ΠΕΤΡΙΝΑ ΓEΦYPIA ΣTHN EΛΛA A

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΤΡΙΝΑ ΓEΦYPIA ΣTHN EΛΛA A"

Transcript

1 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 113 APΓYPHΣ Π.Π. ΠETPONΩTHΣ ρ. Aρχιτέκτων, τ.α. Kαθηγητής Iστορίας Aρχιτεκτονικής A.Π.Θ., πτ. Φιλ. ΠΕΤΡΙΝΑ ΓEΦYPIA ΣTHN EΛΛA A (Συµβολή * ) ΣTH ΜΝΗΜΗ Γεωργίου Mέγα ( ) και ηµήτρη Xατζή ( ), Mελετητών «της µπαλάντας των γεφυριών» IAPΘPΩΣH YΛHΣ A. K ε ί µ ε ν ο µε 326 Σηµειώσεις & 191 Eικόνες B. Kατάλογος Γεφυριών µε «άρπεζες» Γ. Bιβλιογραφία. Περίληψη γαλλική E. Kατάλογος Eικόνων ΣT. (I.) Eυρετήριο Tοπωνυµίων Z. (II.) Eυρετήριο Γεφυριών H. (III.) Eυρετήριο Mαστόρων και άλλων προσώπων Θ. (IV.) Γλωσσάριο Tεχνικών όρων ΠΡΟΟΙΜΙΟ 1. O αρχιτεκτονικός πολιτισµός, (και όχι µόνο αυτός) εγκαινιάστηκε ουσιαστικά και δραστήρια από τη Nεολιθική Eποχή δηλαδή από τότε που ο πριν πλανώµενος άνθρωπος εγκαταστάθηκε µόνιµα στη γη για να την καλλιεργήσει, και οργάνωσε το χώρο και κοινωνικότερη την ζωή του. Oι πρώτες νεολιθικές εγκαταστάσεις σηµειώνονται στην εύκρατη ζώνη της υδρογείου, σε µας εδώ στις πεδιάδες της Θεσσαλίας και Mακεδονίας. Iδίως όµως ο νεολιθικός πολιτισµός στην ευρεία περιοχή µας αναδύθηκε και αναδείχτηκε στο δέλτα των µεγάλων ποταµών, του Tίγρη και Eυφράτη στη Mεσοποταµία και του Nείλου στην Aίγυπτο, σαν αυτοφυές άνθος, ιδίως στην τελευταία περίπτωση, όπου έριχναν τον σπόρο χωρίς πριν να οργώσουν το έδαφος!

2 114 Aργύρης Πετρονώτης 2. Oι δαιµόνιοι Σουµέριοι 1 της Mεσοποταµίας είναι οι πρώτοι που όργωσαν, αφού πρώτα εφεύραν αυτοί το άροτρο. Kαι µαζί του, µαζί µε άλλες θεµελιώδεις ανακαλύψεις, όπως η γραφή, πρωτόφκιαξαν και τον τροχό, γενεσιουργό των τροχήλατων οχηµάτων, αµαξών και αρµάτων (εικ. 1) 2, καθώς και της οδοποιΐας, πρωτόφκιαξαν «θολωτές» κατασκευές, δηµιουργίες συνυφασµένες µε τα αµέσως προηγούµενα, όλα µαζί έργα οργανωµένης κοινωνίας, απαραίτητα σε καιρό ειρήνης και ώρα πολέµου. 3. Aρχικά, στην 3η χιλιετία π.x., τα τόξα κατσκευάστηκαν κατά το «εκφορικό σύστηµα» (εικ. 2, πρβλ. εικ. 3 IIα), δηλαδή µε οριζόντιες πετρόπλακες βαθµιαία εκ-φερόµενες εκατέρωθεν ενός κενού και συµπλησιάζουσες έως ότου το γεφύρωναν 2α : εν πρόκειται βέβαια για πραγµατική θολωτή κατασκευή (τέτοιου συστήµατος κάλυψη είχε και η θόλος του «Tάφου του Aγαµέµνονος» στις Mυκήνες, περίπου π.x.). Ίσως στην 3η χιλιετία, οπωσδήποτε κατά την 2η χιλιετία π.x. 2β, επινοήθηκε και η γνησία θολοδοµία, που άνοιξε το δρόµο αργότερα για τις θολωτές γέφυρες (εικ. 3 III), ήτοι τις κατασκευαζόµενες από σφηνοειδείς λίθους (τους θολίτες), των οποίων οι αρµοί ακτινωτά διαταγµένοι συµβάλλουν σε κέντρο (-σε ένα κέντρο στην περίπτωση ηµικυκλικού θόλου ή τόξου, ή γεφυριού, [που οι Ηπειρώτες µάστοροι µας λέγανε «στο µερκέζι»]). Eικ. 1. Aπεικόνιση άρµατος σε θραύσµα αφιερωµατικής ασβεστολιθικής πινακίδας πλάτους 27 εκ. από την πόλη Oυρ της Nότιας Mεσοποταµίας, της περιόδου π.x. (Bρίσκεται στη Φιλαδέλφεια H.Π.A., University Museum. Πηγή: A. Moortgat ( ), βλ. σηµ. 1. H απεικόνιση στην εικόνα του 45, πρβλ. κείµενό του (σελ. 48 και 65).

3 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 115 Eικ. 2. Kάλυψη µε εκφορικό τρόπο της εισόδου βασιλικής ταφικής κρύπτης της III υναστείας της Oυρ, στην πόλη Oυρ, περιόδου π.x. (Πηγή A. Moortgat (21982), βλ. σηµ. 1: από εικόνα του αριθ. 165, πρβλ. κείµενο του σ. 108). * 4. Άµαξες και άρµατα χρησιµοποίησαν και οι Έλληνες, που προφανώς γνώρισαν από την Aνατολή αρκετά νωρίς 2γ. Στην Πελοπόννησο παριστάνονται τροχήλατα ήδη οχήµατα στα µέσα της 2ης χιλιετίας π.x., όπως πάνω σε στήλες του A Tαφικού Περιβόλου των Mυκηνών την ίδια εποχή εµφανίζεται επίσης το δίτροχο ρµα µε τετράκτινους τροχούς σε εγχάρακτους δακτυλιόλιθους των Aηδονιών (εικ. 4) 2δ. Στα οµηρικά έιη (Iλιάς, Ω 263 κ.ε., 782), µέσα 8ου Ι.X. αι., η λέξη ἄμαξα, και η χρήση της, ήταν γνωστή. Tο άρ- µα, ακριβώς το ίδιο, δεν Ιαύει να χρησιµοποιείται 1000 χρόνια αργότερα όπως εµφανίζεται σε οµόλογη σκηνή πάνω σε τετράδραχµο της σικελικής Γέλας (εικ. 5) 2ε. Eικ. 3. Oι τρεις βασικοί τρόποι δηµιουργίας λίθινων γεφυρών: I. Mε οριζόντιες δοκούς ή πλάκες. II. Mε εκφορικό σύστηµα. III. Mε τοξωτή (ή θολωτή) κατασκευή (A.Π.).

4 116 Aργύρης Πετρονώτης Eικ. 4. Άρµα (που ήταν πάντοτε δίτροχο) από εγχάρακτη απεικόνιση αρµατοδροµίας σε µεγάλο χρυσό δακτυλιόλιθο του 1500 περίπου π.x. του θησαυρού των Aηδονιών στην Kορινθία (φωτ.: O θησαυρός των Aηδονιών... εκδ. Yπουργ. Πολιτισµού, 1996, σ. 70 εικ. 1: βλ. πλήρη τίτλο εδώ σηµ. 2δ). Eικ. 5. Άρµα επίσης µε τετράκτινους τροχούς σε αρχαίο τετράδραχµο νόµισµα της Γέλας στη Σικελία (του 460 π.x.) µε σκηνή αρµατοδρο- µίας (συγκρίνετέ το µε το περίπου 1000 ετών παλαιότερό του µυκηναϊκό άρµα της εικ. 4) (φωτ.: G. M. Kraay/M. Hirmer, Greek Coins, 1966, σσ , πιν. 55 εικ. 158), βλ. εδώ σηµ. 2ε.

5 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα H χρήση οχηµάτων στην οµηρική έως και την αρχαϊκή Eλλάδα δεν εξυπονοεί απαραίτητα την ύπαρξη έντεχνου οδικού δικτύου. Φαίνεται ότι τότε συχνά εχρησιµοποιούσαν και την στεγνή κοίτη ρευµάτων και χειµάρρων. Kαι όταν έβρεχε; Tότε «τότε το πέρασµα του ποταµού <χωρίς γέφυρα> µε το άρµα είναι µια θαυµαστή περιπέτεια» αναφέρει σύγχρονο κείµενο 3. Tα πρώτα λοιπόν τεχνικά έργα που πραγµατοποιήθηκαν σε δρόµους ήταν, όπως θα δούµε, γεφυρώσεις. 6. Στην ευρύτερη περιοχή µας η πρώτη µεγάλη «εθνική οδός» στην ιστορία, κατασκευάστηκε τον 6ο π.x. αι. στην αυτοκρατορία των Περσών ένωνε την δυτική περιφέρεια µε το κέντρο της επικράτειας, δηλαδή τις Σάρδεις µε τα Σούσα. Mακρότατη οδός µε µήκος 450 παρασάγγες, περίπου χιλιόµετρα. Kάθε είκοσι χιλιόµετρα υπήρχε οχυρός σταθµός (συνολικά 111) µε διευκολύνσεις, ενίοτε και ανέσεις για τους ταξιδιώτες, µε προσωπικό που άλλαζε τα άλογα και φρόντιζε τα οχήµατα. Ήταν µια ζωτική αρτηρία για την περσική αυτοκρατορία, που εξυπηρετούσε πολλαπλές ανάγκες (ας αναφερθει µία, η διευκόλυνση της ειδικής ταχυδροµικής υπηρεσίας). Tο µεγαλύτερο τεχνικό έργο αυτής της βασιλικής οδού ήταν η γέφυρα πάνω στον ποταµό Eυφράτη, µήκους 126 µ. χαρακτηριστικά για την κατασκευή της χρειάστηκε να γίνει προσωρινή εκτροπή του ποταµού 3α. 7. Στις πόλεις-κράτη της αρχαίας νότιας Eλλάδας µε τη µικρή τους έκταση είναι προβληµατικό αν δηµιουργήθηκαν σπουδαία έργα της καθεαυτό οδοποιΐας. Ένα σύγχρονο αξιόλογο πόνηµα είναι η αρχαία τοµή στην βραχώδη κορυφογραµµή του Λυρκείου Όρους στην διάβαση «Πόρτες» µεταξύ Aργολίδας και Aρκαδίας (εικ. 6), προφανώς της αρχαίας Kλίµακος της οδού Άργους-Mαντινείας (Παυσανίας, VIII, 6, 4). O εκβραχισµός έγινε σε µήκος περίπου 20 µ. δηµιουργώντας δίοδο πλάτους περ. 3 µ. µε σχεδόν κάθετες παρειές ύψους περ. 5½ µ Kατά τα άλλα ένα γενικό µέτρο που έπαιρναν οι Έλληνες κατά την χάραξη της αµαξιτής ήταν να προλαξεύουν στο βράχο τις γραµµές διέλευσης των τροχών, ιδίως σε διαδροµές µε επικίνδυνη κλίση του «οδοστρώµατος». Kάνει εντύπωση ότι, παρ' ότι η Eλλάδα ήταν κατανεµηµένη σε πόλειςκράτη, τα υιάρχοντα ίχνη αρχαίων αµαξοτροχιών, Ιου είναι άφθονα, οδηγούν στο συµπέρασµα ότι στις τότε άµαξες η απόσταση µεταξύ δύο συζυγών τους τροχών (µετατρόχιον) ήταν εν γένει σταθερό της τάξεως 1, 40 µ.5 (ενίοτε δε 1.43 που έχει ο διεθνής σιδηρόδροµος!, άραγε πρόκειται µόνο για απλή σύµπτωση; 6 ). 9. Aντίθετα απ' ότι συνέβη στο νότο, η οδοποιΐα αναπτύχτηκε συστη-

6 118 Aργύρης Πετρονώτης Eικ. 6. H αρχαία τεχνητή δίοδος στις «Πόρτες» ανά- µεσα στα χωριά Nιχωράκι (Aργολίδας) και Σάγκα (Aρκαδίας): α) (Eντελώς επάνω) Aνατολική είσοδος διόδου (10 Iαν. 1998, Φωτο. A.Π.: Φ.98.I/3, αρ. 36A). β) (αριστερά). Aνατολική ορθοπλαγιά Λυρκείου από την Aργολίδα, πριν από τη σήραγγα Aρτεµισίου οδού Kορίνθου Tρίπολης το βέλος δείχνει την τοµή (23 Iαν. 1998, Φωτο. A.Π.: Φ.98.I/8, αρ. 33A). γ) (πάνω) τοπογραφικό σκαρίφηµα (: από πρόχειρο σχέδιο 1998 A.Π. σε συνδυασµό µε τοπογραφικό Kωνσταντή Kαζαµιάκη, βλ. Γ. Πίκουλας, Oδικό ίκτυο (1995), σελ. [407], σχέδιο 7).

7 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 119 µατικότερα από κάποια περίοδο στη Bόρεια Eλλάδα. Oι Mακεδόνες Bασιλείς Aργεάδες προσπαθώντας τον 5ον π.x. αι. να εδραιώσουν την δυναστεία τους και να ελέγχουν όλη την έκταση του κράτους τους, κατασκεύασαν δίκτυο οδών. Iδιαίτερα αναφέρεται ότι ο Aρχέλαος ( ), ο οποίος στη γενικότερη χωροταξική οργάνωση του βασιλείου του (τότε µετέφερε και την πρωτεύουσα από τις Aιγές στην Πέλλα), αυτός πρώτος ὁδοὺς εὐθείας ἔτεμε (Θουκυδίδης II, 100, 2), που οδηγούσαν από τα παράλια στο εσωτερικό της χώρας Mεγάλο δίκτυο βασιλικών δρόµων δηµιουργήθηκε και από τα ελληνιστικά κράτη της Aσίας Oι Pωµαίοι υπήρξαν κατ' εξοχήν µηχανικοί και οδοποιοί. Aπό τις αρχές του 2ου αι. π.x. κυριαρχώντας στην ιταλική χερσόνησο βαθµιαία κατασκεύαζαν παράλληλα και µεγάλους δρόµους, κυρίως για τις στρατιωτικές ανάγκες τους. Στο τέλος του ίδιου αιώνα η εµπειρία τους στην οδοποιΐα ήταν ήδη µεγάλη. «Oι δρόµοι χαράσσονταν ευθύγραµµοι µέσα στο τοπίο δίχως να σταµατούν µπροστά στα εµπόδια. Oι βαθύνσεις του εδάφους γεµίζονταν µε χώµα που στερεωνόταν µε αναλήµµατα, στα βουνά κατασκευάζονταν σήραγγες, τα ποτάµια και τα φαράγγια γεφυρώνονταν µε τεχνικάέργα.» 8, και σηµατοδοτούνταν οι ρωµαϊκοί δρόµοι µε λίθινα µιλιάρια (το καθένα = 1481,5 µ.). Aναδιοργάνωναν δε οι Pωµαίοι και τους δρόµους των χωρών που κατακτούσαν. Bελτιώσαν οι ίδιοι ακόµα και τις άµαξες και πολλαπλασίασαν τους τύπους τους (plaustrum, sarracum, carrus, arcera, raeda, cisium essedum, pipentum, carpentum, carruca κ.ά.). Mεταξύ τους υπήρχε και τύπος ταξειδιωτικής σκεπαστής τετράτροχης άµαξας (εικ. 7), γνωστής από τον 5ον αι. π.x. ως καµάρας. 11. Έλληνες και Pωµαίοι χρησιµοποιούσαν κατ' εξοχήν τροχήλατα οχή- µατα, ενώ «σαν παραξενιά», οι µεταγενέστεροι τους Bυζαντινοί και Oθω- µανοί δεν τους µιµήθηκαν εν γένει. Oι Bυζαντινοί µε το τέλος της ύστερης αρχαιότητας εγκαταλείψανε τις συνήθειες της τελευταίας και παραµελήσανε τους αµαξιτούς φαίνεται τελικά ότι κατά τον 7ο αι. µ.x. εγκαταλείφτηκε και η Ἐγνατία ὁδός. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Βυζαντινοί αγνοούσαν εντελώς τ' αμάξια (εικ. 8A) 8α. Eπ' ευκαιρία κάνει εντύπωση η οµοιότητα κατασκευής των µη συµπαγών βυζαντινών τροχών µε αυτούς της Oυρ (εικ. 1): χρονική διαφορά περίπου 4000 ετών. Πάντως οι Bυζαντινοί εκινούνταν ουσιαστικά µε υποζύγια και µε τα ίδια πραγµατοποιούσαν τις χερσαίες µεταφορές εµπορευµάτων (εικ. 8B). Έτσι κι αλλοιώς η γεφυροποιΐα δεν έπαψε να ασκείται στην εποχή τους. Ωστόσο την συνύπαρξη και τότε των δύο αντι-

8 120 Aργύρης Πετρονώτης Eικ. 7. Tαξειδιωτική σκεπαστή τετράτροχη άµαξα γνωστή από τον 5ον αι. π.x. ως καµάρα, εν χρήσει όπως η εικονιζόµενη και στους Pωµαίους, οι οποίοι προτιµούσαν οκτάκτινους τροχούς (:. Παντερµαλής, βλ. σηµ. 3α). κειµένων (αµαξών και γεφυρών) τεκµηριώνουν τοπωνύµια, όπως το γεφυρωνύµιο «Aµαξογιόφυρο» της Bόρειας Πελοποννήσου αναφερόµενο περί το 1572 σε βυζαντινά περιστατικά Ίδιους τρόπους µεταφορών, και τους βυζαντινούς δρόµους τουλάχιστον αρχικά ακολουθούν ουσιαστικά και οι Oθωµανοί. O τροχός δεν τους είναι άγνωστος, ιδίως στις πεδινές χώρες. Tετράτροχη άµαξα εµφανίζεται σε πίνακα του 1588 να φέρει τη σωρό του Σουλτάν Σουλεϊµάν του Mεγαλοπρεπούς ( ) από το Σίγκετβαρ (Szigetvar) µετά από διαδροµή περίπου 350 χλµ. στο Bελιγράδι (εικ. 9) 10. Έχει γραφεί ότι οι Tούρκοι σε γενικές γραµµές δεν ενδιαφέρθηκαν για την βελτίωση των συγκοινωνιών 10α. Πάντως την ανυπαρξία [ας διευκρινίσω την ουσιαστική] αµαξιτών οδών ακόµα στα 1805 υπογραµµίζει σε σχόλιό του ο Ληκ, γράφοντας ότι οι γέφυρες (παίρνοντας αφορµή απ' αυτή στο Tεπελένι επί του Aώου) ήταν στενές, γιατί δεν υπήρχαν τροχήλατα οχήµατα (wheel carriages) 11. O ίδιος όµως αναφέρει αραµπάδες στα Γρεβενά και Tρίκαλα, όπως στη Mουζακιά και στο Mπεράτι (και ότι οι τελευταίοι ήταν υποδεέστεροι των πρώτων). Tα παλαιά γεφύρια εξάλλου µε την «χωροταξική» θέση τους «αποτελούν ενδείξεις για τη διέλευση των ορεινών δρόµων του 18ου και του 19ου αιώνα» 12, εάν δε τυχόν µπορούσαµε να τα χρονολογήσουµε συνολικά ακριβέστερα, θα είµαστε σε θέση να βγάλουµε και άλλα συµπεράσµατα.

9 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 121 Eικ. 8A. Aπεικόνιση δίτροχου γεωργικού οχήµατος βυζαντινής εποχής (: Eλένη Στάµπογλη,...Στους δρόµους του Bυζαντίου, 1997, σ. 39). Eικ. 8B. Yποζύγιο µεταφορών και αγωγιάτες στο Bυζάντιο σε σύγχρονη απεικόνιση (: Eλένη Στάµπογλη, σελ. 44).

10 122 Aργύρης Πετρονώτης Eικ. 9. Tετράτροχη άµαξα µε σωρό Σουλεϊµάν Mεγαλοπρεπούς ( ) σε πίνακα του 1588 (πηγή: E. Akurgal (ed.), Art & Architecture of Turkey, 1980, πίν. 171).

11 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα Ωστόσο γνωρίζουµε ότι στο οθωµανικό κράτος, έστω ευκαιριακά, έστω για προσωρινή χρήση, ανοίχτηκαν αµαξιτοί δρόµοι, όπως ακούµε ότι έγινε στον 18ο αι. Στην τελευταία περίπτωση, ανήκει δρόµος που διευθετήθηκε προσωρινά στα 1715 κατά την ανακατάληψη της Πελοποννήσου από τους Tούρκους για να περάσουν τα πυροβόλα και τα αµάξια τους 13. Λεπτο- µέρειες γνωρίζουµε για το τµήµα του από το Άργος στην Tριπολιτσά, ιδιαίτερα στην περιοχή του Mουχλιού, όπου ακολούθησε την διαδροµή εξακριβωµένης αρχαίας οδού. Tο δε επόµενο έτος 1716 δηµιουργήθηκε ένα ση- µαντικότερο και όπως φαίνεται µονιµότερο έργο οδοποιΐας σε ζωτικό χώρο: µε βασιλική διαταγή διανοίχτηκε και διευθετήθηκε οδός µεταξύ Λάρισας και Σαϊάδας Στην πεδινή λοιπόν Θεσσαλία κυκλοφορούσαν τροχήλατα οχήµατα, τουλάχιστον αραµπάδες, όπως και στους άλλους κάµπους: H χρήση α) τετράτροχων (µε πλήρεις τροχούς όπως στους αραµπάδες) ως κιλλιβάντων πυροβόλων, β) δίτροχων οκτάκτινων αµαξιών και γ) σκεπαστής ηγεµονικής έστω δίτροχης κι αυτής άµαξας, (αυτών όλων σε περιορισµένο αριθµό), γίνεται γνωστή από έγχρωµη οξυγραφία, στην οποία εικονίζεται η είσοδος του ηγεµόνα Nικολάου Mαυρογενή στη Bλαχία, 1786 (εικ. 9A). Λ15. Πρέπει, σ' αντίθεση µε τα παραπάνω, να υπογραµµιστεί ότι πετυχηµένη οργάνωση οδικού δικτύου πραγµατοποιήθηκε από τον Aλή Πασά Tεπελενλή (περ ) στο πασαλήκι του: Mε κέντρο τα Γιάνννενα κατασκευάστηκαν βαθµιαία (µε ουσιαστική συµβολή του γυναικείου πληθυσµού) οι τρεις άξονες Ιρος Άρτα, Mέτσοβο και Aργυρόκαστρο. Φαίνεται Eικ. 9A. H είσοδος του ηγεµόνα Nικολάου Mαυρογένη (προστάτη του Pήγα Bελεστινλή) στη Bλαχία (1786). Έγχρωµη οξυγραφία, Bιβλιοθήκη Pουµανικής Aκαδηµίας, Bουκουρέστι (: εφ. «Kαθηµερινή», έτ. 80, φυλλ , Kυριακή 11 Oκτωβρ. 1998, σελ. 39, - Nίκος Γ. Ξυδάκης).

12 124 Aργύρης Πετρονώτης ότι στα χρόνια του µπορεί να βρισκόταν σε χρήση δρόµος αµαξιτός ή τµή- µατά του από το Mέτσοβο στη Λάρισα (που άλλωστε αναφέρεται ότι είχε διανοιχτεί πριν, στα 1716, βλ. προηγούµενη 13) 14α. 16. Bέβαιοι είµαστε για αµαξιτή, που από τη Λάρισα µέσω της αρχαίας οδού των Tεµπών και πάνω από το αρχαίο και µεσαιωνικό υπερπολύτοξο «Πετρογκέφυρο» επί του Πηνειού (ανάµεσα στο Λασποχώρι, νυν Oµόλιον, και Πυργετό) έφτανε τουλάχιστον στη µακεδονική Kατερίνη (και η οποία προφανώς συνέχιζε βορειότερα): Eίµαστε δε βέβαιοι, γιατί από την τελευταία πόλη, του αγά της την κόρη παντρεύτηκε ο Bελή Πασάς Aληπασαζαντές ( ) και από εκεί την µετέφερε µε κλειστή άµαξα στη Λάρισσα: πηγή µας είναι ο Γερµανός διπλωµάτης J.L.S. Bartholdy σύγχρονος του γεγονότος, που ταξείδεψε εδώ στα (και πρωτοδηµοσίευσε στα 1805). O ίδιος προσθέτει, ότι δεν πρέπει να πιστευτεί ότι ολόκληρος ο δρό- µος από την Kατερίνη έως τα Γιάννενα ήταν κατάλληλος για οχήµατα, και γενικότερα στην Eλλάδα ταξείδι µε άµαξα ήταν δυνατόν µόνο σε πολύ µικρές διαδροµές Kατά τα άλλα η ποιότητα των δρόµων του Aλή Πασά δεν ήταν τυχαία: η οδός από την Άρτα στο επίνειό της Σαλαώρα απέσπασε τον θαυµασµό του γνωστού Άγγλου αρχιτέκτονα (και αρχαιολόγου), αργότερα δε και προέδρου του Bασιλικού Iνστιτούτου Bρεττανών Aρχιτεκτόνων Tσαρλς Pόµπερτ Kόκερελ (Charles Robert Cockerell, ) 16, όπως και άλλων17. Eπίσης η χρήση ευρωπαϊκής άµαξας από τον ίδιον τον Aλή είναι βεβαιωµένη, τουλάχιστον στα ταξείδια του προς τη Nότια Aλβανία. * * 18. Eνώ ο τροχός, που ανακάλυψαν οι σπουδαίοι εκείνοι Σουµέριοι της Mεσοποταµίας περί την 3η χιλιετία π.x., επρόκειτο να κυλήσει πάνω από τόσους και τέτοιους δρόµους χρησιµοποιώντας την όλο και εξελισσόµενη θολωτή γεφυροποιΐα, µια άλλη τους ζωτική ευρεσιτεχνία: το άροτρο, είχε την τύχη να µένει ανεξέλικτη, ούτε λίγο, ούτε πολύ, για 4000 χρόνια. 19. Tο άλµα έγινε κατά τον µεσαίωνα στην Eυρώπη µε την ανακάλυψη του µηχανισµού βαθύτερης άρωσης. Γι' αυτόν το σηµαντικό λόγο και άλλους σηµειώθηκε εκεί ανάπτυξη της παραγωγής, θεαµατική αύξηση του πληθυσµού, άνοδος του εµπορίου και των επικοινωνιών. 20. Φαίνεται ότι οι δραστηριότητες αυτές επιδώσανε και βελτιώθηκαν µετά το περίφηµο έτος 1000: τότε που ο δυτικός κόσµος περίµενε µε τρόµο τη συντέλεια του κόσµου! (-οι Bυζαντινοί δεν φαίνεται να ανησύχησαν καθώς διατρέχανε το δικό του έτος ͺςφη = 6508 «από κτίσεως κόσμου»). Το

13 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 125 ξεπέρασµα του επίφοβου έτους σηµείωσε εγκαινίαση και κατακόρυφη ανάπτυξη της οικοδοµικής δραστηριότητας. Mέσα στη διακαινίσιµη αυτή ατµόσφαιρα πραγµατοποιήθηκε η κατασκευή της βασιλικής στη γερµανική πόλη Paderborn από ένα βυζαντινό συνεργείο (per graecos operarios) το έτος 1017, σύµφωνα µε το αγιολογικό κείµενο της ζωής του επισκόπου Meinwerk 18. H βασιλική στο Paderborn ήταν κτήριο σκεπασµένο µε θόλους, δηλαδή µια κατασκευή τότε ή άγνωστη ακόµα ή δυσκολοεφάρµοστη εκεί (εικ. 10). O Georg Dehio, ο γνωστός ιστορικός της γερµανικής τέχνης, αναφέρει ότι εκεί πρωτοδοκιµάστηκε η θολοδοµία, που µάλιστα άργησε να βρει Eικ. 10. Paderborn Γερµανίας (Bεστφαλία). Bασιλική Aγίου Bαρθολοµαίου, τρίκλιτη θολωτή, Έργο Bυζαντινών µαστόρων, 1017 (: Aργ. Πετρονώτης, O Aρχιτέκτων στο Bυζάντιο, 1984, σ. 18. Eικ. 1B και σ. 99).

14 126 Aργύρης Πετρονώτης γενική αποδοχή από τους ντόπιους στη Bεστφαλία, στη Γερµανία H θολοδοµία τελικά αναπτύχτηκε κατά τους δύο επόµενους αιώνες, και µαζί µ' αυτή και σε συνδυασµό µε την αύξηση του πληθυσµού, την ίδρυση νέων οικισµών, την εκχέρσωση περισσότερων εδαφών, την άνοδο της παραγωγής δηµητριακών, την ανάπτυξη του εµπορίου µεγάλων αποστάσεων και την βελτίωση της αµαξοποιΐας κ.ά. παρατηρήθηκε από τον 12ον αιώνα ορµητικό κύµα γεφυροποιΐας. Eίναι δε χαρακτηριστικό ότι ενώ στην αρχιτεκτονική της περιόδου κυριαρχεί βαθµιαία το οξυκόρυφο γοτθικό τόξο και σ' αυτήν την Γαλλία, κοιτίδα του ρυθµού, οι «γοτθικές γέφυρες» της εποχής εξακολούθησαν να κατασκευάζονται µε ηµικυκλικές καµάρες, έχοντας πρότυπο σταθερό τις ρωµαϊκές γέφυρες 20 (εικ. 11A), χωρίς αυτό να σηµαίνει και παντελή έλλειψη γεφυρών µε γοτθικά τόξα (εικ. 11B). * * * 22. Όλα δε αυτά τα παραπάνω ας θεωρηθούν σύντοµη εισαγωγή στο κύριο θέµα µας, που έπεται, «Πέτρινα Γεφύρια στην Eλλάδα».

15 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 127 Eικ. 11A & B. Γαλλία. Γέφυρες Γοτθικής Eποχής (12ος-16ος αι.) A (επάνω) = Φαράγγι Tαρν (Gorges du Tarn), γέφυρα Kεζάκ (Pont de Quezac): Tυπική γέφυρα εποχής, που δεν χαρακτηρίζεται από οξυκόρυφα τόξα (γνώρισµα γοτθικής ναοδοµίας), αλλά από ηµικυκλικά κατά ρωµαϊκή παράδοση. Στα βάθρα εµπρός: ισχυρά πυργωτά έµβολα µε τριγωνική κάτοψη. (: Aρχείο Kατερίνας Tσούβαλη-Tσαρούχη, Kόνιτσα, 1999). B = Kαόρ (Cahors), γέφυρα Bαλαντρέ (Valentré), των ετών : από τις ελάχιστες εξαιρέσεις που γίνεται χρήση οξυκόρυφων τόξων στη γοτθική γεφυροποιΐα. Tα έµβολα βάθρων και εδώ ισχυρά, πυργωτά, τριγωνικά (: Doreen Yarwood, The Architecture of Europe. (London:) Chancellor Press. 1974, σελ. 212, εικ. 444).

16 128 Aργύρης Πετρονώτης ΠETPINA ΓEΦYPIA ΣTHN EΛΛA A 23. Όταν ο γνωστός µας Bρεττανός Ληκ (William Martin Leake, ) στις 6 και 55 το απόγευµα της 10 Iουνίου 1809 περνάει τη γέφυρα πάνω από τον Bοϊδοµάτη (παραπόταµο του Aώου) κοντά στην Kλειδονιάβιστα, περιοχή Kόνιτσας, σηµειώνει ότι αυτή είναι της συνηθισµένης αλβανικής κατασκευής, (δηλαδή) πολύ ψηλή και στενή 20α. H γέφυρα χωρίς να είναι η ίδια σήµερα, ήταν µονότοξη όπως και τώρα, και προφανώς µε ηµικυκλικό τόξο (εικ. 12A & B) 21. O Ληκ, 32 ετών, αξιωµατικός του πυροβολικού (σπουδαγµένος και στρατιωτική µηχανική) είναι εν γένει αξιόπιστος και κατατοπισµένος. Aλλά πως να δεχτεί κανείς αυτή την πληροφορία, παρ' ότι γνωρίζουµε ότι υπήρχαν έµπειροι, ξακουστοί και γι' αυτό από µακρυά µετακαλούµενοι πολυάριθµοι Aρβανίτες πρωτοµαστόροι, όταν ο συνοµίλη- Eικ. 12A & B. Γέφυρα Bοϊδοµάτη (παραπόταµου Aώου) κοντά στην Kλειδονιάβιστα της Kόνιτσας, έργο 1853, στη θέση παλαιότερης που πέρασε ο Ληκ (βλ. σηµ. 20α. Πρβλ. εικ. 83), (φωτογραφία Σαββάτου 1 Iουλ Πηγή: Φωτοθήκη A.Π.: Φ.95. VII/1, αρ. 1(;)) & 4). Eικ. 12A: από κατάντη, Eικ. 12B: από ανάντη. Bλ. και εικ. 83

17 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 129 κος του Ληκ µηχανικός, και κατά τα έτη αρχιµηχανικός του Aλή Πασά Tεπελενλή, ο εξισλαµισµένος Γαλλοεβραίος Mανζούρ (Ibrahim Manzour Effedi, ) υποστηρίζει την προφανώς ακραία άποψη, ότι ουσιαστικά υπήρχε έλλειψη γεφυρών στην Aλβανία 21α, αλλά κυρίως όταν σε ολόκληρη την Eλλάδα υπήρχε παράδοση γεφυροποιΐας εξελισσόµενης µέσα στους αιώνες: µιας εξέλιξης που οδήγησε από τα γεφύρια των οποίων το κενό καλυπτόταν από οριζόντιους δοκούς (εικ. 3, I) ή κατά το εκφορικό σύστηµα (εικ. 3, IIα), στα γεφύρια που κατασκευάζονταν µε τόξα (εικ. 3, III). Λ24. Ήδη κατά την 2η χιλιετία στην µινωϊκή Kρήτη και στην µυκηναϊκή Πελοπόννησο κατασκευάστηκαν και έως σήµερα σώζονται γέφυρες δηµιουργηµένες κατά εκφορά των καλυιτόντων λίθωνα (θυµηθείτε τον αντίστοιχο τρόιο κατασκευής «ανακουφιστικών τριγώνων» σε πύλες των Mυκηνών: εικ. 13). Tο εκφορικό σύστηµα είχε ήδη εφαρµοστεί περί το π.x. στην Oυρ από τους δαιµόνιους Σουµέριους, όπως είπαµε πριν ( 3). Aπό εκεί µέσω Mικράς Aσίας ήρθε κάποτε στην Eλλάδα. Ήδη από την αρ- Eικ. 13. Mυκήνες. ηµιουργία «ανακουφιστικού τριγώνου» µε το εκφορικό σύστηµα (για απαλλαγή του υπέρθυρου από το βάρος τοιχοποιΐας) στο θολωτό (κι αυτόν κατά εκφορικό σύστηµα κατασκευασµένο) τάφο του Aγαµέµνονος, περίπου π.x. (Σχέδιο του J. Durm, Πηγή: A. Πετρονώτης, Aρχιτεκτονική της Aπώτερης και Kλασσικής Aρχαιότητας. Mέρος A. Θεσσαλονίκη 1991, σελ.243, εικ. 301).

18 130 Aργύρης Πετρονώτης χαιότητα πίστευαν ότι από την Λυκία κατάγονταν οι θαυµαστοί τεχνίτες Kύκλωπες (δηλαδή αυτοί µε τους [µεγάλους] «κυκλοτερείς οφθαλµούς»), οι οποίοι έκτισαν τα τείχη και τη λεγόµενη «Πύλη των Λεόντων» στις Mυκήνες, καθώς και τον περίβολο των τειχών στην Tίρυνθα, κ.ά. (Παυσανίας, II, 16,5 και 25,8, κ.α.). Ένα από τα µνηµεία µυκηναϊκής γεφυροποιΐας σώζεται στην Aργολίδα κοντά στο χωριό Aρκαδικό, θέση «Kαζάρµα» (εικ. 14) 22. Ση- µειώνεται ότι το σύστηµα του δεν είναι υποδειγµατικά εκφορικό, καθώς ένας κορυφαίος ογκόλιθος λειτουργεί ως ένα βαθµό σαν «κλειδί» τόξου. Eικ. 14. Mυκηναϊκή γέφυρα (εκφορικού συστήµατος) κοντά στο αργολικό χωριό Aρκαδικό, θέση «Kαζάρµα». (Aνασχεδίαση A.Π. από σκαρίφηµα J.P. Adam, Architecture Militaire, σελ. 103, εικ. 70). [Πρόσεξε τον ογκόλιθο στην κορυφή του ανοίγµατος, που µοιάζει ή λειτουργεί σαν «κλειδί»] Eάν δε δεν ήταν τυχαία η τοποθέτησή του, εν πάση περιπτώσει τελικά φαίνεται ότι δεν κατανοήθηκαν οι δυνατότητες αυτής της δοµής, που οδηγούσε στη (µε τόσα µεταγενέστερα επιτεύγµατα) θολοδοµία. 25. Στην Eλλάδα, την αρχαϊκή και ιδίως στην κλασσική, παρότι βρίσκονταν σε επαφή µε αυτές τις χώρες και τις κατασκευαστικές µεθόδους, προτιµούσαν επίµονα να καλύπτουν τα ανοίγµατα µε το σύστηµα των οριζοντίων δοκών (επί κατακορύφων στηριγµάτων, εικ. 3, I). Στην αποµονω- µένη ή µάλλον συντηρητική Aρκαδία συνδυάσανε ωστόσο το κατά µυκηναϊκή παράδοση εκφορικό σύστηµα και το νεώτερο µε οριζόντιες πλάκες: µνηµείο σχετικό του 6ου αι. π.x. στέκει η γέφυρα µε τρία ανοίγµατα στην περιοχή του εκεί Oρχοµενού 23. Στην αποµακρυσµένη από τα µεγάλα κέντρα Aκαρνανία φαίνεται να χρησιµοποιήθηκε το τόξο σε πύλες τειχών τον 5ο

19 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 131 αι. π.x.24 Ίσως χρησιµοποιήθηκε και στην Πελοπόννησο σε γεφυροποιΐα από τον 4ο αι.: αυτό εάν πραγµατικά µπορεί τότε να χρονολογηθεί η αρχαία τρισκελής «γέφυρα της Mαυροζούµενας» κοντά στου Mελιγαλά της Mεσσηνίας25 (εικ. 15A & B), χρόνος κατασκευής που δεν γίνεται αποδεκτός από όλους, αντιπροτείνοντας τον 2ο π.x. αι.26. H γέφυρα αυτή παρουσιάζει στην ανωδοµή της πολλές προσθήκες, µεσαιωνικές & οθωµανικές, και χρησιµοποιείται ακόµα 27. Λ26 Παραµένει µεγάλο πρόβληµα το πότε γενικεύτηκε η χρήση του τόξου και θόλου στην Eλλάδα. H λύση του θα έχει επιπτώσεις. Aπό ό,τι έως τώρα γνωρίζουµε, µπορεί να υποστηρίξουµε ότι αυτό έγινε (κάποτε ή) λίγο πριν το 300 π.x. 28 Oπωσδήποτε στην ελληνιστική Mικρά Aσία κατά το πέρασµα από τον 4ον στον 3ον αι. π.x. η χρήση του τόξου σε φανερά µέρη ως µορφολογικού στοιχείου ανατρέπει την κλασσική παράδοση της οριζοντίας δοκού επί κατακορύφων στηριγµάτων και ανοίγει (µαζί µε άλλους συντελεστές) νέα εποχή στην αρχιτεκτονική. Eικ. 15A. H τριπλή σε κάτοψη γέφυρα της Mαυροζούµενας στη Mεσσηνία: Aρχική αρχαία κατασκευή (µεταξύ 4ου και 2ου αι. π.x.), µε βυζαντινές και οθωµανικές προσθήκες, σε χρήση έως σήµερα (πηγή: εφ. «Έσπερος» Λειψίας, έτ. B, αρ. 42, της 15/27 Iαν. 1883, σελ.1. Aπό το αρχείο Aντώνη Γαλερίδη, Λάρισα)

20 132 Aργύρης Πετρονώτης Eικ. 15B. Kάτοψη της γέφυρας της Mαυροζούµενας (βλ. Eικ. 15A) (: Σχέδιο Th. Wyse, An Excursion in Peloponnesus Προσφορά: Γεννάδειος Bιβλιοθήκη / Aµερικανική Σχολή Kλασικών Σπουδών Aθηνών). 27. Στη Pώµη, κάτω και από την επίδραση της ετρουσκικής αρχιτεκτονικής (ήδη επηρεασµένης από την ελληνική), το γνήσιο τόξο εισήχθη από τη Mεγάλη ή την κυρίως Eλλάδα από τις αρχές 28α ή ίσως κατά τα τ έλη του 3ου π.x. αι. 29 Eίναι οι Pωµαίοι µηχανικοί οι πρώτοι που κατανόησαν και ανάπτυξαν από τον 2ο και 1ο π.x. αι. τις δυνατότητες του (ηµικυκλικού) τόξου και της θολοδοµίας, διευκολυνόµενοι από το διαθέσιµο µαλακό λίθινο υλικό τους, οδηγούµενοι από την πρακτικότερη αντιµετώπιση της ζωής και της αρχιτεκτονικής, (προτιµώντας δε τ η χρήση της καµπύλης 30, έναντι της ευθείας). Nωρίς κατασκεύασαν και τις πρώτες λίθινες τοξωτές γέφυρες: η παλαιότερη στη Pώµη χρονολογείται το έτος 179 π.x. 31. Oι Bυζαντινοί αρχιτέκτονες υπήρξαν µαθητές των Pωµαίων στη θολοδοµία, ξεπερνώντας τους δασκάλους τους και προάγοντας π ερισσότερο την τέχνη Aπό τις αρχαίες πηγές ακούµε για µεγάλο αριθµό γεφυρών, χωρίς να γνωρίζουµε τον ακριβή αριθµό τους, χωρίς να γνωρίζουµε την µορφή τους. Σε 90 έως τώρα καταµετρούνται µόνο τα αρχαία γεφύρια (από τα προϊστορικά έως και τα ρωµαϊκά χρόνια) στην Eλλάδα και τη δυτική παραθαλάσσια Mικρά Aσία, όσα διατηρούνται ή επιγραφικά µαρτυρούνται και όσα πληροφορούµαστε ότι υπήρχαν και καταστράφηκαν Yπήρχαν ξύλινες γέφυρες, είτε επί ξύλινων στηριγµάτων (γέφυρες

21 Πέτρινα γεφύρια στην Eλλάδα 133 Eικ. 15Γ. Tα ξυλογέφυρα: οι πρόδροµοι και ανταγωνιστές των πέτρινων γεφυριών. Γεφυράκι στη «Bάλια Kίρνα» µεταξύ Σαµαρίνας- ίστρατου (στους µατωµένους δρόµους της «Mάχης της Πίνδου» τον Oκτώβρη και Nοέµβρη του '40). Eδώ λυώνοντας τα χιόνια του Σµόλικα τον Mάη του 1995 (φωτ. A.Π.: Φ.95. V/4, αρ. 34). ολοξύλινες, βλ. 52), είτε επί λίθινων βάθρων. Και είναι αλήθεια ότι αυτές όχι µόνο δεν έπαψαν ποτέ να κατασκευάζονται, αλλά στα µέρη µας και στην Ανατολή γνωρίζουµε ότι και σ αυτόν τον 18ο & 19ο αιώνα ήταν οι πιο συσήµερα βρίσκονται σε χρήση, ιδίως πρόχειρη (βλ. εικ. 15Γ). Το µαρτυράνε και τα παλαιά τοπωνύµια, όπως «Ξυλογέφυρο», ή κατά αντιδιαστολή «Πετρογέφυρο». Εδώ ας επιτραπεί µια ευρεία παρέκβαση για µια νεώτερη ξύλινη γέφυρα, καθώς η δηµιουργία της διαφωτίζει κατασκευαστικά θέµατα και των λίθινων τοξωτών γεφυρών (βλ. 42), και γιατί η καταστροφή της, ένα ιστορικό επεισόδιο, συνέβαλε, χωρίς υπερβολή, στη σωτηρία της Ελλάδας: Αναφερό- µαστε στη γέφυρα του πάνω Αώου ανάµεσα στο Βρυσοχώρι και στο Παλιοσέλι. Η θέση της εκλέχτηκε έτσι ώστε ποτέ να µη χτυπήσει στο κεντρικό µεσόβαθρο «η λαµπάδα» [το κύριο και ορµητικό ρεύµα] του ποταµού 33β. Υπήρξε µια ρωµαλέα ξύλινη κατασκευή (από πεύκο δαδί Λάϊστας) των µηχανικών Α. Μελιγκάνου και Κ. Κουρέντα στα Απαρτιζόταν από δύο µέρη: α) την κυρίως γέφυρα πάνω από την βαθεία κοίτη (προς το Παλιοσέ-

22 Εικ. 15, (= πάνω δεξιά), Ε (= πάνω αριστερά) και ΣΤ (=κάτω). Η ιστορική ξύλινη γέφυρα Αώου ανάµεσα στα χωριά Βρυσοχώρι (στα αριστερά των εικόνων) - Παλιοσέλι, Όψεις από ανάντη: -15 = κύριο τµήµα γέφυρας πάνω από βαθεία κοίτη (προς Παλιοσέλι) σκαρίφηµα αυτόπτη Γ. Σ. Οικονόµου [8] , (αναχρωµατισµένο). - 15Ε = συµπληρωµατικό τµήµα πάνω από πληµµυρική κοίτη (προς Βρυ-

23 σοχώρι) (φωτογραφία Γρηγορ. Καπάϊου µάλλον του 1939, παραχώρηση Ιω. Καπάϊου, Κόνιτσα, 2000). 15ΣΤ = προσπάθεια αναπαράστασης βάσει εικόνων 15 και 15Ε και πληροφοριών Γ. Σ. Οικονόµου. Άκρη αριστερά: Τοµή συµπληρωµατικής γέφυρας. (Κύριο σκαρίφηµά µου της 31 εκ, 2000, Α.Π.).

24 136 Aργύρης Πετρονώτης λι) µε ένα άνοιγµα που καλυπτόταν από πελώρια δοκάρια µήκους µ., διατοµής 0,40 x 0,40 µ., κατανεµηµένα σε δύο «πατώµατα», συνδεµένα µε σιδηρούς συνδέσµους («µπουλόνια» γράφει ο κυρ-γιώργης) µήκους (ούτε λίγο, ούτε πολύ) 1 µέτρου (: σκαρίφηµα εικ. 15 ) και β) από την συµπληρωµατική γέφυρα στην πληµµυρική κοίτη, µια ελαφρότερη κατασκευή µε τρία υποστηρίγµατα (εικ. 15Ε). Το (κεντρικό) µεσόβαθρο (εικ. 15 & 15ΣΤ) θεµελιώθηκε στην κοίτη. Εκεί, αφού ανοίχτηκε ένα όρυγµα 4 x 4 x 4 µ., κτίστηκε γύρω µε σακκιά γεµισµένα νωπό σκυρόδεµα και µε το ίδιο τσιµέντινο υλικό συµπλήρωσαν τον ενδιάµεσο χώρο. Πάνω του οικοδοµήθηκε το λίθινο µεσόβαθρο. Λίθινο ήταν και το ακρόβαθρο πάνω σε ριζιµιό βράχο προς το Παλιοσέλι (θυµάται πάντοτε ο Γιώργης Σ. Οικονόµου). Συνδυάζοντας τα παραπάνω αναπαράστησα την ξυλογέφυρα σε σχέδιο (εικ. 15ΣT). Ένα δίδαγµα για τον παραπέρα προβληµατισµό µας είναι και τούτο: οι µαστόροι αξιοποιώντας την εµπειρία τους όρθωναν ξύλινους στύλους πάνω στην κοίτη έξω από το κύριο ρεύµα, στύλοι που υποστήριζαν εδώ µεν κατάστρωµα ξύλινης γέφυρας, αλλά αλλού τα καλούπια πέτρινων τοξωτών γεφυριών. Ιδού τώρα πώς µετά από 57 χρόνια περιγράφει την καταστροφή της γέφυρας του Αώου στα 1940 ο αυτόπτης Βρυσοχωρίτης δάσκαλος Γιώργης Στεργ. Οικονόµου (1913 ), τότε δεκανέας του Ανεξάρτητου Τάγµατος Κονίτσης της Vιιι Μεραρχίας (Ηπείρου) 33γ : «Το απόγευµα αυτής της ίδιας µέρας [Πέµπτης 31 Οκτωβρίου 1940, τετάρτης ηµέρας του πολέµου, δόθηκε] διαταγή να καταστραφεί η εξαίρετη γέφυρα Αώου. Και ο Ανθυπολοχαγός. Μπιζακίδης, µε προστασία δύο Οµάδων πεζικού, κατεβαίνει στη γέφυρα. Οι Ιταλοί είχαν µπει στο Παλαιοσέλι. Ρίχνει 4 τενεκέδες πετρέλαιο (το πετρέλαιο από το κατάστηµα ηµ. Χαντόλιου), του βάζει φωτιά και η γέφυρα που ήταν ξύλινη, όλο δαδί, λαµπάδιασε. Άναψε σαν νάταν σωστό πυροτέχνηµα. Γύρισε και ανέφερε σχετικά ο Μπιζακίδης στον Ταγµατάρχη µας [Νικ. Γίγα, ] που είχε εγκατασταθεί στο Κοινοτικό Γραφείο της Κοινότητας Βρυσοχωρίου». Γέφυρα εκεί στον Αώο ξανακατασκευάστηκε, από ωπλισµένο τώρα σκυρόδεµα, περί το 1960 από τον Κωνσταντίνο Φρόντζο, βουλευτή Ιωαννίνων (µάλλον στα & ), ικανοποιώντας ανάγκες των χωριανών και πραγµατοποιώντας το όνειρό του να γεφυρώσει κι αυτός τον Αώο, όπως πριν ο πρόγονός του Ζιώγας Φρόντζος (βλ. 75). Αλλά τριάντα έξι χρόνια αργότερα παρασύρθηκε η γέφυρα από πρωτόγνωρη πληµ- µύρα του Αώου, πρωτόγνωρη και ανεξήγητη γράφει ο Γ. Σ. Οικονόµου (βλ. σηµ. 33α). Ο ίδιος (στην ίδια σηµ.) µας πληροφορεί ότι σήµερα εκεί πάλι µια νέα γέφυρα τελειώνει... (Τελειώνει και η παρέκβαση).

«ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ ΕΝΩΝΟΥΝ» ΟΜΑ Α 4 η. 8ο ΓΕΛ. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ: 2014-2015 ΤΑΞΗ: Β5 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ

«ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ ΕΝΩΝΟΥΝ» ΟΜΑ Α 4 η. 8ο ΓΕΛ. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ: 2014-2015 ΤΑΞΗ: Β5 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ 8ο ΓΕΛ. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ: 2014-2015 ΤΑΞΗ: Β5 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ ΕΝΩΝΟΥΝ» ΟΜΑ Α 4 η Μαθήτριες: Άννα Μαρία Τοµαρά Ανδριάνα Τζελέπη Φανή Τρύφα Ελένη Ζαβλάνη Μόνικα Σωτηροπούλου Στεφανία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας

Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας Γεφύρι Η κατασκευή ενός γεφυριού είχε ανέκαθεν μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Γεφυρών!! Τα πέτρινα γεφύρια της Ελλάδας.

Γεφυρών!! Τα πέτρινα γεφύρια της Ελλάδας. Υλικά και τεχνικές κατασκευής Γεφυρών!! Τα πέτρινα γεφύρια της Ελλάδας. Οµάδα 4η Υπ. Καθηγήτρια: Σοφία Μπερδέ Σχ. έτος: 2014-2015 Τα υλικά και οι τεχνικές κατασκευής Είδη γεφυρών Υπάρχουν 4 τύποι γεφυρών:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγικά: ΟΡΙΣΜΟΣ: Με τον όρο μυκηναϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της ΎστερηςΕποχήςτουΧαλκούαπότο1600-1100 π. Χ. που αναπτύχθηκε κυρίως στην κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος του αλατιού

Ο δρόμος του αλατιού Ο δρόμος του αλατιού Το Μέγα γεφύρι, βρισκόταν πάνω από τον Μέγδοβα, στα όρια Ευρυτανίας και Καρδίτσας, στη περιοχή Κοκκινέϊκα.. Πάνω από την Μαυρομμάτα όπου υπήρχε το γεφύρι της Κότσιτας, ήταν το μοναδικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΑΚΕΤΑΣ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΦΥΡΩΝ. 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΑΚΕΤΑΣ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΦΥΡΩΝ. 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΤΑΞΗ: ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-12 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΑΚΕΤΑΣ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΦΥΡΩΝ 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ Πίνακας Περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ K:\Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ\design\tenders\MEBOA-ΓΕΦΥΡΩΝ\2014_οδ_ασφ_γεφ_5365\Tefhi\03_SoW_5365.doc RS/CM/WM/48/22/5365/B02 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΓΕΦΥΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ Ι 93

ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ Ι 93 Η Τέχνη της Κατασκευής και η Μελέτη Εφαρµογής Άµεσο, τετράποδο καβαλέτο. Είναι προκατασκευασµένο προϊόν από λεπτή χαλύβδινη ράβδο, ενώ τα στηρίγµατα του είναι εµβαπτισµένα σε πλαστικό υλικό, για να µην

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοοικονοµική Ανάλυση Έργων

Τεχνικοοικονοµική Ανάλυση Έργων Τεχνικοοικονοµική Ανάλυση Έργων Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 2 Ο Γ Ε Φ Υ Ρ Ε Σ Ρ Λ Ε Ω Ν Ι Α Σ Α Ν Θ Ο Π Ο Υ Λ Ο Σ Ε Π Ι Κ Ο Υ Ρ Ο Σ Κ Α Θ Η Γ Η Τ Η Σ Τ Μ Η Μ Α Ι Ο Ι Κ Η Σ Η Σ Κ Α Ι Ι Α Χ Ε Ι Ρ Ι Σ Η Σ Ε Ρ Γ Ω Ν Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΓΕΦΥΡΙ ΠΟΡΤΑΣ Αχ, Άνθρωπε Βρέθηκες σε απάτητα βουνά και απελπίστηκες. Μοιρολατρείς. Σμίλεψε την πέτρα, γεφύρωσε τα άγρια ποτάμια, δανείσου τους καρπούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνια συνύπαρξη οπλισμένου σκυροδέματος και λιθοδομής στη λειτουργία μιας παλαιάς γέφυρας

Μακροχρόνια συνύπαρξη οπλισμένου σκυροδέματος και λιθοδομής στη λειτουργία μιας παλαιάς γέφυρας Μακροχρόνια συνύπαρξη οπλισμένου σκυροδέματος και λιθοδομής στη λειτουργία μιας παλαιάς γέφυρας Μ. Καραβεζύρογλου Καθηγήτρια. Τομέας Επιστήμης & Τεχνολογίας των Κατασκευών. Α.Π.Θ. Γ. Κωνσταντινίδης Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ Αρχαία Νικόπολη Νικόπολη Στη σημερινή χερσόνησο της Πρέβεζας, στη νοτιοδυτική Ήπειρο, σε απόσταση μόλις 6 χλμ. από την ομώνυμη πόλη, βρίσκεται η αρχαία Νικόπολη. Ίδρυση Νικόπολης Κλεοπάτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

μαστρ Αργύρης Π.Π. Πετρονώτης ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ, BAUMEISTER Y.[ÜKSEK] MİMAR

μαστρ Αργύρης Π.Π. Πετρονώτης ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ, BAUMEISTER Y.[ÜKSEK] MİMAR μαστρ Αργύρης Π.Π. Πετρονώτης ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ, BAUMEISTER Y.[ÜKSEK] MİMAR ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΓΕΦΥΡΟΠΟΙΪΑ ήτοι το χτίσιμο ενός πετρογέφυρου Πρώτη παρουσίαση 16 Μαρτίου 2012 στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία ΔΕΝΔΡΟΦΥΤΕΥΣΗ

Εργασία ΔΕΝΔΡΟΦΥΤΕΥΣΗ Εργασία ΔΕΝΔΡΟΦΥΤΕΥΣΗ Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από τα μεσογειακά συστήματα (πεύκα, έλατα, θάμνους εύφλεκτους). Τα ορεινά δάση συχνά καίγονται γιατί έχουμε μεγάλη ξηρασία, συσσώρευση ξηρών και πεσμένων φύλων.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Ελάχιστες αποστάσεις ράβδων οπλισµού

2.6.2 Ελάχιστες αποστάσεις ράβδων οπλισµού Η Τέχνη της Κατασκευής και η Μελέτη Εφαρµογής 2.6.2 Ελάχιστες αποστάσεις ράβδων οπλισµού Οι ράβδοι οπλισµού πρέπει να έχουν η µία από την άλλη τέτοιες αποστάσεις, ώστε να περνά ανάµεσά τους και το µεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

KENΤΡΙΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ

KENΤΡΙΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ KENΤΡΙΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Στην καρδιά της Bόρειας Eλλάδας, γεµάτη φυσικές οµορφιές και λαµπρά µνηµεία, η Kεντρική Mακεδονία χαρίζει στον επισκέπτη εµπειρίες µοναδικές. ασωµένα βουνά, εύφορες πεδινές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΦΥΡΙ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ. Φωτ.1: Το γεφύρι το 2006

ΓΕΦΥΡΙ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ. Φωτ.1: Το γεφύρι το 2006 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΕΩΔΑΙΣΙΑΣ Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 15780 - Ζωγράφος, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210 7722738, FAX: 210 7722728 ΓΕΦΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΩΡΥΓΑ ΤΩΝ ΜΙΝΥΩΝ. Ομάδα 4η Αδάμου Εβίτα, Αντωνίου Σέρη, Μόκας Αλέξανδρος, Ρόκο Γιώργος, Τσιώλης Φώτης

Η ΔΙΩΡΥΓΑ ΤΩΝ ΜΙΝΥΩΝ. Ομάδα 4η Αδάμου Εβίτα, Αντωνίου Σέρη, Μόκας Αλέξανδρος, Ρόκο Γιώργος, Τσιώλης Φώτης Η ΔΙΩΡΥΓΑ ΤΩΝ ΜΙΝΥΩΝ Ομάδα 4η Αδάμου Εβίτα, Αντωνίου Σέρη, Μόκας Αλέξανδρος, Ρόκο Γιώργος, Τσιώλης Φώτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα από τα μεγαλύτερα και το πιο σημαντικά τεχνικά έργα της αρχαιότητας ήταν η αποξήρανση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος ΑΠΛΟΤΗΤΑ και ΜΕΓΑΛΕΙΟ... Στο θέατρο τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συνδυάζονται με τον καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι).

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι). Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα. Τα κυριότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του νομού Ιωαννίνων είναι οι ψηλές επιμήκεις οροσειρές και οι στενές κοιλάδες. Το συγκεκριμένο μορφολογικό ανάγλυφο οφείλεται αφενός

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη σκοπιμότητας «Διεύρυνση του αυτοκινητόδρομου A4 σε 2x3 λωρίδες» στην περιοχή του Eisenach, (Γερμανία)

Μελέτη σκοπιμότητας «Διεύρυνση του αυτοκινητόδρομου A4 σε 2x3 λωρίδες» στην περιοχή του Eisenach, (Γερμανία) Ηλίας Τζιµογιάννης ιπλωµατούχος Πολιτικός Μηχανικός Technische Universität Darmstadt ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΕΣ Α ΕΙΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ Συνοπτική περίληψη έργου στα πλαίσια επαγγελµατικής δραστηριότητας Μελέτη σκοπιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2015 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΤΙΑΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2015 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΤΙΑΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2015 ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΤΙΑΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΜΑΝΑΡΗ: ΤΡΕΝΟΓΕΦΥΡΑ Οκτάτοξη γέφυρα με οκτώ ίσα ανοίγματα μήκους 12,5μ., το καθένα σε οριζοντιογραφική καμπύλη συνολικού μήκους 165,84μ.,

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

Στο εν λόγω τεύχος παρουσιάζονται οι εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης σε τέσσερα παραρτήματα, ως εξής:

Στο εν λόγω τεύχος παρουσιάζονται οι εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης σε τέσσερα παραρτήματα, ως εξής: 3.4 Ειδικό τεχνικό τεύχος οδηγός με εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης Στο εν λόγω τεύχος παρουσιάζονται οι εκλαϊκευμένες κατευθύνσεις δόμησης σε τέσσερα παραρτήματα, ως εξής: Παράρτημα Ι. Α. Ενδεικτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περάσαμε από την νέα γέφυρα του Ευρίπου στην Χαλκίδα και μιλήσαμε για το φαινόμενο της παλίρροιας..

Περάσαμε από την νέα γέφυρα του Ευρίπου στην Χαλκίδα και μιλήσαμε για το φαινόμενο της παλίρροιας.. ΠΕΤΡΙΝΑ ΤΟΞΩΤΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΣΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΕΥΒΟΙΑ Από την Αναστασία Λεονάρδου, φιλόλογο Η Περιβαλλοντική Ομάδα του 4 ου Γυμνασίου Αγίας Παρασκευής Αττικής, στο πλαίσιο του φετινού προγράμματος με τίτλο «Ποτάμια

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Ειδικότητας Αµαξωµάτων

Σχέδιο Ειδικότητας Αµαξωµάτων 89 ιδακτικοί στόχοι: Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας θα είσαι σε θέση: Να µπορείς να απεικονίζεις σε σκαρίφηµα τα κυριότερα µέρη των αµαξωµάτων. Να γνωρίζεις τη σειρά συναρµολόγησης των τµηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα Ένα συνεργατικό παιχνίδι μνήμης για 3 έως 6 παίκτες, 7 ετών και άνω. Ο Τομ σκαρφάλωσε στην κορυφή ενός δέντρου, για να δεί αν μπορούσε να ανακαλύψει κάτι. Κοιτάζοντας προς κάθε μεριά, είδε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Κείμενο-φωτό: Παναγιώτης Κρητικάκος Την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου του 2011 οργανώθηκε εξερευνητική επίσκεψη στην τεχνητή λίμνη Πουρναρίου, ως μέρος του προγράμματος Άδηλα Ύδατα. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol. Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.gr Αθήνα 4/2/2015 Προς τον Πρόεδρο τους µη κερδοσκοπικού σωµατείου

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Ηπείρου»

«ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Ηπείρου» 2ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ «ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Ηπείρου» Ομάδα εργασίας: Α. Υπεύθυνοι καθηγητές: 1. Γιαλτρινός Γεώργιος ΠΕ11 2. Δερεχάνη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μεθώνης 10 & Κανάρη,

Διαβάστε περισσότερα

( ) Ερωτήσεις ανάπτυξης. 1. * Να βρείτε τους τέσσερις πρώτους όρους των παρακάτω ακολουθιών: α) α ν = 4ν + + + L + 2 ν

( ) Ερωτήσεις ανάπτυξης. 1. * Να βρείτε τους τέσσερις πρώτους όρους των παρακάτω ακολουθιών: α) α ν = 4ν + + + L + 2 ν Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. * Να βρείτε τους τέσσερις πρώτους όρους των παρακάτω ακολουθιών: α) α ν = 4ν + 3 β) α = + ( 1) ν ν γ) α ν = 1 1 1 1 + + + L + 1 3 34 ν ν + 1 δ) α1 = 0, αν+ 1 = 3α + 1 ν ( ). ** Να

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ανάβαση στις κορυφές Stok Kangri 6123μ, Mentok I 6282μ, Mentok II 6248μ και Mentok III 6153μ και προσέγγιση της ασκαρφάλωτης κορυφής Nya Kangri 6480μ μέχρι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης»

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» «Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» Μαρία Μπαλάσκα & Ιωάννα Ραβάνη, μέλη της Π.Ο. του ΚΠΕ Καλαμάτας Οι περιβαλλοντικές συνθήκες, επηρεάζουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

4. Βασικοί κανόνες τοποθέτησης των πινακίδων

4. Βασικοί κανόνες τοποθέτησης των πινακίδων 4. Βασικοί κανόνες τοποθέτησης των πινακίδων 4.1 Γενικά (1) Η σωστή επιλογή της θέσης των πληροφοριακών πινακίδων είναι βασικής σηµασίας για την έγκαιρη παρατήρηση της πληροφοριακής σήµανσης καθώς επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΙΩΡΟΦΟΥ ΚΤΙΣΜΑΤΟΣ.

Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΙΩΡΟΦΟΥ ΚΤΙΣΜΑΤΟΣ. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ 4 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Περιοχή ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗΣ & Περιοχή ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 2008-2009 3ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ Μάθηµα: ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗ 1 ιδάσκοντες

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαγραφές για την κατασκευή χώρων στάθµευσης αυτοκινήτων που εξυπηρετούν τα κτίρια. (ΦΕΚ 167/ /2-3-93)

Προδιαγραφές για την κατασκευή χώρων στάθµευσης αυτοκινήτων που εξυπηρετούν τα κτίρια. (ΦΕΚ 167/ /2-3-93) ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: Αριθµός 98728/7722/93 Προδιαγραφές για την κατασκευή χώρων στάθµευσης αυτοκινήτων που εξυπηρετούν τα κτίρια. (ΦΕΚ 167/ /2-3-93) Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Υ.Π.Ε.Κ.Α. ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης Τεύχος αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Σπάνια έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβεί 2400 χρόνια ιστορίας, συγκεντρωµένα σε µια έκταση 58,37 εκταρίων που περικλείεται ανάµεσα στα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης. Έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Τ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α (51128) Για τις πληµµύρες στο Μαραθώνα Αττικής 22 25 Νοεµβρίου 2005 Υψηλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κείμενο της Δρ. Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη... Προλικό Σημείωμα...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κείμενο της Δρ. Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη... Προλικό Σημείωμα... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κείμενο της Δρ. Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη..... Προλικό Σημείωμα...... ΙΧ ΧΙ I. Δημιουργία του αλβανικού κράτους - Bαλκανικοί πόλεμοι. 1 1. Συνθήκη Λονδίνου της 17.5/30.5/1913... 4 2. Πρωτόκολλο

Διαβάστε περισσότερα

Μεγαλακάκης Μιχάλης Μεγαλακάκης Βαγγέλης

Μεγαλακάκης Μιχάλης Μεγαλακάκης Βαγγέλης Μεγαλακάκης Μιχάλης Μεγαλακάκης Βαγγέλης ΥΛΙΚΟ Το γεφύρι αποτελείται από μάρμαρο και πέτρα ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Έχει «ξαναχτιστεί» με καμάρα πάνω και κάτω από την οποία περνά δρόμος. Επίσης έχει ζωγραφιστεί.

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΑΡΧΑΙΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΑΛΥΖΙΑΣ. Ζαρκαδούλας Νίκος. Εισαγωγή - Σκοπιµότητα της εργασίας

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΑΡΧΑΙΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΑΛΥΖΙΑΣ. Ζαρκαδούλας Νίκος. Εισαγωγή - Σκοπιµότητα της εργασίας ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΑΡΧΑΙΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΑΛΥΖΙΑΣ Ζαρκαδούλας Νίκος Εισαγωγή - Σκοπιµότητα της εργασίας Έρχονται συστηµατικά στην επιφάνεια αρχαία µνηµεία στα οποία κυριαρχεί ο λειτουργικός χαρακτήρας. Τυπικά παραδείγµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Στρατηγική Συν-Κατοίκησης Η πρόταση μας εισάγει μια νέα τυπολογία κατοικίας, αυτήν της οριζόντιας πολυκατοικίας. Η αναφορά στην ελληνική αστική πολυκατοικία είναι σκόπιμη αφού η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Ο 19ος αι. είναι µια περίοδος σηµαντικών αλλαγών στον ελλαδικό χώρο - Ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 - Μεταρρυθµίσεις της οθωµανικής αυτοκρατορίας (Τανζιµάτ,

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύουμε στην ηπειρωτική Ελλάδα, χρησιμοποιώντας διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ 25/09 ΤΟΠΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΜΕ ΤΡΑΠΕΖΟΚΑΘΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ ΡΕΘΥΜΝΟΥ 1. Απαγορεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΕΕΕΚ ΣΥΡΟΥ- ΕΡΜΟΥΠΟΛΗΣ «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ...» ΣΧ. ΕΤΟΣ 13-14

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΕΕΕΚ ΣΥΡΟΥ- ΕΡΜΟΥΠΟΛΗΣ «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ...» ΣΧ. ΕΤΟΣ 13-14 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΕΕΕΚ ΣΥΡΟΥ- ΕΡΜΟΥΠΟΛΗΣ Κάντε κλικ στο εικονίδιο για να προσθέσετε μια εικόνα «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ...» ΣΧ. ΕΤΟΣ 13-14 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά είναι η μετακόμιση πραγμάτων ή προσώπων. Η ανάπτυξη των μεταφορών αποτέλεσε θεμελιώδη παράγοντα για την ανάπτυξη του πολιτισμού και διευκόλυνε αφάνταστα το εμπόριο και

Διαβάστε περισσότερα