Κουτσούγερα Φωτεινή Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κουτσούγερα Φωτεινή Πανεπιστήμιο Κύπρου"

Transcript

1 Πώς η αποκωδικοποίηση της ανάγνωσης στη Γ1 επηρεάζει την ανάπτυξη και κατάκτηση της αναγνωστικής ικανότητας στη Γ2: Η περίπτωση της Ελληνικής (Γ1) και Αγγλικής (Γ2) Κουτσούγερα Φωτεινή Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Το παρόν άρθρο μελετά με συστηματικό τρόπο τα ορθογραφικά λάθη μαθητών πρώτου επιπέδου της αγγλικής με Γ1 την ελληνική (και συγκεκριμένα την κυπριακή), και επιχειρεί να εξηγήσει πώς και με ποιους τρόπους η αποκωδικοποίηση της ανάγνωσης στη Γ1 επηρεάζει την ανάπτυξη και περαιτέρω κατάκτηση της αναγνωστικής ικανότητας στη Γ2, επικεντρωνόμενο στην περίπτωση της διαφανούς ορθογραφίας στη Γ1 (ελληνική) και της αδιαφανούς στη Γ2 (αγγλική). Επίσης επιχειρεί να εξηγήσει το πώς ο μαθητής της αγγλικής με Γ1 την ελληνική συνάγει μια λανθασμένη φωνολογία για τη Γ2 αγγλική από την ορθογραφία της και μόνο, δηλαδή αντιμετωπίζοντας την αδιαφανή ορθογραφία της αγγλικής ως διαφανή. Το γεγονός αυτό υποστηρίζουμε ότι έχει σοβαρές συνέπειες στην κατάκτηση του φωνολογικού συστήματος της Γ2. 1. Εισαγωγή Η απλοϊκή θέση ότι η ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας στη Γ2 (δεύτερη γλώσσα) είναι όμοια με αυτήν στη Γ1 (μητρική γλώσσα) διέπει το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου. Γι αυτό το λόγο και η διδασκαλία της ανάγνωσης (και γραφής) στην ξένη γλώσσα ανάγεται απλώς στο να μάθουν οι μικροί μαθητές το τυπολογικά διαφορετικό αλφάβητο της Γ2 1. Επομένως, λαμβάνεται ως δεδομένο ότι, εφόσον οι μικροί μαθητές ξέρουν ήδη να διαβάζουν (και να γράφουν) στη μητρική τους, η απλή διδασκαλία του αλφαβήτου της Γ2, χωρίς καμία μεθοδολογία εκμάθησης της ανάγνωσής της, αρκεί. Αυτό που φαίνεται να αγνοείται είναι το γεγονός ότι παρόλο που η εκάστοτε Γ1 και Γ2 μπορεί να έχουν αλφαβητική γραφή, ενδέχεται να διαφέρουν στο ορθογραφικό βάθος των ανάλογων ορθογραφικών τους συστημάτων. Με τον όρο ορθογραφικό βάθος εννοούμε το κατά πόσο υπάρχει αντιστοιχία 1-1 ανάμεσα στα φωνήματα (φθόγγους) και τα γραφήματα (ορθογραφικούς χαρακτήρες) μιας γλώσσας. Μια τέλεια αντιστοιχία (δηλ. ίδιος αριθμός φωνημάτων και γραφημάτων) κάνει ένα ορθογραφικό σύστημα πλήρως διαφανές. Ανάλογα με το βαθμό της απόκλισης ανάμεσά τους (δηλ. ύπαρξη περισσότερων φωνημάτων απ ότι χαρακτήρων και/ή περισσότερων χαρακτήρων απ ότι φωνημάτων) έχουμε απομάκρυνση από τη έννοια της διαφάνειας. Πρόσφατη σχετική έρευνα (Seymour et al 2003) έχει δείξει ότι ένα αδιαφανές ορθογραφικό σύστημα στη Γ1 είναι πιο δύσκολο να κατακτηθεί από το μαθητή σε σύγκριση με ένα διαφανές. Κατά δεύτερο λόγο, οι Γ1 και Γ2 είναι πολύ πιθανόν να διαφέρουν όσον αφορά τη συλλαβική τους δομή. Μια περίπλοκη συλλαβική δομή είναι ένας επίσης σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει το χρόνο που απαιτείται για την εκμάθηση της ανάγνωσής της (Seymour et al 2003). 1 Αναφερόμαστε σε όσες γλώσσες έχουν αλφαβητικό σύστημα γραφής (σε αντίθεση με γλώσσες όπως π.χ. Κινεζική, Αραβική κτλ. που έχουν μη αλφαβητικά συστήματα γραφής), οι οποίες είναι αυτές που ούτως ή άλλως διδάσκονται ως επί το πλείστον στην Κύπρο. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 579

2 Αν και υπάρχει μικρό ποσοστό έρευνας στο χώρο της κατάκτησης της ανάγνωσης της ελληνικής ως Γ1 την τελευταία δεκαετία, δεν υπάρχει ουσιαστικά καθόλου έρευνα στο χώρο της κατάκτησης της ανάγνωσης στη Γ2 από μαθητές με Γ1 την ελληνική, με εξαίρεση ελάχιστες 2 και κυρίως μικρής κλίμακας εργασίες. Στο παρόν άρθρο θα εστιάσουμε λοιπόν την προσοχή μας στην κατάκτηση της ανάγνωσης της Γ2 αγγλικής από αρχάριους μαθητές με Γ1 την ελληνική. Οι δύο γλώσσες παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον λόγω της απόκλισής τους όσον αφορά τη συλλαβική τους δομή και το ορθογραφικό βάθος των συστημάτων τους. Ο ακόλουθος πίνακας περιγράφει την ταξινόμηση δεκατριών (13) ευρωπαϊκών γλωσσών, όπως έχει προταθεί από τους Seymour et al (2003: 146), η οποία έχει γίνει ανάλογα με α) τη συλλαβική τους δομή (απλή, περίπλοκη) και β) το ορθογραφικό τους βάθος (διαφανείς, αδιαφανείς 3 ). Ο πίνακας έχει προσαρμοστεί στα ελληνικά: Ορθογραφικό βάθος Συλλαβική Δομή Απλή Περίπλοκη Διαφανείς αδιαφανείς Φινλανδική Ελληνική Πορτογαλική Γαλλική Ιταλική Ισπανική Γερμανική Ολλανδική Δανέζικη Αγγλική Νορβηγική Σουηδική Ισλανδική Σύμφωνα με τον παραπάνω πίνακα, το μόνο ορθογραφικό σύστημα που είναι πιο διαφανές από αυτό της ελληνικής είναι της φινλανδικής. Αντιθέτως, το ορθογραφικό σύστημα της αγγλικής βρίσκεται στο δεξιό άκρο του πίνακα, όπου καταχωρούνται τα αδιαφανή συστήματα. Συγκεκριμένα μάλιστα το ορθογραφικό σύστημα της αγγλικής είναι το πιο αδιαφανές από όλα τα συστήματα των δεκατριών υπό μελέτη γλωσσών. Επομένως, η μεν ελληνική έχει απλή συλλαβική δομή και διαφανές ορθογραφικό σύστημα, η δε αγγλική έχει περίπλοκη συλλαβική δομή και αδιαφανές ορθογραφικό σύστημα. 2. Το ορθογραφικά συστήματα της ελληνικής και αγγλικής Το ορθογραφικό σύστημα της ελληνικής είναι ιστορικό (όπως άλλωστε και των περισσοτέρων γλωσσών αφού κάθε φορά που αλλάζει κάποιο στοιχείο στη φωνολογία μιας γλώσσας δεν αλλάζει και στη γραφή της) και συνεπώς αποκλίνει εκ των πραγμάτων από μια τέλεια 1-1 αντιστοιχία μεταξύ των γραφημάτων του και των φωνημάτων της ελληνικής. Συγκεκριμένα, ο ίδιος φθόγγος μπορεί να διαβαστεί με παραπάνω από έναν τρόπους, όχι όμως και το αντίστροφο, δηλ. το κάθε γράφημα έχει σταθερή ανάγνωση (constant reading). Υπάρχει επομένως πλεόνασμα γραφημάτων (και διγραμμάτων 4, δηλ. συνδυασμών συμβόλων), και συγκεκριμένα αυτών που αντιπροσωπεύουν τα φωνήεντά της ελληνικής. Παραδείγματος χάριν, ο φθόγγος /i/ μπορεί να γραφεί με έξι διαφορετικούς τρόπους (ι, η, υ, ει, οι, υι), ενώ οι φθόγγοι /ε/ και /ο/ μπορούν να γραφούν με δύο διαφορετικούς τρόπους ο καθένας (ε, αι και ο, ω 2 Η Κκεσέ (2006) μελέτησε Κύπριους μαθητές της αγγλικής των επιπέδων elementary και intermediate, κατά τη διάρκεια μίας ολόκληρης ακαδημαϊκής χρονιάς. Η πλειοψηφία των πρώτων είχε δηλώσει ότι βασίζεται στο κριτήριο γράφω όπως ακούγεται. 3 Στην αγγλική ισχύουν οι όροι διαφανείς/αδιαφανείς καθώς και αβαθείς/βαθιές (shallow, deep). 4 Με τον όρο δίγραμμα μεταφράζω τον όρο digraph της αγγλικής. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 580

3 αντίστοιχα). Η αντιστοιχία μεταξύ φωνημάτων και γραφημάτων που αντιστοιχούν στα σύμφωνα της ελληνικής παρουσιάζει μικρές αποκλίσεις, οι οποίες όμως διευθετούνται από συγκεκριμένους, απλούς κανόνες ορθογραφίας. Παρά την ύπαρξη αποκλίσεων, το κάθε γράφημα ή δίγραμμα μπορεί να διαβαστεί αποκλειστικά με έναν και μόνο τρόπο. Επομένως οποιαδήποτε λέξη της ελληνικής μπορεί να διαβαστεί από τον αναγνώστη ανά πάσα στιγμή με ακρίβεια στον γραπτό λόγο, είτε αυτή του είναι γνωστή είτε όχι. Αντιθέτως δεν είναι πάντα βέβαιο ότι ο ομιλητής της ελληνικής θα προβλέψει τη σωστή ορθογραφία μιας λέξης που δεν γνωρίζει και που του έχει δοθεί προφορικά. Εν κατακλείδι, το ορθογραφικό σύστημα της ελληνικής παραμένει διαφανές παρά το γεγονός ότι είναι ιστορικό. Αντιθέτως το ορθογραφικό σύστημα της αγγλικής είναι ιστορικό και αδιαφανές. Το γεγονός ότι είναι αδιαφανές έγκειται στο ότι το ίδιο γράφημα μπορεί να αντιπροσωπεύσει παραπάνω από έναν φθόγγους, ενώ, αντιστρόφως, ο ίδιος φθόγγος μπορεί να αντιπροσωπευθεί από παραπάνω από ένα γραφήματα. Συγκεκριμένα, η αγγλική έχει πάνω από 40 φθόγγους και μόνο 26 γράμματα στο αλφάβητό της. Αυτό σημαίνει ότι έχει έλλειμμα γραφημάτων (δηλ. το αντίθετο από την ελληνική). Γι αυτό το λόγο, το ίδιο γράφημα συχνά αντιπροσωπεύει παραπάνω από έναν φθόγγους, καθώς επίσης γίνεται και συχνή χρήση διγραμμάτων. Αυτό συμβαίνει κατά κόρον με τα γραφήματα που αντιπροσωπεύουν τα φωνήεντα της γλώσσας. Παραδείγματος χάριν, το γράφημα <a> 5 μπορεί να αντιστοιχεί σε εννέα διαφορετικούς φωνηεντικούς φθόγγους της αγγλικής, όπως φαίνεται από τα παρακάτω παραδείγματα: bd, f ther, p rent, lne, c ll, w s, mny, imge, leg l 6. Βέβαια πρέπει να αναφερθεί ότι κάποιες αποδόσεις από αυτές είναι πολύ συνηθισμένες (bd) και κάποιες άλλες πολύ σπάνιες (mny). Επίσης το ορθογραφικό περιβάλλον μπορεί να αποκαλύψει την ποιότητα του φωνήεντος (π.χ. η παρουσία διπλού συμφωνικού γραφήματος δηλώνει συνήθως βραχύ φωνήεν, όπως π.χ. bitten κτλ., ή η παρουσία σιωπηρού <e> στο τέλος της λέξης δηλώνει την ύπαρξη διφθόγγου στην προηγούμενη συλλαβή 7, όπως π.χ. όπως π.χ. bite κτλ.). Τα διγράμματα επίσης υπόκεινται στους ίδιους κανόνες με τα μονά γραφήματα. Παραδείγματος χάριν με το δίγραμμα <ou> μπορεί να αντιστοιχεί σε εννέα διαφορετικούς φωνηεντικούς φθόγγους της αγγλικής, όπως φαίνεται από τα παρακάτω παραδείγματα: c gh, cld, s thern, sth, cu pon, b ght, c rteous, d gh, danger s. Αντιστρόφως, ο ίδιος φθόγγος μπορεί να αντιπροσωπευθεί από παραπάνω από ένα σύμβολα. Για παράδειγμα ο μακρός φθόγγος /i/ της αγγλικής μπορεί να γραφεί με έντεκα διαφορετικούς τρόπους, όπως στα παρακάτω παραδείγματα: me, machine, week, weak, field, conceive, key, quay, people, Phoebe, Caesar. Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί ότι κάποιες αποδόσεις από αυτές είναι πολύ συνηθισμένες (week) και κάποιες άλλες σπάνιες (Phoebe). Ως αποτέλεσμα, δεν είναι και τόσο σπάνιο να υπάρχουν πάνω από ένας τρόποι να διαβαστεί μια λέξη 8. Η μέχρι τώρα περιγραφή του ορθογραφικού συστήματος της αγγλικής έχει γίνει έχοντας ως σημείο αναφοράς το πρότυπο του διαφανούς ορθογραφικού συστήματος. 5 Οι παρενθέσεις < > περικλείουν γραφήματα. 6 Στην κοινή Βρετανική αγγλική, που είναι και το σημείο αναφοράς του παρόντος άρθρου. 7 Υπάρχουν αρκετές εξαιρέσεις (π.χ. give, live, have κτλ.) στις οποίες όμως δε θα αναφερθούμε στο παρόν άρθρο. 8 Σημειωτέον εδώ δεν αναφερόμαστε σε διαφορετικές προφορές και διαλέκτους αλλά στην ίδια προφορά. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 581

4 Θα ήταν ανεπαρκές ή ακόμα και παραπλανητικό να σταματούσαμε την περιγραφή μας εδώ, διότι έτσι θα παραλείπαμε να αναφερθούμε στο βασικό ρόλο της μορφοφωνολογικής αρχής, η οποία διέπει το ορθογραφικό σύστημα της αγγλικής. Το σύστημα γραφής της αγγλικής λοιπόν δεν έχει αποκλειστικά ένα ρόλο, δηλ. την αντιστοίχηση φωνημάτων και γραφημάτων (βλ. Carney 1994). Ένας άλλος βασικός ρόλος του είναι η σταθερή οπτική αντιπροσώπευση του μορφήματος. Στην αγγλική, οι πυρήνες (δηλ. τα φωνήεντα) των συλλαβών του κάθε μορφήματος μεταβάλλονται σε ποιότητα ανάλογα με το αν τονίζονται ή όχι. Αυτό συμβαίνει για λόγους ρυθμού 9. Οι άτονες λοιπόν συλλαβές ενός μορφήματος δεν περιέχουν πλήρες φωνήεν αλλά ένα μειωμένης διάρκειας, ελάχιστο φωνήεν (ή πιο σπάνια βραχύ ) που ονομάζουμε schwa ( ), σε αντίθεση με τις τονισμένες συλλαβές οι οποίες περιέχουν πλήρες φωνήεν. Για παράδειγμα το υπογεγραμμένο φωνήεν των λέξεων history και historic ( στην αμερικανική αγγλική) προφέρεται ως στην πρώτη περίπτωση όπου είναι άτονο και ως στη δεύτερη όπου είναι τονισμένο. Παρολαυτά το εν λόγω μόρφημα έχει σταθερή ορθογραφία, δηλ. και τα δύο υπογεγραμμένα φωνήεντα αποδίδονται με το γράφημα <ο> στο γραπτό λόγο για να δειχτεί η μορφολογική και σημασιολογική σχέση μεταξύ των δύο λέξεων. Εξάλλου ο φυσικός ομιλητής της αγγλικής εφαρμόζει αυτόματα τον κανόνα αυτό και δεν χρειάζεται σε καμία περίπτωση τη βοήθεια της ορθογραφίας για να ξέρει πού και ποιων φωνήεντων θα μειώσει τη διάρκεια (βλ. Chomsky & Halle 1968). Επομένως ο κανόνας αυτός της φωνολογίας της αγγλικής, καθώς και όλοι οι άλλοι κανόνες τέτοιου τύπου, εσωτερικεύονται από το φυσικό ομιλητή της γλώσσας και χρησιμοποιούνται αυτόματα. Είναι σαφές από τα παραπάνω ότι η ορθογραφία είναι συνυφασμένη με τη φωνολογία της γλώσσας που αντιπροσωπεύει. Γι αυτό το λόγο μάλιστα η φωνολογική δομή της εκάστοτε γλώσσας υπεισέρχεται ως παράγοντας στην εκμάθηση του ορθογραφικού της συστήματος και επομένως στην εκμάθηση της ανάγνωσής της. Έτσι εξηγείται και το ότι μια περίπλοκη συλλαβική δομή επηρεάζει αρνητικά το χρόνο που απαιτείται για την εκμάθηση της ανάγνωσης της γλώσσας αυτής (Seymour et al 2003). Γενικότερα όμως οι δύο γλώσσες της ελληνικής και της αγγλικής έχουν δύο πολύ διαφορετικά φωνητικά / φωνολογικά συστήματα. Διαφέρουν κατά πολύ στον αριθμό και την πολυπλοκότητα των συμφωνικών και κυρίως των φωνηεντικών τους συστημάτων, με την ελληνική να έχει 5 φωνήεντα έναντι των περίπου 20 και πλέον της αγγλικής, η οποία επιπλέον τα διακρίνει σε μακρά και βραχέα καθώς και σε διφθόγγους και μονοφθόγγους. Όπως προαναφέραμε, οι δυο γλώσσες έχουν επιπλέον διαφορετικά συστήματα τονισμού, διαφορετική συλλαβική δομή, ρυθμό, επιτονισμό κτλ. Η συλλαβική δομή τους μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα λόγω της επίπτωσης που έχει στην ανάγνωση. Η ελληνική έχει κυρίως ανοιχτές συλλαβές, δηλ. συλλαβές που δεν έχουν έξοδο (ή αλλιώς που λήγουν σε φωνήεν). Με εξαίρεση έναν αριθμό δανείων κυρίως από την αγγλική - ο οποίος σημειωτέον αυξάνεται τα τελευταία χρόνια - η ελληνική 9 Ο ρυθμός (ή χονδρικά η μελωδία) της γλώσσας αλλοιώνεται πλήρως όταν τα φωνήεντα π.χ. της λέξης local [ λ Υκ λ ] προφερθούν με την ίδια διάρκεια από κάποιο μη φυσικό ομιλητή, τη στιγμή που το μεν πρώτο είναι δίφθογγος με μέγιστη διάρκεια, το δε δεύτερο είναι ελάχιστης διάρκειας που μάλιστα συχνά απαλείφεται πλήρως. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 582

5 επιτρέπει ουσιαστικά μόνο τα σύμφωνα /n/ και /s/ στο τέλος της λέξης, τα οποία επιπλέον δηλώνουν και γραμματική κατηγορία. Αυτό ισχύει και για το τέλος και για το μέσο της λέξης. Επίσης η ελληνική έχει απλό συλλαβικό πυρήνα εφόσον δεν έχει διφθόγγους 10, ούτε μακρά φωνήεντα. Η είσοδος της συλλαβής της παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον αλλά κυρίως λόγω των συνδυασμών συμφώνων που επιτρέπει (δηλ. τη φωνοτακτική της δομή) και όχι τόσο την πολυπλοκότητά της. Η αγγλική αφετέρου επιτρέπει σχεδόν όλη τη γκάμα των συμφώνων της στην έξοδο της συλλαβής της, όπου επίσης επιτρέπει πάνω από ένα σύμφωνα, η διάταξη των οποίων χαρακτηρίζεται από πτωτική αντηχητικότητα. Επιπλέον έχει περίπλοκο συλλαβικό πυρήνα εφόσον έχει διφθόγγους και μακρά φωνήεντα. 3. Η κατάκτηση της αναγνωστικής ικανότητας στη Γ1 και Γ2 Σύμφωνα με τους Seymour et al (2003), η κατάκτηση της αναγνωστικής ικανότητας στη Γ1 αναπτύσσεται με διαφορετικούς ρυθμούς στις διάφορες γλώσσες και εξαρτάται από α) τις διαφορές ορθογραφικού βάθους των ανάλογων ορθογραφικών συστημάτων τους και β) την πολυπλοκότητα της συλλαβικής τους δομής. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι επίδοξοι αρχάριοι αναγνώστες γλωσσών με αδιαφανές ορθογραφικό σύστημα και περίπλοκη συλλαβική δομή χρειάζονται το διπλάσιο χρόνο για να αναπτύξουν στοιχειωδώς την αναγνωστική τους ικανότητα σε σχέση με τους αντίστοιχους αναγνώστες γλωσσών με διαφανές ορθογραφικό σύστημα και απλή συλλαβική δομή. Οι Ziegler & Goswami (2005) έχουν ερευνήσει ορθογραφικά συστήματα διαφορετικών γλωσσών σε σχέση με την ανάπτυξη στρατηγικών και μεθόδων αποκωδικοποίησης της ανάγνωσης στα πλαίσια της Γ1 και έχουν βρει ότι ορθογραφικά συστήματα που διαφέρουν θεμελιωδώς μεταξύ τους ωθούν στην ανάπτυξη διαφορετικών στρατηγικών αποκωδικοποίησης (psycholinguistic grain theory). Για παράδειγμα, παιδιά με Γ1 την αγγλική αναπτύσσουν πάνω από μια στρατηγικές αποκωδικοποίησης για να ανταπεξέλθουν στην πρόκληση της ανάγνωσης της αγγλικής. Σύμφωνα με τους Brown & Deavers (1999) και Goswami et al (2003), οι εν λόγω μαθητές αναπτύσσουν στρατηγικές αποκωδικοποίησης που αφορούν την αντιστοίχηση γραφήματος-φωνήματος ( small grain size strategies) και επιπλέον στρατηγικές αποκωδικοποίησης που αφορούν την αναγνώριση της ρίμας και ολόκληρης της λέξης ( large grain size strategies). Σε αντίθεση με τους μικρούς αναγνώστες με Γ1 την αγγλική, υπολογίζεται ότι τα παιδιά με Γ1 την ελληνική έχουν ολοκληρώσει την κατάκτηση της ανάγνωσης πριν από το τέλος της Πρώτης τάξης του δημοτικού. Επομένως οι μικροί Κύπριοι μαθητές της Τετάρτης τάξης δημοτικού, οι οποίοι ξεκινούν την εκμάθηση της αγγλικής, έχουν ήδη κατακτήσει την ανάγνωση στην ελληνική. Επίσης γνωρίζουμε ότι η μόνη στρατηγική αποκωδικοποίησης που αναπτύσσουν οι μικροί μαθητές με Γ1 την ελληνική 11 είναι αυτή της αντιστοίχησης φωνήματος-γραφήματος: Children who are 10 με εξαίρεση κάποιους αδύναμους διφθόγγους (light diphthongs), όπως π.χ. τους υπογραμμισμένους διφθόγγους στις λέξεις γάιδαρος, κοροϊδεύω κτλ. 11 Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε το γεγονός ότι οι μικροί Κύπριοι μαθητές είναι διαλεκτόφωνοι, που η εκπαίδευσή τους λαμβάνει χώρα στην κοινή νέα ελληνική. Επομένως ενδέχεται να υπάρχουν κάποιες διαφορές όσον αφορά την ανάπτυξη στρατηγικών αποκωδικοποίησης της ανάγνωσης σε σχέση με τους μικρούς μαθητές με Γ1 την κοινή νέα ελληνική (π.χ. ενδεικτικά αναφέρω ότι ο Κύπριος μαθητής θα διαβάσει πάντα [ξτι μα] είτε έχει μπροστά του κτήμα είτε χτήμα στο γραπτό λόγο, σε αντίθεση με το 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 583

6 learning to read more orthographically consistent languages, such as Greek, German, Spanish or Italian, rely heavily on the type of grapheme phoneme recoding strategies encapsulated in synthetic phonics. These strategies are highly effective, because grapheme phoneme correspondences are relatively consistent. Ziegler & Goswami (2005: 277). Επιπλέον, μια πολύ σημαντική διαφορά ανάμεσα στην κατάκτηση της ανάγνωσης της Γ1 και της Γ2 είναι το γεγονός ότι ο μικρός μαθητής που ξεκινάει την εκμάθηση της ανάγνωσης στη μητρική του είναι φωνολογικά ενήμερος για τη γλώσσα του. Με το όρο φωνολογική ενημερότητα (παρά τις κάποιες διαφωνίες όσον αφορά τον ορισμό της, βλ. Chard & Dickson 1999) εννοούμε την ενσυνείδητη γνώση των φθόγγων μιας γλώσσας (φωνηματική ενημερότητα) καθώς και την κατανόηση της ιεραρχικής οργάνωσής τους σε διάφορα επίπεδα (οργάνωση φωνημάτων σε συλλαβές, συλλαβών σε μετρικούς πόδες, μετρικών πόδων σε λέξεις κτλ.). Έμπρακτα αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας έχουν τη δυνατότητα να απομονώνουν και να αντικαθιστούν φθόγγους σε συγκεκριμένες συλλαβικές θέσεις (π.χ. στην έξοδο ή την είσοδο της συλλαβής) στη γλώσσα τους. Επίσης μπορούν να κατανοήσουν την έννοια της ρίμας ή ομοιοκαταληξίας (δηλ. ουσιαστικά να χωρίσουν τη συλλαβή στα μέρη της και να απομονώσουν τον πυρήνα και την έξοδο τα οποία συμμετέχουν στη ρίμα) ή ακόμα και να κάνουν τα ίδια απόπειρες δημιουργίας ρίμας με επιτυχή ή ανεπιτυχή τρόπο. Η έρευνα των τελευταίων τριών δεκαετιών δείχνει ότι η φωνολογική ενημερότητα είναι βασική για την κατάκτηση της αναγνωστικής ικανότητας. Μάλιστα σύμφωνα με κάποιους ερευνητές (βλ. Liberman, Shankweiler & Liberman 1989), αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξή της. 4. Η μελέτη Τα δεδομένα της παρούσας μελέτης συγκεντρώθηκαν από γραπτές ασκήσεις δεκατεσσάρων (14) μαθητών της Τετάρτης δημοτικού (κατά μέσο όρο εννέα χρονών), οι οποίοι φοιτούν σε δημόσιο, αστικό σχολείο της Κύπρου. Επειδή η άσκηση της ορθογραφίας (dictation) δεν αποτελεί πλέον μέρος του σχολικού προγράμματος, επελέγησαν γραπτές ασκήσεις που δεν απαιτούσαν μονολεκτικές απαντήσεις. Μιας και η φύση κάποιων ασκήσεων έδινε τη δυνατότητα στους μαθητές να μη δώσουν κατ ανάγκη την ίδια απάντηση, όπως είναι φυσικό δεν επελέγησαν παντού οι ίδιες λέξεις από όλους τους μαθητές. Επίσης ζητήθηκε από τους μαθητές να γράψουν τα χρώματα, τους αριθμούς μέχρι το δώδεκα, είδη φρούτων καθώς και κάποιες οικείες λέξεις που είχαν ήδη συναντήσει αρκετές φορές στο βιβλίο τους. Όλες οι ασκήσεις οι οποίες μελετήθηκαν στο παρόν άρθρο έλαβαν χώρα μέσα στην τάξη και οι μαθητές δεν ήταν προετοιμασμένοι από πριν. Πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του μήνα Φεβρουαρίου, ούτως ώστε να έχει περάσει κάποιος χρόνος από την έναρξη της σχολικής χρονιάς. 4.1 Μεθοδολογία Συνολικά καταγράφηκαν 261 λέξεις που περιείχαν ένα ή περισσότερα από ένα λάθη. Τα ορθογραφικά λάθη που μελετήθηκαν χωρίστηκαν σε τέσσερις κατηγορίες: μαθητή με Γ1 την κοινή νέα ελληνική, ο οποίος θα διαβάσει χτήμα [ξτι μα] και κτήμα [κτι μα] αντίστοιχα). Δυστυχώς ο τομέας αυτός δεν έχει ερευνηθεί καθόλου. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 584

7 α) γράφω όπως ακούγεται 12 (μαύρα) - 88 λέξεις β) λάθη που δείχνουν την παρεμβολή της κυπριακής φωνολογίας (πλάγια) - 13 λέξεις γ) λάθη που περιλαμβάνουν και τις δύο παραπάνω κατηγορίες λαθών (σκιασμένα) - 25 λέξεις δ) άλλα λάθη λέξεις Οι περισσότερες λέξεις (συνολικά 135) από αυτές που περιείχαν λάθη περιήλθαν στην κατηγορία άλλα λάθη διότι αποδείχτηκε δύσκολο να κατηγοριοποιηθούν. Σ αυτό συνέβαλε το γεγονός ότι οι μαθητές υπό εξέταση είναι αρχάριοι και οι επιδόσεις τους στη γραφή δεν είναι ακόμα σε υψηλό επίπεδο. Λάθη που δείχνουν την παρεμβολή της ορθογραφίας της ελληνικής στο καθαρά τυπολογικό της μέρος (8 λέξεις), είναι υπογραμμισμένα. Δυσανάγνωστες λέξεις δεν συμπεριελήφθησαν. Pitter Pitter Pites perpol perpol perbor berbuel perple derbol perbe purport pupil botol botol botol bot?l bottol potol putol bothorl casol casol casttl catsowl c?asro castro ubrella ubrella Peter purple bottle castle umbrella flaoures flaouers flawers flauer flaours flaurs flouwers flouirs fluers fwelrs wach wach wach oush oush watsh woche whath raber raber rabers rader rubers ruber rupers ruper clok clok clok clok clok clook telefon telefon flowers watch rubber(s) clock telephone 12 Εδώ παρεμβαίνει και το πώς τα αντιλαμβάνεται ο Κύπριος μαθητής. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 585

8 ubrello umprella umprella umprela omprela umbrela umbrela ombrella scool back scool backs scool dags skoolbaks scoll bag scoll baks sholl dags skoul bag sckool shcool tomedo tomeetos tomeitos tomeitos tometos tometos tometos cuccarpes cucable cucamels ciou,cambel quokampers cucaber cucamper twoelf twoelve twilve twellve twolve pensills pencsil pencels penill pincil apols appole appalls apuells appel wuate wite wint school(bag) tomatoes cucumber(s) twelve pencil(s) apples white telefon telefone telefone telefone telefoun telefoun telefwoon telepwon hous hous hous hous hou hoos hows hos how how boteitos poteit(r?)os poteatos poteetos botetos potetos pataits carots carots carots carot caros rouler rouler ruller ruller bannanas bannanas bannanas pananas pananas oreges oraing oraings orenges orenges charpener charbener sharbener who s potatoes carrots ruler bananas oranges sharpener 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 586

9 whit pik ping ping ping pinq gessing gkessing guessiq gussing wots wat whas wah cais kais keys cesi boll boll boll boll stroderis sroberis strobepu compiouter compiouter comiouter eitg eigt ei?t sneks sneux snas yu yoy brawou brun boog boog ret pink guessing what s case ball strawberries computer eight snakes you brown book red sharpner blou dlou bluw blen hallow hellow haloo holle bik bik baek baik haw hau ha?ou yires yeurs hiars here nams nams nems plack bluck redio ret?o reibio elefan elepna foor poure coreckt corect yelwo blue hello bike how years name s black radio elephant four correct yellow ret yelloy haouzes houses basketbol basketball tager tiger parot parrot no know Mery Mary crocodail crocodile ar are may my moustash moustache peopol people thet that 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 587

10 san sun claan clown fise fish roat road donts dots thre three ballon balloon doggs dogs heve have an t aren t ruddit rabbit gren green ole old rapert rabbit? pat rat Παράλληλα παρακολουθήσαμε 6 μαθητές του ιδίου επιπέδου, ιδιωτικού αστικού σχολείου (φροντιστηρίου), κατά τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο. Στο σχολείο αυτό η ορθογραφία αποτελούσε μέρος του προγράμματος και έτσι μας δόθηκε η δυνατότητα να παρακολουθήσουμε την πορεία των μαθητών αυτών σε άσκηση για την οποία ήταν προετοιμασμένοι από το σπίτι. Ο αριθμός των λαθών ήταν δραστικά μικρότερος και ήταν πολύ σύνηθες το φαινόμενο να μην υπάρχει κανένα λάθος σε καμία από τις λέξεις στις οποίες εξεταζόταν ο μαθητής. Οι ορθογραφίες που εξετάστηκαν κατά τη διάρκεια των δύο παραπάνω μηνών περιείχαν συνολικά 624 λέξεις. Δυσανάγνωστες λέξεις δεν συμπεριελήφθησαν. Καταγράφηκαν τα ακόλουθα λάθη (25 λέξεις): danse ntas donky ndoky tuenty tooentee heand hedy teil jin kaet hoos shows chicen kichen dake noce lengs pookes detroo trety zedra raddit smon fourty dance donkey twenty head tail jeans kite whose shoes chicken kitchen duck nose legs bookcase bedroom thirty zebra rabbit swan forty 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 588

11 α) γράφω όπως ακούγεται (μαύρα) - 11 λέξεις β) λάθη που δείχνουν την παρεμβολή της κυπριακής φωνολογίας (πλάγια) - 7 λέξεις γ) λάθη που περιλαμβάνουν και τις δύο παραπάνω κατηγορίες λαθών (σκιασμένα) 2 λέξεις δ) άλλα λάθη - 5 λέξεις 4.2 Συζήτηση Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τουλάχιστον πάνω από το ένα τρίτο των λέξεων που μελετήθηκαν γράφονται από τον αρχάριο Κύπριο μαθητή όπως ακούγονται. Η παρεμβολή της κυπριακής φωνολογίας επίσης είναι αρκετά έντονη. Αυτό μεταφράζεται στο ότι ο μαθητής αυτός νοιώθει την ανάγκη να προβαίνει συνεχώς σε αντιστοίχηση φωνημάτων-γραφημάτων. Αν υποθέσουμε ότι η γραφή δεν προηγείται της ανάγνωσης ούτε στην περίπτωση της Γ1, ούτε της Γ2, υποστηρίζουμε ότι ο μαθητής που γράφει σαν να επρόκειτο να έγραφε σε διαφανές ορθογραφικό σύστημα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι διαβάζει κατά τον ίδιο τρόπο. Είναι φυσικό να υποθέσουμε ότι οι λέξεις που μελετήθηκαν παραπάνω όχι μόνο γράφονται αλλά και διαβάζονται έτσι από τον Κύπριο μαθητή. Όλες αυτές οι ενδείξεις μαρτυρούν άγνοια του φωνολογικού συστήματος της Γ2 αγγλικής. Το συστατικό όμως μέρος της φωνολογίας αποτελεί κεντρικό κομμάτι της γραμματικής μιας γλώσσας και η άγνοιά του συνεπάγεται άγνοια μέρους της γλώσσας αυτής. 5. Η διδακτική της ανάγνωσης στη Γ2 Η διδακτική της ανάγνωσης της Γ2 συνήθως σταματάει στη διδασκαλία του διαφορετικού αλφαβήτου της εκάστοτε Γ2. Στο σημείο αυτό θα ήταν λοιπόν χρήσιμο να συνοψίσουμε τα προβλήματα που επιφέρει η απουσία της διδακτικής της ανάγνωσης στη Γ2 αγγλική. Κατ αρχάς η απουσία αυτή ωθεί το μικρό μαθητή, ο οποίος ήδη γνωρίζει να διαβάζει και να γράφει στη μητρική του, στο να συναγάγει το λανθασμένο συμπέρασμα ότι τα δύο ορθογραφικά συστήματα είναι στη βάση τους ίδια και ότι απλώς διαφέρουν τυπολογικά. Υποθέτοντας όμως ότι το κάθε γράφημα έχει σταθερή ανάγνωση είναι ένα πολύ σοβαρό λάθος που σε μεγάλο βαθμό συμβάλλει στο να συναγάγει ο μαθητής ένα λάθος φωνολογικό σύστημα για την αγγλική από την ορθογραφία της και μόνο. Στην ουσία αυτό που συμβαίνει εδώ είναι απλή μεταφορά στη Γ2 των στρατηγικών αποκωδικοποίησης της Γ1, πράγμα που έχει υποστηριχθεί από την Koda (1988, 2005), η οποία γενικότερα υποστηρίζει ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ ορθογραφίας και γνωστικών λειτουργιών. Όπως είδαμε παραπάνω, οι αναγνώστες με Γ1 την ελληνική βασίζονται αποκλειστικά στην αντιστοίχηση φωνήματος-γραφήματος και επομένως αυτή είναι η στρατηγική που είναι φυσικό να χρησιμοποιήσουν και στη Γ2 αγγλική. Έχει άλλωστε υποστηριχθεί ότι οι αρχάριοι αναγνώστες γενικώς τείνουν να βασίζονται περισσότερο σ αυτή τη στρατηγική, η οποία επομένως αναπτύσσεται πρώτη. Η διαφορά είναι ότι τα παιδιά με μητρική την αγγλική αναμένεται να συνειδητοποιήσουν αρκετά ενωρίς ότι η στρατηγική αυτή είναι ανεπαρκής, λόγω του ότι συστηματικά προβλέπει λανθασμένη προφορά, και να προβούν στην ανάπτυξη άλλων στρατηγικών. Σε αυτό το συμπέρασμα οδηγούνται λόγω του ότι είναι φωνολογικά ενήμεροι, δηλ. γνωρίζουν πώς προφέρονται οι λέξεις της γλώσσας τους και έχουν αίσθηση των μηχανισμών της εσωτερικής φωνομορφολογικής δομής της. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουν 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 589

12 φτάσει σε αρκετά υψηλό επίπεδο φωνολογικής ενημερότητας πριν ξεκινήσουν το σχολείο. Αντιθέτως, ο μικρός μαθητής που αρχίζει την εκμάθηση της ανάγνωσης στην ξένη/δεύτερη γλώσσα, και συγκεκριμένα στην αγγλική, δεν αναμένεται να έχει απολύτως καμία φωνολογική ενημερότητα στη γλώσσα αυτή. Ας σημειωθεί επιπλέον ότι η διδασκαλία της ανάγνωσης και γραφής στην αγγλική αρχίζει από την αρχή της πρώτης χρονιάς φοίτησης του μαθητή και προτού αυτός προλάβει να αποκτήσει οποιαδήποτε φωνολογική ενημερότητα της αγγλικής γλώσσας, η οποία ούτως ή άλλως θα αναμενόταν να διαρκέσει αρκετό καιρό. Ένας άλλος αρνητικός παράγοντας είναι τα δύο πολύ διαφορετικά φωνολογικά συστήματα των δύο γλωσσών, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα κάποιες βασικές φωνολογικές παράμετροι της αγγλικής να είναι εντελώς άγνωστες στους αρχάριους Κύπριους μαθητές. Όταν επιπλέον αυτές οι παράμετροι δεν αντανακλώνται στη γραφή, το πρόβλημα επιτείνεται. Για παράδειγμα, η μείωση της διάρκειας του φωνήεντος της άτονης συλλαβής δεν σημειώνεται στη γραφή (για τους λόγους που προαναφέραμε). Ο μόνος τρόπος για να ενημερωθεί ο μαθητής επαρκώς για την συγκεκριμένη σχέση φωνολογίας και ορθογραφίας, αλλά και γενικότερα για όλα τα προαναφερόμενα σημεία στο παρόν άρθρο, είναι η κατάλληλη διδασκαλία. Συμπεράσματα Στο επίκεντρο του άρθρου αυτού ήταν η θέση της ανάγνωσης στην Γ2 αγγλική. Επισημάνθηκαν τα προβλήματα που επιφέρει η απουσία της διδακτικής της και το γεγονός ότι ο μαθητής με Γ1 την ελληνική καλείται να αντιμετωπίσει την πρόκληση της ανάγνωσης της αγγλικής απροετοίμαστος και χωρίς τα κατάλληλα εφόδια. Δεδομένου ότι οι αρχάριοι αναγνώστες με Γ1 την αγγλική χρειάζονται το διπλάσιο χρόνο για να αναπτύξουν στοιχειωδώς την αναγνωστική τους ικανότητα σε σχέση με αρχάριους αναγνώστες γλωσσών με διαφανές ορθογραφικό σύστημα, οι Κύπριοι μαθητές της Γ2 αγγλικής θα έπρεπε να χρειάζονται ακόμα περισσότερο χρόνο, εφόσον οι τελευταίοι επιπλέον στερούνται και της φωνολογικής ενημερότητας της Γ2. Η διδασκαλία όμως της ξένης γλώσσας γενικότερα, και της αγγλικής ειδικότερα, δεν δείχνει να λαμβάνει υπ όψη της το γεγονός ότι η αποκωδικοποίηση της ανάγνωσης στη Γ1 αναπτύσσεται με διαφορετικούς ρυθμούς στις διάφορες γλώσσες ανάλογα με α) τις διαφορές ορθογραφικού βάθους των ανάλογων ορθογραφικών συστημάτων και β) την πολυπλοκότητα της συλλαβικής τους δομής. Όσον αφορά τα είδη των λαθών, οι Κύπριοι μαθητές αυτού του επιπέδου της αγγλικής τείνουν σε μεγάλο βαθμό να γράφουν τις διάφορες λέξεις όπως ακούγονται. Τα δεδομένα επίσης αποκαλύπτουν ότι υπάρχει έντονη παρεμβολή της κυπριακής φωνολογίας. Τα παραπάνω είναι σύμφωνα και με αποτελέσματα έρευνας στο χώρο της κατάκτησης της ανάγνωσης, όπου υποστηρίζεται ότι οι στρατηγικές αποκωδικοποίησης της ανάγνωσης της Γ1 μεταφέρονται στην αποκωδικοποίηση της ανάγνωσης της Γ2. Παρολαυτά, οι μαθητές της αγγλικής με Γ1 την ελληνική χρησιμοποιούν ως βάση τους τη διαφανή ορθογραφία της ελληνικής (γλώσσας με σχετικά απλή συλλαβική δομή, συμπεριλαμβανομένης και της κυπριακής) για να μάθουν να γράφουν και να διαβάζουν μια γλώσσα με αδιαφανή ορθογραφία και περίπλοκη συλλαβική δομή, όπως είναι η αγγλική. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 590

13 Βιβλιογραφικές αναφορές Brown, G.D.A., & Deavers, R.P. (1999). Units of analysis in nonword reading: Evidence from children and adults. Journal of Experimental Child Psychology, 73, Carney, E. (1994). A Survey of English Spelling. London: Routledge. Chard, D. J., & Dickson, S. V. (1999). Phonological awareness: Instructional and assessment guidelines. Intervention in School and Clinic, 34(5), Chomsky, N. & Halle, M. (1968). The Sound Pattern of English. New York: Harper & Row. Goswami, U., Ziegler, J., Dalton, L., & Schneider, W. (2003). Nonword reading across orthographies: How flexible is the choice of reading units? Applied Psycholinguistics, 24, Κkese, E. (2006). Issues in L2 Acquisition of spelling: When spelling tests are simply not enough. Unpublished MA dissertation, University of Cyprus. Koda, K. (2005). Insights into second language reading: A cross-linguistic approach. NY: Cambridge University Press. Koda, K. (1988). Effects of L1 orthographic representation on L2 phonological coding strategies, Journal of Psycholinguistics, 18(2), Liberman, I. Y., Shankweiler, D., & Liberman, A. M. (1990). The Alphabetic Principle and Learning to Read. In D. Shankweiler & I. Y. Liberman (Eds.), Phonology and Reading Disability: Solving the Reading Puzzle. (1989). IARLD Research Monograph Series. Ann Arbor: University of Michigan Press. Seymour, P. H. K., Aro, M. & Erskine, J. M. (2003). Foundation literacy acquisition in European orthographies, British Journal of Psychology, 94(2), (32). Ziegler, J., & Goswami, U. (2005). Reading Acquisition, Developmental Dyslexia, and Skilled Reading Across Languages: A Psycholinguistic Grain Size Theory. Psychological Bulletin, 131 (1), o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 591

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Ορισμός μαθησιακών διαταραχών - δυσλεξίας Οι μαθησιακές δυσκολίες ορίζονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

@ BY AVENUES PRIVATE INSTITUTE JUNE 2014

@ BY AVENUES PRIVATE INSTITUTE JUNE 2014 1 Εκεί που η ποιότητα συναντά την επιτυχία Λεωφ. Αρχ. Μακαρίου 7, Αρεδιού Τηλ. 22874368/9 2 ENGLISH INSTITUTE A Place where quality meets success 7, Makarios Avenue, Arediou, Tel. 22874368/9 99606442 Anglia

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Χορήγηση υλικού παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές μάθησης κατά την προσχολική ηλικία στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

"H υπόθεση φωνολογικού ελλείµµατος στη δυσλεξία- Εκπαιδευτικές προεκτάσεις"

H υπόθεση φωνολογικού ελλείµµατος στη δυσλεξία- Εκπαιδευτικές προεκτάσεις Περίληψη εισήγησης "H υπόθεση φωνολογικού ελλείµµατος στη δυσλεξία- Εκπαιδευτικές προεκτάσεις" Βούλγαρης ηµήτριος Dr Ειδικής Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Η αναπτυξιακή δυσλεξία αποτελεί αντικείµενο έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18

STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18 STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18 Name.. Class. Date. EXERCISE 1 Answer the question. Use: Yes, it is or No, it isn t. Απάντηςε ςτισ ερωτήςεισ. Βάλε: Yes, it is ή No, it isn

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΓΥΡΩ Θ. ΠΑΛΑΙΟΘΟΔΩΡΟΥ ΘΕΜΑ: «Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ»

ΑΡΓΥΡΩ Θ. ΠΑΛΑΙΟΘΟΔΩΡΟΥ ΘΕΜΑ: «Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ» ΑΡΓΥΡΩ Θ. ΠΑΛΑΙΟΘΟΔΩΡΟΥ ΘΕΜΑ: «Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ» ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ κ. Κ.Δ.ΠΟΡΠΟΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Θεωρία: Η διδακτική πρόταση που ακολουθεί επικεντρώνεται στους ήχους /i/ και /e/, οι οποίοι δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους αραβόφωνους μαθητές. Ο καθηγητής διδάσκει την προφορά ακολουθώντας τη μέθοδο της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

gnosi.net Σπουδές πληροφορικής ø Ξένες γλώσσες ΑΓΓΛΙΚΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΙΤΑΛΙΚΑ ΙΣΠΑΝΙΚΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ

gnosi.net Σπουδές πληροφορικής ø Ξένες γλώσσες ΑΓΓΛΙΚΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΙΤΑΛΙΚΑ ΙΣΠΑΝΙΚΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ø Ξένες γλώσσες ΤΖΕΝΗ ΠΑΥΛΑΚΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ 1 ο : Κωνσταντινουπόλεως 59-Βύρωνας Τηλ: 210.7644.853 2 ο : Χειµάρας 1 & Κύπρου-Βύρωνας Τηλ:210.7643.500 3 ο : Μεταµορφώσεως 16-Βύρωνας, Τηλ: 210.7626.623

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Ζακοπούλου Βικτωρία ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: Κυριάκου Θεοδώρα (Α.Μ. 8829)

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Ζακοπούλου Βικτωρία ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: Κυριάκου Θεοδώρα (Α.Μ. 8829) ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Ζακοπούλου Βικτωρία ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: Κυριάκου Θεοδώρα (Α.Μ. 8829) Γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού. Γλωσσικές διαταραχές. Παρουσίαση του B.S.R.A. Πιλοτική χορήγηση του B.S.R.A. Στατιστική επεξεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

λεξιλογική πρόσβαση (γρήγορη ονομασία) γράμματα/αριθμούς, χρώματα Φωνολογική επανακωδικοποίηση στην Επανάλαβε με ακρίβεια προτάσεις, λέξεις ή ψηφία

λεξιλογική πρόσβαση (γρήγορη ονομασία) γράμματα/αριθμούς, χρώματα Φωνολογική επανακωδικοποίηση στην Επανάλαβε με ακρίβεια προτάσεις, λέξεις ή ψηφία 1 ΦΩΝΗΜΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος 1. Κατανόηση της ανάγνωσης Πρόσφατες έρευνες, οι οποίες επικεντρώθηκαν στη φύση των δυσκολιών της ανάγνωσης και των αιτιών τους, προσδιόρισαν με ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Η άτυπη αξιολόγηση της ανάγνωσης γίνεται μέσα στην τάξη από τον εκπαιδευτικό και αφορά τρία επίπεδα: Τη φωνολογική επίγνωση Τη βασική

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού:

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Μοντέλα διδασκαλίας από κάτω προς τα επάνω Επιμέλεια: Βουλγαρίδου Μαρία, Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής Εισηγήτρια Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων Κολλίντζα 1 Σημασιολογικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος «Μαθησιακές υσκολίες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μαθησιακές υσκολίες = προβλήµατα που εµφανίζονται στη διάρκεια της εκπαίδευσης επηρεάζοντας τη µάθηση, την επίδοση κ τη συµπεριφορά Τα παιδιά διαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει το θέμα της ανάγνωσης. Περιγράφει τι εννοούμε

Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει το θέμα της ανάγνωσης. Περιγράφει τι εννοούμε 07 ENOTHTA:Layout 1 4/12/2008 7:36 ìì Page 199 Ανάγνωση: Από την εικόνα στη λέξη Αθανάσιος Πρωτόπαπας Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει το θέμα της ανάγνωσης. Περιγράφει τι εννοούμε «ανάγνωση» από την ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Χαρακτηριστικά της Αξιολόγησης

Γενικά Χαρακτηριστικά της Αξιολόγησης Γενικά Χαρακτηριστικά της Αξιολόγησης 1. Σεβασμός της προσωπικότητας του μαθητή 2. Η όλη διαδικασία πρέπει να διακρίνεται από ψυχολογική υποστήριξη του μαθητή 3. Καθημερινή μέριμνα του δασκάλου (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΟΗΝΠΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΠΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΟΗΝΠΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΠΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΟΗΝΠΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΠΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Πρόγραμμα : η Εξειδίκευση Εκπαιδευτικών και Στελεχών mc Γενική Εκπαίδευση νια Μαθητέα υε Ποοβλήυατα

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.»

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» «ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Της Αλεξάνδρας Λέττη, Δευτεροετούς φοιτήτριας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

dzenimag@primedu.uoa.gr, ek_kout@yahoo.com

dzenimag@primedu.uoa.gr, ek_kout@yahoo.com ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ: Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΓΛΩΣΣΑ Ευγενία Μαγουλά & Αικατερίνη Κουτουμάνου Πανεπιστήμιο Αθηνών dzenimag@primedu.uoa.gr, ek_kout@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Η καταχώρηση βιβλιογραφικών αναφορών μέσα στο κείμενο

Η καταχώρηση βιβλιογραφικών αναφορών μέσα στο κείμενο Το σύστημα Harvard Το σύστημα Harvard, γνωστό και ως η μέθοδος του «Πανεπιστημίου Harvard» ή η μέθοδος του Αλφαβητικού βιβλιογραφικού καταλόγου, είναι ένας τρόπος βιβλιογραφικής αναφοράς και τεκμηρίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Safe n sound

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Safe n sound ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Safe n sound 3 ΤΟ ΑΧΡΟΝΟ ΣΥΜΠΑΝ Εκδόσεις Λευκή Σελίδα εκπαίδευση ΑΓΓΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ανθή Κοκκώνη Mαρίνα Μαυροφόρου Kατερίνα Περικλέους Aπόστολος Πηγιάκης Δέσποινα Φιλιππίδου Safe n sound Getting

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

«Μεταγλωσσικοί παράγοντες στην κατάκτηση της ορθογραφικής δεξιότητας σε μαθητές δημοτικού σχολείου. Προτάσεις για μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες»

«Μεταγλωσσικοί παράγοντες στην κατάκτηση της ορθογραφικής δεξιότητας σε μαθητές δημοτικού σχολείου. Προτάσεις για μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μεταγλωσσικοί παράγοντες στην κατάκτηση της ορθογραφικής δεξιότητας σε μαθητές δημοτικού σχολείου.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

International English for Speakers of Other Languages (IESOL) International Spoken English for Speakers of Other Languages (ISESOL)

International English for Speakers of Other Languages (IESOL) International Spoken English for Speakers of Other Languages (ISESOL) International English for Speakers of Other Languages (IESOL) International Spoken English for Speakers of Other Languages (ISESOL) Short Product Description Οι Εξετάσεις City & Guilds IESOL και ISESOL

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον Ενότητα 3:Πρώιμη διάγνωση και χαρακτηριστικά των μαθησιακών δυσκολιών από την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη

Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη Μια εκπαιδευτική εφαρμογή για παιδιά με δυσλεξία Απόστολος Πηγιάκης Ειδικός Παιδαγωγός ΕΠΙΛΕΞΕΙ Μαρία Καραβελάκη, Αναλύτρια εκπαιδευτικών συστημάτων ΙΝΤΕ*LEARN Τεχνολογίες Αιχμής

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

/ 10. 1. Γράψε και χρωμάτισε τα φρούτα. / 10. 2. Γράψε και χρωμάτισε τα ζώα.

/ 10. 1. Γράψε και χρωμάτισε τα φρούτα. / 10. 2. Γράψε και χρωμάτισε τα ζώα. 3 a aeroplane afternoon an and answer ant apple ask at bag banana battery be careful bee big bird boat boy brother bus butterfly cat CD player cherry children church cock coffee come come in come on computer

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο.

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. (*) Γιώργος Φούρλας, Λογοπεδικός, Μ.Εd., M.Sc.CCC, MRCSLT. λόγος, Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Final Test Grammar. Term C'

Final Test Grammar. Term C' Final Test Grammar Term C' Book: Starting Steps 1 & Extra and Friends Vocabulary and Grammar Practice Class: Junior AB Name: /43 Date: E xercise 1 L ook at the example and do the same. ( Κξίηα ηξ παοάδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Δροσινού 153, Δρ ψυχολογίας, Πάρεδρος ειδικής αγωγής-μαθησιακών δυσκολιών ε.θ. στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο

Μαρία Δροσινού 153, Δρ ψυχολογίας, Πάρεδρος ειδικής αγωγής-μαθησιακών δυσκολιών ε.θ. στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ ΜΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ. ΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ. Μαρία Δροσινού 153, Δρ ψυχολογίας, Πάρεδρος ειδικής αγωγής-μαθησιακών δυσκολιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Ειδίκευση: Εκπαίδευση Κωφών & Βαρήκοων παιδιών «Το Ορθογραφικό Προφίλ

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013 LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG 14 January 2013 Up πάνω Down κάτω In μέσα Out/outside έξω (exo) In front μπροστά (brosta) Behind πίσω (piso) Put! Βάλε! (vale) From *** από Few λίγα (liga) Many

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ : * Paul, Lisa & CO 1 Kursbuch (αναγνωστικό) * Paul, Lisa & CO 1 Arbeitsbuch (βιβλίο ασκήσεων) * Paul, Lisa & CO 1 Glossar (βιβλίο λεξιλογίου + CD) * GRAMMATIKLAND 1 (Βιβλίο γραμματικής)

Διαβάστε περισσότερα

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα.

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα. Σημαντικά ψηφία Η ταχύτητα διάδοσης του φωτός είναι 2.99792458 x 10 8 m/s. Η τιμή αυτή είναι δοσμένη σε 9 σημαντικά ψηφία. Τα 9 σημαντικά ψηφία είναι 299792458. Η τιμή αυτή μπορεί να δοθεί και με 5 σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα Curriculum Vitae (CV)

Βιογραφικό Σημείωμα Curriculum Vitae (CV) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑς ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗς, ΦΥΣΙΚΗς ΑΓΩΓΗς & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Βιογραφικό Σημείωμα Curriculum Vitae (CV) ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ ΣΤΟ ΤΕΦΑΑ-ΠΘ mpolymer@pe.uth.gr Curriculum Vitae A curriculum vitae

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου GREEKLISH: ΜΙΑ ΝΕΑ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ; Α.Καράκος, Λ.Κωτούλας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου {INTERNEη από την μια άκρη του κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Είναι προφανές ότι οι Τυπολογικές συγκρίσεις και η μελέτη της διαφορετικότητας των γλωσσών δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα