ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΥΛ. ΒΑΓΙΑΝΟΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ. Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΥΛ. ΒΑΓΙΑΝΟΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ. Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο"

Transcript

1 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΥΛ. ΒΑΓΙΑΝΟΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ. Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο Έχει κατά καιρούς διατυπωθεί το αίτημα για εκσυγχρονισμό της διδακτικής πράξης του Μαθήματος της Ιστορίας. Και ερωτάται: τι είναι αυτό που θα την εκσυγχρονίσει. Προφανώς, χρειάζεται να γίνουν όχι ένα, αλλά περισσότερα βήματα. Το καίριο βήμα, πάντως, είναι η άσκηση του μαθητή στην ανάλυση και την ανασύνθεση των ιστορικών γεγονότων. Αλλά αυτό το πρώτιστο βήμα, πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένη στόχευση. Κι αυτή είναι η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων 1. Η ερμηνεία, σημειώνω ότι θα διατυπώνεται από τον μαθητή, αλλά σε μια βάση συνεργασίας του με τον δάσκαλο. Ο δάσκαλος, ωστόσο, θα περιορισθεί στο να κατευθύνει τον μαθητή του μόνο ως προς τη διαδικασία της έρευνάς του. Θα αποπειραθώ να δώσω τις κατάλληλες εξηγήσεις στη συνέχεια. Συνεπώς, το θέμα της ανακοίνωσής μου θα είναι: Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας. Δεν θα αναφερθώ σήμερα σε ερμηνευτικές πρακτικές μέσα στην τάξη. Αυτό αφορά τις εφαρμοστικές επιλογές της διδακτικής διαδικασίας, και, συνεπώς, μιαν επόμενη συζήτηση. Εδώ. θα περιοριστώ να εξηγήσω την αξία και τη σημασία της ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων, όπως εγώ την εννοώ. και πάντα στο πλαίσιο του Μαθήματος της Ιστορίας. Αναγνωρίζω. ότι κάποιες, περίπου ερμηνευτικές, απόπειρες γίνονται και τώρα. Αλλά. γνωρίζω και ότι όποτε γίνονται, είναι περισσότερο ευκαιριακές. Κυρίως γνωρίζω ότι δεν συνειδητοποιείται από δασκάλους και μαθητές ότι η εξήγηση και ερμηνεία 2 των ιστορικών γεγονότων είναι το τελικό ζητούμενο της διδασκαλίας. αυτό που καθιστά την Ιστορία ολοκλήρωμα. Αυτό υπαγορεύουν οι δικές μου εμπειρίες, τουλάχιστον από τις πάρα πολλές δειγματικές και άλλες διδασκαλίες, που έχω παρακολουθήσει σε διάφορα σχολεία. Για να ξεκινήσω, λοιπόν, έτσι, λέω ότι η σχολική τάξη πρέπει να πάψει να θεωρείται χώρος μόνο για ιστορικές αφηγήσεις και μονολόγους. Η αφήγηση δεν είναι 1 Βλ. μερικές αιτιολογημένες παραθέσεις στο: Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Διδακτική της Ιστορίας: Σύγχρονες τάσεις και δεοντολογία, Αθήνα 2006, σ. 19 εξ..βλ. και Μόνικα ΠΑΠΑ. Η Σωκρατική Ειρωνεία και τα αναπάντητα ερωτήματα του Β Brecht στη Διδασκαλία του Γλωσσοιστορικού μαθήματος,αθήνα 2009,σ Ιεραρχώντας τους δύο αυτούς όρους εκτιμούμε, ότι η ερμηνεία προχωρεί βαθύτερα στην ανάλυση των δεδομένων της, καθώς επιδιώκει την αποκάλυψη των αιτιών των αιτίων των ιστορικών γεγονότων. Εκτιμούμε, συνεπώς, την ερμηνεία ως έννοια άκρως σημαίνουσα, που λειτουργεί αδιάλειπτα στο πλαίσιο της Επιστήμης της Ιστορίας, φυσικά και του σχολικού Μαθήματος της Ιστορίας. ISSN

2 παρά μια προκαταρκτική φάση 3. Η τάξη χρειάζεται να γίνει χώρος ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων 4. Όμως. για κάθε προσπάθεια ερμηνείας χρειάζεται δάσκαλοι και μαθητές, να συνλειτουργήσουν στην τάξη σαν σε εργαστήριο 5. - και με συνεργασία τύπου εργαστηρίου 6, ώστε να μπουν στην ατμόσφαιρα μιας ολιστικής θεώρησης του ιστορικού παρελθόντος 7. Και πότε θα συμβεί αυτό; Θα συμβεί, όταν ο μαθητής συνεργαζόμενος, ασκηθεί και μάθει: -να κατατάσσει το υλικό της διδακτικής ενότητας σε κατηγορίες: τοπικές, χρονικές και αποτελεσμάτων, -να συσχετίζει τα αποτελέσματα με τα αίτιά τους. και, έπειτα, -να προσπαθεί συστηματικά να τα ερμηνεύει. Θα καταλήξει, έτσι, σε κάποια ερμηνεία, αφού επίσης ασκηθεί να εξελίξει τη συλλογιστική του συνθετικά. Η συνθετική ερμηνεία, ωστόσο, από τη φύση της θα χρειαστεί να απασχολήσει περισσότερο μέρος του διδακτικού χρόνου. Και επειδή ο διδακτικός χρόνος δεν είναι μεγάλος, ο μαθητής χρειάζεται να ξεκινήσει την προετοιμασία του από το σπίτι, ώστε να διευκολύνεται να καταλήγει σε λογικά συμπεράσματα 8. Και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του δασκάλου, όπου αυτός θα ποδηγετεί τον μαθητή για να ανάγεται στο «εκεί» και «τότε», δηλ. στην ατμόσφαιρα του ιστορικού παρελθόντος 9. Ο μαθητής χρειάζεται να ενημερωθεί ότι η ερμηνεία είναι μια δουλειά σύνθετη και συνθετική που αποτελεί ιδρυτικό στοιχείο της ερμηνευτικής επιστήμης της Ιστορίας 10. Γι αυτό πρέπει να ασκηθεί στο να επιστρατεύει και συν-αξιολογεί τα στρατιωτικά, πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά, αλλά ιδίως τα πολιτιστικά κριτήρια, εφόσον αυτά είναι συναφή με τα εξεταζόμενα γεγονότα της διδακτικής ενότητας 11. Έχοντας, λοιπόν, αναστραφεί ο μαθητής με αυτή την άσκηση, και πάντα υποβοηθούμενος με κατάλληλα ερωτήματα από μέρους του δασκάλου ή του βιβλίου, θα μπορέσει να προσεγγίζει συνδυαστικά τα εξεταζόμενα γεγονότα. 3 Βλ. και Ζακ Λε ΓΚΟΦ, Ιστορία και Μνήμη, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1998, σ Ως Ιστορικά γεγονότα εννοούμε (και είναι) τα πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά έως και τα ενγένει πολιτιστικά, (θρησκεία, γράμματα, τέχνες και επιστήμες), και συμπεριφορικά, στον κοινωνικό του περίγυρο, στοιχεία του διαχρονικού ανθρώπου. 5 βλ. Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Διδακτική της Ιστορίας: Σύγχρονες τάσεις και δεοντολογία, Αθήνα 2006, σ. 51 εξ. 6 Πρβλ. Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ειδική διδακτική της Ιστορίας, Γ, Θεματολογία ΙΙ, Ανάλυση και ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων, εκδ. περιοδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1999, σ. 56 εξ., όπου και παραπομπές. 7 Βλ. και Georg G. IGGERS, Η ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα, μτφρ. Παρ. Ματάλας, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1999, σ Βλ. Η. ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑ, Στρατηγικές διδασκαλίας. Από την πληροφόρηση στην κριτική σκέψη, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1997, σ Πρβλ. και Παύλου ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ, Διαλεκτική Σκέψη στην Επαίδευση: Θεωρία και Πράξη, , Αθήνα, σ Βλ. και Χρ. ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ, Λεξικόν της Φιλοσοφίας, Αθήναι 1929, σ Πρβλ. και Παύλου ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ, Κριτική Σκέψη, Πρακτικά 3 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου του ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ. με θέμα: Κριτική, Δημιουργική, Διαλεκτική Σκέψη στην Επαίδευση: Θεωρία και Πράξη, , Αθήνα, σ ISSN

3 Τονίζω κάτι ακόμα: ότι θεμελιώδης διδακτική θέση είναι πως: τα ιστορικά γεγονότα μπορούν να ερμηνεύονται, και να αξιολογούνται ως θετικά ή αρνητικά γεγονότα, μόνον ανάλογα με τη θετική ή αρνητική συμβολή τους στον πολιτισμό. Η πολιτιστική συμβολή των γεγονότων οφείλει να είναι βασικό ερμηνευτικό κριτήριο. Ανάλογα, άλλωστε, με αυτή τη συμβολή μπορεί να κρίνεται ή να αξιολογείται ποιοτικά και η κουλτούρα του έθνους που τα έχει ενεργήσει. Παραδειγματικά, αναφέρω από το ένα μέρος τον πρωτογονισμό των περσικών επιθετικών πολέμων. Οι Πέρσες επεδίωκαν τότε κατάκτηση πλούτου και ζωτικού χώρου για επικυριαρχία. Από το άλλο μέρος, επικαλούμαι συνδυαστικά και τη διάσταση της άμυνας των Ελλήνων. Αυτοί δεν επεδίωξαν παρά την προστασία της ποιότητας του κοινωνικού και του πνευματικού πολιτισμού τους. Παρατηρείστε, λοιπόν, την τεράστια πολιτιστική απόσταση μεταξύ των δύο νοοτροπιών, δηλ. των δύο λαών. Ερμηνευτικά είναι προφανές, ότι καθ εαυτήν η άμυνα των Ελλήνων υπήρξε ισχυρή συμβολή στην ανέλιξη του πολιτισμού. Δηλ.: οι περσικοί πόλεμοι απέδειξαν διαφορές συμπεριφορικών και στοχοθετικών ποιοτήτων Ελλήνων και Περσών, που οφείλοντο στις πολιτιστικές καταβολές, και, αντίστοιχα διαφορές, μεταξύ τους. Προβλήθηκαν, π.χ. οι πολιτισμικές αναστολές και η πνευματική στατικότητα, από την πλευρά των Περσών, που πολεμούσαν για γαίες και πλούτο. Αλλά προβλήθηκαν συνθήκες και γεγονότα που υπηρετούσαν τον παγκόσμιο πνευματικό πολιτισμό, από την πλευρά των Ελλήνων, οι οποίοι Έλληνες αμύνονταν για βωμούς και εστίες. Γαίες και πλούτος, απ το ένα μέρος, βωμοί και εστίες, απ το άλλο. Να γιατί ο πολιτισμός, ως κύριο ερμηνευτικό κριτήριο, επιτρέπει να κατανοούνται οι λαοί και τα δρώμενά τους στη βαθύτερη διάστασή τους, ενώ, παράλληλα, διευκολύνει την, κατά το εφικτό, αποκάλυψη της επιστημονικής αλήθειας των ιστορικών γεγονότων 12. Τονίζω, εξάλλου, ότι δεν θα απαιτούσα οι ερμηνευτικές αξιολογήσεις του μαθητή να είναι απόλυτα ορθές και αληθείς. Θα αρκούσε να είναι απλά προσεγγιστικές ή και διαισθητικές της ιστορικής αλήθειας 13. Πώς άλλωστε, αφού η αλήθεια των ιστορικών ερμηνειών, και η ίδια αλήθεια της Ιστορίας, είναι καταδικασμένη να είναι πάντα-μα-πάντα σχετική. Όποιος κι αν είναι ο ιστοριογράφος. η γραφή του θα είναι πάντα-μα-πάντα έργο υποκειμενικό και συνέπεια των εκτιμήσεων ενός ανθρώπου: δηλ. αυτού, του εκάστοτε ιστοριογράφου. Θέλω, λοιπόν, να πω, ότι κι αυτή η ίδια η επιστημονική Ιστορία υπόκειται στη νομοτέλεια μη ορθών και μη αληθινών ερμηνειών. Πώς, λοιπόν, να απαιτήσω άλλα από τη σχολική διδασκαλία της Ιστορίας; 12 Πρβλ. και Kaya YILMAZ, Postomodernism and its challenge to the discipline of History Implications for History Education, περιοδ. Educational Philosophy and Theory, τόμ. 42, τεύχ. 7, Malden MA 2010, σ Πρβλ. και Richard RORTY, Intuition: άρθρο στο: The Encyclopedia of Philosophy, τόμ. 3 ος, εκδ. Collier McMillan Publishers, Londo-McMillan Publishing Co., Inc and The Free Press, New York, 1972, σ ISSN

4 Αλήθεια. ποιος ιστοριογράφος είναι ικανός να κατέχει και να παρουσιάσει την απόλυτη αλήθεια του ανθρώπινου παρελθόντος; Κανείς! Αφού κι ο ιστοριογράφος είναι κι αυτός άνθρωπος. Αφού κι αυτός έχει πολιτικές, κοσμοθεωριακές, θρησκευτικές και άλλες πεποιθήσεις, αναπόφευκτα επηρεάζεται το συναίσθημα, η λογική και, ασφαλώς, η γραφίδα του. Για εμάς, λοιπόν, που θεραπεύουμε τη Διδακτική Επιστήμη, και ειδικότερα τη Διδακτική της Ιστορίας, σημασία έχει ο μαθητής να ασκηθεί να διατυπώνει τις ερμηνείες του. Και, να τις διατυπώνει: με σαφήνεια. με λογική τάξη, και πάντως, να τις συνοδεύει με τεκμήρια, επιβεβαιωτικά της αξιολόγησης που κάνει. Στην προσπάθεια του μαθητή, ο δάσκαλος ασφαλώς παρεμβαίνει. Αλλά πώς. Παρεμβαίνει, όπως τόνισα, με, κατά βάση, διαδικαστικές οδηγίες και υποδείξεις. Χωρίς, δηλ., διορθώσεις που μπορεί να επηρεάσουν καθ εαυτές τις ουσιαστικές εκτιμήσεις του μαθητή. Σταθερή σκόπευση του δασκάλου παραμένει το να εξοικειώσει τον μαθητή με την αυτοκριτική του (προσέχω τί επιλέγω), με τον κριτικό έλεγχο των δεδομένων του (προσέχω τους λογικούς μου συνδυασμούς), και με το να μη διαφεύγουν της δημιουργικής προσοχής του οι γενεσιουργοί παράγοντες των ιστορικών γεγονότων 14. Όταν, λοιπόν, καταστεί εφικτό, με βάση τα παραπάνω, ο μαθητής να προσεγγίσει τα ιστορικά γεγονότα ερμηνευτικά, η ερμηνεία του να διατυπώνεται με λογική τάξη και με δημιουργική αξιολόγηση, και, τέλος, έτσι όπως ο ίδιος τεκμηριωμένα θα εκτιμήσει, τότε θα τον έχουμε μάθει να δομεί τους ερμηνευτικούς συλλογισμούς του μέσω έμμεσων μαρτυριών, διηγήσεων, ιστορικών ιχνών κ.ο. και, έτσι, να διαλέγεται με το ανθρώπινο διαδραστικό παρελθόν, δηλ. την Ιστορία 15. Τότε, φυσικά, και το Μάθημα της Ιστορίας θα μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα εκσυγχρονίζεται. Αυτό, εξάλλου, αποτελεί μια σημαντική συμβολή στη μόρφωση του μαθητή! Γιατί; Διότι θα τον έχουμε ασκήσει, -να ανακαλύπτει το ιστορικό υλικό που τεκμηριώνει τις εκτιμήσεις του, -να διαλογίζεται όχι μόνο κριτικά και δημιουργικά 16 πάνω στο υλικό του μέσω ερευνητικών-ανακαλυπτικών μεθόδων, αλλά και -να αρθρώνει, κατά το εφικτόν, πειστικό και υπεύθυνο ερμηνευτικό λόγο. Το γε νυν έχον, όμως, εμμονή στη διατύπωση κάποιων προκατασκευασμένων ερμηνειών από τον δάσκαλο ή από το διδακτικό βιβλίο, δεν διευκολύνει τον εκσυγχρονισμό που προτείνουμε. Γιατί; Διότι παρεμβαίνει και μια άλλη άποψη. αυτή περί αναγκαιότητας ορισμένων επιλεκτικών ερμηνειών των ιστορικών στοιχείων. Πρόκειται για την άποψη που εισηγείται να λαμβάνεται απολύτως υπόψει στη σχολική διδασκαλία η συλλογική ιστορική μνήμη (Παράδοση), για λόγους π.χ. εθνικών σκοπιμοτήτων. 14 Πρβλ. ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ, Εγχειρίδιον, c Πρβλ. ενδεικτικά και Mario VITTI, Οδυσσέας Ελύτης. Κριτική Μελέτη, εκδ. Ερμής, Αθήνα 1984, σ Βλ. και Αντωνίου ΔΑΝΑΣΣΗ-ΑΦΕΝΤΑΚΗ, Σύγχρονες τάσεις της αγωγής, Αθήνα 1977, σ. 114 εξ. ISSN

5 Σ αυτό το απολύτως τοποθετείται και η διαμάχη μεταξύ επιστημονικής Ιστορίας, αφενός, και αφετέρου συλλογικής ιστορικής μνήμης και Παράδοσης. Η προσωπική μου τοποθέτηση είναι κάθετη, ότι δηλ. το ζήτημα αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με ένα γενικό αφορισμό. Κι αυτό, διότι και τα δύο έχουν την αξία τους. δηλ. και τα δύο χρειάζονται. Και τα δύο μετέχουν της ιστορικής έρευνας. Διαφορετική τυχόν άποψη πρέπει να εκτιμηθεί ως αιρετική και αλυσιτελής. Ωστόσο. δεν αρνούμεθα ότι αντικείμενο συζήτησης οπωσδήποτε είναι το ερώτημα: σε ποιες σχολικές τάξεις και με ποια ηλικιακή ωριμότητα μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά η επιστημονική Ιστορία. Και παραπέρα. σε ποιες τάξεις και ηλικίες έχει λόγους να αξιοποιείται η Παράδοση και η συλλογική ιστορική μνήμη 17. Διδακτικολογικός οδηγός είναι η αποφυγή ιδεολογικών παρεμβολών που αλλοιώνουν δραματικά την ιστορική αλήθεια 18. Η επιδίωξη της ιστορικής κατάρτισης του μαθητή, μέσα από ερμηνείες των ιστορικών γεγονότων, είναι σε κάθε περίπτωση ένας διανοητικός αγώνας. Ένας αγώνας που θα έλεγα ότι διαθέτει μια αξιοπαρατήρητη γνησιότητα. Γιατί; - Διότι επιδιώκει να παράγει πλούσια και πρωτογενή μαθησιακά αποτελέσματα. Αυτά επιδιώκει να εμπεριέχονται στην ερμηνεία του μαθητή. Σε μια τέτοια παιδευτική ατμόσφαιρα, ερμηνεία και μάθηση ή, μάλλον, μάθηση διά της ερμηνείας, συμπορεύονται. Και, μάλιστα, συμπορεύονται δημιουργικά. Είναι προφανές ότι η ερμηνεία γίνεται, έτσι, το όχημα της ενεργητικής μάθησης 19. Αυτό που οδηγεί τον μαθητή προς ένα στιβαρό ιστορικο-γνωστικό αποτέλεσμα. Θέλω να πω πάλι, ότι μια μη ακριβής ερμηνευτική αξιολόγηση του ιστορικού γεγονότος από τον μαθητή, δεν πρέπει να μας προβληματίζει ιδιαίτερα. Ποιος ιστορικός κι από τους επαγγελματίες, άλλωστε, μπορεί να είναι απόλυτα ακριβής, να κατέχει την απόλυτη αλήθεια! Τουλάχιστον, λοιπόν, δεν πρέπει να προβληματιζόμαστε τόσο, όσο σε περίπτωση μιας ατεκμηρίωτης και λογικά αποκλίνουσας πορείας του μαθητή, αναφορικά με την από μέρους του αξιολόγηση και ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων. Κι αν ρωτήσει κάποιος: τότε σε τί τάχα θα ωφελήσει μια μη ακριβής ερμηνευτική πρόταση. Απαντώ: Λειτουργούμε διδακτικολογικά οπότε μας ενδιαφέρει περισσότερο ο δρόμος για την Ιθάκη. παρά η Ιθάκη καθ εαυτήν. Μας ενδιαφέρει η κατάκτηση από τον μαθητή μιας γκάμας δεξιοτήτων, στις οποίες αυτός, (ο μαθητής) θα έχει ασκηθεί, -να καταφέρνει να μη πολυδιασπάται, -να επικεντρώνει το ερευνητικό του ενδιαφέρον στο ζητούμενό του, -να μη παρασύρεται από υπερβολές, (σωβινισμός, πολιτικαντισμός ή θρησκοληψία, κ.ό.), και -να μη αντικρίζει τα γεγονότα αποσπασματικά ή απομονωμένα από τον υπόλοιπο, και κυρίως τον πολιτιστικό, περίγυρο. Αντίθετα, να τα προσεγγίζει ολιστικά, και ιδίως συνδυαστικά. 17 Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ιστορική μνήμη: Συστατικό και αποτέλεσμα της εθνικής συνείδησης, Αθήνα 2011, σ. 23 (υπό δημοσίευση). 18 Πρβλ. ενδεικτικά. και Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ειδική διδακτική της Ιστορίας, Γ, Θεματολογία ΙΙ, εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1999, σ. 273, όπου εξηγείται η προσπάθεια για αποφυγή της ιδεολογικής ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων. 19 Για την ενεργητική μάθηση και την αξία της πρβλ. και Αθαν. Ε. ΠΑΠΑ, Διδακτική γλώσσας και κειμένων, τόμ. Α, Αθήνα χ.χ., σ. 63 εξ. ISSN

6 Είναι προφανές ότι μόνον έτσι θα έχει βοηθηθεί να εντοπίζει τις σχέσεις ιστορικών αιτίων και αιτιατών, χωρίς τις παρεμβολές υποκειμενικών απόψεων που πιθανώς θα αλλοιώνουν την ιστορική πραγματικότητα 20. Κι αυτό είναι θεμελιώδες διδακτικό, όσο και ιστορικο-μορφωτικό ζητούμενο. Όμως, η μάθηση διά της ερμηνείας έχει και ορισμένες προϋποθέσεις: -κατάλληλο και επαρκές ιστορικο-μορφωτικό επίπεδο του δασκάλου, και, βέβαια, τη βαθειά γνώση των δεδομένων της εκάστοτε συγκεκριμένης διδακτικής ενότητας, -τη συστημική, θα την έλεγα, δέσμευσή του για συνεργασία με τον μαθητή του, ώστε να συγκροτούν μια μαθησιακή κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτής της κοινωνίας δεν θα πρωτουργεί η διδασκαλική αυθεντία, ούτε στόχος της θα είναι η μεταβίβαση, αλλά η ανακάλυψη γνώσης 21. Παραπέρα προϋποθέσεις είναι: -η παράλληλη πνευματική και τεχνική συνεργασία δασκάλου και μαθητή 22, -οι κατάλληλα εμπλουτισμένες σχολικές βιβλιοθήκες 23, -η ευρεία χρήση Η/Υ 24, -απαραίτητα οι επισκέψεις σε μουσεία και ιστορικούς τόπους 25 και, πάνω απ όλα, -η πολύ καλή οργάνωση του διδακτικού χρόνου. Τονίζω την ανάγκη για πολύ καλή οργάνωση του, άλλωστε περιορισμένου, διδακτικού χρόνου του Μαθήματος της Ιστορίας. ώστε η ιστορική μάθηση να γίνεται μόρφωση και πνευματικότητα 26. Το προαπαιτούμενο οργάνωσης του διδακτικού χρόνου παίζει αποφασιστικό ρόλο στην προσπάθεια για κατόρθωση ενός πετυχημένου Μαθήματος Ιστορίας. Η πολύ καλή οργάνωση του διδακτικού χρόνου είναι ο καμβάς πάνω στον οποίο μπορεί να εντάσσεται ο μαθητής και το πρόγραμμα της δουλειάς του, ώστε με απελευθερωμένη τη σκέψη του και μέσα σε ένα εύλογο χρόνο, να μπορεί να ολοκληρώνει τη διατύπωση των ερμηνειών του. Τελείως ακροθιγώς θα πώ, πάντως, ότι ο διδακτικός χρόνος της Ιστορίας είναι ανάγκη να αντιμετωπισθεί από τη μεριά των ωρολόγιων προγραμμάτων.. Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι μη σκεφθείτε ότι ζητώ πολλά ή ότι διατυπώνω ευσεβείς θεωρητικολογίες. Σας βεβαιώνω ότι οι προτάσεις μου είναι και δόκιμες, και εφαρμόσιμες και έχουν αποδώσει αλλού θαυμάσια αποτελέσματα. 20 Πρβλ. R.F. ATKINSON, Knowledge and Explanation in History. An Introduction to the Philosophy of History, εκδ. McMillan, London 1989, σ. 73: new history books differ from the old in ways that are not wholly to be accounted for by reference to whatever new information has meanwhile become available. 21 Πρβλ. και Georg St. VAYANOS, Der Geschictsunterricht: Gedanken ueber eine staerkere Modernisierung der Function der Lehrmethoden dieses Faches, στον συλλ. τόμο Παρουσία, έκδ. Σ.Δ.Π. της Φ.Σ. του ΕΚΠΑ, τ.ιγ -ΙΔ , σ Πρβλ. και James CATTERALL, School Reforms and Scholl Dropouts in California εκδ. Tracking the Linkages California State Depertment of Education, 1988, passim. 23 Βλ. και άλλες λεπτομέρειες στο: Γεωργίου Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Η σχολική τάξη και προεκτάσεις της: Ανάγκες ή απαιτήσεις του σύγχρονου Μαθήματος της Ιστορίας, Θεσσαλονίκη, 1999, σ. 69, 75 εξ. 24 Για τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων βλ. και Douglas GREENBERG, You do not need a Weatherman to Know which Way the Wind Blows, Urban History for a Plural Society, περιοδ. The History Teacher, τόμ. 30, Washington DC (Febr. 1997), passim. 25 Γεωργίου Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, όπ.π., σ. 14 εξ. 26 Πρβλ. και Ν. ΠΕΤΡΟΥΛΑΚΗ, Γενική Διδακτική, Αθήνα χ.χ., σ. 21. ISSN

7 Αναφέρω ενδεικτικά ότι είναι ο βασικός τρόπος διδασκαλίας της Ιστορίας στα σχολεία των ΗΠΑ, όπως έχω αποκομίσει από επιτόπιες μελέτες μου, όπου η εκεί προτεινόμενη διδακτική πρακτική χαρακτηρίζεται ως personal inventory strengths και έχει να επιδείξει αξιόλογα αποτελέσματα 27. Εξάλλου, ο τρόπος διδασκαλίας της Ιστορίας ασφαλώς ενημερώνει όταν διεξάγεται απλά αφηγηματικά. Αλλά μορφώνει μόνο όταν η διδακτική πρακτική γίνεται με επιστημονικά πρότυπα, όπως συμβαίνει με τις συνθήκες ερμηνείας 28. Στην επιδίωξη, λοιπόν, εκσυγχρονισμού του Μαθήματος της Ιστορίας, διδακτική θέση είναι ότι: κανένα ιστορικό γεγονός δεν μπορεί να προσεγγίζεται ως ιδιογενές και αυθύπαρκτο. Πρέπει, να εξηγήσουμε στον μαθητή ότι καλείται να αναζητεί, κριτικά συγκριτικά και δημιουργικά, τις εκεί και τότε πολιτισμικές και άλλες, όπως ετόνισα, επιρροές και συνθήκες, του υπό εξέταση γεγονότος 29. Κι αυτό, διότι τα ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα επηρεασθεί άμεσα ή έμμεσα από ποικίλους παράγοντες (οικονομικούς, κοινωνικούς, γεωπολιτικούς, διπλωματικούς, στρατιωτικούς κ.ά.). Αλλά, κάποτε, και από εντελώς τυχαίες συνθήκες, όπως είναι π.χ. τα φυσικά φαινόμενα. Χωρίς την κριτική αντιμετώπιση των παραγόντων και φαινομένων που ανέφερα, δεν μπορεί ο μαθητής να σκεφθεί ολιστικά και να ερμηνεύσει. Στους καιρούς μας οι ιστορικές εξελίξεις επηρεάζονται πολύ από διακρατικές οικονομικές συνεργασίες (βλ. ευρωζώνη). ή από πολιτικο-στρατιωτικές συμμαχίες (βλ. ΝΑΤΟ), αλλά πολύ και από κοινωνιολογικά στοιχεία 30. Εδώ πρόκειται για συνεργασίες που, μάλιστα μετά την παγκοσμοποίηση που βιώνουμε, έγιναν περίπου ο κανόνας. Ο μαθητής, όμως, είναι διδακτική ανάγκη να ασκείται στο να συν-εκτιμά όλα αυτά τα δεδομένα, όταν θα του ζητηθεί να διατυπώσει δικές του ερμηνείες. Πρέπει, ακόμα, να παίρνει υπόψει του, και ότι είναι διαχρονική πραγματικότητα οι ισχυρότεροι να θέλουν να επιβάλουν τα συμφέροντά τους στους αδυνατότερους. οι δε αδυνατότεροι να εξαναγκάζονται να προσκολλώνται στους ισχυρότερους για την προστασία τους, απεμπολώντας κάποτε έως και μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας, όπως μας διδάσκει η πρόσφατη πραγματικότητα. Γενικά, επιμένω να τονίζω ότι δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής, πως απ τον ορισμό της δεν νοείται η Ιστορία χωρίς την ερμηνεία των δεδομένων της,. 27 Βλ. ενδεικτικά Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ειδική διδακτική της Ιστορίας, Γ, Θεματολογία ΙΙ, εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1999, passim. Πρβλ. και Wendy Ecklund LAMBERT, From Crockett to Tubman, Investigating Historical Perspectives, περιοδ. Educational Leadership, τόμ. 55, (Σεπτ. 1997), σ. 51 εξ. 28 Βλ. και Linda S. LEVSTIK-Keith C. BARTON, They still use some of their past. Historical salience in elementary children s chronological thinking, περιοδ. Journal of Curriculum Studies, τόμ 28 (Sept.- Oct.) 1996, σ Πρβλ. και άρθρο: Χαράλ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΤΑΚΗ, Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία, αναρτημένο στο διαδίκτυπο...βλ. και Μόνικα ΠΑΠΑ. Η Σωκρατική Ειρωνεία και τα αναπάντητα ερωτήματα του Β Brecht στη Διδασκαλία του Γλωσσοιστορικού μαθήματος,αθήνα 2009,σ Γι αυτό και οι ιστορικοί έχουν υιοθετήσει μεθόδους και πορίσματα των κοινωνικών επιστημών, και συναφώς πρβλ.και Georg G. IGGERS, Η ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα, μτφρ. Παρ. Ματάλας, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1999, σ ISSN

8 Παντού στην Ιστορία εμφωλεύει το ερμηνευτικό στοιχείο. Αυτός είναι και ο έσχατος σκοπός της Ιστορίας, αυτός την καθιστά ολοκλήρωμα. Γι αυτό, λέω, ότι κάθε απόπειρα κατακερμάτισης του επιστημονικού ολοκληρώματος, που είναι η Ιστορία, θα οδηγεί σε αγνωσία ή, άλλοτε, σε γνωσιολογική μετριότητα. όπερ άτοπον. Αλλά τότε, πώς δεν είναι άτοπον να στερήσουμε από τη σχολική διδασκαλία της Ιστορίας το επιστημονικό της ζητούμενο, δηλαδή την ερμηνεία των γεγονότων της, και έτσι να την καθιστούμε μερικότητα; Είπα παραπάνω, ότι παντού στην ιστορία εμφωλεύει η ερμηνεία. και εξηγούμαι: Ερμηνεύει ο ιστοριοδίφης, όταν προσφέρει αποκαθαρμένα τα ιστορικά ίχνη. Ο ιστορικός ερευνητής αναλύει και ανασυνθέτει τα στοιχεία του, για να τα ερμηνεύσει. Ο ιστοριογράφος, ερμηνεύει τα δεδομένα της ιστοριοδιφικής και της ιστορικής έρευνας, για να τα ερμηνεύσει και να τα καταγράψει, καθιστώντας τα επιστημονικό ολοκλήρωμα, όπως επεσήμανα, και να παρουσιάσει το διαδραστικό ανθρώπινο παρελθόν. Συνεπώς. όσο η ιστορική ερμηνεία των γεγονότων δεν είναι καθόλου περιθωριακό έργο για την επιστήμη της Ιστορίας, άλλο τόσο δεν είναι και για τη σχολική διδασκαλία της και για την καλλιέργεια της λογικής του μαθητή 31. Αντίθετα, η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων παραμένει κορυφαία διαδικασία, και ύπατος σκοπός και λόγος και, της διδασκαλίας της Ιστορίας στο σχολείο. Ιδού γιατί είναι μαθησιακή αναγκαιότητα, η ερμηνεία να καλύπτει μεγάλο, το μεγαλύτερο, μέρος του διδακτικού χρόνου. Πέρα άλλων, λοιπόν, θέλω να τονίσω και ότι ο μαθητής διά της ερμηνείας που αποδύεται να κάνει, ασκείται και εθίζεται - στο να διαλογίζεται, -να ερευνά, -να διαγιγνώσκει ποιο είναι το μέτρο του εφικτού π.χ. στις διεθνοπολιτικές διαδράσεις, και -να συνδέει το ιστορικό γεγονός με την αιτία του. Αυτό το τελευταίο τον διευκολύνει να μπαίνει πιο βαθειά στα ιστορικά στοιχεία. Κυρίως να διαπιστώνει πόσο σχετικό είναι αυτό που λένε ιστορική αλήθεια. Θα μπορεί, έτσι, να στέκεται με έλλογη επιφύλαξη και απέναντι σε αυτό που ανέφερα παραπάνω περί εθνικών σκοπιμοτήτων, όπου η διαφοροποίηση υπέρ των σκοπιμοτήτων γίνεται σκάνδαλο. Την ίδια στιγμή δικαιούται να ερμηνεύσει και ο ίδιος. Μπορεί έως και να διαφωνήσει με τις όποιες υπάρχουσες ερμηνείες. Αλλά, πάντα στηριγμένος σε μια πλήρως λογική δική του τεκμηρίωση. Θέλω να τονίσω επίσης ότι: όσο η ερμηνεία παραμένει μόνο ένα ζητούμενο, και όχι μια δόκιμη εφαρμογή της διδακτικής της Ιστορίας, όμοια και η διδακτική επιστήμη θα συνεχίσει να την προτείνει επίμονα, για χάρη επίτευξης του διεκδικούμενου, που είναι ο εκσυγχρονισμός του Μαθήματος. Ιδεώδες της σχολικής Ιστορίας παραμένει ότι οι αρχές της επιστημονικής Ιστορίας, πρέπει, κατά το εφικτό, να μη απεμπολούνται ως εργαλεία και της σχολικής διδασκαλίας. 31 Πρβλ. και. Η. ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑ, Στρατηγικές διδασκαλίας. Από την πληροφόρηση στην κριτική σκέψη, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1997, σ ISSN

9 Προσπάθησα να κάνω σαφές και στηρίζω τη θέση ότι η Ιστορία στο σχολείο δεν ωφελεί μαθησιακά αν αποστασιοποιείται από την ερμηνεία των γεγονότων της. Η ερμηνεία είναι καίριος σκοπός της 32 και ανήκει στα επιστημονικά της θέσφατα. Η Παράδοση, στην οποία αναφέρθηκα, βεβαίως υπάρχει, και οφείλει να είναι σεβαστή. Θα ήταν δε όχι μόνο ενάντιο στην ιστορική συνείδηση και το συναίσθημα της κοινωνίας-φορέα της Παράδοσης, αλλά και αυτόχρημα αντιεπιστημονικό. Αλλά, την ίδια στιγμή η Παράδοση χρειάζεται να αντικρίζεται όπως της αρμόζει, δηλ. ως αποστασιοποιημένη, αν και σε όποιο ποσοστό αποστασιοποιείται, από την pura scientia. την καθαρή επιστήμη. Πρόκειται για μια απαραίτητη διαστολή. Με τον σεβασμό, όμως, των επιστημονικών δεδομένων, ας γνωρίζουμε ότι υπηρετούνται στόχοι αυτής της ίδιας της επιστημονικής ιστορικής έρευνας, αλλά και θεμελιώδεις εκπαιδευτικοί στόχοι, όπως η άσκηση του μαθητή στην κριτική σκέψη. Γι αυτό εχαρακτήρισα την ερμηνεία ως ουσιαστική επιστημονική παρέμβαση στο σχολικό Μάθημα της Ιστορίας, όπου ο μαθητής υπολανθανόντως μαθαίνει να λειτουργεί όπως ο ιστορικός 33. Στο σκεπτικό μου για την ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων στη σχολική τάξη, ως το απόλυτο διδακτικό δέον, παίρνω υπόψει μου και τη διδακτική-μαθησιακή ανάγκη για εναρμόνιση του μαθητή και με τις αρχές της ενεργητικής μάθησης. ειδικότερα αναφορικά με το Μάθημα της σχολικής Ιστορίας 34. Εκτιμώ την ενεργητική μάθηση ως το στοιχείο που κάνει πιο εύκολη και πιο ευχάριστη ακόμα και τη δυσκολότερη μαθησιακή προσπάθεια. Γιατί; Διότι απελευθερώνει και παροχετεύει δημιουργικά τη διανόηση του παιδαγωγούμενου. Προφανώς εννοώ τη μαθησιακή του απελευθέρωση, όπως την εισηγήθηκε ο μεγάλος John Dewey. ενμέρει και ο J.J. Rousseau 35. Άρα, όπως π.χ. η επιστημονική ιστοριογραφία χωρίς τη συνοδεία της ερμηνείας των γεγονότων που καταγράφει, δεν υπηρετεί τον σκοπό της, έτσι και η σχολική διδασκαλία της Ιστορίας χωρίς ερμηνευτικές προσπάθειες, δεν υπηρετεί τον ιστορικο-μορφωτικό στόχο της. Άλλωστε, η άσκηση του μαθητή στην ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων, συνδέεται άμεσα και με το περίφημο παιδευτικό ιδεώδες: να μαθαίνει ο μαθητής πώς να μαθαίνει, τη στιγμή που δεσμεύεται, με μια έννοια, να αυτενεργεί. Η φράση: «ο μαθητής να αυτενεργεί» υποδηλώνει την προσωπική μαθησιακή δραματουργία του. Αυτό που τον οδηγεί έτσι, ώστε η αντικειμενική γνώση να γίνεται υποκειμενική του πνευματική περιουσία. Ας λάβουμε υπόψει, όμως, και την ψυχολογική διάσταση του πράγματος. Δηλαδή, ότι ο μαθητής κολακεύεται, όταν του ανατίθεται πρωτοβουλιακή δουλειά, όπως είναι η ερμηνεία. Και χαίρεται για τα προσωπικά μαθησιακά του τρόπαια Πρβλ. και J.B. BURY, Οι αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί, μτφρ. Φ.Κ. Βώρου, εκδ. Παπαδήμα, Αθήναι χ.χ., σ Βλ. contra Chris HUSBANDS, Τί σημαίνει διδασκαλία της Ιστορίας; μτφρ Απ. Λυκούργος, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2004, σ. 174: Η αντίληψη ότι οι μαθητές μπορούν να εργάζονται με πρότυπο την εργασία του ιστορικού αγνοεί ακριβώς τα κοινωνικά συμφραζόμενα επί των οποίων συγκροτείται η ιστορική γνώση. Με την άποψη αυτή υπάρχει διαφωνία σε διδακτικολογικό επίπεδο. 34 Πρβλ. και Tom HERBERT, Experiencial Learning: A Teacher s Perspective, στο Συλλ. Τόμ.: Experience and the Curriculum, επιμ. Bert Horrwood, Dubuque, Iowa 1995, σ Βλ. ανάλυση στο Γεωργίου Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Σχολική τάξη και προεκτάσεις της: Ανάγκες ή απαιτήσεις του σύγχρονου Μαθήματος της Ιστορίας, Θεσσαλονίκη 1999, σ Βλ. και Αντωνίου ΔΑΝΑΣΣΗ-ΑΦΕΝΤΑΚΗ, Παιδαγωγική Ψυχολογία. τ. Μάθηση και Ανάπτυξη, Αθήνα 1977, σ. 311: Η πρωτοβουλία βοηθεί την αυτονομία του παιδιού, για να αναλάβει έργο με τη συναίσθηση της ευθύνης παίρνοντας τις αποφάσεις του ελεύθερα και ανεξάρτητα. ISSN

10 Γι αυτό, και αναλαμβάνει αγόγγυστα το έργο της ερμηνείας. Τον γεμίζει ένα τέτοιο έργο. τον γεμίζει να αποδύεται σε αυτοδύναμες αναζητήσεις, και σε προσωπικές κρίσεις και εκτιμήσεις. Όταν, μάλιστα, τις αιτιολογεί με δικές του λογικές παραδοχές και με τεκμήρια που ο ίδιος εντόπισε και επικαλείται. Συνεπώς, με σιγουριά υποστηρίζω, ότι η ερμηνεία διευρύνει τον ιστορικομορφωτικό ορίζοντα του μαθητή και τη δυνατότητα κατανόησης της Ιστορίας που διδάσκεται 37. Ετόνισα, ήδη, ότι τον αναστρέφει με το διδακτικό ιδεώδες του διαλόγου με την Ιστορία. Και, όταν θα διαλέγεται με την Ιστορία, θα έχει μάθει να ξεχωρίζει αληθινά και μη, αντικειμενικά και μη, ιστορικά στοιχεία, και, να γίνεται ο ίδιος κριτής των πηγών που επιλέγει και, τελικά, αξιολογητής του εαυτού του. Και ακόμα: Με την άσκηση στην ερμηνεία ο μαθητής μαθαίνει να αποβάλλει όποιους δισταγμούς και φοβίες. Να απομακρύνεται από ό,τι τον εμποδίζει να διατυπώνει την άποψή του δημόσια και υπεύθυνα. Συνεπώς, -ενθαρρύνεται στη δημόσια διατύπωση των δικών του λογικών συλλογισμών, -συνειδητοποιεί, ότι οφείλει να τους τεκμηριώνει. και γενικά, -βιώνει την ατμόσφαιρα της πνευματικής ελευθερίας του. Αυτά, ούτε λίγα είναι, ούτε μπορεί να αμφισβητηθεί η μορφωτική τους αξία. Όμως, πρέπει να κλείσω εδώ τις σκέψεις μου για την ερμηνεία στη σχολική Ιστορία. Επισημαίνω, λοιπόν, ότι μάθηση διά της ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων, αυτή κατ εξοχήν, άγει σε ιστορική επίγνωση τον μαθητή, ενώ, παράλληλα, το Μάθημα της Ιστορίας με την ερμηνεία, αποκτά πραγματικό ενδιαφέρον. Παράπλευρη συνέπεια, είναι και ότι οι συγγραφείς των σχολικών βιβλίων Ιστορίας δεσμεύονται και αυτοί να επεξεργάζονται και παραθέτουν κατάλληλα ερωτήματα έρευνας και ερμηνείας για την διευκόλυνση της αυτενέργειας του μαθητή. Περίληψη Το Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο πρέπει να επαναποκτήσει την απωλεσθείσα αξιοπιστία του στη συνείδηση διδάσκοντος και διδασκόμενου. Αυτό θα επιτευχθεί μέσα από τον εκσυγχρονισμό του, στο πλαίσιο του οποίου ο μαθητής θα πρέπει να μη απασχολείται μονιστικά με απομνημονευτικές ασκήσεις, αλλά με ασκήσεις στην ανάλυση και την ανασύνθεση των ιστορικών γεγονότων, με στόχο την ερμηνεία τους. Αυτή η τελευταία οφείλει να είναι το τελικό ζητούμενο της διδασκαλίας, και αυτό που καθιστά την Ιστορία ολοκλήρωμα. Η ερμηνεία είναι αφενός το δακτυλικό αποτύπωμα της επιστημονικής Ιστορίας, και αφετέρου το κλειδί που μπορεί να εισαγάγει τον μαθητή στο ιστορικο-μορφωτικό ζητούμενο, δηλ. τον διάλογο με την Ιστορία. 37 Πρβλ. και Charles W. MACUNE, Beginning the Third Millenium or Whither the World in the 21 st Century? An Idea for an Undergraduate History Class, περιοδ. The History Teacher, τόμ. 30, τεύχ. 2, Long Beach CA 1997, 214. ISSN

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση των μαθητών

Η αξιολόγηση των μαθητών Η αξιολόγηση των μαθητών Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Περιληπτικά Τα δομικά στοιχεία της διδασκαλίας και βασικά ερωτήματα του διδάσκοντος Διάγραμμα διδασκαλίας Βασικά μοντέλα /

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα. Το γνωστικό αντικείμενο του σεναρίου αφορά στο μάθημα της ιστορίας

Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα. Το γνωστικό αντικείμενο του σεναρίου αφορά στο μάθημα της ιστορίας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ 1.1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα 1.2. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Το γνωστικό αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 5: Η Έννοια της Κριτικής Συνειδητοποίησης Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία στο λύκειο

Ερευνητική εργασία στο λύκειο ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιβλιοθηκονομικές προσεγγίσεις για την ερευνητική εργασία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση 1 Ερευνητική εργασία στο λύκειο οδηγός πληροφοριακής παιδείας Χριστίνα Κανάκη Βιβλιοθηκονόμος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 8 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 8 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 8 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Μεθοδολογία του μαθήματος της Ιστορίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (με εφαρμογές)

Διδακτική Μεθοδολογία του μαθήματος της Ιστορίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (με εφαρμογές) Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διδακτική Μεθοδολογία του μαθήματος της Ιστορίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (με εφαρμογές) Δημήτρης Κ. Μαυροσκούφης Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 2010-2011-Συνάντηση 3η ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Τηλ.: 22800737, 22800951

Διαβάστε περισσότερα

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων.

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων. Ιωάννης Ε. Βρεττός Αναλυτικό Πρόγραμμα Να δίνονται στους εκπαιδευτικούς όλοι οι στόχοι, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος της απόκλισης και της διαφοροποίησης των αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση αυτή δεσμεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες. Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες. Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες Δομή παρουσίασης Θεωρητική παρουσίαση της Μεθόδου Project Εφαρμογές της μεθόδου Project Στάδια-σταθμοί υλοποίησης project Θεωρητική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η διαμάχη για τις Εικόνες κατέληξε σε μάχη για τη γνώση. Αναστάσιος Παπάς Εκπαιδευτικός ΠΕ70, Mth, Επιμορφωτής Β Επιπέδου ΤΠΕ

Πώς η διαμάχη για τις Εικόνες κατέληξε σε μάχη για τη γνώση. Αναστάσιος Παπάς Εκπαιδευτικός ΠΕ70, Mth, Επιμορφωτής Β Επιπέδου ΤΠΕ Πώς η διαμάχη για τις Εικόνες κατέληξε σε μάχη για τη γνώση Αναστάσιος Παπάς Εκπαιδευτικός ΠΕ70, Mth, Επιμορφωτής Β Επιπέδου ΤΠΕ Εισαγωγικά «Η ιστορία είναι η συστηματική μελέτη των ανθρώπων στο παρελθόν»

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Παρουσίαση εισαγωγικής παράδοσης Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Φυσικές Επιστήμες Θεματικό εύρος το οποίο δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του σχολικού μαθήματος. Έμφαση στην ποιότητα, στη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνητική ιστορική µάθηση: Η χρήση και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών

Διερευνητική ιστορική µάθηση: Η χρήση και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών Διερευνητική ιστορική µάθηση: Η χρήση και αξιοποίηση των ιστορικών πηγών Αρμόδιος Τσιβάς Δρ. Επιστημών Αγωγής Σχολικός Σύμβουλος περιεχόμενα Ιστορική εκπαίδευση Διδακτική της ιστορίας Διερευνητική μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) Ενότητα 2: Ιστορική-ερμηνευτική μέθοδος Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Τίτλος: Ο Σωκράτης και η εποχή του Συγγραφέας: Καλλιόπη Στυλιανή Κοντιζά Γνωστικό Αντικείμενο: Ανθολόγιο Φιλοσοφικών Κειμένων Τάξη: Γ Γυμνασίου Κείμενο: Κεφάλαιο 3 ο : Σωκράτης και

Διαβάστε περισσότερα

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου kchatzop@uth.gr Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική αναδρομή Μορφές και τύποι της αξιολόγησης Η συζήτηση γύρω από την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάλογα ποσά Γραφική παράσταση αναλογίας» ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

«Ανάλογα ποσά Γραφική παράσταση αναλογίας» ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΕΣ: 1. Ανάλογα ποσά Ιδιότητες αναλόγων ποσών 2. Γραφική παράσταση σχέσης αναλογίας ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ: Άγγελος Γιαννούλας Κωνσταντίνος Ρεκούμης

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" τον Στατικό Ηλεκτρισμό στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Ερευνώ και Ανακαλύπτω τον Στατικό Ηλεκτρισμό στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση)

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Γ. Γρηγορίου, Γ. Πλευρίτης Περίληψη Η έρευνα μας βρίσκεται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της. Αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ» Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΚΥΡΙΩΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: 9.10.5 Ηλεκτρονικό ενημερωτικό και εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ, ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ, ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία.

Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία. Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία. Κουργιαντάκης Χαράλαμπος, Δρ., Μsc, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης Αφορμή για την εισήγηση αποτέλεσαν, από τη μια, οι πρόσφατες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης

Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης Διαφάνεια 1 Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης Δρ. Ναλμπάντη Θεοδώρα Σχολική Σύμβουλος Πληροφορικής Θράκης Σελ. 1 από 50 Διαφάνεια 2 Τα παιδιά σήμερα. Κινητό Κονσόλα παιχνιδιού Ποντίκι

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τι σημαίνει Διαφοροποίηση; Είναι μια συνθετική παιδαγωγική προσέγγιση που συνάδει με τις

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Εγγραφο Γ2/4769/4-9-1998 ΣΧΕΤ. 2794/23-6-98 έγγραφο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σας αποστέλλουµε οδηγίες για τη διδασκαλία των µαθηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 Η μέθοδος της χρήσης έργων τέχνης στην εκπαίδευση ενηλίκων: μία μελέτη περίπτωσης για τη

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή]

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] 41 Διαγώνισµα 121 Κριτική Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] Η αξιολόγηση των µαθητών στο σχολείο είναι µια διαδικασία στενά συνυφασµένη µε τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση µε τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT)

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Από την έναρξη του σχολικού έτους μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου ή το αργότερο την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Χούμκοζλης Χρήστος Υποψήφιος Διδάκτορας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκη, Ελλάδα houm@eng.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα