ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ"

Transcript

1 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Σύνοψη των Συστάσεων της εύτερης Κοινής Συµβουλευτικής Οµάδας Ευρωπαϊκών και άλλων Εταιρειών* για την Πρόληψη της Στεφανιαίας Νόσου * Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθηροσκλήρυνσης, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης, ιεθνής Εταιρεία Συµπεριφεριολογικής Ιατρικής, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής, Ευρωπαϊκό Καρδιολογικό ίκτυο Επιµέλεια : David Wood, Guy De Backer, Ole Faergeman, Ian Graham, Giuseppe Mancia και Kalevi Pyorala µαζί µε µέλη της Συµβουλευτικής Οµάδας Ελληνική Μετάφραση : Ελευθέριος Α. Θηραίος Χρήστος Λιονής

2 2 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Σύνοψη των Συστάσεων Από την δηµοσίευση το 1994 (1) των πρώτων συστάσεων για την πρόληψη της στεφανιαίας νόσου στην κλινική πράξη από την Κοινή Συµβουλευτική Οµάδα των Ευρωπαϊκών Εταιρειών - Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC), Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθηροσκλήρυνσης (EAS) και Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης (ESH) -, νέα επιστηµονικά δεδοµένα αναδύθηκαν τόσο για τη δευτερογενή όσο και την πρωτογενή πρόληψη, ειδικά όσον αφορά τη µείωση των λιπιδίων. Έτσι, µία δεύτερη Συµβουλευτική Οµάδα συνήλθε από τις τρεις µεγάλες εταιρείες, συµπεριλαµβάνοντας και αντιπροσώπους από την Συµπεριφεριολογική Ιατρική, την Πρωτοβάθµια Φροντίδα και το Ευρωπαϊκό Καρδιολογικό ίκτυο, για να αναθεωρήσει τις συστάσεις. Η Συµβουλευτική Οµάδα συνόψισε τα πιο σηµαντικά κλινικά ζητήµατα που αφορούσαν την πρόληψη της στεφανιαίας νόσου και για τα οποία υπάρχει ισχυρή συµφωνία, έτσι ώστε να δώσει στους καρδιολόγους και στους ιατρούς - στο νοσοκοµείο, στο ιατρείο και στην κοινότητα -, καθώς και σε άλλους επαγγελµατίες του χώρου της υγείας, τις πιο δυνατές οδηγίες που θα διευκολύνουν την εργασία τους στην πρόληψη της στεφανιαίας νόσου. Η προτεραιότητα για τους ιατρούς εξακολουθεί να είναι η επικέντρωση του ενδιαφέροντός τους σε ασθενείς µε έκδηλη στεφανιαία νόσο ή άλλες αθηροσκληρυντικές παθήσεις, καθώς και σε άλλα άτοµα υ- ψηλού κινδύνου. Η δυνατότητα πρόληψης στις οµάδες αυτές είναι µέγιστη και είναι αναγκαίο να επιτύχουµε σηµαντικές βελτιώσεις στην υπάρχουσα κλινική πράξη (2). Οι παρούσες συστάσεις έχουν ειδικότερο σκοπό να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη και την αναθεώρηση των εθνικών οδηγιών για την πρόληψη της στεφανιαίας. Για να γίνει η πρόληψη αναπόσπαστο µέρος της καθηµερινής κλινικής πράξης, οι εθνικές εταιρείες καρδιολογίας, αθηροσκλήρυνσης και υπέρτασης, σε συνεργασία µε άλλους επαγγελµατικούς οργανισµούς της κάθε χώρας, πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για την ανάπτυξη των δικών τους οδηγιών, που ταιριάζουν καλύτερα στις δικές τους πολιτικές, οικονοµικές, κοινωνικές και ιατρικές συνθήκες.

3 3 Κοινή πρόκληση για τους καρδιολόγους, ιατρούς και άλλους επαγγελµατίες υγείας σ όλη την Ευρώπη, είναι να αντιληφθούν την δυνατότητα πρόληψης της στεφανιαίας για όλους τους ασθενείς µας και να συµβάλλουν στις ευρύτερες προσπάθειες της δηµόσιας υγείας για να µειωθεί η τεράστια επιβάρυνση της καρδιαγγειακής νόσου (3). Ιατρικές προτεραιότητες Στα πλαίσια µιας ολοκληρωµένης πληθυσµιακής στρατηγικής - για τη µείωση της χρήσης καπνού, την ενθάρρυνση επιλογών υγιεινής διατροφής και την αύξηση της σωµατικής δραστηριότητας για όλο τον πληθυσµό, η ιατρική προτεραιότητα πρέπει να εστιασθεί σ αυτούς που έχουν εµφανίσει συµπτώµατα στεφανιαίας νόσου ή άλλης µείζονος αθηροσκληρυντικής πάθησης και σ αυτούς που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης τέτοιων παθήσεων στο µέλλον. Οι προτεραιότητες της προληπτικής καρδιολογίας είναι: 1. Ασθενείς µε εγκατεστηµένη στεφανιαία νόσο ή άλλη αθηροσκληρυντική πάθηση. 2. Υγιή άτοµα που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου ή άλλης αθηροσκληρυντικής πάθησης εξαιτίας ενός συνδυασµού πολλών παραγόντων κινδύνου - συµπεριλαµβανοµένου του καπνίσµατος, της αυξηµένης αρτηριακής πίεσης, των λιπιδίων [ αυξηµένη ολική χοληστερόλη και χαµηλής πυκνότητας λιποπρωτείνης (LDL) - χοληστερόλη, χαµηλή τιµή υψηλής πυκνότητας λιποπρωτείνης (HDL) - χοληστερόλη και αυξηµένα τριγλυκερίδια ], του αυξηµένου σακχάρου αίµατος, του οικογενειακού ιστορικού πρώιµης στεφανιαίας νόσου - ή που έχουν σοβαρή υπερχοληστερολαιµία ή άλλες µορφές δυσλιπιδαιµίας, υπέρταση ή διαβήτη. 3. Στενοί συγγενείς ασθενών µε πρώιµη εµφάνιση στεφανιαίας νόσου ή άλλης αθηροσκληρυντικής πάθησης και υγιών ατόµων µε ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο. 4. Άλλα άτοµα που συναντούνται στην συνηθισµένη κλινική πράξη. Στόχοι της πρόληψης της στεφανιαίας νόσου Ο γενικός αντικειµενικός στόχος της πρόληψης της στεφανιαίας νόσου, τόσο στους ασθενείς µε κλινικά εγκατεστηµένη στεφανιαία νόσο ή άλλη αθηροσκληρυντική πάθηση, όσο και στα άτοµα υψηλού κινδύνου, είναι ο ίδιος : να µειωθεί ο κίνδυνος µειζόνων συµβαµάτων της στεφανιαίας νόσου ή άλλης αθηροσκληρυντικής πάθησης

4 4 και έτσι να µειωθεί η πρώιµη αναπηρία, η θνησιµότητα και να παραταθεί η επιβίωση. Στις συστάσεις αυτές έχουν τεθεί στόχοι όχι µόνο για την αλλαγή του τρόπου ζωής αλλά και για την αντιµετώπιση της αρτηριακής πίεσης, των λιπιδίων του πλάσµατος και του διαβήτη στη δευτερογενή και στην πρωτογενή πρόληψη της στεφανιαίας νόσου. (Πίνακας 1). Ο απόλυτος πολυπαραγοντικός κίνδυνος της στεφανιαίας νόσου ως οδηγός τροποποίησης του τρόπου ζωής και των φαρµακευτικών θεραπειών Ασθενείς που παρουσιάζονται µε συµπτώµατα στεφανιαίας νόσου ή άλλης αθηροσκληρυντικής πάθησης δηλώνουν οι ίδιοι ότι είναι σε πολύ υψηλό απόλυτο κινδύνου ενός απώτερου αγγειακού επεισοδίου. Έτσι, αυτοί χρειάζονται για πιο εντατική παρέµβαση αλλαγής του τρόπου ζωής και, αν είναι απαραίτητη, φαρµακευτική θεραπεία, ώστε να επιτευχθούν οι τεθέντες στόχοι για τους παράγοντες κινδύνου. Καθώς η στεφανιαία νόσος είναι πολυπαραγοντικής αιτιολογίας, είναι σηµαντικό στα υγιή άτοµα να εκτιµούµε τον απόλυτο κίνδυνο (που είναι ο κίνδυνος ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου, υπό την µορφή είτε µη θανατηφόρου επεισοδίου είτε στεφανιαίου θανάτου, κατά τα επόµενα 10 έτη), λαµβάνοντας υπόψη όλους τους µείζονες παράγοντες κινδύνου. Βλέπε ιάγραµµα Στεφανιαίου Κινδύνου (Εικόνα 1). Εκείνοι που βρίσκονται σε υψηλότερο πολυπαραγοντικό κίνδυνο µπορούν να αναγνωρισθούν και να γίνουν στόχοι αλλαγής του τρόπου ζωής και, όπου επιβάλλεται, φαρµακευτικών θεραπειών. Οι ιατροί πρέπει να χρησιµοποιούν πάντα τον απόλυτο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου όταν παίρνουν κλινική απόφαση χρησιµοποίησης φαρµάκων για τη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης και των λιπιδίων του αίµατος, αντί να λαµβάνουν υπόψη την τιµή του κάθε παράγοντα κινδύνου µεµονωµένα. Απόλυτος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου που υπερβαίνει το 20% κατά τα επόµενα 10 έτη ή που θα υπερβεί το 20% αν προβληθεί στην ηλικία των 60 ετών, και ο οποίος επιµένει παρά την επαγγελµατική παρέµβαση στον τρόπο ζωής, είναι επαρκώς υψηλός για να δικαιολογήσει την επιλεκτική χρήση των αποδεδειγµένων φαρµακευτικών θεραπειών.

5 5 ευτερογενής πρόληψη Ασθενείς µε στεφανιαία νόσο ή άλλη αθηροσκληρυντική νόσο Τρόπος ζωής Η αλλαγή του τρόπου της ζωής εξαρτάται από τη διάθεση των στεφανιαίων και των άλλων υψηλού κινδύνου ασθενών να τροποποιήσουν την συµπεριφορά τους. Όταν οι ασθενείς αναπτύξουν συµπτώµατα στεφανιαίας νόσου ή ανακαλύψουν ότι βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο, τότε αυτή είναι µια ιδεώδης ευκαιρία να αναθεωρήσουν τον τρόπο ζωής τους. Πολλοί θα αποφασίσουν να κάνουν κατάλληλες αλλαγές και, µε επαγγελµατική και οικογενειακή υποστήριξη, µπορούν να το κάνουν εφ' όρου ζωής. ιακοπή καπνίσµατος. Οι ασθενείς πρέπει επαγγελµατικά να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται για να σταµατήσουν το κάπνισµα όλων των ειδών καπνού για όλη τους τη ζωή. Ο ιατρός µπορεί, µε υποστηρικτικές συµβουλές, να βοηθήσει τους ασθενείς να το διακόψουν. Η αποφυγή του παθητικού καπνίσµατος θα πρέπει να συνιστάται επίσης. Οι θεραπείες υποκατάστασης της νικοτίνης µπορούν αρχικά να βοηθήσουν µερικούς ασθενείς και ειδικά εκείνους που είναι βαριά εθισµένοι στη νικοτίνη. Τα άλλα µέλη της οικογένειας που κατοικούν στο ίδιο σπίτι µπορούν να υποστηρίζουν τους ασθενείς να διακόψουν το κάπνισµα και να µειώσουν τον κίνδυνο να το ξαναρχίσουν, αν δεν καπνίζουν οι ίδιοι. Επιλογές υγιεινής διατροφής. Όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να λαµβάνουν επαγγελµατικές συµβουλές για τη διατροφή και τις επιλογές τροφών που θα κάνουν τη δίαιτα να συνοδεύεται από το µικρότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου ή άλλης αθηροσκληρυντικής νόσου. Οι ιατροί πρέπει να τονίζουν εµφατικά τη σηµασία της διατροφής σε σχέση µε τη µείωση του βάρους, τη µείωση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης του αίµατος, τον έλεγχο του σακχάρου του αίµατος στους διαβητικούς ασθενείς και τη µείωση της τάσης για θρόµβωση. Η δίαιτα είναι αναπόσπαστο µέρος της συνολικής θεραπείας των ασθενών. Ο ρόλος της οικογένειας είναι ιδιαίτερα σηµαντικός µέσα σ αυτό το πλαίσιο, καθώς το άτοµο που είναι το κυρίως υπεύθυνο για την αγορά και την προετοιµασία της τροφής θα πρέπει να ενηµερωθεί για την ανάγκη επιλογής υγιεινών τροφών και το πώς αυτά µπορούν

6 6 πρακτικά να επιτευχθούν. Θα πρέπει επίσης να εξηγείται η σηµασία της σωµατικής δραστηριότητας στην υποβοήθηση του ελέγχου του βάρους και στην ευνοϊκή τροποποίηση των άλλων παραγόντων κινδύνου. Πολλοί διαιτητικοί παράγοντες σχετίζονται µε τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου ή άλλων αθηροσκληρυντικών παθήσεων. Οι στόχοι της διατροφής για έναν ασθενή µε αθηροσκληρυντική πάθηση είναι: Η µείωση της πρόσληψης του ολικού λίπους στο 30% ή λιγότερο της συνολικά προσλαµβανοµένης ενέργειας, του κεκορεσµένου λίπους σε λιγότερο από το 1/3 του συνολικά προσλαµβανοµένου λίπους και της χοληστερόλης σε λιγότερο από 300mg ηµερησίως. Η επίτευξη της µείωσης των κεκορεσµένων λιπών µε εν µέρει αντικατάσταση τους από µονοακόρεστα και πολυακόρεστα λίπη φυτικής και θαλάσσιας προέλευσης, καθώς και από σύµπλοκους υδατάνθρακες. Η αύξηση της πρόσληψης φρέσκων φρούτων, δηµητριακών και λαχανικών. Η µείωση των συνολικά προσλαµβανοµένων θερµίδων όταν απαιτείται µείωση του βάρους Ο περιορισµός της χρήσης άλατος και αλκοόλ όταν η αρτηριακή πίεση είναι υψηλή. Ασθενείς που έχουν υπέρταση, υπερχοληστερολαιµία ή άλλες µορφές δυσλιπιδαιµίας, ή διαβήτη µπορούν να ωφεληθούν από εξειδικευµένες διαιτητικές συµβουλές. Κατάλληλες διαιτητικές αλλαγές µπορούν ευνοϊκά να επηρεάσουν όλους αυτούς τους παράγοντες κινδύνου και να µειώσουν την ανάγκη για φαρµακευτική θεραπεία. Αύξηση της σωµατικής δραστηριότητας. Όλοι οι ασθενείς θα πρέπει επαγγελµατικά να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται να αυξήσουν τη σωµατική τους δραστηριότητα µε ασφάλεια σε ένα επίπεδο που να συνοδεύεται από το χαµηλότερο κίνδυνο αγγειακής νόσου. Συνιστάται αεροβική άσκηση (π.χ. βάδισµα, κολύµπι ή ποδηλασία) επί λεπτά 4-5 φορές την εβδοµάδα. Οι γιατροί πρέπει να τονίζουν τη σηµασία της σωµατικής δραστηριότητας στο να παρέχει στον ασθενή ένα αίσθηµα ευεξίας. Η σωµατική δραστηριότητα βοηθά στη µείωση του βάρους (µαζί µε επιλογές υγιεινής διατροφής), στην αύξηση της ΗDL-χοληστερόλης, στη µείωση των τριγλυκεριδίων και της τάσης για θροµβώσεις. Για µια φορά ακόµη η οικογένεια είναι σηµαντική στην υποστήριξη ενός δραστήριου τρόπου ζωής.

7 7 ΑΛΛΟΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ Υπέρβαση βάρους και παχυσαρκία Ασθενείς που είναι υπέρβαροι ( δείκτης µάζας σώµατος (ΒΜΙ) >25 kg.m -2 ) ή παχύσαρκοι (ΒΜΙ >30 kg.m -2 ), και ειδικότερα αυτοί που έχουν παχυσαρκία κεντρικού τύπου, βρίσκονται σε αυξηµένο κίνδυνο και πρέπει επαγγελµατικά να υποστηρίζονται στη µείωση του βάρους µε τη βοήθεια κατάλληλης δίαιτας και αύξησης της σωµατικής δραστηριότητας. Η µείωση του βάρους θα βοηθήσει επίσης στη µείωση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης του αίµατος και του σακχάρου του αίµατος. Η περιφέρεια της µέσης είναι ένας χρήσιµος κλινικός δείκτης της παχυσαρκίας και της παρακολούθησης της µείωσης του βάρους. Περιφέρεια µέσης > 94 cm στους άνδρες και > 80 cm στις γυναίκες είναι δείκτης για απώλεια βάρους και > 102 cm στους άνδρες και > 88 cm στις γυναίκες απαιτεί επαγγελµατική συµβουλή για την µείωση του βάρους. Αρτηριακή πίεση Στους στεφανιαίους ασθενείς στόχος είναι η αρτηριακή πίεση να είναι σταθερά κάτω των 140/90 mmhg. Αν αυτός ο στόχος δεν επιτευχθεί µε αλλαγή στον τρόπο ζωής, φαρµακευτική θεραπεία θα πρέπει να χορηγηθεί. Στους ασθενείς µε στηθάγχη θα πρέπει να προτιµώνται οι β-αποκλειστές, ή αν δεν είναι ανεκτοί ή αποτελεσµατικοί, ανταγωνιστές ασβεστίου µακράς διάρκειας, επειδή και οι δύο αυτές κατηγορίες φαρµάκων µειώνουν την αρτηριακή πίεση και ανακουφίζουν από τα συµπτώµατα. Μετά από οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου προτίµηση θα πρέπει να δίδεται στους β-- αποκλειστές, επειδή αυτή η κατηγορία φαρµάκων µειώνει επίσης τον κίνδυνο επανεµφάνισης της νόσου. Οι αναστολείς του µετατρεπτικού ενζύµου της αγγειοτασίνης (α-μεα) µπορούν επίσης να χρησιµοποιηθούν ειδικά στους ασθενείς µε σηµαντική συστολική δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας. Λιπίδια πλάσµατος Οι στόχοι για τη χοληστερόλη του αίµατος είναι : η ολική χοληστερόλη να είναι σταθερά κάτω των 5.0 mmol x l -l (190 mg x dl -l ) και η LDL-χοληστερόλη κάτω των

8 8 3.0 mmol x l -l (115 mg x dl -l ). Οι συγκεντρώσεις της ΗDL-χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων δε χρησιµοποιούνται ως στόχοι θεραπείας. Εν τούτοις, ΗDLχοληστερόλη < 1.0 mmol x l -l (40 mg x dl -l ) και τριγλυκερίδια νηστείας > 2.0 mmol x l -l ( 180 mg x dl -l ) είναι δείκτες αυξηµένου στεφανιαίου κινδύνου. Αν οι στόχοι για την ολική και την LDL-χοληστερόλη δεν επιτευχθούν µε αλλαγή του τρόπου ζωής, τότε θα πρέπει να χρησιµοποιηθεί φαρµακευτική θεραπεία. Πρέπει να προτιµώνται οι αναστολείς της ρεδουκτάσης του HMG-CoA (στατίνες), επειδή αυτή η κατηγορία υπολιπιδαιµικών φαρµάκων έχει την ισχυρότερη ένδειξη ότι µειώνει τη στεφανιαία νοσηρότητα, θνησιµότητα και παρατείνει την επιβίωση στους ασθενείς µε στεφανιαία νόσο. Επίσης υπάρχει απόδειξη ότι οι στατίνες µειώνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου στους στεφανιαίους ασθενείς. Σάκχαρο αίµατος Αν και δεν είναι γνωστό αν ο καλός έλεγχος του σακχάρου του αίµατος µειώνει τον κίνδυνο επανεµφάνισης της νόσου στους διαβητικούς ασθενείς µε στεφανιαία νόσο ή άλλη αθηροσκληρυντική νόσο, εν τούτοις επηρεάζει ευνοϊκά τη µικροαγγειοπάθεια και άλλες επιπλοκές του διαβήτη. Οι στόχοι ικανοποιητικού ελέγχου στο διαβήτη τύπου Ι (ινσουλινοεξαρτώµενου) είναι : γλυκόζη αίµατος νηστείας mmol x l -l ( mg x dl -l ), µεταγευµατική γλυκόζη (µέγιστη τιµή) mmol x l -l ( mg x dl -l ), HbA 1 c % και αποφυγή σοβαρών επεισοδίων υπογλυκαιµίας. Στην πλειονότητα των ασθενών µε διαβήτη τύπου ΙΙ (µη ινσουλινοεξαρτώµενου) µπορούν µε ασφάλεια να επιτευχθούν ακόµα πιο χαµηλοί στόχοι, που αγγίζουν τα όρια των µη διαβητικών. Σε µερικούς ασθενείς, ειδικά στους ηλικιωµένους, πρέπει να αποδεχθούµε λιγότερο αυστηρούς στόχους. Άλλες προφυλακτικές φαρµακευτικές θεραπείες. Επιπρόσθετα στα φάρµακα που χρειάζονται για την αντιµετώπιση της αρτηριακής πίεσης, των λιπιδίων και του σακχάρου και χορηγούνται συµπληρωµατικά στην αλλαγή του τρόπου ζωής, οι ακόλουθες κατηγορίες φαρµάκων, κάθε µια εκ των οποίων µπορεί να µειώσει τη νοσηρότητα και τη θνησιµότητα στους ασθενείς µε στεφανιαία νόσο, επίσης θα πρέπει να λαµβάνονται υπ όψη : Ασπιρίνη (τουλάχιστον 75 mg) ή άλλα φάρµακα τροποποιητικά των αιµοπεταλίων, σχεδόν σε όλους τους ασθενείς.

9 9 β-αποκλειστές σε µετεµφραγµατικούς ασθενείς. Αναστολείς ΜΕΑ (α-μεα) σε ασθενείς µε συµπτώµατα ή σηµεία καρδιακής ανεπάρκειας κατά τη διάρκεια του εµφράγµατος του µυοκαρδίου ή µε επιµένουσα συστολική δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας (κλάσµα εξώθησης < 40%). Αντιπηκτικά µετά από έµφραγµα του µυοκαρδίου σε επιλεγµένους ασθενείς µε αυξηµένο κίνδυνο θροµβοεµβολικών επεισοδίων, συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε εκτεταµένο πρόσθιο έµφραγµα µυοκαρδίου, ανεύρυσµα ή θρόµβους της αριστεράς κοιλίας, παροξυσµικών ταχυαρρυθµιών, χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και εκείνων µε ιστορικό θροµβοεµβολικών επεισοδίων. Έλεγχος στενών συγγενών Οι στενοί συγγενείς ασθενών µε πρώιµη εµφάνιση στεφανιαίας νόσου (άνδρες < 55 ετών και γυναίκες < 65 ετών) πρέπει να ελέγχονται για στεφανιαίους παράγοντες κινδύνου, επειδή βρίσκονται σε αυξηµένο κίνδυνο ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου.

10 10 Πρωτογενής πρόληψη Άτοµα υψηλού κινδύνου να αναπτύξουν στεφανιαία νόσο ή άλλη µείζονα αθηροσκληρυντική νόσο Εκτίµηση του στεφανιαίου κινδύνου Ο απόλυτος κίνδυνος ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου (µη θανατηφόρoς στεφανιαία νόσος ή στεφανιαίος θάνατος) κατά την εποµένη 10ετία µπορεί να εκτιµηθεί από το ιάγραµµα Στεφανιαίου Κινδύνου (Εικόνα 1) χρησιµοποιόντας το φύλο, την ηλικία, την συνήθεια καπνίσµατος, την συστολική αρτηριακή πίεση και την ολική χοληστερόλη. Για τα άτοµα των οποίων ο απόλυτος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου είναι > 20% κατά την εποµένη 10ετία (ή που θα υπερβεί το 20% αν προβληθεί στην ηλικία των 60 ετών) συνιστάται εντατική τροποποίηση των παραγόντων κινδύνου, περιλαµβάνουσα, όπου ενδείκνυται, και επιλεκτική χρήση αποδεδειγµένων φαρµακευτικών θεραπειών. Ιδιαίτερα σηµαντική σ' αυτή την οµάδα υψηλού κινδύνου είναι η παρέµβαση στον τρόπο ζωής. Συνήθειες ζωής Τα άτοµα υψηλού κινδύνου ιδιαίτερα ενθαρρύνονται να σταµατήσουν το κάπνισµα, να κάνουν επιλογές υγιεινότερων τροφών και να αποκτήσουν φυσική δραστηριότητα Η αποφυγή της υπέρβασης του βάρους ή η µείωση του περίσσιου βάρους είναι σηµαντική στην πρωτογενή πρόληψη. Με τέτοιες αλλαγές του τρόπου ζωής µπορεί να αποφευχθεί η ανάγκη της ισόβιας φαρµακευτικής θεραπείας. Οι συστάσεις αλλαγών του τρόπου ζωής που δόθησαν στους ασθενείς µε στεφανιαία νόσο εφαρµόζονται και στα άτοµα υψηλού κινδύνου. Αρτηριακή πίεση Οι κλινικές δοκιµές µείωσης της αρτηριακής πίεσης µε τη χρήση διαφόρων φαρµάκων έχουν πειστικά καταδείιξει ότι οι κίνδυνοι που σχετίζονται µε την αύξηση της αρτηριακής πίεσης µπορούν να µειωθούν ουσιαστικά, ειδικά για το εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά επίσης και για τη στεφανιαία νόσο και την καρδιακή ανεπάρκεια. Αυτή η µείωση του κινδύνου είναι πιθανό να οφείλεται στον κοινό παράγοντα της

11 11 µείωσης αυτής καθ' αυτής της αρτηριακής πίεσης και όχι σε κάποια ενδογενή ιδιότητα των διαφόρων κατηγοριών των χρησιµοποιούµενων αντιυπερτασικών φαρµάκων. Εφ' όσον η στεφανιαία νόσος ερµηνεύει το µεγαλύτερο ποσοστό θανάτων που οφείλονται σε καρδιαγγειακή νόσο, ο πρωτεύον λόγος της θεραπείας της αρτηριακής πίεσης είναι η µείωση του κινδύνου στεφανιαίας νόσου. Η απόφαση για θεραπεία της αρτηριακής πίεσης µε φάρµακα εξαρτάται από τον απόλυτο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, καθώς και από τα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής πίεσης και της βλάβης των οργάνων-στόχων (Εικόνα 2). Στα άτοµα µε επιµένουσα συστολική αρτηριακή πίεση > 180 mmhg και/ή διαστολική > 100 mmhg, παρά τις παρεµβάσεις στον τρόπο ζωής, ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιακής ανεπάρκειας είναι τόσο υψηλός, ώστε να είναι απαραίτητη η φαρµακευτική θεραπεία. Άτοµα µε συστολική αρτηριακή πίεση (ΣΑΠ) mmhg και/ή διαστολική πίεση αίµατος ( ΑΠ) µεταξύ 95 και 99 mmhg χρειάζονται συχνά φαρµακευτική θεραπεία εάν αυτές οι υψηλές τιµές της αρτηριακής πίεσης επιµένουν. Άτοµα µε πιο ήπια και επιµένουσα αύξηση της αρτηριακής πίεσης (ΣΑΠ και/ή ΑΠ mmhg) µπορεί επίσης να χρειασθούν φαρµακευτική θεραπεία, αλλά αυτό θα εξαρτηθεί από την παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου (απόλυτος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου > 20% κατά την επόµενη 10ετία ή > 20% αν αυτό προβληθεί στην ηλικία των 60) και την ύπαρξη ή όχι βλάβης οργάνου-στόχου. Αντίθετα, για το ίδιο επίπεδο αρτηριακής πίεσης σε άτοµα µε χαµηλότερο απόλυτο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου συνήθως δεν χρειάζονται φάρµακα. Όταν αρχίσουµε µια θεραπεία µείωσης της αρτηριακής πίεσης τίθεται ένας θεραπευτικός στόχος και η δοσολογία ρυθµίζεται έως ότου αυτός επιτευχθεί. Προτιµότερο είναι η θεραπεία να αρχίζει µε ένα φάρµακο και αν είναι απαραίτητο, να προστίθεται ένα δεύτερο ή ακόµη και ένα τρίτης γραµµής αντιυπερτασικός παράγοντας µέχρις ότου επιτευχθεί ο στόχος. Κατάλληλος στόχος κατά την πρωτογενή πρόληψη είναι η αρτηριακή πίεση να είναι ξεκάθαρα και µόνιµα κάτω των 140/90 mmhg. Σε νέα άτοµα, ασθενείς µε διαβήτη και ασθενείς µε παρεγχυµατική νεφρική νόσο, ο στόχος της αρτηριακής πίεσης µπορεί να είναι ακόµη µικρότερος. Η µείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιµότητας µετά από αντιυπερτασική θεραπεία µε διουρητικά (ιδιαίτερα θειαζίδες) και β-αποκλειστές έχει αποδειχθεί επανειληµµένα. Παρόµοια δεδοµένα αποδείχθησαν πρόσφατα για

12 12 µερικούς αναστολείς (ανταγωνιστές) των διαύλων ασβεστίου. Σε µερικές από τις κλινικές δοκιµές αυτές έχουν χρησιµοποιηθεί επίσης στη θεραπεία αναστολείς-μεα καθώς και άλλα φάρµακα. Έτσι, διάφορες κατηγορίες φαρµάκων µπορούν να θεωρηθούν ως αντιυπερτασικά φάρµακα µε στόχο την ικανοποιητική µείωση της αρτηριακής πίεσης. Λιπίδια πλάσµατος Κλινικές δοκιµές τροποποίησης των λιπιδίων µε δίαιτα και διάφορα φάρµακα πειστικά κατέδειξαν ότι ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου που προκαλείται από αύξηση της χοληστερόλης µπορεί να µειωθεί ουσιαστικά. Η µείωση του κινδύνου φαίνεται ότι οφείλεται στον κοινό παράγοντα της αλλαγής των ιδίων των λιποπρωτεϊνών και βασικά της µείωσης της LDL-χοληστερόλης, παρά σε κάποια ενδογενή ιδιότητα των ιδίων των υπολιπιδαιµικών παραγόντων που χρησιµοποιούνται. Η απόφαση για θεραπεία των λιπιδίων του αίµατος µε φάρµακα εξαρτάται από τον απόλυτο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, καθώς και από τα επίπεδα των λιπιδίων, το λιποπρωτεϊνικό προφίλ και το οικογενειακό ιστορικό πρώιµης στεφανιαίας νόσου ή άλλης αθηροσκληρυντικής νόσου (Εικόνα 3). Οι ασθενείς µε οικογενή υπερχοληστερολαιµία είναι σε τόσο υψηλό κίνδυνο στεφανιαίας νόσου λόγω πρώιµης στεφανιαίας νόσου, ώστε είναι πάντα απαραίτητη η φαρµακευτική θεραπεία. Άτοµα που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο στεφανιαίας νόσου εξαιτίας ενός συνδυασµού παραγόντων κινδύνου (απόλυτος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου > 20% κατά την επόµενη 10ετία, ή > 20% αν προβληθεί στην ηλικία των 60) και όσων οι τιµές της χοληστερόλης δε µειώνονται µε δίαιτα, χρειάζονται φαρµακευτική θεραπεία των λιπιδίων του αίµατος. Σε τέτοια άτοµα υψηλού κινδύνου οι στόχοι είναι η ολική χοληστερόλη να είναι κάτω των 5.0 mmol x l -l (190 mg x dl -l ) και η LDLχοληστερόλη κάτω των 3.0 mmol x l -l (115 mg x dl -l ). Αυτή η άποψη υποστηρίζεται από δοκιµές πρωτογενούς πρόληψης µε θεραπείες µείωσης της χοληστερόλης, που έχουν δείξει όφελος, µε µείωση της στεφανιαίας νοσηρότητας και θνησιµότητας, όταν θεραπεύονται άτοµα µε απόλυτο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου ακόµη και κάτω του 20%. Συγκεντρώσεις ΗDL-χοληστερόλης < 1.0 mmol x l -l (40 mg x dl -l ) και τριγλυκεριδίων νηστείας > 2.0 mmol x l -l (180 mg x dl -l ) είναι δείκτες αυξηµένου κινδύνου στεφανιαίας νόσου. Όταν αρχίζει µία υπολιπιδαιµική θεραπεία πρέπει η δόση του φαρµάκου να

13 13 ρυθµίζεται έως ότου επιτευχθεί ο στόχος για τη χοληστερόλη. Εάν δεν είναι δυνατό µε δίαιτα ή υπολιπιδαιµικό φάρµακο στη µέγιστη δόση να επιτευχθεί αυτός ο στόχος σε όλα τα άτοµα υψηλού κινδύνου, τότε µερικά άτοµα θα χρειασθούν συνδυασµένη φαρµακευτική θεραπεία. Τα άτοµα µε πολύ υψηλές τιµές χοληστερόλης ή LDLχοληστερόλης µπορεί να µην επιτύχουν αυτό το στόχο, παρά τη µεγίστη θεραπεία, αλλά ακόµη και αυτοί θα έχουν όφελος ανάλογο του µεγέθους κατά το οποίο µειώθηκε η χοληστερόλη. Υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες φαρµάκων στην καθ' ηµέρα πράξη (στατίνες, φιµπράτες, ρητίνες και νιασίνη) και ένα ή περισσότερα φάρµακα από κάθε κατηγορία έδειξε ότι µειώνει την νοσηρότητα και θνησιµότητα από στεφανιαία νόσο, αλλά η απόδειξη για τη δραστικότητα και την ασφάλεια στην πρωτογενή πρόληψη είναι ισχυρότερη για τις στατίνες. Σάκχαρο αίµατος Προς το παρόν δεν υπάρχει καµία απόδειξη από κλινική δοκιµή συσχέτισης του ελέγχου του σακχάρου του αίµατος και του κινδύνου στεφανιαίας νόσου ή άλλης αθηροσκληρυντικής νόσου σε διαβητικούς ασθενείς. Και στους δύο τύπους του διαβήτη Ι και ΙΙ, ο βαθµός της υπεργλυκαιµίας σχετίζεται µε αυξηµένο κίνδυνο αθηροσκληρυντικών νόσων. Ο καλός έλεγχος της γλυκόζης (όπως καθορίσθηκε για τους ασθενείς µε στεφανιαία νόσο) έχει ευνοϊκά αποτελέσµατα στη διαβητική µικροαγγειοπάθεια και σε άλλες επιπλοκές του διαβήτη και γι' αυτό πρέπει να επιτυγχάνεται σε όλους τους διαβητικούς, αν είναι δυνατόν. Σε οποιοδήποτε επίπεδο ενός δεδοµένου παράγοντα κινδύνου - κάπνισµα, αρτηριακή πίεση και λιπίδια πλάσµατος - και σε οποιοδήποτε συνδυασµό αυτών των παραγόντων κινδύνου, ο απόλυτος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου ενός διαβητικού ασθενούς είναι πολύ µεγαλύτερος συγκριτικά από τον κίνδυνο ενός µη διαβητικού. Έτσι, είναι ιδιαίτερα σηµαντικό να επιτυγχάνουµε τους στόχους για τους παράγοντες κινδύνου στους διαβητικούς ασθενείς. Προφυλακτικές φαρµακευτικές θεραπείες Η ασπιρίνη ή άλλα φάρµακα τροποποιητικά των αιµοπεταλίων, συνήθως δεν ενδείκνυνται για τη διαχείριση ατόµων υψηλού κινδύνου. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ασπιρίνη σε χαµηλή δόση (75 mg) µπορεί να µειώσει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου

14 14 στους υπό θεραπεία υπερτασικούς ασθενείς, των οποίων η αρτηριακή πίεση ελέγχεται ικανοποιητικά, και στους άνδρες µε ειδικό υψηλό κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Η συνταγογράφηση ασπιρίνης σ όλα τα άτοµα υψηλού κινδύνου δεν συνιστάται. Έλεγχος στενών συγγενών Οι στενοί συγγενείς ασθενών υπόπτων για οικογενή υπερχοληστερολαιµία ή άλλη κληρονοµική δυσλιπιδαιµία, θα πρέπει να µετρούν τα λιπίδιά τους. Επιλεγµένες βιβλιογραφικές αναφορές 1. Pryorala K, De Backer G, Graham I, Poole-Wilson P and Wood D on dehalf of the Task Force. Prevention of coronary heart disease in clinical practice. Recommendations of the Task Force of the European Society of Cardiology, European Atherosclerosis Society and European Society of Hypertension. Eur Heart J 1994; 15: , Atherosclerosis 1994; 110: , International Society of Hypertension News 1995; 1: EUROASPIRE Study Group. EUROASPIRE. A European Society of Cardiology Survey of secondary prevention of coronary heart disease: Principal results. Eur Heart J 1997; 18: Sans S, Kesteloot H, Kromhout D on behalf of the Task Force. The burden of cardiovascular diseases mortality in Europe. Task Force of the European Society of Cardiology on Cardiovascular Mortality and Morbidity Statistics in Europe. Eur Heart J 1997; 18:

15 15 Παράρτηµα Αυτή η σύνοψη ελήφθη από τις Συστάσεις της εύτερης Κοινής Ευρωπαϊκής Συµβουλευτικής Οµάδας και άλλων Εταιρειών για την Πρόληψη της Στεφανιαίας Νόσου στην Κλινική Πράξη, που δηµοσιεύθηκαν στα European Heart Journal, Atherosclerosis και Journal of Hypertension το Η εύτερη Συµβουλευτική Οµάδα συνεκλήθη από την ESC, την EAS και την ESH που ήταν οι υπεύθυνες εταιρείες για τις αρχικές συστάσεις για τη στεφανιαία πρόληψη της Συµβουλευτικής Οµάδας το 1994 (Πρόεδρος, ο καθηγητής Κ.Pyorala) και αποτελούνταν από συγγραφική οµάδα, άλλα προσκληθέντα µέλη και ειδικούς, καθώς και αντιπροσώπους άλλων Ευρωπαϊκών εταιρειών και οργανισµών που αναφέρονται παρακάτω. Πρόεδρος : D. Wood (Μ. Βρετανία) Μέλη της συµβουλευτικής οµάδας Συγγραφική οµάδα : G. De Backer (Βέλγιο), O. Faergeman ( ανία),i. Graham (Ιρλανδία), G. Mancia (Ιταλία), K. Pyorala (Φινλανδία) Μέλη: Ι. Bokarew (Ρωσία), F. Camhien (Γαλλία), R. Cifkova (Τσεχοσλοβακία), Η. Gohlke (Γερµανία), F. Gutzwiller (Eλβετία), W. Klein (Αυστρία), Ρ.Α. Poole- Wilson (Μ. Βρετανία), S. Priori (Ιταλία). Β. Αηgelin, Σουηδία, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθηροσκλήρυνσης C. Brotons, Ισπανία, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής Κ. Οrth-Gοmer, Σουηδία, ιεθνής Εταιρεία Συµπεριφεριολογικής Ιατρικής V. Press, Μ. Βρετανία, Ευρωπαϊκό Καρδιολογικό ίκτυο Ρ. van Zwieten, Ολλανδία, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης Με ευχαριστίες γίνεται µνεία στην ειδική συµβολή του Καθηγητού Daan Kromhout (Τµήµα 'Έρευνας της ηµόσιας Υγείας, Εθνικό Ινστιτούτο ηµόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος, Bilthoven, Ολλανδία) για τη δίαιτα, των Καθηγητών Philip Home και George Alherti για το σακχαρώδη διαβήτη και του Roman Μ. Conroy (Υπηρεσία Στατιστικής και Μηχανογράφησης του Τµήµατος Επιδηµιoλoγίας και Προληπτικής Ιατρικής, Βασιλικό Κολέγιο Χειρουργών της Ιρλανδίας, ουβλίνο) που επιµελήθηκε το ιάγραµµα Στεφανιαίου Κινδύνου. Η Ακαδηµία Καλών Τεχνών της Μ. Βρετανίας είχε την καλλιτεχνική επιµέλεια του ιαγράµµατος Στεφανιαίου Κινδύνου. Ειδικές ευχαριστίες αποδίδονταί επίσης για τη διαχειριστική υποστήριξη στις κυρίες Rosa Valay, Liisa Roulinson και στο προσωπικό του Εθνικού Ινστιτούτου Καρδιάς και Πνευµόνων του Αυτοκρατορικού Κολεγίου Ιατρικής του Πανεπιστηµίου του Λονδίνου.

16 Πίνακας 1 Τροποποίηση του τρόπου ζωής και θεραπευτικοί στόχοι για ασθενείς µε στεφανιαία νόσο ή άλλη αθηροσκληρυντική νόσο και για υγιή άτοµα υψηλού κινδύνου Ασθενείς µε στεφανιαία νόσο ή άλλη αθηροσκληρυντική νόσο Υγιή άτοµα υψηλού κινδύνου Απόλυτος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου > 20% µετά την10ετία, ή που θα υπερβεί το 20% αν προβληθεί στην ηλικία των 60 ετών Τρόπος ζωής ιακοπή καπνίσµατος, επιλογές υγιεινών τροφών, σωµατική δραστηριότητα και επίτευξη ιδεώδους βάρους Άλλοι παράγοντες κινδύνου Αρτηριακή πίεση < 140/90 mmhg, Ολική χοληστερόλη < 5.0 mmol/l (190mg/dl), LDL-χοληστερόλη <3.0 mmol/l (115 mg/dl) Όταν δεν επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι για τους παράγοντες κινδύνου µε αλλαγές του τρόπου ζωής, θα πρέπει να χρησιµοποιούνται φαρµακευτικές θεραπείες για τη µείωση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης Άλλες προφυλακτικές φαρµακευτικές θεραπείες Ασπιρίνη (τουλάχιστον 75 mg) σ όλους τους στεφανιαίους ασθενείς, τους ασθενείς µε εγκεφαλική αθηροσκλήρυνση και περιφερική αθηροσκληρυντική νόσο Ασπιρίνη (75 mg) σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία β-αποκλειστές σε ασθενείς µετά από έµφραγµα µυοκαρδίου Αναστολείς-ΜΕΑ σε ασθενείς µε συµπτώµατα ή σηµεία καρδιακής ανεπάρκειας κατά τη φάση του εµφράγµατος του µυοκαρδίου ή µε χρόνια συστολική δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας (κλάσµα εξωθήσεως < 40%) Αντιπηκτικά σε επιλεγµένους στεφανιαίους ασθενείς Έλεγχος στενών συγγενών Έλεγχος στενών συγγενών ασθενών µε πρώιµη στεφανιαία νόσο (άνδρες < 55 ετών, γυναίκες < 65 ετών) Έλεγχος στενών συγγενών αν υπάρχει υποψία οικογενούς υπερχοληστερολαιµίας ή άλλης κληρονοµικής δυσλιπιδαιµίας

17 ιάγραµµα Στεφανιαίου Κίνδύνου Πρωτογενής Πρόληψη της Στεφανιαίας Νόσου Άνδρες Κίνδυνος Στεφανιαίας Νόσου Γυναίκες Κίνδυνος Στεφανιαίας Νόσου Εικόνα 1 Πώς να χρησιµοποιείτε το ιάγραµµα Στεφανιαίου Κίνδύνου στην Πρωτογενή Πρόληψη Το ιάγραµµα χρησιµοποιείτε για τον υπολογισµό του κινδύνου Στεφανιαίας Νόσου (ΣΝ) σε άτοµα που δεν έχουν αναπτύξει συµπτωµατική ΣΝ ή άλλη αθηροσκληρυντική πάθηση. Οι ασθενείς µε ΣΝ βρίσκονται ήδη σε υψηλό κίνδυνο και χρειάζονται εντατική παρέµβαση αλλαγής του τρόπου ζωής τους και, όπου είναι απαραίτητο, φαρµακευτικές θεραπείες για να επιτευχθούν οι στόχοι των παραγόντων κινδύνου. Για την εκτίµηση του απόλυτου 10ετούς κινδύνου ενός ατόµου για στεφανιαίο σύµβαµα βρίσκουµε τον πίνακα που αντιστοιχεί στο φύλο, την κατάσταση καπνίσµατος και την ηλικία. Μέσα στον πίνακα βρίσκουµε το τετράγωνο που είναι πλησιέστερα στην συστολική αρτηριακή πίεση του (mmhg) και στην ολική χοληστερόλη του (mmol/l ή mg/dl) Το αποτέλεσµα της ισόβιας έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου µπορεί να το δει κανείς ακολουθώντας το διάγραµµα από κάτω προς τα πάνω. Αυτό µπορεί να χρησιµοποιηθεί και όταν δίνουµε συµβουλές σε νεαρά άτοµα. Υψηλού κινδύνου άτοµα ορίζονται εκείνα των οποίων ο 10ετής κίνδυνος ΣΝ υπερβαίνει το 20% ή που θα υπερβεί το 20% αν αναχθεί στην ηλικία των 60. Ο κίνδυνος ΣΝ είναι υψηλότερος από τον ενδεικνυόµενο στο διάγραµµα γι αυτούς µε: - Οικογενή υπερλιπιδαιµία - ιαβήτη: ο κίνδυνος είναι περίπου διπλάσιος στους άνδρες και υπερδιπλάσιος στις γυναίκες - Οικογενές ιστορικό πρώιµης καρδιαγγειακής πάθησης - Χαµηλή HDL-Χοληστερόλη: αυτοί οι πίνακες δέχονται ότι η HDLχοληστερόλη είναι 1.0 mmol/l (39 mg/dl) στους άνδρες και 1.1 (43) στις γυναίκες - Αυξηµένες τιµές τριγλυκεριδίων >2.0 mmol/l (>180 mg/dl) - Καθώς το άτοµο πλησιάζει την επόµενη ηλικιακή κατηγορία Για να βρούµε τον σχετικό κίνδυνο ενός ατόµου, συγκρίνουµε την κατηγορία κινδύνου του µε τον κίνδυνο άλλου ατόµου της ίδιας ηλικίας. Ο απόλυτος κίνδυνος που φαίνεται εδώ µπορεί να µην ισχύει για όλους τους πληθυσµούς, ειδικά εκείνους µε χαµηλή συχνότητα ΣΝ. Ο σχετικός κίνδυνος φαίνεται ότι ισχύει στους περισσότερους πληθυσµούς. Το αποτέλεσµα της µεταβολής της χοληστερόλης, της κατάστασης του καπνίσµατος ή της αρτηριακής πίεσης µπορούµε να το διαβάσουµε από το διάγραµµα.

18 Πρωτογενής Πρόληψη Οδηγός αντιµετώπισης της αρτηριακής υπέρτασης Εκτίµηση του απόλυτου κινδύνου στεφανιαίας νόσου (ΣΝ)* χρησιµοποιώντας το ιάγραµµα Στεφανιαίου Κινδύνου. Χρησιµοποιήστε την αρχική µέτρηση ιατρείου της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) # για την εκτίµηση του στεφανιαίου κινδύνου Απόλυτος κίνδυνος ΣΝ < 20% και απουσία βλάβης οργάνου - στόχου ΑΠ mmhg και/ή ΣΑΠ mmhg Απόλυτος κίνδυνος ΣΝ > 20% και/ή βλάβη οργάνου -στόχου ΑΠ > 90mmHg και/ή ΣΑΠ > 140 mmhg ΑΠ > 100 mmhg και/ή ΣΑΠ > 180 mmhg Συστάσεις αλλαγής τρόπου ζωής επί 6 µήνες τουλάχιστον, µε επαναλήψεις µέτρησης της αρτηριακής πίεσης Συστάσεις αλλαγής τρόπου ζωής επί 3 µήνες τουλάχιστον, µε επαναλήψεις µέτρησης της αρτηριακής πίεσης Συστάσεις αλλαγής τρόπου ζωής και φαρµακευτική θεραπεία # ΑΠ < 140 /90 mmhg ΑΠ mmhg και/ή ΣΑΠ mmhg ΑΠ > 95 ΣΑΠ > 160 mmhg ΑΠ < 90 και ΣΑΠ < 140 mmhg ΑΠ > 90 και/ή ΣΑΠ > 140 mmhg Συνέχιση των συστάσεων αλλαγής τρόπου ζωής και επανεξέταση µετά από 5 έτη τουλάχιστον Ενίσχυση των συστάσεων αλλαγής τρόπου ζωής µε ετήσια επανεξέταση Φαρµακευτική θεραπεία # και συνέχιση των συστάσεων αλλαγής του τρόπου ζωής Συνέχιση των συστάσεων αλλαγής του τρόπου ζωής και ετήσια επανεξέταση Φαρµακευτική θεραπεία # και συνέχιση των συστάσεων αλλαγής του τρόπου ζωής * Υψηλός κίνδυνος ΣΝ > 20% κατά την 10ετία ή που θα υπερβεί το 20% αν προβληθεί στην ηλικία των 60 ετών. # Έρευνα για αίτια δευτερογενούς υπέρτασης. Αν απαιτείται απευθυνθείτε σε ειδικά κέντρα. Εικόνα 2. Οδηγός αντιµετώπισης της αρτηριακής πίεσης κατά την πρωτογενή πρόληψη

19 Πρωτογενής Πρόληψη Οδηγός αντιµετώπισης των λιπιδίων Εκτίµηση του απόλυτου κινδύνου στεφανιαίας νόσου (ΣΝ)* χρησιµοποιώντας το ιάγραµµα Στεφανιαίου Κινδύνου. Χρησιµοποιήστε την αρχική µέτρηση της ολικής χοληστερόλης (ΟΧ) # για την εκτίµηση του στεφανιαίου κινδύνου Απόλυτος κίνδυνος ΣΝ < 20% ΟΧ > 5.0 mmol/l (190 mg/dl) Συστάσεις αλλαγής συνηθειών ζωής µε στόχο τη µείωση της ΟΧ < 5.0 mmol/l (190 mg/dl) και LDL-χοληστερόλη < 3.0 mmol/l (115 mg/dl). Επανεξέταση σε µεσοδιαστήµατα τουλάχιστον 5 ετών Απόλυτος κίνδυνος ΣΝ > 20% Μέτρηση λιπιδίων νηστείας: ολικής χοληστερόλης και HDLχοληστερόλης, τριγλυκεριδίων και υπολογισµός LDL-χοληστερόλης $ Συστάσεις αλλαγής τρόπου ζωής επί 3 µήνες τουλάχιστον µε επανάληψη των µετρήσεων των λιπιδίων ΟΧ < 5.0 mmol/l (190 mg/dl) και LDL-χοληστερόλη < 3.0 mmol/l (115 mg/dl) Συνέχιση των συστάσεων αλλαγής τρόπου ζωής µε ετήσια επανεξέταση ΟΧ > 5.0 mmol/l (190 mg/dl) και/ή LDL-χοληστερόλη > 3.0 mmol/l (115 mg/dl) Συνέχιση των συστάσεων αλλαγής τρόπου ζωής µαζί µε φαρµακευτική θεραπεία # * Υψηλός κίνδυνος ΣΝ > 20% κατά την 10ετία ή που θα υπερβεί το 20% αν προβληθεί στην ηλικία των 60 ετών. $ ΗDL-χοληστερόλη < 1.0 mmol/l (40 mg/dl) και τριγλυκεριδία νηστείας > 2.0 mmol/l (180 mg/dl) είναι δείκτες αυξηµένου στεφανιαίου κινδύνου. # Έρευνα για γενετικής αιτιολογίας υπερλιπιδαιµίες (ολική χοληστερόλη > 8.0 mmol/l - άνω των 300 mg/dl - µε στίγµατα υπερλιπιδαιµίας και οικογενειακό ιστορικό πρώιµης ΣΝ) και αίτια δευτεροπαθούς υπερλιπιδαιµίας όπως παχυσαρκία, διαβήτης, αλκοόλ, υποθυρεοειδισµός, νόσοι ήπατος και νεφρών. Αν απαιτείται απευθυνθείτε σε ειδικό. Εικόνα 3. Οδηγός αντιµετώπισης των λιπιδίων κατά την πρωτογενή πρόληψη

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΘΕΜΑ: ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ-ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr Σ τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακή νόσος Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν τετραπλάσια αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακής νόσου απ ότι οι µη διαβητικοί ασθενείς Το 50% των νεοδιαγνωσµένων διαβητικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. Τµήµα Επιστήµης Διαιτολογίας Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο

Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. Τµήµα Επιστήµης Διαιτολογίας Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Βραχυπρόθεσµη και µακροπρόθεσµη πρόγνωση Οξέος Στεφανιαίου Συνδρόµου ανάλογα µε τη βαρύτητα της νόσου: επιδηµιολογική µελέτη Hellenic Heart Failure study. Μ. Κούβαρη 1,2, Χ. Χρυσοχόου 1, Π. Αγγελόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα: Υπό την Αιγίδα: Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας 1 ΣΚΟΠΟΣ: Πρόληψη Καρδιαγγειακών Νοσημάτων στην ηλικιακή ομάδα 40 65 ετών. ΑΤΟΜΑ 40 65 ΕΤΩΝ: Αυξημένοι παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Λάµπρος Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Σκοπός πιλοτικού προγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

Η υπέρταση στα παιδιά και στους εφήβους είναι συχνότερο φαινόμενο από ότι πιστεύουν οι περισσότεροι

Η υπέρταση στα παιδιά και στους εφήβους είναι συχνότερο φαινόμενο από ότι πιστεύουν οι περισσότεροι Η υπέρταση στα παιδιά και στους εφήβους είναι συχνότερο φαινόμενο από ότι πιστεύουν οι περισσότεροι ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αρτηριακή υπέρταση προσβάλλει το 25% του ενήλικου πληθυσμού παγκοσμίως Ο επιπολασμός της αναμένεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου είναι τα παρακάτω: Άτομα με 10ετή κίνδυνο για

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο

Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο 35ο Διεθνές Καρδιολογικό Συνέδριο Ξενοδοχείο Hilton Αθήνα Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Η αποκατάσταση περιλαμβάνει: 1. Ιατρική αξιολόγηση 2. 6σκηση 3. Τροποποίηση παραγόντων κινδύνου 4. Εκπαίδευση 5.Μεταβολές συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & ιατροφής ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο 71 003, Κρήτη - Τηλ. 2810-394758, email: kliniki.diatrofis@med.uoc.gr Kαρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Τι είναι η χοληστερόλη? Η χοληστερόλη είναι µια λιπαρή ουσία που παράγεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Η υπέρταση αποτελεί σοβαρό πρόβληµα υγείας για τις περισσότερες χώρες καθ'ότι αφορά το 20% του ενήλικου πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας για το Διαβήτη. Αφιέρωμα σταν παιδικό Διαβήτη. ΧΓ Αντωνακούδης, ΓΧ Αντωνακούδης, ΙΠ Λεβαντάκης.

Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας για το Διαβήτη. Αφιέρωμα σταν παιδικό Διαβήτη. ΧΓ Αντωνακούδης, ΓΧ Αντωνακούδης, ΙΠ Λεβαντάκης. Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας για το Διαβήτη Αφιέρωμα σταν παιδικό Διαβήτη ΧΓ Αντωνακούδης, ΓΧ Αντωνακούδης, ΙΠ Λεβαντάκης. Καρδιολογική Κλινική Ασκληπιείου Βούλας Γιορτάσθηκε στις 14 Νοεμβρίου η Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο δυσλιπιδαιµιών Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2 Η επίδραση της βουφλομεδίλης στην περιφερική μικροκυκλοφορία σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 χωρίς κλινικές εκδηλώσεις μικρο- ή μακροαγγειοπάθειας ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Χ. Πίτσαβος, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Ελισάφ, Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. Νικόλαος Ι. Μαρινάκης Καρδιολόγος Λήμνος

Αρτηριακή Υπέρταση. Νικόλαος Ι. Μαρινάκης Καρδιολόγος Λήμνος Αρτηριακή Υπέρταση Νικόλαος Ι. Μαρινάκης Καρδιολόγος Λήμνος Θάνατοι το 1996 (χιλιάδες) 1.000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 Καρδιαγγειακές παθήσεις η πρώτη αιτία θανάτου 959.2 544.7 93.8 32.7 CVD

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση { Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Το νοσηλευτικό έργο στις ΜΤΝ Σκοπός της η παροχή εξειδικευµένης φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών. της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών. της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α. Γκότσης, Ι. Κερασίδου, Α. Γκαγκάλης, Α. Ρησγγίτς, Α. Κουτσογιάννη, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων Τι είναι αρτηριακή πίεση Κάθε φορά που η καρδιά µας χτυπάει, αντλεί αίµα και το στέλνει στο υπόλοιπο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη LDL - κακή χοληστερίνη apo-al ά apo τριγλυκερίδια αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων LDL - κακή χοληστερίνη αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων ΙΑΤΡΕΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΙΩΝ Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών.

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών. Υψηλή Χοληστερίνη: Αίτια και Θεραπεία - Συνήθη Ερωτήματα των ασθενών στη Μαχόμενη Κλινική Γράφει: Αναστασία Μοσχοβάκη, Ιατρός Ειδικός Παθολόγος Τι είναι η χοληστερόλη; Είναι μία χημική ουσία (στερόλη),

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Στέφανος Γρ.Φούσας MD, FESC, FACC Πρόεδρος Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας ΑΓΡΙΝΙΟ 30/9/2016 Καρδιοπάθειες Στεφανιαία νόσος Βαλβιδοπάθειες Μυοκαρδιοπάθειες Περικαρδίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Επιστηµονική ιηµερίδα Καρδιαγγειακές παθήσεις ιαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015. Παρασκευή 20 / 2 / 2015

ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015. Παρασκευή 20 / 2 / 2015 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Υ Π Ε Ρ Τ Α Σ Η Σ ΜΕΤΕΩΡΑ 20-23 Φεβρουαρίου 2015 Επιστηµονική ιηµερίδα Καρδιαγγειακές παθήσεις ιαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΣΤΡΑΤΗ Ε. ΚΕΤΣΙΟΥ Κ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΕΣ Τ.Ε. ΜΕΠ / ΒΠΠ Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Κάπνισµα και καρδιά! Μειώνει τη χοληστερόλη HDL και αυξάνει την

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτος αναδείχτηκε ο κ.θεόδωρος Τσιτσόπουλος, καρδιολόγος ο οποίος θα συμμετέχει δωρεάν στο 11 ο Κλινικό Φροντιστήριο

Πρώτος αναδείχτηκε ο κ.θεόδωρος Τσιτσόπουλος, καρδιολόγος ο οποίος θα συμμετέχει δωρεάν στο 11 ο Κλινικό Φροντιστήριο 10 ο (Χειμερινό)Κλινικό Φροντιστήριο Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν Καλάβρυτα 20 22 Νοεμβρίου 2015 Υπό την αιγίδα Ιατρικού Συλλόγου Πατρών & Πρώτος αναδείχτηκε ο κ.θεόδωρος Τσιτσόπουλος, καρδιολόγος ο οποίος θα συμμετέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. (www.pegkaspanagiotis.gr)

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. (www.pegkaspanagiotis.gr) ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ (www.pegkaspanagiotis.gr) ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ...1 Ορισμός...2 Λιπίδια και λιποπρωτεϊνες ως παράγοντες κινδύνου...2 Ολική χοληστερίνη και LDL χοληστερίνη...3 Τριγλυκερίδια...4 HDL...5 Lp(a)...7

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Πότε συστήνεται έλεγχος για διαλογή Σύσταση 1: Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

EΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ (NHANES ): Ο επιπολασμός της προϋπέρτασης ήταν 31% στο γενικό πληθυσμό των Αμερικανών ενηλίκων και ήταν συχνότερη στους άνδρες.

EΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ (NHANES ): Ο επιπολασμός της προϋπέρτασης ήταν 31% στο γενικό πληθυσμό των Αμερικανών ενηλίκων και ήταν συχνότερη στους άνδρες. Η JNC-7 εισήγαγε τον όρο «προϋπέρταση» προσδιορίζοντας άτομα των οποίων τα επίπεδα συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) κυμαίνονται μεταξύ 120 έως 139mmHg και 80 έως 89mmHg αντίστοιχα. Chobanian

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Κατευθυντήριες οδηγίες ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΣ Παιδίατρος Συνεργάτης Β Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΘΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Εξελικτική Έναρξη στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Διαστάσεις & επιπτώσεις της παχυσαρκίας στο περιβάλλον της ιδιωτικής ασφάλισης. Γιάννης Βασαλάκης Chief Underwriter Ζωής & Υγείας Interamerican

Διαστάσεις & επιπτώσεις της παχυσαρκίας στο περιβάλλον της ιδιωτικής ασφάλισης. Γιάννης Βασαλάκης Chief Underwriter Ζωής & Υγείας Interamerican Διαστάσεις & επιπτώσεις της παχυσαρκίας στο περιβάλλον της ιδιωτικής ασφάλισης Γιάννης Βασαλάκης Chief Underwriter Ζωής & Υγείας Interamerican Επιμέρους θέματα Οι διαστάσεις της παχυσαρκίας Επίπτωση και

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιστατικά ασθενών για συζήτηση. Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Περιστατικά ασθενών για συζήτηση. Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 1 Περιστατικά ασθενών για συζήτηση Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Περιστατικό 1 2 3 Γιώργος Κ Ο Γιώργος Κ είναι 51 ετών και παντρεμένος Εργάζεται ως πωλητής και συχνά ταξιδεύει με το αυτοκίνητο για να επισκεφτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Φ Τρυποσκιάδης 1, Α Κουτσοβασίλης 2, Δ Λεβισιανού 2, Γ Κουκούλης 1, Ι Σκουλαρίγκης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Αθανάσιος Μανώλης Υπεύθυνος Αντιυπερτασιακού Ιατρείου Τζάνειου Νοσοκομείου, Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Βοστόνης, Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ÐÁÃÊÏÓÌÉÁ ÇÌÅÑÁ ÔÇÓ ÊÁÑÄÉÁÓ

ÐÁÃÊÏÓÌÉÁ ÇÌÅÑÁ ÔÇÓ ÊÁÑÄÉÁÓ ÐÁÃÊÏÓÌÉÁ ÇÌÅÑÁ ÔÇÓ ÊÁÑÄÉÁÓ 28 Óåðôåìâñßïõ 2008 Γνωρίστε τους κινδύνους, προστατεύστε την καρδιά σας! Η γνώση είναι δύναμη. Και στην περίπτωσή μας στην κυριολεξία σώζει ζωές. Με απλές αλλαγές στην καθημερινότητά

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης A. Ευθυμιάδης

Γιάννης A. Ευθυμιάδης Γιάννης A. Ευθυμιάδης Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Υπεύθυνος Ιατρείου Αθηροσκλήρωσης Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Μετεκπαιδευτής στο Νοσοκομείο Hammersmith

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Βιβλιογραφική ενημέρωση Γεωργακόπουλος Παναγιώτης Ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α. ΚΑΤ Ως ΑΕΕ ορίζεται σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου

Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου Επιδηµιολογική Έρευνα για τη ιαπίστωση της Συχνότητας του Μεταβολικού Συνδρόµου και των Συνιστωσών του στον Ενήλικα Πληθυσµό της Ελεύθερης Κύπρου Ταυτότητα Έρευνας Χρηµατοδότηση: Ίδρυµα Προώθησης Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 8 Μαρτίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους δυο θανάτους, ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο, οφείλεται σε καρδιαγγειακό επεισόδιο και όχι στη νόσο αυτή καθ αυτή!!! Αυτό ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

Η ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Η ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Λεβισιανού Δ 1, Κουκούλη Μ.Π. 1, Φουφοπούλου Ε 1, Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου στην κλινική πράξη. Παπαχρίστου Δήµητρα Νοσηλεύτρια M.Sc, PhD (c ), Καρδιοχειρουργική Κλινική, ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου στην κλινική πράξη. Παπαχρίστου Δήµητρα Νοσηλεύτρια M.Sc, PhD (c ), Καρδιοχειρουργική Κλινική, ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου στην κλινική πράξη Παπαχρίστου Δήµητρα Νοσηλεύτρια M.Sc, PhD (c ), Καρδιοχειρουργική Κλινική, ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου Ως «πρόληψη καρδιαγγειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΕΝΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΟΝ Cardiovascular Continuum Η υπέρταση αποτελεί τον

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Η υπέρταση είναι μια «ύπουλη» νόσος η οποία συχνά δεν εμφανίζει συμπτώματα, ωστόσο αποτελεί τον τρίτο κατά σειρά παράγοντα κινδύνου στην

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα