Ό Η. Marcuse γεννήθηκε ατό Βερολίνο και απού - δααε ατά πανεπιστήβία τον Βερολίνου και τον Φράιμ πονργκ. Κατόπιν εγκαταστάθηκε μόνιμα στις * Ηνωμένες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ό Η. Marcuse γεννήθηκε ατό Βερολίνο και απού - δααε ατά πανεπιστήβία τον Βερολίνου και τον Φράιμ πονργκ. Κατόπιν εγκαταστάθηκε μόνιμα στις * Ηνωμένες"

Transcript

1 καλόος

2 Ό Η. Marcuse γεννήθηκε ατό Βερολίνο και απού - δααε ατά πανεπιστήβία τον Βερολίνου και τον Φράιμ πονργκ. Κατόπιν εγκαταστάθηκε μόνιμα στις * Ηνωμένες Πολιτείες, δπου εγινε λέκνωρ στα πανεπιστήμια της Koλονμπια και τοϋ Χάρβαρντ και καθηγητής της Πολιτικής ^Επιστήμης και της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο τοϋ Μπράντις. Σήμερα είναι καθηγητής της Φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο τον Σαν Ντιέγκο^ στην Καλιφόρνια. βργα τον: Λογική και *Επανάστ%ση (1940), Ό Σοβιετικός Μαρξισμός. Ό Μονοδιάστατος "Άνθρίοπος.

3 HBRBBRT MARCUSE Ε Ρ Π Σ KAI πολίτιεινιαε ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΙΟΡΔΑΝΗ ΑΡΖΟΓΑΟΥ καλβος ΑΘΗΝΑ 1981

4

5 Η μετάφραβη οτη γλώοβα μας εγινε άπο ιά 'Αγγλικά. Τίτλος του πρωτοτύπου «Eros and civilisalîon». Πρώτη έκδοθη τό Τύ κείμενο είναι πλήρες καΐ χωρίς ουντομεύβεις. "Εξώφυλλο: «Τό φιλί» του Ροντέν. 'Αναξαγόρα 1 Τηλ

6

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ npqto: ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΧ ΗΔΟΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: Η κρύφια τάση της ψυχανάλυσης,.σ. 2ΐ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Ή προέλευση του άηωθημενου άτόμου (Όντογένεση η 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: 'Η προέλευση του άηωθητικοϋ πολιτισμοϋ (Φυλογένεση _.... _.. _....» 63 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ: Η διαλεκτική τοϋ πολιτισμού =.. )) 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Φ<λοοοφ(κή παρένθεση _ , ο..ο...,»112 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΕΚΤΟ: Τα ϊοτορικά ορια της έγκαθίδρυσης της άρχής της πραγματικότητας σ. 135

8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ Φαντασία καΐ Ούτοπία.... «. _..,,., β ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ 01 μορφές του Όρφέα καΐ του Νάρκισσου..,,»164 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ: Η αΐσθητικλ διάσταση,.»176 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ: Ο μετασχηματισμός τοϋ σεζουαλισμοο^ σέ έρωτα,,» 199 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΕΚΑΤΟ "Ερως και θάνατος....,...ο,,,».,)) 224 ΕΠΙΛΟΓΟΣ: ΚριτικΛ του νεοφρσϋδικοΰ ρεβιζιονισμοΰ,, =,, «)) 240 Πρόλογος τοϋ «.,»273 Σημειώσεις »291

9 ΣΗΜΕΙΩΜΑ TOY ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ Όσο για τις ερωτικές τους σχέσεις, «είναι άκριβεϊς ατά ραντεβού τους» μέ χάρη, με ρομαντισμό, με τή συνοδεία των διαφημίσεων πού προτιμούν... Η Marcuse Oi καλοί Γερμανοί, οταν πεθαίνουν, γίνονται Εβραίοι, ή άλλες διωγμένες μειονότητες. Οί κακοί ζαναγενιώνται σωστοί Γερ- 4Javoi. Ό Μαρκοΰίε είναι ενα σόκ καί σάν σόκ πρέπει νά όντιμετωπί^εται. Σόκ είναι ή σκέψη του, γιατί εχει τό στήριγμά της έεω Όπό την κοινή λογική καί τήν όρθοδοξία, έχει τό έννοιολογικό της υπόβαθρο εεω άπό τήν ότροφική ευσέβεια όπέναντι στό κατεστημένο, εχει τό κίνητρά της έξω άπό τό Σύστημα. Σόκ είναι τό ΰφος του γιατί, συνεπές πρός τή σκέψη του, περιέχει μιό ριζική όντίδραση στό καλούπια της στρωτής σύνταξης, της ό- πρόσκοπτης άνόγνωσης, πού κοιμίζει τό μυαλό μέ τήν ύπουλη διαβεβαίωση πώς όλα έχουν καλά. Αύτά πρέπει νά τά συνειδητοποιήσει άμέσως ό άναγνώστης. Ό Μαρκοϋ^ε γράφει γιά τό μέλλον. "Αρα γιά τούς νέους. Τούς όραματιζεται παιδιά των λουλουδιών. Τούς θέλει γεμάτους έρωτιομό τόσο άπόλυτο, πού ή χυδαιότητα νά είναι άδιανόητη. Γιατί σήμερα, καί πάντα, ό έρωτισμός στάθηκε έλλειπής. Στάθηκε οάκάτης. Τέτοιος είναι ό έρωτισμός πού γεννά τήν έκμετάλλευοη άνθρώπων άπό άνθρώπουο, της γυναίκας άπ* τόν άνδρα, της

10 9Ùonc (τοΰ οώματος) ànô TÎQ οκοτεινότερες δυνάμεις τοϋ voû. Είναι ζημιωμένος εκείνος πού δεν θά καταφέρει νά ξεπεράσει τήν τεχνική, τυποποιημένη (σάν έπιοτημόνική πού είναι) ορολογία και τ6 (εποικοδομητικά) κακοτράχαλο ϋφος, γιά νά φθάσει ατά θεμελιακά συνειδέναι τοϋ πρωτοπόρου Μαρκοϋ^ε. Είναι κάτι περισσότερο εκείνος πού δεν θά καταφέρει νά ξεπεράσει τήν ορολογία και τά ϋφος έπειδή είναι à priori ταγμένος υπέρ των οσων ντοπάρουν τόν άνθρωπο: Αυτός, κι ας μήν τό ξέρει ό ίδιος, είναι σκοτεινός και καταστροφικός γιά τόν άνθρωπο. Μερικές άμεσες συνέπειες των ίδεών τοΰ Μαρκοΰ2ε τώρα: Οι νέοι, άν άξίζουν νά λέγονται νέοι, πρέπει νά διαποτισθούν άπό άπέχθεια κι άπό πνεϋμα πολεμικό ένάντια σ' ο,τι συμφιλιώνει τόν άνθρωπο μέ τή μέχρι τώρα μοίρα του. Ενάντια στήν έπιδεικτική καταναλωτική σπατάλη: Kai ατό κύριο μέσο προαγωγής της, τό βάρβαρο του παρασιτικού συρφετού πού έχει γιά δουλειά τή σακάτικη τέχνη της δ ι α φ ή μ ι σ η ς. Ενάντια στήν πολιτική τοϋ paneni et circenses- Τά σπόρ άποσπούν τή προσοχή τοΰ λαού άπό αυτό πού θά έπρεπε νά είναι ή μόνη του φροντίδα τήν έπιδίωξη της ευτυχίας. Ενάντια στό μίσος, τό άλόγιστο μίσος, πού συναντά κανένας μόλις θελήσει νά ξυπνήσει τή συνείδηση: Τό μϊσσς αύτό είναι πού κινηιοποιεΐται ένάντια στούς καλύτερους. Καιρός είναι, λέει ό Μαρκοϋ^ε, ή άφθονία πού μας τυλίγει νά γίνει άφθονία γιά όλους, ώστε νά πάψει ό «πετυχημένος» νά πρέπει νά ντρέπεται. Μιά κατάσταση, όπου γιά νά είσαι άκέραιος πρέπει νά εχεις ήττηθεί, δέν είναι πιά άνεκτή. ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΑΡΖΟΓΛΟΥ

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ Ή πραγματεία αύτη χρησιμοποιεί ψuχoλoγικέc κατηγορίες επειδή αύτεα έχουν γίνει πολιτικές κατηγορίες. Τά παραδοσιακά öpia μετοευ ψυχολογίας, άπ* τή μιά μεριά, καί πολιτικής καΐ κοινωνικής φιλοσοφίας, άπ* τήν άλλη, έχουν Εεπεραστεί άπό την κατάσταση τοΰ άνθρώπου στή σύγχρονη εποχή: Ψυχικά προτσές πού άλλοτε ήσαν αυτόνομα και μπορούσαν νά αναγνωριοθουν άφομοιώνονται τώρα άπό τό ρόλο του άτόμου μέσα στ6 κράτος άπό τή δημόσια ϋπαρξή του. Κατά συνέπεια, τά ψυχολογικά προβλήματα γίνονται πολιτικά προβλήματα: Ή ιδιωτική άταεία άντανακλα πιό άμεσα άπό πριν τήν άταεία τοΰ συνόλου καί ή θεραπεία της προσωπικής άτοείας έεαρταται πιό άμε σα παρά πριν άπό τή θεραπεία τής γενικής άταξίας. Ή εποχή τείνει νά είναι άπολυταρχική, άκόμα καί όπου δέν εχει παραγάγει άπολυταρχικά κράτη. Ή ψυχολογία θά μπορούσε νά προάγεται και νά έξασκεϊται σά μιά ειδική έπιστήμη, έφόσον ή ψυχή θά μπορούσε νά διατηρήσει τόν έαυτό της ένάντια στή δημόσια δύναμη, έφόσον ή ίδιωτικότητα θά ήταν πραγματική, πραγματικά θελημένη και αύτοσχηματισμένη" αν lé άτομο δέν εχεγ ουτε τήν ικανότητα, οϋτε τή δυνατότητα νά είναι γιά τόν έαυτό του, οί οροι τής ψυχολογίας γίνονται οί όροι των κοινωνικών δυνάμεων πού όρίζουν τήν ψυχή. Κάτω άπό τις συνθήκες αύτές, ή έφαρμογή τής ψυχολογίας στήν άνάλυση κοινωνικών καί πολιτικών γεγονότων σημαίνει υιοθέτηση μιας μεθόδου πού εχει φθαρεί άπό αύτά τά ϊδια τά γεγονότα. Τό άπαιτούμενο εργο είναι 11

12 μάλλον τ6 αντίθετο: Ή ανάπτυξη της πoλιτικήc και κοινωνιολογικής ουσίας των ψυχολογικών εννοιών. Προσπάθησα νά διατυπώσω όρισμένες βασικές έρωτήσεις και νά τις ακολουθήσω προς μιά κατεύθυνση πού δεν έχει έεερευνηθεί άκόμα άπόλυτα. Έχω έπίγνωση τοϋ προσωρινού χαρακτήρα αύτής της έρευνας καί έλπί^ω νά έξετάσω μερικά άπό τά προβλήματα, ίδιαίτερα έκεϊνα μιας αίσθητικής θεωρίας, πληρέστερα ατό άμεσο μέλλον. ΟΙ Ιδέες πού άναπτύσσονται ατό βιβλίο αύτό παρουσιάσθηκαν γιά πρώτη φορά σέ μιά σειρά διαλέεεων στά Washington Shool of Psychiatry τ Θέλω νά εύχαριστήσω TÔV κ. Joseph Borkin άπό τήν Washington, πού με ένθάρυνε νά γράιμω αοτά τό βιβλίο. Είμαι βαθειά ευγνώμων στούς Καθηγητές Clyde Kluckhon και Barrington Moore Ir-, του Πανεπιστημίου Harvard και στους Δ6κτ<>ρες Henry και Yela Lowenfeld άπό τή Νέα Υόρκη, πού διάβασαν τό χειρόγραφο καί πρόσφεραν πολύτιμες συστάσεις και κριτική. Γιά τό περιεχόμενο αύτής της πραγματείας, φέρω έε όλοκλήρου τήν ευθύνη. "Οσο γιά τή θεωρητική μου θέση, τή χρωστάω στό φίλο μου Καθηγητή Max Horkheimer και στους συνεργάτες του του Institute of Social Recearch. τό όποΐο τώρα είναι ατή Φραγκφούρτη. 12

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ή πρόταση του Sigmund Freud δτι δ πολιτισμός βασίζεται πάνο) στή μόνιμη καθυπόταξη των ένστικτιον Ιχει παρθεί γιά δεδομένη. Ή έρώτησή του, αν ή δυστυχία πού ετσι προξενήθηκε στά άτομα άξιζε τά όφέλη του πολιτισμού δέν αντιμετωπίσθηκε μέ πολλή σοβαρότητα τόσο λιγώτερη, αφού δ ίδιος δ ' Φρόυντ θεωρούσε τό προτσές αναπόφευκτο χαΐ μή άντιστρεπτό. Ή ελεύθερη ικανοποίηση των ένστικτωδών άναγκών του άνθρώπου είναι άσυμβίβαστη μέ τήν πολιτισμένη κοινωνία: Ή άπάρνηση καΐ ή καθυστέρηση μέσα στήν ικανοποίηση είναι οι προϋποθέσεις τής προόδου. «Ή εύτυχία», ειπε δ Φρόυντ, «δέν είναι πολιτιστική άξια». Ή εύτυχια πρέπει να ύποταχθει στήν πειθαρχία του Ιργου*σάν πλήρους άπασχόλησης, στδ κατεστημένο σύστημα του νόμου καΐ τής τάξης. Ή μεθοδική θυσία της λίμπιντο, ή άκαμπτα εφαρμοζόμενη άποτροπή του πρδς κοινωνικά χρήσιμες δραστηριότητες καΐ έκφράσεις, είναι δ πολιτισμός. Ή θυσία άποδείχθηκε έπικερδής: ΣτΙς τεχνικά προηγμένες περιοχές του πολιτισμού, ή κατάκτηση τής φύσης είναι ούσιαστικα πλήρης καΐ περισσότερες ανάγκες μεγαλύτερου άριθμοο άνθρώπων έκπληρώνονται τώρα παρά ποτέ άλλοτε στδ παρελθόν. Ουτε ή μηχανοποίηση και ή τυποποίηση τής ζωής, ουτε ή διανοητική αποτελμάτωση, οδτε ή αύξανόμενη καταστροφικότητα τής σημερινής προόδου παρέχουν έπαρκές Ιδαφος για τήν άμφισβήτηση τής «αρχής», πού Ιχει κυβερνήσει τήν πρόοδο του Δυτικου πολιτισμού. Ή συνεχής αύξηση τής παραγωγικότητας κάνει διαρκώς πιδ ρεα- Σ.Τ.Μ.: Work. Παρακάτω ό époc labor αποδίδεται σαν εργασία. Τά δύο πρέπει νά νοηθούν συνώνυμα, μέ τή σπουδαία διαφορά οτι τό «εργο» σημαίνει άπλώο παραγωγικότητα, ενώ ή «έργασία» παραγωγικότητα συνοδευομένη όπό άπώθηση. 13

14 λιστική τήν ύπόσχεσγ^ μ,ιάς άκόμα καλύτεργ^ς ζωης για δ- λους. 'Ωστόσο, ή εντεινόμενη πρόοδος φαίνεται να είναι δε» μένη μέ έντεινόμενη άνελευθερια. Σέ δλο τόν κόσμο του βιομηχανικού πολιτισμού, ή κυριαρχία του άνθρώπου πάνω στόν άνθρωπο αύξάνεται σέ Ικταση καΐ όργάνωση. ΚαΙ ή τάση αύτη δέν εμφανίζεται σαν μια πάρεργη, μεταβατική άναδρομή κατά τήν πορεία πρός τήν πρόοδο. Τα στρατόπεδα συγκεντριοσης, οε μαζικές έκτελέσεις, οι παγκόσμιοι πόλεμοι καΐ οί άτομικές βόμβες δέν είναι «υποτροπή της βαρβαρότητας» άλλα ή μή άπωθημένη Ιφαρμογή των έπιτευγμάτων της σύγχρονης έπιστήμης, τεχνολογίας και κυριαρχίας. ΚαΙ ή πιό άποτελεσματική καθυπόταξη καΐ καταστροφή του άνθρώπου άπό τόν άνθρωπο συμβαίνει στό υψηλότερο σημείο του πολιτισμού, δταν οί υλικές και διανοητικές έπιτεύξεις της άνθρωπότητας φαίνονται νλ- έπιτρέπουν τή δημιουργία ενός άληθινα έλεύθερου κόσμου. Αύτές οι άρνητικές άπόψεις του σημερινού πολιτισμού μπορεί μια χαρά να δείχνουν τό άπαρχαιωμένο των κατεστημένων θεσμών καΐ τήν έμφάνιση νέων μορφών πολιτισμού: "Ισ(.ος ή άπωθητικότητα να ύποστηρίζεται τόσο πιό ζο^ηρά, δσο πιό περιττή γίνεται. "Αν πρέπει πραγματικά να άντήκει στήν ούσία του πολιτισμού καθαυτή, τότε ή έρώτηση του Φρόυντ άναφορικα μέ τό άντίτιμο του πολιτισμού θά ήταν χωρίς νόημα γιατί δέν θα υπήρχε άλλη λύση. 'Αλλά ή ιδια ή θεωρία του Φρόυντ παρέχει αιτίες για τήν άπόρριφη της συνταύτισης, άπό μέρους του, του πολιτισμού μέ τήν άπώθηση. Μέ βάση τά Ι'δια του τά θεωρητικά επιτεύγματα ή συζήτηση του προβλήματος πρέπει να ξαναανοιχθεί. ^Αραγε ή σχέση μεταξύ έλευθερίας καΐ άπώθησης, παραγωγικότητας καΐ καταστροφής, κυριαρχίας καΐ προόδου αποτελεί πραγματικά τήν άρχή τοο πολιτισμού; 'Ή μήπο}ς ή σχέση αύτή είναι άποτέλεσμα μιας δρισμένης ιστορικής οργάνωσης τής άνθρώπινης ύπαρξης; Μέ Φρούδικούς δρους, είναι ή διαμάχη μεταξύ άρχής τής ήδονής καΐ άρχής 14

15 ττ^ς πραγματικότητα-ς ασυμβίβαστη σέ τέτοιο βαθμό, πού υ- παγορεύει τον άπωθητικο μετασχηματισμό της δομής των ένστικτων του ανθρώπου; 'Ή μήπ(ος έπιτρέπει τήν Ιννοια ενός μη άπωθητικοΰ πολιτισμού, βασισμένου πάνω σέ μια θεμελιακά διαφορετική έμπειρια του εζναι, μιά θεμελιακά διαφορετική σχέση μεταξύ άνθρώπου και φύσης και θεμελιακά διαφορετικές ύπαρξιακές σχέσεις; Ή έννοια ένός μή άπωθητικοΰ πολιτισμού δέ θά συζητηθεί σάν μιά αφηρημένη και ούτοπιστική θεωρητικολογια. Πιστεύομε πώς ή συζήτηση δικαιολογείται γιά δυό συγκεκριμένους και ρεαλιστικούς λόγους: Πρώτο, ή ίδια ή θεο>ρητική σύλληψη του Φρόυντ φαίνεται νά άκυρώνει τή συνεχή άρνηση του της ιστορικής δυνατότητας ενός μή άπο)θη τικου πολιτισμού και, δεύτερο, τά ιδια τά έπιτεύγματα του α- πωθητικού πολιτισμού φαίνονται νά δημιουργουν τις προϋποθέσεις γιά τή βαθμιαία κατάργηση της άπώθησης. Γιά νά ρίξομε φως στούς'λόγους αύτούς, θά έπιχειρήσομε να έρμηνεύσομε ξανά τή θεωρητική σύλληψη του Φρόυντ μέ βάση. τό ιδιο τό κοινο^νικο - ιστορικό της περιεχόμενο. Ή διαδικασία αύτή συνεπάγεται άντίθεση πρός τις ρεβιζιονιστικές Νεο - Φροϋδικές σχολές. Σέ άντίθεση μέ τούς ρεβιζιονιστές, πιστεύω δτι ή θεωρία του Φρόυντ είναι στήν ιδια της τήν ούσία «κοινωνιολογική»,! και δτι δέν χρειάζεται καινούργιος πολιτιστικός ή κοινωνιολογικός προσανατολισμός γιά νά αποκαλυφθεί αύτή ή ούσία. Ό «βιολογισμός του Φρόυντ είναι κοινωνική θεο^ρία σέ μιά διάσταση βάθους πού εχει μέ συνέπεια ισοπεδωθεί άπό τις Νεο - Φροϋδικές σχολές. Μεταθέτοντας τήν έμφαση άπό τούς άσυνείδητους στούς συνειδητούς, άπό τούς βιολογικούς στούς πολιτιστικούς παράγοντες, αποκόπτουν τις ρίζες της κοινωνίας μέσα στα ένστικτα και, αντί γι' αύτές, Ιξετάζουν τήν κοινωνία στό επίπεδο δπου αύτή άντικρύζει τό άτομο σάν τό έτοιμο «περιβάλλον> του, χωρίς νά αμφισβητούν τήν προέλευση καΐ τή νομιμότητά της. Ή Νεο - Φροϋδική άνάλυση αύτου του περιβάλλοντος υποκύπτει ετσι στήν απόκρυψη των κοινωνικών 15

16 σχέσεων και ή κριτική τους κινείται μόνο μέσα στή σταθε ρά καθιερωμένη καΐ καλά προστατευμένη σφαίρα των κατεστημένων θεσμών. Κατά συνέπεια, ή Νεο-Φροϋδική κριτική παραμένει, μέ τήν αύστηρή Ιννοια, ιδεολογική: Δέν ε- χει έννοιολογική βάση Ιξω άπό τό κατεστημένο σύστημα' οΐ πιό πολλές από τις κριτικές ιδέες καΐ άξιες της είναι ε- κείνες πού παρέχονται άπό τό σύστημα. Ή ιδεαλιστική η- θική και ή θρησκεία πανηγυρίζουν τήν ευτυχή τους ανάσταση: Τό γεγονός δτι Ιχουν διακοσμηθεί μέ τό λεξιλόγιο της ίδιας ψυχολογίας πού άρχικά άπέκρουε τήν άξιωσή τους κρύβει ασχημα τήν ταυτότητά τους μέ τό έπίσημα έπιθυμητό καΐ διαφημιζόμενο πνευΐΐα.2 Επιπλέον, πιστεύομε δτι ή πιό συγκεκριμένη κατανόηση της ιστορικής δομής του πολιτισμού περιέχεται ακριβώς μέσα στίς Ιννοιες πού οι, ρεβιζιονιστές άπορριπτουν. Σχεδόν δλόκληρη ή Φροϋδική μεταψυχολογια, ή βψιμη θεωρία του τών ένστικτων, ή άνοικοδόμησή του τής προϊστορίας τής άνθρωπότητας ανήκουν α αύτές τις Ιννόιες. Ό ίδιος ό Φρόυντ τις χρησιμοποιούσε σαν άπλές βοηθητικές υποθέσεις, πού συντελουσαν στή διασαφήνιση δρισμένο)ν σκοτεινών σημείο>ν, στήν εύρεση προσιορινών κρίκων μεταξύ θεωρητικά άσυνδέτιον συνειδέναι πάντοτε ανοικτές σέ διόρθο)ση, και πού προορίζονταν να άπορριφθουν, αν δέν διευκολύνουν πιά τήν πρόοδο τής ψυχαναλυτικής θεο3- ρίας καΐ έφαρμογής. Στή μετα - Φροϋδική άνάπτυξη τής ψυχανάλυσης, ή μεταψυχολογία αυτή Ιχει εξαλειφθεί σχεδόν τελείως. Καθώς ή ψυχανάλυση Ιγινε κοιν(ονικά καΐ επιστημονικά σεβαστή, ελευθέρωσε τόν έαυτό της άπό υποθέσεις πού τή φέρνουν σέ δύσκολη θέση. Και σέ δύσκολη θέση τήν ε- φερναν, πραγματικά, μέ περισσότερους από ενα τρόπο: 'Όχι μόνον ύπερέβαιναν τήν περιοχή τής κλινικής παρατήρησης και τής θερο:πευτικής χρησιμότητας άλλα έπίσης ερμήνευαν τόν άνθρωπο μέ δρους πού Ιθιγαν τις κοινωνικές άπαγορεύσεις πολύ περισσότερο άπύ. τόν "πρώιμο «παν - σεξουαλισμό» του Φρόυντ μέ δρους πού άνακάλυπταν τήν εκρηκτική βάση του πολιτισμού. Ή άκόλουθη συζήτηση θά έπιχειρήσει m

17 να έφαρμόσε; τα απαγορευμένα συνειδέναι της ψυχανάλυσης (άπαγορευμένα άκόμα και μέσα στην ϊδια τήν φυχανάλυ* ση) σέ μιάν έρμηνεία των βασικών τάσεων του πολιτισμού. Ό σκοπός αδτ-ζς της πραγματείας είναι νά συνεισφέρει στή φ ι λ ο σ ο φ ί α τ^ς ψυχανάλυσης δχι στήν ϊδια τήν ψυχανάλυση. Κινείται άποκλειστικα μέσα στο πεδίο της θεωρίας καΐ μένει Ιξω άπδ τήν τεχνική έπιστήμη που Ιχει γίνει ή ψυχανάλυση. Ό Φρόυντ άνάπτυξε μιά θεωρία του άνθρωπου, μια «ψυχο-λογία» μέ τήν αύστηρή Ιννοια. Μέ τή θεωρία αύτή, δ Φρόυντ τοποθέτησε τδν έαυτό του μέσα στή μεγάλη παράδοση της. φιλοσοφίας καΐ κάτω άπδ φίλοσοφικα κριτήρια. Δέν ενδιαφερόμαστε για μια διορθωμένη ή βελτιωμένη έρμηνεία των Φροϋδικών έννοιών άλλα για τις φιλοσοφικές καΐ κοινωνιολογικές τους συνέπειες Ό Φρόυντ ευσυνείδητα διάκρινε τή φιλοσοφία του άπό τήν έ πιστήμη του' οι Νεο - Φροϋδικοί άρνήθηκαν τδ μεγαλύτερο μέρος τής πρώτης. 'Από θεραπευτική άποψη, μια τέτοια δρνηση μπορεί νά είναι άπόλυτα δικαιολογημένη. 'Ωστόσο, κανένα θεραπευτικό έπιχείρημα δέ θα επρεπε να έμποδίσει τήν ά- νάπτυξη ένός θεωρητικού οικοδομήματος που αποσκοπεί, δχι στή θεραπεία της άτομικής άσθένειας άλλά, στή διάγνο)ση της γενικής άταξίας. Μερικές προκαταρκτικές εξηγήσεις δρων είναι άναγκαιες : Ό «πολιτισμός» χρησιμοποιείται συνώνυμα μέ τήν «κουλτούρα»* δπο)ς στό βιβλίο τοο Φρόυντ Ό Π ο λ ι τ ι - σμός καΐ οι Δυστυχίες Του. Τα «άπώθηση» καΐ «άπϋ)θητικός» χρησιμοποιούνται μέ τή μή τεχνική Ιννοια για να ύποδηλώσουν καΐ συνειδητά και υποσυνείδητα, εξωτερικά καΐ εσωτερικά προτσές έγκράτειας, περιορισμού καΐ καταπίεσης. Τό «ένστικτο», σύμφωνα μέ τήν έννοια του Trieb του Σ.Τ.Μ.: Civilization Culture* και οί δύο αύτοι όροι στή μετάφραση τούτη αποδίδονται «πολιτισμός».

18 Φρόυντ, αναφέρεται σέ πρωτογενείς <:;παρορμήσειςλ του ανθρώπινου οργανισμού πού υπόκεινται σέ ί σ τ ο ρ ι κ ή τροποποιηστ/ βρίσκουν διανοητική καΐ σωματική έκπροσοιπησύ^.

19 μέρος πρώτο ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΗΔΟΝΗΣ

20

21 ΚΕΦΑΛΑΐα ΠΡΩΤΟ) Ή κρύφια τάση Tnc ψυχανάλυσης Έ ιδέα τοο άνθρώπου πού παρουσιάζεται μέσα άπ' τή Φροϋδική θεωρία άποτελεϊ τήν πιό άδιάσειστη κατηγορία τοϋί Δυτιχο0> πολιτισμοο: καΐ ταυτόχρονα τήν πιό άτράνταχτη όπεράσπιση τοο πολιτισμοϋ αύτοϋ. Κατά τό Φρόυντ, ή Ι- στορία τοο άνθρώπου είναι ή ιστορία τϋις άπώθησής του. Ό πολιτισμός περιορίζει δχι μόνο τήν κοινωνική άλλά καΐ τή βχολογική του δπαρξη, δχι μόνο μέρη τής άνθρώπινης όπόστασης άλλά τή δομή τών ένστικτων του καθαυτή. Άπ* τήν άλλη μεριά, τέτοιος περιορισμός άποτελεϊ τήν ϊδια τήν προϋπόθεση τής προόδου.'αφημένα έλεόθερα νά έπιδιώξουν τους φυσικούς τους σκοπούς,. τά; βασικά ένστικτα τοο- άν^ θρώπου θά ήταν άσυμβίβαστα μέ κάθε είδους συνειρμό καΐ διατήρηση διαρκείόις: θά κατάστρεφαν άκόμα κι έκεΐ πού. ένώνουν. Ό άνεξέλεγκτος "Ερως είναι τ0 Ιδιο μοιραίος δ- πως κιχι τό θανατηφόρο άντίστοιχό του στοιχείο, τό ένστικτο τοο θανάτου. Ή καταστροφική τους δύναμη προέρχεται άπ* τό γεγονός δτι έπιζήτοϋν μιάν Ικανοποίηση πού δ πολιτισμός άδυνατεί νά τούς προσφέίρει : Τήν Ικανοποίηση καθεαυτή καΐ σάν αύτοσκοπό, όποιαδήποτε στιγμή. Γι* αύτό τά ίνστικτα: πρέπει, ν* άποτραποον άπ' τό. στόχο, τους, ν*" άνακοποον στήν έπιδίωξή τοο σκοποο τους. Ό' πολιτισμός ίρχίζει δίίαν 6 πρωτογενής άντικειμενικός. σκοπός ή άκέ- 21

22 patrj ικανοποίηση αναγκών εγκαταλειφθεί αποτελεσματικά. Οί μεταπτώσεις των ένστικτων είναι οι μεταπτώσεις του διανοητικού μηχανισμού μέσα στ6ν πολιτισμό. Οι ζωικές δρμές γίνονται άνθρώπινα Ινστικτα κάτο) hc τήν επίδραση της έξωτερικ^ς πραγματικότητας. Ό αρχικός τους «έντοπισμος^> μέσα στόν δργανισμό κι ή βασική τους κατεύθυνση παραμένουν οί ϊδιες άλλα οι αντικειμενικοί τους σκοποί κι οε έκδηλώσεις τους ύπόκεινται σέ άλλαγή. "Όλες οι ψυχαναλυτικές Ιννοιες (έξύψωση, ταυτοποίηση, προβολή, άπώθηση, ένδοπροβολή) υποδηλώνουν τό μεταβλητό χαρακτήρα των ένστίκτων. 'Αλλα ή πραγματικότητα πού δίνει σχήμα στα ένστικτα καθώς και στις ανάγκες καΐ τήν Ι- κανοποίησή τους είναι 2νας κοινωνικο - ιστορικός κόσμος. Το ζώο άνθρωπος γίνεται άνθρώπινο δν μόνο μέσα άπό ενα θεμελιακό μετασχηματισμό της φύσης του, πού έπιδρα βχι μόνο στούς σκοπούς τών ένστίκτων άλλα και στις «αξίες» τών ένστίκτων δηλαδή τις άρχές πού κυβερνούν τήν έπίτευξη τών σκοπών. Ή άλλαγή του ισχύοντος συστήματος ά- Ειών μπορεί να όρισθει προσο>ρινά ετσι: από άμεση ίκανοποίηση ήδονή χαρά (παιγνίδι) δεκτικότητα απουσία άπώθησης σέ ένσυνείδητα καθυστερημένη ικανοποίηση συγκράτηση τής ήδονής κόπο (έργασία) παραγωγικότητα άσφάλεια Ό Φρόυντ περιέγραφε τήν άλλαγή αύτή σαν μετασχηματισμό τήςάρχής της ή δ ο ν ή ς σέ αρχή τής πραγματικότητας. Ή έρμηνεια του «διανοητικού μηχανισμού» σαν συνάρτησης τών δυό αύτών άρχών είναι βασική στή θεωρία τού Φρόυντ κι έξακολουθει νχ είναι παρ' δλες τις μετατροπές της δυϊστικής άντίληφης. Αντιστοιχεί σέ μεγάλο βαθμό (άλλα δχι άπόλυτα) μέ τή διάκριση μεταξύ άσυνείδητων καΐ συνειδητών λειτουργιών. 22

23 To άτομο υπάρχει, κατά κάποιο τρόπο, σέ δυό διαφορετικές διαστάσεις πού χαρακτηρίζονται άπδ διαφορετικές λειτουργίες κι αρχές. Ή διαφορά μεταξύ των δυδ αύτών διαστάσεων είναι και γενικό - ιστορική καΐ δομική: Τό υποσυνείδητο, διοικούμενο απ' τήν αρχή της ήδ^ν^, αποτελείται άπο «τις παλιότερες, πρωτογενείς λειτουργίες, κατάλοιπα ένδς σταδίου ανάπτυξης, οποιτ'ήταν οι μόνες διανοητικές λειτουργίες». Αέν επιζητούν τίποτ' αλλο εκτός του «να κερδίσουν ήδονή* ή διανοητική δραστηριότητα άποτραβιέται από κάθε ενέργεια πού μπορεί να δημιουργήσει δυσάρεστο συναίσθημα («πό- Vt3»)»J 'Αφημένη δμο}ς χωρίς περιορισμούς, ή αρχή της ήδονής ipχεται σέ σύγκρουση μέ τό φυσικό και τ' άνθρώπινο περιβάλλον. Τό δτομο συνειδητοποιεί τραυματικά δτι ή ακέραια κι άπονη ι- κανοποίηση των άναγκών του είναι αδύνατη. ΚαΙ μετά τήν ε- μπειρία αύτή της άπογοήτευσης, μια νέα άρχή επιβάλλεται στό διανοητικό μηχανισμό. Ή αρχή της πραγματικότητα; άντικαθιστα τήν άρχή της ήδονής: Ό άνθρωπος μαθαίνει να παραιτείται άπ' τή στιγμιαία, αβέβαιη καΐ καταστροφική ηδονή χάρη της άργοπορημένης, συγκρατημένης άλλα <έςασφαλισμένης» ήδονής.2 Επειδή ή εγκράτεια κι δ περιορισμός παρέχουν αύτό τό κέρδος διαρκείας, ή άρχή της πραγματικότητας, κατά τό Φρόυντ, «προστατεύει» μάλλον παρά «έκθρονίζει», «προσαρμόζει» μάλλον παρά καταργεί τήν άρχή της ήδονής. Άλλα ή ψυχαναλυτική ερμηνεία άποκαλύπτει δτι ή άρχή της πραγματικότητας επιβάλλει μιαν αλλαγή δχι μό- VC στή μορφή και τό χρόνο της ήδονής άλλα στήν ϊδια της τήν ούσία. Ή προσαρμογή της ήδονής στήν άρχή της πραγματικότητας συνεπάγεται τήν υποδούλωση κι Ικτροπή της καταστροφικής δύναμης της ικανοποίησης των ενστίκτων. τοο χαρακτηριστικοο της δύναμης αύτής νά μή συμβιβάζεται μέ τα κατεστημένα κοινωνική πρότυπα καΐ σχέσεις, κι άκόΐΐα συνεπάγεται τή μετουσίωση της ήδονής καθεαυτής. Μέ τήν καθιέρο)ση της άρχής της πραγματικότητας 2a

24 τό άνθρώπινο δν, πού κάτω απ' τήν αρχή της ήδονης δέν ήταν παρά Ινα συμπίλημα ζωικών δρμών, Ιγινε να όργανομένο εγώ. Επιζητά «δ,τι είναι χρήσιμο» κι δ,τι μπορεί ν' άποκτηθεί χωρίς βλάβη του έαυτοϋ του και του ζωτικού του περιβάλλοντος. Κάτω άπ' τήν άρχή της πραγματικότητας, τά άνθρώπινο δν άναπτύσσει τή λειτουργία τής σκέψης: Μαθαίνει να «δοκιμάζει» τήν πραγματικότητα, νά διακρίνει μεταξύ κάλου καΐ κάκου, σωστού καΐ λάθους, χρήσιμου καΐ βλαβεροο.ό άνθρωπος άποκτα τις λειτουργίες τής προσοχής, μνήμης καΐ κρίσης. Γίνεται ένσυνείδητο, σκεπτόμενο όποκείμενο μέ μιά λογική πού τοο έπιβάλλεται άπ' Ιξω. Μιά μόνο μορφή της σκέψης «άποσπαται» άπ' τήν καινούργια διοργάνωση τοϋ διανοητικού μηχο^σμοο καΐ μένει έλεύ^ρη άπ' τή διακυβέρνηση της άρχής τής πραγματικότητας : Ή φ α ν τ α σ ί α «προστατεύεται άπ' τις πολιτιστικές μετατροπές» καΐ σ'jvεχίζει νά διέπεται άπ' τήν άρχή της ήδονής. Σ' δλους τούς δύους τομείς 6 διανοητικός μηχανισμός ύπο^ τάσσεται αποτελεσματικά στήν άρχή τής πραγματικότητας. Έ λειτουργία τής νίκινητικής έκκένωσης» πού, δταν κυριαρχούσε ή άρχή τής ήδονής., «έξυπηρετοϋσε τήν άνακούφιση του διανοητικού μηχανισμού άπό συσσωρεύσεις έρεθισμών» χρησιμοποιείται τώρα γιά τήν «κατάλληλη μετατροπή τής π^α^^ατικότητας»: Μεταστρέφεται σε δ ρ ά ση.3 Μ' αύτό τόν τρόπο ή ίκταση των έπιθυμιών τοϋ άνθρώπου καΐ των μέσων τής Εκανοποίησής τους αύξάνονται &ερίόριστα καΐ ή ίκανότητά του νά μετατρέπει τήν πραγβρβκακότητα Ινσυνείδητα, σύμφωνα μέ τό «τί είναι χρήσιμο» φαίνεται να ύπόσχεται μιά βαθμιαία άπόσειση των έμποδιων τής ίκανοποίησής του πού είναι ξένα πρός αύτή. Άλλα άπό îô *αι πέρα ουτε οί έπιθυμίες του, οδτε ή μετατροπή τής πραγματικότητας άπ' αύτόν είναι πιά δικές του: «'Οργανώνονται» τώρα τήν κοινωνία. Κι ή «διοργάνωση» αύτή Ιδωθεί καΐ μετουσιώνει τις άρχικές άνάγκες τών ένστικτων του. *Αν ή άπουσία τ^)ς άπώθησης είναι τό άρχέτυπ

25 της έλευθερίας, τότε πολιτισμός είναι ό άγώνας - ένάντια σ* αύτη τήν έλευθερία. Ή άντικατάσταση ττίς άρχτίς rrjç ήδοντ)ς άπ' τήν άρχή της πραγματικότητας άποτελεΐ τό μεγάλο τραυματικά γεγονός μέσα στήν άνάπτυξη τοο άνθρώπου -τήν άνάπτυξη του γένους (φυλογένεση) καθώς καΐ τοο άτόμου (όντογένεση). Κατά τό Φρόυντ, τό γεγονός αδτό δέν συμβαίνει μλ μόνο φορά άλλά έπαναλο&μβάνεται σ* δλη τήν Ιστορία τί)ς ανθρωπότητας καΐ τοϋ κάθε άτόμου. Φυλογενετικά, πρωτοεμφατί^ξεται στήν πρωτόγονη όρδή δπου δ π α- τ ρ ι ά ρ χ η ς Ιχει τό μονοπώλιο τής Ισχύος καΐ τής ήδονίΐς κι έπιβάλλει τήν άποχή άπό μέρους των γιών. Όντογενετικά, έμφανίζεται στήν περίοδο τής πρώιμης παιδικής ήλι κίας καΐ ή ύποταγή στήν άρχή τής πραγματικότητας Ιπιβάλλεται άπ' τούς γονείς κι άλλους έκπαιδευτές. 'Αλλά καΐ στό έπίπεδο τοο γένους καΐ στό έπίπεδο τοο άτόμου ή όποταγή άναπαράγεται άδιάκοπα. Μετά τήν πρώτη άνταρσια, τήν έξουσία τοο πατριάρχη άκολουθει ή έξουσία των γιών, κι ή φατρία των άδελφών άναπτύσσεται σέ θεσμοθετημένη, κοινωνική καΐ πολιτική κυριαρχία. Ή άρχή τής πραγματικότητας όλοποιείται σέ Ινα σύστημα θεσμών. ΚαΙ τό άτομο, μεγαλώνοντας μέσα σέ Ινα τέτοιο σύστημα, μαθαίνει τις άπαιτήσεις τής άρχής τής πραγματικότητας σαν έκεΐνες του νόμου καΐ τής τάξης καΐ τις μεταβιβάζει στήν έπόμενη γενιά. Τό γεγονός δτι ή άρχή τής πραγματικότητας πρέπει νά άποκαθίσταται συνεχώς μέσα στήν άνάπτυξη του άνθρώπου δείχνει πώς ό θρίαμβός της έπάνω στήν άρχή της ήδονής δέν ήταν ποτέ πλήρης καΐ ποτέ σίγουρος. Μέσα στή Φροϋδική σΐίλληφη δ πολιτισμός δέν τερματίζει μιά καΐ καλή μια «φνσική κατάσταση». *Ό,τι δ πολιτισμός όποτάσσει καΐ άπωθει ^ή διεκδίκηση τής άρχής τής ήδονής συνεχίζει νά ύπάρχει μέσα στόν πολιτισμό καθαυτό. Τό όποσυνείδητο διατηρεί τούς άντικειμενικούς σκοπούς τής νικημένης άρχής τής ήδονής. 'Αποδοκιμασμένη άπό τήν έξωτερική πραγματικό- 25

26 τητα η -aoci έμποδισμένη να φθάσει ώς αύτήν, ολόκληρη ή δύναμη της άρχης της ήδονης δχι μόνον έπιζει μέσα στο ασυνείδητο, αλλά έπισης επιδρά μέ πολύμορφους τρόπους πάνω στήν ϊδια την πραγματικότητα πού έπισκέπασε τήν αρχή της ήδονης. Ή έπιστροφή των απωθημένων απαρτίζει τήν απαγορευμένη και ύποχθόνια ιστορία του πολιτισμού. ΚαΙ ή διερεύνηση αύτής της ιστορίας αποκαλύπτει δχι μόνο τό μυστικέ του ατόμου αλλά καΐ έκεΐνο του πολιτισμού. Ή ατομική ψυχολογία του Φρόυντ είναι στήν ϊδια της τήν ουσία κοινωνική ψυχολογία, ϋ άπώθηση είναι ενα φαινόμενο ιστορικό. Ή άποτελεσματική όποταγή των ενστίκτων σέ ά- πιοθητικούς ελέγχους επιβάλλεται δχι άπό τή φύση άλλα τόν άνθρωπο. Ό πατριάρχης, σαν αρχέτυπο της κυριαρχίας, κάνει έναρξη της άλυσσιδωτής αντίδρασης της ύποδούλιοσης, ανταρσίας και ένισχυμένης κυριαρχίας πού χαρακτηρίζει τήν ιστορία του πολιτισμού. "Ομως άπ τήν εποχή της πρώτης προϊστορικής έπαναφορας τής κυριαρχίας μετά τήν πρώτη ανταρσία ή εξωτερική απώθηση ύποστηρίζεται από τήν έ- σωτερική: Τό άνελεύθερο άτομο ένδοπροβάλλει τους αφέντες του και τις εντολές τους στόν ϊδιο του τό νου. Ό άγώνας κατά της ελευθερίας άναπαράγεται μέσα στήν ψυχή του άνθρώπου σαν ή αύταπώθηση του άπωθημένου άτόμου και μέ τή σειρά της διατηρεί τους αφέντες και τους θεσμούς τους. Αύτή είναι ή διανοητική δυναμική πού δ Φρόυντ ξεδιπλίδνει μπροστά μας και σα δυναμική του πολιτισμού. Σύμφωνα μέ τδ Φρόυντ, ή άπιοθητική τροποποίηση των ένστικτων κάτω από τήν άρχή της πραγματικότητας έφαρμόζεται και διατηρείται άπό τόν «αιώνιο καΐ πρωταρχικό άγώνα γιά τή διαβίωση..., πού διαρκεί μέχρι σήμερα». Έ σπάνη (Lebensnot, Ανάγκη*) διδάσκει τους ανθρώπους δ- τι δέν μπορούν να ικανοποιούν ελεύθερα τις ενστικτώδεις τους παρορμήσεις, δτι δέν μπορούν να ζουν κάτω άπό τήν άρχή της ήδονής. "Ετσι τό κίνητρο της κοινο)νίας για τήν 26 * Σ.Τ.Μ.; Ελληνικά και στό πρωτότυπο.

27 Ιπιβολή της ριζικής μετατροπής της δομής των ένστίκτο)ν είναι <νοικονομικό' άφου δεν εχει αρκετά μέσα για να ύποστηριξει τή ζωή για τα μέλη της χωρίς αύτα να εργάζονται, πρέπει να εξασφαλίσει τόν περιορισμο του αριθμού τους καΐ... τή διοχέτευση της ένέργειάς τους άπά σεξουαλικές.δραστηριότητες στο εργο τους»/ Ή ιδέα αύτή ^ειναι τόσο παλιά δσο κι δ πολιτισμός. 'Αποτέλεσε πάντα τήν πιο Αποτελεσματική φτιαχτή αιτιολόγηση της απώθησης. Ή θεωρία του Φρόυντ τή χρησιμοποιεί κι αύτή σέ άρκετα μεγάλο βαθμό: *0 Φρόυντ θεωρεί τδν «άρχέγονο αγώνα γιά διαβίωση» σαν «αιώνιο» καΐ κατά συνέπεια πιστεύει δτι ή άρχή της ήδονής κι ή αρχή της πραγματικότητας είναι «αιώνια» άνταγιονιστικές. Ή ιδέα πώς δ μή άπο}θητικός πολιτισμός είναι άδύνατος άποτελεΐ Ακρογωνιαίο λίθο της Φροϋδικής θεωρίας. Παρ' δλ' αύτά, ή θεωρία του περιέχει στοιχεία πού διασπούν τή φτιαχτή αύτή αιτιολόγηση' συντρίβουν τήν επικρατούσα παράδοση της Δυτικής σκέψης καΐ ύπονοουν άκόμα και τήν αντιστροφή της> Τό εργο του Φρόυντ χαρακτηρίζεται άπδ μιαν Ασυμβίβαστη επιμονή να εκθέσει τδ άπωθητικδ περιεχόμενο των υψίστων άξιων και έπιτευγμάτο^ν του πολιτισμού. Εφόσον δ Φρόυντ κάνει αύτδ τδ πραγμα, άρνειται τήν Ιξίσωση του λόγου με τή^άπώθηση πού πάνω σ' αύτή θεμελιώνεται ή ιδεολογία του πολιτισμού. Ή μεταψυχολογία του Φρόυντ είναι μώ διαρκώς άνανεούμενη προσπάθεια Αποκάλυψης κι Αμφισβήτησης της τρομακτικής Ανάγκης να συνδέονται έσωτερικά δ πολιτισμός καΐ ή βαρβαρότητα, ή πρόοδος κι ή ταλαιπωρία, ή ελευθερία κι ή δυστυχία μιά σύνδεση πού σέ τελευταία Ανάλυση Αποκαλύπτεται σαν εκείνη μεταξύ "ΕρωτΌι καΐ θανάτου. Ό Φρδυντ Αμφισβητεί τόν πολιτισμό Βχι Από ρομαντική ή ούτοπιστική σκοπιά Αλλά μέ βάση τήν ταλαιπ(ι)ρία καΐ τήν Αθλιότητα πού συνεπάγεται ή έφαρμογή του. "Ετσι ή πολιτιστική έλευθερία έμφανίζεται στό φως τής Ανελευθερίας και ή πολιτιστική πρόοδος στό " φως του περιορισμού. Αύτό δέν σημαίνει άρνηση του πολιτισμού: Ή Ανελευθερία καΐ δ περιορισμός είναι τα άντίτιμά του. 27

28 Εκθέτοντας δμως δ Φρόυντ τήν Ικταση χαΐ τό βάθος τους, παίρνει τό μέρος των άπαγορευμένων βλέψεων ττ)ς Ανθρωπότητας: Τό αϊτημα γιά μιά κατάσταση δπου ή έλευθερία καΐ ή άνάγκη συμπίπτουν. Όποιαδήποτε έλευθερια ύ- κάρχει στή σφαίρα ττ)ς Αναπτυγμένης συνείδησης καΐ στόν κόσμο πού αύτή δημιούργησε είναι μόνο παράγωγη, συμβιβασμένη έλευθερία, κερδισμένη μ' Αντάλλαγμα τήν άποχή άπό τήν πλήρη Ικανοποίηση των άναγκών καΐ έφόσον ή τελευταία Αποτελεί τήν εύτυχία, ή έλευθερία μέσα στόν πολιτισμό είναι ούσιαστικά Ανταγωνιστική πρός τήν εύτυχία: Συνεπάγεται τήν Απωθητική τροποτεοίηση (έξύφωση) τήςεύτυχίας. 'Αντίστροφα, τό Ασυνείδητο, τό πιό βαθύ καΐ πιό παλιό στρώμα τής διανοητικής προσωπικότητας, είναι ή ίρμή γιά Ακέραιη Ικανοποίηση, δηλαδή Απουσία ίλλειψη^ καΐ Απώθησης. Σαν τέτοιο, είναι ή δμεση συνταύτιση Ανάγκης κι έλευθερίας. Κατά τήν Αντίληψη τοο Φρόυντ, ή έξίσωση έλευθερίας καΐ εύτυχίας. Απαγορευμένη Απ* τό συνειδητό, ύποστηρίζεται Από τό Ασυνείδητο. Ή Αλήθεια της, Αν καΐ Αποκρουόμενη Από τή συνείδηση, έξακολουθεί νά βασανίζει τό νου μέ τήν μνήμη παρωχημιένων σταδίων τής Α- τομικής Ανάπτυξης στά δποΐα Αποκτάται ή Ακέραια ικανοποίηση. ΚαΙ τό παρελθόν συνεχίζει νά διεκδικεί τό μέλλον: Γεννά τήν έπιθυμία vi ξαναδημιουργηθεί 6 παράδεισος μέ άση τα έπιτεύγματα τοο πολιτιαμοο. "Αν ή μνήμη μετατίθεται στό κέντρο τής ψυχανάλυσης σα θεμελιακός τρόπος τοο έ π ι σ τ η τ ο ϋ, αύτό είναι πολύ περισσότερο Από ëva θεραπευτικό τέχνοισμα. Ή θεραπευτική Ϊδιότητα τής μνήμης προέρχεται Απ' τήν Αξία Αλήθειας τής μνήμης. Αύτή ή Αξία Αλήθειας βρίσκεται στήν είδική Ικανότητα τής μνήμης νά διατηρεί ύποσχέσεις καΐ δυνατότητες πού είναι προδομένες ή Ακόμα και κηρυγμένες παράνομες Από τό ώριμο, πολιτισμένο άτομο, είχαν δμως κάποτε, στό πολύ μακρυνό παρελθόν τοο άτόμου, έκπληρωθεί καΐ ποτέ δέν λησμονούνται δλοκληρωτικά. Ή Αρχή τής πραγματικότητας περιορίζει τό γνωστικό ρόλ^ τής μνήμης- vfy^ άφοσί' 28

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19 Περιεχόμενα Πρόλογος... 19 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25 Ορισμός... 25 Ιστορική εξέλιξη... 30 Η ανάπτυξη της συμβουλευτικής ψυχολογίας στην Ελλάδα... 40 Θέματα που απασχολούν τη συμβουλευτική ψυχολογία...

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά.

Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά. Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά. Ξεκινάµε το ταξίδι µας µε την Alice Miller. Miller, Alice,

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία.

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανάληψη Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 16 Απριλίου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο ΗΠΑ Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανώτερη Εξουσία σου μιλά τώρα, μιλώντας μέσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Kεφάλαιο 1: Εισαγωγή: Οι αιτίες της συμπεριφοράς και τα κίνητρα... 17 Αιτιακή σκέψη και κίνητρα... 18 Ορισμός κινήτρων... 19 Είδη κινήτρων... 20 Κίνητρα στα ζώα... 20 Σύνοψη...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

CAREER MANAGEMENT Διοίκηση Καριέρας

CAREER MANAGEMENT Διοίκηση Καριέρας CAREER MANAGEMENT Διοίκηση Καριέρας Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διοίκηση Καριέρας (Career Management) είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Ορισμός Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας έξω από το ωράριο της εργασίας και που μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως θέλουμε. Γενικά Ελεύθερος χρόνος υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

«Ομαδικά Παιχνίδια Βασικός Παράγοντας Ανάπτυξης Συνεργασίας και έκφρασης του παιδιού»

«Ομαδικά Παιχνίδια Βασικός Παράγοντας Ανάπτυξης Συνεργασίας και έκφρασης του παιδιού» «Ομαδικά Παιχνίδια Βασικός Παράγοντας Ανάπτυξης Συνεργασίας και έκφρασης του παιδιού» 1 2 Ορίζουμε το παιχνίδι σαν μια μορφή προετοιμασίας για την ενήλικο ζωή - σαν μια εκπαιδευμένη δραστηριότητα - σαν

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 Η Θεωρία Πιθανοτήτων είναι ένας σχετικά νέος κλάδος των Μαθηματικών, ο οποίος παρουσιάζει πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία. Επειδή η ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα