ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας ως εδώ εξετάσει ορισμένα κεντρικά προκαταρκτικά ζητήματα της οικονομικής ανάπτυξης, θα στραφούμε τώρα στα πρίσματα θέασης και κατανόησης της αύξησης του ΑΕΠ, με έμφαση στα εργαλεία της οικονομικής θεωρίας. Οι προσεγγίσεις αυτές είναι πολλές και διαφορετικές: όπως θα δούμε, συχνά αλληλοσυμπληρώνονται αλλά ενίοτε συγκρούονται μεταξύ τους. 4-Α. Η ΚΑΜΠΥΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ Σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή, μια χώρα έχει τη δυνατότητα να παράγει μια σειρά από προϊόντα. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να εκφραστεί από τη λεγόμενη καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων. Καθώς είναι αδύνατον να απεικονίσουμε στον δισδιάστατο χώρο τις εκατοντάδες των παραγόμενων αγαθών, απλοποιώντας αλλά συγκρατώντας το βασικό σκεπτικό, μπορούμε να υποθέσουμε ότι παράγονται δύο αγαθά. Μεταφέροντας στη μακρινή Κίνα τη λογική των Ρωμαίων αυτοκρατόρων που ήθελαν να προσφέρουν στον λαό «άρτο και θεάματα», ας πούμε ότι τα δύο αγαθά είναι ρύζι και ραδιόφωνα. Με ένα διάγραμμα μπορούμε να δούμε όλους του δυνατούς συνδυασμούς παραγωγής αυτών των προϊόντων. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4-1: Η ΚΑΜΠΥΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ Το πόσο ρύζι και πόσα ραδιόφωνα θα παραχθούν ένα συγκεκριμένο έτος, με δεδομένες τις δυνατότητες μιας χώρας, αποτελεί μια επιλογή: είτε ενός κεντρικού κυβερνητικού σχεδιασμού, είτε της αγοράς. Στην πρώτη περίπτωση καθορίζεται βάσει ενός πλάνου που καταρτίζει το κράτος (π.χ. στην εποχή της ΕΣΣΔ), στη δεύτερη, με βάση τις δυνάμεις της ζήτησης, η αγορά στέλνει «σήματα» μέσω των τιμών που διαμορφώνει («Ο κόσμος

2 ζητάει ραδιόφωνα! Θα τα μοσχοπουλήσετε!» ή «Ο κόσμος χρειάζεται ρύζι!») και η παραγωγή προσαρμόζεται αναλόγως. Έτσι μπορούμε να έχουμε πιο πολύ ρύζι και λιγότερα ραδιόφωνα (σημείο Α) ή λιγότερο ρύζι και πιο πολλά ραδιόφωνα (σημείο Β). Τόσο το σημείο Α όσο και το σημείο Β έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό ότι βρίσκονται ακριβώς πάνω στη γραμμή, δηλαδή εξαντλούν τις υπάρχουσες δυνατότητες. Εν ολίγοις, δεν μπορείς να έχεις πιο πολλά ραδιόφωνα χωρίς να θυσιάσεις μερικούς τόνους ρύζι. Αυτή είναι η έννοια της κατά Pareto αποτελεσματικότητας, από το όνομα του Ιταλού οικονομολόγου V. Pareto που την εισήγαγε. Αντίθετα, στο σημείο Γ δεν έχουμε τέτοια αποτελεσματικότητα, που σημαίνει ότι δεν εξαντλούνται οι υπάρχουσες δυνατότητες, λ.χ. μένει αναξιοποίητο παραγωγικό δυναμικό, άνθρωποι ή μηχανές. [Σημείωση: η έννοια της κατά Pareto αποτελεσματικότητας εφαρμόζεται και στην κατανομή εισοδήματος. Αν στο ίδιο διάγραμμα αντί ρύζι και ραδιόφωνα τοποθετήσουμε δυο άτομα και πόσα χρήματα παίρνει το καθένα, μετακινούμενοι από το σημείο Α στο Β το ένα κερδίζει εις βάρος του άλλου, ενώ από το σημείο Γ μπορείς να μεταβείς πάνω στην ευθεία των δυνατών συνδυασμών έτσι ώστε και τα δύο να βγαίνουν κερδισμένα.] Η τεχνολογική πρόοδος (στην οποία αφιερώνουμε ξεχωριστό κεφάλαιο πιο κάτω) σημαίνει αύξηση της δυνατότητας παραγωγής, είτε ρυζιού, λόγω π.χ. νέων ποικιλιών με καλύτερη στρεμματική απόδοση ή καλύτερων μεθόδων άρδευσης, είτε ραδιοφώνων, όπως συνέβη, λ.χ., με τη μαζική παραγωγή τρανζίστορ γύρω στο Αυτό αποτυπώνεται στη μετατόπιση της καμπύλης είτε προς τα πάνω είτε προς τα δεξιά αντιστοίχως, όπως βλέπουμε στο διάγραμμα 4-1. Μπορεί βέβαια να έχουμε συνολική αύξηση της δυνατότητας παραγωγής και για τα δύο προϊόντα. Στην περίπτωση αυτή μετατοπίζεται δεξιά και προς τα πάνω χωρίς να αλλάζει πολύ η κλίση. Πώς όμως «σπρώχνουμε» δεξιά και προς τα πάνω την καμπύλη; (Η καμπύλη κανονικά περιλαμβάνει πολλά προϊόντα, δεκάδες, είναι ν-διάστατη και άρα δύσκολα αποτυπώνεται.) Η ίδια η έννοια της ανάπτυξης-μεγέθυνσης μιας οικονομίας γύρω από αυτήν ακριβώς τη διαδικασία περιστρέφεται, δηλαδή την αύξηση των παραγόμενων αγαθών και υπηρεσιών. Εδώ κεντρική είναι η έννοια της επένδυσης. Περιορίζοντας το μερίδιο του ΑΕΠ που καταναλώνεται και αυξάνοντας αυτό που επενδύεται, εξασφαλίζουμε μελλοντικά περισσότερα αγαθά: κατά κάποιο τρόπο, «θυσιάζουμε» σημερινή κατανάλωση για να έχουμε περισσότερη στο μέλλον (εμείς και τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας). Στην πράξη, δύο είναι οι φορείς που αναλαμβάνουν το έργο αυτό: το κράτος με τις δημόσιες επενδύσεις (λ.χ. σε έργα υποδομής) και οι ιδιώτες-επιχειρηματίες-κεφαλαιούχοι που επενδύουν προσβλέποντας ότι με τα χρόνια θα πάρουν πίσω τα λεφτά τους μαζί με ένα ικανοποιητικό ποσοστό κέρδους. Τέλος, ως προς την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων, να επισημάνουμε ότι η μακροοικονομική πολιτική, ιδίως σε συνθήκες ανεργίας, μπορεί κάλλιστα να έχει ως «αναπτυξιακό» στόχο την αύξηση του ΑΕΠ, ξεκινώντας από ένα σημείο τύπου Γ, που υποδηλώνει ότι δεν αξιοποιούνται όλες οι παραγωγικές δυνατότητες. Στην περίπτωση επιτυχίας αυτής της πολιτικής, θα έχουμε ανάπτυξη, δηλαδή αύξηση του ΑΕΠ, χωρίς αυτό να σημαίνει κατ ανάγκη και μετατόπιση της καμπύλης προς τα δεξιά και πάνω. Στην πραγματικότητα συνυπάρχουν και οι δυο στόχοι (πλήρης αξιοποίηση των υπαρχουσών δυνατοτήτων - αύξηση των δυνατοτήτων) και δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσεις τη μία διαδικασία από την άλλη. 4-Β. ΞΕΠΕΡΝΩΝΤΑΣ ΤΗ ΦΤΩΧΕΙΑ: ΙΣΟΡΡΟΠΗ ΚΑΙ ΜΗ ΙΣΟΡΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Όπως είδαμε στο κεφάλαιο 3 για τον «φαύλο κύκλο της φτώχειας», αν σε μια πάμπτωχη χώρα κάποιος επενδύσει σε εργοστάσιο μαζικής παραγωγής υποδημάτων θα πέσει έξω, διότι δεν θα μπορεί να τα πουλήσει. Δεν υπάρχουν πελάτες με λεφτά για να τα αγοράσουν. Ωστόσο, αν ταυτοχρόνως και συντονισμένα γίνουν μια σειρά επενδύσεων (κονσέρβες, ρούχα, παπούτσια, ποδήλατα, εργαλεία κ.ά.), τότε οι μισθωτοί του ενός κλάδου θα αγοράζουν τα προϊόντα του άλλου (π.χ. ποδήλατο για να πηγαίνουν γρήγορα στη δουλειά). Μέσα από αυτήν την αλληλοϋποστήριξη, οι επενδύσεις θα αποβούν κερδοφόρες, άρα βιώσιμες. Αυτή ακριβώς είναι η φιλοσοφία πίσω από τη θεωρία της «μεγάλης ώθησης» και της ισόρροπης ανάπτυξης: μια μεμονωμένη επένδυση δεν θα καρποφορήσει, αλλά ένα συνεκτικό σύνολο συμπληρωματικών επενδύσεων, ιδίως σε προϊόντα ελαφριάς

3 βιομηχανίας και καταναλωτικών ειδών, μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα, βάζοντας τη χώρα σε αυτοτροφοδοτούμενη τροχιά ανάπτυξης (Nurkse, 1961). Η προσέγγιση αυτή, που διατυπώθηκε μεταξύ άλλων από τον R. Nurkse, επηρέασε την οικονομική θεωρία της ανάπτυξης στα πρώτα της βήματα. Οι πολλές ταυτόχρονες επενδύσεις που κατανέμονται ισόρροπα σε μια σειρά κλάδους, οι οποίοι στη συνέχεια αναπτύσσονται χάρη στην διευρυνόμενη εσωτερική αγορά, προϋποθέτουν βέβαια ότι ο κάθε επενδυτής προσδοκά ότι θα υπάρξουν και άλλες επενδυτικές κινήσεις. Όπως και σε άλλες εκδηλώσεις της οικονομικής ζωής, οι προσδοκίες παίζουν εδώ αποφασιστικό ρόλο. (Το ζήτημα αυτό σχετίζεται με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και το θεσμικό/κοινωνικό πλαίσιο, το οποίο θα δούμε πιο κάτω, στην ενότητα για τα θεσμικά οικονομικά.) Αλλά ελλείψει κονδυλίων (και προσδοκιών), σε μια φτωχή χώρα επενδύσεις δεν θα γίνουν παρά μόνο εάν δοθεί έξωθεν αυτή η αρχική μεγάλη ώθηση (big push) (Nurkse, 1961). Η προσέγγιση του Nurkse συμπληρώθηκε τροποποιήθηκε και αμφισβητήθηκε από τον Α. Hirschman, ο οποίος πρώτος διατύπωσε την έννοια της μη ισόρροπης ανάπτυξης, σύμφωνα με την οποία η αναπτυξιακή διαδικασία δεν συντελείται ομαλά και ισόρροπα αλλά με άλματα, ασυνέχειες, γόνιμες ασυμμετρίες, με το κράτος να παίζει σημαίνοντα ρόλο (Hirschman, 1958). Για παράδειγμα, το κράτος κατασκευάζει δρόμους και λιμάνια και, ως αποτέλεσμα αυτών των έργων υποδομής, δελεάζονται ιδιώτες και επενδύουν στην περιοχή. Ή, αντίστροφα, οι βιομήχανοι, έχοντας δημιουργήσει εργοστάσια, στη συνέχεια πιέζουν το κράτος να προχωρήσει στα αναγκαία έργα υποδομής (δρόμους, τρένα) αλλά και να αναπτύξει την εκπαίδευση ώστε να διαθέτουν καλύτερο εργατικό προσωπικό. Με άλλα λόγια, «το ένα φέρνει το άλλο», όχι όμως με τρόπο γραμμικό και συνεχή, αλλά με μη ισόρροπο. Η προσέγγιση αυτή, εκτός από τον ρόλο του κράτους, τονίζει επίσης τους δεσμούς που υπάρχουν ανάμεσα στις οικονομικές δραστηριότητες: ορισμένοι κομβικοί τομείς είτε τροφοδοτούν πολλούς άλλους είτε τροφοδοτούνται από την παραγωγή πολλών άλλων. Για παράδειγμα, η χαλυβουργία τροφοδοτεί μια σειρά κλάδων όπως η οικοδομική δραστηριότητα, ενώ η αυτοκινητοβιομηχανία δημιουργεί ζήτηση για μπαταρίες, για ελαστικά, για καθίσματα. Με τη σειρά της, η υφαντουργία δημιουργεί ζήτηση για βαμβάκι και παράγει τα απαραίτητα για τον κλάδο της ένδυσης. Και, βέβαια, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας τροφοδοτεί (κάπως σαν αιμοδοσία) μια τεράστια γκάμα δραστηριοτήτων, από τη βιομηχανία μέχρι τα νοικοκυριά. Η οπτική της «μη ισόρροπης ανάπτυξης» αναδεικνύει τη σημασία τέτοιου είδους δεσμών: είτε προς τα μπρος (ένας κλάδος τροφοδοτεί άλλους), είτε προς τα πίσω (ένας κλάδος δημιουργεί ζήτηση για ενδιάμεσα προϊόντα που θα χρησιμοποιήσει). Ο πλούτος και η ποιότητα αυτών των δεσμών καθιστά ορισμένους τομείς στρατηγικής σημασίας για την ανάπτυξη μιας χώρας. 4-Γ. ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ, ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Βασικές έννοιες στα οικονομικά της ανάπτυξης/μεγέθυνσης είναι εκτός από το ΑΕΠ και τα συστατικά του στοιχεία. Συγκεκριμένα, η κατανάλωση (C consumption) και οι επενδύσεις (I investments). Πολύ απλά, όπως μαθαίνουμε στη μακροοικονομία, το εθνικό εισόδημα (Υ) είναι το άθροισμα αυτών των δύο μεγεθών. Εξ ορισμού, δηλαδή: Υ= C+I Αν δεν υπάρχουν καθόλου επενδύσεις, Ι=0, τότε όλο το ετήσιο εισόδημα πάει στην κατανάλωση, υπονομεύοντας τη μελλοντική αύξηση του ΑΕΠ και υποθηκεύοντας το μέλλον. Από την άλλη, το μερίδιο που πηγαίνει στις επενδύσεις δεν μπορεί να είναι υπερβολικά μεγάλο, διότι κάτι τέτοιο πλήττει το επίπεδο της κατανάλωσης των κατοίκων μιας χώρας. Τίθεται δηλαδή ένα ζήτημα ισορροπίας ανάμεσα στα δύο μεγέθη. Πολύ περισσότερο μάλιστα που η καταναλωτική δαπάνη εξασφαλίζει τα απαραίτητα έσοδα και κέρδη στις υπάρχουσες παραγωγικές μονάδες, όπως είδαμε πιο πάνω στην ισόρροπη ανάπτυξη. Συνεπώς, μελετώντας τις αναπτυξιακές επιδόσεις

4 ή προοπτικές μιας ώρας, κοιτάμε αυτό το κρίσιμο μέγεθος (το Ι ως ποσοστό του Υ): όσο πιο μεγάλο, τόσο ταχύτερη και η ανάπτυξη. Σε μια ανοικτή οικονομία (βλ. κεφάλαιο 7 για την εξωτερική διάσταση της ανάπτυξης) αυτή η επενδυτική ώθηση μπορεί να έρθει απέξω, υπό τη μορφή ξένων επενδύσεων. Υπό άλλο πρίσμα, μπορούμε να πούμε πως το παραγόμενο εισόδημα μιας χώρας εξαρτάται από δύο βασικούς παράγοντες: από το συσσωρευμένο κεφάλαιο που ήδη υπάρχει, λόγω επενδύσεων που έχουν γίνει στο παρελθόν, και από το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό. Η συνάρτηση παραγωγής (production function) που χρησιμοποιείται εν προκειμένω δηλώνει ακριβώς αυτό: Y=F (K, L), όπου Κ είναι το κεφάλαιο (το Capital βέβαια γράφεται με C, αλλά το γράμμα αυτό χρησιμοποιείται για την κατανάλωση) και L είναι η εργασία (Labour). Η συνάρτηση παραγωγής μάς λέει ότι όσο πιο πολλοί οι εργαζόμενοι (L) και όσο πιο πολύ το διαθέσιμο κεφάλαιο (Κ), τόσο μεγαλύτερο και το παραγόμενο προϊόν (Υ). Κατά κάποιον τρόπο, εφαρμόζει για το σύνολο της οικονομίας την εικόνα ενός εργοστασίου που λειτουργεί με αυτούς τους δύο βασικούς «συντελεστές παραγωγής» (factors of production). Στους συντελεστές παραγωγής πρέπει κανονικά να προσθέσουμε και τη γη: συνήθως όμως παραβλέπεται, επειδή οι αυξομειώσεις της είναι πλέον περιορισμένες. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι στο παρελθόν οι άνθρωποι «κατακτούσαν γη», λ.χ. καθιστώντας καλλιεργήσιμες εκτάσεις τα δάση, που κάποτε κάλυπταν μεγάλο μέρος της Ευρώπης ή της Βόρειας Αμερικής. Κάτι ανάλογο συμβαίνει όταν μια χώρα, όπως το Ισραήλ, εφαρμόζοντας σύγχρονες μεθόδους, κάνει την έρημο εύφορη. Παρ όλες αυτές τις εξαιρέσεις, για λόγους απλότητας, χρησιμοποιείται η συνάρτηση παραγωγής με δύο βασικούς συντελεστές. Η σχέση Κ/L παρουσιάζει ενδιαφέρον διότι μας δείχνει πόσο κεφάλαιο αναλογεί σε κάθε εργαζόμενο μιας χώρας. Το κλάσμα αυτό είναι υψηλό στις αναπτυγμένες χώρες που διαθέτουν πολύ κεφάλαιο και χαμηλό στις φτωχές όπου η μάζα των εργαζομένων είναι μεγάλη σε σχέση με το υπάρχον κεφάλαιο. Το γεγονός αυτό επιδρά στην παραγωγικότητα της εργασίας, που είναι σαφώς μεγαλύτερη εκεί όπου οι εργαζόμενοι έχουν περισσότερο κεφάλαιο στη διάθεσή τους: άλλο να οργώνεις με άροτρο, άλλο να έχεις στη διάθεσή σου τρακτέρ. Να σημειωθεί ότι οι επενδύσεις αυξάνουν το Κ, ενώ με τα χρόνια η μάζα του κεφαλαίου Κ τείνει να χάνει βαθμιαία την αξία του λόγω σταδιακής φθοράς, δηλαδή απαξιώνεται. Ένα ολοκαίνουργιο μηχάνημα έχει μεγαλύτερη αξία από ό,τι ένα 20 ή 30 ετών πόσο μάλλον που το καινούργιο ενσωματώνει πιο σύγχρονες τεχνολογίες και είναι άρα πιο αποδοτικό. Ως προς το L, πρέπει να σημειωθεί ότι αποτυπώνει ανθρωποώρες, δηλαδή πόσο χρόνο εργάστηκαν στη διάρκεια ενός έτους οι εργαζόμενοι μιας χώρας, και επηρεάζεται αρνητικά από την ανεργία, δηλαδή από το ποσοστό των πολιτών που αναζητούν αλλά δεν βρίσκουν δουλειά. Επηρεάζεται επίσης, ιστορικά, από πολιτιστικές τάσεις και δεδομένα, με πιο χαρακτηριστικό την αύξηση τα τελευταία εκατό χρόνια των γυναικών που μπαίνουν στη αγορά εργασίας ιδίως στις αναπτυγμένες χώρες. Το υπόδειγμα Solow Η μεγέθυνση μπορεί να ιδωθεί λοιπόν ως μια διαδικασία που προκύπτει από: Την αύξηση των διαθέσιμων συντελεστών παραγωγής: για να παραχθούν περισσότερα αγαθά χρειάζονται περισσότερα λιμάνια, δρόμοι, μηχανές, γεννήτριες ηλεκτρικού ρεύματος αλλά και περισσότεροι εργαζόμενοι. Την αύξηση της παραγωγικότητας, δηλαδή από το πόσο παράγεται ανά μονάδα κεφαλαίου ή εργασίας, η οποία σχετίζεται με την οργάνωση της παραγωγής για να είναι πιο αποτελεσματική/αποδοτική, αλλά και με τις τεχνολογικές αλλαγές και την εκπαίδευση (βλ. αναλυτικότερα κεφάλαιο 8). Οι κεντρικές ιδέες στα καθιερωμένα υποδείγματα μεγέθυνσης (με πιο γνωστό του R. Solow) είναι οι εξής:

5 Οι νέες επενδύσεις, αν υπερβαίνουν την ετήσια απόσβεση (φθορά και ανάγκη αντικατάστασης) του υπάρχοντος εξοπλισμού, αυξάνουν το διαθέσιμο κεφάλαιο Κ. Έτσι μεγαλώνει η ποσότητα κεφαλαίου που έχει στη διάθεσή του ο κάθε εργαζόμενος (η αναλογία K/L). Οι επενδύσεις αυτές τροφοδοτούνται από την αποταμίευση, δηλαδή το μερίδιο του ΑΕΠ που δεν καταναλώνεται: είτε από τα νοικοκυριά που βάζουν τα λεφτά που δεν ξοδεύουν στην τράπεζα, είτε από τις εταιρείες όταν δεν διανέμουν το σύνολο των κερδών τους, είτε από το δημόσιο που δαπανά για τις τρέχουσες ανάγκες λιγότερα από όσα εισπράττει μέσω των φόρων. Για τα νοικοκυριά, βασικό κριτήριο για την απόφαση είναι πόσο να καταναλώσουν τώρα και πόσα χρήματα να αποταμιεύσουν για μελλοντικές ανάγκες. Αντλώντας από την εμπειρία ιδίως των τελευταίων δύο αιώνων, η οικονομική θεωρία επικεντρώνεται στη σημασία της συσσώρευσης κεφαλαίου: όσο περισσότερο Κ τόσο μεγαλύτερη και η ανά εργαζόμενο παραγωγή. Δίνοντας έμφαση στη μεταβλητότητα της αναλογίας K/L, το υπόδειγμα Solow διαφοροποιείται από προηγούμενα μοντέλα, όπως των Harrod - Domar, που εξετάζουν τη μεγέθυνση ως αποτέλεσμα επενδύσεων αλλά με σταθερή την αναλογία κεφαλαίου - εργασίας. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4-2: ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ SOLOW Το παραπάνω διάγραμμα συνοψίζει το υπόδειγμα Solow. Ο κάθετος άξονας δείχνει το εισόδημα ανά μονάδα εργασίας Y/L, ενώ ο οριζόντιος την αναλογία κεφαλαίου - εργασίας K/L. Η πάνω καμπύλη δείχνει πόσο προϊόν

6 ανά εργαζόμενο (άρα κατά κεφαλήν ΑΕΠ) αντιστοιχεί σε κάθε K/L. Διαπιστώνουμε ότι όσο αυξάνει η αναλογία K/L μεγαλώνει και η ανά εργαζόμενο παραγωγή Y/L. Ωστόσο, ενώ στο αριστερό μέρος, κοντά στο 0, η κλίση της καμπύλης (άρα η αύξηση του Y/L ως αποτέλεσμα της αύξησης του K/L) είναι μεγάλη, όσο πηγαίνουμε πιο δεξιά, δηλαδή όσο αυξάνει η αναλογία K/L, η κλίση της καμπύλης μειώνεται: η πρόσθετη παραγωγικότητα ανά μονάδα κεφαλαίου δεν είναι τόσο σημαντική. Αυτό σημαίνει ότι σε μια χώρα με ελάχιστο κεφάλαιο ανά εργάτη κάθε προσθήκη πιάνει πολύ περισσότερο τόπο, από ό,τι σε μια χώρα με ήδη άφθονο συσσωρευμένο κεφάλαιο. Η από κάτω καμπύλη είναι το γινόμενο sy, όπου s είναι το μερίδιο του εισοδήματος που δεν καταναλώνεται αλλά αποταμιεύεται και επενδύεται. Τέλος, η ευθεία γραμμή αντιπροσωπεύει το άθροισμα του ρυθμού αύξησης του πληθυσμού και του ρυθμού απόσβεσης του κεφαλαίου: όσο αυξάνει η εργασία και όσο φθείρεται το υπάρχον κεφάλαιο, απαιτούνται επενδύσεις για να παραμείνει η αναλογία κεφάλαιο ανά εργασία αναλλοίωτη. Το σημείο Α, όπου η ευθεία αυτή τέμνει την κάτω καμπύλη της αποταμίευσης, αποτελεί σημείο ισορροπίας: αριστερά του, ο ρυθμός αποταμίευσης εξασφαλίζει μεγαλύτερη αύξηση του κεφαλαίου από την απαραίτητη λόγω απόσβεσης και αύξησης πληθυσμού, και έτσι η αναλογία K/L ωθείται δεξιά. Αντιθέτως, στα δεξιά του σημείου Α, οι επενδύσεις δηλαδή η αύξηση του Κ υστερεί έναντι της πληθυσμιακής αύξησης και της απόσβεσης, με αποτέλεσμα το K/L να πιέζεται προς τα κάτω. Το σημείο Α αντιπροσωπεύει τη λεγόμενη «μεγέθυνση σε σταθερή κατάσταση» (steady state growth), όπου οι δύο αναλογίες K/L και Y/L παραμένουν σταθερές: η αναλογία κεφαλαίου - εργασίας και η παραγωγή ανά εργαζόμενο (άρα το κατά κεφαλήν εισόδημα) παραμένουν ίδια. Για να αυξηθούν, απαιτείται, σύμφωνα με το υπόδειγμα, αύξηση της αποταμίευσης-επένδυσης, δηλαδή μετατόπιση της αντίστοιχης καμπύλης προς τα πάνω (με όριο, βέβαια, την πάνω καμπύλη, της παραγωγής, καθώς δεν γίνεται μια χώρα να μην καταναλώνει καθόλου) (Perkins et al., 2013). Συσχετίζοντας όλα αυτά με την Ελλάδα του 2015, βλέπουμε ότι ενώ απαιτούνται περί τα 33 δισ. ευρώ επενδύσεις ετησίως για να καλυφθεί η απαξίωση (δηλαδή η μείωση) του κεφαλαίου (Κ), οι επενδύσεις είναι μόνο 18 δισ. ευρώ: αυτή η υστέρηση ισοδυναμεί με «αποεπένδυση», δηλαδή μείωση του Κ, της τάξης των 15 δισ. ετησίως. [Μπορούμε να δούμε το διάγραμμα και από την εξής διαφορετική οπτική γωνία, ξεχνώντας το ζήτημα της αποταμίευσης: να θεωρήσουμε ότι οι δύο καμπύλες αντιστοιχούν σε δύο διαφορετικούς τρόπους οργάνωσης της παραγωγής, όπου η κάτω, με χειρότερη οργάνωση, με ίδιο Κ και L παράγεται λιγότερο εισόδημα. Ως εκ τούτου, και η ανά εργαζόμενο παραγωγικότητα Y/L που προκύπτει, στον κάθετο άξονα, είναι χαμηλότερη: με την ίδια ακριβώς αναλογία K/L παράγονται λιγότερα από ό,τι στην άλλη. Αλλά το υπόδειγμα Solow δεν αναφέρεται αναλυτικά σε τέτοια ζητήματα.] 4-Δ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Αρχικά, η προσέγγιση στην ανάπτυξη αντλούσε πολύ από τη θεωρία του Keynes, η οποία μεταπολεμικά καθιερώθηκε στο πλαίσιο των μακροοικονομικών αναλύσεων και πολιτικών. Σύμφωνα με αυτήν, οι οικονομίες μπορούν να βρεθούν επί μακρόν σε κατάσταση μαζικής ανεργίας/υποαπασχόλησης: το πιστοποιούσε άλλωστε η ζοφερή εμπειρία των ΗΠΑ και της Ευρώπης στη δεκαετία του (Όπως βλέπουμε και πάλι, οι ιστορικές συνθήκες γεννούν θεωρίες, και η θεωρία του Keynes ήταν «απάντηση» στη μεγάλη κρίση της δεκαετίας του 1930.) Η θεωρία της ισόρροπης ανάπτυξης, που διδάσκει ότι χρειάζεται μεγάλη ώθηση για να αναπτυχθούν ταυτόχρονα πολλοί τομείς, ενώ αντίθετα ένας μοναχικός τομέας θα μαραζώσει ελλείψει επαρκούς ζήτησης για τα προϊόντα του, σαφώς αντλεί από τον κενσϋανισμό και τη σημασία που αποδίδει στην ενεργό ζήτηση, δηλαδή στο σύνολο της δαπάνης, ιδιωτικής και δημόσιας, που αυξανόμενη τονώνει την οικονομική δραστηριότητα. Ταυτόχρονα, η προσέγγιση της μη ισόρροπης ανάπτυξης εμπνέεται και αυτή από τον Keynes, καθώς μάλιστα τονίζει τον κομβικό ρόλο του κράτους και των δημόσιων επενδύσεων στην αναπτυξιακή διαδικασία.

7 Μετά τον πόλεμο εμφανίστηκαν ωστόσο και άλλες θεωρήσεις, ειδικά της ανάπτυξης. Τα στάδια οικονομικής ανάπτυξης Η θεώρηση της αναπτυξιακής διαδικασίας πολύ συχνά παραπέμπει σε μια γραμμική αντίληψη ότι οι ανθρώπινες κοινωνίες «προχωρούν» από την παράδοση στην ευμάρεια, η οποία προκύπτει χάρη στη σύγχρονη κοινωνική-οικονομική οργάνωση. Μια τέτοια προσέγγιση ήταν του Αμερικανού οικονομολόγου W. Rostow, ο οποίος στο βιβλίο του Τα στάδια της οικονομικής ανάπτυξης (The Stages of Economic Growth) υποστήριξε ότι κάθε κοινωνία περνάει από πέντε στάδια ανάπτυξης: ξεκινώντας από μια παραδοσιακή κοινωνία (A), σταδιακά δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για «απογείωση» (B), συντελείται η «απογείωση» (Γ), ακολουθεί η ωρίμανση (Δ), ενώ το τελευταίο στάδιο είναι η εποχή της μαζικής καταναλωτικής κοινωνίας για το σύνολο του πληθυσμού (Ε). Οι φάσεις αυτές διαρκούν περισσότερα ή λιγότερα χρόνια (ή και δεκαετίες), ανάλογα με την ταχύτητα αλλαγής κάθε χώρας. Η θεώρηση αυτή, κάπως σχηματική, επικεντρώνεται στη βασική έννοια της «απογείωσης», η οποία αρχικά συντελείται σε ορισμένους τομείς, που λειτουργούν σαν «ατμομηχανές», συμπαρασύροντας και την υπόλοιπη κοινωνία (αυτό θυμίζει κατά κάποιον τρόπο τη «μη ισόρροπη ανάπτυξη» που είδαμε πιο πάνω) (Rostow, 1960). Η θεωρία των σταδίων συγγενεύει με κοινωνιολογικές αντιλήψεις περί «εκσυγχρονισμού παραδοσιακών κοινωνιών» και «κοινωνικής εξέλιξης» (με τις εντάσεις που αυτή η διαδικασία συνεπάγεται). Το τελευταίο «στάδιο», της σύγχρονης κοινωνίας της αφθονίας, είναι το σημείο κατάληξης της όλης διαδικασίας, όπου επιτυγχάνεται, κατά τον Rostow, μια ισορροπία η οποία στη συνέχεια δεν προβλέπεται να διαταραχθεί. Υπό αυτήν την έννοια, στη θεώρηση του Rostow διακρίνουμε κάποια ομοιότητα με το «τέλος της ιστορίας» για το οποίο θα μιλήσει, πολλά χρόνια αργότερα, ένας άλλος Αμερικανός στοχαστής, ο Fukuyama (1992). Να σημειώσουμε ότι, στον τίτλο του βιβλίου του, ο Rostow το χαρακτηρίζει «ένα μη κομμουνιστικό μανιφέστο» καθόλου παράξενο καθότι, όπως είπαμε, η συγκυρία που γεννά τις θεωρίες ανάπτυξης είναι σημαντική, και το βιβλίο γράφτηκε μεσούντος του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ ΗΠΑ/Δυτικής Ευρώπης και ΕΣΣΔ/Κίνας, εν πολλοίς ως συνταγή για την ανάπτυξη. Συγχρόνως ήταν και ένα «κήρυγμα», ένα κάλεσμα προς τις φτωχές χώρες να ακολουθήσουν την πορεία από την παράδοση στη σύγχρονη ώριμη καπιταλιστική κοινωνία, όπου θα γευτούν τους καρπούς και τον τρόπο ζωής των προηγμένων κρατών. Εν ολίγοις, η ιδεολογική διάσταση της θεώρησης είναι εμφανής. Πάντως, όταν σκεφτόμαστε την ανάπτυξη, πολύ συχνά ο τρόπος θέασης που υιοθετούμε εμπεριέχει μια «γραμμικότητα» και μια, έστω και άρρητη, αποδοχή ότι υπάρχουν διακριτές φάσεις που οδηγούν από μια παραδοσιακή σε μια πλουσιότερη προηγμένη οικονομία/κοινωνία. Η παραδοσιακή κοινωνία (πρώτο στάδιο κατά Rostow) είναι στατική, χωρίς αλλαγές, και χαρακτηρίζεται από έμφαση στη γεωργία, στον «πρωτογενή τομέα», με πρωτόγονα τεχνολογικά μέσα. Αντίθετα, τα δύο επόμενα στάδια της «απογείωσης» συνοδεύονται από κινητικότητα στην κοινωνία, αστικοποίηση, τεχνολογική αλλαγή και μεγαλύτερη παραγωγικότητα, εντέλει δε εκβιομηχάνιση. Ιστορικά, αυτό σε πολλές χώρες συμβάδισε συνήθως και με τη διαμόρφωση «εθνικής ταυτότητας». Τα δύο τελευταία στάδια σηματοδοτούν την πορεία προς μια σύγχρονη ώριμη κοινωνία, με διαφοροποίηση της βιομηχανικής παραγωγής σε όλο και μεγαλύτερης αξίας προϊόντα και έργα υποδομής (στις μεταφορές, στην παιδεία, στην υγεία κ.ά.). Κατάληξη, μια μαζική καταναλωτή κοινωνία, με τους πολίτες να διαθέτουν υψηλά εισοδήματα, κατ εικόνα και ομοίωση των ΗΠΑ του 1960 (Rostow, 1960). 4-Ε. ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ ΠΕΡΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΝΟΜΟΤΕΛΕΙΑ, ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ, ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ Η θεώρηση των σταδίων οικονομικής ανάπτυξης συνδέεται και με ευρύτερους προβληματισμούς. Για παρά-

8 δειγμα, κατά πόσο οι φτωχές χώρες αναπτύσσονται, στο δεύτερο μισό του 20ού και στις αρχές του 21ου αιώνα, επαναλαμβάνοντας την εμπειρία και τη διαδρομή των ήδη αναπτυγμένων; Και κατά πόσο υπάρχει κάποιου είδους νομοτέλεια, που μπαίνει σε λειτουργία άπαξ και αρχίσει η αναπτυξιακή διαδικασία (λ.χ. μετάβαση στο δεύτερο στάδιο του Rostow); Μήπως, αντίθετα, όλα αυτά επηρεάζονται αποφασιστικά από τη χρονική στιγμή, την ιστορική συγκυρία, το διεθνές πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσονται; Ορισμένες θεωρίες τονίζουν ότι υπάρχουν οικονομικοί «νόμοι» και «δομές» ή «πρότυπα» (patterns), που επαναλαμβάνονται λίγο πολύ πανομοιότυπα, ανεξαρτήτως της κάθε χρονικής στιγμής: λ.χ. αρχίζοντας από «χαμηλά», οι χώρες που ξεφεύγουν από την παραδοσιακή κοινωνία παρουσιάζουν συνθήκες παρεμφερείς με της Αγγλίας της βιομηχανικής επανάστασης. Οι σημερινοί εργάτες στις φάμπρικες των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών που ζουν σε φτωχογειτονιές-παραγκουπόλεις και δουλεύουν δωδεκάωρα μοιάζουν πράγματι σε πολλά με όσα περιγράφει ο Άγγλος συγγραφέας Dickens για τις άθλιες συνθήκες ζωής των φτωχών της εκβιομηχανιζόμενης Βρετανίας του 19ου αιώνα. Εδώ συναντάμε και την κλασική μαρξιστική προσέγγιση. Με βάση την ιστορικότητα της επέκτασης του καπιταλισμού, ο Marx υποστηρίζει ότι υπάρχουν στάδια ανάπτυξης από τα οποία, νομοτελειακά, όλες οι φτωχές χώρες πρέπει να περάσουν ακόμα και αν, σε αντίθεση με τον Rostow, βλέπει ως τελική κατάληξη για όλα τα κράτη τον σοσιαλισμό. Επιπλέον, θεωρεί ότι ο καπιταλισμός αναπτύσσει όλο τον κόσμο, πλάθοντάς τον με τον ίδιο τρόπο σαν να πρόκειται για «ενιαίο καλούπι». «Με την εκμετάλλευση της παγκόσμιας αγοράς», διαβάζουμε στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, «η αστική τάξη διαμόρφωσε κοσμοπολίτικα την παραγωγή και την κατανάλωση όλων των χωρών. Με τη γρήγορη βελτίωση όλων των εργαλείων παραγωγής, με την απεριόριστη διευκόλυνση των επικοινωνιών, η αστική τάξη τραβάει στον πολιτισμό όλα, ακόμα και τα πιο βάρβαρα έθνη» (Μαρξ & Ένγκελς, 2004). Αντίθετα, οι θεωρίες του ιμπεριαλισμού και αργότερα, στη δεκαετία του 1960 και του 1970, οι νεομαρξιστικές προσεγγίσεις δίνουν έμφαση στην ιστορική φάση που διανύει παγκοσμίως ο καπιταλισμός, στη διεθνή συγκυρία, στη διεθνή αγορά όπως έχει ήδη διαμορφωθεί και στους περιορισμούς που αυτή επιβάλλει σε όσες χώρες προσπαθούν να αναπτυχθούν σε ένα πλαίσιο όπου δεσπόζουν πλέον τα προηγμένα κράτη. Η επανάληψη, σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, δεν είναι εφικτή. Η ροή (της ιστορίας) κερδίζει την παρτίδα έναντι της «δομής» της ανάπτυξης. Η μοναδικότητα της κάθε περιόδου επισκιάζει την επανάληψη των καταστάσεων. Οι νεομαρξιστικές θεωρήσεις μιλάνε για την εξάρτηση και την εκμετάλλευση των χωρών της «περιφέρειας» από το μητροπολιτικό «κέντρο» και την άνιση ανάπτυξη που προκύπτει. Στην εποχή της αποικιοκρατίας, η οικονομική απομύζηση γινόταν με πολιτικά-στρατιωτικά μέσα επιβολής, όμως αργότερα τη σκυτάλη πήραν νεοαποικιοκρατικές (neocolonialist) πρακτικές, όπου δεσπόζουν πλέον όχι η πολιτική επιβολή, αλλά λιγότερο ορατές οικονομικές δυνάμεις, όπως η αγορά, οι πολυεθνικές εταιρείες κλπ. Υπογραμμίζεται εν προκειμένω η αντίθεση πλούσιων και φτωχών κρατών: υπάρχει ένας πυρήνας προηγμένων κρατών που εξάγουν κυρίως βιομηχανικά προϊόντα στις φτωχές χώρες, οι οποίες είναι καταδικασμένες να παράγουν και να εξάγουν χαμηλής αξίας προϊόντα του πρωτογενούς τομέα. Αυτή η «διαρθρωτική» ανισότητα κρατών που διαιωνίζεται μέσω των δοσοληψιών τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο των θεωριών «κέντρου - περιφέρειας» και «εξαρτημένης ανάπτυξης». Οι θεωρήσεις αυτές επηρέασαν μεταπολεμικά τον τρόπο σκέψης, την πολιτική σκηνή και την οικονομική πρακτική σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες (ιδίως της Λατινικής Αμερικής): πρέσβευαν τη ρήξη και αποκοπή από δοσοληψίες με τις πλούσιες χώρες, ως απαραίτητη προϋπόθεση της ανάπτυξης (Frank, 1966). Ιδωμένες στις αρχές του 21ου αιώνα, οι αντιλήψεις αυτές μοιάζουν να έχουν αναγορεύσει ορισμένες υπαρκτές εμπειρίες σε απαράβατες νομοτέλειες: στην πράξη, μετά τα τέλη του 20ού αιώνα, πολλές φτωχές χώρες αναπτύσσονται γοργά όχι αποκόβοντας τους δεσμούς τους με τη διεθνή αγορά αλλά, αντίθετα, συνδεόμενες όλο και περισσότερο μαζί της (χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η Κίνα). Από την άλλη, κράτη που επί πολλά χρόνια απομονώθηκαν από τη διεθνή οικονομία, αντί να ευδοκιμήσουν, δεν τα πήγαν καθόλου καλά (λ.χ. η Αλβανία έως το 1990, η Βόρεια Κορέα σήμερα). Εν ολίγοις, φαίνεται περισσότερο να επιβεβαιώνεται η άποψη ότι η ανάπτυξη ακολουθεί τους δικούς της κανόνες που επαναλαμβάνονται σε ποικίλες ιστορικές στιγμές και διαφορετικά γεωγραφικά μήκη και πλάτη. Όπως σε πολλά κοινωνικά-οικονομικά φαινόμενα, έχουμε να κάνουμε με ένα περίεργο παιχνίδι, όπου συνυπάρχουν η επανάληψη με το ιστορικά καινούργιο, η δομή και εσωτερική λογική των «κανόνων» της ανάπτυξης με τις ιδιαίτερες ιστορικές συνθήκες (όπως λ.χ. η Κίνα και το Βιετνάμ που υπό το καθεστώς του Κομμουνιστικού Κόμματος αναπτύσσονται υιοθετώντας καπιταλιστικά πρότυπα). Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ιδιαιτερότητες, ιδίως ως προς τους θεσμούς που ιστορικά έχουν διαμορφω-

9 θεί σε κάθε χώρα. Το τελευταίο μας οδηγεί σε μια άλλη διακριτή οπτική γωνία των αναπτυξιακών ζητημάτων. 4-ΣΤ. ΤΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ Ο DOUGLAS NORTH Οι θεσμοί μιας κοινωνίας είναι οι κανόνες του παιχνιδιού, μέσω των οποίων ορίζονται οι ανθρώπινες δοσοληψίες. Απαρτίζονται όχι μόνο από ρητές επίσημες διατάξεις (όπως λ.χ. το αστικό δίκαιο, που αποτελεί βάση κάθε οικονομίας της αγοράς), αλλά και από ποικίλους άρρητους κανόνες συμπεριφοράς, οι οποίοι συχνά μάλιστα κάνουν τους ανθρώπους να αυτοπεριορίζονται. Παράδειγμα, οι διάφοροι «κώδικες τιμής» στα οικογενειακά δίκτυα, που καθιστούν αδιανόητη την εξαπάτηση και όπου ακόμα και μια απλή χειραψία μπορεί να λειτουργεί ως συμβόλαιο. Εκτός από τους θεσμούς, σε κάθε κοινωνία υπάρχουν και οι οργανισμοί, όπως λ.χ. πολιτικά κόμματα, δημοτικά συμβούλια, επιχειρήσεις, σωματεία, συνδικάτα, εκπαιδευτικά ιδρύματα κ.ά. Θεσμοί και οργανισμοί βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση: οι οργανισμοί συχνά ωθούνται από τις δυνάμεις του ανταγωνισμού σε συνεχή βελτίωση και στην απόκτηση όλο και περισσότερων δεξιοτήτων και αποτελεσματικότητας. Αυτό οδηγεί μάλιστα σε θεσμικές αλλαγές. Άλλοτε πάλι, αναλόγως των θεσμών, μπορεί οι οργανισμοί να αφεθούν σε έναν λήθαργο. Σημαντικό ρόλο παίζουν εδώ και οι αντιλήψεις που έχουν οι «οικονομικοί παίκτες» και τα δίκτυα συνεργασίας τα οποία φτιάχνουν. Όλα αυτά μαζί ωθούν στην οικονομική εξέλιξη - μεγέθυνση ή, αντίθετα, σε κάποιου είδους ακινησία και τέλμα. Το κράτος, εν ολίγοις, δεν είναι ουδέτερος και αμέτοχος θεατής του οικονομικού γίγνεσθαι, κάθε άλλο, αφού οι θεσμοί που υφαίνονται γύρω από αυτό επηρεάζουν αποφασιστικά την οικονομική ανάπτυξη. Τα θεσμικά οικονομικά (Institutional Economics), που καθιερώθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες, μελετούν και αναδεικνύουν αυτές ακριβώς τις πτυχές της οικονομίας: φωτίζουν με έναν δικό τους ιδιαίτερο τρόπο την αναπτυξιακή διαδικασία, αγκυροβολώντας την αγορά μέσα στην κοινωνία, σε συνάρτηση με την πολιτική εξουσία, την ιδεολογία, τα κατοχυρωμένα ή μη ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Σε αυτόν τον τρόπο σκέψης πρωτοστάτησε, μεταξύ άλλων, ο Αμερικανός καθηγητής Douglass North (βραβείο Νόμπελ Οικονομίας 1993). Το φιλόδοξο έργο του οικονομικής ιστορίας (λ.χ. Δομή και μεταβολές στην οικονομική ιστορία) παραπέμπει στην πολιτική οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της μαρξιστικής θεώρησης, από την οποία ωστόσο αποστασιοποιείται. Το ενδιαφέρον είναι ότι η προσέγγισή του είναι κραυγαλέα «εκλεκτικιστική»: επιλέγοντας ό,τι θεωρεί χρήσιμο, αλιεύει ιδέες και έννοιες από τη μαρξιστική όσο και από την κλασική και νεοκλασική οικονομική θεωρία, για να κτίσει και να εμπλουτίσει μια δική του πρωτότυπη και γόνιμη θεώρηση του οικονομικού γίγνεσθαι, της διαχρονικής σταθερότητας και μεταβολής. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιεί έννοιες όπως ιδιοκτησιακά δικαιώματα (property rights), κόστος συναλλαγής (transaction cost) και δωρεάν επιβάτης (free rider). Μεγάλη είναι η σημασία των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων στην προσέγγιση των θεσμικών οικονομικών: όσο πιο σαφή και αδιαμφισβήτητα είναι αυτά τόσο βοηθείται η ανάπτυξη, ενώ αντίθετα ένα θολό ιδιοκτησιακό τοπίο την υπονομεύει. Πράγματι, ποιος θα επενδύσει σε μια χώρα όπου η ιδιοκτησία δεν είναι με σαφήνεια καθορισμένη άρα προφυλαγμένη; Από την άλλη, το «κόστος συναλλαγής» είναι η επιβάρυνση στην οποία υποχρεώνονται οι οικονομικοί παίκτες στις διάφορες δοσοληψίες τους: λ.χ. η δωροδοκία γραφειοκρατών για την έκδοση μιας άδειας ή η ατέρμονη αναμονή για εκδικάσεις δικαστικών υποθέσεων αυξάνουν αυτό το κόστος, φρενάροντας τις επενδύσεις και άρα την ανάπτυξη. Είναι ως εάν αντί η οικονομία να λειτουργεί σαν μια «καλολαδωμένη μηχανή», τα γρανάζια της να βρίσκονται συνεχώς αντιμέτωπα με κόκκους άμμου, που δημιουργούν τριβές, απώλειες ενέργειας, φθορές, εντέλει κόστος (συναλλαγής). Βασική συλλογιστική του North είναι πως η πολιτική εξουσία πολύ συχνά καθορίζει τους κανόνες του οικονομικού παιχνιδιού για στενά ίδιον όφελος (άντληση ισχύος και πόρων), κάτι που μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη στην οικονομική ανάπτυξη και, συνεπώς, να υπονομεύσει το μακροπρόθεσμο συμφέρον της. Σε όλα αυτά υπεισέρχεται προφανώς και η «ιδεολογία»: η τήρηση ενός συγκεκριμένου θεσμικού πλέγματος ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων συνεπάγεται ένα κόστος (αστυνόμευση, δικαιοσύνη) το οποίο είναι αντιστρόφως ανάλογο της ιδεολογικής επιτυχίας του όλου κοινωνικοοικονομικού συστήματος, δηλαδή της ικανότητάς του να πείθει τους ανθρώπους ότι είναι δίκαιο, ότι αποτελεί αν όχι τον μόνον, πάντως έναν ορθό τρόπο κοινωνικής οργάνωσης. Παράλληλα, οι δυνάμεις ανατρο-

10 πής και αλλαγής προσκρούουν πάντα, κατά τον Douglas North, στο πρόβλημα του «δωρεάν επιβάτη»: σε μια κατηγορία των «ανθρώπων-παικτών» που, αν και δυσαρεστημένοι με το όλο σύστημα, δεν είναι διατεθειμένοι να κινητοποιηθούν, πολύ περισσότερο να θυσιαστούν, για την επανάσταση: προτιμούν να αφήσουν τους άλλους να «βγάλουν το φίδι από την τρύπα». Η ύπαρξη αυτού του προβλήματος του «δωρεάν επιβάτη» δεν αναιρεί βέβαια το γεγονός πως, ιστορικά, υπήρξαν επαναστατικές κινητοποιήσεις και αυτοθυσίες που οδήγησαν σε αλλαγή (North, 2000). Πρόσθετοι παράγοντες που προφανώς εντάσσονται στη θεώρηση των θεσμικών οικονομικών είναι οι δημογραφικές τάσεις και η τεχνολογική μεταβολή. Αποδίδεται επίσης ιδιαίτερο βάρος στην (εν πολλοίς παραμελημένη από την έρευνα) στρατιωτική τεχνολογία και οργάνωση του πολέμου, που ιστορικά επηρέασε την ισχύ, το μέγεθος αλλά και τα οικονομικά των κρατικών μορφωμάτων. Στο μήκος κύματος των θεσμικών οικονομικών κινείται και το πολυσυζητημένο πρόσφατο βιβλίο των D. Acemoglou και J. Robinson, Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη. Πολιτικός επιστήμονας ο ένας, οικονομολόγος ο άλλος, οι συγγραφείς του υποστηρίζουν ότι εκείνο που διαφοροποιεί τις χώρες είναι πρωτίστως το είδος των θεσμών τους. Τα κράτη διαπρέπουν όταν καταφέρνουν να αναπτύξουν «περιεκτικούς πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς» και αποτυγχάνουν όταν οι θεσμοί τους καθίστανται ελιτίστικοι και συγκεντρώνουν ισχύ και ευκαιρίες στα χέρια των ολίγων. Επιτυχείς είναι οι θεσμοί που αποδεσμεύουν, ενισχύουν και προστατεύουν το πλήρες δυναμικό του κάθε πολίτη να καινοτομεί, να επενδύει και να αναπτύσσεται. Οι Acemoglou και Robinson επικαλούνται πολλά ιστορικά παραδείγματα: Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μεσαιωνική Βενετία, κομμουνιστική Ρωσία, αποικιοκρατούμενη Αφρική - δουλεμπόριο. Ως προς την τελευταία, περιγράφεται με ενάργεια ο ανασταλτικός ρόλος των ευρωπαϊκών αποικιοκρατικών δυνάμεων στην ανάπτυξη «ανοικτών» θεσμών, παρατήρηση που εμμέσως παραπέμπει και στις προαναφερθείσες νεομαρξιστικές προσεγγίσεις κέντρου - περιφέρειας. Η περίπτωση της σύγχρονης Κίνας, που αναπτύσσεται επιτυχώς, διατηρώντας όμως «κλειστούς» πολιτικοοικονομικούς θεσμούς υπό τον ασφυκτικό έλεγχο του Κομμουνιστικού Κόμματος, τυγχάνει ιδιαίτερης προσοχής ως «παράδοξο». Το βιβλίο προδιαγράφει το τέλος της κινεζικής ανάπτυξης, μόλις η Κίνα φτάσει το επίπεδο ζωής μιας χώρας μεσαίου εισοδήματος, αλλά δεν αποκλείει και τη μη κατάρρευση, υπό την προϋπόθεση η χώρα να θεσπίσει εγκαίρως συμμετοχικούς θεσμούς, προτού το καθεστώς κλειστών θεσμών φτάσει στα όριά του. Αυτή η προσέγγιση θυμίζει λίγο τη θεωρία των σταδίων έχει μια οσμή «νομοτέλειας» (Acemoglou & Robinson, 2013). 4-Ζ. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ: ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΕΣ Μετά τις θεωρίες της ανάπτυξης, ας περάσουμε από τη θεωρία στην πράξη, στις απτές αναπτυξιακές συνταγές και τους συνακόλουθους δείκτες. Η αναφορά μας στα θεσμικά οικονομικά συγγενεύει με το ζήτημα της «ποιότητας διακυβέρνησης» το οποίο, αν και σαφώς πολιτικό ζήτημα, έχει σύμφωνα με όλες τις αναλύσεις σαφέστατες επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη. Ένας δείκτης που έχει καθιερωθεί εδώ και χρόνια γι αυτό είναι ο λεγόμενος «δείκτης διαφθοράς» (Corruption index) ο οποίος κατατάσσει τις χώρες ανάλογα με την έκταση της διαφθοράς του δημόσιου τομέα τους, όπως την «προσλαμβάνουν» οι πολίτες. Αν και έχει ως βάση μια υποκειμενική αντίληψη, τελικά παρέχει αρκετά ικανοποιητική αντικειμενική εικόνα. Ο οργανισμός που διερευνά το θέμα από το 1993 είναι η Διεθνής Διαφάνεια (Transparency International). ΠΙΝΑΚΑΣ 4-1: ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΚΡΑΤΩΝ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ (CORRUPTION PERCEPTION INDEX)

11 Θέση Χώρα Επίδοση 2014 Επίδοση 2013 Επίδοση Denmark New Zealand Finland Sweden Norway Switzerland Singapore Netherlands Luxembourg Canada Australia Germany Iceland United Kingdom Belgium Japan Barbados Hong Kong Ireland United States Chile Uruguay Austria Bahamas United Arab Emirates Estonia France Qatar Saint Vincent and the Grenadines Bhutan Botswana Cyprus Portugal Puerto Rico Poland Taiwan Israel Spain Dominica Lithuania Slovenia Cape Verde Korea (South) Latvia Malta Seychelles Costa Rica Hungary Mauritius Georgia Malaysia Samoa 52 #N/A #N/A 53 Czech Republic Slovakia Bahrain Jordan

12 Θέση Χώρα Επίδοση 2014 Επίδοση 2013 Επίδοση Lesotho Namibia Rwanda Saudi Arabia Croatia Ghana Cuba Oman The FYR of Macedonia Turkey Kuwait South Africa Brazil Bulgaria Greece Italy Romania Senegal Swaziland Montenegro Sao Tome and Principe Serbia Tunisia Benin Bosnia and Herzegovina El Salvador Mongolia Morocco Burkina Faso India Jamaica Peru Philippines Sri Lanka Thailand Trinidad and Tobago Zambia Armenia Colombia Egypt Gabon Liberia Panama Algeria China Suriname Bolivia Mexico Moldova Niger Argentina Djibouti Indonesia Albania Ecuador Ethiopia Kosovo

13 Θέση Χώρα Επίδοση 2014 Επίδοση 2013 Επίδοση Malawi Côte d Ivoire Dominican Republic Guatemala Mali Belarus Mozambique Sierra Leone Tanzania Vietnam Guyana Mauritania Azerbaijan Gambia Honduras Kazakhstan Nepal Pakistan Togo Madagascar Nicaragua Timor-Leste Cameroon Iran Kyrgyzstan Lebanon Nigeria Russia Comoros Uganda Ukraine Bangladesh Guinea Kenya Laos Papua New Guinea Central African Republic Paraguay Congo, Republic of Tajikistan Chad Congo, Democratic Republic of Cambodia Myanmar Zimbabwe Burundi Syria Angola Guinea-Bissau Haiti Venezuela Yemen Eritrea Libya Uzbekistan Turkmenistan

14 Θέση Χώρα Επίδοση 2014 Επίδοση 2013 Επίδοση Iraq South Sudan #N/A 172 Afghanistan Sudan Korea (North) Somalia ΠΗΓΗ: Όπως παρατηρούμε στον παραπάνω πίνακα, ο βαθμός διαφθοράς, όπως τον βιώνουν οι πολίτες, κυμαίνεται. Είναι χαμηλός, δηλαδή με υψηλή βαθμολογία (πάνω από 80), στις πλέον αναπτυγμένες χώρες, ιδίως της Βόρειας Ευρώπης. Στη συνέχεια πέφτει πιο χαμηλά για να καταλήξει σε βαθμολογία κάτω από 30, 20 ακόμα και 10 σε λιγότερο αναπτυγμένα και κάθε άλλο παρά ευνομούμενα κράτη. Ενδεικτικά, κοντά στο 35 βρίσκονται η Κίνα, το Μεξικό, η Αίγυπτος, η Αλβανία, η Ινδονησία, η Αργεντινή. Περί το 43 βαθμολογούνται Ελλάδα, Ιταλία, Βουλγαρία, Ρουμανία. Πάνω από 60 βρίσκονται Κύπρος, Πολωνία, Πορτογαλία. Συναφής είναι και η προσέγγιση που κατατάσσει τις χώρες σύμφωνα με το πόσο εύκολη ή δύσκολη είναι η επιχειρηματικότητα: πρόκειται για τον δείκτη που κατασκευάζει η Παγκόσμια Τράπεζα (World Bank). ΠΙΝΑΚΑΣ 4-2: ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΧΩΡΩΝ ΒΑΣΕΙ ΕΥΚΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ (2014) Κατάταξη Ευκολία Ζητήματα Ευκολία Θέματα Πρόσβαση Προστασία Φορολο- Ευκολία Επιβολή Επίλυση Οικονομία σε μειοψηφιγία διασυνο- συμβολαί- αφερεγγυό- βάσει έναρξης οικοδομικών πρόσβασης εγγραφής ευκολίας νέας επιχείρησηκτρικχων αδειών σε ηλε- ιδιοκτησίας πιστώσεις κών μετόριακοωτητας επιχειρείν εμπορίου Singapore New Zealand Hong Kong SAR, China Denmark Korea, Rep Norway United States United Kingdom Finland Australia Sweden Iceland Ireland Germany Georgia Canada Estonia Malaysia Taiwan, China Switzerland Austria United Arab Emirates Latvia Lithuania Portugal Thailand Netherlands Mauritius Japan

15 Οικονομία Macedonia, FYR Κατάταξη Ευκολία Ζητήματα Ευκολία Θέματα Πρόσβαση Προστασία Φορολο- Ευκολία Επιβολή Επίλυση βάσει έναρξης οικοδομικών πρόσβασης εγγραφής σε μειοψηφιγία διασυνο- συμβολαί- αφερεγγυό- ευκολίας επιχειρείν νέας επιχείρησης αδειών σε ηλεκτρικό ιδιοκτησίας πιστώσεις κών μετόχωριακού εμπορίου ων τητας France Poland Spain Colombia Peru Montenegro Slovak Republic Bulgaria Mexico Israel Chile Belgium South Africa Czech Republic Armenia Rwanda Puerto Rico (U.S.) Romania Saudi Arabia Qatar Slovenia Panama Bahrain Hungary Turkey Italy Belarus Jamaica Luxembourg Tunisia Greece Russian Federation Moldova Cyprus Croatia Oman Samoa Albania Tonga Ghana Morocco Mongolia Guatemala Botswana

16 Κατάταξη Ευκολία Ζητήματα Ευκολία Θέματα Πρόσβαση Προστασία Φορολο- Ευκολία Επιβολή Επίλυση Οικονομία σε μειοψηφιγία διασυνο- συμβολαί- αφερεγγυό- βάσει έναρξης οικοδομικών πρόσβασης εγγραφής ευκολίας νέας επιχείρησηκτρικχων αδειών σε ηλε- ιδιοκτησίας πιστώσεις κών μετόριακοωτητας επιχειρείν εμπορίου Kosovo Vanuatu Kazakhstan Vietnam Trinidad and Tobago Azerbaijan Fiji Uruguay Costa Rica Dominican Republic Seychelles Kuwait Solomon Islands Namibia Antigua and Barbuda China Serbia Paraguay San Marino Malta Philippines Ukraine Bahamas, The Dominica Sri Lanka St. Lucia Brunei Darussalam Kyrgyz Republic St. Vincent and the Grenadines Lebanon Honduras Barbados Bosnia and Herzegovina Nepal El Salvador Swaziland Zambia Egypt, Arab Rep Palau Indonesia Ecuador Maldives Jordan Belize Nicaragua

17 Κατάταξη Ευκολία Ζητήματα Ευκολία Θέματα Πρόσβαση Προστασία Φορολο- Ευκολία Επιβολή Επίλυση Οικονομία σε μειοψηφιγία διασυνο- συμβολαί- αφερεγγυό- βάσει έναρξης οικοδομικών πρόσβασης εγγραφής ευκολίας νέας επιχείρησηκτρικχων αδειών σε ηλε- ιδιοκτησίας πιστώσεις κών μετόριακοωτητας επιχειρείν εμπορίου Brazil St. Kitts and Nevis Cabo Verde Guyana Argentina Bhutan Grenada Mozambique Pakistan Lesotho Iran, Islamic Rep. Tanzania Ethiopia Papua New Guinea Kiribati Cambodia Kenya Yemen, Rep Gambia, The Marshall Islands Sierra Leone Uzbekistan India West Bank and Gaza Gabon Micronesia, Fed. Sts. Mali Côte d Ivoire Lao PDR Togo Uganda Benin Burundi São Tomé and Príncipe Algeria Djibouti Iraq Bolivia Cameroon Comoros Sudan Senegal Suriname Madagascar Malawi Equatorial Guinea Tajikistan

18 Κατάταξη Ευκολία Ζητήματα Ευκολία Θέματα Πρόσβαση Προστασία Φορολο- Ευκολία Επιβολή Επίλυση Οικονομία σε μειοψηφιγία διασυνο- συμβολαί- αφερεγγυό- βάσει έναρξης οικοδομικών πρόσβασης εγγραφής ευκολίας νέας επιχείρησηκτρικχων αδειών σε ηλε- ιδιοκτησίας πιστώσεις κών μετόριακοωτητας επιχειρείν εμπορίου Burkina Faso Niger Guinea Nigeria Zimbabwe Timor-Leste Bangladesh Liberia Syrian Arab Republic Mauritania Myanmar Congo, Rep Guinea- Bissau Haiti Angola Venezuela, RB Afghanistan Congo, Dem Rep. Chad South Sudan Central African Republic Libya Eritrea Σημείωση: για χώρες με πληθυσμό πάνω από 100 εκατ. η βαθμολογία βασίζεται σε 2 πόλεις. ΠΗΓΗ: World Bank Group. Doing Business Economy Ranking ( Η πρώτη στήλη του παραπάνω πίνακα δίνει τη συνολική κατάταξη που προκύπτει από τη βαθμολογία κάθε χώρας με βάση τα ακόλουθα επιμέρους κριτήρια που εμφανίζονται στις επόμενες στήλες: η δεύτερη αναφέρεται στο πόσο εύκολα ξεκινάς («στήνεις») μια επιχείρηση, η τρίτη στην ευκολία οικοδομικών αδειών, η τέταρτη στην πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα, η πέμπτη στην καταχώριση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, η έκτη στην ευκολία χρηματοδότησης από τράπεζες, η έβδομη στην προστασία μειοψηφικών επενδυτών, η όγδοη στο φορολογικό καθεστώς, η ένατη στο διασυνοριακό εμπόριο, η δέκατη στην επιβολή τήρησης των συμβολαίων, η τελευταία στην πτωχευτική διαδικασία. Όσο πιο υψηλή η βαθμολογία τόσο πιο αρνητικό το επιχειρηματικό περιβάλλον. Οι χώρες κατατάσσονται ανάλογα με την επίδοσή τους. Στις πρώτες θέσεις συναντάμε, λ.χ., κράτη ιδιαίτερα φιλικά προς το επιχειρείν, όπως η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ, αλλά και τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, όπως άλλωστε και τις σκανδιναβικές χώρες (λ.χ. Δανία). Στη συνέχεια και με σχετικά καλή επίδοση θα βρούμε πολλά ευρωπαϊκά κράτη μεταξύ αυτών και ορισμένα πρώην σοσιαλιστικά, αλλά και αρκετά ασιατικά. Στις πιο χαμηλές θέσεις βρίσκονται φτωχές, ουδόλως ευνομούμενες χώρες, κυρίως της Αφρικής, ορισμένες σε έκρυθμη κατάσταση (Αφγανιστάν, Συρία), καθώς και επιφυλακτικά στην ιδιωτική πρωτοβουλία καθεστώτα (Βενεζουέλα). Οι δύο αυτές κατατάξεις κρατών συγγενεύουν φιλοσοφικά με τα θεσμικά οικονομικά και τη σημασία που αυτά αποδίδουν στον ρόλο του κράτους στην προσέλκυση και πλαισίωση της επιχειρηματικής δραστηριότη-

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2013 CPI 2013

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2013 CPI 2013 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2013 CPI 2013 Βαθμολογεί και κατατάσσει 177 χώρες και περιοχές ανά τον κόσμο σχετικά με την αντίληψη που υπάρχει για το επίπεδο διαφθοράς στο δημόσιο τομέα Κλίμακα βαθμολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

World Happiness Report 2013

World Happiness Report 2013 Table A2. National Averages in 2010-12 World Happiness Report 2013 Appendix material for Chapter 2 World Happiness: Trends, Explanations and Distribution John F. Helliwell & Shun Wang Social support Freedom

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2014

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2014 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2014 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ 2014 CPI 2014 Βαθμολογεί και κατατάσσει 175 χώρες και περιοχές ανά τον κόσμο σχετικά με την αντίληψη που υπάρχει για το επίπεδο διαφθοράς στο

Διαβάστε περισσότερα

Τουρκία: Εξαγωγές Μαρμάρου (*2515) Αξία Εξαγωγών σε χιλίαδες ευρώ

Τουρκία: Εξαγωγές Μαρμάρου (*2515) Αξία Εξαγωγών σε χιλίαδες ευρώ Τουρκία: Εξαγωγές Μαρμάρου 2011-2015 (*2515) Αξία Εξαγωγών σε χιλίαδες ευρώ Importers 2011 2012 2013 2014 2015 World 553,015.00 721,765.00 843,510.00 734,227.00 785,603.00 China 452,579.00 606,384.00 735,665.00

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Θεσσαλονίκη 10 Δεκεμβρίου 2016 Λουκάς Ζαχείλας, Επικεφαλής Τομέα DSI, Cedefop

Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Θεσσαλονίκη 10 Δεκεμβρίου 2016 Λουκάς Ζαχείλας, Επικεφαλής Τομέα DSI, Cedefop Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση Θεσσαλονίκη 10 Δεκεμβρίου 2016 Λουκάς Ζαχείλας, Επικεφαλής Τομέα DSI, Cedefop Οι σύγχρονες προκλήσεις Λουκάς Ζαχείλας, Cedefop 2 ΑΝΕΡΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: Η Κρυμμένη Δύναμη

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: Η Κρυμμένη Δύναμη ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: Η Κρυμμένη Δύναμη ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: Η Κρυμμένη Δύναμη ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ VOLUNTEERISM: ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ The Hidden Power Τετάρτη 10 Φεβρουαρίου Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Εθελοντισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2 «ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ»

ΔΡΑΣΗ 2 «ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ» ΔΡΑΣΗ 2 «ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ» ΚΑΝΟΝΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 Στο πλαίσιο της υπογραφής των Συμβάσεων Επιχορήγησης, του Προγράμματος της Ε.Ε. «Νέα Γενιά σε Δράση» 2007

Διαβάστε περισσότερα

BIOTAYTOTHTA Βιομετρικά χαρακτηριστικά για ταυτοποίηση ατόμων σε ελεγχόμενους χώρους πρόσβασης. G4S Telematix S.A. 31/01/2014

BIOTAYTOTHTA Βιομετρικά χαρακτηριστικά για ταυτοποίηση ατόμων σε ελεγχόμενους χώρους πρόσβασης. G4S Telematix S.A. 31/01/2014 BIOTAYTOTHTA Βιομετρικά χαρακτηριστικά για ταυτοποίηση ατόμων σε ελεγχόμενους χώρους πρόσβασης G4S Telematix S.A. 31/01/2014 G4S Worldwide North America Canada United States UK & Ireland Guernsey Ireland

Διαβάστε περισσότερα

Erasmus+ Διεθνής Διάσταση Δράση ΚΑ107 / Διεθνής Κινητικότητα

Erasmus+ Διεθνής Διάσταση Δράση ΚΑ107 / Διεθνής Κινητικότητα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Erasmus+ Διεθνής Διάσταση Δράση ΚΑ107 / Διεθνής Κινητικότητα Μαρία Κότσαρη, kotsari@upatras.gr 1 Ε+ / Διεθνής Κινητικότητα Τι είναι; Η νέα πρόκληση πέρα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ).

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ΟΤΕ ALLO Η ΟΤΕ ALLO κυκλοφορεί στις ονομαστικές αξίες των 3,00 και 6,00 με διαθέσιμο χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ).

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). Οι χρεώσεις του Τιμοκαταλόγου δεν συμπεριλαμβάνουν το Τέλος Συνδρομητών Σταθερής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση και μελέτη του δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (HDI) μεταξύ ανεπτυγμένων, αναπτυσσομένων και υποανάπτυκτων κρατών.

Ανάλυση και μελέτη του δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (HDI) μεταξύ ανεπτυγμένων, αναπτυσσομένων και υποανάπτυκτων κρατών. Ανάλυση και μελέτη του δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (HDI) μεταξύ ανεπτυγμένων, αναπτυσσομένων και υποανάπτυκτων κρατών. Γκούμας Στράτος. Πτυχιούχος Οικονομολόγος. MSc Εφαρμοσμένη Οικονομική και Χρηματοοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΛΗΣΕΩΝ BUSINESS ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ (EURO / min)

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΛΗΣΕΩΝ BUSINESS ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ (EURO / min) Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). Οι τιμές δεν συμπεριλαμβάνουν το Τέλος Συνδρομητών Σταθερής Τηλεφωνίας του άρθρου 55 του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ALLO

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ALLO Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ALLO Η ALLO κυκλοφορεί στις ονομαστικές αξίες των 3,00 και 6,00 με διαθέσιμο χρόνο ομιλίας

Διαβάστε περισσότερα

Το τρίγωνο της Μακρο-οικονομίας

Το τρίγωνο της Μακρο-οικονομίας Το τρίγωνο της Μακρο-οικονομίας Πραγματικό ΑΕΠ, Υ Ανεργία, u Πληθωρισμός, π Πρόβλημα: Συνήθως δεν μεταβάλλονται όλα μαζί ευνοϊκά Π.χ. πληθωρισμός και ΑΕΠ ομόρροπα Πληθωρισμός και ανεργία αντίρροπα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟ ΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ).

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟ ΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟ ΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ΧΡΟΝΟΚΑΡΤΑ Η ΧΡΟΝΟΚΑΡΤΑ κυκλοφορεί στις ονοµαστικές αξίες των 6,00 13,00 και 25,00 µε διαθέσιµο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΡΙ - ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ. Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης «φέτα», ως γνωστόν δεν αναγνωρίζεται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Αυστραλία.

ΤΥΡΙ - ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ. Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης «φέτα», ως γνωστόν δεν αναγνωρίζεται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Αυστραλία. ΤΥΡΙ - ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης «φέτα», ως γνωστόν δεν αναγνωρίζεται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Αυστραλία. Σχετική απόφαση του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών του ΠΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

AFRICA AT A GLANCE ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ

AFRICA AT A GLANCE ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ Το Ελληνο-Αφρικανικό Επιμελητήριο σας καλωσορίζει στην παρουσίαση του Africa At A Glance, ενός online εργαλείου που παρέχει επικαιροποιημένη κομβική πληροφόρηση επιχειρηματικού ενδιαφέροντος για τις 53

Διαβάστε περισσότερα

Το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων και η αντιστοίχισή του με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

Το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων και η αντιστοίχισή του με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων και η αντιστοίχισή του με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) Τι σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές δια βίου μάθησης. Το Ευρωπαϊκό και το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων

Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές δια βίου μάθησης. Το Ευρωπαϊκό και το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων Οι Ευρωπαϊκές πολιτικές δια βίου μάθησης. Το Ευρωπαϊκό και το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων Θεσσαλονίκη 3 Δεκεμβρίου 2010, Cedefop, Ανώτερος εμπειρογνώμων, σε θέματα προσόντων και μαθησιακών αποτελεσμάτων loukas.zahilas@cedefop.europa.eu

Διαβάστε περισσότερα

Express Plus Express. Expedited

Express Plus Express. Expedited number for your Zones Code Albania AL 7 7 Algeria DZ 7 7 American Samoa AS 7 7 Andorra AD 4 Angola AO 7 1 Anguilla AI 7 7 Antigua and Barbuda AG 7 7 Argentina AR + 7 7 7 207 Armenia AM 7 7 Aruba AW 7 7

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ).

Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ΟΤΕ ΧΡΟΝΟΚΑΡΤΑ Η ΟΤ Ε ΧΡΟΝΟΚΑΡΤ Α κυκλοφορεί στις ονομαστικές αξίες των 6,00 13,00 και

Διαβάστε περισσότερα

MIDWEEK REGULAR COUPON

MIDWEEK REGULAR COUPON 3-WAY ODDS (1X2) 1 / 2 1 X 2 MIDWEEK REGULAR COUPON DOUBLE CHANCE TOTALS 2.5 1ST HALF - 3-WAY HT/FT BOTH TEAMS TO SCORE 1/ 12 /2 2.5-2.5+ 01 0/ 02 1-1 /-1 2-1 1-/ /-/ 2-/ 2-2 /-2 1-2 ++ -- 1X 12 X2 U O

Διαβάστε περισσότερα

ΕCVET & ελληνική πραγματικότητα: όρια, δυνατότητες και προοπτικές στην εποχή της κρίσης

ΕCVET & ελληνική πραγματικότητα: όρια, δυνατότητες και προοπτικές στην εποχή της κρίσης ΕCVET & ελληνική πραγματικότητα: όρια, δυνατότητες και προοπτικές στην εποχή της κρίσης Νίκος Φωτόπουλος Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας - Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΓΣΕΕ η υφιστάμενη κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΩΜΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Υπό την Υψηλή Προστασία του Προέδρου της Κυπριακής ημοκρατίας ΣΩΜΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΦΟΡΟΣ Στρατηγικός Συνεργάτης Σ.Π.Κ. Λευκωσία, 8 Οκτωβρίου 2015 Αρ. Πρωτ.: 2015/0582 Αρ. Φακ.: 260 ΠΡΟΣ: - -

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΑΛΕΞΗ 2 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΑΛΕΞΗ 2 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-2011 ΔΙΑΛΕΞΗ 2 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2007 Σύνολο Εργοδότες Πηγή: ΕΣΥΕ, Έρευνα Εργατικού δυναμικού Εργαζόμενοι για δικό τους λογαριασμό Μισθωτοί (με μισθό ή ημερομίσθιο) Συμβοηθούντα

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι Γεωθερμική Ενέργεια; (What is Geothermal Energy?)

Τί είναι Γεωθερμική Ενέργεια; (What is Geothermal Energy?) Τί είναι Γεωθερμική Ενέργεια; (What is Geothermal Energy?) Συγγραφή : Mary H. Dickson και Mario Fanelli Istituto di Geoscienze e Georisorse, CNR, Pisa, Italy Μετάφραση : Μιχάλης Φυτίκας και Μαρία Παπαχρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ Συνοπτική παρουσίαση στοιχείων 2012 Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΑΣ Πληθυσμός 142,9 εκ Έκταση:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για Δημιουργικότητα και Ανάπτυξη στη Σύγχρονη Ελληνική Κοινωνία (ΤΕΑΠΗ)

Εκπαίδευση για Δημιουργικότητα και Ανάπτυξη στη Σύγχρονη Ελληνική Κοινωνία (ΤΕΑΠΗ) Εκπαίδευση για Δημιουργικότητα και Ανάπτυξη στη Σύγχρονη Ελληνική Κοινωνία (ΤΕΑΠΗ) Γιάννης Ρουσσάκης 19/10/2016 Εκπαίδευση για Δημιουργικότητα και Ανάπτυξη στη Σύγχρονη Κοινωνία και Οικονομία της Γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Ένωση Πρακτόρων Επιχειρηματικών Απαιτήσεων. Απολογισμός Έτους 2015

Ελληνική Ένωση Πρακτόρων Επιχειρηματικών Απαιτήσεων. Απολογισμός Έτους 2015 Ελληνική Ένωση Πρακτόρων Επιχειρηματικών Απαιτήσεων Απολογισμός Έτους 2015 Αθήνα, Αύγουστος 2016 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Επισκόπηση Οικονομικού Περιβάλλοντος... σελ 3 2. Εξέλιξη Εργασιών Κλάδου στην Παγκόσμια Αγορά...

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Συστήματα. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα, 21/5/2012

Εκπαιδευτικά Συστήματα. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα, 21/5/2012 Εκπαιδευτικά Συστήματα Χαρίκλεια Τσαλαπάτα, 21/5/2012 PISA: Program for International Student Assessment PISA: Ευρήματα έρευνας για τις ακαδημαϊκές γνώσεις μαθητών 15 ετών Επανάληψη από προηγούμενο μάθημα:

Διαβάστε περισσότερα

Business Control. #1-Σεπτ 2015

Business Control. #1-Σεπτ 2015 Business Control Τα νέο πρόγραμμα Business Control Οικονομικά Προγράμματα Business Control 300 Μηνιαίο Πάγιο (με ΦΠΑ 23%) 9,90 Δωρεάν Χρόνος ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ 300' Δωρεάν Μηνύματα 60 Δωρεάν ενδοεπικοινωνία 1500

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ Συνοπτική παρουσίαση στοιχείων 2012 Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΑΣ Πληθυσμός 142,9 εκ Έκταση:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξης και Πολιτικής

Ανάπτυξης και Πολιτικής Παγκοσμιοποίηση «Κάθομαι σε ένα τραπέζι από μαόνι που προέρχεται από τις Ονδούρες. Το χαλί πάνω στο οποίο βρίσκεται έχει κατασκευαστεί στο Kidderminster (Β.Δ. Αγγλία) από μαλλί φερμένο από έναν ναυτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΙΣ ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΙΣ ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΙΣ ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ Το μέγεθος της διαφθοράς στην Άμυνα παγκοσμίως είναι τεράστιο: $ 20 δις. σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα και του Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI)

Διαβάστε περισσότερα

Global Talent Competitiveness Index (GTCI) 2018 Παγκόσμιος Δείκτης Ανταγωνιστικότητας Ταλέντων (GTCI) 2017 Ελλάδα Σύνοψη Χώρας

Global Talent Competitiveness Index (GTCI) 2018 Παγκόσμιος Δείκτης Ανταγωνιστικότητας Ταλέντων (GTCI) 2017 Ελλάδα Σύνοψη Χώρας Global Talent Competitiveness Index (GTCI) 2018 Παγκόσμιος Δείκτης Ανταγωνιστικότητας Ταλέντων (GTCI) 2017 Ελλάδα Σύνοψη Χώρας ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΑΕΠ : 10.82 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ US $195.21 ΔΙΣ. ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΑΕΠ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Ένωση Πρακτόρων Επιχειρηματικών Απαιτήσεων. Απολογισμός Έτους 2013

Ελληνική Ένωση Πρακτόρων Επιχειρηματικών Απαιτήσεων. Απολογισμός Έτους 2013 Ελληνική Ένωση Πρακτόρων Επιχειρηματικών Απαιτήσεων Απολογισμός Έτους 2013 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Επισκόπηση Οικονομικού Περιβάλλοντος... σελ 3 2. Εξέλιξη Εργασιών Κλάδου στην Παγκόσμια Αγορά...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αν αναλογιστούμε τις συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων ανά τους αιώνες και τις χιλιετίες, στο παρελθόν ο πληθυσμός της γης, σε όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ 1. ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ Η ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ κυκλοφορεί στις ονομαστικές αξίες

Διαβάστε περισσότερα

PISA: Program for International Student Assessment

PISA: Program for International Student Assessment PISA: Program for International Student Assessment Γιατί; Ειδικές δυσκολίες στην ανάπτυξη μαθηματικής γνώσης: PISA PISA: Programme for International Student Assessment προωθείται από τον ΟΟΣΑ Κάθε 3 χρόνια:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ Συνοπτική παρουσίαση στοιχείων 2012-2013 Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΑΣ Πληθυσμός 142,9 εκ Έκταση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ

ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ» ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ Ονοματεπώνυμο φοιτητή: Παξινού Στυλιανή Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ

ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ). ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ 1. ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ Η ΤΗΛΕΚΑΡΤΑ κυκλοφορεί στις ονομαστικές αξίες

Διαβάστε περισσότερα

Αίτηση Εγγραφής Μέλους Application for Candidate Membership

Αίτηση Εγγραφής Μέλους Application for Candidate Membership Applicants Copy Αίτηση Εγγραφής Μέλους Application for Candidate Membership TO PROVIDE DEVELOPMENT OPPORTUNITIES THAT EMPOWER YOUNG PEOPLE TO CREATE A POSSITIVE CHANGE Αγαπητά μέλη και φίλοι, Αν επιθυμείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΕ ΥΡΟΝΟΚΑΡΣΑ ΔΝΣΑΞΖ ΥΩΡΩΝ Δ ΣΗΜΟΛΟΓΗΑΚΔ ΕΩΝΔ

ΟΣΕ ΥΡΟΝΟΚΑΡΣΑ ΔΝΣΑΞΖ ΥΩΡΩΝ Δ ΣΗΜΟΛΟΓΗΑΚΔ ΕΩΝΔ ΟΣΕ ΥΡΟΝΟΚΑΡΣΑ Ζ ΟΣΔ ΥΡΟΝΟΚΑΡΣΑ θπθινθνξεί ζηηο νλνκαζηηθέο αμίεο ησλ 6,00 13,00 θαη 25,00 κε δηαζέζηκν ρξόλν νκηιίαο 6,36 15,50 θαη 30,50 αληίζηνηρα. Ζ ρξέσζε ησλ θιήζεσλ γίλεηαη σο αθνινύζσο : Αζηικέρ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Κεφάλαιο 24 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Ηευημερία(το βιοτικό επίπεδο)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ & ΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ & ΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ & ΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ & ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα 15.05.03 Μέλος Σ & ντής Συντονισµού Ελλ Β. ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ Γεν. Γραµµατέας ΣΜΕ Ελλ. Λευκόλιθοι 1 ΕΝΑ ΦΤΕΡΟ ΣΤΟΝ ( ΙΕΘΝΗ) ΑΝΕΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επενδύσεις σε διεθνείς κεφαλαιαγορές. Οφέλη διεθνών επενδύσεων

Επενδύσεις σε διεθνείς κεφαλαιαγορές. Οφέλη διεθνών επενδύσεων Επενδύσεις σε διεθνείς κεφαλαιαγορές Οφέλη διεθνών επενδύσεων Μεγάλη αύξηση σε ξένες επενδύσεις τα τελευταία χρόνια λόγω διεθνοποίησης αγορών Γιατί γίνονται διεθνείς επενδύσεις; Οικονοµικοί, πολιτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Τρέχουσα κατάσταση ελληνικού εξωτερικού εμπορίου σε σχέση με τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη της Ε.Ε..

Τρέχουσα κατάσταση ελληνικού εξωτερικού εμπορίου σε σχέση με τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη της Ε.Ε.. Τρέχουσα κατάσταση ελληνικού εξωτερικού εμπορίου σε σχέση με τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη της Ε.Ε.. Σκοπός του παρόντος σημειώματος είναι η συνοπτική επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης του ελληνικού εξωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για Δημιουργικότητα και Ανάπτυξη στη Σύγχρονη Ελληνική Κοινωνία (ΤΕΑΠΗ)

Εκπαίδευση για Δημιουργικότητα και Ανάπτυξη στη Σύγχρονη Ελληνική Κοινωνία (ΤΕΑΠΗ) Εκπαίδευση για Δημιουργικότητα και Ανάπτυξη στη Σύγχρονη Ελληνική Κοινωνία (ΤΕΑΠΗ) Εκπαίδευση και Περιφερειακή Ανάπτυξη: Ευρωπαϊκές Πολιτικές και η Ελληνική Εμπειρία (ΠΤΔΕ) Γιάννης Ρουσσάκης 15/3/2013

Διαβάστε περισσότερα

4 Στοιχειωµένη -581 886 2000 5 Καταβόθρα Πελετών -493 500 2000. 6 Τάφκος στα

4 Στοιχειωµένη -581 886 2000 5 Καταβόθρα Πελετών -493 500 2000. 6 Τάφκος στα Τα µεγαλύτερα σπήλαια της Ελλάδας σε σχέση µε τα σπήλαια παγκοσµίως 2004 Κ. Α ΑΜΟΠΟΥΛΟΣ (ΣΕΛΑΣ) Εισαγωγή Στην χώρα µας έχει καταγραφεί πολύ µεγάλος αριθµός σπηλαίων µε πολυποίκιλο ενδιαφέρον π.χ. γεωλογικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΑΝΑΠΤΥΞΗΣΤΗ ΙΕΘΝΗΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣΤΑΣΕΙΣ. Α. Μπαρτζώκας 23 Μαρτίου 2009

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΑΝΑΠΤΥΞΗΣΤΗ ΙΕΘΝΗΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣΤΑΣΕΙΣ. Α. Μπαρτζώκας 23 Μαρτίου 2009 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΑΝΑΠΤΥΞΗΣΤΗ ΙΕΘΝΗΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣΤΑΣΕΙΣ Α. Μπαρτζώκας 23 Μαρτίου 2009 Τι είναι η Οικονοµική Ανάπτυξη; 2 Οικονοµική µεγέθυνση Αύξηση εµπορίου και επενδύσεων Οικονοµική ανάπτυξη εκβιοµηχάνιση

Διαβάστε περισσότερα

ISSN O O (Ν External and ntra European. Union trade JJ Ξ 5. Monthly statistics. EME 6 External trade

ISSN O O (Ν External and ntra European. Union trade JJ Ξ 5. Monthly statistics. EME 6 External trade ISSN - O O (Ν D OJ External and ntra European Union trade JJ Ξ Monthly statistics EME External trade Our mission is to provide the European Union with a high quality statistical information service Eurostat's

Διαβάστε περισσότερα

Η φορολογία ακινήτων

Η φορολογία ακινήτων www.pwc.gr Η φορολογία ακινήτων Υπό το πρίσμα διεθνών τάσεων Athens Prodexpo 2 Οκτωβρίου 2013 «Η Φορολογία Ακινήτων στην Ελλάδα είναι χαμηλή» Athens Prodexpo 2 Οκτωβρίου 2013 Slide 2 Στοιχεία ΟΟΣΑ προ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΚΟΥΡΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΚΟΥΡΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΚΟΥΡΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ Η Επίδοση της Ελλάδας το 2015 5 η μεγαλύτερη πτώση στον κόσμο σε σχέση με το 2014 Χαμηλότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΤΠΕ) ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών Common Reporting Standard. Σωτήρης Γιούσιος Senior Tax Partner

Αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών Common Reporting Standard. Σωτήρης Γιούσιος Senior Tax Partner Αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών Common Reporting Standard Σωτήρης Γιούσιος Senior Tax Partner Νομοθετικό πλαίσιο Επέκταση του πεδίου εφαρμογής της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών στην Οδηγία 2011/16/ΕΕ,

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Κατανάλωση Ενέργειας

Παγκόσμια Κατανάλωση Ενέργειας ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ήλιος Κίνηση και ελκτικό δυναμικό του ήλιου, της σελήνης και της γης Γεωθερμική ενέργεια εκλύεται από ψύξη του πυρήνα, χημικές αντιδράσεις και ραδιενεργό υποβάθμιση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

External and ntra-european Union trade

External and ntra-european Union trade ISSN - JJ. (N O O (M fo External and ntra-european Union trade JbC û Monthly statistics m tl THEME External trade Our mission is to provide the European Union with a high-quality statistical information

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, όταν συζητούσαμε για τον δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης, πολλά ζητήματα δημογραφίας άπτονται της οικονομικής ανάπτυξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IBLCE 2015 Παρακαλούµε να διαβάσετε το «Συµπληρωµατικό έγγραφο αίτησης»

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IBLCE 2015 Παρακαλούµε να διαβάσετε το «Συµπληρωµατικό έγγραφο αίτησης» ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IBLCE 2015 Παρακαλούµε να διαβάσετε το «Συµπληρωµατικό έγγραφο αίτησης» 1. Ατοµικά στοιχεία ΟΝΟΜΑ ΑΛΛΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΕΠΩΝΥΜΟ Ηλεκτρονική διεύθυνση (οικίας) Ηλεκτρονική διεύθυνση (εργασίας)

Διαβάστε περισσότερα

Κατσούρας Σταύρος Δρ. Κοινωνιολόγος, ΚΕΣΥΠ Βόλου

Κατσούρας Σταύρος Δρ. Κοινωνιολόγος, ΚΕΣΥΠ Βόλου Προϋποθέσεις Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού στην προοπτική αποδυνάμωσης / κατάργησης των υφιστάμενων εξετάσεων για εισαγωγή στη Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Κατσούρας Σταύρος Δρ. Κοινωνιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά σιδήρου και χάλυβα στην Τουρκία 1

Η αγορά σιδήρου και χάλυβα στην Τουρκία 1 ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Η αγορά σιδήρου και χάλυβα στην Τουρκία 1 Τουρκική παραγωγή Η Τουρκία είναι η 8η μεγαλύτερη παραγωγός χάλυβα παγκοσμίως. Παρά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL (2010/2300(INI)) της Επιτροπής Προϋπολογισμών. προς την Επιτροπή Ανάπτυξης

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL (2010/2300(INI)) της Επιτροπής Προϋπολογισμών. προς την Επιτροπή Ανάπτυξης ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Προϋπολογισμών (2010/2300(INI)) 1.4.2011 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Προϋπολογισμών προς την Επιτροπή Ανάπτυξης σχετικά με το μέλλον της δημοσιονομικής στήριξης της

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Σύστηµα Υγείας Αξιολόγηση Υπό την Διεθνή Εµπειρία

Ελληνικό Σύστηµα Υγείας Αξιολόγηση Υπό την Διεθνή Εµπειρία Ελληνικό Σύστηµα Υγείας Αξιολόγηση Υπό την Διεθνή Εµπειρία Νίκος Μανιαδάκης BSc, ΜSc, PhD, FESC Καθηγητής & Διευθυντής Τοµέας Οργάνωσης και Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας Εθνική Σχολή Δηµόσιας Υγείας ΔΙΕΘΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

TUV HELLAS A.E. TUV HELLAS IS:

TUV HELLAS A.E. TUV HELLAS IS: Παρουσίαση του ΟργανισµούΠιστοποίησης TUV HELLAS A.E. TUV HELLAS IS: 100% Θυγατρική του TUV NORD ραστηριοποιείται στην Ελλάδα από το 1987 Ένας από τους πιο αξιόπιστους Οργανισµούς Πιστοποίησης και Επιθεώρησης

Διαβάστε περισσότερα

Ecolabels & Ανταγωνιστικότητα

Ecolabels & Ανταγωνιστικότητα Συνέδριο Ecolabels & Ανταγωνιστικότητα Δρ. Μάρκος Λουκογιαννάκης Γενικός Διευθυντής Συμβούλιο ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη 11 Μαρτίου 2015 Dr Geoff Kendall Sustainability and the Future of Business SEVBCSD

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ IBLCE ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2016

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ IBLCE ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2016 ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ IBLCE ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2016 Παρακαλούμε να συμπληρώσετε την παρούσα αίτηση με Λατινικούς χαρακτήρες 1. Ατομικά στοιχεία ΟΝΟΜΑ ΑΛΛΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΕΠΩΝΥΜΟ Ηλεκτρονική διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΑΞΙΔΙΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΑΞΙΔΙΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ ENI SOUTH IN A/A ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ/ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΡΟΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΧΩΡΑ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΧΩΡΑ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ ΤΥΠΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΓΙΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2005 Samsung Electronics Co., Ltd. Με την επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µόνο για ενηµερωτικούς σκοπούς.

2005 Samsung Electronics Co., Ltd. Με την επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µόνο για ενηµερωτικούς σκοπούς. 2005 Samsung Electronics Co., Ltd. Με την επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µόνο για ενηµερωτικούς σκοπούς. Όλες οι πληροφορίες που περιλαµβάνονται σε αυτό υπόκεινται σε αλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Πρόεδρος, ATINER, Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλινγκ, H.B.

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Πρόεδρος, ATINER, Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλινγκ, H.B. Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Πρόεδρος, ATINER, Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλινγκ, H.B. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2016, η Οικονομία, ο Πληθυσμός και οι Επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

1) Νέα ανεξάρτητη αρχή δημοσίων εσόδων (ισχύς από )

1) Νέα ανεξάρτητη αρχή δημοσίων εσόδων (ισχύς από ) ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ 1) Νέα ανεξάρτητη αρχή δημοσίων εσόδων (ισχύς από 1.1.2017) 2) Η παρακράτηση του φόρου μερισμάτων από 10% σε 15% (εφαρμόζεται για τα εισοδήματα από 1 1 2017 και

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της έρευνας του Παγκόσμιου Οργανισμού Ιατρικής Φυσικής

Αποτελέσματα της έρευνας του Παγκόσμιου Οργανισμού Ιατρικής Φυσικής Είναι η Ιατρική Φυσική ανδρική υπόθεση? Αποτελέσματα της έρευνας του Παγκόσμιου Οργανισμού Ιατρικής Φυσικής Β. Τσαπάκη Πρόεδρος ΕΦΙΕ International Organization for Medical Physics (IOMP) Secretary General

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΚΡΙΣΗΣ» Οικονομία Κοινωνία Περιβάλλον Τεχνολογία

«ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΚΡΙΣΗΣ» Οικονομία Κοινωνία Περιβάλλον Τεχνολογία «ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΚΡΙΣΗΣ» Οικονομία Κοινωνία Περιβάλλον Τεχνολογία Παρασκευή 1 Οκτωβρίου 2010 Αίθουσα Εκδηλώσεων ΣΘΕΒ 4/10/2010 Καινοτομία και Επιχειρηματικότητα 1 Συντελεστές παραγωγής Γνωρίζαμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βιομηχανική Επανάσταση δεν ήταν ένα επεισόδιο με αρχή και τέλος ακόμη βρίσκεται σε εξέλιξη.

Η Βιομηχανική Επανάσταση δεν ήταν ένα επεισόδιο με αρχή και τέλος ακόμη βρίσκεται σε εξέλιξη. ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ Η Βιομηχανική Επανάσταση δεν ήταν ένα επεισόδιο με αρχή και τέλος ακόμη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑ Ονοµασία Βάθος Μήκος Έτος 1 Ταφκούρα ,

ΑΑ Ονοµασία Βάθος Μήκος Έτος 1 Ταφκούρα , Τα µεγαλύτερα σπήλαια της Ελλάδας σε σχέση µε τα σπήλαια παγκοσµίως 2005 Κ. Α ΑΜΟΠΟΥΛΟΣ (ΣΕΛΑΣ) Εισαγωγή Στην χώρα µας έχει καταγραφεί πολύ µεγάλος αριθµός σπηλαίων µε πολυποίκιλο ενδιαφέρον π.χ. γεωλογικό,

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία & Αριθμοί για την Κλινική Έρευνα Επιτροπή Κλινικών Μελετών

Στοιχεία & Αριθμοί για την Κλινική Έρευνα Επιτροπή Κλινικών Μελετών Στοιχεία & Αριθμοί για την Κλινική Έρευνα Επιτροπή Κλινικών Μελετών Ημέρα Κλινικής Έρευνας Αθήνα, 20 Μαΐου 2017 Η ανάπτυξη ενός νέου φαρμάκου σε αριθμούς 10.000 μόρια ανακαλύπτονται 5 μόρια δοκιμάζονται

Διαβάστε περισσότερα

1 παικόο ρξέσζεο ή 0,038 αλά 14,70 δεπη.

1 παικόο ρξέσζεο ή 0,038 αλά 14,70 δεπη. 1. ΣΗΛΕΚΑΡΣΑ Ζ ΣΖΛΔΚΑΡΣΑ θπθινθνξεί ζηηο νλνκαζηηθέο αμίεο ησλ 4,00 θαη 10,00 κε δηαζέζηκν ρξόλν νκηιίαο ζηα 4,00 θαη 11,00 αληίζηνηρα. ηηο αλσηέξσ ηηκέο ζπκπεξηιακβάλεηαη ΦΠΑ 23%. Ζ αμία ελόο (1) παικνύ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Οικονομική Ελευθερία Ετήσια Έκθεση Σεπτέμβριος 2017

Παγκόσμια Οικονομική Ελευθερία Ετήσια Έκθεση Σεπτέμβριος 2017 Παγκόσμια Οικονομική Ελευθερία Ετήσια Έκθεση 2017 Σεπτέμβριος 2017 Τι είναι ο Δείκτης Παγκόσμιας Οικονομικής Ελευθερίας; Μια ετήσια συλλογική στοιχείων που αφορούν τις παραμέτρους που καθιστούν μια χώρα

Διαβάστε περισσότερα

University of Groningen. Essays on political instability Jong A Pin, Richard

University of Groningen. Essays on political instability Jong A Pin, Richard University of Groningen Essays on political instability Jong A Pin, Richard IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check

Διαβάστε περισσότερα

Το P σηµαίνει Passenger Vehicle δηλαδή Επιβατικό όχηµα. Ο πρώτος αριθµός 165 είναι το πλάτος ελαστικού σε χιλιοστά. Ο δεύτερος αριθµός 70 είναι η αναλ

Το P σηµαίνει Passenger Vehicle δηλαδή Επιβατικό όχηµα. Ο πρώτος αριθµός 165 είναι το πλάτος ελαστικού σε χιλιοστά. Ο δεύτερος αριθµός 70 είναι η αναλ ΤΑ ΕΛΑΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ (ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ) µια αναλυτική προσέγγιση στην ερµηνεία των χαρακτηριστικών τους ή τι σηµαίνουν τα γράµµατα και οι αριθµοί (δηλ. Τα ιερογλυφικά) στην πλευρά των ελαστικών οχηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα: Μάρκετινγκ και Διοίκηση Λειτουργιών

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα: Μάρκετινγκ και Διοίκηση Λειτουργιών Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα: Μάρκετινγκ και Διοίκηση Λειτουργιών Μακρο-οικονομική: Εισαγωγή στην Μακροοικονομία Διδάσκων: Μποζίνης Η. Αθανάσιος Οικονομική παγκοσμιοποίηση και άνιση ανάπτυξη Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Καλές πρακτικές καινοτόμων παιδαγωγικών μεθόδων, TALETE. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα, 19/11/2012

Καλές πρακτικές καινοτόμων παιδαγωγικών μεθόδων, TALETE. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα, 19/11/2012 Καλές πρακτικές καινοτόμων παιδαγωγικών μεθόδων, TALETE Χαρίκλεια Τσαλαπάτα, 19/11/2012 Πρόγραμμα TALETE (Θαλής) Teaching Math through Innovative Learning Approach and Contents «Διδασκαλία Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

International Freight Forwarding Mastering the Cost

International Freight Forwarding Mastering the Cost International Freight Forwarding Mastering the Cost Νίκος Ροδόπουλος Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος OnLine Data AE Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Logistics Η ανάπτυξη της εφοδιαστικής αλυσίδας και τα logistics

Διαβάστε περισσότερα

Ο διεθνής οργανισµός IBLCE χρησιµοποιεί τα αγγλικά της Μ. Βρετανίας στις δηµοσιεύσεις του

Ο διεθνής οργανισµός IBLCE χρησιµοποιεί τα αγγλικά της Μ. Βρετανίας στις δηµοσιεύσεις του Οδηγός επαναπιστοποίησης Για άτοµα που επαναπιστοποιoύνται ως διεθνώς πιστοποιηµένοι σύµβουλοι γαλουχίας IBCLC - International Board Certified Lactation Consultant Ο διεθνής οργανισµός IBLCE χρησιµοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Καλώς ήρθατε στη συνέντευξη τύπου της EMO. ρ. Βόλφραµ φον Φριτς (Wolfram von Fritsch) Πρόεδρος ιοικητικού Συµβουλίου. 10 Μαΐου 2011 Αθήνα.

Καλώς ήρθατε στη συνέντευξη τύπου της EMO. ρ. Βόλφραµ φον Φριτς (Wolfram von Fritsch) Πρόεδρος ιοικητικού Συµβουλίου. 10 Μαΐου 2011 Αθήνα. Καλώς ήρθατε στη συνέντευξη τύπου της EMO ρ. Βόλφραµ φον Φριτς (Wolfram von Fritsch) Πρόεδρος ιοικητικού Συµβουλίου 10 Μαΐου 2011 Αθήνα Seite 1 Trade fairs are driving the communication mix Global Fairs

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοβολταϊκά. Πλάτων Μπαλτάς Enfinity Hellas

Φωτοβολταϊκά. Πλάτων Μπαλτάς Enfinity Hellas Φωτοβολταϊκά Πλάτων Μπαλτάς Enfinity Hellas Φ/Β στην Ελλάδα την τελευταία τριετία Ε.Π.Αν. 2005 100 αιτήσεις για χρηματοδότηση «κάτι καλό προβλέπεται» Ν.3468 / 2006 Δημιουργία επιχειρηματικών ευκαιριών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες Διαχείρισης Στόλου Νικόλαος Ροδόπουλος

Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες Διαχείρισης Στόλου Νικόλαος Ροδόπουλος Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες Διαχείρισης Στόλου Νικόλαος Ροδόπουλος Πρόεδρος ΔΣ Ελληνικής Εταιρείας Logistics Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της OnLine Data AE Country LPI Rank Customs Infrastructure International

Διαβάστε περισσότερα

Country Names - Greek

Country Names - Greek Country Names - Greek Kindly note: we are unable to ensure the accuracy of data which is not written in Latin script. English Afghanistan Åland Islands Albania Algeria American Samoa Andorra Angola Anguilla

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ως διεθνής οργανισµός, το Συµβούλιο IBLCE χρησιµοποιεί τα Αγγλικά της Μ. Βρετανίας στις δηµοσιεύσεις του

Ως διεθνής οργανισµός, το Συµβούλιο IBLCE χρησιµοποιεί τα Αγγλικά της Μ. Βρετανίας στις δηµοσιεύσεις του Οδηγός επαναπιστοποίησης Για άτοµα που επαναπιστοποιoύνται ως ιεθνώς Πιστοποιηµένοι Σύµβουλοι Γαλουχίας IBCLC - International Board Certified Lactation Consultant Ως διεθνής οργανισµός, το Συµβούλιο IBLCE

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη των Εσόδων του Προϋπολογισμού της ΕΕ ( )

Εξέλιξη των Εσόδων του Προϋπολογισμού της ΕΕ ( ) Π. Καρανικόλας Εξέλιξη των Εσόδων του Προϋπολογισμού της ΕΕ (1980-2012) 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 1980 1989 1993 1999 2011 2012 Γεωργικές εισφορές & εισφορές ζάχαρης και ισογλυκόζης Πόρος «ΦΠΑ» Τελωνειακοί

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 2: Οικονομική Ανάπτυξη και Οικονομική Μεγέθυνση (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

World Oil and Gas Review 2015

World Oil and Gas Review 2015 Contents Contents Introduction List of Countries: Europe: Albania, Austria, Belarus, Belgium, Bosnia Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany,

Διαβάστε περισσότερα

Τηλέφωνο: , FAX: Πάτρα

Τηλέφωνο: , FAX: Πάτρα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ταχ. Δ/νση: Τριών Ναυάρχων 40, Πάτρα, Τ.Κ. 262 22 Πληροφορίες: Παναγιώτα Ιωαννίδη Τηλέφωνο: 2610 339831, FAX: 2610 330632 Πάτρα

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: Περισσότερες πληροφορίες εδώ Ημερομηνία 23 Νοεμβρίου 2016 Υπεύθυνη Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 210 6874490 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ Follow/retweet: @PwC_Greece Η βελτίωση του δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμιο επιχειρηματικό κλίμα μέτρια αύξηση το εκέμβριο

Παγκόσμιο επιχειρηματικό κλίμα μέτρια αύξηση το εκέμβριο EUWIFO AG Rigistrasse 9 CH-86 Ζυρίχη ελτίο τύπου Stefan James Lang Rigistrasse 9 Τηλ.: +41 ()44 344 5681 86 Ζυρίχη Κινητό: +41 ()79 373 7919 www.euwifo.ch Email: stefan.lang@euwifo.ch 2 Ιανουαρίου 214

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΕΤΟΥΣ 2007, ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ GENERAL INFORMATION (Top Secret) GENERAL PARTY INFORMATION This General Party Information will be of use and implemented after 6 month from this date: January 25, 2007

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα