ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΥΛ. ΒΑΓΙΑΝΟΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ. Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΥΛ. ΒΑΓΙΑΝΟΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ. Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο"

Transcript

1 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΥΛ. ΒΑΓΙΑΝΟΣ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ. Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο Έχει κατά καιρούς διατυπωθεί το αίτημα για εκσυγχρονισμό της διδακτικής πράξης του Μαθήματος της Ιστορίας. Και ερωτάται: τι είναι αυτό που θα την εκσυγχρονίσει. Προφανώς, χρειάζεται να γίνουν όχι ένα, αλλά περισσότερα βήματα. Το καίριο βήμα, πάντως, είναι η άσκηση του μαθητή στην ανάλυση και την ανασύνθεση των ιστορικών γεγονότων. Αλλά αυτό το πρώτιστο βήμα, πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένη στόχευση. Κι αυτή είναι η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων 1. Η ερμηνεία, σημειώνω ότι θα διατυπώνεται από τον μαθητή, αλλά σε μια βάση συνεργασίας του με τον δάσκαλο. Ο δάσκαλος, ωστόσο, θα περιορισθεί στο να κατευθύνει τον μαθητή του μόνο ως προς τη διαδικασία της έρευνάς του. Θα αποπειραθώ να δώσω τις κατάλληλες εξηγήσεις στη συνέχεια. Συνεπώς, το θέμα της ανακοίνωσής μου θα είναι: Η ερμηνεία στο Μάθημα της Ιστορίας. Δεν θα αναφερθώ σήμερα σε ερμηνευτικές πρακτικές μέσα στην τάξη. Αυτό αφορά τις εφαρμοστικές επιλογές της διδακτικής διαδικασίας, και, συνεπώς, μιαν επόμενη συζήτηση. Εδώ. θα περιοριστώ να εξηγήσω την αξία και τη σημασία της ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων, όπως εγώ την εννοώ. και πάντα στο πλαίσιο του Μαθήματος της Ιστορίας. Αναγνωρίζω. ότι κάποιες, περίπου ερμηνευτικές, απόπειρες γίνονται και τώρα. Αλλά. γνωρίζω και ότι όποτε γίνονται, είναι περισσότερο ευκαιριακές. Κυρίως γνωρίζω ότι δεν συνειδητοποιείται από δασκάλους και μαθητές ότι η εξήγηση και ερμηνεία 2 των ιστορικών γεγονότων είναι το τελικό ζητούμενο της διδασκαλίας. αυτό που καθιστά την Ιστορία ολοκλήρωμα. Αυτό υπαγορεύουν οι δικές μου εμπειρίες, τουλάχιστον από τις πάρα πολλές δειγματικές και άλλες διδασκαλίες, που έχω παρακολουθήσει σε διάφορα σχολεία. Για να ξεκινήσω, λοιπόν, έτσι, λέω ότι η σχολική τάξη πρέπει να πάψει να θεωρείται χώρος μόνο για ιστορικές αφηγήσεις και μονολόγους. Η αφήγηση δεν είναι 1 Βλ. μερικές αιτιολογημένες παραθέσεις στο: Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Διδακτική της Ιστορίας: Σύγχρονες τάσεις και δεοντολογία, Αθήνα 2006, σ. 19 εξ..βλ. και Μόνικα ΠΑΠΑ. Η Σωκρατική Ειρωνεία και τα αναπάντητα ερωτήματα του Β Brecht στη Διδασκαλία του Γλωσσοιστορικού μαθήματος,αθήνα 2009,σ Ιεραρχώντας τους δύο αυτούς όρους εκτιμούμε, ότι η ερμηνεία προχωρεί βαθύτερα στην ανάλυση των δεδομένων της, καθώς επιδιώκει την αποκάλυψη των αιτιών των αιτίων των ιστορικών γεγονότων. Εκτιμούμε, συνεπώς, την ερμηνεία ως έννοια άκρως σημαίνουσα, που λειτουργεί αδιάλειπτα στο πλαίσιο της Επιστήμης της Ιστορίας, φυσικά και του σχολικού Μαθήματος της Ιστορίας. ISSN

2 παρά μια προκαταρκτική φάση 3. Η τάξη χρειάζεται να γίνει χώρος ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων 4. Όμως. για κάθε προσπάθεια ερμηνείας χρειάζεται δάσκαλοι και μαθητές, να συνλειτουργήσουν στην τάξη σαν σε εργαστήριο 5. - και με συνεργασία τύπου εργαστηρίου 6, ώστε να μπουν στην ατμόσφαιρα μιας ολιστικής θεώρησης του ιστορικού παρελθόντος 7. Και πότε θα συμβεί αυτό; Θα συμβεί, όταν ο μαθητής συνεργαζόμενος, ασκηθεί και μάθει: -να κατατάσσει το υλικό της διδακτικής ενότητας σε κατηγορίες: τοπικές, χρονικές και αποτελεσμάτων, -να συσχετίζει τα αποτελέσματα με τα αίτιά τους. και, έπειτα, -να προσπαθεί συστηματικά να τα ερμηνεύει. Θα καταλήξει, έτσι, σε κάποια ερμηνεία, αφού επίσης ασκηθεί να εξελίξει τη συλλογιστική του συνθετικά. Η συνθετική ερμηνεία, ωστόσο, από τη φύση της θα χρειαστεί να απασχολήσει περισσότερο μέρος του διδακτικού χρόνου. Και επειδή ο διδακτικός χρόνος δεν είναι μεγάλος, ο μαθητής χρειάζεται να ξεκινήσει την προετοιμασία του από το σπίτι, ώστε να διευκολύνεται να καταλήγει σε λογικά συμπεράσματα 8. Και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του δασκάλου, όπου αυτός θα ποδηγετεί τον μαθητή για να ανάγεται στο «εκεί» και «τότε», δηλ. στην ατμόσφαιρα του ιστορικού παρελθόντος 9. Ο μαθητής χρειάζεται να ενημερωθεί ότι η ερμηνεία είναι μια δουλειά σύνθετη και συνθετική που αποτελεί ιδρυτικό στοιχείο της ερμηνευτικής επιστήμης της Ιστορίας 10. Γι αυτό πρέπει να ασκηθεί στο να επιστρατεύει και συν-αξιολογεί τα στρατιωτικά, πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά, αλλά ιδίως τα πολιτιστικά κριτήρια, εφόσον αυτά είναι συναφή με τα εξεταζόμενα γεγονότα της διδακτικής ενότητας 11. Έχοντας, λοιπόν, αναστραφεί ο μαθητής με αυτή την άσκηση, και πάντα υποβοηθούμενος με κατάλληλα ερωτήματα από μέρους του δασκάλου ή του βιβλίου, θα μπορέσει να προσεγγίζει συνδυαστικά τα εξεταζόμενα γεγονότα. 3 Βλ. και Ζακ Λε ΓΚΟΦ, Ιστορία και Μνήμη, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1998, σ Ως Ιστορικά γεγονότα εννοούμε (και είναι) τα πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά έως και τα ενγένει πολιτιστικά, (θρησκεία, γράμματα, τέχνες και επιστήμες), και συμπεριφορικά, στον κοινωνικό του περίγυρο, στοιχεία του διαχρονικού ανθρώπου. 5 βλ. Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Διδακτική της Ιστορίας: Σύγχρονες τάσεις και δεοντολογία, Αθήνα 2006, σ. 51 εξ. 6 Πρβλ. Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ειδική διδακτική της Ιστορίας, Γ, Θεματολογία ΙΙ, Ανάλυση και ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων, εκδ. περιοδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1999, σ. 56 εξ., όπου και παραπομπές. 7 Βλ. και Georg G. IGGERS, Η ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα, μτφρ. Παρ. Ματάλας, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1999, σ Βλ. Η. ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑ, Στρατηγικές διδασκαλίας. Από την πληροφόρηση στην κριτική σκέψη, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1997, σ Πρβλ. και Παύλου ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ, Διαλεκτική Σκέψη στην Επαίδευση: Θεωρία και Πράξη, , Αθήνα, σ Βλ. και Χρ. ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ, Λεξικόν της Φιλοσοφίας, Αθήναι 1929, σ Πρβλ. και Παύλου ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ, Κριτική Σκέψη, Πρακτικά 3 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου του ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ. με θέμα: Κριτική, Δημιουργική, Διαλεκτική Σκέψη στην Επαίδευση: Θεωρία και Πράξη, , Αθήνα, σ ISSN

3 Τονίζω κάτι ακόμα: ότι θεμελιώδης διδακτική θέση είναι πως: τα ιστορικά γεγονότα μπορούν να ερμηνεύονται, και να αξιολογούνται ως θετικά ή αρνητικά γεγονότα, μόνον ανάλογα με τη θετική ή αρνητική συμβολή τους στον πολιτισμό. Η πολιτιστική συμβολή των γεγονότων οφείλει να είναι βασικό ερμηνευτικό κριτήριο. Ανάλογα, άλλωστε, με αυτή τη συμβολή μπορεί να κρίνεται ή να αξιολογείται ποιοτικά και η κουλτούρα του έθνους που τα έχει ενεργήσει. Παραδειγματικά, αναφέρω από το ένα μέρος τον πρωτογονισμό των περσικών επιθετικών πολέμων. Οι Πέρσες επεδίωκαν τότε κατάκτηση πλούτου και ζωτικού χώρου για επικυριαρχία. Από το άλλο μέρος, επικαλούμαι συνδυαστικά και τη διάσταση της άμυνας των Ελλήνων. Αυτοί δεν επεδίωξαν παρά την προστασία της ποιότητας του κοινωνικού και του πνευματικού πολιτισμού τους. Παρατηρείστε, λοιπόν, την τεράστια πολιτιστική απόσταση μεταξύ των δύο νοοτροπιών, δηλ. των δύο λαών. Ερμηνευτικά είναι προφανές, ότι καθ εαυτήν η άμυνα των Ελλήνων υπήρξε ισχυρή συμβολή στην ανέλιξη του πολιτισμού. Δηλ.: οι περσικοί πόλεμοι απέδειξαν διαφορές συμπεριφορικών και στοχοθετικών ποιοτήτων Ελλήνων και Περσών, που οφείλοντο στις πολιτιστικές καταβολές, και, αντίστοιχα διαφορές, μεταξύ τους. Προβλήθηκαν, π.χ. οι πολιτισμικές αναστολές και η πνευματική στατικότητα, από την πλευρά των Περσών, που πολεμούσαν για γαίες και πλούτο. Αλλά προβλήθηκαν συνθήκες και γεγονότα που υπηρετούσαν τον παγκόσμιο πνευματικό πολιτισμό, από την πλευρά των Ελλήνων, οι οποίοι Έλληνες αμύνονταν για βωμούς και εστίες. Γαίες και πλούτος, απ το ένα μέρος, βωμοί και εστίες, απ το άλλο. Να γιατί ο πολιτισμός, ως κύριο ερμηνευτικό κριτήριο, επιτρέπει να κατανοούνται οι λαοί και τα δρώμενά τους στη βαθύτερη διάστασή τους, ενώ, παράλληλα, διευκολύνει την, κατά το εφικτό, αποκάλυψη της επιστημονικής αλήθειας των ιστορικών γεγονότων 12. Τονίζω, εξάλλου, ότι δεν θα απαιτούσα οι ερμηνευτικές αξιολογήσεις του μαθητή να είναι απόλυτα ορθές και αληθείς. Θα αρκούσε να είναι απλά προσεγγιστικές ή και διαισθητικές της ιστορικής αλήθειας 13. Πώς άλλωστε, αφού η αλήθεια των ιστορικών ερμηνειών, και η ίδια αλήθεια της Ιστορίας, είναι καταδικασμένη να είναι πάντα-μα-πάντα σχετική. Όποιος κι αν είναι ο ιστοριογράφος. η γραφή του θα είναι πάντα-μα-πάντα έργο υποκειμενικό και συνέπεια των εκτιμήσεων ενός ανθρώπου: δηλ. αυτού, του εκάστοτε ιστοριογράφου. Θέλω, λοιπόν, να πω, ότι κι αυτή η ίδια η επιστημονική Ιστορία υπόκειται στη νομοτέλεια μη ορθών και μη αληθινών ερμηνειών. Πώς, λοιπόν, να απαιτήσω άλλα από τη σχολική διδασκαλία της Ιστορίας; 12 Πρβλ. και Kaya YILMAZ, Postomodernism and its challenge to the discipline of History Implications for History Education, περιοδ. Educational Philosophy and Theory, τόμ. 42, τεύχ. 7, Malden MA 2010, σ Πρβλ. και Richard RORTY, Intuition: άρθρο στο: The Encyclopedia of Philosophy, τόμ. 3 ος, εκδ. Collier McMillan Publishers, Londo-McMillan Publishing Co., Inc and The Free Press, New York, 1972, σ ISSN

4 Αλήθεια. ποιος ιστοριογράφος είναι ικανός να κατέχει και να παρουσιάσει την απόλυτη αλήθεια του ανθρώπινου παρελθόντος; Κανείς! Αφού κι ο ιστοριογράφος είναι κι αυτός άνθρωπος. Αφού κι αυτός έχει πολιτικές, κοσμοθεωριακές, θρησκευτικές και άλλες πεποιθήσεις, αναπόφευκτα επηρεάζεται το συναίσθημα, η λογική και, ασφαλώς, η γραφίδα του. Για εμάς, λοιπόν, που θεραπεύουμε τη Διδακτική Επιστήμη, και ειδικότερα τη Διδακτική της Ιστορίας, σημασία έχει ο μαθητής να ασκηθεί να διατυπώνει τις ερμηνείες του. Και, να τις διατυπώνει: με σαφήνεια. με λογική τάξη, και πάντως, να τις συνοδεύει με τεκμήρια, επιβεβαιωτικά της αξιολόγησης που κάνει. Στην προσπάθεια του μαθητή, ο δάσκαλος ασφαλώς παρεμβαίνει. Αλλά πώς. Παρεμβαίνει, όπως τόνισα, με, κατά βάση, διαδικαστικές οδηγίες και υποδείξεις. Χωρίς, δηλ., διορθώσεις που μπορεί να επηρεάσουν καθ εαυτές τις ουσιαστικές εκτιμήσεις του μαθητή. Σταθερή σκόπευση του δασκάλου παραμένει το να εξοικειώσει τον μαθητή με την αυτοκριτική του (προσέχω τί επιλέγω), με τον κριτικό έλεγχο των δεδομένων του (προσέχω τους λογικούς μου συνδυασμούς), και με το να μη διαφεύγουν της δημιουργικής προσοχής του οι γενεσιουργοί παράγοντες των ιστορικών γεγονότων 14. Όταν, λοιπόν, καταστεί εφικτό, με βάση τα παραπάνω, ο μαθητής να προσεγγίσει τα ιστορικά γεγονότα ερμηνευτικά, η ερμηνεία του να διατυπώνεται με λογική τάξη και με δημιουργική αξιολόγηση, και, τέλος, έτσι όπως ο ίδιος τεκμηριωμένα θα εκτιμήσει, τότε θα τον έχουμε μάθει να δομεί τους ερμηνευτικούς συλλογισμούς του μέσω έμμεσων μαρτυριών, διηγήσεων, ιστορικών ιχνών κ.ο. και, έτσι, να διαλέγεται με το ανθρώπινο διαδραστικό παρελθόν, δηλ. την Ιστορία 15. Τότε, φυσικά, και το Μάθημα της Ιστορίας θα μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα εκσυγχρονίζεται. Αυτό, εξάλλου, αποτελεί μια σημαντική συμβολή στη μόρφωση του μαθητή! Γιατί; Διότι θα τον έχουμε ασκήσει, -να ανακαλύπτει το ιστορικό υλικό που τεκμηριώνει τις εκτιμήσεις του, -να διαλογίζεται όχι μόνο κριτικά και δημιουργικά 16 πάνω στο υλικό του μέσω ερευνητικών-ανακαλυπτικών μεθόδων, αλλά και -να αρθρώνει, κατά το εφικτόν, πειστικό και υπεύθυνο ερμηνευτικό λόγο. Το γε νυν έχον, όμως, εμμονή στη διατύπωση κάποιων προκατασκευασμένων ερμηνειών από τον δάσκαλο ή από το διδακτικό βιβλίο, δεν διευκολύνει τον εκσυγχρονισμό που προτείνουμε. Γιατί; Διότι παρεμβαίνει και μια άλλη άποψη. αυτή περί αναγκαιότητας ορισμένων επιλεκτικών ερμηνειών των ιστορικών στοιχείων. Πρόκειται για την άποψη που εισηγείται να λαμβάνεται απολύτως υπόψει στη σχολική διδασκαλία η συλλογική ιστορική μνήμη (Παράδοση), για λόγους π.χ. εθνικών σκοπιμοτήτων. 14 Πρβλ. ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ, Εγχειρίδιον, c Πρβλ. ενδεικτικά και Mario VITTI, Οδυσσέας Ελύτης. Κριτική Μελέτη, εκδ. Ερμής, Αθήνα 1984, σ Βλ. και Αντωνίου ΔΑΝΑΣΣΗ-ΑΦΕΝΤΑΚΗ, Σύγχρονες τάσεις της αγωγής, Αθήνα 1977, σ. 114 εξ. ISSN

5 Σ αυτό το απολύτως τοποθετείται και η διαμάχη μεταξύ επιστημονικής Ιστορίας, αφενός, και αφετέρου συλλογικής ιστορικής μνήμης και Παράδοσης. Η προσωπική μου τοποθέτηση είναι κάθετη, ότι δηλ. το ζήτημα αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με ένα γενικό αφορισμό. Κι αυτό, διότι και τα δύο έχουν την αξία τους. δηλ. και τα δύο χρειάζονται. Και τα δύο μετέχουν της ιστορικής έρευνας. Διαφορετική τυχόν άποψη πρέπει να εκτιμηθεί ως αιρετική και αλυσιτελής. Ωστόσο. δεν αρνούμεθα ότι αντικείμενο συζήτησης οπωσδήποτε είναι το ερώτημα: σε ποιες σχολικές τάξεις και με ποια ηλικιακή ωριμότητα μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά η επιστημονική Ιστορία. Και παραπέρα. σε ποιες τάξεις και ηλικίες έχει λόγους να αξιοποιείται η Παράδοση και η συλλογική ιστορική μνήμη 17. Διδακτικολογικός οδηγός είναι η αποφυγή ιδεολογικών παρεμβολών που αλλοιώνουν δραματικά την ιστορική αλήθεια 18. Η επιδίωξη της ιστορικής κατάρτισης του μαθητή, μέσα από ερμηνείες των ιστορικών γεγονότων, είναι σε κάθε περίπτωση ένας διανοητικός αγώνας. Ένας αγώνας που θα έλεγα ότι διαθέτει μια αξιοπαρατήρητη γνησιότητα. Γιατί; - Διότι επιδιώκει να παράγει πλούσια και πρωτογενή μαθησιακά αποτελέσματα. Αυτά επιδιώκει να εμπεριέχονται στην ερμηνεία του μαθητή. Σε μια τέτοια παιδευτική ατμόσφαιρα, ερμηνεία και μάθηση ή, μάλλον, μάθηση διά της ερμηνείας, συμπορεύονται. Και, μάλιστα, συμπορεύονται δημιουργικά. Είναι προφανές ότι η ερμηνεία γίνεται, έτσι, το όχημα της ενεργητικής μάθησης 19. Αυτό που οδηγεί τον μαθητή προς ένα στιβαρό ιστορικο-γνωστικό αποτέλεσμα. Θέλω να πω πάλι, ότι μια μη ακριβής ερμηνευτική αξιολόγηση του ιστορικού γεγονότος από τον μαθητή, δεν πρέπει να μας προβληματίζει ιδιαίτερα. Ποιος ιστορικός κι από τους επαγγελματίες, άλλωστε, μπορεί να είναι απόλυτα ακριβής, να κατέχει την απόλυτη αλήθεια! Τουλάχιστον, λοιπόν, δεν πρέπει να προβληματιζόμαστε τόσο, όσο σε περίπτωση μιας ατεκμηρίωτης και λογικά αποκλίνουσας πορείας του μαθητή, αναφορικά με την από μέρους του αξιολόγηση και ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων. Κι αν ρωτήσει κάποιος: τότε σε τί τάχα θα ωφελήσει μια μη ακριβής ερμηνευτική πρόταση. Απαντώ: Λειτουργούμε διδακτικολογικά οπότε μας ενδιαφέρει περισσότερο ο δρόμος για την Ιθάκη. παρά η Ιθάκη καθ εαυτήν. Μας ενδιαφέρει η κατάκτηση από τον μαθητή μιας γκάμας δεξιοτήτων, στις οποίες αυτός, (ο μαθητής) θα έχει ασκηθεί, -να καταφέρνει να μη πολυδιασπάται, -να επικεντρώνει το ερευνητικό του ενδιαφέρον στο ζητούμενό του, -να μη παρασύρεται από υπερβολές, (σωβινισμός, πολιτικαντισμός ή θρησκοληψία, κ.ό.), και -να μη αντικρίζει τα γεγονότα αποσπασματικά ή απομονωμένα από τον υπόλοιπο, και κυρίως τον πολιτιστικό, περίγυρο. Αντίθετα, να τα προσεγγίζει ολιστικά, και ιδίως συνδυαστικά. 17 Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ιστορική μνήμη: Συστατικό και αποτέλεσμα της εθνικής συνείδησης, Αθήνα 2011, σ. 23 (υπό δημοσίευση). 18 Πρβλ. ενδεικτικά. και Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ειδική διδακτική της Ιστορίας, Γ, Θεματολογία ΙΙ, εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1999, σ. 273, όπου εξηγείται η προσπάθεια για αποφυγή της ιδεολογικής ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων. 19 Για την ενεργητική μάθηση και την αξία της πρβλ. και Αθαν. Ε. ΠΑΠΑ, Διδακτική γλώσσας και κειμένων, τόμ. Α, Αθήνα χ.χ., σ. 63 εξ. ISSN

6 Είναι προφανές ότι μόνον έτσι θα έχει βοηθηθεί να εντοπίζει τις σχέσεις ιστορικών αιτίων και αιτιατών, χωρίς τις παρεμβολές υποκειμενικών απόψεων που πιθανώς θα αλλοιώνουν την ιστορική πραγματικότητα 20. Κι αυτό είναι θεμελιώδες διδακτικό, όσο και ιστορικο-μορφωτικό ζητούμενο. Όμως, η μάθηση διά της ερμηνείας έχει και ορισμένες προϋποθέσεις: -κατάλληλο και επαρκές ιστορικο-μορφωτικό επίπεδο του δασκάλου, και, βέβαια, τη βαθειά γνώση των δεδομένων της εκάστοτε συγκεκριμένης διδακτικής ενότητας, -τη συστημική, θα την έλεγα, δέσμευσή του για συνεργασία με τον μαθητή του, ώστε να συγκροτούν μια μαθησιακή κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτής της κοινωνίας δεν θα πρωτουργεί η διδασκαλική αυθεντία, ούτε στόχος της θα είναι η μεταβίβαση, αλλά η ανακάλυψη γνώσης 21. Παραπέρα προϋποθέσεις είναι: -η παράλληλη πνευματική και τεχνική συνεργασία δασκάλου και μαθητή 22, -οι κατάλληλα εμπλουτισμένες σχολικές βιβλιοθήκες 23, -η ευρεία χρήση Η/Υ 24, -απαραίτητα οι επισκέψεις σε μουσεία και ιστορικούς τόπους 25 και, πάνω απ όλα, -η πολύ καλή οργάνωση του διδακτικού χρόνου. Τονίζω την ανάγκη για πολύ καλή οργάνωση του, άλλωστε περιορισμένου, διδακτικού χρόνου του Μαθήματος της Ιστορίας. ώστε η ιστορική μάθηση να γίνεται μόρφωση και πνευματικότητα 26. Το προαπαιτούμενο οργάνωσης του διδακτικού χρόνου παίζει αποφασιστικό ρόλο στην προσπάθεια για κατόρθωση ενός πετυχημένου Μαθήματος Ιστορίας. Η πολύ καλή οργάνωση του διδακτικού χρόνου είναι ο καμβάς πάνω στον οποίο μπορεί να εντάσσεται ο μαθητής και το πρόγραμμα της δουλειάς του, ώστε με απελευθερωμένη τη σκέψη του και μέσα σε ένα εύλογο χρόνο, να μπορεί να ολοκληρώνει τη διατύπωση των ερμηνειών του. Τελείως ακροθιγώς θα πώ, πάντως, ότι ο διδακτικός χρόνος της Ιστορίας είναι ανάγκη να αντιμετωπισθεί από τη μεριά των ωρολόγιων προγραμμάτων.. Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι μη σκεφθείτε ότι ζητώ πολλά ή ότι διατυπώνω ευσεβείς θεωρητικολογίες. Σας βεβαιώνω ότι οι προτάσεις μου είναι και δόκιμες, και εφαρμόσιμες και έχουν αποδώσει αλλού θαυμάσια αποτελέσματα. 20 Πρβλ. R.F. ATKINSON, Knowledge and Explanation in History. An Introduction to the Philosophy of History, εκδ. McMillan, London 1989, σ. 73: new history books differ from the old in ways that are not wholly to be accounted for by reference to whatever new information has meanwhile become available. 21 Πρβλ. και Georg St. VAYANOS, Der Geschictsunterricht: Gedanken ueber eine staerkere Modernisierung der Function der Lehrmethoden dieses Faches, στον συλλ. τόμο Παρουσία, έκδ. Σ.Δ.Π. της Φ.Σ. του ΕΚΠΑ, τ.ιγ -ΙΔ , σ Πρβλ. και James CATTERALL, School Reforms and Scholl Dropouts in California εκδ. Tracking the Linkages California State Depertment of Education, 1988, passim. 23 Βλ. και άλλες λεπτομέρειες στο: Γεωργίου Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Η σχολική τάξη και προεκτάσεις της: Ανάγκες ή απαιτήσεις του σύγχρονου Μαθήματος της Ιστορίας, Θεσσαλονίκη, 1999, σ. 69, 75 εξ. 24 Για τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων βλ. και Douglas GREENBERG, You do not need a Weatherman to Know which Way the Wind Blows, Urban History for a Plural Society, περιοδ. The History Teacher, τόμ. 30, Washington DC (Febr. 1997), passim. 25 Γεωργίου Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, όπ.π., σ. 14 εξ. 26 Πρβλ. και Ν. ΠΕΤΡΟΥΛΑΚΗ, Γενική Διδακτική, Αθήνα χ.χ., σ. 21. ISSN

7 Αναφέρω ενδεικτικά ότι είναι ο βασικός τρόπος διδασκαλίας της Ιστορίας στα σχολεία των ΗΠΑ, όπως έχω αποκομίσει από επιτόπιες μελέτες μου, όπου η εκεί προτεινόμενη διδακτική πρακτική χαρακτηρίζεται ως personal inventory strengths και έχει να επιδείξει αξιόλογα αποτελέσματα 27. Εξάλλου, ο τρόπος διδασκαλίας της Ιστορίας ασφαλώς ενημερώνει όταν διεξάγεται απλά αφηγηματικά. Αλλά μορφώνει μόνο όταν η διδακτική πρακτική γίνεται με επιστημονικά πρότυπα, όπως συμβαίνει με τις συνθήκες ερμηνείας 28. Στην επιδίωξη, λοιπόν, εκσυγχρονισμού του Μαθήματος της Ιστορίας, διδακτική θέση είναι ότι: κανένα ιστορικό γεγονός δεν μπορεί να προσεγγίζεται ως ιδιογενές και αυθύπαρκτο. Πρέπει, να εξηγήσουμε στον μαθητή ότι καλείται να αναζητεί, κριτικά συγκριτικά και δημιουργικά, τις εκεί και τότε πολιτισμικές και άλλες, όπως ετόνισα, επιρροές και συνθήκες, του υπό εξέταση γεγονότος 29. Κι αυτό, διότι τα ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα επηρεασθεί άμεσα ή έμμεσα από ποικίλους παράγοντες (οικονομικούς, κοινωνικούς, γεωπολιτικούς, διπλωματικούς, στρατιωτικούς κ.ά.). Αλλά, κάποτε, και από εντελώς τυχαίες συνθήκες, όπως είναι π.χ. τα φυσικά φαινόμενα. Χωρίς την κριτική αντιμετώπιση των παραγόντων και φαινομένων που ανέφερα, δεν μπορεί ο μαθητής να σκεφθεί ολιστικά και να ερμηνεύσει. Στους καιρούς μας οι ιστορικές εξελίξεις επηρεάζονται πολύ από διακρατικές οικονομικές συνεργασίες (βλ. ευρωζώνη). ή από πολιτικο-στρατιωτικές συμμαχίες (βλ. ΝΑΤΟ), αλλά πολύ και από κοινωνιολογικά στοιχεία 30. Εδώ πρόκειται για συνεργασίες που, μάλιστα μετά την παγκοσμοποίηση που βιώνουμε, έγιναν περίπου ο κανόνας. Ο μαθητής, όμως, είναι διδακτική ανάγκη να ασκείται στο να συν-εκτιμά όλα αυτά τα δεδομένα, όταν θα του ζητηθεί να διατυπώσει δικές του ερμηνείες. Πρέπει, ακόμα, να παίρνει υπόψει του, και ότι είναι διαχρονική πραγματικότητα οι ισχυρότεροι να θέλουν να επιβάλουν τα συμφέροντά τους στους αδυνατότερους. οι δε αδυνατότεροι να εξαναγκάζονται να προσκολλώνται στους ισχυρότερους για την προστασία τους, απεμπολώντας κάποτε έως και μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας, όπως μας διδάσκει η πρόσφατη πραγματικότητα. Γενικά, επιμένω να τονίζω ότι δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής, πως απ τον ορισμό της δεν νοείται η Ιστορία χωρίς την ερμηνεία των δεδομένων της,. 27 Βλ. ενδεικτικά Γεωργ. Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Ειδική διδακτική της Ιστορίας, Γ, Θεματολογία ΙΙ, εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1999, passim. Πρβλ. και Wendy Ecklund LAMBERT, From Crockett to Tubman, Investigating Historical Perspectives, περιοδ. Educational Leadership, τόμ. 55, (Σεπτ. 1997), σ. 51 εξ. 28 Βλ. και Linda S. LEVSTIK-Keith C. BARTON, They still use some of their past. Historical salience in elementary children s chronological thinking, περιοδ. Journal of Curriculum Studies, τόμ 28 (Sept.- Oct.) 1996, σ Πρβλ. και άρθρο: Χαράλ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΤΑΚΗ, Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία, αναρτημένο στο διαδίκτυπο...βλ. και Μόνικα ΠΑΠΑ. Η Σωκρατική Ειρωνεία και τα αναπάντητα ερωτήματα του Β Brecht στη Διδασκαλία του Γλωσσοιστορικού μαθήματος,αθήνα 2009,σ Γι αυτό και οι ιστορικοί έχουν υιοθετήσει μεθόδους και πορίσματα των κοινωνικών επιστημών, και συναφώς πρβλ.και Georg G. IGGERS, Η ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα, μτφρ. Παρ. Ματάλας, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1999, σ ISSN

8 Παντού στην Ιστορία εμφωλεύει το ερμηνευτικό στοιχείο. Αυτός είναι και ο έσχατος σκοπός της Ιστορίας, αυτός την καθιστά ολοκλήρωμα. Γι αυτό, λέω, ότι κάθε απόπειρα κατακερμάτισης του επιστημονικού ολοκληρώματος, που είναι η Ιστορία, θα οδηγεί σε αγνωσία ή, άλλοτε, σε γνωσιολογική μετριότητα. όπερ άτοπον. Αλλά τότε, πώς δεν είναι άτοπον να στερήσουμε από τη σχολική διδασκαλία της Ιστορίας το επιστημονικό της ζητούμενο, δηλαδή την ερμηνεία των γεγονότων της, και έτσι να την καθιστούμε μερικότητα; Είπα παραπάνω, ότι παντού στην ιστορία εμφωλεύει η ερμηνεία. και εξηγούμαι: Ερμηνεύει ο ιστοριοδίφης, όταν προσφέρει αποκαθαρμένα τα ιστορικά ίχνη. Ο ιστορικός ερευνητής αναλύει και ανασυνθέτει τα στοιχεία του, για να τα ερμηνεύσει. Ο ιστοριογράφος, ερμηνεύει τα δεδομένα της ιστοριοδιφικής και της ιστορικής έρευνας, για να τα ερμηνεύσει και να τα καταγράψει, καθιστώντας τα επιστημονικό ολοκλήρωμα, όπως επεσήμανα, και να παρουσιάσει το διαδραστικό ανθρώπινο παρελθόν. Συνεπώς. όσο η ιστορική ερμηνεία των γεγονότων δεν είναι καθόλου περιθωριακό έργο για την επιστήμη της Ιστορίας, άλλο τόσο δεν είναι και για τη σχολική διδασκαλία της και για την καλλιέργεια της λογικής του μαθητή 31. Αντίθετα, η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων παραμένει κορυφαία διαδικασία, και ύπατος σκοπός και λόγος και, της διδασκαλίας της Ιστορίας στο σχολείο. Ιδού γιατί είναι μαθησιακή αναγκαιότητα, η ερμηνεία να καλύπτει μεγάλο, το μεγαλύτερο, μέρος του διδακτικού χρόνου. Πέρα άλλων, λοιπόν, θέλω να τονίσω και ότι ο μαθητής διά της ερμηνείας που αποδύεται να κάνει, ασκείται και εθίζεται - στο να διαλογίζεται, -να ερευνά, -να διαγιγνώσκει ποιο είναι το μέτρο του εφικτού π.χ. στις διεθνοπολιτικές διαδράσεις, και -να συνδέει το ιστορικό γεγονός με την αιτία του. Αυτό το τελευταίο τον διευκολύνει να μπαίνει πιο βαθειά στα ιστορικά στοιχεία. Κυρίως να διαπιστώνει πόσο σχετικό είναι αυτό που λένε ιστορική αλήθεια. Θα μπορεί, έτσι, να στέκεται με έλλογη επιφύλαξη και απέναντι σε αυτό που ανέφερα παραπάνω περί εθνικών σκοπιμοτήτων, όπου η διαφοροποίηση υπέρ των σκοπιμοτήτων γίνεται σκάνδαλο. Την ίδια στιγμή δικαιούται να ερμηνεύσει και ο ίδιος. Μπορεί έως και να διαφωνήσει με τις όποιες υπάρχουσες ερμηνείες. Αλλά, πάντα στηριγμένος σε μια πλήρως λογική δική του τεκμηρίωση. Θέλω να τονίσω επίσης ότι: όσο η ερμηνεία παραμένει μόνο ένα ζητούμενο, και όχι μια δόκιμη εφαρμογή της διδακτικής της Ιστορίας, όμοια και η διδακτική επιστήμη θα συνεχίσει να την προτείνει επίμονα, για χάρη επίτευξης του διεκδικούμενου, που είναι ο εκσυγχρονισμός του Μαθήματος. Ιδεώδες της σχολικής Ιστορίας παραμένει ότι οι αρχές της επιστημονικής Ιστορίας, πρέπει, κατά το εφικτό, να μη απεμπολούνται ως εργαλεία και της σχολικής διδασκαλίας. 31 Πρβλ. και. Η. ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑ, Στρατηγικές διδασκαλίας. Από την πληροφόρηση στην κριτική σκέψη, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1997, σ ISSN

9 Προσπάθησα να κάνω σαφές και στηρίζω τη θέση ότι η Ιστορία στο σχολείο δεν ωφελεί μαθησιακά αν αποστασιοποιείται από την ερμηνεία των γεγονότων της. Η ερμηνεία είναι καίριος σκοπός της 32 και ανήκει στα επιστημονικά της θέσφατα. Η Παράδοση, στην οποία αναφέρθηκα, βεβαίως υπάρχει, και οφείλει να είναι σεβαστή. Θα ήταν δε όχι μόνο ενάντιο στην ιστορική συνείδηση και το συναίσθημα της κοινωνίας-φορέα της Παράδοσης, αλλά και αυτόχρημα αντιεπιστημονικό. Αλλά, την ίδια στιγμή η Παράδοση χρειάζεται να αντικρίζεται όπως της αρμόζει, δηλ. ως αποστασιοποιημένη, αν και σε όποιο ποσοστό αποστασιοποιείται, από την pura scientia. την καθαρή επιστήμη. Πρόκειται για μια απαραίτητη διαστολή. Με τον σεβασμό, όμως, των επιστημονικών δεδομένων, ας γνωρίζουμε ότι υπηρετούνται στόχοι αυτής της ίδιας της επιστημονικής ιστορικής έρευνας, αλλά και θεμελιώδεις εκπαιδευτικοί στόχοι, όπως η άσκηση του μαθητή στην κριτική σκέψη. Γι αυτό εχαρακτήρισα την ερμηνεία ως ουσιαστική επιστημονική παρέμβαση στο σχολικό Μάθημα της Ιστορίας, όπου ο μαθητής υπολανθανόντως μαθαίνει να λειτουργεί όπως ο ιστορικός 33. Στο σκεπτικό μου για την ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων στη σχολική τάξη, ως το απόλυτο διδακτικό δέον, παίρνω υπόψει μου και τη διδακτική-μαθησιακή ανάγκη για εναρμόνιση του μαθητή και με τις αρχές της ενεργητικής μάθησης. ειδικότερα αναφορικά με το Μάθημα της σχολικής Ιστορίας 34. Εκτιμώ την ενεργητική μάθηση ως το στοιχείο που κάνει πιο εύκολη και πιο ευχάριστη ακόμα και τη δυσκολότερη μαθησιακή προσπάθεια. Γιατί; Διότι απελευθερώνει και παροχετεύει δημιουργικά τη διανόηση του παιδαγωγούμενου. Προφανώς εννοώ τη μαθησιακή του απελευθέρωση, όπως την εισηγήθηκε ο μεγάλος John Dewey. ενμέρει και ο J.J. Rousseau 35. Άρα, όπως π.χ. η επιστημονική ιστοριογραφία χωρίς τη συνοδεία της ερμηνείας των γεγονότων που καταγράφει, δεν υπηρετεί τον σκοπό της, έτσι και η σχολική διδασκαλία της Ιστορίας χωρίς ερμηνευτικές προσπάθειες, δεν υπηρετεί τον ιστορικο-μορφωτικό στόχο της. Άλλωστε, η άσκηση του μαθητή στην ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων, συνδέεται άμεσα και με το περίφημο παιδευτικό ιδεώδες: να μαθαίνει ο μαθητής πώς να μαθαίνει, τη στιγμή που δεσμεύεται, με μια έννοια, να αυτενεργεί. Η φράση: «ο μαθητής να αυτενεργεί» υποδηλώνει την προσωπική μαθησιακή δραματουργία του. Αυτό που τον οδηγεί έτσι, ώστε η αντικειμενική γνώση να γίνεται υποκειμενική του πνευματική περιουσία. Ας λάβουμε υπόψει, όμως, και την ψυχολογική διάσταση του πράγματος. Δηλαδή, ότι ο μαθητής κολακεύεται, όταν του ανατίθεται πρωτοβουλιακή δουλειά, όπως είναι η ερμηνεία. Και χαίρεται για τα προσωπικά μαθησιακά του τρόπαια Πρβλ. και J.B. BURY, Οι αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί, μτφρ. Φ.Κ. Βώρου, εκδ. Παπαδήμα, Αθήναι χ.χ., σ Βλ. contra Chris HUSBANDS, Τί σημαίνει διδασκαλία της Ιστορίας; μτφρ Απ. Λυκούργος, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2004, σ. 174: Η αντίληψη ότι οι μαθητές μπορούν να εργάζονται με πρότυπο την εργασία του ιστορικού αγνοεί ακριβώς τα κοινωνικά συμφραζόμενα επί των οποίων συγκροτείται η ιστορική γνώση. Με την άποψη αυτή υπάρχει διαφωνία σε διδακτικολογικό επίπεδο. 34 Πρβλ. και Tom HERBERT, Experiencial Learning: A Teacher s Perspective, στο Συλλ. Τόμ.: Experience and the Curriculum, επιμ. Bert Horrwood, Dubuque, Iowa 1995, σ Βλ. ανάλυση στο Γεωργίου Στ. ΒΑΓΙΑΝΟΥ, Σχολική τάξη και προεκτάσεις της: Ανάγκες ή απαιτήσεις του σύγχρονου Μαθήματος της Ιστορίας, Θεσσαλονίκη 1999, σ Βλ. και Αντωνίου ΔΑΝΑΣΣΗ-ΑΦΕΝΤΑΚΗ, Παιδαγωγική Ψυχολογία. τ. Μάθηση και Ανάπτυξη, Αθήνα 1977, σ. 311: Η πρωτοβουλία βοηθεί την αυτονομία του παιδιού, για να αναλάβει έργο με τη συναίσθηση της ευθύνης παίρνοντας τις αποφάσεις του ελεύθερα και ανεξάρτητα. ISSN

10 Γι αυτό, και αναλαμβάνει αγόγγυστα το έργο της ερμηνείας. Τον γεμίζει ένα τέτοιο έργο. τον γεμίζει να αποδύεται σε αυτοδύναμες αναζητήσεις, και σε προσωπικές κρίσεις και εκτιμήσεις. Όταν, μάλιστα, τις αιτιολογεί με δικές του λογικές παραδοχές και με τεκμήρια που ο ίδιος εντόπισε και επικαλείται. Συνεπώς, με σιγουριά υποστηρίζω, ότι η ερμηνεία διευρύνει τον ιστορικομορφωτικό ορίζοντα του μαθητή και τη δυνατότητα κατανόησης της Ιστορίας που διδάσκεται 37. Ετόνισα, ήδη, ότι τον αναστρέφει με το διδακτικό ιδεώδες του διαλόγου με την Ιστορία. Και, όταν θα διαλέγεται με την Ιστορία, θα έχει μάθει να ξεχωρίζει αληθινά και μη, αντικειμενικά και μη, ιστορικά στοιχεία, και, να γίνεται ο ίδιος κριτής των πηγών που επιλέγει και, τελικά, αξιολογητής του εαυτού του. Και ακόμα: Με την άσκηση στην ερμηνεία ο μαθητής μαθαίνει να αποβάλλει όποιους δισταγμούς και φοβίες. Να απομακρύνεται από ό,τι τον εμποδίζει να διατυπώνει την άποψή του δημόσια και υπεύθυνα. Συνεπώς, -ενθαρρύνεται στη δημόσια διατύπωση των δικών του λογικών συλλογισμών, -συνειδητοποιεί, ότι οφείλει να τους τεκμηριώνει. και γενικά, -βιώνει την ατμόσφαιρα της πνευματικής ελευθερίας του. Αυτά, ούτε λίγα είναι, ούτε μπορεί να αμφισβητηθεί η μορφωτική τους αξία. Όμως, πρέπει να κλείσω εδώ τις σκέψεις μου για την ερμηνεία στη σχολική Ιστορία. Επισημαίνω, λοιπόν, ότι μάθηση διά της ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων, αυτή κατ εξοχήν, άγει σε ιστορική επίγνωση τον μαθητή, ενώ, παράλληλα, το Μάθημα της Ιστορίας με την ερμηνεία, αποκτά πραγματικό ενδιαφέρον. Παράπλευρη συνέπεια, είναι και ότι οι συγγραφείς των σχολικών βιβλίων Ιστορίας δεσμεύονται και αυτοί να επεξεργάζονται και παραθέτουν κατάλληλα ερωτήματα έρευνας και ερμηνείας για την διευκόλυνση της αυτενέργειας του μαθητή. Περίληψη Το Μάθημα της Ιστορίας στο σχολείο πρέπει να επαναποκτήσει την απωλεσθείσα αξιοπιστία του στη συνείδηση διδάσκοντος και διδασκόμενου. Αυτό θα επιτευχθεί μέσα από τον εκσυγχρονισμό του, στο πλαίσιο του οποίου ο μαθητής θα πρέπει να μη απασχολείται μονιστικά με απομνημονευτικές ασκήσεις, αλλά με ασκήσεις στην ανάλυση και την ανασύνθεση των ιστορικών γεγονότων, με στόχο την ερμηνεία τους. Αυτή η τελευταία οφείλει να είναι το τελικό ζητούμενο της διδασκαλίας, και αυτό που καθιστά την Ιστορία ολοκλήρωμα. Η ερμηνεία είναι αφενός το δακτυλικό αποτύπωμα της επιστημονικής Ιστορίας, και αφετέρου το κλειδί που μπορεί να εισαγάγει τον μαθητή στο ιστορικο-μορφωτικό ζητούμενο, δηλ. τον διάλογο με την Ιστορία. 37 Πρβλ. και Charles W. MACUNE, Beginning the Third Millenium or Whither the World in the 21 st Century? An Idea for an Undergraduate History Class, περιοδ. The History Teacher, τόμ. 30, τεύχ. 2, Long Beach CA 1997, 214. ISSN

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc)

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc) 1 Αξιολόγηση Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών/τριών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει κατακτήσει

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ, ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ, ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT)

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Από την έναρξη του σχολικού έτους μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου ή το αργότερο την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία.

Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία. Ιστορική σκέψη, κριτική σκέψη και λογική κατανόηση στη σχολική Ιστορία. Κουργιαντάκης Χαράλαμπος, Δρ., Μsc, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης Αφορμή για την εισήγηση αποτέλεσαν, από τη μια, οι πρόσφατες

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Έξι συν Ένα λάθη των διδασκόντων και τρόποι αντιμετώπισής τους Αθήνα 2 Νοεμβρίου 2012 Γιάννης Τζωρτζάκης Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ1201 Περιφέρειας Κρήτης & Κυκλάδων Ερευνητικές Εργασίες:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ1 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο [Η αξιολόγηση του μαθητή]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο [Η αξιολόγηση του μαθητή] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Η αξιολόγηση του μαθητή] Η αξιολόγηση των μαθητών στο σχολείο είναι μια διαδικασία στενά συνυφασμένη με τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση με τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ GD0350 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κοινωνιολογία ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδραστικότητα ως μέσον διδασκαλίας του θρησκευτικού μαθήματος. Μία μελέτη περίπτωσης: Η περιπέτεια του προφήτη Ιωνά

Η διαδραστικότητα ως μέσον διδασκαλίας του θρησκευτικού μαθήματος. Μία μελέτη περίπτωσης: Η περιπέτεια του προφήτη Ιωνά Η διαδραστικότητα ως μέσον διδασκαλίας του θρησκευτικού μαθήματος. Μία μελέτη περίπτωσης: Η περιπέτεια του προφήτη Ιωνά Νικόλαος Παύλου Θεολόγος-Ιστορικός, 14 ο Γυμνάσιο Λάρισας nikpavlou@gmail.com Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΥ2 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ του μαθήματος HΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ του μαθήματος HΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ του μαθήματος HΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ Διδάσκουσα Χ.Ντελοπούλου,hadelop@econ.uoa.gr Το μάθημα Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση είναι ένα μ ά θ η μ α δ ε ξ ι ο τ ή τ ω ν a πευθύνεται σ ε ό

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

«Εμπειρία και εκπαίδευση»τζων ΝΤΟΥΙ Μετάφραση : Λέανδρος Πολενάκης Εκδόσεις Γλάρος, Αθήνα :1980

«Εμπειρία και εκπαίδευση»τζων ΝΤΟΥΙ Μετάφραση : Λέανδρος Πολενάκης Εκδόσεις Γλάρος, Αθήνα :1980 «Εμπειρία και εκπαίδευση»τζων ΝΤΟΥΙ Μετάφραση : Λέανδρος Πολενάκης Εκδόσεις Γλάρος, Αθήνα :1980 Εισαγωγή Σκοπός της σύντομης παρουσίασης και βιβλιοκριτικής του βιβλίου του John Dewey είναι να αναδειχτούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών - 0 - Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Σεμινάρια Ιατρικών βιβλιοθηκών 10 Φεβρουαρίου 2012 Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών Βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ: ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ: ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ: ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Ενημέρωση προβληματισμός για τις νέες τάσεις αξιολόγησης του μαθητή στην εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ α) Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Λυσία, Υπέρ Μαντιθέου. Θα διδάσκεται επί μία

Διαβάστε περισσότερα

Η «ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΓΙΑ ΈΛΛΗΝΕΣ, ΙΤΑΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ

Η «ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΓΙΑ ΈΛΛΗΝΕΣ, ΙΤΑΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Εκπαιδευτικά προγράμματα - Καινοτόμες δράσεις στα πειραματικά σχολεία Η «ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΓΙΑ ΈΛΛΗΝΕΣ, ΙΤΑΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ Καθηγητές: Ζαρφτζιάν Μαριλένα, mazarf@otenet.gr Τουλούμης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα