Ελληνικό Περιοδικό Διοίκηση Αθλητισμού & Αναψυχής, 13 (2), Ελληνικό Περιοδικό. Τόμος 13 (2), Δημοσιεύθηκε: Δεκέμβριος 2016

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελληνικό Περιοδικό Διοίκηση Αθλητισμού & Αναψυχής, 13 (2), Ελληνικό Περιοδικό. Τόμος 13 (2), Δημοσιεύθηκε: Δεκέμβριος 2016"

Transcript

1 Ελληνικό Περιοδικό Διοίκηση Αθλητισμού & Αναψυχής Hellenic Journal of Sports & Recreational Management 2016 Volume 13 (2), Ελληνικό Περιοδικό Διοίκηση Αθλητισμού & Αναψυχής Τόμος 13 (2), Δημοσιεύθηκε: Δεκέμβριος 2016 Hellenic Journal of Sport & Recreation Management Volume 13 (2), Released: December 2016 ΕλλΕΕΔΑΑ Ελληνική Επιστημονική Εταιρία Διοίκησης Αθλητισμού & Αναψυχής HSASMR Hellenic Scientific Association for Sport Management & Recreation ISSN Παιγνιώδεις Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες στο Νηπιαγωγείο για την Υποστήριξη Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Σχεδιασμός, Υλοποίηση και Αξιολόγηση Παρεμβατικού Προγράμματος Κοσκολού Α. & Κουθούρης Χ. Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Περίληψη Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ενός παρεμβατικού προγράμματος υπαίθριων κινητικών δραστηριοτήτων για τη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο της θεματικής ενότητας «Εξοικονόμηση νερού στο σχολείο και στο σπίτι». Ακολουθήθηκε οιονεί πειραματικός σχεδιασμός, στον οποίο συμμετείχαν 98 μαθητές/τριες δύο νηπιαγωγείων της Αττικής και η συλλογή των δεδομένων έγινε με κλειστού τύπου συνεντεύξεις. Πραγματοποιήθηκαν τρεις μετρήσεις, αρχική, τελική και διατήρησης. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι η αξιοποίηση των Υπαίθριων Κινητικών Δραστηριοτήτων υπό μορφή κινητικών παιχνιδιών σε ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο Νηπιαγωγείο, μπορεί να συμβάλλει θετικά στην οικοδόμηση νέων γνώσεων από τα νήπια και στη διαμόρφωση θετικότερων απόψεων για το εν λόγω ζήτημα.. Λέξεις Κλειδιά: Πράσινο μάρκετινγκ, Πανεπιστήμια, πράσινη καταναλωτική συμπεριφορά, υπηρεσίες αθλητισμού & αναψυχής. Λέξεις Κλειδιά: Ηλεκτρονική διεύθυνση επικοινωνίας: 28

2 Kinetic and Playful Outdoor Activities for Supporting an Environmental Education Program in Kindergarten. Design, Implementation and Evaluation of an Interventional Program Koskolou, A., & Kouthouris, C. Department of Physical Education & Sport Sciences, University of Thessaly, Greece Abstract The purpose of this study was to design, to implement and to evaluate it as a means of teaching in kindergarten pupils an interventional program of outdoor motor activities, tailored for toddlers, about the theme "Watersaving at school and at home" in the learning field "Environment and Education for Sustainable Development". A quasi-experimental design was followed, in which 98 students of two Kindergartens in Attica participated. The collection of data was conducted through closed type of conferences and three measurements were taken, initial, final and conservational. The analysis was performed by using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS). The results showed that, the use of Outdoor Activities, in the form of kinetic games, as a teaching process to an Environmental Education Program in kindergarten, can positively contribute in to perceiving new knowledge and in the shaping of more positive attitudes about this issue, by the preschoolers. Εισαγωγή Σύμφωνα με τον Ν.3518/2006, το Νηπιαγωγείο αποτελεί στη χώρα μας το πρώτο σκαλοπάτι της υποχρεωτικής εκπαίδευσης ενώ, από το 2011, βάση του ισχύοντος Προγράμματος Σπουδών για το Νηπιαγωγείο το οποίο διαμορφώθηκε στο πλαίσιο της Ενέργειας «Νέο Σχολείο» και επέκτεινε το ισχύον Πρόγραμμα Σπουδών του 2003, τόσο η Φυσική Αγωγή όσο και η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση οριοθετήθηκαν ως διακριτές μαθησιακές περιοχές. Ως τέτοιες, πλαισιώνονται πλέον από σαφώς περιγεγραμμένους διδακτικούς στόχους ενώ υπάρχουν προτάσεις δραστηριοτήτων για την επίτευξη των στόχων αυτών τόσο στον «Οδηγό Εκπαιδευτικού για το Πρόγραμμα Σπουδών του Νηπιαγωγείου» (2011) όσο και στο Πρόγραμμα Σπουδών «Περιβάλλον και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη» και τον σχετικό «Οδηγό για τους Εκπαιδευτικούς» (2011) που το συνοδεύει. Ως βασική μεθοδολογική πρόταση για την υλοποίηση των προγραμμάτων στο Νηπιαγωγείο αναφέρεται η Διαθεματική Προσέγγιση της Γνώσης, δηλαδή η διασύνδεση των στόχων και των δραστηριοτήτων από διαφορετικές μαθησιακές περιοχές κατά την ανάπτυξη ενός θέματος. Μέσω των διαθεματικών προσεγγίσεων, επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εμπλέκονται πιο συστηματικά σε βιωματικές και συνεργατικές διαδικασίες και να αντιλαμβάνονται τη νέα γνώση ως «ενιαίο όλον», συνδέοντάς την και με τις πραγματικές συνθήκες της ζωής τους (Αλαχιώτης, 2002; Ματσαγγούρας, 2002). Η Φυσική Αγωγή στο Νηπιαγωγείο Η σημασία της άσκησης, από τη νηπιακή ήδη ηλικία, περιγράφεται τόσο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ( World Health Organization (WHO), 2010) όπου αναφέρεται ότι οι κινητικές δραστηριότητες υποστηρίζουν τη φυσική ανάπτυξη των μικρών παιδιών, όσο και από τις «Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τη Σωματική Άσκηση» (2008), όπου συστήνεται οι καινοτόμες θεωρίες μάθησης και οι νέες αντιλήψεις για το μάθημα της σωματικής αγωγής να αξιολογηθούν και να τεθούν σε εφαρμογή από την πρώτη κιόλας σχολική ηλικία και να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των μαθητών/τριών στην άθληση και τις δραστηριότητες αναψυχής. Σύμφωνα με τους Νικολόπουλο, Σκορδίλη & Χαιροπούλου (2008), το παιδί, μεταξύ δύο και επτά χρονών, αποκτά με μια σχετικά προκαθορισμένη σειρά ορισμένες κινητικές δεξιότητες που ορίζονται ως Θεμελιώδη Κινητικά Πρότυπα και καθορίζουν την κινητική του ανάπτυξη. Οι δεξιότητες αυτές, που αφορούν σε μια σειρά από κινήσεις οι οποίες επιτρέπουν στο νήπιο να ανακαλύπτει το περιβάλλον σε σχέση με το σώμα του και να χρησιμοποιεί την κίνηση ως μέσο για την απόκτηση 29

3 γνώσεων και την προσέγγιση καινούριων εμπειριών, αναπτύσσονται με την ηλικία βελτιώνονται όμως από τη διδασκαλία και την εξάσκηση. Όπως μάλιστα αναφέρουν οι Καρζή, Καρτερολιώτης, Σκορδίλης, Ασωνίτου & Κουτσούκη (2012), οι κινήσεις αυτές μπορούν να κατηγοριοποιηθούν για την προσχολική και πρώτη σχολική ηλικία σε τρεις μεγάλες κατηγορίες, τη μετακίνηση, την ισορροπία (σταθεροποίηση) και τον χειρισμό, στις οποίες πρέπει και να εστιάζουν τα προγράμματα εξάσκησης. Επιπλέον, αναφέρουν ότι, είναι σημαντικό να αναπτυχθούν ώριμα μοντέλα βασικών κινήσεων στα πρώτα χρόνια της ζωής των παιδιών, προκειμένου να μην προκύψουν περιορισμοί στην απόκτηση εξειδικευμένων δεξιοτήτων κατά την εφηβεία και την ενηλικίωση. Για την κινητική ανάπτυξη των νηπίων, ο Παρασκευόπουλος (1986), αναφέρει ότι, μεταξύ των δεξιοτήτων που αναπτύσσονται σταδιακά είναι, η ελεγχόμενη επιτάχυνση και επιβράδυνση, το τρέξιμο και η αλλαγή κατεύθυνσης, το ανέβασμα κατέβασμα σε σκάλες και επικλινείς επιφάνειες, το σκαρφάλωμα σε δέντρα, οι αθλοπαιδιές κτλ. και καταλήγει ότι, καθώς ο έλεγχος και ο σκόπιμος προσδιορισμός στις παντός είδους βιοσωματικές και ψυχοκινητικές διεργασίες θα αυξάνεται, η κίνηση των παιδιών της προσχολικής ηλικίας θα κερδίζει σε ισχύ, σταθερότητα και χάρη. Τέλος, ο όρος «ψυχοκινητικότητα» περιγράφεται από τη Βενιζέλου και συν. (1980), ως η σκόπιμη κινητική συμπεριφορά στην οποία εμπλέκεται το σώμα του νηπίου και η οποία προκαλείται, οργανώνεται και ελέγχεται από ψυχικούς μηχανισμούς. Η δραστηριότητα αυτή συμβάλλει ώστε το νήπιο να κατακτά το γνωστικό σχήμα του σώματος, το χώρο, το χρόνο και το ρυθμό, επιτεύξεις που παίζουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνικοποίησή του, στη σταδιακή απεξάρτησή του από τους μεγάλους και στην συναισθηματική του ισορροπία. Εντούτοις, όπως έδειξε η έρευνα των Doliopoulou & Rizou (2012), μεταξύ γονιών και νηπιαγωγών για τα χαρακτηριστικά του παιδικού παιχνιδιού, τα σημερινά Ελληνόπουλα αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στο ελεύθερο και ομαδικό παιχνίδι και στη χρήση των υπαίθριων χώρων ως χώρους κινητικής δραστηριοποίησης και κοινωνικής συνδιαλλαγής. Μερικά από τα αναφερόμενα αίτια είναι, οι κοινωνικο οικονομικές αλλαγές, η εκτεταμένη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων, η ελάττωση του ελεύθερου χρόνου και η χρήση των βιομηχανικών παιχνιδιών. Αυτό, έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη επιθετικής συμπεριφοράς, την «υπερκινητικότητα» των παιδιών και την ελάττωση της δημιουργικότητας στα παιχνίδια που παίζουν. Στην έρευνα διαπιστώνεται επιπλέον ότι, οι νηπιαγωγοί τείνουν, κατά δήλωσή τους, να συμπεριλαμβάνουν στους διδακτικούς σχεδιασμούς τους το κινητικό παιχνίδι, ως εργαλείο και ως μέθοδο, όλο και πιο συχνά. Για το ρόλο των εκπαιδευτικών στην υποστήριξη της κινητικής ανάπτυξης των νηπίων, η έρευνα των Cardon, Labarque, Smits & Bourdeaudhuij (2009), έδειξε ότι, σημαντικότερο από την ύπαρξη οργάνων παιδικής χαράς και ειδικού εξοπλισμού στην επίτευξη μεσαίας και υψηλής έντασης κινητικής δραστηριότητας στα νήπια είναι η ενεργή παρακίνηση και η διοργάνωση κινητικών δραστηριοτήτων ως μέρος του προγράμματος. Τόσο όμως οι Dowda και συν. (2009) όσο και οι Κωνσταντίνου, Ζαχοπούλουν & Κιουμουρτζόγλου (2007), αναφέρουν για τη διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής στο νηπιαγωγείο ότι, είτε λόγω μεθοδολογικών αδυναμιών λόγω έλλειψης επιμόρφωσης, είτε λόγω περιορισμένης ενασχόλησης των ίδιων των εκπαιδευτικών με την άσκηση, η εστίαση στο αντικείμενο διδασκαλίας της φυσικής αγωγής, τη μάθηση δηλαδή κινήσεων, είναι μάλλον ανεπαρκής και η συμμετοχή των μαθητών/τριών σε εκπαιδευτικούς σχεδιασμούς που αυξάνουν τη φυσική δραστηριότητά τους, περιορισμένη. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο Νηπιαγωγείο Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, ως εκπαιδευτική καινοτομία αρχικά (Σπυροπούλου, 2007), αποτελεί και στη χώρα μας, για τρίτη δεκαετία πλέον, μέρος των σχολικών προγραμμάτων της υποχρεωτικής εκπαίδευσης με κύριο σκοπό, την οικοδόμηση των γνώσεων και τη διαμόρφωση θετικών για το περιβάλλον στάσεων ώστε οι μαθητές/τριες να γίνουν στο μέλλον περιβαλλοντικά ενήμεροι, υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες (Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγρα μμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης, 2002). Σήμερα, γίνεται λόγος για την «Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη» και ο όρος αυτός δηλώνει προσανατολισμό και προς ζητήματα που σχετίζονται με την εκπαίδευση για την ειρήνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη διαφορετικότητα και την υγεία 30

4 (Σπυροπούλου, Μαρδίρης & Στεφανόπουλος, 2012), εκπαίδευση δηλαδή που στοχεύει και προς την ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής. Μεθοδολογικά, στις μικρότερες ιδίως ηλικίες, η εκπαίδευση των μαθητών/τριών για θέματα/ζητήματα του περιβάλλοντος θεωρείται ότι πρέπει να ακολουθεί τις αρχές του εποικοδομητισμού, να ανιχνεύονται δηλαδή οι προϋπάρχουσες ιδέες των νηπίων και να συνυπολογίζονται στο σχεδιασμό της διδασκαλίας προκειμένου να τροποποιηθούν μέσω της βιωμένης εμπειρίας και της λεκτικής επεξεργασίας της ( Gelman & Brenneman, 2004 ; Ravanis & Bagakis, 1998). Συνεπώς, προτείνονται μέθοδοι διδασκαλίας που να υποστηρίζουν τη συνεργατική μάθηση μέσα από την εμπλοκή των παιδιών σε βιωματικές εμπειρίες (Didonet, 2008 ; Ζησιμόπουλος et al., 2002) και προτείνεται η αξιοποίηση αφηγήσεων ή σεναρίων ώστε τα νήπια να οδηγούνται στην απόδοση νοημάτων (Λιθοξοΐδου, 2005). Επιπροσθέτως, η Davis (1998) και η Wilson (1996), αναφέρουν ότι, η ενασχόληση με τα προβλήματα και τα ζητήματα του περιβάλλοντος από την προσχολική ηλικία είναι σημαντικός παράγοντας για τη διαμόρφωση φιλοπεριβαλλοντικών στάσεων στην ενήλικη ζωή του ατόμου. Υποστηρίζουν όμως ότι, η ενασχόληση αυτή πρέπει να γίνεται πρωτίστως μέσω της επαφής των νηπίων με τη φύση που τα περιβάλλει. Σύμφωνα με τους Liefländer, Fröhlicha, Bogner & Schultz (2013), η συχνή επαφή των παιδιών με το φυσικό περιβάλλον πρέπει να διατρέχει τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης γιατί αυξάνει τον βαθμό ταύτισης με αυτό και, συνεπώς, την επιθυμία να το προστατέψουν. Δημιουργείται δηλαδή μεγαλύτερος βαθμός ενσυναίσθησης, όπως θα συνέβαινε με έναν άλλο άνθρωπο με τον οποίο θα ανέπτυσσαν στενότερη συναισθηματική σχέση. Σε έρευνα που έχει διεξαχθεί μεταξύ Νηπιαγωγών στη χώρα μας, φαίνεται ότι η επαφή με τη φύση χρησιμοποιείται ως πρακτική από ένα μεγάλο ποσοστό εκπαιδευτικών (Γραμμένου & Παπαδοπούλου, 2007; Δημητρίου, Γεωργόπουλος & Μπιρμπίλη, 2008). Εντούτοις, σε άλλη έρευνα αναφέρεται ότι η σημαντικότερη αντιλαμβανόμενη δυσκολία των νηπιαγωγών για την υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων είναι η αδυναμία εξόδων από το σχολείο λόγω ιώσεων και καιρικών συνθηκών (Τσιμάκη, 2005). Σύνδεση της Φυσικής Αγωγής με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Όπως αναφέρεται στο Πρόγραμμα Σπουδών του Νηπιαγωγείου (2011), τόσο η Φυσική Αγωγή όσο και η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση έχουν ως κεντρικό τους άξονα τη «βιωματική μάθηση». Ο όρος αυτός, αναφέρεται στη διαδικασία μέσω της οποίας η μάθηση προκύπτει ως αποτέλεσμα της εμπειρίας όπως υποστήριξε ο Dewey, της δυναμικής της ομάδας και του υποκειμενικού βιώματος σύμφωνα με τον Lewin, και της αλληλεπίδρασης του ατόμου με το περιβάλλον του, όπως αναφέρει ο Piaget (Δεδούλη, 2001). Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό τα σχολικά προγράμματα να εμπλουτίζονται με τις μεθόδους και τις διαδικασίες των άλλων μορφών εκπαίδευσης που προάγουν τη βιωματική μάθηση όπως η «έξω από το σχολείο» εκπαίδευση (Σκαναβή, 2003). Η προσέγγιση αυτή, επιτυγχάνεται είτε μέσω της «εκπαίδευσης στο πεδίο» (Φέρμελη et al., 2009), όρος που αναφέρεται διεθνώς ως «placebased education» (Woodhouse, Knapp & Clifford, 2000) είτε μέσω της «Αγωγής Υπαίθρου» που είναι η Ελληνική απόδοση του όρου Outdoor Education (Φουσέκης & Κουθούρης, 2009; Parkin,1998 ). Σχετικά με τις δραστηριότητες στο πεδίο, έρευνες όπως των Bogner (2010), Farmer, Knapp, & Benton (2010), Liefländer και συν. (2010) και Χατζημιχαήλ (2010), διαπίστωσαν ότι, προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που υλοποιήθηκαν με κινητικές δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον όχι μόνο επηρέασαν θετικά τις στάσεις των μαθητών/τριών αλλά πέτυχαν και σημαντικό βαθμό διατήρησης των νέων γνώσεων και των θετικότερων στάσεων. Επιπλέον, οι Fancovicová & Prokop (2010) και Drissner, Steigmüller, & Hille (2013), η διαπίστωσαν ερευνητικά ότι η κινητική δραστηριοποίηση των μαθητών/τριών μπορεί να βελτιώσει τις σχολικές επιδόσεις τους, ακόμη και όταν η δράση λαμβάνει χώρα στη φύση, χωρίς διαμεσολάβηση διδασκαλίας. Αν και οι αναφορές των Elliott & Wales (2003), Davis (1998), Duhn (2012), και Wilson (1996), τεκμηριώνουν θεωρητικά την άποψη ότι τα μικρά παιδιά μαθαίνουν καλύτερα μέσα από εμπειρίες που βιώνουν σ ένα γνώριμο γι αυτά φυσικό περιβάλλον και παράλληλα ότι, μέσω της επαφής τους με τη φύση, αποκτούν την ευκαιρία να αναπτύξουν την πρωτοβουλία τους και να καλλιεργήσουν τη 31

5 δημιουργική τους σκέψη, δεν εντοπίστηκαν έρευνες σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Τέλος, η Ζαφειρούδη (2014), με έρευνά της, διαπίστωσε αύξηση στην αντιλαμβανόμενη πληροφόρηση, στην προδιάθεση για ατομική περιβαλλοντική δράση και στην προδιάθεση για παρότρυνση άλλων για περιβαλλοντική δράση σε μαθητές/τριες που συμμετείχαν σε κινητικές δραστηριότητες υπαίθριας αναψυχής, διαπίστωση που συνδέει τη Φυσική Αγωγή με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και την Αγωγή Υπαίθρου. Καθώς η Αγωγή Υπαίθρου είναι το πεδίο τομής μεταξύ των Υπαίθριων Δραστηριοτήτων Αναψυχής, των προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης και των προγραμμάτων Ανάπτυξης Δεξιοτήτων Ζωής που λαμβάνουν χώρα σε ασφαλές και ελεγχόμενο φυσικό περιβάλλον (Κουθούρης, 2009; Parkin, 1998; Woodhouseet al., 2000), θα μπορούσε να ενταχθεί στα σχολικά εκπαιδευτικά προγράμματα στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής και να προάγει τόσο την κινητική ανάπτυξη των μαθητών/τριών όσο και την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση και υπευθυνότητα (Κουθούρης, 2009; Λαμπαθάκης, et al., Parkin, 1998). Στο πλαίσιο αυτό, με δεδομένο ότι η Αγωγή Υπαίθρου, ως διδακτικό αντικείμενο, μπορεί να υλοποιηθεί μόνο στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής από καταρτισμένους Καθηγητές Φυσικής Αγωγής (Κουθούρης, 2009), και ότι στο Νηπιαγωγείο η Φυσική Αγωγή δεν διακρίνεται ως μάθημα και συνεπώς η δραστηριότητες στο εν λόγω πεδίο υλοποιούνται από τους/τις Νηπιαγωγούς, σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε, προκειμένου να αξιολογηθεί ως προς τα αποτελέσματά του, ένα Διαθεματικό Πρόγραμμα Υπαίθριων Κινητικών Δραστηριοτήτων βασισμένων στα προγράμματα Κινητικών Δραστηριοτήτων Υπαίθριας Αναψυχής για να αποτελέσει εργαλείο διδασκαλίας στο Νηπιαγωγείο, στη θεματική ενότητα «Εξοικονόμηση νερού στο σχολείο και στο σπίτι». Σκοπός Σκοπός της εργασίας ήταν η εκπόνηση ενός προγράμματος Υπαίθριων Κινητικών Δραστηριοτήτων κατάλληλα προσαρμοσμένων για τα νήπια, προκειμένου να αξιοποιηθεί ως εργαλείο διδασκαλίας και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης στο πλαίσιο ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο Νηπιαγωγείο και να αξιολογηθεί ως προς τα αποτελέσματά του, συγκρινόμενο με πρόγραμμα ίδιας διάρκειας και θεματολογίας και με τους ίδιους διδακτικούς στόχους που θα εφαρμοζόταν με δραστηριότητες εντός τάξης. Μεθοδολογία Δείγμα Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με δείγμα ευκολίας. Έλαβαν μέρος 98 (n=98) νήπια, που φοιτούσαν κατά το σχολικό έτος σε δύο γειτονικά νηπιαγωγεία της Β Περιφέρειας της Αθήνας, χωρισμένα σε δύο ισοπληθείς ομάδες, πειραματική και ελέγχου. Διαδικασία Η εφαρμογή της προτεινόμενης διδακτικής παρέμβασης είχε πιλοτικό οιονεί πειραματικό χαρακτήρα γιατί, η πειραματική ομάδα και η ομάδα ελέγχου δεν εξισώθηκαν με τυχαία δειγματοληψία ( Cohen Manion & Morrison, 2008) και, όπως προκύπτει από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά σε μαθητές/τριες Νηπιαγωγείου. Η πειραματική διαδικασία της έρευνας ακολούθησε τρία στάδια. Στο πρώτο στάδιο, πραγματοποιήθηκε ανίχνευση/αποτύπωση των προϋπαρχουσών ιδεών των νηπίων (αρχική μέτρηση). Στο δεύτερο στάδιο, πραγματοποιήθηκε στην πειραματική ομάδα η εφαρμογή της σχεδιασμένης διδακτικής παρέμβασης των παιγνιωδών κινητικών δραστηριοτήτων σε υπαίθριο χώρο και υλοποίηση στην ομάδα ελέγχου ανάλογου, ως προς τους διδακτικούς στόχους, προγράμματος, βασισμένου σε δραστηριότητες «παραδοσιακής» διδασκαλίας, υλοποιούμενων εντός της τάξης. Το στάδιο ολοκληρώθηκε, με την εκ νέου αποτύπωση των ιδεών των ίδιων νηπίων μετά τις διδακτικές παρεμβάσεις (τελική μέτρηση). Τέλος, και σε διάστημα τριών εβδομάδων από την τελική μέτρηση, 32

6 πραγματοποιήθηκε ανά ομάδα μέτρηση διατήρησης Διδακτική Παρέμβαση Το πρόγραμμα στο οποίο συμμετείχε η πειραματική ομάδα ήταν διάρκειας πέντε ημερών και υλοποιήθηκε στο 1ο Νηπιαγωγείο Μελισσίων. Περιλάμβανε πενθήμερη υπαίθρια διαβίωση και πέντε κινητικά παιχνίδια συνεργατικού χαρακτήρα, με σενάρια κατάλληλα για την επεξεργασία των εκπαιδευτικών στόχων του προγράμματος, βασισμένα σε Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες. Αναλυτικότερα, το 1 ο παιχνίδι, βασίστηκε στο σενάριο ενός «Κρυμμένου Θησαυρού», προσομοίωση της δραστηριότητας «Orienteering», προκειμένου τα νήπια να «ανακαλύψουν» τον υδρολογικό κύκλο μέσα από επιλεγμένα σημεία σταθμούς που διαμορφώθηκαν στο χώρο της αυλής ώστε να συλλέξουν «πόσιμο» νερό από το ποτάμι, το πηγάδι, την πηγή και τη λίμνη. Το νερό, αποθηκεύτηκε σε κατάλληλα δοχεία ώστε να το αξιοποιούν για τις καθημερινές ανάγκες τους καθόλη τη διάρκεια της ημέρας και συνεπώς να το διαχειριστούν κατάλληλα. Τα «αποθέματα» νερού εμπλουτίζονταν τις τέσσερις επόμενες ημέρες, ανάλογα με τις επιδόσεις τους στα παιχνίδια. Το 2 ο παιχνίδι, ήταν μια διαδρομή που περιλάμβανε αναρρίχηση και μεταφορά νερού μέσα από εμπόδια, προσομοίωση της «Αναρρίχησης σε Τοίχο». Σκοπός, ήταν να εκτιμήσουν τη σημασία της εύκολης πρόσβασης στο νερό. Το 3 ο παιχνίδι, ήταν ένα «σλάλομ» με πατίνια γύρω από εμπόδια, προσομοίωση του «Σκι». Σκοπός, ήταν να συλλέξουν όσα περισσότερα απορρίμματα «ρύπαιναν» τις πηγές νερού. Το 4 ο παιχνίδι, ήταν η πραγματοποίηση μίας διαδρομής, καθήμενα σε σανίδα σκέιτμπορντ, προσομοίωση μιας διαδρομής «κανόε-καγιάκ». Σκοπός, ήταν να ανταλλάξουν όσες περισσότερες εικόνες σπατάλης νερού είχε «χρεωθεί» η ομάδα τους, με άλλες που έδειχναν πρακτικές εξοικονόμησης. Το 5 ο παιχνίδι, τέλος, ήταν μια προσομοίωση τοξοβολίας. Σκοπός, ήταν η κάθε ομάδα να κερδίσει όσες περισσότερες κάρτες με προτάσεις για την προστασία του νερού μπορούσε, ώστε να δημιουργήσει τον πληρέστερο «Οικοκώδικα» διαχείρισης νερού. Στο τέλος των παιχνιδιών, εκτιμήθηκε η εναπομείνασα ποσότητα νερού στα δοχεία και τα νήπια φύτεψαν γλαστράκια με φυτά, αξιοποιώντας το νερό για να τα ποτίσουν, επιστρέφοντάς το έτσι, στο περιβάλλον. Αντίστοιχα, η ομάδα ελέγχου υλοποίησε για πέντε ημέρες, στο χώρο του 2 ου Νηπιαγωγείου Βριλησσίων, εκπαιδευτικό πρόγραμμα ανάλογης θεματολογίας με δραστηριότητες εντός της τάξης που περιλάμβαναν, ομαδικό παιχνίδι, παρακολούθηση εκπαιδευτικής ταινίας, ζωγραφική, αφήγηση και συμπλήρωση φύλλου εργασίας. Και στα δύο εκπαιδευτικά προγράμματα χρησιμοποιήθηκε, όπου ήταν απαραίτητο, το ίδιο εποπτικό υλικό (εικόνες, καρτέλες κτλ) ενώ κατά την υλοποίησ ή τους συμμετείχαν και οι νηπιαγωγοί των τμημάτων. Μετρήσεις - Όργανο αξιολόγησης Όπως αναφέρουν οι Darbyshire, Mac Dougall & Schiller (2005) και η Davis (2009), για τις έρευνες που διεξάγονται σε δείγμα ατόμων προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, υπάρχουν κάποιοι μεθοδολογικοί περιορισμοί στη συλλογή των δεδομένων και στη γενίκευση των αποτελεσμάτων με κυριότερο, την απουσία σταθμισμένων οργάνων. Για τις ανάγκες συνεπώς της παρούσας έρευνας, δημιουργήθηκε ένα μοντέλο αποτύπωσης και αξιολόγησης των γνώσεων και των απόψεων των νηπίων στα πρότυπα αυτού που ο Pulton (1980, οπ. αναφ. στο Cohen et al. 2008) ονομάζει «κλειστού τύπου ποσοτική συνέντευξη» με κύρια χαρακτηριστικά ότι οι ερωτήσεις και οι κατηγορίες των απαντήσεων είναι εκ των προτέρων καθορισμένες, οι απαντήσεις είναι τυποποιημένες και ο απαντών επιλέγει μεταξύ αυτών των απαντήσεων. Ως «οδηγός» συνέντευξης χρησιμοποιήθηκαν 24 ερωτήσεις ανοιχτού και κλειστού τύπου ( Cohen, Manion & Morrison, 2007), βασισμένες στις αντιλήψεις των νηπίων για το θέμα «Νερό» όπως ανθολογήθηκαν από τις έρευνες των Ηλιοπούλου (2011) και Μακρίδου (2005), και στα «Προσδοκώμενα Αποτελέσματα» που αναφέρονται στο Πρόγραμμα Σπουδών «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» (2011) στο θέμα «Νερό». Οι εκπαιδευτικοί στόχοι του προγράμματος καθόρισαν και τους άξονες που διερευνήθηκαν οι οποίοι ήταν: 33

7 1ος άξονας: Χρήσεις του νερού από τον άνθρωπο. 2ος άξονας: Φυσικές πηγές πόσιμου νερού. 3ος άξονας: Προβλήματα που απειλούν την ποιότητα και την επάρκεια νερού. 4ος άξονας: Απόψεις για τη σημασία της εύκολης πρόσβασης σε καθαρό και πόσιμο νερό. 5ος άξονας: Απόψεις απέναντι σε πρακτικές χρήσης του νερού στην καθημερινή ζωή. Οι αρχικές συνεντεύξεις των νηπίων πραγματοποιήθηκαν μία εβδομάδα πριν την έναρξη των δραστηριοτήτων και οι τελικές την εβδομάδα μετά την ολοκλήρωσή τους. Κάθε συνέντευξη, ηχογραφήθηκε και είχε διάρκεια λεπτά της ώρας. Κατά την απομαγνητοφώνηση, οι απαντήσεις αξιολογήθηκαν σε μία τρίβαθμη κλίμακα «Ξέρει λίγα», «Ξέρει αρκετά», «Ξέρει πολλά» για τις γνώσεις (άξονες 1-3) και «Αρνητική», «Ασαφής» και «Θετική» για τις απόψεις (άξονες 4 &5). Οι μετρήσεις διατήρησης πραγματοποιήθηκαν τρεις εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση κάθε προγράμματος. Για τη διερεύνηση πιθανών στατιστικά σημαντικών διαφορών μεταξύ των δύο ομάδων στις μετρήσεις της αρχικής, της τελικής και της μέτρησης διατήρησης, πραγματοποιήθηκαν ανά άξονα και μέτρηση αναλύσεις διακύμανσης για ανεξάρτητα δείγματα (t test για ανεξάρτητα δείγματα). Για τη διερεύνηση πιθανής στατιστικά σημαντικής αλληλεπίδρασης στο μέσο όρο των τιμών των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων μεταξύ των παραγόντων «χρονική στιγμή μέτρησης» και «ομάδα», πραγματοποιήθηκαν ανά άξονα επαναλαμβανόμενες αναλύσεις διακύμανσης ως προς δύο παράγοντες, εκ των οποίων ο ένας είναι επαναλαμβανόμενος (Mixed ANOVA 3Χ2). Για τη διερεύνηση πιθανών στατιστικά σημαντικών διαφορών μεταξύ των μέσων όρων των τιμών των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων σε κάθε μία από τις δύο ομάδες, πραγματοποιήθηκε ανά ομάδα και άξονα ανάλυση διακύμανσης για εξαρτημένες μετρήσεις ως προς έναν επαναλαμβανόμενο παράγοντα (One Way Repeated). Αποτελέσματα Όπως φαίνεται από τον πίνακα που ακολουθεί, δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων κατά την αρχική μέτρηση, διαπιστώθηκαν όμως στατιστικά σημαντικές διαφορές κατά την τελική στον 2ο, 3ο και 5ο άξονα με τους μέσους όρους των απαντήσεων της πειραματικής ομάδας να είναι υψηλότεροι έναντι της ομάδας ελέγχου. Μέσοι όροι και διατήρησης. t τιμές των απαντήσεων στην αρχική και τελική μέτρηση και στη μέτρηση ΑΞΟΝΑΣ ΜΕΣΟΙ ΟΡΟΙ 1. ΧΡΗΣΗ Μπειρ. = 2.27 Μελ..= ΠΗΓΕΣ Μπειρ. = Μελ.= ΑΡΧΙΚΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚ Ο t(96) = 1.49 t(96)=.620 p >.05 ΜΕΣΟΙ ΟΡΟΙ Μπειρ. = 2.86 Μελ.= 2.84 Μπειρ = Μελ.= ΤΕΛΙΚΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚ Ο 34 t(96)=.278 p >.05 t(96)= p <.05 ΜΕΤΡΗΣΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΜΕΣΟΙ ΟΡΟΙ Μπειρ. = 2.69 Μελ.= 2.53 Μπειρ = Μελ.= ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ t(96)= 1.48 t(96)= p <.05

8 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤ Α 4. ΣΗΜΑΣΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ Μπειρ. = 10.8 Μελ.= 10.2 Μπειρ. = 5.06 Μελ.= ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Μπειρ = Μελ.= t(96)= 1.62 t(96)= t(96)= Μπειρ. = Μελ.= Μπειρ. = 5.78 Μελ.= 5.51 Μπειρ. = Μελ.= t(96)= p <.05 t(96)= t(96)= p <.05 Μπειρ. = Μελ.= Μπειρ. = 5.51 Μελ.= 5.36 Μπειρ. = Μελ.= t(96)= p <.05 t(96)=.811 t(96)= p <.05 Στη μέτρηση διατήρησης, δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων στους μέσους όρους των τιμών στον 1ο και στον 4ο άξονα, διαπιστώθηκαν όμως στατιστικά σημαντικές διαφορές στους μέσους όρους των τιμών του 2ου, 3ου και 5ου άξονα. Από τις αναλύσεις διακύμανσης (Mixed ANOVA 3Χ2)., προέκυψε κύρια επίδραση του παράγοντα «Χρονική Στιγμή Μέτρησης» μεταξύ όλων των μετρήσεων στον 1ο άξονα, «Χρήσεις του νερού από τον άνθρωπο» (F (2,192) = , p <.05), στον 2ο, «Φυσικές πηγές πόσιμου νερού» (F (2,192) = , p <.05), στον 3ο άξονα, «Προβλήματα» ( F (2,192) = , p <.05) και στον 5ο άξονα, «Πρακτικές εξοικονόμησης» ( F (2,192) = , p <.05). Στον 4ο άξονα, «Σημασία πρόσβασης», προέκυψε κύρια επίδραση του παράγοντα «Χρονική Στιγμή Μέτρησης» (F (2,192) = 8.014, p <.05) μόνο μεταξύ της τελικής, με την αρχική και τη μέτρηση διατήρησης. Τέλος, από τις αναλύσεις διακύμανσης για εξαρτημένες μετρήσεις ως προς έναν επαναλαμβανόμενο παράγοντα για την πειραματική ομάδα προέκυψε στατιστικά σημαντική επίδραση του παράγοντα «Χρονική Στιγμή Μέτρησης μεταξύ όλων των μετρήσεων στον 1ο άξονα (F (2,96) = , p <.05), στον 2ο (F (2,96) = , p <.05), στον 3ο (F (2,96) = , p <.050), στον 4ο (F (2,96) = , p <.05) και στον 5ο ( F (2,96) = , p <.05). Αντίστοιχα, στην ομάδα ελέγχου διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ όλων των μετρήσεων στον 2ο άξονα ( F (2,96) = , p <.05), στον 3ο (F (2,96) = , p <.05) και στον 5ο (F (2,96) = , p <.05). Στον 1ο άξονα, έδειξε στατιστικά σημαντική επίδραση του παράγοντα «Χρονική Στιγμή Μέτρησης» (F (2,96) = 11.15, p <.05) μόνο μεταξύ της τελικής με την αρχική και τη μέτρηση διατήρησης. Στον 4ο άξονα τέλος, δεν προέκυψε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα «χρονική στιγμή μέτρησης» μεταξύ των μετρήσεων» (F (2,96) =.777, p =.463 >.05). Συζήτηση Η ερευνητική υπόθεση ότι το παρεμβατικό πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που βασίζεται σε υπαίθριες και παιγνιώδεις κινητικές δραστηριότητες θα συμβάλλει εξίσου αποτελεσματικά συγκρινόμενο με πρόγραμμα «παραδοσιακής» διδασκαλίας εντός της τάξης στην οικοδόμηση νέων γνώσεων και στη διαμόρφωση θετικότερων στάσεων σε ζητήματα/προβλήματα που αφορούν στην ενότητα «Εξοικονόμηση νερού στο σχολείο και στο σπίτι», από μαθητές/τριες νηπιαγωγείου, φάνηκε να επαληθεύεται. Πιο συγκεκριμένα, από τα αποτελέσματα των στατιστικών αναλύσεων προέκυψε ότι, ο εμπλουτισμός ενός προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες παιγνιώδους μορφής, μπορεί να συμβάλλει θετικά τόσο στην τροποποίηση των προϋπαρχουσών ιδεών και στην οικοδόμηση νέων γνώσεων για τις χρήσεις, τις πηγές και τα αίτια που απειλούν την επάρκεια του πόσιμου νερού από τα νήπια. όσο και στη διαμόρφωση θετικότερων απόψεων για το ζήτημα της εξοικονόμησης νερού. Επιπλέον, το εν λόγω πρόγραμμα, συνέβαλλε 35

9 θετικά και στη διατήρηση της νέας γνώσης αλλά και στην τροποποίηση των αρχικών τους απόψεων για τη σημασία που έχει η εύκολη πρόσβαση όλων των ανθρώπων σε φρέσκο πόσιμο νερό και απέναντι σε ορθές πρακτικές χρήσης του νερού. Αναλυτικότερα, από τη μελέτη και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων της τελικής μέτρησης προέκυψε ότι, οι μαθητές/τριες της πειραματικής ομάδας αύξησαν στατιστικά σημαντικά τις γνώσεις τους για τις χρήσεις, τις φυσικές πηγές και τους κινδύνους της υποβάθμισης του πόσιμου νερού και διαφοροποίησαν προς το θετικότερο τις απόψεις τους για την ανάγκη εύκολης πρόσβασης των ανθρώπων σε καθαρό και πόσιμο νερό και για τις πρακτικές εξοικονόμησης νερού στην καθημερινή ζωή. Στην ομάδα ελέγχου αντίστοιχα, παρατηρήθηκε ότι, στον πρώτο, δεύτερο και τρίτο άξονα, οι μαθητές/τριες αύξησαν στατιστικά σημαντικά τις γνώσεις τους για το θέμα «Νερό» καθώς και ότι εξέφρασαν στατιστικά σημαντικά θετικότερες απόψεις για τις ορθές πρακτικές χρήσης του νερού (άξονας 5). Στον τέταρτο άξονα όμως, που αφορά στις απόψεις τους για την αναγκαιότητα εύκολης πρόσβασης όλων των ανθρώπων σε καθαρό και πόσιμο νερό, αν και οι θετικές αναφορές αυξήθηκαν, δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ της αρχικής και της τελικής μέτρησης, πιθανώς γιατί είχαν ήδη υψηλό μέσο όρο θετικών απαντήσεων κατά την αρχική μέτρηση. Από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ των δύο ομάδων, διαπιστώθηκε ότι, στον άξονα «Χρήσεις του νερού από τον άνθρωπο» και στον άξονα «Σημασία πρόσβασης» δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές. Αντίθετα, στον δεύτερο άξονα, «Φυσικές πηγές πόσιμου νερού», στον τρίτο άξονα «Προβλήματα» και στον πέμπτο άξονα «Πρακτικές εξοικονόμησης», διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές, με την πειραματική ομάδα να σημειώνει υψηλότερες επιδόσεις σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τέλος, από τη μελέτη και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων στη μέτρηση διατήρησης διαπιστώθηκε ότι, στην πειραματική ομάδα, οι τιμές στους μέσους όρους των ορθών απαντήσεων υποχώρησαν στατιστικά σημαντικά συγκρινόμενες με την τελική μέτρηση, παρέμειναν όμως στατιστικά σημαντικά υψηλότερες από την αρχική. Αντίστοιχα, στην ομάδα ελέγχου παρατηρήθηκε ότι δεν υπήρχαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ αρχικής και τελικής μέτρησης στον πρώτο και στον τέταρτο άξονα και ότι υποχώρησαν στατιστικά σημαντικά συγκρινόμενες με την τελική μέτρηση, παρέμειναν όμως στατιστικά σημαντικά υψηλότερες από την αρχική στον δεύτερο, τρίτο και πέμπτο άξονα. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι, μεταξύ των δύο ομάδων υπήρξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στην αναφορά φυσικών πηγών πόσιμου νερού, στον εντοπισμό προβλημάτων που σχετίζονται με την ποιότητα και την εξοικονόμηση νερού και στις απόψεις για τις ορθές πρακτικές χρήσης του νερού στην καθημερινή ζωή, με την πειραματική ομάδα να έχει υψηλότερο μέσο όρο ορθών απαντήσεων. Δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές στον άξονα «Χρήσεις» και «Σημασία πρόσβασης» αλλά η πειραματική ομάδα, συγκρινόμενη με την ομάδα ελέγχου, διατήρησε την υψηλότερη βαθμολογία που παρατηρήθηκε και στην τελική μέτρηση. Συμπεράσματα Η εργασία αυτή, αποτέλεσε μια πιλοτική προσπάθεια να σχεδιαστεί, να υλοποιηθεί και να αξιολογηθεί ως προς τα αποτελέσματά της μια διδακτική παρέμβαση/πρόταση διαθεματικού χαρακτήρα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση που να απευθύνεται σε μαθητές/τριες νηπιαγωγείου και να είναι βασισμένη σε κινητικά παιχνίδια, πλαισιωμένα από κατάλληλα προσαρμοσμένες Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες. Για το σχεδιασμό των παιχνιδιών, λήφθηκαν υπόψη οι διδακτικοί στόχοι, η ανάγκη για βιωματικές και ομαδοσυνεργατικές προσεγγίσεις του θέματος, οι κινητικές ικανότητες των νηπίων και η δημιουργία ευκαιριών για αλληλεπίδραση των νηπίων με το φυσικό περιβάλλον. Αν και στην παιδαγωγική θεωρείται γενικώς αποδεκτό ότι η ενασχόληση των νηπίων με 36

10 παιγνιώδεις κινητικές και μη δραστηριότητες συμβάλλει ουσιαστικά στους σκοπούς της αγωγής (Γερμανός 2004), εντούτοις, δεν εντοπίστηκαν έρευνες μεταξύ μαθητών/τριών προσχολικής ηλικίας που να συνδέουν την κίνηση με την επίτευξη διδακτικών σχεδιασμών στο νηπιαγωγείο, με μοναδική ίσως εξαίρεση αυτή των Γιώτη, Δέρρη & Κιουμουρτζόγλου (2006), για τη διδασκαλία της γλώσσας και η διαπίστωση αυτή αποδίδεται, σύμφωνα και με τους παραπάνω ερευνητές, στο γεγονός ότι «δεν υπάρχουν έγκυρα και αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης». Εντούτοις, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης συνάδουν με ορισμένες από τις διαπιστώσεις της Μακρίδου (2005) για τη συμβολή των εκπαιδευτικών παρεμβάσεων στο θέμα «Νερό», η οποία υλοποίησε πρόγραμμα σχετικής θεματολογίας, βασισμένο όμως σε άλλες διδακτικές πρακτικές και της Χατζημιχαήλ (2010) που υλοποίησε ανάλογο με την παρούσα εργασία σχεδιασμό διαθεματικής διασύνδεσης ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με το μάθημα της Φυσικής Αγωγής, σε μαθητές/τριες του Δημοτικού. Σε ότι αφορά στην εκτίμηση ότι η παρατηρούμενη διαφορά μεταξύ πειραματικής ομάδας και ομάδας ελέγχου μπορεί να αποδοθεί και στον κινητικό χαρακτήρα των παιχνιδιών του παρεμβατικού προγράμματος, η συμβολή της κίνησης στη μαθησιακή διαδικασία σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα από αυτό της Φυσικής Αγωγής, φαίνεται να υποστηρίζεται στην ανασκόπηση των ερευνών που πραγματοποίησε η Ροντογιάννη (2007), όπου συνδέθηκε θετικά το μάθημα της Φυσικής Αγωγής με τη διδασκαλία της γλώσσας ενώ η Γιώτη και συν. (2006), συνέδεσαν θετικά τα κινητικά προγράμματα με τη γλωσσική διδασκαλία στο νηπιαγωγείο. Λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι, λόγω της ηλικίας των μαθητών/τριών, οι αρχικές ιδέες τους για διάφορα ζητήματα έχουν έντονα βιωματικό και αισθητηριακό χαρακτήρα (Gelman & Brenneman, 2004 ; Punch, 2002), και ότι η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, το μοντέλο θα πρέπει να προσαρμόζεται και να συνυπολογίζονται οι ειδικές συνθήκες της ζωής των συμμετεχόντων. Συνεπώς, τα ευρήματα δεν είναι δυνατόν να γενικευτούν. Για τους πιο πάνω λόγους, προτείνεται, α) η περεταίρω διερεύνηση και ο συσχετισμός με τα αποτελέσματα μελλοντικών ερευνών, που θα οδηγούσαν στη δημιουργία πληρέστερων και αρτιότερων προγραμμάτων, β) η παρουσία, σε μελλοντική διερεύνηση, περισσότερων του ενός παρατηρητών/αξιολογητών, ώστε η βαθμολόγηση στις κλίμακες να ικανοποιεί πιο αποτελεσματικά το κριτήριο της αντικειμενικότητας (Cohen et al., 2007), γ) η περεταίρω επεξεργασία, μέσω της εφαρμογής σε διαφορετικούς πληθυσμούς του οργάνου μέτρησης και δ) η μελλοντική διερεύνηση να περιλαμβάνει μαθητές διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών. Επειδή όμως ανάλογα προγράμματα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από εκπαιδευτικούς της Προσχολικής Εκπαίδευσης που επιθυμούν να αξιοποιήσουν τη σχολική αυλή κατά την υλοποίηση σχετικών προγραμμάτων, αντιμετωπίζοντας έτσι τις αντιλαμβανόμενες δυσκολίες της συχνής μετάβασης των νηπίων στο πεδίο (Τσιμάκη, 2005) ή της απροθυμίας χρήσης των υπαίθριων χώρων λόγω ανησυχίας για την ασφάλεια (Davis, 1998), αλλά και για την αξιοποίηση της προστιθέμενης αξίας της κίνησης στην εκπαίδευση των νηπίων σκόπιμο θα ήταν: α) Να διευρυνθεί η συμπερίληψη των στόχων και των μεθόδων που περιγράφονται στο μαθησιακό πεδίο της Φυσικής Αγωγής στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2011) σε διαθεματικά προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, β) Να σχεδιαστούν προγράμματα επιμόρφωσης των νηπιαγωγών στην εφαρμογή των παιδαγωγικών τεχνικών που εφαρμόστηκαν στο συγκεκριμένο παιδαγωγικό πρόγραμμα και γ) Να διευρυνθεί η συμπερίληψη παιχνιδιών και δραστηριοτήτων βασισμένων στις Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες που να απευθύνονται σε μαθητές/τριες νηπιαγωγείου σε δίκτυα «τυπικής» εκπαίδευσης που υποστηρίζουν τη χρήση κινητικών παιχνιδιών ως μέσων Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης όπως, επί παραδείγματι, τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.. Βιβλιογραφία 37

11 Αλαχιώτης Σ. (2002) Για ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα. Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 7, 7-18 Βενιζέλου, Γ., Καλαμπαλίκη, Ε., Καλοστύπη, Α., Κονταξάκης, Γ., Λαυρεντάκη, Φ., Μαυροειδής, Γ., & Πατρίκη, Α. (1980), Βιβλίο δραστηριοτήτων για το νηπιαγωγείο Βιβλίο νηπιαγωγού. Αθήνα: ΟΕΔΒ Bogner, F. X. (2010). The influence of short-term outdoor ecology education on long-term variables of environmental perspective. The Journal of Environmental Education, 29(4), Cardon, G., Labarque, V., Smits, D., & De Bourdeaudhuij, I. (2009). Promoting physical activity at the pre-school playground: the effects of providing markings and play equipment. Preventive medicine, 48(4), Γερμανός, Δ. (2004). Το παιχνίδι, μια άλλη προσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Στο Π., Χατζηκαμάρη, & Μ., Κοκκίδου, (επιμ.), Το παιχνίδι στην εκπαιδευτική διαδικασία. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Γώτη, Ε., Δέρρη, Β., & Κιουμουρτζόγλου, Ε. (2006). Γλωσσική Ανάπτυξη Παιδιών Προσχολικής Ηλικίας μέσω της Φυσικής Αγωγής. Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό, 4 (3), Cohen, L., Manion L., & Morrison, K. (2007). Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Έρευνας. Αθήνα: Μεταίχμιο. Γραμμένου, Ε., & Παπαδοπούλου, Π. (2007). Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Προσχολική Αγωγή: μια διερευνητική προσέγγιση. Πρακτικά 3 ου. Πανελλήνιου Συνεδρίου Εκπαίδευσης για την Αειφορία και την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα: ΠΕΕΚΠΕ. Δ.Ε.Π.Π.Σ.& ΑΠΣ, Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. (2002). Αθήνα: ΥΠΕΠΘ & ΠΙ Darbyshire, P., MacDougall, C., & Schiller, W. (2005). Multiple methods in qualit ative research with children: more insight or just more?. Qualitative research, 5(4), Davis, J. (1998). Young children, environmental education, and the future. Early Childhood Education Journal, 26(2), Δεδούλη Μ. (2001). Βιωματική μάθηση: Δυνατότητες αξιοποίησής της στην ευέλικτη ζώνη. Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών θεμάτων, 6, Δημητρίου, Α., Γεωργόπουλος, Α., & Μπιρμπίλη, Μ. (2008). Απόψεις και Πρακτικές Νηπιαγωγών για την Εφαρμογή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Θέματα Επιστημών και Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση. 1(2), Didonet, V. (2008). Early childhood education for a sustainable society. In I. P. Samuelsson & Y. Kaga (ed), The contribution of early childhood education to sustainable society. Unesco, Paris, Doliopoulou, E., & Rizou, C. (2012). Greek kindergarten teachers' and parents' views about changes in play since their own childhood. European Early Childhood Education Research Journal, 20(1), Dowda, M., Brown, W., McIver, K., Pfeiffer, K., O'Neill, J., Addy, C. & Pate, R. (2009). Policies and characteristics of the preschool environment and physical activity of young children. Pediatrics, 123(2), Drissner, J., Steigmüller, M., L., & Hille, K. (2013). Environmental Education outside school: effects of a half-day teaching programme. Education Journal. 2 (6), Duhn, I. (2012). Making place for ecological sustainability in early childhood education. Environmental Education Research, 18(1), Elliott, S., & Wales, N. S. (2003). Patches of Green: Early Childhood Environmental Education in Australia: Scope, Status and Direction. NSW EPA. Farmer, J., Knapp, D., & Benton, G. M. (2007). An elementary school environmental education field trip: Long-term effects on ecological and environmental knowledge and attitude development. The journal of environmental education, 38(3), Fančovičová, J., & Prokop, P. (2011). Plants have a chance: outdoor educational programmes alter students' knowledge and attitudes towards plants. Environmental Education Research, 17(4), Ζαφειρούδη, Α. (2014). Φυσική Αγωγή και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Η Επίδραση ενός Προγράμματος Κινητικών Δραστηριοτήτων Υπαίθριας Αναψυχής στην Περιβαλλοντική Υπευθυνότητα. Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό, 12(3), Ζησιμόπουλος, Γ., Καφετζόπουλος, Κ., Μανούσου, Ε., & Παπασταματίου, Ν. (2002). Θέματα Διδακτικής για τα μαθήματα των Φυσικών Επιστημών. Αθήνα, Πατάκης. Gelman, R., & Brenneman, K. (2004). Science learning pathways for young children. Early Childhood 38

12 Research Quarterly, 19(1), Ηλιοπούλου Ι.(2011). Αντιλήψεις παιδιών Νηπιαγωγείου και Γ Τάξης Δημοτικού για διάφορες διαστάσεις περιβαλλοντικών θεμάτων όπως: Το δάσος, τα απορρίμματα, η ρύπανση αέρα και θάλασσας και η κατανάλωση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή, ΠΤΔΕ Παν/μιο Θεσσαλίας. Βόλος. Ελλάδα. Καρζή, Θ., Καρτερολιώτης, Κ., Σκορδίλης, Ε., Ασωνίτου, Κ., & Κουτσούκη, Δ. (2012). Θεμελιώδη κινητικά πρότυπα μαθητών/τριών με και χωρίς αναπτυξιακή διαταραχή του κινητικού συντονισμού σε νηπιαγωγεία με και χωρίς σχολικό παιδότοπο. Πρακτικά 12ου Πανελληνίου Συνεδρίου Αθλητικής Ψυχολογίας. Αθήνα: ΤΕΦΑΑ. Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τη Σωματική Άσκηση. (2008). Ημερομηνία ανάκτησης: Κουθούρης, Χ. (2009). Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής, Ακραία Αθλήματα. Θεσσαλονίκη: Χριστοδουλίδη. Κωνσταντίνου, Π., Ζαχοπούλου, Ε. & Κιουμουρτζόγλου, Ε. (2007) Η φυσική Αγωγή στα Αναλυτικά Προγράμματα Προσχολικής Αγωγής: Μια Ιστορική Αναδρομή. Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή και τον Αθλητισμό, 5 (2), Λαμπαθάκης. Μ, Ζενεμπίση, Α., Σιδέρη, Α., & Κουθούρης, Χ. (2010). Διαφοροποίηση των στάσεων μαθητών έναντι της ομαδικής εργασίας λόγω της συμμετοχής τους σε Προγράμματα Αγωγής Υπαίθρου. Πρακτικά 18ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού. Κομοτηνή: Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Liefländer, A. K., Fröhlich, G., Bogner, F. X., & Schultz, P. W. (2013). Promoting connectedness with nature through environmental education.environmental Education Research, 19(3), Λιθοξοΐδου, Λ. (2005). Διαμόρφωση στάσεων και αξιών φιλικών προς το περιβάλλον στην προσχολική ηλικία. Ψυχολογικές διαδικασίες και μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Πρακτικά 1 ου Συνεδρίου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Ισθμός Κορίνθου: ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Μακρίδου, Α. (2005). Αλλαγή Στάσης στη διαχείριση του νερού στα παιδιά της πρώιμης ηλικίας μετά από την εφαρμογή Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με την στήριξη του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Πρακτικά 1 ου Συνεδρίου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Ισθμός Κορίνθου: ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Ματσαγγούρας, Η. (2002). Διεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών: Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώση. Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 7, Νικολόπουλος, Α., Σκορδίλης, Ε., & Χαιροπούλου, Χ. (2008). Η επίδραση παρεμβατικών προγραμμάτων στα θεμελιώδη κινητικά πρότυπα παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας: Βιβλιογραφική ανασκόπηση. Αθλητική Ψυχολογία, 19, Οδηγός Εκπαιδευτικού για το Πρόγραμμα Σπουδών του Νηπιαγωγείου» (2011). Ημ ερομηνία ανάκτησης: 2/1/2014 digitalschool.minedu.gov.gr/info/.../οδηγός%20για%20νηπιαγωγείο.pdf Οδηγός Εφαρμογής του ΠΣ Περιβάλλον και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. (2011). Ημερομηνία ανάκτησης: 2/1/2014.http://users.sch.gr/organopoulos/ekpaideytiko_yliko/odigos_eaa_dim_2011.pdf Παρασκευόπουλος, Ι. (1986). Εξελικτική Ψυχολογία. Αθήνα: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις. Parkin, D. (1998). Is Outdoor Education Environmental Education?. Environmental Education and information, 17, Punch, S. (2002). Research with children The same or different from research with adults?. Childhood, 9(3), Πρόγραμμα Σπουδών Νηπιαγωγείου (2011). 2 ο Μέρος. Μαθησιακές Περιοχές. Ημερομηνία Ανάκτησης Πρόγραμμα Σπουδών του Διδακτικού - Μαθησιακού Πεδίου «Περιβάλλον και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη» Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. (2011) Ημερομηνία ανάκτησης: 2/1/ Ravanis, K., & Bagakis, G. (1998). Science education in kindergarten: sociocognitive perspective. International Journal of Early Years Education, 6(3),

13 Ροντογιάννη, Λ. (2007). Η κ αλλιέργεια της γλώσσας μέσω της κίνησης στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής. Πρακτικά 2ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Γλώσσα, Σκέψη και Πράξη στην Εκπαίδευση. Ιωάννινα: ΠΕΔΙΕΚ Ηπείρου. Samuelsson, I. P., & Kaga, Y. (Eds.). (2008). The contribution of early childhood education to a sustainable society. Paris: Unesco. Σκαναβή, Κ. (2003). Διαδικασίες Περιβαλλοντικής Επικοινωνίας. Πρακτικά Πανελλήνιο Συμπόσιο Σχεδιασμός και παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα: Ελληνική Εταιρία για το Περιβάλλον και την Πολιτιστική Κληρονομιά. Σπυροπούλου, Δ. (2007). Παιδαγωγικό Πλαίσιο : Περιεχόμενο Σπουδών και Καινοτόμα Προγράμματα στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Πρακτικά Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Η ποιότητα του Εκπαιδευτικού Έργου : Από την Αποτύπωση του Συστήματος στο Σχεδιασμό Παρεμβάσεων. Αθήνα: ΚΕΕ Σπυροπούλου, Δ., Μαρδίρης, Θ., & Στεφανόπουλος, Ν. (2012). Πρόγραμμα Σπουδών του Διδακτικού Μαθησιακού Πεδίου «Περιβάλλον και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη»: Πίσω από τις Γραμμές. Πρακτικά 6ου Συνεδρίου ΠΕΕΚΠΕ. Θεσσαλονίκη: ΠΕΕΚΠΕ. Τσιμάκη, Π. (2005). Περιβαλλοντικά Προγράμματα στο Ν. Ευρυτανίας. Πρακτικά 1ο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Ισθμός Κορίνθου: ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήμιο Αιγαίου Wilson, R. (1996). Starting Early: Environmental education during the Early childhood years (ERIC Digest). Columbus, OH: ERIC Clearinghouse for Science, Mathematicsνand Environmental Education (ERIC Identifier ED ). World Health Organization. (WHO). (2010). Global recommendations on ph ysical activity for health. Ημερομηνία ανάκτησης: Woodhouse, J. L., & Knapp, C. E. (2000). Place-Based Curriculum and Instruction: Outdoor and Environmental Education Approaches. ERIC Digest. Φέρμελη, Γ., Ρουσομουστακάκη, Μ., Χατζηκώστα, Κ., & Γκάιτλιχ, Μ. (2009 Οδηγός Ανάπτυξης Διαθεματικών Δραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αθήνα: ΠΙ-ΥΠΕΠΘ Φουσέκης, Ν., & Κουθούρης, Χ. (2009). Η επίδραση ενός Προγράμματος Αγωγής Υπαίθρου σε ατομικές & ομαδικές δεξιότητες συμμετεχόντων μαθητών/τριών. Διοίκηση Αθλητισμού & Αναψυχής, 6 (2), Χατζημιχαήλ, Μ. (2010). Το «Πρασίνισμα» του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής: Εφαρμογή και Αξιολόγηση ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Αγωγής στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Μεταπτυχιακή Διατριβή. ΤΕΦΑΑ, Κομοτηνή... Υπεύθυνος έκδοσης: Ελληνική Επιστημονική Εταιρία Διοίκησης Αθλητισμού & Αναψυχής Υπεύθυνος Συντακτικής Επιτροπής: Αλεξανδρής Κωνσταντίνος. Συντάκτες: Αυθίνος Ιωάννης, Γαργαλιάνος Δημήτρης, Κριεμάδης Αθανάσιος, Κώστας Γεώργιος, Τζέτζης Γεώργιος, Κουθούρης Χαρίλαος, Κουστέλιος Αθανάσιος, Γουλιμάρης Δημήτριος, Θεοδωράκης Νικόλαος, Τσίοτσου Ροδούλα, Τσίτσκαρη Ευθυμία, Παπαδημητρίου Δήμητρα, Γλυνιά Ελένη, Νάτσης Παντελής, Κιάφας Ζαχαρίας, Δράκου Αμαλία, Μπάρλας Αχιλλέας. Τεχνική επεξεργασία και μορφοποίηση κειμένου: Δρ Ζαφειρούδη Αγλαΐα.. 40

Αξιολόγηση μίας Διδακτικής Παρέμβασης Βασισμένης σε Παιγνιώδεις και Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες για την Περιβαλλοντική Αγωγή στο Νηπιαγωγείο

Αξιολόγηση μίας Διδακτικής Παρέμβασης Βασισμένης σε Παιγνιώδεις και Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες για την Περιβαλλοντική Αγωγή στο Νηπιαγωγείο Αξιολόγηση μίας Διδακτικής Παρέμβασης Βασισμένης σε Παιγνιώδεις και Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες για την Περιβαλλοντική Αγωγή στο Νηπιαγωγείο Κοσκολού Αλεξάνδρα 1, Κουθούρης Χαρίλαος 2 1. Νηπιαγωγός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηφιλοσοφίατων ΕΠΠΣκαιτωνΑΠΣ. Γιώργος Αλβανόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Ειδικής Αγωγής http://amaked-thrak.pde.sch.gr/symdim-kav4/ ΑλβανόπουλοςΓ. Σχ. Σύµβουλος 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή µας χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Διασύνδεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τη Φυσική Αγωγή.

Διασύνδεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τη Φυσική Αγωγή. Διασύνδεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τη Φυσική Αγωγή. Τζιατζιά Αγγελική 1 Αλβανού Ιφιγένεια 2 1. Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, 1 ο Δ.Σ. Ηρακλείου Αττικής Lin-tzia@otenet.gr 2. Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκινητική και Φυσική Αγωγή στην Προσχολική Ηλικία

Ψυχοκινητική και Φυσική Αγωγή στην Προσχολική Ηλικία Ψυχοκινητική και Φυσική Αγωγή στην Προσχολική Ηλικία Παρουσίαση του μαθήματος Βασιλική Ρήγα Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. 1 Περιεχόμενα του μαθήματος Εξετάζονται οι εξής θεματικές

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ»

Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ» Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ» Κουθούρης Χαρίλαος, Επίκουρος Καθηγητής στην «ιοίκηση ραστηριοτήτων Αναψυχής», Τ.Ε.Φ.Α.Α., Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Σε ισχύ το ΑΠΣ του 1990 (ΥΠΕΠΘ Δ/νση Φυσικής Αγωγής, Αθήνα 1990) Οι μαθητές επιλέγουν ένα άθλημα ή μια κινητική δραστηριότητα της αρεσκείας τους,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β. ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗ. Ετήσιο Πρόγραμμα. Παιδαγωγικής Κατάρτισης Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β. ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗ. Ετήσιο Πρόγραμμα. Παιδαγωγικής Κατάρτισης Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β. ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. Α. Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Θεολόγος Καθηγητής στο Πειραματικό ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου DEA Εκκλησιαστικής Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 2η Φυσική Αγωγή Στο Ειδικό Σχολείο: Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Και Προσαρμογές

Διάλεξη 2η Φυσική Αγωγή Στο Ειδικό Σχολείο: Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Και Προσαρμογές ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 2η Φυσική Αγωγή Στο Ειδικό Σχολείο: Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Και Προσαρμογές Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μ. Εργαζάκη Μ ά θ η μ α 1: «Ε ι σ α γ ω γ ή»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μ. Εργαζάκη Μ ά θ η μ α 1: «Ε ι σ α γ ω γ ή» ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μ. Εργαζάκη Μ ά θ η μ α 1: «Ε ι σ α γ ω γ ή» Τα σημερινά μας θέματα Το περίγραμμα του μαθήματος η ερευνητική περιοχή της «Διδακτικής της Βιολογίας»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άτομα με αναπηρία και άσκηση Ι ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΟΝΑΔΕΣ E.C.T.S. N546 6 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ Α ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ:

ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ Α ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ: ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ Α ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ: «Η ενίσχυση της γλωσσικής καλλιέργειας των παιδιών με έμφαση στον προφορικό λόγο» Σχολική Χρονιά 2015-2016 Συμμετείχαν: Διευθύντρια: Νηπιαγωγοί:

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Γωγάκη Ηλιάννα 1, Παπαβασιλείου Βασίλης 2 1.Εκπαιδευτικός, απόφοιτη του ΠΜΣ «Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία Ειδικής Αγωγής

Φιλοσοφία Ειδικής Αγωγής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Φεβρουάριος 2012 Φιλοσοφία Ειδικής Αγωγής Ένα παιδί μπορεί να έχει πρόβλημα αλλά δεν είναι προβληματικό. Έχει ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σε αυτή την θεµατική ενότητα οι φοιτητές γνωρίζουν :

Σε αυτή την θεµατική ενότητα οι φοιτητές γνωρίζουν : ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003).

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Δ.Ε.Π.Π.Σ. : Οργανωμένο σύστημα εργασίας, το οποίο σκιαγραφεί τι πρέπει να μάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες με τις οποίες επιτυγχάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικός Προσανατολισμός στη Δευτεροβάθμια Επαγγελματική Εκπαίδευση

Επαγγελματικός Προσανατολισμός στη Δευτεροβάθμια Επαγγελματική Εκπαίδευση ΜΟΝΙΚΑ ΚΑΡΑΜΑΛΑΚΟΥ-ΛΑΠΠΑ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΑΤΕΠ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Επαγγελματικός Προσανατολισμός στη Δευτεροβάθμια Επαγγελματική Εκπαίδευση Επαγγελματικός

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Η μετάβαση από το Πρόγραμμα Σπουδών του 1990 στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών του 2015 Σύνταξη του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

TA ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

TA ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΓΓΛΙΚΗ Ημερίδα ΠΕΚΑΔΕ, 2 Οκτωβρίου 2010 Getting Prepared for the New School Β. Δενδρινού, Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49 Εισαγωγή... 15 Αλέξανδρος Γεωργόπουλος και Ευγενία Φλογαΐτη Σχηματοποίηση των εννοιών Μια διδακτική στρατηγική στη διάθεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Εφαρμογή σε διδακτική ενότητα του νερού Γ τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: Β Δηµοτικό Σχολείο Λατσιών (Κ.Β ) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αριθµός µαθητών/τριών: 127 Αριθµός εκπαιδευτικών: 15 Συνδετικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» 4.1 Τίτλος 4ης Επιμέρους Δράσης: Αξιοποίηση του Stop Motion Animation (χειροποίητη κινούμενη εικόνα ) στην αναπαράσταση ιστορικών γεγονότων ΤΑΞΗ ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΑΞΗΣ : : Δ 39 ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Δήμητρα Σπυροπούλου Επίτιμη Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου H Ε.Α.Α. μετεξέλιξη της Π.Ε. (Ν.1892/90) προαπαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1139 Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint Μ. Μπέση1, Λ. Παππά2 1Σχολική Σύμβουλος Νηπιαγωγών, 43η εκπ. Περιφέρεια Άρτας, marinabesi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ Ανατροφοδότηση εκπαιδευτικής διαδικασίας Εντοπισμός μαθησιακών ελλείψεων Στασιμότητα μαθητών Επανάληψη τάξης Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Citation (ΑΡΑ format): Μουζάκης, Χ. (2017, 2 Μαρτίου). Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo [Webinar], Στο: Webinars ΠΕ19-20 Ιστο-διαλέξεις για καθηγητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: ΟΙ ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΤΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνα Πηλείδου, Δρ Φιλοσοφίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΠΘ, Δασκάλα Ειδικής Αγωγής, Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου Αττικής.

Κωνσταντίνα Πηλείδου, Δρ Φιλοσοφίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΠΘ, Δασκάλα Ειδικής Αγωγής, Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου Αττικής. Αναπτύσσοντας, κινητοποιώντας και βελτιώνοντας δεξιότητες: η εφαρμογή μαθησιακού προγράμματος σε ομάδα τμήματος του Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου Αττικής. Κωνσταντίνα Πηλείδου, Δρ Φιλοσοφίας του

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ευαγγελία Μανούσου Εκπαιδευτικός, Υποψήφια διδάκτωρ στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Εφαρμογές Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ευαγγελία Μανούσου Εκπαιδευτικός, Υποψήφια διδάκτωρ στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Εφαρμογές Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ευαγγελία Μανούσου Εκπαιδευτικός, Υποψήφια διδάκτωρ στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Περιεχόμενα Μερικά διεθνή παραδείγματα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον!

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον! Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον! 1 ΣΥΝΟΨΗ 150.000 εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα συμμετάσχουν μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 21, 22,23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011, ΑΘΗΝΑ. 3o ΠΕΚ ΑΘΗΝΑΣ

ΠΡΟΓΡΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 21, 22,23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011, ΑΘΗΝΑ. 3o ΠΕΚ ΑΘΗΝΑΣ ΠΡΟΓΡΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 21, 22,23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011, ΑΘΗΝΑ 3o ΠΕΚ ΑΘΗΝΑΣ 1 Η ΜΕΡΑ : Παρασκευή, 21/10/2011, 3-10 μμ. Ολομέλεια ανά ΠΕΚ, για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

H μάθηση υπό το πρίσμα των σύγχρονων παιδαγωγικών αντιλήψεων

H μάθηση υπό το πρίσμα των σύγχρονων παιδαγωγικών αντιλήψεων H μάθηση υπό το πρίσμα των σύγχρονων παιδαγωγικών αντιλήψεων Συζητήστε τι σημαίνει για σας μαθαίνω; Πώς θεωρείτε ότι μαθαίνουν τα παιδιά; Σημειώστε κάτι που θεωρείτε ότι έμαθαν τα παιδιά σε κάποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Οι απόψεις των εκπαιδευτικών των Τ.Ε. των Δημοτικών σχολείων για το εξειδικευμένο πρόγραμμα των μαθητών με νοητική ανεπάρκεια

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Οι απόψεις των εκπαιδευτικών των Τ.Ε. των Δημοτικών σχολείων για το εξειδικευμένο πρόγραμμα των μαθητών με νοητική ανεπάρκεια ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Οι απόψεις των εκπαιδευτικών των Τ.Ε. των Δημοτικών σχολείων για το εξειδικευμένο πρόγραμμα των μαθητών με νοητική ανεπάρκεια Ερευνητική προσέγγιση ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Θεσμού του «Διήμερου/Τριήμερου Εργασίας» για τους/τις μαθητές/τριες Γ Γυμνασίου και Α Λυκείου (Ιούλιος 2016)

Αξιολόγηση του Θεσμού του «Διήμερου/Τριήμερου Εργασίας» για τους/τις μαθητές/τριες Γ Γυμνασίου και Α Λυκείου (Ιούλιος 2016) Αξιολόγηση του Θεσμού του «Διήμερου/Τριήμερου Εργασίας» για τους/τις μαθητές/τριες Γ Γυμνασίου και Α Λυκείου (Ιούλιος 2016) 1. Ταυτότητα της έρευνας Στα Γυμνάσια και τα Λύκεια (με εξαίρεση τα Εσπερινά

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Χειμερινό εξάμηνο 2008-09 Διδακτική του Μαθήματος Μελέτη Περιβάλλοντος # 1η Συνάντηση # Διδάσκων: Γεώργιος Μαλανδράκης, Διδάσκων

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Το περπάτημα αποδίδει!

Το περπάτημα αποδίδει! Το περπάτημα αποδίδει! General Information Summary Αυτή η εργασία είναι μια δεκαετής εκστρατεία που εστιάζει στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τα οφέλη του περπατήματος. Πιο συγκεκριμένα, οι νηπιαγωγοί και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH:

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.) Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.ΒΟΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04

ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.) Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.ΒΟΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04 ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.) Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.ΒΟΛΟΥ 2014-2015 Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04 ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑΣΕΝΑΡΙΑ ήκαι ΣΧΕ ΙΑΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04 Τι είναι Εκπαιδευτικό Σενάριο;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ:

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 2017 Υπεύθυνος Πράξης Σπυρίδων Δουκάκης Συντονίστρια Δράσης Μαρία Νίκα 1η Έκδοση Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ½ Á Å, ˆ»µ½± Neapolis University þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

þÿ ½ Á Å, ˆ»µ½± Neapolis University þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016-08 þÿ µà±³³µ»¼±ä¹º ½ ÀÄž ÄÉ þÿµºà±¹ µåä¹ºî½ - ¹µÁµÍ½ à Äɽ þÿ³½îãµé½

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Προγραμμάτων Αναψυχής Ι

Οργάνωση Προγραμμάτων Αναψυχής Ι ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οργάνωση Προγραμμάτων Αναψυχής Ι Οργάνωση Προγραμμάτων Αναψυχής I: Συμμετοχή σε Αθλητικές Δραστηριότητες Αναψυχής Νικόλαος Θεοδωράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2), σελ. 11-1 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΥΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΧΑΙΡΑ ΓΕΝΟΒΕΦΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ

ΜΑΧΑΙΡΑ ΓΕΝΟΒΕΦΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΧΑΙΡΑ ΓΕΝΟΒΕΦΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ 117 Α ΕΛΕΥΣΙΝΑ 213-0291616, 6942440449 : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο machairag@yahoo.gr Εκπαίδευση και κατάρτιση 2003-2007

Διαβάστε περισσότερα