ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ"

Transcript

1 41 ΚEΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

2 42

3 43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1.1. Γενικά Η ανάπτυξη της περιβαλλοντικής επιστήµης τις τελευταίες δεκαετίες, η επέλευση µεγάλης κλίµακας περιβαλλοντικών ατυχηµάτων ή καταστροφών και η συνακόλουθη ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέµατα προστασίας του περιβάλλοντος οδήγησαν τα κράτη και τη διεθνή κοινότητα στη διαµόρφωση περιβαλλοντικής πολιτικής. Βασική επιδίωξη της πολιτικής αυτής είναι η προστασία του περιβάλλοντος τόσο µε την προληπτική έννοια όσο και µε την έννοια της κατά το δυνατόν επανόρθωσης ή αποκατάστασης των περιβαλλοντικών συνθηκών, όπου αυτές έχουν υποστεί χειροτέρευση ή βλάβη. Η περιβαλλοντική πολιτική, σε πολλές περιπτώσεις, συνεπάγεται ενέργειες ή παραλείψεις, οι οικονοµικές επιπτώσεις των οποίων είναι τόσο ση- µαντικές ώστε να µη µπορεί να αγνοηθούν για πολύ, κάτι το οποίο δεν έγινε επαρκώς αντιληπτό κατά τα πρώιµα στάδια. Ακόµη και στις ΗΠΑ, όπου αποδίδεται συγκριτικά µεγάλη σηµασία στην οικονοµική πλευρά των πραγµάτων, στα πρώτα βασικά νοµοθετήµατα για την προστασία του περιβάλλοντος (όπως ο νόµος για τον καθαρό αέρα - clean air act - του 1970 ή ο νόµος για το καθαρό νερό - clean water act του 1972) αναφερόταν ρητά ότι κατά τον προσδιορισµό των περιβαλλοντικών όρων και προδιαγραφών απαγορευόταν η συνεξέταση οικονοµικών παραµέτρων όπως το κόστος ή η ωφέλεια. Οι οικονοµικές αναγκαιότητες, όµως, δεν βράδυναν να καταστούν αισθητές, µε αποτέλεσµα µέσα σε µια δεκαετία από τα πρώτα νοµοθετήµατα που µόλις αναφέρθηκαν η συνεξέταση του κόστους και του οφέλους των µέτρων περιβαλλοντικής πολιτικής να αποτελέσει επίσηµη πολιτική όχι µόνο στις ΗΠΑ αλλά και αλλού. Έτσι το Συµβούλιο του Οργανισµού Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), του οποίου η χώρα µας είναι µέλος, το 1991 παρότρυνε τις χώρες µέλη όχι µόνο να συνεξετάζουν τις οικονοµικές παραµέτρους αλλά και να κάνουν ευρύτερη και περισσότερο συγκροτηµένη χρήση των οικονοµικών εργαλείων στην περιβαλλοντική τους πολιτική και διαχείριση (Environmental Economics, 1992, σελ ). Με αφετηρία αναλύσεις και πορίσµατα της οικονοµικής ανάλυσης που είχαν προκύψει τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η περιβαλλοντική οικονοµική αποτελεί ένα σχετικά νέο κλάδο της οικονοµικής επιστήµης, 43

4 44 οποίος αναπτύχθηκε στα πρόσφατα χρόνια, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε εφαρµοσµένο επίπεδο, υπό την επήρεια και των εξελίξεων που αναφέρθηκαν. Στόχους της αποτελούν η καλίτερη κατανόηση της οικονοµικής διάστασης της περιβαλλοντικής πολιτικής και η συµβολή στη διαµόρφωση εργαλείων πολιτικής για την επίτευξη των περιβαλλοντικών επιδιώξεων Περιβαλλοντικές εξωτερικές οικονοµίες Το πρόβληµα που προκύπτει σε σχέση µε τη λειτουργία και την αποτελεσµατικότητα της αγοράς, όταν οι δραστηριότητες µιας ή περισσότερων οικονοµικών µονάδων προκαλούν κοινωνικό κόστος, χωρίς αντίστοιχη επιβάρυνση του ιδιωτικού τους κόστους ή κοινωνικό όφελος χωρίς αντίστοιχη ιδιωτικοοικονοµική τους ωφέλεια, έχει επισηµανθεί από την οικονοµική επιστήµη ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, αρκετές δεκαετίες πριν από την ανάπτυξη της σύγχρονης περιβαλλοντικής επιστήµης. Οι εξωτερικές αρνητικές οικονοµίες που προκύπτουν όταν προκαλείται κοινωνικό κόστος χωρίς αντίστοιχη οικονοµική επιβάρυνση του ιδιωτικού κόστους (negative external economies ή negative externalities) και οι θετικές εξωτερικές οικονοµίες που προκύπτουν όταν παράγεται κοινωνική ωφέλεια χωρίς αντίστοιχο ιδιωτικοοικονοµικό όφελος (positive external economies ή positive externalities) θεωρούνται ως µια από τις σοβαρές ατέλειες του µηχανισµού των τιµών (market failure) που παρεµποδίζουν τη βελτιστοποίηση του οικονοµικού αποτελέσµατος και δικαιολογούν την κρατική παρέµβαση, µε στόχο τη βελτίωση της αποτελεσµατικότητας στη λειτουργία της αγοράς. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι οι οικονοµολόγοι που πρώτοι επισήµαναν το πρόβληµα, σε εποχή που ακόµη, όπως µόλις αναφέρθηκε, η περιβαλλοντική επιστήµη και η περιβαλλοντική οικονοµική ανάλυση µε τη σηµερινή τους µορφή δεν είχαν ακόµη αναπτυχθεί, χρησιµοποίησαν παραδείγµατα περιβαλλοντικής όχλησης ή περιβαλλοντικού οφέλους για να καταστήσουν σαφέστερη την επιχειρηµατολογία τους. Η ιδιωτική οικονοµική µονάδα έχει σκοπό το κέρδος. Στο βαθµό που µια δραστηριότητα της προκαλεί περιβαλλοντικό κόστος χωρίς αντίστοιχη οικονοµική επιβάρυνση της, είναι πολύ πιθανόν ότι θα αδιαφορεί γι αυτό, αφού δεν έχει αντίκτυπο στο κέρδος της. Αν πρόκειται για αναλώσιµο στοιχείο του περιβάλλοντος όπως π.χ. ένα πεπερασµένο κοίτασµα, θα τείνει σε ανάλωση υψηλότερη όχι µόνο της περιβαλλοντικά αλλά, ενδεχόµενα, και της οικονοµικά βέλτιστης. Αν πρόκειται για άλλης µορφής περιβαλλοντικό αγαθό, το µηδενικό για την οικονοµική µονάδα τίµηµα για ενδεχόµενη βλάβη του, µηδενίζει και το οικονοµικό κίνητρο για την προστασία του ή τον 44

5 45 περιορισµό της βλάβης του. Αν και δεν αποκλείεται σε ορισµένες περιπτώσεις ένας επιχειρηµατίας να µην ενεργεί µε µοναδικό γνώµονα το κέρδος, και να ενδιαφέρεται και για κάποιες άλλες διαστάσεις των παραγωγικών του δραστηριοτήτων, τα περιθώρια που του αφήνει η πραγµατικότητα της αγοράς να συνεξετάζει και άλλους παράγοντες, όταν λαµβάνει τις αποφάσεις του, είναι πολύ περιορισµένα. Αν θελήσει να αναλάβει κόστος που δεν είναι υποχρεωµένος να αναλάβει, για την εξυπηρέτηση σκοπών άλλων από το κέρδος του όπως π.χ. ο περιορισµός των δυσµενών επιπτώσεων των δραστηριοτήτων του στο περιβάλλον - µε την προκύπτουσα επιβάρυνση του κόστους του υποσκάπτει την ανταγωνιστική του θέση, αφού δεν είναι καθόλου βέβαιον ότι οι ανταγωνιστές του θα τον µιµηθούν. Έτσι ή θα υποχρεωθεί να αναθεωρήσει τη στάση του και να επικεντρώσει τον ενδιαφέρον του στην κερδοφορία ή θα θέσει σε κίνδυνο το οικονοµικό µέλλον της επιχείρησης του Μορφές παρέµβασης για την αντιµετώπιση περιβαλλοντικών προβληµάτων Όπως ήδη αναφέρθηκε, όταν πρόκειται για σοβαρές ατέλειες της αγοράς, αναγνωρίζεται από την οικονοµική επιστήµη η ανάγκη κρατικής ή και άλλης µορφής κοινωνικής παρέµβασης, προκειµένου να βελτιωθεί το οικονοµικό αποτέλεσµα και να αποσοβηθούν ή να περιοριστούν οι επιβλαβείς οικονοµικές συνέπειες από αυτές. Η παρέµβαση µπορεί να λάβει διάφορες µορφές. Ένας τρόπος αντιµετώπισης του προβλήµατος συνίσταται στην κανονιστική κρατική παρέµβαση. Έτσι, λ.χ., αν µια οικονοµική µονάδα µολύνει την ατµόσφαιρα µε εκποµπές καυσαερίων ή αιωρούµενων σωµατιδίων, ένας τρόπος αντιµετώπισης του περιβαλλοντικού προβλήµατος που προκύπτει είναι η επιβολή δια νόµου τεχνικών όρων και περιορισµών στις εκποµπές αυτές και η τιµωρία της όταν τους παραβαίνει. Η παρέµβαση µπορεί να λαµβάνει ακραιφνώς τεχνικό χαρακτήρα ή να αφήνει στους ενδιαφερόµενους κάποια περιθώρια χρησιµοποίησης του οικονοµικού λογισµού, προκειµένου να επιτύχουν τη συµµόρφωση. Στην πρώτη περίπτωση οι τεχνικοί αυτοί όροι και περιορισµοί µπορεί να είναι λεπτοµερειακοί και συγκεκριµένοι όχι µόνο ως προς τα περιβαλλοντικά αποτελέσµατα αλλά και ως προς τις µεθόδους και τον εξοπλισµό. Στη δεύτερη περίπτωση, η παρέµβαση µπορεί να λαµβάνει γενικότερη µορφή, όπως π.χ. ο προσδιορισµός ενός ανώτατου ορίου εκποµπών, χωρίς να προσδιορίζεται τεχνικά ο τρόπος επίτευξης τους. Στην περίπτωση αυτή οι τρόποι συµµόρφωσης, όπως λ.χ. το είδος του φίλτρου που θα εγκατασταθεί για να συλλαµβάνει τα αιωρούµενα σωµατίδια ή οι όποιες άλλες τεχνικές λύσεις, αφήνονται να 45

6 46 αποφασιστούν από τις επιχειρήσεις, τις οποίες αφορά η κανονιστική ρύθ- µιση. Εκείνο που χρειάζεται προσοχή από την πλευρά της παρεµβαίνουσας αρχής είναι η κύρωση σε περιπτώσεις παράβασης να ρυθµίζεται έτσι ώστε να έχει αποτελεσµατικό αποτρεπτικό χαρακτήρα. Χρειάζεται επίσης µέρι- µνα για τη δηµιουργία ή την ύπαρξη αποτελεσµατικών µηχανισµών ελέγχου, ώστε η πιθανότητα εντοπισµού τυχόν παραβάσεων να είναι αυξηµένη και να αποθαρρύνονται έτσι οι παραβάσεις. Εναλλακτικός τρόπος αποθάρρυνσης µιας οικονοµικής µονάδας που προκαλεί περιβαλλοντική όχληση και άσκησης πίεσης σ αυτήν να την περιορίσει σε αντιδιαστολή µε την θέσπιση τεχνικών κανόνων και την αστυνόµευση της εφαρµογής τους - είναι η λεγόµενη εσωτερίκευση (internalization) της αρνητικής ή της θετικής εξωτερικής οικονοµίας, κάτι που µπορεί να µεθοδευτεί κυρίως µέσα από οικονοµικά αντικίνητρα ή κίνητρα. Στόχος της εσωτερίκευσης στην περίπτωση αρνητικών εξωτερικών οικονοµιών είναι η οικονοµική επιβάρυνση του οχλούντος κατ αναλογία του κοινωνικού περιβαλλοντικού κόστους που συνεπάγονται οι δραστηριότητες του, έτσι ώστε κατά τη λήψη των αποφάσεων του να έχει κίνητρο να συνυπολογίζει και την περιβαλλοντική βλάβη που προκαλεί. Στην περίπτωση της οικονοµικής µονάδας που µολύνει την ατµόσφαιρα µε εκποµπές καυσαερίων ή αιωρούµενων σωµατιδίων, για την οποίαν έγινε λόγος, αντί της τεχνικού περιεχοµένου κανονιστικής ρύθµισης µπορεί να επιβληθεί φόρος ή τέλος, υπολογισµένο έτσι ώστε να δηµιουργείται επαρκές οικονοµικό κίνητρο συµµόρφωσης προς τον περιβαλλοντικό κανόνα και επαρκές αντικίνητρο συνέχισης της πρότερης συµπεριφοράς. Η προσέγγιση αυτή συνοψίζεται ενίοτε στην αρχή «ο µολύνων πληρώνει». Η αρχή αυτή δεν έχει την έννοια ότι, εφόσον κανείς πληρώνει, αποκτά το δικαίωµα να µολύνει, όπως µερικές φορές φαίνεται να ερµηνεύεται από περιβαλλοντικά ακραιφνείς, οι οποίοι δεν αντιλαµβάνονται ορθά το νόηµα των οικονοµικών κινήτρων και αντικινήτρων. Είναι προφανές ότι µια τέτοια προσέγγιση, ότι δηλ. «µπορεί κανείς να µολύνει αρκεί να πληρώνει» θα ήταν εντελώς αναποτελεσµατική από την άποψη του επιδιωκόµενου στόχου, ο οποίος δεν είναι ταµιευτικός αλλά αποβλέπει στον περιορισµό της περιβαλλοντικής όχλησης. Η αρχή «ο µολύνων πληρώνει» έχει την έννοια ότι η οχλούσα συµπεριφορά του καθίσταται γι αυτόν τόσο οικονοµικά ασύµφορη, λόγω του κόστους που του επιφέρει, ώστε αυτός να έχει κίνητρο να αναζητήσει τρόπους συµµόρφωσης προς τον περιβαλλοντικό κανόνα. Αντί του οικονοµικού αντικινήτρου, µπορεί, σε ορισµένες περιπτώσεις, να δηµιουργείται κίνητρο µε τη µορφή λ.χ. της επιδότησης. Αυτό ταιριάζει 46

7 47 όταν πρόκειται για θετικές εξωτερικές οικονοµίες. Σε ότι όµως αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, η πρακτική σηµασία των θετικών εξωτερικών οικονοµιών, αν και όχι αµελητέα, είναι γενικά µικρότερη. Το πρόβληµα κάτω από τις σύγχρονες συνθήκες έγκειται κυρίως στην περιβαλλοντική όχληση και όχι τόσο στις αγαθές περιβαλλοντικές επιδράσεις των οικονο- µικών δραστηριοτήτων. Η επιδότηση προσφέρεται επίσης ως εναλλακτική λύση σε σχέση µε το φόρο ή το τέλος, όταν, π.χ., για λόγους έντονου εξωτερικού ανταγωνισµού από χώρες όπου οι περιβαλλοντικοί κανόνες είναι χαλαροί, µπορεί να κριθεί ότι είναι εθνικά ασύµφορη η οικονοµική επιβάρυνση των επιχειρήσεων για τις οποίες πρόκειται, η οποία θα προέκυπτε από υποχρεώσεις σχετικές µε την περιβαλλοντική προστασία. Σε µια τέτοια περίπτωση το κόστος της επιθυµητής συµµόρφωσης προς τους ισχύοντες περιβαλλοντικούς κανόνες επιβαρύνεται το κοινωνικό σύνολο µε τη µορφή µιας επιδότησης αντί να το επιβαρυνθούν οι οχλούσες µονάδες, και να τεθεί έτσι σε κίνδυνο η επιβίωση τους λόγω του εξωτερικού ανταγωνισµού. Η κάθε µια από τις δυο κατηγορίες εργαλείων για τον περιορισµό του περιβαλλοντικού κοινωνικού κόστους, που µόλις αναφέρθηκαν - καθώς επίσης και η όποια ενδιάµεση, σύνθετη εκδοχή τους - έχει τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατά της και η επιλογή σε κάθε περίπτωση εξαρτάται από τις συγκεκριµένες συνθήκες και τον επιδιωκόµενο στόχο. Έτσι, λ.χ., όταν η εξασφάλιση ενός αγαθού θεωρείται κατά κάποιον τρόπο αδιαπραγ- µάτευτη, είναι προτιµότερη η αντιµετώπιση της ατέλειας της αγοράς µε αυστηρές κανονιστικές διατάξεις τεχνικού κυρίως χαρακτήρα. Εάν, π.χ., µια δραστηριότητα ενοχοποιείται για σοβαρή βλάβη στην υγεία ή την ασφάλεια του κοινού, δεν θα γινόταν εύκολα αποδεκτή η ιδέα να αφεθεί ελεύθερος να την ασκεί όποιος είναι διατεθειµένος να πληρώσει. ιότι ναι µεν, όπως προαναφέρθηκε, πρέπει να λαµβάνεται µέριµνα κατά τον προσδιορισµό του φόρου ή του τέλους, έτσι ώστε να δηµιουργείται αποτελεσµατικό αποτρεπτικό αντικίνητρο, όµως εξαιρέσεις µπορεί να προκύψουν. Ο φόρος ή το τέλος ρυθµίζονται έχοντας πάντοτε κατά νου τις συνήθεις περιπτώσεις. εν είναι δυνατό να επιβάλλεται εξοντωτικό οικονοµικό αντικίνητρο για να αποκλειστεί το ενδεχόµενο κάποια οικονοµική µονάδα να προτι- µήσει να συνεχίσει να µολύνει και να πληρώνει. Όπου, ως εκ τούτου, το ενδεχόµενο να αστοχεί το οικονοµικό κίνητρο, έστω και κατ εξαίρεση, κρίνεται ως απαράδεκτο, είναι φανερό ότι το εν δυνάµει δραστικότερο µέσο του προσδιορισµού υποχρεωτικών τεχνικών ορίων ή προδιαγραφών είναι καταλληλότερο. Προτιµότερη είναι επίσης η επιβολή αυστηρών τεχνικών κανόνων όταν πρόκειται για την αντιµετώπιση περιβαλλοντικών προβλη- 47

8 48 µάτων που προκαλούνται από παραγωγικές δραστηριότητες του δηµόσιου τοµέα, αφού στην περίπτωση αυτή το οικονοµικό κίνητρο δεν έχει την ισχύ που έχει στον ιδιωτικό τοµέα. Μια δηµόσια επιχείρηση µπορεί να αδιαφορήσει για το οικονοµικό αντικίνητρο και να συνεχίσει να µολύνει. Όταν οι περιβαλλοντικές συνέπειες από την άσκηση µιας δραστηριότητας δεν λαµβάνουν τόσο σοβαρή µορφή όπως λ.χ. η σαφής βλάβη της ανθρώπινης υγείας, και πρόκειται για τον ιδιωτικό τοµέα, η χρησιµοποίηση οικονοµικών κινήτρων ή αντικινήτρων είναι προσφορότερη. Πλεονέκτη- µά της έναντι της κανονιστικής ρύθµισης, είναι ότι επιστρατεύει τον µηχανισµό των τιµών και αξιοποιεί τις δυνατότητες που αυτός προσφέρει για την επίτευξη δεδοµένου αποτελέσµατος µε τον οικονοµικότερο τρόπο. Το κόστος για δεδοµένο περιβαλλοντικό αποτέλεσµα σε όρους περιβαλλοντικών παραµέτρων, π.χ. το κόστος που απαιτείται για να περιοριστούν οι ατµοσφαιρικοί ρύποι σε µια περιοχή κάτω από κάποια ανώτατα επιτρεπτά όρια, διαφέρει µεταξύ οικονοµικών µονάδων. Εξαρτάται δε τόσο από τη διαδικασία και την τεχνική της παραγωγής που χρησιµοποιεί η κάθε παραγωγική µονάδα όσο και από παράγοντες όπως η γεωγραφική της θέση, οι ώρες λειτουργίας της, οι επικρατούντες άνεµοι, κλπ.. Έτσι, λ.χ., το κόστος για δεδοµένη µείωση των εκποµπών συγκεκριµένου ρύπου µπορεί να είναι πολύ διαφορετικό µεταξύ ενός διυλιστηρίου πετρελαίου και µιας θερ- µικής µονάδας παραγωγής ηλεκτρισµού. Και οι συνέπειες από δεδοµένη εκποµπή ρύπων στην ποιότητα του περιβάλλοντος σε δεδοµένη περιοχή µπορεί να διαφέρουν ανάλογα µε την απόσταση της παραγωγικής µονάδας από τα σηµεία υψηλών συγκεντρώσεων του εν λόγω ρύπου, τους επικρατούντες ανέµους, κλπ. Η επιβολή ενός οµοιόµορφου τεχνικού κανόνα ή περιορισµού σε όλες τις ρυπογόνες µονάδες µια περιοχής, ανεξάρτητα από τους παράγοντες αυτούς, µεταχειρίζεται µε τον ίδιο τρόπο δεδοµένο αποτέλεσµα σε όρους περιβαλλοντικών παραµέτρων ανεξάρτητα από το κόστος του, κάτι που οδηγεί σε σπατάλη. Αν αντί της αυστηρής επιβολής ενός τεχνικού αποτελέσµατος ή περιορισµού γενικής ισχύος υιοθετηθεί µια περισσότερο ευέλικτη προσέγγιση, η οποία µέσα από οικονοµικά κίνητρα και αντικίνητρα είναι δυνατό να επιτύχει το επιδιωκόµενο αποτέλεσµα σε όρους περιβαλλοντικών παραµέτρων, µπορεί µε τον τρόπο αυτό να εξοικονοµηθεί κόστος. Και η εξοικονόµηση µπορεί, όπως έχουν δείξει µελέτες για συγκεκριµένες περιοχές και µορφές ρύπων, να λαµβάνει µεγάλη έκταση. Έχουν επισηµανθεί περιπτώσεις όπου το κόστος µπορεί να µειωθεί και στο ένα δέκατο σε σχέση µε µια αυστηρά κανονιστική παρέµβαση (Seskin Eugene P., Anderson Robert J., Jr. και Reid Robert O. 1983, 10(2) σελ )). Στη σηµασία τέτοιου είδους οικονοµικών παραγόντων στηρίζεται 48

9 49 και η τακτική της δηµιουργίας αγοράς για ορισµένες µορφές ρύπων ή περιβαλλοντικών βλαβών. Μέσα από τέτοιου είδους αγορές επιτρέπεται σε συγκεκριµένη ρυπογόνα επιχείρηση, η οποία σε δεδοµένη περίοδο το βρίσκει συγκριτικά δαπανηρότερο να λάβει τα µέτρα που χρειάζονται για να συµ- µορφωθεί µε τις θεσπισµένες περιβαλλοντικές παραµέτρους να αγοράζει δικαιώµατα ρύπανσης από άλλη ή άλλες µονάδες που το βρίσκουν συµφέρον να περιορίζουν τους ρύπους τους κάτω από τα επιτρεπτά όρια προκειµένου να διαθέσουν το πλεόνασµα περιβαλλοντικού αγαθού» που έτσι δηµιουργούν, έναντι τιµήµατος, σε άλλους ρυπαντές. Με τον τρόπο αυτό µπορεί να περιορίζεται το συνολικό κόστος για την επίτευξη δεδοµένου περιβαλλοντικού αποτελέσµατος και να παρέχεται στις επί µέρους οικονοµικές µονάδες ευελιξία ως προς τη χρονική κλιµάκωση των επενδύσεων που χρειάζεται να αναλάβουν για τη συµµόρφωση µε τους περιβαλλοντικούς όρους. Έτσι λ.χ. κατά την εφαρµογή του προγράµµατος µετάβασης στην αµόλυβδη βενζίνη στις ΗΠΑ από το 1982 έως το 1986, επιτράπηκε η συναλλαγή σε «δικαιώµατα µείωσης του µολύβδου» µεταξύ διυλιστηρίων πετρελαίου, µε την αγορά τέτοιων δικαιωµάτων από τα βραδυπορούντα διυλιστήρια και την πώληση τους από εκείνα που προχωρούσαν µε γρηγορότερους ρυθµούς στη µετάβαση προς την παραγωγή αµόλυβδης βενζίνης. Πραγµατοποιήθηκαν πολλές συναλλαγές και χωρίς αυτό να παρεµποδίσει την έγκαιρη επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων σύµφωνα µε το χρονοδιάγραµµα, δόθηκε στις επί µέρους επιχειρήσεις διύλισης η δυνατότητα προσαρµογής µε τον ρυθµό που ήταν οικονοµικά συµφερότερος στην κάθε µια. Εκτιµάται ότι έτσι, χωρίς να θίγεται το τελικό περιβαλλοντικό αποτέλεσµα, εξοικονοµήθηκε κόστος εκατοντάδων εκ. δολαρίων (Hahn Robert W. και MacCartland Albert M (1) σελ ). Άλλο πλεονέκτηµα των οικονοµικών κινήτρων και αντικινήτρων όταν το πρόβληµα επιδέχεται αυτού του είδους την αντιµετώπιση, είναι ότι µε τη χρησιµοποίηση τους µπορεί να περιορίζεται σε σηµαντικό βαθµό η ανάγκη της αστυνόµευσης που υπάρχει στην περίπτωση κάθε κανονιστικής ρύθµισης. Όπου δηµιουργείται επαρκές οικονοµικό κίνητρο ή αντικίνητρο η συµµόρφωση είναι σχεδόν αυτόµατη, γιατί οι ενδιαφερόµενοι αποκτούν συµφέρον να συµµορφώνονται. Αποκτούν συµφέρον να σπεύδουν οι ίδιοι να προκαλέσουν τον έλεγχο και τη διαπίστωση της προόδου που έχουν πραγµατοποιήσει για να επιτύχουν τη µείωση ή την άρση της οικονοµικής τους επιβάρυνσης αντί να χρειάζεται από την πλευρά του δηµοσίου η διατήρηση υπηρεσιών γενικής αστυνόµευσης της εφαρµογής των τεχνικών κανόνων µε όχι πάντοτε ικανοποιητικά αποτελέσµατα από την άποψη του επιδιωκόµενου στόχου. 49

10 50 Κάτω από τις σύγχρονες συνθήκες, εκτός από την παρέµβαση του κράτους µε τρόπους όπως αυτοί που προαναφέρθηκαν, προκειµένου να αντι- µετωπιστούν προβλήµατα περιβαλλοντικής όχλησης, έχουν αναπτυχθεί και άλλοι µηχανισµοί για την άσκηση πιέσεων προς το σκοπό αυτό. Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώµης σε θέµατα προστασίας του περιβάλλοντος σε συνδυασµό και µε την εκτίµηση πολλών επιχειρήσεων ότι έχουν οικονοµικό συµφέρον να καλλιεργούν, µε πράξεις ή παραλείψεις τους, ευνοϊκή γι αυτές εικόνα στην κοινή γνώµη, συντελούν σε επιχειρηµατικές αποφάσεις που µπορεί να έχουν ευνοϊκό περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Πέρα δηλ. από την κυβερνητική πολιτική και η στάση της κοινωνίας και των παραγόντων που τη διαµορφώνουν δηµιουργεί κίνητρα και αντικίνητρα συµµόρφωσης προς περιβαλλοντικούς κανόνες, τα οποία, αν και εκ πρώτης όψεως µπορεί να έχουν δεοντολογικό χαρακτήρα, κατά βάθος όµως είναι οικονοµικά Η οικονοµική αξιολόγηση περιβαλλοντικών µέτρων και πολιτικών και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων αναπτυξιακών έργων Θέµατα περιβαλλοντικού κόστους και περιβαλλοντικού οφέλους εγείρονται όχι µόνο σε συνάρτηση µε την άσκηση της ιδιωτικής παραγωγικής δραστηριότητας αλλά και σε σχέση µε την επενδυτική δραστηριότητα φορέων του δηµοσίου ή του ιδιωτικού τοµέα καθώς και σε σχέση µε τη δια- µόρφωση περιβαλλοντικής πολιτικής από την πλευρά του δηµοσίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις σκοπός είναι κυρίως η πρόληψη της περιβαλλοντικής βλάβης κατά περίπτωση και το πρόβληµα δεν µπορεί να αντιµετωπιστεί µέσα από οικονοµικά κίνητρα ή τεχνικούς κανόνες γενικής εφαρµογής. Για τις περιπτώσεις αυτές έχουν επινοηθεί από την οικονοµική επιστήµη άλλα εργαλεία. Όταν λ.χ. πρόκειται για την κατασκευή ενός µεγάλου δηµοσίου έργου µε ενδεχόµενες σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις ένας τρόπος για να συνεξεταστούν και οι επιπτώσεις αυτές στη διαδικασία διαµόρφωσης της απόφασης είναι η κατάρτιση µελέτης κόστους/οφέλους, όπως λέγεται. Σκοπός µιας τέτοιας µελέτης είναι, εκτός από την ανάλυση των στοιχείων εκείνων κόστους και οφέλους ενός έργου µε τη στενή έννοια του όρου και µε βάση τις τιµές της αγοράς και η προσπάθεια οικονοµικής αποτίµησης αποτελεσµάτων ή παρενεργειών του (externalities) οι οποίες δεν διαλαµβάνονται στον µηχανισµό των τιµών. Μια κατηγορία τέτοιων αποτελεσµάτων ή παρενεργειών είναι και οι περιβαλλοντικές. Η προσέγγιση αυτή δεν οδηγεί πάντοτε σε ικανοποιητικά αποτελέσµατα είτε διότι η αποτίµηση αστοχεί, είτε διότι παρεισφρέουν πλάνες ή υπάρχει επιστηµονική άγνοια περί τα πραγµατικά περιστατικά. Στις περισσότερες όµως περιπτώσεις, µε 50

11 51 την κατάρτιση τέτοιων µελετών περιορίζεται το περιθώριο του σφάλµατος και οδηγείται κανείς σε αποφάσεις λιγότερο ατυχείς από εκείνες στις οποίες θα κατέληγε, δίχως τη συστηµατική προσπάθεια αποτίµησης κόστους και ωφελειών και της συνεξέτασης της ροής τους στη διάρκεια του χρόνου. Η τελευταία έχει µεγάλη οικονοµική σηµασία, αφού, σε σχέση µε αυτήν, η αστοχία, όταν δεν διεξάγεται συστηµατική ανάλυση, µπορεί να λάβει πολύ µεγάλη έκταση. Η προσπάθεια αποτίµησης του κόστους και των ωφελειών µπορεί επίσης να αποδώσει χρήσιµους καρπούς και κατά τη διαµόρφωση της περιβαλλοντικής πολιτικής που αποβλέπει στη ρύθµιση της περιβαλλοντικής συµπεριφοράς των παραγωγικών µονάδων είτε αυτές ανήκουν στον ιδιωτικό τοµέα, είτε ανήκουν στο δηµόσιο. Η αξιολόγηση µπορεί να αφορά είτε την ουσία της πολιτικής και τους επιδιωκόµενους µε αυτήν στόχους, είτε τη µεθόδευση της έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται το κόστος επίτευξης του περιβαλλοντικού αποτελέσµατος. Όταν για τα στοιχεία του κόστους και του οφέλους που συνδέονται µε ένα δηµόσιο έργο ή µε κάποιο µέτρο περιβαλλοντικής πολιτικής υπάρχουν τιµές στην αγορά, η εφαρµογή της µεθόδου υπολογισµού του δείκτη κόστους οφέλους χρειάζεται να γίνεται µε προσοχή αλλά δεν αντιµετωπίζει ιδιαίτερα προβλήµατα. Οι δυσχέρειες αυξάνονται υν όταν για µερικά από αυτά δεν υπάρχουν τιµές στην αγορά. Έτσι, λ.χ., για την εκτίµηση της αγοραίας αξίας µιας εναλλακτικής εµπορικής χρήσης µιας έκτασης γης, σε συγκεκριµένη θέση, σε µια αστική περιοχή, που εξετάζεται αν πρέπει να γίνει κοινόχρηστο πάρκο, µπορεί να χρησιµοποιηθούν ως βάση οι εµπορικές τι- µές για συγκρίσιµες περιοχές. Για την εκτίµηση, όµως, της αξίας της χρήσης της γης αυτής ως χώρου κοινόχρηστου πρασίνου, τα αναγκαία οικονοµικά στοιχεία είναι πολύ δυσκολότερο να εξευρεθούν, διότι το εν λόγω αγαθό είναι δηµόσιο αγαθό εκτός αγοράς. Η αποτίµηση της αξίας περιβαλλοντικών αγαθών ή του κόστους οχλήσεων για τις οποίες δεν υπάρχει τιµή στην αγορά επιχειρείται µε δυο διαφορετικές προσεγγίσεις. Σύµφωνα µε την πρώτη επιδιώκεται η συναγωγή συµπερασµάτων µε βάση στοιχεία για τιµές ή κόστος που συναρτώνται µε το αγαθό ή την όχληση για την οποίαν πρόκειται. Έτσι, λ.χ., για την ποιότητα του δοµηµένου περιβάλλοντος δεν υπάρχει τιµή στην αγορά. Πρόκειται για ένα σύνθετο αγαθό, σε σχέση µε το οποίο δεν διεξάγονται αγοραπωλησίες. Αν, όµως, πρόκειται για τον πολεοδοµικό σχεδιασµό µιας περιοχής και τη βελτιστοποίηση των όρων δόµησης και των λοιπών πολεοδοµικών ρυθµίσεων, προσεγγιστικές απαντήσεις για την αξία που αποδίδει το κοινό 51

12 52 στην ποιότητα του δοµηµένου περιβάλλοντος, όπως αυτή προσδιορίζεται από την κάλυψη, τα ύψη των κτισµάτων, την έκταση και την ποιότητα των κοινόχρηστων χώρων και του πρασίνου, κλπ., µπορεί να δοθούν, εξετάζοντας παράγοντες, όπως η πρόσθετη απόσταση που αποδέχονται να µετακινούνται οι κάτοικοι µιας περιοχής που θεωρείται ότι διαθέτει ικανοποιητική ποιότητα δοµηµένου περιβάλλοντος για να πάνε από το σπίτι στη δουλειά και το αντίστοιχο κόστος σε χρόνο και καύσιµα, η διαφορά στις αξίες των ακινήτων σε σύγκριση µε άλλες περιοχές, που θεωρείται ότι έχουν υποδεέστερη ποιότητα δοµηµένου περιβάλλοντος, κλπ. Με ανάλογο τρόπο η αξία που αποδίδεται από τους τουρίστες σε µια καλλίτερη ποιότητα δοµηµένου περιβάλλοντος αντανακλάται στη διαφορά στα επίπεδα του κόστους δια- µονής που είναι διατεθειµένοι να καταβάλουν, σε σύγκριση µε τουριστικές περιοχές που υστερούν από την άποψη αυτή. Η έµµεση αυτή προσέγγιση συνεπάγεται βεβαίως αυξηµένα περιθώρια σφάλµατος σε σύγκριση µε τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν αγοραίες τιµές για συγκεκριµένο στοιχείο κόστους ή οφέλους. Με τη δέουσα όµως προσοχή κατά τις εκτιµήσεις µπορεί να δώσει χρήσιµα αποτελέσµατα. Στα θέµατα όµως του περιβάλλοντος υπάρχουν και αρκετές περιπτώσεις όπου η εξεύρεση τέτοιων έµµεσων τρόπων οικονοµικής αποτίµησης δεν είναι κατορθωτή. Έτσι λ.χ. είναι εξαιρετικά δύσκολο να επινοήσει κανείς τρόπο για να αποτιµήσει οικονοµικά την αξία, η οποία εµπεριέχεται στην πιθανότητα, µια µορφή ζωής του φυτικού βασιλείου να περικλείει ουσίες, οι οποίες στο µέλλον να χρησιµεύσουν για τη θεραπεία µιας ανθρώπινης ασθένειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις στη σύγχρονη οικονοµική του περιβάλλοντος, έχει αρχίσει, ως λύση ανάγκης, να γίνεται δεκτή και η άντληση πληροφόρησης µε βάση ερωτηµατολόγια. Ζητείται δηλ. η γνώµη του κοινού για την αξία ορισµένων αγαθών ή την απαξία πραγµάτων ή συνθηκών που τους ενοχλούν και µε βάση τις απαντήσεις επιχειρείται να συναχθούν συµπεράσµατα. Αποτελεί παράδοση στην οικονοµική ανάλυση, τα οικονοµικά µεγέθη να κρίνονται µε βάση την οικονοµική συµπεριφορά των ανθρώπων και όχι τις δηλώσεις τους. Οι γνώµες των ανθρώπων και οι δηλώσεις τους δεν θεωρούνται αξιόπιστος τρόπος προσέγγισης της οικονοµικής πραγµατικότητας. Παρόλα αυτά κρίνεται, από µια µερίδα τουλάχιστον των αναλυτών, ότι είναι προτιµότερο να προσπαθεί κανείς µε τρόπο συστηµατικό να κάνει εκτιµήσεις για το κόστος και το όφελος, όσο σηµαντικές και αν είναι οι αδυναµίες των µεθόδων που χρησιµοποιούνται, παρά να αποδέχεται εκ προοιµίου ότι µια ορθολογική προσέγγιση είναι αδύνατη και να επαφίεται σε τρόπους λήψης αποφάσεων οι οποίοι είναι εξ υπαρχής αυθαίρετοι. 52

13 53 Όταν πρόκειται για ιδιωτικές επενδύσεις από την πραγµατοποίηση των οποίων είναι ενδεχόµενο να προκύψουν σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, λόγω της κλίµακάς τους ή λόγω άλλων χαρακτηριστικών, επιβάλλεται συνήθως από τον νοµοθέτη ως προϋπόθεση για την αδειοδότηση τους η κατάρτιση µελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ανάλογα µε τα πορίσµατα της κατά περίπτωση µελέτης, που έχει κατά κύριο λόγο τεχνικό χαρακτήρα, είτε δεν παρέχεται η αδειοδότηση είτε, όταν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν είναι τόσο σοβαρές ή µπορούν να αντιµετωπιστούν, τίθενται όροι για την πραγµατοποίηση της, που αποσκοπούν στην πρόληψη ή την ελαχιστοποίηση τους. Περισσότερα για τα ισχύοντα στη χώρα µας σε σχέση µε τις µελέτες αυτές, ιδιαίτερα για τις τουριστικές επενδύσεις, αναφέρονται στο Κεφ Συµπερασµατικές παρατηρήσεις Η περιβαλλοντική προστασία συνεπάγεται οικονοµικό κόστος. Το κόστος αυτό είναι συνάρτηση των περιβαλλοντικών προτύπων που τίθενται ως στόχοι και του όγκου, του βαθµού συγκέντρωσης και του χαρακτήρα των παραγωγικών και καταναλωτικών δραστηριοτήτων. Το φάσµα των περιβαλλοντικών παραµέτρων οι τιµές των οποίων τείνουν να εισέλθουν σε ζώνη κινδύνου ή οι οποίες, µε την πρόοδο της περιβαλλοντικής επιστήµης, διαπιστώνεται ότι ευρίσκονται ήδη σε επίπεδα που δηµιουργούν πρόβληµα, συνεχώς διευρύνεται. Ταυτόχρονα ο όγκος της παραγωγής και της κατανάλωσης συνεχώς µεγαλώνει. Αποτέλεσµα είναι ότι, σε σχέση µε άλλα οικονοµικά µεγέθη, το οικονοµικό βάρος του κόστους περιβαλλοντικής προστασίας τείνει να αυξάνεται. Και το γεγονός αυτό καθιστά όλο και εντονότερη την ανάγκη της χρησιµοποίησης του οικονοµικού λογισµού, τόσο κατά την διαµόρφωση της περιβαλλοντικής πολιτικής όσο και για την επιλογή της οικονοµικότερης λύσης, προκειµένου η τιµή µιας περιβαλλοντικής παραµέτρου σε συγκεκριµένο τόπο και χρόνο να µην υπερβεί τα αποδεκτά όρια ή αν τα έχει ήδη υπερβεί να τα προσεγγίσει. Κατά την οικονοµική αξιολόγηση του κόστους και της ωφέλειας είτε πρόκειται για πολιτικές είτε πρόκειται για έργα, γεννώνται συχνά δυσεπίλυτα πρακτικά αλλά και θεωρητικά προβλήµατα, που περιορίζουν την αξιοπιστία των όποιων συµπερασµάτων και αυξάνουν τα περιθώρια σφάλµατος. Έτσι τα συµπεράσµατα πρέπει να προσεγγίζονται µε εξαιρετική περίσκεψη και να υποβάλλονται στη βάσανο και της κοινής λογικής. Όσο όµως και αν η έως τώρα πρόοδος της περιβαλλοντικής οικονοµικής δεν µας επιτρέπει τη συναγωγή απλών και σίγουρων συµπερασµάτων, η συµβολή της στην 53

14 54 εξεύρεση προσφορότερων λύσεων στα θέµατα της περιβαλλοντικής προστασίας µπορεί να είναι αξιόλογη, τόσο κατά την επινόηση και τη µεθόδευση λύσεων όσο και µε την έννοια της αποκάλυψης της αυθαιρεσίας και των πεπλανηµένων παραδοχών και αντιλήψεων που υποκρύπτονται κάτω από απλουστευτικές και µονόπλευρες θέσεις ή προτάσεις. Στα πρωιµότερα της στάδια, η πολιτική περιβαλλοντικής προστασίας διαµορφώνεται κάτω από την πίεση της κοινής γνώµης και συνήθως ύστερα από σοβαρά περιβαλλοντικά επεισόδια που δηµιουργούν έντονη ανησυχία ή φόβο. Έτσι όπως ήδη αναφέρθηκε για την περίπτωση των ΗΠΑ η πολιτική αυτή τείνει να λαµβάνει τη µορφή αυστηρών τεχνικών όρων και προδιαγραφών, που επιχειρείται να επιβληθούν υπό την απειλή κυρώσεων για τους παραβάτες και χωρίς να συνεξετάζεται η πλευρά του κόστους. Στη συνέχεια όµως οι οικονοµικές αναγκαιότητες και το αυξανόµενο κόστος περιβαλλοντικής προστασίας οδηγούν σε νηφαλιότερες σκέψεις. Και έτσι γίνεται αποδεκτό ότι η ικανοποίηση των περιβαλλοντικών στόχων, όπως και όλων των άλλων στόχων που έχουν κόστος και απαιτούν τη θυσία οικονοµικών πόρων, δεν µπορεί να είναι απόλυτη. Μπορεί να προχωρεί µόνο στο βαθµό που το όφελος δεν υπολείπεται του κόστους. Όπως συµβαίνει και σε πολλούς άλλους τοµείς, οι εξελίξεις στη χώρα µας ακολουθούν ανάλογες εξελίξεις σε περισσότερο αναπτυγµένες χώρες, µε σηµαντική υστέρηση χρόνου. Έτσι, όπως θα φανεί και από τα επόµενα, σε ότι αφορά τα θέµατα περιβαλλοντικής προστασίας διερχόµαστε την πρωιµότερη φάση, όπου µια µερίδα τουλάχιστον της κοινής γνώµης αλλά και των ασκούντων την εξουσία ενστερνίζονται απλουστευτικά σχήµατα επιβολής αυστηρών τεχνικών όρων ή και απαγορεύσεων γενικής εφαρµογής και περιφρονούν, απορρίπτουν ή καταδικάζουν την ιδέα ότι πρέπει να λαµβάνεται υπόψη το κόστος και το όφελος. Έτσι λ.χ. όταν πρόκειται για την προστασία των δασών για περιβαλλοντικούς λόγους θεσπίζεται γενικά η απαγόρευση της µεταβολής της χρήσης µιας δασικής έκτασης. Αν και, όπως αναφέρεται λεπτοµερέστερα στο Κεφ 3, ο νόµος κατ αρχήν επιτρέπει ορισµένες εξαιρέσεις υπό όρους και προϋποθέσεις, στην πράξη δεν αφήνεται κανένα περιθώριο να ληφθεί υπόψη το περιβαλλοντικό όφελος που εξασφαλίζεται µε την απαγόρευση σε µια συγκεκριµένη περίπτωση ούτε και το κοινωνικό κόστος που συνεπάγεται η απαγόρευση άλλης χρήσης στην εν λόγω περίπτωση. Η αντιµετώπιση είναι η ίδια είτε λ.χ., πρόκειται για έκταση περιαστικού ή αστικού δάσους που βρίσκεται σε στενότητα και επιζητείται να θυσιαστεί για να γίνουν εγκαταστάσεις καζίνου ή ποδοσφαιρικού γηπέδου, είτε πρόκειται για ίσο σε έκταση τµήµα από µια µεγάλη δα- 54

15 55 σική έκταση σε αραιοκατοικηµένη περιοχή µε υψηλό επίπεδο ανεργίας και χαµηλά εισοδήµατα, που επιζητείται να µετατραπεί σε τουριστικές εγκαταστάσεις µε αυστηρούς όρους δόµησης. Η ίση αντιµετώπιση τόσο άνισων περιπτώσεων δεν µπορεί να χαρακτηριστεί ως ορθολογική. Αν κρίνει κανείς από το τι συµβαίνει σε άλλες χώρες, όπου η ουσιαστική πρόοδος σε θέµατα περιβαλλοντικής προστασίας είναι µεγαλύτερη απ ότι στη χώρα µας, είναι ευκταίον να σηµειωθεί και στη χώρα µας πρόοδος προς την κατεύθυνση µιας περισσότερο ορθολογικής αντιµετώπισης, η οποία προς το παρόν απουσιάζει και η οποία θα επιτρέψει και ουσιαστικότερα αποτελέσµατα. 55

16 56

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ 10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ Όπως είδαµε στην Ενότητα 9, οι ΑΞΕ µπορούν να έχουν πολλές θετικές επιδράσεις στις χώρες υποδοχής τους. Οι αναµενόµενες αυτές θετικές επιδράσεις τους οδηγούν συχνά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ Κεφάλαιο 9 Αγαθά τα οποία παρέχονται χωρίς χρέωση! Τα περισσότερα αγαθά στις οικονοµίες της αγοράς κατανέµονται µέσω των αγορών! Για τα αγαθά αυτά οι τιµές είναι τα σήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 93 ΚEΦΑΛΑΙΟ 4 ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 94 95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΏΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 4.1. Γενικά Στο προηγούµενο κεφάλαιο παρουσιάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Συνεδριακός Τουρισµός ιεθνώς και στην Ελλάδα. Σύνοψη Μελέτης

Ο Συνεδριακός Τουρισµός ιεθνώς και στην Ελλάδα. Σύνοψη Μελέτης Ο Συνεδριακός Τουρισµός ιεθνώς και στην Ελλάδα Σύνοψη Μελέτης 1. Από τα αποσπασµατικά στοιχεία που υπάρχουν, συνάγεται ότι ο συνεδριακός τουρισµός καλύπτει το 3-4% του αριθµού των αφίξεων αλλοδαπών τουριστών

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Σύγκρουσης Συµφερόντων 11 Φεβρουαρίου 2010

Πολιτική Σύγκρουσης Συµφερόντων 11 Φεβρουαρίου 2010 Πολιτική Σύγκρουσης Συµφερόντων 11 Φεβρουαρίου 2010 Εισαγωγή Στα πλαίσια της διαφάνειας και της βέλτιστης πρακτικής που ακολουθεί η ιαχειριστική Επιτροπή και η Γενική ιεύθυνση του Ταµείου, υιοθετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ. ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΤΗΡΙΩΝ 2. ΤΡΟΠΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΤΗΡΙΩΝ 2 . ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΣΤΑΘΜΙΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ Α ΕΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Α.Π.Ε. ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ Α ΕΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Α.Π.Ε. ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 69, ΑΘΗΝΑ 105 64 ΤΗΛ. : 010-3727400, FAX: 010-3255460, E-MAIL: info@rae.gr, WEB: info.rae.gr ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ Α ΕΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Α.Π.Ε. ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 26 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τουριστική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 3 η εβδομάδα μαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας Συστήµατα προγραµµατισµού, ελέγχου και διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Συμπαράγωγα προϊόντα ή υποπροϊόντα είναι τα προϊόντα που παράγονται από την ίδια παραγωγική διαδικασία.

Συμπαράγωγα προϊόντα ή υποπροϊόντα είναι τα προϊόντα που παράγονται από την ίδια παραγωγική διαδικασία. Διοικητική Λογιστική Κοστολόγηση ων προϊόντων και υπο-προϊόντων προϊόντων Ορισμοί Συμπαράγωγα προϊόντα ή υποπροϊόντα είναι τα προϊόντα που παράγονται από την ίδια παραγωγική διαδικασία. Εάν τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1.1 Τι είναι η κοινωνικο-οικονομική αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ] Ηµερίδα ΤΕΕ «Επιτυχία σηµαίνει κανένα ατύχηµα» Χαιρετισµός του Προέδρου του ΕΚΑ Γρηγόρη Φελώνη Παρασκευή, 2 Νοεµβρίου 2001 1 Το ζήτηµα των συνθηκών εργασίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Εφαρμοσμένη Μίκρο 3 Market Failures Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης 1 Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Προβλήματα με το αόρατο χέρι (αποτυχίες της αγοράς) Οδηγούν οι ατομικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγµα του Ricardo µε τα Υποδείγµατα των Εξειδικευµένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin 1 Κοινά Στοιχεία των Υποδειγµάτων που Βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 7η: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

[Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»]

[Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»] 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Δέσποινα Παπαδοπούλου dpsd07038 [Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων υψηλού δυναμικού ρύπανσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Κεφάλαιο 1 Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Επιτόκιο: είναι η αμοιβή του κεφαλαίου για κάθε μονάδα χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης Περιεχόμενα Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Βασικές Τιμολόγησης 2 Τιμή & Τιμολογιακή Πολιτική Ανταγωνισμός Οικονομική Αξία Customer Company Competition Collaborators Πελάτης Εταιρεία Ανταγωνισμός Συνεργάτες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΗΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ»

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΗΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ» ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΗΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ» 1 ΥΠΟΚΕΦΑΛΑΙΑ Α1. Περιβαλλοντική αναβάθμιση και ιδιωτική πολεοδόμηση Α2. Ανταλλαγή εκτάσεων Οικοδομικών Συνεταιρισμών

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης

Μάρκετινγκ Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Μάρκετινγκ Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Ενότητα 4: Συλλογή Εμπορευμάτων Θεοδωρίδης Προκόπης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων &

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων & 5 η αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα: Η αποτελεί θεµελιώδες πρόβληµα σε κάθε σύγχρονη οικονοµία. Το πρόβληµα της αποδοτικής κατανοµής των πόρων µπορεί να εκφρασθεί µε 4 βασικά ερωτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο

Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο SPEECH/04/224 Σταύρος δήµας Επίτροπος υπεύθυνος για θέµατα Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο Ευρωπαϊκο κοινοβουλιο συνοδος Στρασβουργο, 4 µαïου 2004 Εισαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (GPP/ΠΔΣ) αποτελούν προαιρετικό μέσο. Το παρόν έγγραφο παρέχει τα κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ, τα οποία έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΗΕλληνικά Πετρέλαια Ανταποκρίνεται στον Στόχο της για Βιώσιµη Ανάπτυξη Αναβάθµιση των

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο.

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια της οργάνωσης: ως ενέργεια: ρύθµιση των σχέσεων ανάµεσα στα µέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς Εισηγητής: Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ -ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικές αλληλεπιδράσεις

Εξωτερικές αλληλεπιδράσεις η αποτυχία των νόµων της αγοράς Εξωτερικές αλληλεπιδράσεις Εξαιρέσεις και η αποτυχία των νόµων της αγοράς στον τοµέα των µεταφορών 1. Ο ανταγωνισµός είναι αρκετά ισχυρός έτσι ώστε να ωθήσει την τιµή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ Μόνιµης Επιτροπής Ενέργειας του ΤΕΕ για την Προσυνεδριακή Εκδήλωση ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ. Κέρκυρα, 3 Ιουλίου 2009

ΕΙΣΗΓΗΣΗ Μόνιµης Επιτροπής Ενέργειας του ΤΕΕ για την Προσυνεδριακή Εκδήλωση ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ. Κέρκυρα, 3 Ιουλίου 2009 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ Μόνιµης Επιτροπής Ενέργειας του ΤΕΕ για την Προσυνεδριακή Εκδήλωση ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ Κέρκυρα, 3 Ιουλίου 2009 1. Εισαγωγή Το ενεργειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ. Προτάσεις για τη βέλτιστη εφαρμογή του net-metering Δημήτρης Κυριακίδης

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ. Προτάσεις για τη βέλτιστη εφαρμογή του net-metering Δημήτρης Κυριακίδης ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Προτάσεις για τη βέλτιστη εφαρμογή του net-metering Δημήτρης Κυριακίδης Νοέμβριος 2013 ΣΕΦ Το πρόσωπο της αγοράς Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ (www.helapco.gr) είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών Η παρούσα Πολιτική Κατηγοριοποίησης Πελατών ισχύει για το σύνολο του Οµίλου της Τράπεζας Πειραιώς,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING) ΙΙ. ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ 2. Συστήµατα και έλεγχος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING) ΜΕΡΟΣ Β: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΙ 1. Οι τράπεζες συγκροτούν και διατηρούν σε ισχύ συστήµατα και ελέγχους που να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες & Προοπτικές του Μέλλοντος

Ευκαιρίες & Προοπτικές του Μέλλοντος Πράσινη Οικονομία: Ευκαιρίες & Προοπτικές του Μέλλοντος Σκοπός δημοσκόπησης Έρευνα κοινής γνώμης για την πράσινη οικονομία Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Αντιπροσωπευτικό, άνδρες και γυναίκες, 18 ετών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΕΣ. Αποτελεσµατικότητα της αγοράς

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΕΣ. Αποτελεσµατικότητα της αγοράς ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΕΣ Κεφάλαιο 8 Αποτελεσµατικότητα της αγοράς! Υποθέτοντας την ύπαρξη τέλειου ανταγωνισµού και την απουσία εξωτερικοτήτων...... Η οικονοµική ωφέλεια µιας κοινωνίας µετράται από το άθροισµα των

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος/συνεδρίας: Επιχειρηματικός Σχεδιασμός ΙΙ Εισηγητής: Ιωάννης Χαραλαμπίδης Σάμος, 03 07 Μαΐου 2014

Τίτλος μαθήματος/συνεδρίας: Επιχειρηματικός Σχεδιασμός ΙΙ Εισηγητής: Ιωάννης Χαραλαμπίδης Σάμος, 03 07 Μαΐου 2014 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο 6 Τα Οικονομικά 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο Τα οικονομικά του Δημόσιου Τομέα ρυθμίζονται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό κάθε έτους, στον οποίο προβλέπονται τα έσοδα από την φορολογία και υπολογίζονται τα ποσά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF CHEMICAL ENGINEERS Αριστείδου 99, 17672, Καλλιθέα Αττικής Τηλ.: 210 9536775-6, Fax: 210 9536777 99 Aristidou, Kallithea EL17672 Attiki Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μία προσέγγιση με βάση το Κυβερνητικό Μοντέλο. Δρ. Καρατζόγλου Βένος

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μία προσέγγιση με βάση το Κυβερνητικό Μοντέλο. Δρ. Καρατζόγλου Βένος ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μία προσέγγιση με βάση το Κυβερνητικό Μοντέλο Δρ. Καρατζόγλου Βένος ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Ως επιχείρηση ορίζεται κάθε φορέας που αποσκοπεί στην παραγωγή και διάθεση αγαθών και

Διαβάστε περισσότερα

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον Μα τι είναι ποια αυτή η Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή Η έννοια της επιχειρηµατικότητας είναι πολυδιάστατη και µπορεί να εµφανίζεται σε διάφορα πλαίσια (οικονοµικά ή µη)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Κώστα Σκανδαλίδη 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 27.2.2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα : Αναφορά 0881/2012, του/της M. Livcane, λετονικής ιθαγένειας, εξ ονόματος της οργάνωσης «Biedriba Lauberiete Ozolmuiza»,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΗΨΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρμόδια: Δρ. Βασιλική Μπώλου Αθήνα 13 Μαρτίου 2013 Βοηθός Συνήγορος του Καταναλωτή Αριθ. Πρωτ. :6787

Αρμόδια: Δρ. Βασιλική Μπώλου Αθήνα 13 Μαρτίου 2013 Βοηθός Συνήγορος του Καταναλωτή Αριθ. Πρωτ. :6787 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Α ν ε ξ ά ρ τ η τ η Α ρ χ ή Αρμόδια: Δρ. Βασιλική Μπώλου Αθήνα 13 Μαρτίου 2013 Βοηθός Συνήγορος του Καταναλωτή Αριθ. Πρωτ. :6787 Πληροφορίες: Διονύσιος Ραυτόπουλος Ειδικός Επιστήμονας

Διαβάστε περισσότερα

Τιμολόγηση του νερού. Μάρκος Σκληβανιώτης

Τιμολόγηση του νερού. Μάρκος Σκληβανιώτης Τιμολόγηση του νερού Μάρκος Σκληβανιώτης Η τιμολογιακή πολιτική αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης- Αποχέτευσης και για το λόγο αυτό στα άρθρα 25 και 26 του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. ΘΕΜΑ: «Η συµµετοχή δικηγόρων στα συµπράττοντα σχήµατα για. τις µελέτες κτηµατογράφησης Νοµικές εργασίες. κτηµατογράφησης από δικηγόρους»

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. ΘΕΜΑ: «Η συµµετοχή δικηγόρων στα συµπράττοντα σχήµατα για. τις µελέτες κτηµατογράφησης Νοµικές εργασίες. κτηµατογράφησης από δικηγόρους» Προς το Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδος Τµήµα Κεντρικής Μακεδονίας Θεσσαλονίκη 15 Ιουνίου 2005 ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΘΕΜΑ: «Η συµµετοχή δικηγόρων στα συµπράττοντα σχήµατα για τις µελέτες κτηµατογράφησης Νοµικές εργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1 ο Α. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. i. Ηουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού κεφαλαίου. ii. Η µείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα