Όψεις του λεξιλογικού δανεισμού: δραστηριότητες για τη διερεύνηση του λεξιλογικού δανεισμού μέσα από το περιβάλλον των ηλεκτρονικών λεξικών.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Όψεις του λεξιλογικού δανεισμού: δραστηριότητες για τη διερεύνηση του λεξιλογικού δανεισμού μέσα από το περιβάλλον των ηλεκτρονικών λεξικών."

Transcript

1 Όψεις του λεξιλογικού δανεισμού: δραστηριότητες για τη διερεύνηση του λεξιλογικού δανεισμού μέσα από το περιβάλλον των ηλεκτρονικών λεξικών. Διευκρινίσεις Οι δραστηριότητες που προτείνονται στη συνέχεια δεν προϋποθέτουν τη θεωρητική διερεύνηση του θέματος του γλωσσικού δανεισμού. Αν ο εκπαιδευτικός επιλέξει να παραλείψει τη δραστηριότητα της θεωρητικής διερεύνησης, καλό θα ήταν να επιδιώξει την εξοικείωση των μαθητών με τους απαραίτητους θεωρητικούς όρους, με τη βοήθεια μέρους του προτεινόμενου υποστηρικτικού υλικού (βλ. προτεινόμενη βιβλιογραφία). Κατά την περιγραφή της διδακτικής πορείας που προτείνουμε, εξηγούμε σε ποια σημεία είναι απαραίτητη η διευκρίνιση θεωρητικών όρων και ποιες βοηθητικές πηγές θα μπορούσε να αξιοποιήσει ο δάσκαλος για το σκοπό αυτό. Γενικότερος στόχος των δραστηριοτήτων που προτείνονται είναι να μελετήσουν οι μαθητές τα γλωσσικά δάνεια της ελληνικής από άλλες γλώσσες μέσα από τη συστηματική παρατήρηση και επεξεργασία των ευρημάτων που κάθε φορά προκύπτουν από τις αναζητήσεις στο υλικό του λεξικού. Σε καθεμιά από τις επιμέρους προτεινόμενες δραστηριότητες, ο εκπαιδευτικός καθιστά σαφείς στους μαθητές τους στόχους των αναζητήσεων που θα πραγματοποιήσουν και τους δίνει τις απαραίτητες οδηγίες, για να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τα εργαλεία που παρέχει το περιβάλλον της σύνθετης αναζήτησης. Η αναλυτική περιγραφή που ακολουθεί δεν αποσκοπεί να παρουσιάσει έναν αυστηρά δομημένο τρόπο εφαρμογής διδακτικών σεναρίων, αλλά να καταστήσει σαφές ποιος είναι κάθε φορά ο επιμέρους διδακτικός στόχος και μέσα από ποιες τεχνικές μπορεί να υλοποιηθεί. Διευκρινίζεται εδώ ότι προτείνονται ορισμένες λειτουργικά εφαρμόσιμες ιδέες αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχει το περιβάλλον, από τις οποίες ο εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει όποιες θεωρεί περισσότερο ενδιαφέρουσες και να τις προσαρμόσει, ανάλογα με το επίπεδο των μαθητών και τις προτεραιότητες που ο ίδιος θα θέσει κατά τη διδασκαλία του φαινομένου. Η διερεύνηση του φαινομένου του γλωσσικού δανεισμού μέσα από το ηλεκτρονικό περιβάλλον του Λεξικού της Κοινής Νεοελληνικής καλό είναι να έχει ως στόχο την παραγωγή προφορικού ή/και γραπτού λόγου από τους μαθητές. Καθ όλη τη διάρκεια της διδακτικής πορείας, οι ομάδες των μαθητών θα κρατούν τις απαραίτητες σημειώσεις, ώστε στο τέλος κάθε φάσης να συντάσσουν προφορικές εισηγήσεις, με τις οποίες 1

2 θα εξηγούν στους συμμαθητές τους την πορεία που ακολούθησαν, τους στόχους που έθεσαν και τα συμπεράσματα στα οποία οδηγήθηκαν. Στο τέλος της διαδικασίας, κάθε ομάδα ή κάθε μαθητής θα συντάξει γραπτό κείμενο με θέμα το γλωσσικό δανεισμό και τις επιμέρους όψεις του, βασισμένος στη γνώση που έχει κατακτήσει εμπειρικά μέσα από το σχετικό μάθημα. Αφετηρία Η πορεία της διδακτικής αξιοποίησης των λεξικών με σκοπό την κατανόηση των επιμέρους όψεων του γλωσσικού δανεισμού, πιστεύουμε ότι χρειάζεται να έχει οικεία για τους μαθητές αφετηρία. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να αξιοποιήσει κάποια επίκαιρη αφορμή, για να φέρει στη σχολική τάξη τη συζήτηση σχετικά με την αρκετά μεγάλη συχνότητα εμφάνισης δάνειων λέξεων στον καθημερινό μας λόγο, προφορικό και γραπτό. Τη σύντομη συζήτηση θα επισφραγίσει κάποιο αυθεντικό κείμενο, πιθανότατα δημοσιογραφικού λόγου, αντιπροσωπευτικό της πληθώρας δάνειων λέξεων που θα μπορούσε ο εκπαιδευτικός να επιλέξει και να παρουσιάσει στους μαθητές. Από τα ημερήσια φύλλα των εφημερίδων, μπορεί κανείς εύκολα να αντλήσει κείμενα, τα οποία περιλαμβάνουν σχετικά πρόσφατα δάνεια, προερχόμενα από γλώσσες υψηλού κύρους και κυρίως από την αγγλοαμερικανική. Μία δυνατότητα είναι να επιλεγεί ένα κείμενο με περιεχόμενο σχετικό με τις νέες τεχνολογίες και το διαδίκτυο, που να περιλαμβάνει σε αξιοπρόσεκτο βαθμό δάνειες λέξεις i. Πιστεύουμε ότι τα δάνεια από την αγγλική είναι μία ικανοποιητική αφετηρία για να διερευνήσουν οι μαθητές τις όψεις του γλωσσικού δανεισμού, ε- πειδή είναι προτιμότερο να ξεκινούν από στοιχεία που τους είναι περισσότερο οικεία, και για το λόγο αυτό έχουν περισσότερες πιθανότητες να προξενήσουν εξαρχής το ενδιαφέρον τους. 1 ο σενάριο διερεύνησης: Γνωριμία με τις λιγότερο γνωστές όψεις του δανεισμού Ο στόχος της δραστηριότητας που προτείνεται στη συνέχεια είναι να γνωρίσουν οι μαθητές και τις άλλες μορφές του γλωσσικού δανεισμού, εκτός από τα άμεσα δάνεια ii, προσαρμοσμένα ή απροσάρμοστα, με τα οποία ενδεχομένως ταυτίζουν το φαινόμενο. Τους εμπλέκουμε σε μία διερευνητική διαδικασία, η οποία καταστρώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε κάθε επιμέρους βήμα να οδηγεί κατά τρόπο φυσικό στο επόμενο και το ενδιαφέρον των μαθητών να συντηρείται μέσα από την ικανοποίηση ότι πραγματοποιούν ανακαλύψεις αξιοποιώντας τα εργαλεία αναζήτησης στο λεξικό. 2

3 Προτεινόμενα βήματα: α) Οι μαθητές, αφού διαβάσουν το κείμενο που έχει επιλέξει ο εκπαιδευτικός, θα εντοπίσουν τις λέξεις που πιστεύουν ότι είναι δάνειες, θα κάνουν υποθέσεις σχετικά με το ποια είναι η γλώσσα της προέλευσής τους και στη συνέχεια θα τις αναζητήσουν στο ΛΚΝ. Άμεσος στόχος της αναζήτησης αυτής θα είναι να ελέγξουν, με βάση τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο ετυμολογικό μέρος των σχετικών λημμάτων (εφόσον οι λέξεις αυτές αποτελούν λήμματα του λεξικού), αν οι υποθέσεις τους επαληθεύονται ή όχι. Χρησιμοποιούν, δηλαδή, σε πρώτη φάση τις δυνατότητες αναζήτησης στο λεξικό, για να ερευνήσουν και να ελέγξουν μόνοι τους κατά πόσο είναι εύστοχες οι υποθέσεις τους. Μέσα από αυτή την έρευνα, θα έχουν τη δυνατότητα να κρίνουν και να αναθεωρήσουν, αν χρειαστεί, οι ίδιοι τις απόψεις τους, χωρίς κάποια παρέμβαση ή διόρθωση από μέρους του δασκάλου. β) Το πιθανότερο είναι ότι οι περισσότερες από τις λέξεις που θα αναζητήσουν στο λημματολόγιο του λεξικού θα περιλαμβάνουν στο ετυμολογικό μέρος την ένδειξη αγγλ. που σημαίνει ότι το λήμμα έχει κάποια ετυμολογική σχέση με την αγγλική γλώσσα iii. Με αφορμή αυτή τη διαπίστωση, ο δάσκαλος θα ζητήσει από τους μαθητές θα αναζητήσουν τα λήμματα που προβάλλονται στο παράθυρο διαλόγου της Σύνθετης Αναζήτησης στο Λ.Κ.Ν. και ετυμολογούνται από την αγγλική γλώσσα (ως μοναδικός όρος της αναζήτησης εισάγεται η βραχυγραφία αγγλ. στο πεδίο Ετυμολογία). Όπως θα διαπιστωθεί, εμφανίζονται πάρα πολλά λήμματα (2.674 εγγραφές) που έχουν την ένδειξη αγγλ. στο πεδίο Ετυμολογία. Για το λόγο αυτό, προτείνουμε σε πρώτη φάση οι μαθητές, σε συνεργασία με τον εκπαιδευτικό, διατρέχοντας τον προβαλλόμενο κατάλογο λημμάτων, να επιλέγουν από κοινού τυχαία λήμματα που εμφανίζονται σε διάφορα σημεία του και να εξετάζουν και τις υπόλοιπες πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο ετυμολογικό μέρος των άρθρων, εκτός από τη βραχυγραφική ένδειξη στην οποία στηρίχθηκε η αναζήτηση. Ο στόχος αυτής της διαδικασίας είναι οι μαθητές να διαβάσουν τις βραχυγραφικές ενδείξεις των όρων που δηλώνουν τις επιμέρους περιπτώσεις/ μορφές δανεισμού, στις οποίες εξαρχής επιδιώκουμε να τους οδηγήσουμε και να διαπιστώσουν μέσα από αυτές ότι ο γλωσσικός δανεισμός έχει διαφορετικές όψεις και δεν ταυτίζεται απλώς με την υιοθέτηση μιας ξένης λέξης με συγκεκριμένη μορφή και σημασία iv. 3

4 Κατά τη διαδικασία αυτής της φυλλομέτρησης, ο δάσκαλος θα στρέψει τους μαθητές να παρατηρήσουν ότι οι λέξεις που προβάλλονται στη λίστα των αποτελεσμάτων παρουσιάζουν μεγάλη ανομοιογένεια: άλλες αποτελούν μη προσαρμοσμένα λεξικά δάνεια (όπως αϊλάινερ), άλλες είναι προσαρμοσμένα λεξικά δάνεια (όπως ακρυλικός, αμφεταμίνη) και άλλες, και αυτές είναι και οι περισσότερες, από άποψη μορφής μοιάζουν να μην έχουν προέλευση από την αγγλική γλώσσα ούτε γενικότερα κάποιου είδους ξενική προέλευση (σε αυτές ανήκουν οι πρώτες ήδη λέξεις που προβάλλονται στη λίστα: αβιογενετικός, άβυσσος). Οι λέξεις που εμπίπτουν στην τελευταία αυτή περίπτωση είναι στην πλειοψηφία τους μεταφραστικά δάνεια, σημασιολογικά δάνεια και διεθνισμοί. Ο δάσκαλος στη συνέχεια θα αξιοποιήσει τις παρατηρήσεις που θα διατυπώσουν οι μαθητές σχετικά με τα ευρήματα της αναζήτησής τους, για τους καθοδηγήσει στη συστηματικότερη διερεύνηση των περιπτώσεων δανεισμού που αναδύονται μέσα από τα λήμματα που το λεξικό συνδέει ετυμολογικά με την αγγλική γλώσσα. γ) Οι μαθητές, μετά την πρώτη γνωριμία τους με τον ανομοιογενή χαρακτήρα των δανείων που προέρχονται από την αγγλική και με τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο ετυμολογικό μέρος των λημμάτων, θα στραφούν στο να διερευνήσουν τις επιμέρους μορφές του δανεισμού, αφού πρώτα τις καταγράψουν συστηματικότερα μέσα από το μεγάλο δείγμα των λημμάτων που η προέλευσή τους σχετίζεται με την αγγλική γλώσσα. Μία ενδιαφέρουσα δυνατότητα εκκίνησης αυτής της διαδικασίας είναι να εντοπίσουν οι μαθητές, μέσα από τα προβαλλόμενα λήμματα, τις λέξεις που αν τις συναντούσαν στο κείμενο που τους δόθηκε δε θα τις χαρακτήριζαν ως δάνειες. Ο στόχος μας είναι να οδηγηθούν στον εντοπισμό των περιπτώσεων μεταφραστικού και σημασιολογικού δανεισμού καθώς και της ύπαρξης διεθνισμών μέσα από τα λήμματα του λεξικού που θα επιλέξουν οι ίδιοι και από τα οποία, όπως είμαστε βέβαιοι εκ των προτέρων, τα περισσότερα εμπίπτουν στις παραπάνω περιπτώσεις. Μπορούν να εργαστούν γι αυτό το σκοπό ατομικά ή σε ολιγομελείς ομάδες. Κάθε μαθητής ή κάθε ομάδα είναι καλό να επιλέξει λίγα μόνο λήμματα (π.χ. πέντε) και, για να μην επισημάνουν όλοι τα ίδια, μπορεί κάθε ομάδα να κάνει την έρευνά της σε λήμματα που έχουν διαφορετικά αρχικά γράμματα. Δίπλα σε κάθε ένα από τα λήμματα που θα καταγράψουν θα αντιγράψουν τις ακριβείς ετυμολογικές πληροφορίες που δίνονται για αυτό στο αντίστοιχο άρθρο του ΛΚΝ. Ως δείγμα, αντιγράφουμε τις ετυμολογι- 4

5 κές πληροφορίες που δίνονται για έξι από τα λήμματα που θεωρούμε πιθανό ότι θα επέλεγαν ανάμεσα σε αυτά που έχουν αρχικό γράμμα το α. αβιογενετικός -ή ό [λόγ. < αγγλ. abiogenetic < abiogene(sis) = αβιογένε(σις) -tic = - τικός] άβυσσος η [λόγ.: 1: αρχ. βυσσος (λαϊκό: ο άβυσσος, η άβυσσο) 2: σημδ. γαλλ. abysse ή αγγλ. abyss (< αρχ. βυσσος) 3: ελνστ. σημ.] άγναθος -η ο [λόγ. < αγγλ. agnathous < a- = α- 1 + αρχ. γνάθ(ος) -ous = -ος] αγνοώ ούμαι [λόγ.: 1: αρχ. γνο 2: σημδ. αγγλ. ignore] αγνωστικισμός [λόγ. < αγγλ. agnosticism < agnostic = αγνωστικ(ιστής) -ism = -ισμός] αεροδιάδρομος [λόγ. αερο- + διάδρομος μτφρδ. αγγλ. air corridor] Παρατηρούμε ότι και τα έξι από τα παραπάνω λήμματα έχουν την ένδειξη λόγ. (λόγιο), δύο από αυτά την ένδειξη σημδ. (σημασιολογικό δάνειο) και ένα την ένδειξη μτφρδ. (μεταφραστικό δάνειο). Μία άλλη βραχυγραφική ένδειξη που έχουν πολλές πιθανότητες να ανιχνεύσουν στο ετυμολογικό μέρος των λημμάτων που θα επιλέξουν είναι η βραχυγραφία διεθ. (διεθνισμός). Στο σημείο αυτό, είναι σκόπιμο ο εκπαιδευτικός να αποσαφηνίσει στους μαθητές τους όρους λόγιο, μεταφραστικό δάνειο, σημασιολογικός δανεισμός, ορθογραφικός δανεισμός, απόδοση, αντιδάνειο, διεθνισμός με τη βοήθεια των σχετικών πληροφοριών που δίνονται στην εισαγωγή του Λεξικού της Κοινής Νεοελληνικής v και στα ερμηνεύματα σχετικών λημμάτων του ίδιου λεξικού (στα λήμματα δάνειο, δανεισμός, αντιδάνειο vi, διεθνισμός 2, λόγιος). δ) Αφού επεξηγηθούν οι όροι που δηλώνουν επιμέρους όψεις του δανεισμού, οι μαθητές με την καθοδήγηση του δασκάλου μπορούν να πραγματοποιήσουν μερικές αναζητήσεις στο λεξικό μέσα από τις οποίες θα βρουν παραδείγματα λημμάτων που θα τους βοηθήσουν να κατανοήσουν στην πράξη το περιεχόμενο των όρων αυτών. Η τεχνική αναζήτησης που μπορούν να εφαρμόσουν είναι απλή: κάθε ομάδα εισάγει στο πεδίο Ετυμολογία έναν από τους βραχυγραφικούς όρους αναζήτησης σημδ., μτφρδ., διεθ., αντδ. μαζί με το χαρακτήρα % και μία από τις βραχυγραφικές ενδείξεις του Λ.Κ.Ν. που δηλώνουν τις γλώσσες καταγωγής λέξεων της ελληνικής vii. Ενδεικτικά παραθέτουμε ορισμένα παραδείγματα συνδυασμού όρων αναζήτησης: αντδ.%ιταλ., διεθ.%αγγλ., μτφρδ.%γερμ., σημδ.%γαλλ. Αυτές οι αναζητήσεις δε θα γίνουν με στόχο να συστημα- 5

6 τοποιηθούν τα ευρήματά τους, προκειμένου να εξαχθούν συγκεκριμένου τύπου συμπεράσματα (όπως θα γίνει με αυτές που προτείνουμε στη συνέχεια). Αποσκοπούν απλώς στην ουσιαστική εμπέδωση των όψεων του δανεισμού μέσα από επαρκή παραδείγματα. Η διερεύνηση των επιμέρους μορφών του δανεισμού μπορεί να προχωρήσει και να γίνει συστηματικότερη μέσα από την αναζήτηση των δανείων που είναι καταγεγραμμένα στο λεξικό, εκτός από αυτά που ετυμολογούνται από την αγγλική. Στις επιμέρους αναζητήσεις που θα γίνουν στο σώμα των λημμάτων του λεξικού θα συμπληρώνεται το πεδίο Ετυμολογία με τις βραχυγραφικές ενδείξεις που κάθε φορά μας εξυπηρετούν. Σε αυτή την επόμενη φάση, οι μαθητές μπορούν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες αναζήτησης στο λεξικό, με σκοπό να κατανοήσουν καλύτερα τη φύση των μορφών του γλωσσικού δανεισμού, που ενδεχομένως μέχρι εκείνη τη στιγμή αγνοούσαν. Επιμέρους στόχοι αυτής της διερευνητικής διαδικασίας είναι: να διαπιστώσουν το μεγάλο αριθμό περιπτώσεων σημασιολογικού και μεταφραστικού δανεισμού, που ενδεχομένως κάποιες φορές υπερβαίνει τον αριθμό των άμεσων λεξικών δανείων, καθώς επίσης το σημαντικό αριθμό διεθνισμών και αντιδανείων. Ιδιαίτερα, ο σημαντικός αριθμός αντιδανείων και διεθνισμών μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία για να κατανοήσουν ότι ο γλωσσικός δανεισμός είναι μία διαδικασία διαρκούς συναλλαγής μεταξύ των γλωσσών που βρίσκονται σε επαφή, η οποία συμβάλλει στον αμοιβαίο εμπλουτισμό τους. να κατανοήσουν ότι ο μεταφραστικός δανεισμός επηρέασε την εξέλιξη και τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου της ελληνικής δίνοντας ώθηση στη δημιουργία νέων παράγωγων και σύνθετων λέξεων. να συνειδητοποιήσουν ότι ο σημασιολογικός δανεισμός συμβάλλει διαχρονικά στη σημασιακή εξέλιξη των λέξεων και στην επέκταση των σημασιών τους. να εξετάσουν τη συχνότητα εμφάνισης των επιμέρους μορφών του δανεισμού σε σχέση με τις γλώσσες προέλευσης των δανείων, δηλαδή τις γλώσσες με τις οποίες ήρθε σε επαφή η ελληνική. να διερευνήσουν αν υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στο λόγιο ή μη λόγιο χαρακτήρα της προέλευσης ενός δανείου viii και στο είδος του δανεισμού ή τη γλώσσα προέλευσής του. 6

7 Η δραστηριότητα μπορεί να μεθοδευτεί στη συνέχεια ως εξής: οι μαθητές μοιράζονται σε ομάδες των 2-4 ατόμων (ανάλογα με το μαθητικό δυναμικό της τάξης και τον αριθμό των διαθέσιμων ηλεκτρονικών υπολογιστών στην αίθουσα του σχολικού εργαστηρίου). Βήμα 1 ο Κάθε ομάδα αναλαμβάνει να κάνει αναζητήσεις εισάγοντας α) στο πεδίο Ετυμολογία έναν από τους όρους: μτφρδ. (μεταφραστικό δάνειο), σημδ. (σημασιολογικός δανεισμός), διεθ. (διεθνισμός) αντδ. (αντιδάνειο) και β) στο πεδίο Λέξη-Λήμμα διαφορετικό αρχικό γράμμα συμπληρωμένο από το χαρακτήρα * (π.χ. α*). Στη συνέχεια, ο δάσκαλος, θέτοντας τα κατάλληλα ερωτήματα, θα εκμαιεύσει από τους μαθητές ορισμένες παρατηρήσεις σε σχέση με τη μορφή των λημμάτων που προβάλλονται στα αποτελέσματα των αναζητήσεων με τους παραπάνω όρους. Ακολουθούν ορισμένες διαπιστώσεις που ανακύπτουν μέσα από την προσεκτική παρατήρηση των ευρημάτων που προβάλλονται κατά τις προτεινόμενες αναζητήσεις και που ενδεχομένως ο εκπαιδευτικός μπορεί να αξιοποιήσει διδακτικά. Σημαντικό μέρος των λημμάτων που χαρακτηρίζονται ως διεθνισμοί (περισσότερα από τα μισά) δεν αποτελούν πλήρη λεξήματα αλλά συνθετικά, προθήματα και επιθήματα. Οι διεθνισμοί στο σύνολό τους χαρακτηρίζονται ως λήμματα λόγιας προέλευσης. Τα λήμματα που χαρακτηρίζονται ως μεταφραστικά και σημασιολογικά δάνεια δεν αποτελούνται από μορφήματα δανεισμένα από άλλες γλώσσες, αλλά από μορφήματα της ελληνικής γλώσσας που συχνά προέρχονται από ρίζες της αρχαίας ελληνικής. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία τα λήμματα αυτά είναι προϊόντα λόγιου σχηματισμού (η ένδειξη που το δηλώνει είναι η βραχυγραφία λόγ. αμέσως μετά την αγκύλη που σηματοδοτεί την έναρξη του ετυμολογικού μέρους). Ο αριθμός των λημμάτων που αποτελούν μεταφραστικά και σημασιολογικά δάνεια είναι εντυπωσιακά μεγάλος (3.091 και αντίστοιχα). Σε αντίθεση με τα σημασιολογικά και τα μεταφραστικά δάνεια ένα μικρό μόνο μέρος από τα λήμματα που προβάλλονται ως αντιδάνεια χαρακτηρίζονται ως λόγια αντιδάνεια. Τα περισσότερα από αυτά έχουν μη λόγια προέλευση. Βήμα 2 ο 7

8 Στο επόμενο βήμα οι μαθητές θα κάνουν ειδικότερες αναζητήσεις στο πλαίσιο των ο- ποίων θα εφαρμόσουν τη χρήση συνδυασμένων όρων στο πεδίο Ετυμολογία. Συγκεκριμένα, θα διερευνήσουν το κάθε ένα από τα παραπάνω είδη δανεισμού σε σχέση με διαφορετικές γλώσσες προέλευσης των δανείων. Η τεχνική που θα εφαρμόσουν κατά την αναζήτηση είναι να εισάγουν στο πεδίο Ετυμολογία μία από τις παραπάνω τέσσερις βραχυγραφικές ενδείξεις που δηλώνουν το είδος του δανεισμού (μτφρδ., σημδ., διεθ., αντδ.) το χαρακτήρα % (χωρίς ενδιάμεσα διαστήματα) και στο τέλος τη βραχυγραφική ένδειξη της γλώσσας προέλευσης των δανείων ix. Μπορούν να πειραματιστούν εισάγοντας τις βραχυγραφικές ενδείξεις διαφόρων γλωσσών και να καταγράφουν τα αποτελέσματα που εμφανίζονται κάθε φορά. Ακολουθούν ορισμένες παρατηρήσεις που μπορούν να προκύψουν μέσα από αρκετές δοκιμαστικές αναζητήσεις στο λεξικό. Οι παρατηρήσεις που παρατίθενται εδώ έχουν κυρίως στατιστικό χαρακτήρα και μπορούν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της διδακτικής διαδικασίας με τρόπο τέτοιο, ώστε να καλλιεργήσουν την επίγνωση των μαθητών για τη σχέση μεταξύ γλωσσικού δανεισμού και πολιτισμικών ανταλλαγών. Ο μεγαλύτερος αριθμός μεταφραστικών και σημασιολογικών δανείων προέρχεται από την αγγλική, τη γαλλική και τη γερμανική, ακολουθεί η ιταλική και οι νεολατινικές, ενώ τα σχετικά δάνεια από την τουρκική είναι ελάχιστα. Τα λήμματα που χαρακτηρίζονται ως διεθνισμοί συνδέονται στην πλειοψηφία τους με την αγγλική και τη γαλλική γλώσσα και ακολουθεί η γερμανική και οι νεολατινικές. Δεν υπάρχουν διεθνισμοί που η ετυμολογία τους να συνδέεται με την τουρκική γλώσσα. Τα λήμματα που χαρακτηρίζονται ως αντιδάνεια και είναι προϊόντα συναλλαγής της ελληνικής με άλλες γλώσσες συνδέονται ετυμολογικά κυρίως με τις εξής γλώσσες: την τουρκική, τη λατινική στις διάφορες φάσεις εξέλιξης της, την ιταλική, τη γαλλική και την αραβική (η σειρά με την οποία αναφέρονται οι γλώσσες είναι ανάλογη με το πλήθος των αντιδανείων). Ελάχιστα μόνο από τα χαρακτηριζόμενα ως αντιδάνεια συνδέονται με τη γερμανική και την αγγλική. Βήμα 3 ο Δίνουμε στους μαθητές ως επιπλέον όρο αναζήτησης στο πεδίο της ετυμολογίας και πριν από τους υπόλοιπους όρους την ακολουθία «λόγ.%», με σκοπό να βρουν αν για τις 8

9 επιμέρους κατηγορίες ή περιπτώσεις δανεισμού τα αποτελέσματα μειώνονται δραστικά ή όχι. Συγκεκριμένα, προκύπτουν οι εξής παρατηρήσεις: Οι διεθνισμοί είναι στο σύνολό τους λόγιας καταγωγής. Τα μεταφραστικά και τα σημασιολογικά δάνεια είναι στην πλειοψηφία τους λόγιας προέλευσης. Τα αντιδάνεια είναι στο μεγαλύτερο ποσοστό τους μη λόγιας καταγωγής. 2 ο σενάριο διερεύνησης: Εστίαση στα άμεσα δάνεια λόγιας προέλευσης Μία ενδιαφέρουσα εναλλακτική εκδοχή συνέχισης της δραστηριότητας από το σημείο εκείνο κατά το οποίο έχει ολοκληρωθεί η πρώτη φάση διερεύνησης των δανείων που ετυμολογούνται από την αγγλική είναι να εστιάσει ο εκπαιδευτικός, στα λήμματα που στο ετυμολογικό μέρος των άρθρων τους έχουν την ένδειξη λόγ. (λόγιο) πριν από τη βραχυγραφική ένδειξη της γλώσσας (στην περίπτωσή μας < αγγλ.). Όπως πληροφορούμαστε από την εισαγωγή του λεξικού, η ένδειξη αυτή δηλώνει ότι οι λέξεις αυτές αποτελούν λόγιας προέλευσης άμεσα δάνεια από την αγγλική. Η αφορμή για την εξέταση αυτών των δανείων μπορεί να προκύψει και μέσα από την παρατήρηση των αποτελεσμάτων της αρχικής αναζήτησης. Ανάμεσα στα λήμματα αγγλικής καταγωγής που οι μαθητές ενδεχομένως δε θα χαρακτήριζαν ως δάνεια υπάρχουν πολλά που εμπεριέχουν στο ετυμολογικό τους μέρος την ένδειξη «λόγ. < αγγλ.». Για παράδειγμα, στο μικρό δείγμα των έξι λημμάτων που παραθέτουμε παραπάνω υπάρχουν τρία λήμματα με την ένδειξη αυτή: αβιογενετικός, άγναθος και αγνωστικισμός. Οι ενδείξεις «< abiogenetic, < agnathous, < agnosticism» σημαίνουν ότι αυτές οι λέξεις είναι άμεσα λεξικά δάνεια από την αγγλική, ότι δηλαδή η ελληνική εισήγαγε αυτές τις λεξικές μονάδες ως λέξεις κατασκευασμένες στην αγγλική γλώσσα, άσχετα αν τα συστατικά τους είναι μορφήματα της αρχαίας ελληνικής. Οι λέξεις αυτές μεταφέρθηκαν στη νέα ελληνική στο πλαίσιο ειδικών λεξιλογίων με την παρέμβαση μορφωμένων ομιλητών της ελληνικής (λόγιος δανεισμός), οι οποίοι επέβαλαν την απαραίτητη μορφολογική και φωνολογική προσαρμογή. Αποτέλεσμα είναι η μορφή αυτών των λέξεων να αφήνει ανυποψίαστους τους μέσους φυσικούς ομιλητές της ελληνικής για το γεγονός ότι αυτές αποτελούν προϊόντα γλωσσικού δανεισμού. Στα επόμενα βήματα στρέφουμε το ενδιαφέρον των μαθητών σε συστηματικότερη διερεύνηση των λημμά- 9

10 των του Λεξικού που έχουν την ένδειξη λόγ. < αγγλ. στο ετυμολογικό τους μέρος. Ακολουθεί η περιγραφή μίας πιθανής πορείας. Βήμα 1 ο Οι μαθητές μπορούν να πραγματοποιήσουν αναζήτηση στο λεξικό με τους ακόλουθους όρους: -Στο πεδίο Λέξη-Λήμμα: κάθε ομάδα πληκτρολογεί διαφορετικό αρχικό γράμμα συνοδευόμενο από το χαρακτήρα *. Πληκτρολογώντας, για παράδειγμα, α*, περιορίζουμε το πεδίο της αναζήτησης στις λέξεις που αρχίζουν από α, ώστε να μην έχουμε μεγάλο ό- γκο αποτελεσμάτων, πράγμα που θα δυσκόλευε την επεξεργασία τους. Αν χωριστούν σε ομάδες και πραγματοποιήσουν διαφορετικές αναζητήσεις, καλό είναι να δοθεί σε κάθε ομάδα κάποιο αρχικό γράμμα που έχει πιθανότητες να εμφανίσει ικανοποιητικό αριθμό αποτελεσμάτων. Καλό είναι ο δάσκαλος να κάνει κάποιες προηγούμενες δοκιμές. -Στο πεδίο Ετυμολογία: όλες οι ομάδες πληκτρολογούν την ακολουθία «λόγ. < αγγλ.», περιορίζοντας την αναζήτηση στα λήμματα που έχουν λόγια ετυμολογία και είναι άμεσα δάνεια από την αγγλική. Βήμα 2 ο Ζητούμε από τους μαθητές να παρατηρήσουν τα λήμματα που βρέθηκαν κατά τις προηγούμενες αναζητήσεις, ώστε να τα χαρακτηρίσουν ως προς το βαθμό προσαρμογής τους στο μορφολογικό σύστημα της νέας ελληνικής (ποια θεωρούν ότι είναι πολύ ή λίγο προσαρμοσμένα και ποια όχι). Τους ζητούμε να διαχωρίσουν τα προσαρμοσμένα από τα μη προσαρμοσμένα δάνεια, αφού τους διαφωτίσουμε ως προς τα κριτήρια που θα εφαρμόσουν για να κάνουν αυτόν τον διαχωρισμό. Μπορούμε να τους ζητήσουμε αρχικά να στηριχθούν στο γλωσσικό τους αίσθημα, θέτοντάς τους το ερώτημα «Ποιες από αυτές τις λέξεις σας ακούγονται / φαίνονται ελληνικές και ποιες όχι». Στη συνέχεια, αφού ακούσουμε τις απαντήσεις τους, μπορούμε να τους βοηθήσουμε να καταστήσουν ενσυνείδητα τα διαισθητικά κριτήρια, με βάση τα οποία διατυπώνουν την κρίση ως προς το αν μία λέξη φαίνεται ελληνική. Τους προσανατολίζουμε δηλαδή στο να συνειδητοποιήσουν ότι προσαρμοσμένες δάνειες λέξεις είναι αυτές που ακολουθούν το μορφολογικό σύστημα της νέας ελληνικής (προσαρμόζονται δηλαδή σε συγκεκριμένο κλιτικό παράδειγμα, εφόσον ανήκουν σε ένα από τα 10

11 μέρη του λόγου που είναι κλιτά για την ελληνική γλώσσα) και τους φωνοτακτικούς της κανόνες (δεν εμφανίζουν δηλαδή συνδυασμούς φθόγγων που είναι ξένοι προς το σύστημα της νέας ελληνικής, π.χ. αντιτράστ, απαρτχάιντ). Εφιστούμε την προσοχή κυρίως στις καταλήξεις των δάνειων λέξεων ως δείκτες προσαρμογής ή μη προσαρμογής τους. Στα αποτελέσματά της αναζήτησής μας παρατηρούμε ότι: Τα περισσότερα από τα λόγια δάνεια από την αγγλική γλώσσα είναι προσαρμοσμένα στο μορφολογικό σύστημα της νέας ελληνικής. Απροσάρμοστες είναι μόνο οι λέξεις: αγιατολάχ, αϊλάινερ, αντεργκράουντ, αντιτράστ, αουτσάιντερ, α- παρτχάιντ, άφτερ σέιβ. Τα λήμματα ανακόντα και ανιόν, όπως διαπιστώνουμε, δεν έχουν υποστεί καμία προσαρμογή κατά τη μεταφορά τους από την αγγλική στη νέα ελληνική, αλλά από σύμπτωση μοιάζουν προσαρμοσμένες και μάλιστα θα μπορούσαν να θεωρηθούν από αρκετούς φυσικούς ομιλητές απόλυτα ελληνικές ως προς την προέλευσή τους. Ακολουθεί πίνακας με τα παραπάνω λήμματα διαχωρισμένα στις δύο κατηγορίες και συνοδεύεται από ορισμένες παρατηρήσεις. Προσαρμοσμένες λέξεις αβιογενετικός αλουμίνιο αγγλικανισμός αλταϊκός αγγλικανός αλφαβητίζω άγναθος αμνιοκέντηση αγνωστικισμός αμφεταμίνη αγνωστικιστής αμφισεξουαλικός αγοραφοβικός αναβολικός αδαμαντίνη αναβολισμός αεροβικός αναισθησιολογία αεροθεραπεία αναισθησιολόγος αερομηχανική αναισθητικός αζιμούθιο ανακροτικός αντιαλλεργικός αντιαναιμικός αντιαρρυθμικός αντιβαλλιστικός αντιβιοτικός αντιβίωση αντιδιαβητικός αντιθρομβωτικός αντιρευματικός αντιστατικός αντιφεμινισμός αντιφεμινιστής Μη προσαρμοσμένες λέξεις αγιατολάχ αϊλάινερ ανακόντα ανιόν αντεργκράουντ αντιτράστ αουτσάιντερ απαρτχάιντ άφτερ σέιβ 11

12 αθεϊστικός αθηρωσκλήρωση αιολικός 2 ακαθισία ακέλας ακρυλικός ακρώνυμο αλλόμορφο αλλοτροπισμός άλμπατρος αναλγητικός αναχρονιστικός ανδροκρατία ανδρολογία ανδρολόγος ανθρακίτης ανθρωπογενετικός ανθρωπογονία ανθρωπογονικός ανοδικός 2 αραμαϊκός αρτιοδάκτυλα αρχαιολατρία αρχαιομετρία άστατο ασυμπτωματικός αταβιστικός ατόλη αυστραλιανός αυτοματισμός Από τα λήμματα που συμπεριλάβαμε στη λίστα με τα προσαρμοσμένα δάνεια μόνο 16 (σε σύνολο 66) σχηματίζονται από ρίζες καθαρά ξένης (αγγλικής ή άλλης) καταγωγής. Όλα τα υπόλοιπα σχηματίζονται από ρίζες ελληνικής καταγωγής, οι οποίες αξιοποιήθηκαν σε διάφορες ιστορικοπολιτισμικές φάσεις από ο- μιλητές της αγγλικής ή άλλων ευρωπαϊκών γλωσσών για το σχηματισμό νέων λέξεων με σκοπό τη δήλωση νέων κάθε φορά εννοιών. Τις περισσότερες φορές οι λέξεις αυτές ανήκουν στην ορολογία επιστημονικών ή τεχνικών κλάδων, α- νήκουν όπως λέμε, σε κάποιο ειδικό λεξιλόγιο. Από τα λήμματα που συμπεριλάβαμε στη λίστα με τα μη προσαρμοσμένα, τα δύο (ανακόντα και ανιόν), αν και δεν έχουν υποστεί καμία αλλαγή ή προσαρμογή κατά το πέρασμά τους από την αγγλική στην ελληνική γλώσσα, από σύμπτωση μοιάζουν προσαρμοσμένες λέξεις. Το πιθανότερο είναι ότι οι μαθητές θα τις θεωρήσουν προσαρμοσμένα δάνεια, γι αυτό θα χρειαστεί ο εκπαιδευτικός να τους παροτρύνει να ελέγξουν τις πληροφορίες που δίνονται στο ετυμολογικό μέρος των σχετικών λημμάτων, από τις οποίες φαίνεται ότι οι λέξεις μεταφέρθηκαν αυτούσιες από την αγγλική στην ελληνική. Είναι ενδιαφέρον να σταθεί κανείς στο γεγονός ότι οι δύο αυτές λέξεις έφτασαν στην νέα ελληνική μέσω της αγγλικής, χωρίς να είναι αγγλικές στην καταγωγή τους. Η λέξη ανακόντα προέρχεται από γλώσσα της Κεϋλάνης, ενώ η λέξη ανιόν είναι απόγονος αρχαιοελληνικής μετοχής που έφτασε στη νέα ελληνική με συγκεκριμένη και ειδική σημασία και ως ουσιαστικό πια, διαμέσου αγγλικής γλώσσας. 12

13 Βήμα 3 ο Ζητούμε από τους μαθητές να χωρίσουν σε ομάδες τα λήμματα, ανάλογα με την γραμματική κατηγορία στην οποία ανήκουν. Αυτό μπορεί να χρησιμεύσει στη συνέχεια για να διατυπώσουμε κάποιες στατιστικού τύπου υποθέσεις, που θα τροφοδοτήσουν με τη σειρά τους το ενδιαφέρον για νέα έρευνα. Επισημαίνουμε ότι τα μη προσαρμοσμένα δάνεια δεν είναι πάντοτε σαφές σε ποια γραμματική κατηγορία ανήκουν, εφόσον είναι άκλιτα και επομένως δεν ακολουθούν κάποιο συγκεκριμένο κλιτικό παράδειγμα ούτε η μορφή τους γενικότερα παραπέμπει σε συγκεκριμένο μέρος του λόγου. Μπορεί να α- ντιληφθεί κανείς σε ποιο μέρος του λόγου ανήκει κάθε λέξη από τη σημασία και τη χρήση της, αλλά και αυτό δεν είναι πάντοτε σαφές. Για παράδειγμα, η λέξη αουτσάιντερ χαρακτηρίζεται από το λεξικό ως ουσιαστικό, αλλά έχει και επιθετική χρήση («τύπος αουτσάιντερ»). Στη συνέχεια, θα εστιάσουμε την προσοχή μας μόνο στα προσαρμοσμένα δάνεια. Βήμα 4 ο Αφού ξεχωρίσουν οι μαθητές τα προσαρμοσμένα δάνεια, καλούνται να παρατηρήσουν το δείγμα τους, για να εντοπίσουν αν οι λέξεις που το αποτελούν έχουν κάποια τυχόν κοινά μορφολογικά χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα καταλήξεις (επιθήματα) που εμφανίζονται με αξιοσημείωτη συχνότητα. Στο δείγμα των προσαρμοσμένων λόγιων δάνειων επιθέτων και ουσιαστικών από την αγγλική γλώσσα με αρχικό γράμμα το α- παρατηρείται συχνή εμφάνιση ή α- πλώς επανάληψη ορισμένων επιθημάτων. Αυτά είναι τα εξής: Στα ουσιαστικά Στα επίθετα -ισμός -ικός αγγλικανισμός αγνωστικισμός αλλοτροπισμός αναβολισμός αντιφεμινισμός αβιογενετικός αγοραφοβικός αεροβικός αθεϊστικός αιολικός 2 13

14 αυτοματισμός -ιστής αγνωστικιστής αντιφεμινιστής -ίνη αδαμαντίνη αμφεταμίνη ακρυλικός αλταϊκός αμφισεξουαλικός αναβολικός αναισθητικός ανακροτικός αναλγητικός αναχρονιστικός ανθρωπογενετικός ανθρωπογονικός ανοδικός 2 αντιαλλεργικός αντιαναιμικός αντιαρρυθμικός αντιβαλλιστικός αντιβιοτικός αντιδιαβητικός αντιθρομβωτικός αντιρευματικός αντιστατικός αραμαϊκός ασυμπτωματικός αταβιστικός -ανός αγγλικανός αυστραλιανός Ο στόχος αυτού του βήματος της δραστηριότητας είναι να καταρτίσουν έναν κατάλογο από παραγωγικά επιθήματα που εμφανίζονται συχνά στα προσαρμοσμένα δάνεια λόγιας προέλευσης από την αγγλική. Ο σκοπός είναι να αναγνωρίσουν ότι τα επιθήματα αυτά έχουν τα αντίστοιχά τους στην αγγλική γλώσσα, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, να κατανοήσουν ότι αυτά τα (πολύ παραγωγικά ομολογουμένως) στοιχεία σχηματισμού νέων λέξεων, αν και έχουν συνήθως σαφή καταγωγή από τις κλασικές 14

15 γλώσσες, έχουν σύνθετη ιστορία και είναι προϊόντα μακραίωνων συναλλαγών μεταξύ της ελληνικής και των υπόλοιπων (ευρωπαϊκών κυρίως) γλωσσών με τις οποίες ήρθε σε επαφή. Η εκδοχή αυτή που μπορεί να πάρει το σενάριο διδασκαλίας του φαινομένου του γλωσσικού δανεισμού μέσα από την αξιοποίηση της ηλεκτρονικής μορφής του ΛΚΝ αποσκοπεί στο να φωτίσει και άλλες διαστάσεις του φαινομένου που δείχνουν ότι δε συνίσταται απλώς στη μονόπλευρη άσκηση επιρροής από μία γλώσσα σε άλλη, αλλά σε μία δημιουργική διαδικασία ανταλλαγής στοιχείων που συμβάλλει στον εμπλουτισμό των γλωσσών. 3 ο σενάριο: Διερεύνηση των δανείων μη λόγιας προέλευσης Μία άλλη δυνατότητα είναι να διερευνηθούν τα χαρακτηριστικά των δάνειων λέξεων της ελληνικής που δε χαρακτηρίζονται ως δάνεια λόγιας καταγωγής, ώστε οι μαθητές να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά την ποσότητα αυτών των δανείων σε σχέση με τη γλώσσα προέλευσης ή με το βαθμό προσαρμογής τους σε σύγκριση με τα δάνεια λόγιας προέλευσης. Η τεχνική αναζήτησης είναι η εξής: Οι μαθητές συμπληρώνουν στο πεδίο Ετυμολογία το χαρακτήρα «[» και αμέσως μετά τη βραχυγραφική ένδειξη της γλώσσας x. Μπορούν να περιορίσουν τα αποτελέσματα της αναζήτησης εισάγοντας διαφορετικό κάθε φορά αρχικό χαρακτήρα στο πεδίο Λήμμα. Επειδή ο αριθμός των αναζητήσεων δεν μπορεί να είναι πολύ μεγάλος θα προτιμηθούν οι γλώσσες που έχει αποδειχθεί ότι αποτελούν τις κύριες πηγές γλωσσικών δανείων για την ελληνική. Καταγράφουμε ορισμένες παρατηρήσεις που προκύπτουν και οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν από τον δάσκαλο, για να συζητήσει με τους μαθητές ζητήματα που θα τους βοηθήσουν να συνδέσουν το φαινόμενο του γλωσσικού δανεισμού με πολιτισμικές και ιστορικές συνθήκες. Ο αριθμός των δανείων μη λόγιας προέλευσης παρουσιάζει μεγάλη απόκλιση από γλώσσα σε γλώσσα. Τα αποτελέσματα μπορούν να συγκριθούν με αυτά που βρέθηκαν κατά την αναζήτηση δανείων λόγιας καταγωγής, να συγκριθεί δηλαδή ο αριθμός των δανείων λόγιας προέλευσης και των δανείων μη λόγιας προέλευσης από την ίδια γλώσσα. Ο λόγιος ή μη λόγιος χαρακτήρας της καταγωγής των δανείων μπορεί να συσχετιστεί με το κύρος που έχουν για τους ομιλητές της ελληνικής και με την εικόνα που αυτοί έχουν για κάθε γλώσσα. Επίσης, το μεγάλο ποσοστό μη λόγιας προέλευσης δανείων από ορισμένες γλώσσες, όπως η τουρ- 15

16 κική και η ιταλική, θα συνδεθεί με τις ιστορικές συνθήκες και συγκεκριμένα με τη μακρόχρονη επαφή των ομιλητών της ελληνικής με τους ομιλητές αυτών των γλωσσών. Ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις προκύπτουν σε σχέση με το βαθμό και το ποσοστό προσαρμογής των δανείων που έχουν εισαχθεί στην ελληνική χωρίς την παρέμβαση των λόγιων. Οι παρατηρήσεις αυτές δεν είναι ομοιογενείς για κάθε γλώσσα. Τα δάνεια μη λόγιας καταγωγής από την αγγλική είναι σε πολύ μικρό ποσοστό προσαρμοσμένα, τουλάχιστον σε πολύ μικρότερο ποσοστό σε σχέση με τα δάνεια λόγιας καταγωγής (Στο λεξικό καταγράφονται μόνο 134 λήμματαδάνεια μη λόγιας καταγωγής, ενώ τα άμεσα δάνεια λόγιας καταγωγής που καταγράφονται είναι αρκετά περισσότερα). Παρόμοια είναι τα δεδομένα και για τα δάνεια μη λόγιας καταγωγής από τη γερμανική και τη γαλλική. Αντιθέτως, υψηλό ποσοστό προσαρμογής παρουσιάζουν τα μη λόγιας προέλευσης δάνεια από την τουρκική και την ιταλική. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να ενθαρρύνει τους μαθητές να προβληματιστούν και να δώσουν πιθανές ερμηνείες σε αυτήν την ανομοιογένεια. Ιδέες για εναλλακτικές δραστηριότητες προσέγγισης του γλωσσικού δανεισμού Εστίαση σε συγκεκριμένα επιθήματα (παραγωγικές καταλήξεις) Πιθανό επόμενο βήμα είναι να επιλέξουμε ένα από αυτά τα επιθήματα π.χ. ισμός ή ικός και να εξετάσουμε την εμφάνισή του στο λεξιλόγιο της νέας ελληνικής σε σχέση με το δανεισμό από την αγγλική ή και από άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες. Για παράδειγμα, μέσα από τη δυνατότητα καταμέτρησης των ευρημάτων (λημμάτων) που μας δίνει το περιβάλλον των ηλεκτρονικών λεξικών, έχουμε τα στατιστικά στοιχεία από τις ακόλουθες αναζητήσεις και μπορούμε να διατυπώσουμε πολλαπλά συμπεράσματα: Προτείνουμε ορισμένες πιθανές αναζητήσεις 1 η Αναζήτηση *ισμός ή *ικός στο πεδίο Λέξη-Λήμμα και Ουσιαστικό ή Επίθετο αντίστοιχα στο πεδίο Τύπος Λήμματος 2 η Αναζήτηση 16

17 *ισμός ή *ικός στο πεδίο Λέξη-Λήμμα και Ουσιαστικό ή Επίθετο αντίστοιχα στο πεδίο Τύπος Λήμματος λόγ. στο πεδίο Ετυμολογία (τα αποτελέσματα είναι ελάχιστα λιγότερα από τα προηγούμενα αποτελέσματα διαπιστώνουμε ότι τα περισσότερα ουσιαστικά σε -ισμός και τα επίθετα σε -ικός είναι λόγιας προέλευσης) 3 η Αναζήτηση *ισμός ή *ικός στο πεδίο Λέξη-Λήμμα και Ουσιαστικό ή Επίθετο αντίστοιχα στο πεδίο Τύπος Λήμματος λόγ. < αγγλ. στο πεδίο Ετυμολογία (τα αποτελέσματα λιγοστεύουν σημαντικά) ή *ισμός ή *ικός στο πεδίο Λέξη-Λήμμα λόγ. < γαλλ. στο πεδίο Ετυμολογία Συσχετισμός του δανεισμού με τη γραμματική κατηγορία των δανείων Η αρχική αναζήτηση στην προηγούμενη δοκιμή έδωσε μόνο ένα ρήμα (αλφαβητίζω) και κανένα λήμμα από τις γραμματικές κατηγορίες αντωνυμία, επίρρημα, επιφώνημα, μόριο, πρόθεση, σύνδεσμος. Η αναζήτηση με τους όρους λόγ. < αγγλ. στο πεδίο Ετυμολογία και Ρήμα στο πεδίο Τύπος Λήμματος (χωρίς κανέναν περιορισμό ως προς το αρχικό γράμμα των ζητούμενων λημμάτων) δίνει μόνο τέσσερα αποτελέσματα: αλφαβητίζω, ραδιοτηλεγραφώ, σνιφάρω, υπνωτίζω. Μπορούμε να θέσουμε ως ζήτημα προς διερεύνηση το να εξετάσουν οι μαθητές σε ποιο βαθμό και από ποιες γλώσσες η ελληνική έχει δανειστεί ρήματα. Η βασική ένδειξη που υπάρχει στα άρθρα των λημμάτων, για να δηλώσει ότι ένα λήμμα αποτελεί δάνειο, είναι η βραχυγραφία με την οποία σημαίνεται η γλώσσα προέλευσης του δανείου. Με δεδομένο αυτό και μετά από σύντομη ενημέρωση των μαθητών για το νόημα των βραχυγραφικών ενδείξεων και των συμβόλων xi (όπως <, >, [ )που χρησιμοποιούνται από τους συντάκτες του λεξικού στο πεδίο της ετυμολογίας, μπορούμε να ζητήσουμε από τους μαθητές να χωριστούν σε ομάδες και να πραγματοποιήσουν διαφορετικές αναζητήσεις, με σκοπό στο τέλος να παρουσιάσουν στους υπόλοιπους και, αν μπορούν, να σχολιάσουν τα ευρήματα. 17

18 Παρουσιάζεται στη συνέχεια μία ενδεικτική στρατηγική αναζήτησης: Όλες οι ομάδες των μαθητών επιλέγουν Ρήμα στο πεδίο Τύπος Λήμματος και κάθε ομάδα αναλαμβάνει να αναζητήσει τα δάνεια από διαφορετική γλώσσα. Μπορούν να αναζητηθούν δάνεια από γλώσσες με τις οποίες γνωρίζουν οι μαθητές ότι έχει έρθει σε ε- παφή η ελληνική, όπως για παράδειγμα η αγγλική, η γαλλική, η γερμανική, η ιταλική, η τουρκική. Για κάθε γλώσσα, κάθε ομάδα μαθητών θα πραγματοποιήσει δύο διαδοχικές αναζητήσεις: α) με το σύμβολο «<» πριν από τη βραχυγραφική ένδειξη της δανείστριας γλώσσας και β) με το σύμβολο «[» και χωρίς κενό διάστημα πριν από τη βραχυγραφική ένδειξη της δανείστριας γλώσσας. Ακολουθούν πίνακες με το σύνολο των λημμάτων που δίνουν οι δύο διαδοχικές αναζητήσεις για τις πέντε προαναφερόμενες γλώσσες. Βρέθηκαν 14 λήμματα από την αγγλική, 48 από τη γαλλική, 87 από την ιταλική, 24 από την τουρκική και κανένα από τη γερμανική. 1. αγγλική 2. γαλλική 1. αλφαβητίζω 1. βιογραφώ 15. κομπλάρω 29. παρκάρω 43. συνδικαλίζω 2. φλιπάρω 2. βομβαρδίζω 16. κρεπάρω παρκετάρω 44. ταπετσάρω 3. λιντσάρω 3. βουλκανίζω 17. λανσάρω 31. παρλάρω 45. τηλεφωνώ 4. μποϊκοτάρω 4. φανατίζω 18. μακιγιάρω 32.παστεριώνω 46. τρακάρομαι 5. ντοπάρω 5. φιλμάρω 19. μαρσάρω 33. πατρονάρω 47. τρενάρω 6. ραδιοτηλεγραφώ 6. φιξάρω 20. μονολογώ 34. πλασάρω 48. χρονομετρώ 7. ριλαξάρω 7. φρεζάρω 21.μποϊκοτάρω 35. πλισάρω 8. σερφάρω 8. φωσφορίζω 22. ντεραπάρω 36. προβοκάρω 9. σκανάρω 9. γαλβανίζω 23. ντοπάρω 37. ρεμιζάρω 10. σνιφάρω 10. ηλεκτρίζω 24.ντουμπλάρω 38. ρετουσάρω 11. σπινάρω 11. καμουφλάρω 25. ντραπάρω 39. ροντάρω 12. σπιντάρω 12. καναλιζάρω 26. ντρεσάρω 40. σαμποτάρω 13. τσεκάρω 13. κλασάρω 27. οξειδώνω 41. σατιρίζω 14. υπνωτίζω 14. κλατάρω 28. οργανώνω 42. στιλιζάρω 18

19 3. ιταλική 1. αβαράρω 19. γκλασάρω 37. ξεσκαρτάρω 55. παρκετάρω 73. σενιάρω 2. αβιζάρω 20. γκρινιάζω 38. λιμάρω 56. παρλάρω 74. σερβίρω 3. ακομπανιά- 21. γραπώνω 39. λουστράρω 57. παρφουμάρω 75. σκαμπανεβά- ρω 22. γρασάρω 40. μαντάρω 58. πασάρω ζω 76. σκαπου- 4. ακοστάρω 23. γρινιάζω 41. μαρινάρω 59. πατεντάρω λάρω 5. αλάρω 24. ιντριγκάρω 42. μαρκάρω 60. πετσικάρω 77. σκιτσάρω 6. αμπαλάρω 25. καλμάρω 43. μοντάρω 61. πικάρω 78. σκορτσάρω 7. αραδιάζω 26. καλουμάρω 44. μοστράρω 62. πιλοτάρω 79. σουλατσάρω 8. αριβάρω 27. καρατάρω 45. μουντάρω 63. ποζάρω 80. σπεκουλάρω 9. βολτάρω 28. κομπλιμεντά- 46. μπανιαρίζω 64. πρεσάρω 81. σταμπάρω 10. φαλιρίζω ρω 47. μπαρκάρω 65. προβάρω 82. στιμάρω 11. φερμάρω 29. κοντρολάρω 48. μπαφιάζω 66. προβοκάρω 83. στουκάρω 12. φιγουράρω 30. κοπιάρω 49. μπλοκάρω 67. ραφινάρω 84. στραπατσάρω 13. φιλτράρω 31. κοτσάρω 50. μποϊκοτάρω 68. ρεφάρω 85. ταπετσάρω 14. φορτσάρω 32. κουμαντάρω 51. ντεραπάρω 69. ριμάρω 86. τεζάρω 15. φουμάρω 33. κουράρω 52. ντοκουμεντά- 70. ρολάρω 87. τρακάρω 16. φρεζάρω 34. κουρντίζω ρω 71. σαλπάρω 17. φρενάρω 35. κρεπάρω ορτσάρω 72. σαλτάρω 18. γαρνίρω 36. κριτικάρω 54. παρκάρω 4. τουρκική 1. βαριεστίζω 6. καπλαντίζω 11. μπατιρίζω 16. νταγιαντίζω 21. σοβατίζω 2. διαγουμίζω 7. κουλαντρίζω 12. μπεζερίζω 17. ντερλικώνω 22. ταχταρίζω 3. γλεντώ 8. μπαγλαρώνω 13. μπιτίζω 18. σαβουρντίζω 23. τσακίζω 4. καβουρντίζω 9. μπαϊλντίζω 14. μπουχτίζω 19. σακουλεύομαι 24. τσατίζω 5. καζαντίζω 10. μπατάρω 15. νταβραντίζω 20. σαστίζω Παρατηρήσεις Ο αριθμός των δάνειων ρημάτων από τις πέντε γλώσσες που αρχικά επιλέχτηκαν είναι πολύ μικρός σε σχέση με το σύνολο των δανείων από τις γλώσσες αυτές. (Μπορούμε να έχουμε μία πρώτη γενική εικόνα της διαφοράς, αν κάνουμε αναζητήσεις με τους ίδιους 19

20 όρους στο πεδίο της ετυμολογίας και αφήνοντας κενό το πεδίο Τύπος Λήμματος ή επιλέγοντας στο πεδίο αυτό Ουσιαστικό ή Επίθετο.) Τα δάνεια ρήματα που προέκυψαν από τις παραπάνω αναζητήσεις είναι, στο σύνολό τους, προσαρμοσμένα στο μορφολογικό σύστημα της νέας ελληνικής. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία προσαρμόζονται στη νέα ελληνική με την κατάληξη -άρω (στα δάνεια από την αγγλική, τη γαλλική και την ιταλική), σε μικρότερο βαθμό με την κατάληξη - ίζω (στα δάνεια και από τις τέσσερις γλώσσες αλλά κυρίως από την τουρκική) και σε λίγες περιπτώσεις εμφανίζεται και η κατάληξη -ώνω. Επιπλέον παρατηρήσεις από τη σύγκριση των παραπάνω αποτελεσμάτων με αποτελέσματα εναλλακτικών αναζητήσεων. Αγγλική. Η αναζήτηση με μόνη τη βραχυγραφία αγγλ. έδωσε πολύ περισσότερα αποτελέσματα, από τα οποία τα περισσότερα έχουν στο ετυμολογικό πεδίο τις ενδείξεις σημδ. σημασιολογικός δανεισμός ή μτφρδ. μεταφραστικός δανεισμός. Γαλλική. Η αναζήτηση με μόνη τη βραχυγραφία γαλλ. έδωσε πολύ περισσότερα αποτελέσματα Μία δειγματοληπτική εξέταση έδειξε ότι ανάμεσα σε αυτά κυριαρχούν τα σημασιολογικά δάνεια και τα μεταφραστικά δάνεια. Η αναζήτηση με τους όρους λόγ. < γαλλ. έδωσε στα αποτελέσματα ένα σημαντικό ποσοστό από τα ρήματα που εμφανίζονται στον πίνακα (15 από τα 48) Ιταλική. Η αναζήτηση με μόνη τη βραχυγραφία ιταλ. έδωσε περισσότερα αποτελέσματα Η αναζήτηση με τους όρους λόγ. < ιταλ. στο πεδίο Ετυμολογία δεν έδωσε κανένα αποτέλεσμα. Τουρκική. Η αναζήτηση με μόνη τη βραχυγραφία τουρκ. έδωσε 6 λήμματα επιπλέον: κορακιάζω, μπογιατίζω, παίρνω, πίνω, τσιτώνω, ζάφτω. Η αναζήτηση με τους όρους λόγ. < τουρκ. στο πεδίο Ετυμολογία δεν έδωσε κανένα αποτέλεσμα. (Επισημαίνεται ότι η αναζήτηση με τους ίδιους όρους σε όλο το λημματολόγιο του ΛΚΝ δίνει ως αποτέλεσμα μόνο το λήμμα σιίτης). Γερμανική. Η αναζήτηση για τη γερμανική γλώσσα με τα σύμβολα < και [ πριν από τη βραχυγραφία δεν έδωσε αποτελέσματα. Αν αναζητήσουμε στο λεξικό ρήματα που έ- χουν μόνο τη βραχυγραφική ένδειξη γερμ. στο πεδίο της ετυμολογίας, προβάλλονται 31 λήμματα. Τα λήμματα αυτά αποτελούν μεταφραστικά δάνεια από τη γερμανική ή έχουν δανειστεί κάποια από τη σημασίες τους από τη γερμανική (σημασιολογικός δανεισμός). 20

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/)

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/) Παραγωγικά επιθήματα: ουσιαστικά παράγωγα από ρήματα Περιεχόμενα 1 η Φάση: Συγκέντρωση σχετικών λημμάτων Εναλλακτική διαδικασία για την υλοποίηση της 1 η φάσης 2 η Φάση: Κυρίως διερευνητική εργασία. Α.

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα:

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα: 1 η ενότητα: Από τον τόπο μου σ όλη την Ελλάδα Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία με ανθρώπους, έθιμα πολιτισμό Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από κείμενα οι μαθητές:

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα»

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Φύλλο δασκάλου 1.1 Ένταξη δραστηριότητας στο πρόγραμμα σπουδών Τάξη: Ε και ΣΤ Δημοτικού. Γνωστικά αντικείμενα:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Βιβλία-βιβλιοθήκες» ΣΩΤΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ:

ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: Α) Διάταξη χώρου (γενικά): Β) Διάταξη χώρου (ως προς τις ΦΕ): Γ) Δυναμικό τάξης (αριθμός μαθητών, φύλο μαθητών, προνήπια-νήπια, κλπ): Δ) Διάρκεια διδασκαλίας: Ε) Ήταν προϊδεασμένοι οι μαθητές για το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

Η ανοικτή αυτή πρακτική έχει διάρκεια 2 διδακτικών ωρών και λαμβάνει μέρος στο εργαστήριο πληροφορικής του σχολείου.

Η ανοικτή αυτή πρακτική έχει διάρκεια 2 διδακτικών ωρών και λαμβάνει μέρος στο εργαστήριο πληροφορικής του σχολείου. ΣΧΟΛΕΙΟ Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική πρακτική υλοποιήθηκε από τους μαθητές της Ε τάξης δημοτικού κατά την διάρκεια των παρεμβάσεων «εφαρμογής στην τάξη» της 6ης περιόδου επιμόρφωσης Β επιπέδου ΤΠΕ, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού ηλικίας 9-12 ετών (Δ, Ε,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Τα ζώα που ζουν κοντά μας»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Τα ζώα που ζουν κοντά μας» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Τα ζώα που ζουν κοντά μας»

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο διδακτικής προσέγγισης ρημάτων με λόγια κλιτική μορφολογία

Σενάριο διδακτικής προσέγγισης ρημάτων με λόγια κλιτική μορφολογία Σενάριο διδακτικής προσέγγισης ρημάτων με λόγια κλιτική μορφολογία Περιεχόμενα Γενική εισαγωγή Πλαίσιο εφαρμογής του διδακτικού σεναρίου Σε ποια πεδία εμπίπτει Προϋποθέσεις εφαρμογής Επίπεδο μαθητών Βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Θέμα: Επεξεργασία λεξιλογίου με τη βοήθεια ηλεκτρονικών λεξικών Εισαγωγή: η επεξεργασία του λεξιλογίου των ενοτήτων στο μάθημα της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ"

ΠΡΑΞΗ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ" Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ" Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας «Προσαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο 1.1 Στόχοι Οι σπουδαστές στο Επίπεδο 1 του ICCLE είναι ικανοί να κατανοούν βασικά γλωσσικά στοιχεία που σχετίζονται με συνήθη καθημερινά θέματα. Είναι ικανοί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΣΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγική Ενότητα. 28. Ιστοσελίδα:

Εισαγωγική Ενότητα. 28. Ιστοσελίδα: Εισαγωγική Ενότητα Στην παρούσα ενότητα τα παιδιά επαναφέρουν έννοιες από τη Γ τάξη και εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους σχετικά με την προσωπική τους ιστορία. Καθώς οργανώνουμε την ενότητα, προσπαθούμε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Δραστηριότητας L1 - Εύκολες L2 - Μέτριες L3 - Δύσκολες. Κωδικός Τίτλος Κωδικός Τίτλος Κωδικός Τίτλος. Κατασκευή Ιστοεξερεύν ησης.

Φύλλα Δραστηριότητας L1 - Εύκολες L2 - Μέτριες L3 - Δύσκολες. Κωδικός Τίτλος Κωδικός Τίτλος Κωδικός Τίτλος. Κατασκευή Ιστοεξερεύν ησης. Μέρος: Θέμα: Μέρος Α: Τεχνολογίες αιχμής, επικαιροποίηση και ανανέωση γνώσεων Πληροφορικής Σύγχρονες τεχνολογίες λογισμικού Φύλλα Δραστηριότητας L1 - Εύκολες L2 - Μέτριες L3 - Δύσκολες Κωδικός Τίτλος Κωδικός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιοελληνικής Καταγωγής Παιδαγωγικοί Όροι στα Γερμανικά» Βασιλική Παλασάκη, Παν/μιο Θεσσαλίας 9 ο Συνέδριο Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία Η ένταξη της Αρχαιοελληνικής στη Γερμανική Χρονολογικές φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιες ήταν οι αποφάσεις της Πρώτης Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου;

2. Ποιες ήταν οι αποφάσεις της Πρώτης Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου; συνέχεια τη χρονολογία 1821. Στο χάρτη που ανοίγεται μπροστά σας εντοπίστε τις ενότητες που αναφέρονται στις πολιτικές εξελίξεις στον ευρωπαϊκό και τον ελληνικό χώρο (Η Ευρωπαϊκή Διπλωματία το 1821, Φιλελληνισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ IV ΕΠΟΠΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κ. ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Μ. ΣΤΡΙΛΙΓΚΑ ΘΕΜΑ: Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Πώς δουλέψαμε στο γλωσσικό μάθημα; Προγράμματα Σπουδών. Στοχοκεντρικός

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ : * Paul, Lisa & CO 1 Kursbuch (αναγνωστικό) * Paul, Lisa & CO 1 Arbeitsbuch (βιβλίο ασκήσεων) * Paul, Lisa & CO 1 Glossar (βιβλίο λεξιλογίου + CD) * GRAMMATIKLAND 1 (Βιβλίο γραμματικής)

Διαβάστε περισσότερα

Θανάσης Βασιλόγιαννης. Το Εκπαιδευτικό Υλικό

Θανάσης Βασιλόγιαννης. Το Εκπαιδευτικό Υλικό Θανάσης Βασιλόγιαννης Το Εκπαιδευτικό Υλικό για Εκπαίδευση από Απόσταση Smashwords Edition, Σημειώσεις Άδειας Αυτό το ebook παρέχεται δωρεάν, αλλά παραμένει στην πνευματική ιδιοκτησία του συγγραφέα. Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Επιστήμες. Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στα νέα βιβλία των Φ.Ε. για την Ε Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης. Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης

Φυσικές Επιστήμες. Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στα νέα βιβλία των Φ.Ε. για την Ε Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης. Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Φυσικές Επιστήμες Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στα νέα βιβλία των Φ.Ε. για την Ε Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ «Το νέο βιβλίο είναι χειρότερο από το παλιό όχι επειδή διαφέρει ως προς το περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος 2011-2012 Σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου 2 3 Εισαγωγή για τον εκπαιδευτή του προσωπικού Εάν διαβάζετε το παρόν έγγραφο, υποθέτουµε ότι θα θέλατε να επιµορφώσετε τα µέλη του προσωπικού ενός σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI

Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Εργασία 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ: Τσελίγκα Αρετή, 1312009161, Στ εξάμηνο, κατεύθυνση: Εκπαιδευτική Τεχνολογία και Διαπολιτισμική Επικοινωνία Το γνωστικό αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάλογα ποσά Γραφική παράσταση αναλογίας» ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

«Ανάλογα ποσά Γραφική παράσταση αναλογίας» ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΕΣ: 1. Ανάλογα ποσά Ιδιότητες αναλόγων ποσών 2. Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ: Άγγελος Γιαννούλας Κωνσταντίνος Ρεκούμης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Μέτρα διασποράς - Συντελεστής μεταβολής ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Καραγιάννης Βασίλης ΑΜ: 201118 Οικονόμου Κυριάκος AM: 201102 ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Στατιστική Γ Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟ.ΔΙ.Π του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

ΜΟ.ΔΙ.Π του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών ΜΟ.ΔΙ.Π του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Μάρτιος 2015 Εισαγωγή Η διανομή των ερωτηματολογίων που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικό σενάριο για τη διδασκαλία δύο πολύσημων μορφημάτων: μετα-, νεο-

Ενδεικτικό σενάριο για τη διδασκαλία δύο πολύσημων μορφημάτων: μετα-, νεο- Ενδεικτικό σενάριο για τη διδασκαλία δύο πολύσημων μορφημάτων: μετα-, νεο- Στη συνέχεια, προτείνεται ένα ενδεικτικό σενάριο διδακτικής προσέγγισης των μορφημάτων μετα- και νεο-, που μπορεί να εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα σχεδίασης και παρατήρησης (για εστίαση σε συγκεκριµένες πτυχές των αλλαγών στο σχήµα).

Ερωτήµατα σχεδίασης και παρατήρησης (για εστίαση σε συγκεκριµένες πτυχές των αλλαγών στο σχήµα). τάξης είναι ένα από τα στοιχεία που το καθιστούν σηµαντικό. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη του αυτές τις παραµέτρους και να προσαρµόσει το σενάριο ανάλογα. Ιδιαίτερα όταν εφαρµόσει το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Tα εργαλεία του εργαστηρίου της Τεχνολογίας

Tα εργαλεία του εργαστηρίου της Τεχνολογίας Tα εργαλεία του εργαστηρίου της Τεχνολογίας Βέλτιστο Σενάριο Γνωστικό αντικείμενο: Τεχνολογία Δημιουργός: Λάμπρος Ντάλης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ Αναγνώριση Ανάγκης Αναγνώριση ανάγκης για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων ως αποτέλεσμα μιας αρχικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα υπολογιστών, Είδη δικτύων ανάλογα με το μέσο και με τη γεωγραφική κάλυψη.

Δίκτυα υπολογιστών, Είδη δικτύων ανάλογα με το μέσο και με τη γεωγραφική κάλυψη. 1 5 η ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΗ Διάρκεια Παρέμβασης: 1 διδακτική ώρα ΣΙΣΛΟ ΔΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ Δίκτυα υπολογιστών, Είδη δικτύων ανάλογα με το μέσο και με τη γεωγραφική κάλυψη. ΚΟΠΟ Να περιγράφουν τους τρόπους σύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα