προγράμματα του Τμήματος, είναι, από θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Απαγόρευση, πρόληψη, ανίχνευση και αντιµετώπιση της διαφθοράς, που διευκολύνει δραστηριότητες που διεξάγονται κατά παράβαση της Σύµβασης

Απαγόρευση, πρόληψη, ανίχνευση και αντιµετώπιση της διαφθοράς, που διευκολύνει δραστηριότητες που διεξάγονται κατά παράβαση της Σύµβασης Ψήφισµα Συνδιάσκεψης 17.6 Συνδ. 17.6 Απαγόρευση, πρόληψη, ανίχνευση και αντιµετώπιση της διαφθοράς, που διευκολύνει δραστηριότητες που διεξάγονται κατά παράβαση της Σύµβασης ΕΧΟΝΤΑΣ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ότι η διαφθορά

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακή Στρατηγική και Πολιτική Ο σκελετός της ιοίκησης

Επιχειρησιακή Στρατηγική και Πολιτική Ο σκελετός της ιοίκησης και Πολιτική Ο σκελετός της ιοίκησης Η Αλίκη στη χώρα των θαυµάτων Αυτό εξαρτάται από το πού θέλεις να φτάσεις Μπορείς να µου πεις προς τα πού πρέπει να πάω; Επιτυχηµένοι Αποτυχηµένοι Οργανισµοί Επιτυχηµένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Οικονοµικής και Νοµισµατικής Πολιτικής ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2001/0265(COD) 15 Μαρτίου 2002 ΣΧΕ ΙΟ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Οικονοµικής και Νοµισµατικής Πολιτικής προς την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 311/2007. Τροποποίηση Κανονισµού Προµήθειας Πελατών. Η Ρυθµιστική Αρχή Ενέργειας. Λαµβάνοντας υπόψη: σκέφθηκε ως εξής:

ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 311/2007. Τροποποίηση Κανονισµού Προµήθειας Πελατών. Η Ρυθµιστική Αρχή Ενέργειας. Λαµβάνοντας υπόψη: σκέφθηκε ως εξής: Πανεπιστηµίου 69 & Αιόλου, 105 64 Αθήνα Τηλ.: 210-3727400 Fax: 210-3255460 E-mail: info@rae.gr Web: www.rae.gr ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 311/2007 Τροποποίηση Κανονισµού Προµήθειας Πελατών Η Ρυθµιστική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον Προγράμματα αστικής αναγέννησης και βιώσιμη ανάπτυξη. Ελληνικές και Βρετανικές εμπειρίες ΤΕΕ / ΤΚΜ ΣΕΜΠΧΠΑ Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ Ν.703/77 «ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ». Από 1 ης Μαΐου 2004 ισχύει στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης έχουν ληφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 07: Εκτίμηση Κοινωνικών Επιπτώσεων I Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ (welfare economics): Ο κλάδος της οικονομικής επιστήμης που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο δεκάλογος της ΔΗΜΑΡ για την αντιμετώπιση του επικίνδυνου φαινομένου της αιθαλομίχλης

Ο δεκάλογος της ΔΗΜΑΡ για την αντιμετώπιση του επικίνδυνου φαινομένου της αιθαλομίχλης 1 Ο δεκάλογος της ΔΗΜΑΡ για την αντιμετώπιση του επικίνδυνου φαινομένου της αιθαλομίχλης Δημοσθένης A. Σαρηγιάννης Τομέας Οικολογίας http://www.oikodimokratia.gr Το πρόβλημα της αιθαλομίχλης 2 Το νέφος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η. Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η. Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 5 η Αποτίμηση Στοιχείων Κόστους και Οφέλους Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια θεωρούνται στοιχεία κόστους και ποια οφέλους στην αξιολόγηση ενός έργου ή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση Α1 Η ερώτηση Α.1 περιλαμβάνει 2 υπό-ερωτήσεις. α) Υποθέστε ότι η παραγωγική δραστηριότητα μιας επιχείρησης επηρεάζει αρνητικά την παραγωγική δραστηριότητα άλλων επιχειρήσεων. Εξηγήστε,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 8. Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή

Διάλεξη 8. Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή Διάλεξη 8 Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή 1 2 Εισαγωγικά Στο τμήμα αυτό θα μελετήσουμε το πλαίσιο που θα μας δώσει τη δυνατότητα να εξετάσουμε την αναδιανεμητική πολιτική της κυβέρνησης, τόσο από δεοντολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Συνεδριακός Τουρισµός ιεθνώς και στην Ελλάδα. Σύνοψη Μελέτης

Ο Συνεδριακός Τουρισµός ιεθνώς και στην Ελλάδα. Σύνοψη Μελέτης Ο Συνεδριακός Τουρισµός ιεθνώς και στην Ελλάδα Σύνοψη Μελέτης 1. Από τα αποσπασµατικά στοιχεία που υπάρχουν, συνάγεται ότι ο συνεδριακός τουρισµός καλύπτει το 3-4% του αριθµού των αφίξεων αλλοδαπών τουριστών

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Σύγκρουσης Συµφερόντων 11 Φεβρουαρίου 2010

Πολιτική Σύγκρουσης Συµφερόντων 11 Φεβρουαρίου 2010 Πολιτική Σύγκρουσης Συµφερόντων 11 Φεβρουαρίου 2010 Εισαγωγή Στα πλαίσια της διαφάνειας και της βέλτιστης πρακτικής που ακολουθεί η ιαχειριστική Επιτροπή και η Γενική ιεύθυνση του Ταµείου, υιοθετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ενεργειακό περιβάλλον

ενεργειακό περιβάλλον Προστατεύει το ενεργειακό περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ δημιουργεί ένα βιώσιμο Ενεργειακό Περιβάλλον βελτιώνει την

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα,

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα, Xαιρετισµός Υπουργού Εµπορίου, Βιοµηχανίας και Τουρισµού κ. Αντώνη Μιχαηλίδη στην εκδήλωση που διοργανώνεται από την Κυπριακή Τράπεζα Αναπτύξεως και το Cyprus College µε τη στήριξη των Price Waterhouse

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 o ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 o ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 o ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Εισαγωγή Η προσέγγιση του προβλήµατος της ατµοσφαιρικής ρύπανσης έγινε µε βάση την εµπειρία από χώρες που µελετούν το πρόβληµα αυτό συστηµατικά επί χρόνια. Τα συµπεράσµατα που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Νοµικών Θεµάτων 2.7.2014 ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ Θέµα: Αιτιολογηµένη γνώµη της Βουλής των Κοινοτήτων του Ηνωµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

Βιομηχανική Οργάνωση ΙΙ: Θεωρίες Κρατικής Παρέμβασης & Ανταγωνισμού

Βιομηχανική Οργάνωση ΙΙ: Θεωρίες Κρατικής Παρέμβασης & Ανταγωνισμού Βιομηχανική Οργάνωση ΙΙ: Θεωρίες Κρατικής Παρέμβασης & Ανταγωνισμού Ενότητα 8: Έλεγχος στην αποκλειστικότητα : παρέμβαση με άλλους πλην της αποτελεσματικότητας λόγους (υγεία, καινοτομία κ.α.) Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Περιβάλλοντος

Οικονομικά του Περιβάλλοντος Οικονομικά του Περιβάλλοντος Ενότητα 5: Παπανδρέου Ανδρέας Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών 1 Στο ανοιχτό οικονομικό υπόδειγμα είναι θεμιτή μια ισορροπία στην ροή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Εξηγώντας την Ύπαρξη Πολυεθνικών Επιχειρήσεων: Θεωρητικά Υποδείγματα

Εξηγώντας την Ύπαρξη Πολυεθνικών Επιχειρήσεων: Θεωρητικά Υποδείγματα Εξηγώντας την Ύπαρξη Πολυεθνικών Επιχειρήσεων: Θεωρητικά Υποδείγματα Οι οικονομολόγοι έχουν μελετήσει διεξοδικά την λειτουργία της πολυεθνικής επιχείρησης και η σχετική βιβλιογραφία ξεκινά ουσιαστικά στις

Διαβάστε περισσότερα

Τιµή, αξία (πρόθεση για πληρωµή) και µέτρα ευηµερίας του καταναλωτή

Τιµή, αξία (πρόθεση για πληρωµή) και µέτρα ευηµερίας του καταναλωτή 3: Μέτρα ευηµερίας του καταναλωτή Τιµή, αξία (πρόθεση για πληρωµή) και µέτρα ευηµερίας του καταναλωτή (Πλεόνασµα καταναλωτή Ισοδύναµη µεταβολή και µεταβολή αποζηµίωσης) Ο ορισµός της κοινωνικής ευηµερίας

Διαβάστε περισσότερα

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ»

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» «Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 204-209 ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ P8_TA(206)0260 Επικύρωση και προσχώρηση στο πρωτόκολλο του 200 της σύμβασης επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Ενότητα 3. Ευτύχιος Σαρτζετάκης Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Ενότητα 3. Ευτύχιος Σαρτζετάκης Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ενότητα 3 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο εκέµβριος 2005 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τη διενέργεια του Αναπτυξιακού Συνεδρίου της Περιφέρειας, αλλά και από τις επιµέρους συσκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 26 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τουριστική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη

Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη Κανονιστική Νοµοθεσία Προληπτικά εργαλεία: όρια εκποµπών στα στερεά, υγρά και αέρια απόβλητα υποχρέωση εκπόνησης ΜΠΕ Κατασταλτικά εργαλεία:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) 1 ιάλεξη2 Ανταγωνισμός, οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 93 ΚEΦΑΛΑΙΟ 4 ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 94 95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΏΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 4.1. Γενικά Στο προηγούµενο κεφάλαιο παρουσιάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΡΓΩΝ (ΔΔΕ) ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ (MASTER) ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ» ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Περιβαλλοντική Μελέτη- Μελέτη/Έγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αποτυχία της Αγοράς και ο Ρυθμιστικός Ρόλος του Κράτους

Η Αποτυχία της Αγοράς και ο Ρυθμιστικός Ρόλος του Κράτους : Αποτυχία της Αγοράς και Αναγκαιότητα Ρύθμισης της Αγοράς Η Αποτυχία της Αγοράς και ο Ρυθμιστικός Ρόλος του Κράτους Με τον όρο Αποτυχία της Αγοράς (market failure) αναφερόμαστε στο γεγονός ότι υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

6. Διαχείριση Έργου. Έκδοση των φοιτητών

6. Διαχείριση Έργου. Έκδοση των φοιτητών 6. Διαχείριση Έργου Έκδοση των φοιτητών Εισαγωγή 1. Η διαδικασία της Διαχείρισης Έργου 2. Διαχείριση κινδύνων Επανεξέταση Ερωτήσεις Αυτοαξιολόγησης Διαχείριση του έργου είναι να βάζεις σαφείς στόχους,

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 3 η εβδομάδα μαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας Συστήµατα προγραµµατισµού, ελέγχου και διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου. στο HP day

Χαιρετισμός του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου. στο HP day Χαιρετισμός του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου στο HP day 31.03.2005 Θέμα: Ο δημόσιος τομέας ως adaptive enterprise Αγαπητοί σύνεδροι, φίλοι και φίλες Επιθυμώ

Διαβάστε περισσότερα

Η πόλη και οι λειτουργίες της.

Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η έννοια του οικισµού. Τον αστικό χώρο χαρακτηρίζουν τα εξής δύο κύρια στοιχεία: 1. Το «κέλυφος», το οποίο αποτελείται από οικοδομικούς όγκους και τεχνικό εξοπλισμό συσσωρευμένους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Αναφορών 18.12.2015 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 1279/2011, της Leona Maes, βελγικής ιθαγένειας, σχετικά με τη ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα στην Αμβέρσα

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα «Δείκτες ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός πολιτικών για έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία

Ημερίδα «Δείκτες ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός πολιτικών για έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία 1 Ημερίδα «Δείκτες ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός πολιτικών για έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία Αθήνα 2 Μαΐου 2012 Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Αμφιθέατρο Λ. Ζερβας) Κ. Κοκκινοπλιτης Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ. ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΤΗΡΙΩΝ 2. ΤΡΟΠΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΤΗΡΙΩΝ 2 . ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΣΤΑΘΜΙΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ «Περιβαλλοντικά Προβλήματα & Δίκαιο» ΜΑΘΗΜΑ 3

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ «Περιβαλλοντικά Προβλήματα & Δίκαιο» ΜΑΘΗΜΑ 3 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ «Περιβαλλοντικά Προβλήματα & Δίκαιο» ΜΑΘΗΜΑ 3 Το Κοινοτικό Δίκαιο Το σύνολο των κανόνων δικαίου που παράγονται από την Ε.Ε. αποτελούν το κοινοτικό δίκαιο. Με τους κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Απαντήσεις

Ερωτήσεις Απαντήσεις ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Ερωτήσεις Απαντήσεις 1. Τι είναι τα Προγράμματα Συμμόρφωσης; Τα προγράμματα συμμόρφωσης με το δίκαιο του ανταγωνισμού (εφεξής «ΠΣ») αποσκοπούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, Αθήνα Τηλ , Fax: Αθήνα, 17 Απριλίου 2002 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, Αθήνα Τηλ , Fax: Αθήνα, 17 Απριλίου 2002 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 64 Αθήνα Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Αθήνα, 17 Απριλίου 2002 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο ΣΥΝΕ ΡΙΑΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2010/0301(COD) της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2010/0301(COD) της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Μεταφορών και Τουρισμού 28.1.2011 2010/0301(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Ανταγωνιστικού Πλεονεκτήματος μέσω των Συστημάτων Ποιότητας στον Αγροδιατροφικό Τομέα

Δημιουργία Ανταγωνιστικού Πλεονεκτήματος μέσω των Συστημάτων Ποιότητας στον Αγροδιατροφικό Τομέα Δημιουργία Ανταγωνιστικού Πλεονεκτήματος μέσω των Συστημάτων Ποιότητας στον Αγροδιατροφικό Τομέα Αχιλλέας Κοντογεώργος Επίκ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών Αναστάσιος Σέμος Καθηγητής Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα